Vaststelling begroting van het Ministerie van VROM (XI) voor het jaar 2000; Verslag algemeen overleg op 17 februari 2000 over het Factory Outlet Centre (FOC) (TK 1999-2000, 26800 XI, nr. 54)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-XI, nr. 58

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-XI nr. 58

06-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 XIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) voor het jaar 2000nr. 58VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 6 maart 2000De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 17 februari 2000 overleg gevoerd met minister
Pronk van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over het Factory Outlet Centre (FOC) (26 800-XI, nr.
54).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Verbugt (VVD) zag de factory outlet
centres (FOC's) als een voor Nederland nieuw fenomeen in het winkelbestand;
het is een ontwikkeling waar de consument voordeel bij kan hebben. Winkelformules
laten door de tijd heen een dynamiek zien en voor dynamiek moet men zich niet
afsluiten. Er zijn op dit moment diverse initiatieven om tot een FOC te komen,
met name in de grensstreken. Als het aan Nederlandse zijde niet zou mogen
en even over de grens wel, dan zullen voor Nederland de negatieve gevolgen
resteren: het wegzuigen van koopkracht en arbeidsplaatsen. Nederland moet
op een verstandige manier gebruik maken van de kansen die deze nieuwe ontwikkeling
biedt. Een FOC kan, mits op de goede plaats gevestigd, een versterking betekenen
van de detailhandelsstructuur en de economische positie van een stad.Daar het om een nieuw fenomeen gaat, vond mevrouw Verbugt het niet juist
aan te sluiten bij bestaand beleid voor perifere detailhandelsvestigingen.
Hierdoor zouden bovendien de in dat beleid gehanteerde omschrijvingen te veel
moeten worden verruimd, hetgeen negatieve effecten zou hebben op het winkelapparaat
in binnensteden. Het is van belang dat er voor het nieuwe verschijnsel maatwerk
geleverd kan worden; daartoe moet ook de inbreng van provincies en gemeenten
verzekerd zijn. Juist op het regionale en bovenregionale niveau zal een beleidsafweging
moeten plaatsvinden om te voorkomen dat de regionale verzorgingsstructuur
wordt uitgehold; de opzet is immers om deze te versterken. De provincies zullen
hierbij een hoofdrol moeten vervullen. Maar ook op het niveau van de gemeenten
moeten cruciale afwegingen gemaakt kunnen worden om te bereiken dat een optimale
ruimtelijke inpassing verzekerd is. Daarom dienen de locaties niet op voorhand
in «Den Haag» te worden aangewezen. In dat opzicht kon zij zich
goed vinden in de uitgangspunten die de minister in zijn brief
heeft neergelegd; wel had zij een aantal vragen.Hoe wil de minister bevorderen dat provincies in hun streekplannen beleidscriteria
gaan formuleren met betrekking tot de vestiging van FOC's? Welke definitie
hanteert de minister voor het FOC? Het begrip wordt soms gebruikt voor een
grootschalig merkendorp, maar soms verwatert het tot een hal waar restpartijen
verkocht worden. Met het oog op het te voeren beleid is het zinvol het begrip
FOC helder te definiëren. Welke rol zal de vijfde nota ruimtelijke ordening
in het beleid ten aanzien van de FOC's spelen en hoe ziet de minister dit
beleid gedurende de interim-periode, totdat de vijfde nota vigerend is en
streekplannen zijn aangepast? Wat is, ten slotte, de inzet van de minister
bij de in zijn brief aangekondigde onderhandelingen met de gemeente Lelystad?
Mevrouw Verbugt vond dat Lelystad niet aan het lijntje mag worden gehouden.De heer Hindriks (PvdA) stelde vast dat FOC's
als nieuw fenomeen deel uitmaken van de dynamiek in de detailhandel. Hij was
vóór die dynamiek en vond dat de kansen die deze biedt, moeten
worden benut. Het moet dan wel gaan om versterking van kwaliteit, ook in ruimtelijke
zin. Met de minister achtte hij een apart beleidskader voor FOC's niet nodig;
wel leek hem een definitie van belang waarbinnen de FOC's passen. Zijns inziens
diende het beleid in dezen zo enigszins mogelijk decentraal te worden gevoerd,
waarbij de gemeenten primair verantwoordelijk zijn voor de bewaking van de
kwaliteit van de betreffende locaties. Vestiging van een FOC dient bij voorkeur
in of grenzend aan stedelijk gebied te geschieden, ook om het autoverkeer
niet aan te moedigen. Hij verwachtte dat de Nederlandse markt maar beperkt
ruimte biedt voor FOC's: voor heel Nederland zou het kunnen gaan om drie à
vier stuks. Is dit ook de verwachting van de minister? Verwacht de minister
dat de markt zelf dit aantal reguleert of zijn daartoe aanvullende (wettelijke)
maatregelen nodig?De heer Hindriks onderscheidde aan de vestiging van FOC's enerzijds de
ruimtelijkeordeningsdimensie en anderzijds de dimensie van de economische
effecten voor de binnensteden en het omliggende gebied. De minister dient
te kijken naar de ruimtelijke effecten, maar ook naar de gevolgen voor de
gevestigde middenstand. Als een FOC een versterking is van de economische
structuur en past binnen de ruimtelijke ontwikkeling van een gemeente of een
gebied, dan was de heer Hindriks er een voorstander van. Van groot belang
achtte hij het dat er voorafgaand aan de vestiging van een FOC een distributie-planologisch
onderzoek wordt uitgevoerd. De voorwaarde dat slechts een FOC gevestigd mag
worden als er adequaat openbaar vervoer is, bracht hem tot de uitspraak dat
voorzover dit noopt tot investering in infrastructuur, de kosten ervan gerelateerd
dienen te worden aan de veroorzaker. Is de minister van mening dat van exploitanten
van een FOC mag worden verwacht dat zij een bijdrage leveren aan het tot stand
brengen van de ontsluiting van hun vestiging?Uit de brief begreep de heer Hindriks dat de minister in feite FOC's de
ruimte wil geven zich te vestigen. Hij was het met mevrouw Verbugt eens dat
het verstandig is daar enig tempo mee te maken om te voorkomen dat Nederland
wordt ingehaald door ontwikkelingen in de omliggende landen. De minister geeft
aan dat een heroverweging van het relevante beleidskader in de vijfde nota
ruimtelijke ordening tot uitdrukking zal worden gebracht: houdt dit niet het
risico in dat er nu locatiebesluiten worden genomen die straks strijdig blijken
te zijn met de vijfde nota? Of wordt het beleidskader in de vijfde nota aangepast
aan datgene wat nu plaatsvindt? Kan de minister wat dat betreft de overgangsfase
tot aan de vijfde nota schetsen?Het verheugde de heer Hindriks dat de minister bereid is de vestiging
van een FOC op de kustlocatie bij Lelystad verder te bespreken met die gemeente.
Is hierbij ook sprake van een positieve houding jegens Lelystad,
in die zin dat er vooral gesproken zal worden over de voorwaarden waaronder
deze structuurversterking tot stand kan komen? Is de minister bereid nu ook
snel de mogelijkheden van vestiging van een FOC in de kanaalzone van Zeeuws-Vlaanderen
te onderzoeken, al was het maar omdat er een fiks werkgelegenheidseffect van
uit kan gaan voor een regio die dit hard nodig heeft.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) vond het ten
aanzien van de FOC's van belang helderheid te creëren over wat gewenst
is en wat minder gewenst c.q. ongewenst is, zowel in ruimtelijk alsook in
economisch opzicht. Bij eerdere gelegenheden is wel opgemerkt dat het hier
gaat om grootschalige koopjescentra die bij voorkeur in de wei worden gepland.
Zij was niet tegen koopjes, maar vond dat het niet ten koste mag gaan van
ruimte en milieu, noch van de kleine middenstand. Geprobeerd kan worden hetzij
de ontwikkeling in te passen in bestaand ruimtelijk beleid, hetzij er nieuw
beleid voor tot stand te brengen, maar de minister lijkt geen van beide te
doen. Hij verwijst in zijn brief naar het ABC-locatiebeleid en het PDV-GDV-beleid,
maar trekt de lijn niet door. Dit leidt tot ongewenste interpretatieverschillen
bij belanghebbenden ten aanzien van het beoogde beleid.Het zou goed zijn indien de minister een definitie geeft van deze koopjescentra,
zodat de Kamer precies weet waar het over gaat. Zoals mevrouw Van Gent er
tegenaan keek, zijn FOC's in strijd met het PDV-GDV-beleid, dat stelt dat
er geen detailhandel mag plaatsvinden buiten bestaand stedelijk gebied. Zij
achtte FOC's voorts in strijd met het grotestedenbeleid, omdat deze met hun
grote verzorgingsgebied afbreuk kunnen doen aan de daarbij nagestreefde versterking
van de binnensteden. Ook al vormden de FOC's geen door haar gewenste ontwikkeling,
zij veronderstelde wel dat er door het FOC wordt meebetaald aan de aanleg
van parkeerplaatsen en ontsluitende infrastructuur. Zij vroeg de minister
om een duidelijk beleid ten aanzien van al deze aspecten. Sturing door de
rijksoverheid leek haar geen slechte zaak.De ontwikkelingen in het buitenland waren voor mevrouw Van Gent geen reden
om de deur open te zetten voor de vestiging van FOC's in Nederland. Zij vond
het gewenst dat in de vijfde nota ruimtelijke ordening een helder standpunt
over de komst van FOC's wordt ingenomen, waarover vervolgens door de Kamer
kan worden gedebatteerd. Zij legde de vraag voor of er niet een moratorium
van FOC's dient te komen, totdat in het kader van de vijfde nota duidelijkheid
over het te voeren beleid is gecreëerd. Met betrekking tot Lelystad steunde
zij de lijn uit de brief van de minister; zij vond dat de ontwikkeling aldaar
getoetst moet blijven worden aan zowel procedurele als inhoudelijke wet- en
regelgeving. Ook dient er voortdurend aandacht te zijn voor mobiliteitseffecten
en de positie van de binnenstad.Mevrouw Ravestein (D66) was het op hoofdlijnen
eens met de brief van de minister, maar zij vond ook dat er beleid moet worden
geformuleerd ten aanzien van de FOC's en dat daar in de vijfde nota ruimtelijke
ordening aandacht aan moet worden besteed. In de brief verwijst de minister
naar een lopend MDW-project betreffende het PDV-GDV-beleid: is dat tijdig
afgerond om de uitkomsten ervan te kunnen verwerken in de vijfde nota?Gegeven dat veel van deze ontwikkelingen zich aandienen in de grensgebieden,
had mevrouw Ravestein in de brief een verwijzing naar overleg of samenwerking
in euregionaal verband gemist. Is er in de euroregio's contact over met Duitsland
en België, gelet op de grote uitstraling van FOC's? Zij was het met mevrouw
Verbugt eens dat voorkomen moet worden dat inertie aan Nederlandse zijde ertoe
leidt dat Nederlandse consumenten in groten getale over de grens hun inkopen
gaan doen, want dat is nadelig voor de Nederlandse economie. Is de minister
hierover in overleg met zijn buitenlandse collega's? In Limburg zou Roermond «gewonnen» hebben van Heerlen, zo
had mevrouw Ravestein vernomen. Houdt dit in dat er geen belemmeringen meer
zijn om een FOC in Roermond te starten, of is dit nog maar het begin van de
procedure?Mevrouw Ravestein ondersteunde de keuze van de minister om wat betreft
de vestiging van een FOC in Lelystad verder te praten met gemeente en provincie,
maar vernam graag wat daarbij zijn inzet is. Zij begreep uit de brief dat
de minister sympathiek staat tegenover de ontwikkelingen in Lelystad en ook
daarin steunde zij hem, maar zij vond wel dat de gemeente zich aan de planologische
procedures dient te houden. Bij een ongebreidelde ontwikkeling van FOC's in
Nederland voorzag zij gevaren voor de binnensteden en daarom bepleitte zij
dit onderwerp te betrekken bij de discussie over de vijfde nota ruimtelijke
ordening.De heer Leers (CDA) constateerde dat Nederland
«globaliseert» door zich in rap tempo aan te passen aan internationale
standaarden en formules, met name ontwikkeld in de Verenigde Staten. Dit doet
zich ook voor op het terrein van de detailhandel; de factory outlet is daarvan
een voorbeeld. Het is een onstuitbare ontwikkeling, want de consument wil
graag merkartikelen kopen tegen lagere prijzen. Tegelijkertijd begint zich
een strijd af te tekenen tussen gemeenten om een dergelijke vestiging binnen
te halen. Naast het voordeel dat de consument geboden wordt, kan de factory
outlet een bedreiging inhouden voor de fijnmazige winkelstructuur van de binnenstad.
Het ging de heer Leers bij de beoordeling van de vestiging van FOC's vooral
om de gevolgen voor de economische en toeristische vitaliteit van de binnensteden,
alsmede om de consequenties voor de mobiliteitsontwikkeling. In dat licht
bezien had hij kritische kanttekeningen bij de «laissez faire»-aanpak
die uit de brief van de minister spreekt.Het begrip «factory outlet» kwam de heer Leers voor als een
verzamelbegrip voor uiteenlopende detailhandelsformules. Hij had er op zich
niets op tegen dat er ontwikkelingen plaatsvinden in de bestaande detailhandelsstructuur,
met name wanneer deze leiden tot een versterking daarvan. Uit plannen voor
Lelystad, Roermond, Heerlen, Hulst of Sas van Gent komt evenwel naar voren
dat het gaat om grootschalige merkendorpen die aan de rand van de stad gevestigd
worden. Zonder die plannen bij voorbaat te willen veroordelen, onderscheidde
de heer Leers er wel bedreigende elementen in. Hier is de markt op zoek naar
voor automobilisten goed bereikbare locaties, waar ook aanvullende voorzieningen
zoals bioscopen, horeca en dergelijke worden geprojecteerd. Juist door de
diversiteit in vormen is het lastig er een beleid voor te ontwikkelen. Hij
wilde een heldere begripsomschrijving, opdat diverse ontwikkelingen die zich
voordoen, met geschikte instrumenten kunnen worden benaderd en zo nodig ingekapseld.De heer Leers wees erop dat bestaande winkelvoorzieningen vaak rusten
op pijlers als kledingverkoop en warenhuizen. Wie ontwikkelingen accepteert
of stimuleert die dergelijke pijlers ondermijnen, is verkeerd bezig. Het kan
niet de bedoeling zijn enerzijds via het grotestedenbeleid elk jaar honderden
miljoenen guldens in stadsvernieuwingsprojecten te stoppen en anderzijds ontwikkelingen
te aanvaarden die daar afbreuk aan doen; er moet gezocht worden naar een instrument
om dergelijke ontwikkelingen in de hand te houden. Wat dat betreft stond hij
kritisch ten opzichte van de opvatting van de minister het vooralsnog over
te laten aan het PDV-GDV-beleid, zeker als dit is in het kader van een MDW-project.
Geconstateerd kan namelijk worden dat MDW vaak leidt tot versoepeling van
bestaand beleid en daar zette hij in dit geval vraagtekens bij. Hij pleitte
voor een tijdelijk beleidskader, waaraan plannen voor de ontwikkeling van
FOC's getoetst kunnen worden in overleg met vooral de provinciale overheid
en minder met de lokale overheden, omdat die belanghebbend zijn.
Bij de opstelling van dit kader wilde hij de volgende ijkpunten hanteren:1. een nauwkeurige definitie van het begrip FOC;2. limitering van het aantal FOC's;3. waarborgen voor behoud van het concept en geen mengvormen toestaan;4. voorkeur voor locatie nabij bestaande winkelcentra of kleine woonkernen;5. een openbaarvervoersontsluiting;6. bovenregionale en bovennationale afstemming;7. een verplichte analyse van de economische gevolgen.Wat betreft het FOC-initiatief in Lelystad begreep de heer Leers het zo,
dat de minister in principe dit plan wil accepteren, maar procedeert tegen
de manier waarop door Lelystad met de planologische kaders en de Wet op de
ruimtelijke ordening wordt omgegaan. Kan de minister nader toelichten wat
hierbij de achtergrond is van zijn inzet? Het antwoord van de regeringDe minister wees erop dat dit algemeen overleg
plaatsvindt met de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer, tot wiens beleidsterrein niet behoort het beleid met betrekking
tot het midden- en kleinbedrijf. Bij hem ging het niet om de vraag of FOC's
als zodanig al of niet wenselijk zijn, maar om de ruimtelijkeordeningsoptiek:
gegeven dat FOC's zich aandienen als nieuw fenomeen, wáár zou
dan een FOC gevestigd kunnen worden? Hij sloot overigens niet de ogen voor
bepaalde samenhangen. Zo zag hij het internet en de daarmee gepaard gaande
wijziging in kooppatronen als de grootste bedreiging van een fijnmazige detailhandelsstructuur,
zij het dat ook daarbij keuzen moeten worden gedaan inzake locaties van waaruit
de distributie plaatsvindt.De minister constateerde dat van de zijde van het departement van Economische
Zaken er niet de wens is de introductie van FOC's tegen te gaan; het wordt
gezien als een de dynamiek bevorderend onderdeel van een proces van geleidelijke
verandering van detailhandelsstructuren. Zelf beschouwde hij FOC's als heel
grote winkels met een bepaald assortiment en hechtte hij niet aan een specifieke
definitie van het FOC. Wel onderkende hij een aantal kenmerken ervan: grootschalige,
directe verkoop aan consumenten van hoogwaardige producten zoals merkartikelen.
De minister had, vanuit ruimtelijke overwegingen, geen behoefte aan een afzonderlijk
beleidskader voor het FOC, maar wel aan een beleidskader voor grootschalige
detailhandelsvestigingen.Op het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
wordt thans gewerkt aan herijking van een aantal elementen van het locatiebeleid,
zowel voor kantoren (het ABC-beleid), als voor winkels (het PDV-GDV-beleid,
in een MDW-traject). Dit gebeurt in samenwerking met andere departementen.
In de komende paar maanden zullen de uitkomsten worden gepresenteerd aan het
kabinet. In zoverre relevant, zullen deze worden ingebracht bij de voorbereiding
van de vijfde nota ruimtelijke ordening. In die evaluatie wilde de minister
een omvattende benadering zien opgenomen met betrekking tot grote winkels
en niet afzonderlijk voor de FOC's. Daarbij ging het hem met name om de vraag
waar deze winkels het beste zouden kunnen worden gevestigd en hiertoe wilde
hij een aantal algemene ruimtelijke criteria hebben, gegeven de dynamiek in
de detailhandelsstructuur.Vanuit ruimtelijke overwegingen vond de minister dat grote winkels zoals
de FOC's alleen horen te worden toegestaan binnen het stedelijke of te verstedelijken
gebied, oftewel binnen de «rode contouren» zoals die op het niveau
van provincies en gemeenten gezamenlijk worden getrokken. Hij was tegen «weidewinkels»
waarbij de bereikbaarheid per auto vooropstaat, met als gevolg de bevordering
van de automobiliteit, terwijl er ook nadelige gevolgen voor de
bestaande detailhandelsstructuur in de stad aan verbonden zijn. Een vestiging
dient goed bereikbaar te zijn, ook met het openbaar vervoer, en bij te dragen
aan de stedelijke ontwikkeling of aan de ontwikkeling van het betreffende
deel van de stad. Als de vestiging gelegen is binnen de rode contour, kan
ervan uit worden gegaan dat de openbaarvervoersvoorzieningen er zijn ten behoeve
van de ontwikkeling van dat deel van de stad en niet alleen ten behoeve van
de grootschalige winkel.De helderheid over dit beleidskader ontstaat momenteel werkendeweg, aldus
de minister; binnen een aantal maanden komt het betreffende beleidsstuk naar
buiten. Een moratorium van FOC's achtte hij niet nodig; voor een moratorium
is slechts aanleiding ter voorkoming van onomkeerbare gevolgen. Die situatie
doet zich niet voor, want de zich aandienende voorstellen inzake vestiging
van FOC's zijn beperkt in aantal, vragen de nodige voorbereidingstijd en worden
in het kader van de plaatsvindende beleidsontwikkeling getoetst en besproken.Er zijn soms belangrijke grensoverschrijdende effecten en in dat verband
had de minister contact met zijn ambtgenote van Noordrijn-Westfalen; het onderwerp
is ook aan de orde gesteld in het kader van het zogenoemde Interreg-onderzoek.
Er is een gemeenschappelijk project dat is gestart vanuit Noordrijn-Westfalen,
waaraan het Vlaamse en Waalse gewest meedoen, alsmede de Nederlandse provincie
Limburg. De minister hoopte in de vijfde nota uitwerking te geven aan de gedachte
van stedelijke netwerken als onderdeel van economische regio's, waarbij steden
zich min of meer verplichten met elkaar overleg te plegen over ruimtelijke
ontwikkelingen in plaats van met elkaar in concurrentie te treden. In het
kader van dit algemene ruimtelijk beleid, op een voorzichtig wijze te formuleren
in de vijfde nota, wordt veel overgelaten aan provincies en gemeenten gezamenlijk.
Het aantal initiatieven dat zich momenteel aandient, zal niet allemaal verwezenlijkt
worden. De minister verwachtte dat er in totaal voor niet veel meer dan een
stuk of vijf van dit type detailhandelsvestigingen levensvatbaarheid in Nederland
zal zijn.Over het initiatief tot vestiging van een FOC in Lelystad en de daarbij
gevolgde procedure had de minister heden bestuurlijk overleg met de vertegenwoordigers
van de gemeente Lelystad en de provincie Flevoland. Zijn brief aan de Kamer
vermeldt de sociaal-economische en planologische redenen waarom een FOC in
Lelystad wel past. Tegen een voorstel voor een FOC langs de autoweg tussen
Almere en Lelystad zou de minister zich verzetten, maar als het een onderdeel
vormt van de toekomstige verstedelijking van de kustzone, dan verdient het
ondersteuning. Het was hem bekend dat er vanuit het midden- en kleinbedrijf
in Lelystad vraagtekens bij het initiatief zijn geplaatst, maar hij kon zich
voorstellen dat er, als gevolg van dit initiatief, over bijvoorbeeld tien
jaar toch sprake zal zijn van een algehele versterking van de detailhandelsstructuur
van Lelystad.In het kader van de procedureel-bestuurlijke kanten aan het initiatief
in Lelystad was de minister erop bedacht te voorkomen dat een ongewenste precedentwerking
zou ontstaan in de richting van andere steden, maar hij had de indruk dat
daar op een goede manier uit kon worden gekomen. Zijn opstelling was een open
opstelling en er niet op gericht Lelystad aan het lijntje te houden. Hij hoopte
de Kamer te zijner tijd nader in te lichten over de verschillende aspecten
van specifieke gevallen; voor hem stond nu voorop de vorming van een generiek
beleid. Een aantal van de door de heer Leers genoemde ijkpunten zullen daarbij
ongetwijfeld een rol spelen.Nadere gedachtewisselingHet verheugde mevrouw Verbugt (VVD) dat de
minister openstaat voor de dynamiek die zich in de detailhandelsstructuur
voordoet en een moratorium van FOC's niet nodig acht. Voorts verheugde het
haar dat de minister de problematiek opneemt met zijn collega
uit Noordrijn-Westfalen. Zij vroeg hem dit ook te willen doen met zijn Belgische
collega, want aan Nederlandse zijde heeft een aantal organisaties uit het
grensgebied tevergeefs geprobeerd in contact te komen met het Belgische ministerie
van economische zaken.Mevrouw Verbugt was het ermee eens dat de minister veel wil overlaten
aan provincies en gemeenten, mede in verband met de beoordeling van de effecten
op de bestaande detailhandelsstructuur. Er worden in het kader van streekplannen
en bestemmingsplannen al distributie-planologische onderzoeken uitgevoerd;
daar kan een economische-effectrapportage terzake van de vestiging van een
FOC goed bij aansluiten.Met betrekking tot het door de minister voorgestane algemene beleidskader
ten aanzien van grote winkels, vond mevrouw Verbugt dat er onderscheid gemaakt
moet worden tussen een winkel die een assortiment heeft van volumineuze goederen
en bijvoorbeeld een FOC dat meer is gericht op kleine artikelen. In het laatste
geval kun je er als consument op de fiets of met het openbaar vervoer naartoe,
iets kopen en dit ook meenemen, maar dat wordt moeilijker als het bijvoorbeeld
om meubels gaat. In dat opzicht is er een onderscheid in locatievoorwaarden
tussen winkels met een verschillend assortiment, waaraan het beleidskader
recht dient te doen. Zij vroeg de minister of deze hierop nog terugkomt in
het kader van de vijfde nota ruimtelijke ordening; zij kon er ook mee instemmen,
indien gekozen zou worden voor een aanpak waarbij de verdere afweging te dien
aanzien bij de provincies gelegd wordt.Voor mevrouw Verbugt bleef het een vraag wat nu precies een FOC is. Hoewel
de minister een afzonderlijke definitie niet nodig vindt, leek het haar goed
om in het kader van het algemene beleid dit nieuwe verschijnsel nader te bepalen,
zodanig dat met name de lagere overheden die ermee om moeten gaan, kunnen
weten wat de rijksoverheid in dezen van hen verwacht. Als de provincies gevraagd
wordt er beleid voor te maken, dient er zicht op te zijn waarom het precies
gaat. Aan een dergelijke afbakening van rijkszijde bestaat derhalve behoefte,
maar als het om de beleidsafwegingen gaat, spelen de provincies de hoofdrol
en niet het Rijk.Ook de heer Hindriks (PvdA) had gevraagd om
een definitie, maar vond wat dat betreft het antwoord van de minister overtuigend.
Hij vatte het zo op dat de minister van plan is in de vijfde nota ruimtelijke
ordening een algemeen beleidskader aan te geven, een aantal knellende banden
van rijkszijde weg te nemen en de verantwoordelijkheid voor de beheersing
te leggen bij provincie en gemeente. Dat zijn democratisch gecontroleerde
organen, waar het politieke debat kan plaatsvinden. Deze benadering sprak
de heer Hindriks aan, waarbij hij wees op de brede overeenstemming in dit
algemeen overleg over een aantal criteria die bij het onderhavige beleid in
acht behoren te worden genomen.Het sprak de heer Hindriks aan van de minister te vernemen dat een aantal
van de zich aftekenende ontwikkelingen, onder andere in Lelystad, goed lijken
te passen binnen een algemeen beleidskader, mits aan een aantal voorwaarden
wordt voldaan. Hij ging ervan uit dat diezelfde positieve benadering en het
daarbijbehorende tempo om provincies en gemeenten de ruimte te bieden initiatieven
tot ontwikkeling te laten komen, ook geldt voor Limburg en Zeeuws-Vlaanderen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) had goed begrepen
van de minister dat als het gaat om de toestemming tot vestiging van grootschalige
winkels, de ruimtelijkeordeningsaspecten zeer belangrijk, zo niet cruciaal
in de afweging zijn. Wat betreft de functie van de rode contouren en de rol
van provincies en gemeenten in dit vestigingsbeleid, ging het er haar vooral
om dat er bij de vijfde nota ruimtelijke ordening bandbreedtes worden aangegeven op grond waarvan provincies en gemeenten er op een juiste
manier mee kunnen omgaan; voorts dient het handhavingsbeleid op een adequate
manier te zijn geregeld. Zij vond het een goede zaak dat er een algemeen beleidskader
komt met betrekking tot grote winkelvestigingen en kon de afwegingselementen
ondersteunen die de minister hierbij heeft genoemd.Als provincies en gemeenten meer zeggenschap over het betreffende vestigingsbeleid
krijgen, dan is het terecht dat de minister aangeeft, ook met betrekking tot
Lelystad, dat daarbij op juiste wijze uitvoering dient te worden gegeven aan
ruimtelijkeordeningsprocedures. Het is essentieel dat de streek- en bestemmingsplannen
op orde zijn bij de partners waaraan door de rijksoverheid zaken worden overgedragen,
want anders wordt het lastig om beleid te voeren. Zij kon met betrekking tot
Lelystad leven met de invalshoeken zoals genoemd in de brief. Wel stelde zij
zich kritisch op: voorzover er plaats is in dit gebied voor een FOC, dient
de uitvoering te geschieden binnen heldere contouren en overeenkomstig de
door de minister genoemde punten.Met haar verzoek om een moratorium had mevrouw Van Gent beoogd te komen
tot een pas op de plaats, opdat de nu besproken en uit te werken uitgangspunten
tussentijds niet kunnen worden doorkruist door een soepel toelaten van de
ontwikkelingen. De minister had echter geen ruimte gelaten voor de indruk
dat dit laatste zo snel zou kunnen gebeuren. Haar fractie wilde het evenwel
nauwkeurig blijven volgen.Voor de heer Leers (CDA) was de wat laconieke
opstelling van de minister ten aanzien van de FOC's reden zich zorgen te maken
of er wel in voldoende mate sprake is van een integrale aanpak, van oog voor
de samenhang tussen economie en ruimtelijke ordening. De minister mag dan
toetsen als minister van Ruimtelijke Ordening, er zijn wel effecten op het
gevestigde midden- en kleinbedrijf en via de stadsvernieuwing is ook deze
minister betrokken bij dergelijke effecten.Als de minister in algemene termen spreekt van heel grote winkels, dan
moet geconstateerd worden dat de verantwoordelijkheid voor het vestigingsbeleid
in dezen thans ligt bij de lagere overheid die, in de figuur van de gemeente,
tevens belanghebbende bij de vestiging van een FOC is. De heer Leers wees
erop dat gemeenten bij de toetsing aan landelijk beleid altijd wel argumenten
weten te vinden waarom een bepaalde vestiging moet worden geaccepteerd, zodat
de vraag blijft of het niet verstandig is een helder toetsingskader te hebben.
Het FOC in Lelystad wordt gezien als activerende bijdrage aan een nieuwe oriëntatie
in de ruimtelijke ontwikkeling van Lelystad, maar een FOC kan ook anders uitwerken,
in de zin dat er ongewenste gevolgen zijn voor de detailhandelsstructuur.
Die zorg had hij met betrekking tot andere regio's en daarom pleitte hij voor
een integraal toetsingskader, waarbij naast het ruimtelijkeordeningsargument
ook het economische argument een rol speelt.De heer Leers vond dat er internationaal, maar ook nationaal afstemming
dient te zijn over de vestiging van FOC's. Hij verzocht de minister over dit
afstemmingsvraagstuk overleg te plegen met de minister van Economische Zaken.
Als alleen de vrijemarktontwikkeling bepalend wordt voor de keuze van vestigingsplaatsen,
zal dit tot een verkeerde ontwikkeling leiden. Het is dan verstandig om gebruik
te maken van het ruimtelijk beleid als instrument om te kunnen structureren.De minister verklaarde zich in zijn antwoord
bereid het gevraagde overleg met België te voeren.Het verzoek om een definitie van een FOC bezag de minister tegen de achtergrond
van hetgeen hij had opgemerkt over de dynamiek op het gebied van detailhandelsvormen
en -structuren. Voorzover er ten aanzien van een aantal ruimtelijkeordeningsaspecten
sprake is van onderscheid tussen grote winkels, kan een nadere
definitie wenselijk zijn. Daarbij kan het gaan om een drietal punten: 1. de
vervoersaspecten of mobiliteit, 2. de consequenties voor de vitaliteit van
de stad en 3. het niet aantasten van de open ruimte. Op dit moment zag hij
ten aanzien van de laatste twee punten niet zo'n groot verschil met andere
grote winkels. Wel zal er wat betreft het gebruik door kopers van openbaar
vervoer, auto of fiets een verschil kunnen voortvloeien uit de aard van het
assortiment. Bedrijven kunnen zich daaraan overigens aanpassen met behulp
van een systeem van thuisbezorging.Ten aanzien van de FOC's is er sprake van een marktontwikkeling die de
overheid op zich niet in de hand heeft en ook niet hoeft te hebben, als er
maar een ruimtelijk beleidskader is waarbinnen bepaalde ontwikkelingen kunnen
worden tegengehouden (bijvoorbeeld vestiging bij een transferium, waardoor
de automobiliteit ter plaatse nog toeneemt) dan wel worden bevorderd (bijvoorbeeld
vestiging in te vernieuwen stedelijk gebied dat zo'n revitaliseringsimpuls
goed kan gebruiken).De minister gaf aan dat in het nieuwe beleidskader voor grote winkelvestigingen
sprake zal zijn van een integrale aanpak: aandacht voor economische en sociale
aspecten, naast aandacht voor de ruimtelijke aspecten. Aan dit nieuwe beleidskader
wordt thans gewerkt; de resultaten zullen worden verwerkt in de zich aandienende
vijfde nota ruimtelijke ordening. De minister onderkende dat de Kamer goed
zal letten op de wijze waarop in de praktijk de vertaling in specifieke situaties
plaatsvindt van dit zich ontwikkelende algemene beleid. Hij zag daarbij zeer
wel in dat wanneer het beleid alleen aan gemeenten zou worden overgelaten,
het fout kan gaan vanwege de vele concurrerende belangen die in het geding
zijn. Het adstrueerde zijn wens om op het terrein van de ruimtelijke ordening
de hantering van het «bird's eye view» vooral te leggen bij de
provincie, opdat er een betere belangenafweging kan plaatsvinden. Hij voelde
wat dat betreft niet voor een centrale regeling vanuit «Den Haag»
met de daaraan verbonden bureaucratisering.De voorzitter van de commissie,ReitsmaDe griffier van de commissie,De GierXNoot1Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Van Middelkoop (GPV), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn
(PvdA), Crone (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra
(VVD), ondervoorzitter, Eisses-Timmerman (CDA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Luchtenveld (VVD), Van Wijmen (CDA), Van der Steenhoven (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), Ravestein (D66), Oplaat (VVD), Kortram (PvdA), Van der
Knaap (CDA), Van Gent (GroenLinks), Waalkens (PvdA), Udo (VVD), Schoenmakers
(PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Dijksma (PvdA), Stellingwerf (RPF),
Valk (PvdA), Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), De Boer (PvdA),
Scheltema-de Nie (D66), Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-van Doorn (CDA),
Schreijer-Pierik (CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), M. B. Vos (GroenLinks),
Van 't Riet (D66), Giskes (D66), Niederer (VVD), Bos (PvdA), Van den
Akker (CDA), Halsema (GroenLinks), Hindriks (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Spoelman (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-XI-58.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl