Uitvoeringswet Internationaal Strafhof; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28098, nr. A h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

12-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28098-(R1704) nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVerstrekking van gegevens uit politieregistersOverige opmerkingenOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van het Koninkrijk van
8 oktober 2001, no. W03.01.0309/l/K, met redactionele kanttekeningen
die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28098Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 098 (R 1704)Uitvoering van het Statuut van het Internationaal Strafhof met betrekking
tot de samenwerking met en bijstand aan het Internationaal Strafhof en de
tenuitvoerlegging van zijn vonnissenAADVIES RAAD VAN STATE VAN HET KONINKRIJK EN NADER RAPPORT2Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
d.d. 8 oktober 2001 en het nader rapport d.d. 9 november 2001, aangeboden
aan de Koningin door de minister van Justitie. Het advies van de Raad van
State van het Koninkrijk is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 6 juli 2001, no.01.003323, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Justitie, bij de Raad van State van het
Koninkrijk ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van rijkswet met
memorie van toelichting tot uitvoering van het Statuut van het Internationaal
Strafhof met betrekking tot de samenwerking met en bijstand aan het Inter-nationaal
Strafhof en de tenuitvoerlegging van zijn vonnissen (Uitvoeringswet Internationaal
Strafhof).Op 5 juli 2001 is tot stand gekomen de rijkswet tot goedkeuring van het
Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (Statuut).3 Het nu voorliggende voorstel bevat de noodzakelijke uitvoeringsregels
voor het Statuut op Koninkrijksniveau. Het gaat allereerst om onderwerpen
die het Koninkrijk als lidstaat bij het Strafhof dient te regelen: de overlevering
van verdachten of veroordeelden aan het Strafhof, de«kleine» rechtshulp
ten behoeve van het Strafhof, en de tenuitvoerlegging van straffen.Daarnaast bevat het voorstel regels die verband houden met de positie
van Nederland als gastland van het Strafhof. Tegelijk met dit voorstel is
een voorstel tot aanpassing van enkele Nederlandse wetten aanhangig gemaakt.4Is het Strafhof eenmaal tot stand gekomen, dan zal nog
een zetelverdrag met Nederland worden gesloten.De Raad van State van het Koninkrijk maakt naar aanleiding van het voorstel
een algemene opmerking betreffende de gefaseerde implementatie van het Statuut
en voorts een aantal opmerkingen, die vooral betrekking hebben op de uitvoering
van het Statuut in de Nederlandse Antillen en Aruba en op de bevoegdheid die
de landen van het Koninkrijk volgens het wetsvoorstel zouden krijgen om beslissingen
van het Strafhof te toetsen. Hij is van oordeel dat het voorstel in verband
daarmee nader dient te worden overwogen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 6 juli
2001, nr. 01.003323, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State van het
Koninkrijk zijn advies inzake het bovenvermelde voorstel van rijkswet rechtstreeks
aan mij te doen toekomen.Dit advies, gedateerd 8 oktober 2001, nr. W03.01.0309/I/K, bied ik U hierbij
aan. 1. Gefaseerde implementatieDe regering heeft gekozen voor een gefaseerd implementatietraject met
betrekking tot het Statuut. Dit heeft het grote nadeel dat daarmee de implementatie
weinig overzichtelijk is. Indien onderdelen van de implementatie niet in werking
zijn getreden op het moment dat het Statuut in werking treedt, ontstaat bovendien
het gevaar dat het Koninkrijk niet ten volle aan zijn uit het Statuut voortvloeiende
verplichtingen kan voldoen. Dat geldt in het bijzonder ten aanzien van de
delictsomschrijving en strafbaarstelling van de in het Statuut gedefinieerde
delicten en de vestiging van extraterritoriale rechtsmacht ten aanzien van
die delicten.Geschiedt dit niet tijdig in de regelgeving van Nederland, de Nederlandse
Antillen en Aruba, dan moet worden gevreesd dat het Koninkrijk ingevolge het
legaliteitsbeginsel geen recht kan doen aan het uit het Statuut voortvloeiende
subsidiariteitsbeginsel. De Raad verwijst in dat verband naar het arrest van
de Hoge Raad van 18 september 2001, nr. 00.749/011 inzake de strafvervolging ter zake van de verdenking van foltering
in Nederland van Bouterse.Evenzo dienen tijdig de relevante opsporings- en rechtshulpbevoegdheden
wettelijk te worden geregeld. Voorzover de uitoefening van deze bevoegdheden
een vrijheidsontneming met zich brengt, dienen zij ingevolge artikel 5 van
het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden immers een wettelijke basis te hebben. Naar het oordeel van de Raad
kunnen de uit het Statuut voortvloeiende verdragsverplichtingen zelf niet
deze basis vormen.De Raad beveelt aan in de toelichting op deze bezwaren van de gefaseerde
implementatie in te gaan en aan te geven op welke wijze tijdige implementatie
is verzekerd.1. De Raad beveelt aan in de toelichting in te gaan op enkele door hem
genoemde bezwaren van gefaseerde implementatie en aan te geven op welke wijze
tijdige implementatie is verzekerd.De regering heeft om verschillende redenen gekozen voor implementatie
in fasen in plaats van in de vorm van een alomvattende wet. Enerzijds komt
een gefaseerde implementatie de voortvarendheid bij het wetgevingsproces ten
goede, doordat complicaties bij één onderdeel er niet toe hoeven
te leiden dat andere onderdelen onnodig worden opgehouden. Anderzijds wordt
op deze wijze beter aangesloten bij de onderscheiden aard van enerzijds de
samenwerking met het Strafhof en anderzijds de strafbaarstelling van de misdrijven.De regeling van de samenwerking is noodzakelijk voor het daadwerkelijk
kunnen functioneren van het Strafhof. Omdat het Strafhof zelf niet over een
executief opsporingsapparaat beschikt, is het voor zijn eigen functioneren
afhankelijk van de wettelijke mogelijkheden die de staten hebben om met het
Strafhof samen te werken. Het is van groot belang dat het Strafhof vanaf het
moment dat het operationeel wordt, kan rekenen op de samenwerking met de staten
die partij zijn. De strafbaarstelling van de misdrijven uit het Statuut is
daarentegen gericht op de mogelijkheid deze misdrijven ook nationaal, voor
de Nederlandse strafrechter te kunnen vervolgen. Zij strekt er mede toe, zoals
de Raad terecht opmerkt, om recht te kunnen doen aan het aan het Statuut ten
grondslag liggende complementariteitsbeginsel (door de Raad subsidiariteitsbeginsel
genoemd), dat de primaire verantwoordelijkheid voor de vervolging en berechting
van de in het Statuut omschreven misdrijven bij de staten legt. Zou Nederland
niet tijdig alle betrokken misdrijven strafbaar hebben gesteld, dan zou dat
als consequentie hebben dat Nederland in voorkomend geval de vervolging zou
moeten overlaten aan het Strafhof. Teneinde de lacune die het Nederlandse
strafrecht op dit terrein nog bevat – namelijk voor zover betreft de
misdrijven tegen de menselijkheid en de extraterritoriale rechtsmacht daarover –
spoedig op te vullen, is het streven om het daartoe strekkende wetsvoorstel
nog voor het einde van het jaar voor advies aan de Raad van State te zenden.Opmerking verdient dat ook veel andere landen op basis van dezelfde argumenten
de implementatie in tweeën hebben opgesplitst en een aparte samenwerkingswet
in voorbereiding hebben (o.a. Duitsland, België, Zwitserland en Zweden).
Specifiek voor de situatie binnen het Koninkrijk kan er daarbij nog op worden
gewezen dat de Koninkrijksregering wèl de overlevering en de andere
vormen van rechtshulp aan en samenwerking met het Strafhof in deze rijkswet
heeft willen opnemen (voor de overlevering bestaat daartoe naar het oordeel
van de regering op grond van het Statuut voor het Koninkrijk zelfs een plicht),
doch de bevoegdheid tot het creëren van strafbaarstellingen
in lijn met de uitgangspunten van het Statuut voor het Koninkrijk nadrukkelijk
bij de afzonderlijke rijksdelen heeft willen laten.Tot slot zij opgemerkt, zoals hierboven reeds aangegeven, dat de tijdigheid
van de implementatie een belangrijke reden is geweest voor de fasering van
het wetgevingsproces. Tegen de achtergrond van het hierboven geschetste is
de keuze voor opsplitsing en fasering met name ook gemaakt om zoveel mogelijk
te verzekeren dat de onderhavige samenwerkingswet in werking getreden zal
zijn op het moment dat het Strafhof feitelijk aantreedt. Vanaf dat moment
moet het Koninkrijk met het Strafhof kunnen samenwerken. Hierbij vormt een
complicatie dat van te voren niet exact kan worden voorzien op welk moment
dat zal zijn. Het spreekt voor zich dat de regering er van haar kant al het
mogelijke aan zal doen om een voorspoedig wetgevingsproces te bevorderen.Overeenkomstig het advies van de Raad is in de memorie van toelichting
aan de gefaseerde implementatie nader aandacht gegeven.2. Aanpassing van Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse regelgevingIn artikel 1a1 is bepaald dat, als het Strafhof
een verzoek richt tot de autoriteiten van de Nederlandse Antillen of die van
Aruba, in afwijking van de hoofdstukken 2, 3 en 4 van de wet, het Nederlands-Antilliaanse
of het Arubaanse Uitleveringsbesluit en het Wetboek van Strafvordering van
de Nederlandse Antillen of dat van Aruba van overeenkomstige toepassing zijn,
behoudens strijd met het Statuut van het Internationale Strafhof. Deze laatste
clausulering houdt, blijkens de toelichting, verband met het feit dat de klassieke
gronden om uitlevering aan een andere staat te weigeren, niet of slechts zeer
beperkt gelden bij de overlevering aan het Strafhof.2 Het is algemene praktijk dat interne regelingen die onverenigbaar
zijn met bepalingen van een goed te keuren verdrag, inhoudelijk aan het verdrag
worden aangepast, zodat het orgaan dat de regels vaststelt zelf kan beslissen
of bestaande regels in strijd zijn met het verdrag en hoe die eventuele strijdigheid
moet worden opgelost. Dit met het oog op de rechtszekerheid en ter voorkoming
van onnodige werklast voor de rechter.3 Er dient
dan ook te worden voorzien in afstemming van Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
regelgeving op het Statuut van het Strafhof. Het gaat er dan in ieder geval
om dat de klassieke weigeringsgronden uit het uitleveringsrecht niet van toepassing
dienen te zijn.2. De Raad is van mening dat dient te worden voorzien in afstemming van
de Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse regelgeving op de overleveringsprocedure
in het Statuut van het Internationaal Strafhof, die in het onderhavige voorstel
alleen voor Nederland volledig is uitgewerkt. Voor de Nederlandse Antillen
en Aruba bepaalt artikel 2, derde lid, van het voorstel namelijk dat «in
afwijking van het bepaalde in de hoofdstukken 2, 3 en 4 van deze wet en behoudens
strijd met het Statuut (van het Internationaal Strafhof)» de normale
Antilliaanse en Arubaanse regelingen van toepassing zijn, waaronder het Nederlands-Antilliaans
Uitleveringsbesluit. De regering wijst erop, dat voor de Nederlandse Antillen
en Aruba om redenen van praktische, uitvoeringstechnische aard is gekozen
voor de constructie van de van-overeenkomstige-toepassingverklaring. Op deze
wijze wordt bereikt dat de autoriteiten op de Nederlandse Antillen en Aruba
zoveel mogelijk de gebruikelijke, bestaande rechtshulpprocedures kunnen toepassen.
Ook voor de Nederlandse Antillen en Aruba geldt evenwel dat de overleveringsrechter
onder het Statuut van het Strafhof minder toetsingsruimte en -gronden heeft
dan de uitleveringsrechter in de interstatelijke uitlevering. In verband daarmee
geeft het derde lid van artikel 2 uitdrukkelijk aan dat de overeenkomstige
toepassing van het Uitleveringsbesluit voor de Nederlandse Antillen en Aruba
slechts mogelijk is «behoudens strijd met het Statuut» (van het
Strafhof). In concreto betekent dit dat het ontbreken van dubbele strafbaarheid
(punt 2 onder a en b van het Nederlands-Antilliaans Uitleveringsbesluit),
de politieke aard van het desbe-treffende misdrijf (punt 2b), strijd met het
beginsel ne bis in idem (punt 4), en het verjaard zijn van vervolging of tenuitvoerlegging
naar intern recht (punt 5) geen beletsel voor de overlevering aan het Strafhof
zullen mogen vormen. Hetzelfde geldt voor het niet of slechts onder voorwaarden
uitleveren van eigen onderdanen en voor het bestaan van vrees voor een discriminatoire
vervolging of bestraffing. Voor de goede orde zij opgemerkt dat de bevoegdheid
van de wetgever, om nader uitwerking te geven aan artikel 2, derde lid, van
de onderhavige wet en het Statuut van het Internationaal Strafhof op zodanige wijze dat de niet-toepasselijkheid van de klassieke weigeringsgronden
ook uit het Uitleveringsbesluit en de betrokken landsregelgeving blijkt, onverlet
blijft. De toelichting is in deze zin aangevuld.3. Wie beslist: de rechtbank of het Strafhof?Op verzoek van het Strafhof kunnen personen aan het Strafhof worden over-geleverd
met het oog op hun vervolging en berechting, of met het oog op de tenuitvoerlegging
van een door het Strafhof opgelegde gevangenisstraf. Het Statuut kent een
aantal weigeringsgronden die de aangezochte staat kan inroepen, maar heeft
als uitgangspunt dat, als geen van de weigeringsgronden zich voordoet, het
verzoek moet worden gehonoreerd.1Het wetsvoorstel geeft de rechtbank de bevoegdheid het verzoek om overlevering
ontoelaatbaar te verklaren indien naar haar oordeel:– de voorgeleide persoon niet degene is wiens overlevering is gevraagd,– de opgeëiste persoon heeft aangetoond niet schuldig te zijn,– het Strafhof kennelijk geen rechtsmacht heeft, of– de zaak voor het Strafhof kennelijk niet ontvankelijk is.2Voordat het zover komt zal eerst consultatie plaatsvinden
tussen het Strafhof en de Minister van Justitie, zodat het Strafhof eventuele
onjuistheden in het verzoek kan corrigeren.3Met de eerste weigeringsgrond kan worden ingestemd:
als een ander dan de opgeëiste persoon zou worden overgeleverd, zou geen
gevolg worden gegeven aan het verzoek van het Strafhof. Ten aanzien van de
drie andere weigeringsgronden ligt dat anders. In de toelichting wordt met
zoveel woorden onderkend dat het Statuut geen ruimte biedt voor ontoelaatbaarverklaring
op deze gronden; er wordt zelfs gewezen op artikel 119 van het Statuut, dat
inhoudt dat elk geschil met betrekking tot de rechterlijke taken van het Hof
beslecht wordt door het Hof. Niettemin meent de regering dat er ruimte is
voor weigering van de overlevering op de genoemde gronden. 4Dit standpunt verdraagt zich niet met de verplichtingen
die het Koninkrijk conform artikel 92 van de Grondwet in deel 9 van het Statuut
is aangegaan. Bovendien gaat daarvan een verkeerd signaal uit naar andere
staten, zeker nu Nederland het gastland voor het Strafhof is.Ten aanzien van de derde en vierde weigeringsgrond
is verder van belang dat het Statuut als uitgangspunt heeft dat het Strafhof
beslist over zijn eigen bevoegdheid (beschikt over Kompetenz-Kompetenz); ook
dit wordt in de toelichting onderkend.5Het Statuut kent dan ook een procedure voor het Strafhof
om vast te stellen of een zaak bij het Hof ontvankelijk is en het Hof bevoegd
is, een procedure die uiteindelijk eindigt in een beslissing van het Strafhof
zelf.6Dit laat geen ruimte voor een nationaal oordeel.Het wetsvoorstel dient dan ook niet te voorzien in
de drie hiervoor besproken weigeringsgronden.Gelet op het voorgaande adviseert de Raad artikel 24,
eerste lid, onderdelen b tot en met d van het wetsvoorstel te schrappen. In
verband daarmee beveelt het college tevens aan artikel 23, derde lid, achterwege
te laten.3. De Raad adviseert om artikel 24, eerste lid, onderdelen b tot en met
d, van het aan hem voorgelegde voorstel te schrappen, omdat het Statuut naar
zijn mening geen ruimte laat voor de in deze bepaling vervatte gronden tot
weigering van een verzoek van het Strafhof om overlevering van een verdachte
persoon. De regering kan met dit voorstel en het daaraan ten grondslag liggende
betoog grotendeels instemmen.Uitgangspunt is, zoals de Raad terecht opmerkt, dat – behoudens
enkele in het Statuut expliciet voorziene weigeringsgronden – een overleveringsverzoek
van het Strafhof moet worden gehonoreerd. Het staat de nationale rechter die
moet oordelen over zo'n verzoek, in beginsel niet vrij om te toetsen of het
Strafhof inderdaad rechtsmacht heeft om over de betrokken zaak en de betrokken
persoon te oordelen en of overigens het Strafhof zijn verzoek op goede gronden
heeft gedaan. Men kan dit ook zó zien dat de staten die partij zijn
bij het Statuut, een deel van hun bevoegdheden tot rechtspraak – die
voortvloeien uit de statelijke soevereiniteit – aan een supranationaal
gerecht (in dit geval het Internationaal Strafhof) hebben overgedragen. Hierbij
moet één ding worden aangetekend: de overdracht van rechtsmacht
aan een inter- of supranationale organisatie ontslaat een staat, zo moet worden
aangenomen, niet volledig van de verantwoordelijkheid die hij heeft onder
andere verdragen waarbij hij partij is. Hierbij moet met name
worden gedacht aan de verplichtingen die voor Nederland voortvloeien uit het
Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) en
het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM). Volgens artikel 1 EVRM is Nederland verplicht aan een ieder
die ressorteert onder haar rechtsmacht – dat wil zeggen in het bijzonder
aan een ieder die zich op Nederlands grondgebied bevindt – de rechten
en vrijheden van titel I van het verdrag te verzekeren. In dit kader is van
belang dat artikel 5, vierde lid, EVRM, een ieder, wie door arrestatie of
detentie zijn vrijheid is ontnomen, het recht geeft voorziening te vragen
bij het gerecht opdat deze spoedig beslist over de rechtmatigheid van zijn
detentie (zie artikel 9, vierde lid, IVBPR). Dit recht was voor de regering
in het oorspronkelijke voorstel de reden om de overleveringsrechter de bevoegdheid
te geven om in het bijzonder de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof
in de betrokken zaak te toetsen (zij het dat dit een zeer marginale toets
zou moeten zijn). Bij nader inzien is de regering evenwel van oordeel dat
de artikelen 5, vierde lid, EVRM en 9, vierde lid, IVBPR niet verplichten
tot een dergelijke toetsing door de Nederlandse overleveringsrechter. Hierbij
is van belang dat het Europese Hof voor de rechten van de mens in een zaak
betreffende overlevering van een verdachte aan het Joegoslavië-Tribunaal
het volgende overwoog:«The Court recalls that exceptionally, an issue might be raised
under Article 6 of the Convention by an extradition decision in circumstances
where the applicant risks suffering a flagrant denial of a fair trial. However,
it is not an act in the nature of an extradition which is at stake here, as
the applicant seems to think. Involved here is the surrender to an international
court which, in view of the content of its Statute and Rules of Procedure,
offers all the necessary guarantees including those of impartiality and independence.»
(EHRM 4 mei 2000 inzake Naletilic v. Kroatië (Appl. 51 891/99),
NJCM-Bulletin jrg. 26 (2001) nr. 1).Deze beslissing is onlangs nagevolgd door de president van de Rechtbank
Den Haag in het kort geding dat door de Joegoslavische oud-president Milosevic
tegen de Nederlandse Staat was aangespannen (vonnis van 31 augustus 2001,
rolnr. KG 01/975). Uit deze rechtspraak kan naar de mening van de regering
worden afgeleid dat de Nederlandse rechter in beginsel mag vertrouwen op het
oordeel van een internationale rechterlijke instantie die, zoals het Strafhof,
alle waarborgen voor onpartijdigheid en onafhankelijkheid biedt. Met de Raad
is de regering, bij nader inzien, dan ook van oordeel dat van de overleveringsrechter
geen oordeel behoeft en – gelet op het Statuut van het Strafhof –
mag worden gevraagd over de rechtsmacht van en ontvankelijkheid van de zaak
voor het Strafhof. De desbetreffende weigeringsgronden zijn dan ook in het
aangepaste voorstel geschrapt (artikel 25, eerste lid).Dit laatste neemt niet weg dat niet geheel ondenkbaar is dat, zoals het
Europese Hof in de Naletilic-zaak opmerkte, zich uitzonderlijke gevallen kunnen
voordoen waarin door de overlevering van een persoon aan het Strafhof de (flagrante)
schending van een recht vervat in het EVRM dreigt. Mocht zich die situatie
voordoen dan kan de Minister van Justitie daarmee bij zijn beslissing op het
overleveringsverzoek rekening houden.De regering neemt niet het advies van de Raad over om ook de weigeringsgrond
betreffende een zogenaamd geslaagd onschuldverweer te schrappen. In zo'n geval
heeft de opgeëiste persoon onverwijld aangetoond niet schuldig te zijn
aan de feiten waarvoor zijn overlevering is gevraagd. In zo'n – in de
uitleveringspraktijk overigens zeldzaam – geval blijkt dadelijk dat
de opgeëiste persoon niet betrokken kan zijn geweest bij de gedraging
waarvoor zijn uit- of overlevering wordt verzocht en dat het verzoek dus kennelijk
op een misverstand berust (zie Handboek Strafzaken, par. 91.9.6 (N. Keijzer)).
Het gaat hierbij dus om evident onschuldige personen, die niet behoren te
worden uitgeleverd. De Nederlandse overleveringsrechter is naar de mening
van de regering in staat en gerechtigd een dergelijk verweer te beoordelen.4. SpecialiteitsbeginselArtikel 101 van het Statuut regelt het specialiteitsbeginsel. Het Strafhof
mag iemand die aan het Hof is overgedragen alleen berechten ten aanzien van
de feiten waarvoor hij is overgeleverd. Het Strafhof kan echter de aangezochte
staat verzoeken om afstand van dit vereiste te doen; de aangezochte staat dient te streven naar het doen van afstand (in de Engelse tekst:«should
endeavour to do so»).Deze bepaling is in hoofdzaak uitgewerkt in artikel 11 van het wetsvoorstel.
Over dat artikel kunnen de volgende opmerkingen worden gemaakt.a. Artikel 11 bepaalt dat de Minister van Justitie het Strafhof toestemming
kan geven om de overgeleverde persoon te vervolgen voor andere feiten dan
waarvoor zijn overlevering is verzocht «ten behoeve van de berechting
door het Strafhof van strafbare feiten die binnen de rechtsmacht van het Strafhof
vallen». De tussen aanhalingstekens geplaatste woorden geven de minister
de bevoegdheid om bij zijn besluit te beoordelen of het Strafhof rechtsmacht
heeft. Zoals hiervoor (punt 1) opgemerkt laat het Statuut geen ruimte voor
een nationaal oordeel over de vraag of het Strafhof bevoegd is. De slotzin
van artikel 11, eerste lid, dient daarom te worden geschrapt.b. Het vereiste in het Statuut dat de aangezochte staat dient te streven
naar het doen van afstand komt onvoldoende tot uitdrukking in het wetsvoorstel.
Het verdient aanbeveling het artikel aan te vullen, bijvoorbeeld door als
hoofdregel neer te leggen dat de minister toestemming verleent, met specifiek
omschreven uitzonderingen.4. a. Zoals hiervoor onder punt 3. aangegeven is de regering het met de
Raad eens dat het Statuut geen ruimte laat voor een nationaal oordeel over
de vraag of het Strafhof bevoegd is (zeer uitzonderlijke gevallen, als onder
3. bedoeld, daargelaten). Mede ter vermijding van misverstand hierover is
dan ook overeenkomstig het advies van de Raad de slotzin van artikel 12, eerste
lid, geschrapt.b. Indien de Minister van Justitie een verzoek van het Strafhof krijgt
om toe te stemmen in de vervolging van de overgeleverde persoon voor andere
feiten dan waarvoor zijn overlevering is verzocht, dient hij zich primair
af te vragen of, had het overleveringsverzoek reeds op die feiten betrekking
gehad, dit verzoek gehonoreerd zou zijn. Zoals hiervoor aangegeven dient een
overleveringsverzoek, uitzonderlijke gevallen daargelaten, te worden gehonoreerd.
Een verzoek om toestemming zal dan ook in de regel worden gehonoreerd. Anders
dan de Raad acht de regering het echter niet nodig deze regel in de wet vast
te leggen, waarbij tevens van belang is dat het heel moeilijk lijkt om de
uitzonderingen op de regel bij voorbaat wettelijk te omschrijven.Verstrekking van gegevens uit politieregisters5. Bepaald wordt dat uit een politieregister, ook zonder een daartoe strekkend
verzoek van het Strafhof, gegevens aan het Strafhof kunnen worden verstrekt.
De verstrekking vindt plaats door tussenkomst van het Korps landelijke politiediensten
overeenkomstig door de Minister van Justitie gegeven aanwijzingen.1Met de algemene strekking van deze bepaling kan worden ingestemd, maar
over de uitwerking kunnen drie opmerkingen worden gemaakt.a. De bepaling maakt niet duidelijk op wiens initiatief de verstrekking
kan plaatsvinden, en wie de gegevens uiteindelijk verstrekt. Dit is van belang
omdat de verstrekking van persoonsgegevens duidelijk geregeld moet zijn, en
omdat er veel verschillende politieregisters zijn, die in beheer zijn bij
verschillende politiediensten.Het verdient aanbeveling de bepaling nauwkeuriger te formuleren.b. De Wet politieregisters is niet op dit wetsvoorstel afgestemd. In artikel
18 van die wet is wel sprake van verstrekking van gegevens uit een politieregister
aan politieautoriteiten in andere landen, maar niet van verstrekking aan internationale
strafrechtelijke organen, zoals het Internationale Strafhof. Het verdient
aanbeveling hierin te voorzien, bij voorkeur in de aanpassingswet, die eveneens
bij de Raad van State aanhangig is.2c. Met de term «aanwijzingen» in het voorgestelde artikel
is waarschijnlijk bedoeld: algemene aanwijzingen. Deze term kan beter worden
vermeden, omdat aanwijzingen in het bestuursrecht geen zelfstandige
categorie vormen naast algemeen verbindende voorschriften en beleidsregels.1Als algemeen verbindende voorschriften zijn bedoeld, is het beter om in
het artikel een grondslag voor een ministeriële regeling op te nemen.Zijn beleidsregels bedoeld, dan merkt de Raad op dat de bevoegdheid van
de Minister van Justitie om beleidsregels op dit punt vast te stellen niet
behoeft te worden geregeld, omdat in die bevoegdheid al is voorzien.25. a. De Raad beveelt aan de bepaling betreffende de verstrekking aan
het Strafhof van informatie uit een politieregister (in het aangepaste voorstel
artikel 6) nauwkeuriger te formuleren, met name waar het betreft de vraag
op wiens initiatief de verstrekking plaatsvindt en door wie dat gebeurt. De
bepaling, die is ontleend aan de uitvoeringswet voor het Joegoslavië-Tribunaal,
strekt ertoe een zo flexibel mogelijke regeling te treffen. Daarmee wordt
zekergesteld dat telkens wanneer dat geraden voorkomt – dus óók
uit eigen beweging van de Nederlandse autoriteiten, zonder dat daaraan een
verzoek van het Strafhof ten grondslag ligt – aan het Strafhof gegevens
kunnen worden verstrekt die voor een goede taakuitvoering door het Strafhof
nodig zijn. Het is waar dat deze gegevens uit verschillende, bij verschillende
politiediensten berustende politieregisters afkomstig kunnen zijn. Hierbij
dient echter te worden bedacht dat verstrekking uit een politieregister altijd
plaatsvindt onder verantwoordelijkheid van de desbetreffende beheerder van
het register. Het ligt in de rede, gelet op de aard van deze gegevensverstrekkingen
aan het Strafhof, dat deze beheerder hiervan telkens op de hoogte wordt gesteld.
Verder schrijft artikel 6 voor dat de verstrekking steeds door tussenkomst
van het Korps landelijke politiediensten plaatsvindt, hetgeen een zekere kanalisering
van de informatieverstrekking aan het Strafhof waarborgt. Tot slot kunnen –
mocht dit nodig blijken – door de Minister van Justitie nadere regels
worden gesteld met betrekking tot het (onder andere spontaan) beschikbaar
stellen van gegevens aan het Strafhof. Om deze redenen acht de regering een
nadere precisering van de onderhavige bepaling niet nodig.b. Overeenkomstig het advies van de Raad zal in het tegelijk met het onderhavige
voorstel ingediende voorstel voor een aanpassingswet een zogenoemde «spiegelbepaling»
in de Wet politieregisters worden opgenomen, waar het gaat om de verstrekking
van gegevens aan een internationaal strafrechtelijk orgaan als het Internationaal
Strafhof.c. Op grond van artikel 5 van het oorspronkelijke voorstel diende de verstrekking
van gegevens uit politieregisters aan het Strafhof plaats te vinden door tussenkomst
van het Korps landelijke politiediensten «overeenkomstig door Onze Minister
gegeven aanwijzingen.» Met de term «aanwijzingen» zijn beleidsregels
bedoeld. Gelet hierop merkt de Raad terecht op dat de aangehaalde zinsnede
kan worden gemist nu de Minister van Justitie op grond van artikel 38a, eerste
lid, (jo. 38, eerste lid, onder b) van de Politiewet 1993 reeds de bevoegdheid
heeft om aan het KLPD de nodige algemene en bijzondere aanwijzingen te geven
met betrekking tot onder andere de internationale uitwisseling van informatie.
Artikel 6 is dienovereenkomstig aangepast.Overige opmerkingen6. In het Statuut worden taken en bevoegdheden steeds opgedragen aan afzonderlijke
organen van het Strafhof, zoals het Hof zelf, de Aanklager en de Kamer van
vooronderzoek. In bepalingen in het wetsvoorstel die corresponderen met bepalingen
in het Statuut wordt meestal kortweg gesproken van «het Strafhof»,
als verzamelbegrip voor al deze organen. Het komt de duidelijkheid ten goede
om in het wetsvoorstel steeds de afzonderlijke organen te vermelden. In dat
geval kan ook de wat moeizame omschrijving van het begrip «Strafhof»
in artikel 1, onderdeel b, vervallen.6. De Raad stelt voor om waar in het oorspronkelijke voorstel kortweg
sprake was van «het Strafhof» met het oog op de duidelijkheid
steeds het afzonderlijke orgaan van het Strafhof te vermelden waarop de desbetreffende
bepaling betrekking heeft. Gelet op het feit dat de uiteindelijke onderlinge
verdeling en eventueel delegatie of mandatering van bevoegdheden een interne
aangelegenheid van het Strafhof zelf zal zijn, waarin het Hof
desgewenst ook veranderingen zal kunnen aanbrengen, komt dit de regering evenwel
ongewenst en ook onpraktisch voor. Dezelfde overweging lag bij de totstandbrenging
van de Uitvoeringswet Joegoslaviëtribunaal ten grondslag aan het gebruik
van de term Tribunaal als verzamelbegrip voor alle bevoegde organen van het
Joegoslaviëtribunaal.7. De regeling voor de behandeling van het verzoek om overlevering is
grotendeels ontleend aan de regeling in de Uitleveringswet. Het valt echter
op dat, in de Uitleveringswet, de officier van justitie uiterlijk op de derde
dag na die waarop hij een verzoek tot uitlevering heeft ontvangen, dient te
vorderen dat de rechtbank het verzoek in behandeling zal nemen.1In het wetsvoorstel is deze termijn versoepeld tot «zo spoedig mogelijk».2De Raad beveelt aan deze afwijking van de Uitleveringswet toe te lichten.
Het verdient overigens naar het oordeel van de Raad aanbeveling uitdrukkelijk
te bepalen dat op de behandeling van verzoeken om overlevering de Uitleveringswet
niet van toepassing is. Dit teneinde uit te sluiten dat de persoon wiens overlevering
is verzocht additioneel of alternatief de daar voorziene rechtsingang kan
claimen dan wel zich kan beroepen op het verbod van verkapte uitlevering.
In ieder geval zou hierop in de memorie van toelichting moeten worden ingegaan.7. Overeenkomstig het advies van de Raad is de termijn die artikel 21,
eerste lid, stelt voor het aanhangig maken van de zaak bij de overleveringsrechter,
in de memorie nader toegelicht. De suggestie van de Raad om in het voorstel
uitdrukkelijk te bepalen dat de Uitleveringswet niet van toepassing is op
de behandeling van verzoeken om overlevering, is opgevolgd (zie artikel 11,
tweede lid).8. Iemand die rechtens van zijn vrijheid is beroofd kan tijdelijk ter
beschikking van het Strafhof worden gesteld voor bijvoorbeeld het afleggen
van getuigenverklaringen.Het Statuut stelt als voorwaarde dat de betrokkene vrijelijk zijn toestemming
voor de overbrenging geeft na omtrent de gevolgen daarvan behoorlijk te zijn
ingelicht.3 In het wetsvoorstel is deze voorwaarde
kortweg weergegeven door de woorden «met hun instemming».4 Dit is onvoldoende. In het wetsvoorstel dient nauwkeurig
te worden aangesloten bij de bewoordingen van het Statuut.8. Artikel 48, eerste lid, van het voorstel is overeenkomstig het advies
van de Raad aangepast.9. De Kroon kan gratie verlenen van een straf die door het Strafhof is
opgelegd terzake van een misdrijf tegen de rechtspleging van het Strafhof,
als die straf in Nederland ten uitvoer wordt gelegd. Daarbij wordt de procedure
bij gratie van een door een Nederlandse rechter opgelegde straf toegepast.5Er is echter niet voorzien in consultatie van het Strafhof. De Raad meent
dat overleg met het Strafhof wel op zijn plaats is, omdat gratieverlening
een wijziging van een uitspraak van het Strafhof inhoudt. De Raad beveelt
aan het wetsvoorstel op dit punt aan te vullen.9. Artikel 56, derde lid, is overeenkomstig het advies van de Raad aangevuld.10. Artikel 57, eerste lid, bepaalt dat iemand die door het Strafhof is
veroordeeld tot een gevangenisstraf en zich in vrijheid bevindt, op verzoek
van het Strafhof voorlopig kan worden aangehouden, indien gegronde redenen
bestaan voor de verwachting dat deze straf in Nederland ten uitvoer zal worden
gebracht. Deze laatste voorwaarde is niet goed begrijpelijk. Als de veroordeelde
zich in Nederland in vrijheid bevindt, zal hij sowieso door Nederland moeten
worden aangehouden, ongeacht de vraag in welk land de straf ten uitvoer zal
worden gebracht. De woorden vanaf «indien» dienen te worden geschrapt.10. De door de Raad aangehaalde passage uit artikel 57 (in het aangepaste
voorstel artikel 60) ziet inderdaad slechts op de situatie dat ten aanzien
van de aan te houden persoon gegronde redenen bestaan om aan te nemen dat
zijn door het Strafhof opgelegde straf in Nederland zal worden tenuitvoergelegd. Indien de opgelegde gevangenisstraf in een derde staat zal worden tenuitvoergelegd,
dient de veroordeelde naar deze staat te worden overgebracht. Omdat het niet
in de bedoeling van de regering ligt, en het haar ook onwenselijk voorkomt,
om met alle staten die partij zijn bij het Statuut uitleveringsverdragen of
verdragen inzake de overdracht van tenuitvoerlegging te sluiten, heeft zij
ervoor gekozen om in zo'n geval de veroordeelde eerst aan het Strafhof over
te leveren, waarna het Strafhof de betrokkene ter beschikking van de staat
van tenuitvoerlegging kan stellen. Artikel 11, eerste lid, van het voorstel
gaat er dan ook vanuit dat de overlevering aan het Strafhof niet alleen ter
vervolging maar ook met het oog op de tenuitvoerlegging in een derde staat
kan geschieden. In laatstbedoeld geval kan de veroordeelde, indien hij zich
nog op vrije voeten in Nederland bevindt, overeenkomstig artikel 13 van het
voorstel op verzoek van het Strafhof voorlopig worden aangehouden. Gelet hierop
is de door de Raad voorgestelde wijziging van – thans – artikel
60 niet nodig.11. Ingevolge artikel 104, tweede lid, van het Statuut kan een veroordeelde
te allen tijde het Strafhof verzoeken te worden overgebracht uit de staat
van tenuitvoerlegging.1 Voor de veroordeelde
die zijn straf in Nederland uitzit zal ter uitvoering van genoemde bepaling
in het Statuut geregeld moeten worden dat hij zo'n verzoek kan indienen en
dat zijn verzoek aan het Strafhof wordt overgebracht. De Raad adviseert het
wetsvoorstel aan te vullen.11. Overeenkomstig het advies van de Raad is in artikel 71, eerste lid,
een bepaling opgenomen over de indiening door de veroordeelde van verzoekschriften
en dergelijke bij het Strafhof door tussenkomst van de Nederlandse gevangenisautoriteiten.12. Gezien het grote aantal artikelen van dit wetsvoorstel en het grote
aantal bepalingen die daarmee verband houden in het Statuut en in het Reglement
van Proces- en Bewijsvoering2 verdient het aanbeveling
in de toelichting een transponeringstabel op te nemen. Verder zijn veel bepalingen
in het wetsvoorstel ontleend aan andere wetten, zoals de Uitleveringswet en
de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen. Aanbevolen wordt ook de
artikelen uit zulke wetten in de tabel op te nemen.12. Overeenkomstig het advies van de Raad is als bijlage in de toelichting
een transponeringstabel opgenomen.13. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij
het advies behorende bijlage.13. De in de bijlage bij het advies opgenomen redactionele kanttekeningen
zijn overgenomen, behoudens ten aanzien van de citeertitel. De regering geeft
de voorkeur aan het bondige «Uitvoeringswet Internationaal Strafhof».
Er zijn bovendien meer rijkswetten die in hun citeertitel niet het predikaat
«rijks» dragen (bijvoorbeeld de Paspoortwet, de Schepenwet, de
Wet militair tuchtrecht en de Wet militaire strafrechtspraak).14. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om enige aanvullende bepalingen
in het voorstel op te nemen betreffende de mogelijkheid van inbeslagneming
van voorwerpen in het kader van de overleveringsprocedure (artikelen 41 en
42) en de mogelijkheid van een vrijgeleide voor personen ten aanzien van wie
het Strafhof aan Nederland een verzoek om toelating heeft gedaan (artikel
87). Recente ervaringen met de samenwerking met de ad-hoc-tribunalen hebben
de behoefte hieraan aan het licht gebracht. De voorgestelde bepalingen zijn
nader toegelicht in het artikelsgewijze deel van de toelichting.15. In het wetsvoorstel en in de memorie van toelichting zijn voorts enkele
kleine correcties en enkele tekstwijzigingen van zeer ondergeschikte aard
aangebracht, die hier niet afzonderlijk worden vermeld. De Raad van State van het Koninkrijk geeft U in overweging het voorstel
van rijkswet niet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, aan de
Staten van de Nederlandse Antillen en aan die van Aruba dan nadat met het
vorenstaande rekening zal zijn gehouden.De waarnemend Vice-President van de Raad van State van het Koninkrijk,J. J. M. S. Leyten-de WijkersloothIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van rijkswet
en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
de Staten van de Nederlandse Antillen en de Staten van Aruba te zenden.De Minister van Justitie,A. H. Korthals Bijlage bij het advies van de Raad van State van het Koninkrijk van
8 oktober 2001, no. W03.01.0309/l/K, met redactionele kanttekeningen
die de Raad in overweging geeft.– De citeertitel wijzigen in: Rijkswet uitvoering Internationaal
Strafhof.– De artikelnummering herzien, zodat het nummer «1a»
wordt vermeden.– In artikel 4, eerste lid, de lijdende vorm vermijden.– In artikel 12 een bepaling toevoegen die inhoudt dat de aangehoudene
zo spoedig mogelijk voor de officier van justitie wordt geleid (zie de toelichting
op artikel 12; vergelijk artikel 17, tweede lid, van het wetsvoorstel, artikel
59, tweede lid, van het Statuut, en artikel 14, tweede lid, van de Uitleveringswet).– Artikel 27, eerste lid, als volgt redigeren: Is de opgeëiste
persoon niet bij de voorlezing van de uitspraak van de rechtbank aanwezig,
dan wordt de uitspraak aan hem betekend.– In artikel 29 het tweede en derde lid omdraaien.– In artikel 29, vierde lid, «Voor zover» wijzigen in:
Indien.– In artikel 55, eerste lid, de vage woorden «De door het
Strafhof gegeven burgerrechtelijke beslissingen» vervangen door een
verwijzing naar bepalingen van het Statuut.Voorts de woorden «iedere belanghebbende» wijzigen in: een
belanghebbende.– In artikel 55, achtste lid, de aanduiding «artikel 985 en
volgende» vervangen door een volledige verwijzing. Voorts de woorden
«van toepassing» wijzigen in: van overeenkomstige toepassing,
aangezien artikel 985 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering alleen
betrekking heeft op een beslissing, gegeven door een rechter van een vreemde
Staat.– In de toelichting op artikel 12 een verwijzing opnemen naar Regel
117, vierde lid, van het Reglement voor Proces- en Bewijsvoering.XNoot1Eerder is abusievelijk het advies van de Raad van State bij Kamerstuk
28 099 afgedrukt.XNoot2De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot3Stb. 2001, 343.XNoot4Voorstel van wet tot aanpassing van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek
van Strafvordering en de Gratiewet aan de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof,
zaak no. W03.01.0301/l.XNoot1Vooralsnog alleen gepubliceerd op www.rechtspraak.nl.XNoot1Artikel 1a, tweede en derde lid, van het wetsvoorstel.XNoot2Paragraaf 2 (De verplichting tot samenwerking: weigeringsgronden;
consultatie) van de toelichting en de toelichting op artikel 1a.XNoot3Vergelijk aanwijzing 311 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)
en de toelichting daarop. Artikelen 86 en 87, zevende lid, van het statuut.XNoot1Artikelen 86 en 87, zevende lid, van het Statuut.XNoot2Artikel 26, tweede lid, juncto artikel 24, eerste lid, van het wetsvoorstel.XNoot3Artikel 6, tweede lid, onderdeel i, van het wetsvoorstel.XNoot4Paragaaf 2 (De verplichting tot samenwerking; weigeringsgronden;
consultatie), laatste tekstblok, van de toelichting.XNoot5Paragaaf 2 (De verplichting tot samenwerking; weigeringsgronden;
consultatie), onder «Ne bis in idem».XNoot6Artikelen 17 tot en met 19 van het Statuut.XNoot1Artikel 5 van het wetsvoorstel.XNoot2Voorstel van wet tot aanpassing van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek
van Strafvordering en de Gratiewet aan de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof,
zaak no. WO3.01.0301/l.XNoot1Toelichting op aanwijzing 124l, zesde lid, Ar.XNoot2Artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht en de artikelen 38, eerste
lid, onder b, en 38a, eerste lid, van de Politiewet.XNoot1Artikel 23, eerste lid, van de Uitleveringswet.XNoot2Artikel 20, eerste lid, van het wetsvoorstel.XNoot3Artikel 93, zevende lid, van het Statuut.XNoot4Artikel 45, eerste lid, van het wetsvoorstel.XNoot5Artikel 53, derde lid, van het wetsvoorstel.XNoot1Artikel 104, tweede lid, van het Statuut.XNoot2VN-document PCNLCC/2000/1/Add.1. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28098-A-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl