Evaluatie basisvorming; Brief minister over eindrapport Taakgroep Vernieuwing Basisvorming
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-14 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26733, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

26733 nr. 21

18-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Een eigen gezicht voor de onderbouw2. Een nieuw wettelijk kaderAdvies 1 Een Algemene KarakteristiekAdvies 2 Nieuwe kerndoelenAdvies 3 Ordening en organisatie van het onderwijsaanbodAdvies 4 De tweede moderne vreemde taalAdvies 5 Friese taal en cultuurAdvies 6 Maatschappelijke oriëntatieAdvies 7 Onderwijstijd3. Variëteit en kwaliteit3.1. Overgangsperiode 2004–2006Advies 8 Overgangsregeling3.2. VerantwoordingAdvies 9 Anders verantwoorden4. Condities voor ontwikkeling4.1. Ondersteuning van schoolontwikkelingAdvies 10 Verdere ontwikkeling van de onderbouw voortgezet
onderwijs4.2. Randvoorwaarden: leraren en middelenAdvies 11 Onderwijs verzorgen in bredere leergebiedenAdvies 12 Het opleiden van lerarenAdvies 13 Investeren in ontwikkeling van de onderbouw
voortgezet onderwijs5. Perspectief5.1. Competenties en examineringAdvies 14 Ontwikkeling van competentiesAdvies 15 Examens5.2. Positie van de sector voortgezet onderwijsAdvies 16 Een brancheorganisatie van het voortgezet onderwijs5.3. Wet- en regelgeving op termijnAdvies 17 Wet- en regelgeving op termijn6. AfsluitingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 26733, nr. 21 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 26733, nr. 21 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26733Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 733Evaluatie basisvormingnr. 21BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 juni 2004Op 10 juni ontving ik het eindrapport van de Taakgroep Vernieuwing
Basisvorming, waarin de Taakgroep adviseert over de toekomst van de onderbouw
van het voortgezet onderwijs. Dit rapport is, met bijlagen en aanbiedingsbrief,
bijgevoegd1. In deze beleidsreactie geef ik aan
hoe ik met de Taakgroepadviezen zal omgaan en wat dit voor scholen en professionals
zal betekenen.De Taakgroep is bij de werkzaamheden bijgestaan door een Adviesraad. Deze
Adviesraad heeft op basis van de tekst van het eindrapport een advies aan
de Taakgroep uitgebracht, dat u bijgaand aantreft. In deze beleidsreactie
zal ik waar relevant ook ingaan op de observaties van de Adviesraad. In algemene
zin merk ik op dat de reactie die de Taakgroep geeft op het commentaar van
de Adviesraad, overtuigt, en voor mij aanleiding is deze reactie over te nemen.Allereerst hecht ik er aan ook in deze brief uiting te geven aan dank
en waardering voor de inzet en kwaliteit van de werkzaamheden van de Taakgroep,
en van de duizenden bij deze werkzaamheden betrokken schoolleiders, leraren,
leerlingen, ouders, vertegenwoordigers van organisaties en anderen. Deze grote
betrokkenheid van de direct bij de onderbouw betrokkenen is voor mij een schoolvoorbeeld
van interactieve beleidsvorming. De als Bijlage 5 bij het eindadvies gevoegde
door Twynstra Gudde opgestelde externe beschrijving van de werkwijze onderstreept
dit.Het eindadvies van de Taakgroep is opgebouwd uit vijf hoofdstukken, waarvan
er vier met concrete adviezen afsluiten. Deze indeling wordt ook in de beleidsreactie
gehanteerd. Diverse keren zal in deze beleidsreactie verwezen worden naar
mijn meerjarenbeleidplan Koers VO, dat de visie van het Kabinet op het totale
voortgezet onderwijs weergeeft. Koers VO wordt op ongeveer het zelfde moment
aan de Tweede Kamer aangeboden als deze beleidsreactie. De ontwikkeling die
de Taakgroep voorstelt met de onderbouw van het voortgezet onderwijs
sluit goed aan bij de lijn die in Koers VO wordt geschetst en is er in feite
een voorloper van.1. Een eigen gezicht voor de onderbouwDe kern van het betoog in dit hoofdstuk is dat de onderbouw van het voortgezet
onderwijs – meer dan nu – een eigen gezicht verdient. De voornaamste
reden die de Taakgroep hiervoor geeft is dat de leeftijdsgroep, leerlingen
van 12 tot 14 jaar, specifieke kenmerken heeft waarbij het onderwijsprogramma
moet aansluiten. De onderbouw zou volgens de Taakgroep een flexibel traject
moeten zijn tussen de bovenbouw van het primair onderwijs en de vervolgtrajecten
in de verschillende schooltypen voortgezet onderwijs. Zo'n oriëntatie-
en schakelfunctie vraagt om maatwerk voor leerlingen op schoolniveau.Ik onderschrijf de lijn die de Taakgroep neerzet. De principiële
keuze om het leren van de leerling centraal te stellen, deel ik. De instroom
vanuit het primair onderwijs naar de onderbouw van het voortgezet onderwijs
is zeer divers, zowel naar cognitieve capaciteiten en leerstijlen, als naar
sociale, culturele en emotionele achtergrond. Kiezen voor leerlingen betekent
kiezen voor verschillen en scholen (oftewel de professionals die daar werken)
moeten in staat gesteld worden om deze verschillen te identificeren en passende
onderwijsprogramma's (en zonodig zorgprogramma's) te realiseren. Zó
kunnen scholen jongeren onderwijs aanbieden dat aanspreekt en relevant is
en past bij de verschillende capaciteiten en wensen. En zó kan de onderbouw
functioneren als oriëntatieperiode, zodat leerlingen, in de woorden van
de Taakgroep, zichzélf op de goede plek krijgen: op het goede niveau
en in een sector of profiel dat past bij de eigen ambities en interesses.Dat betekent ook dat leraren – en andere professionals in en om
de school – met zeer verschillende groepen leerlingen moeten kunnen
omgaan. Dat eist veel van hen. De mix van inhoud, didactiek en zorg zou per
leerlingengroep verschillend moeten worden ingevuld. De Taakgroep schrijft
dat uit haar raadplegingen is gebleken dat leraren enerzijds ruimte willen
hebben om hiermee aan de slag te gaan maar er anderzijds ook tegenop zien.
Er is veel instemming met het idee dat de leraar hier niet alleen voor moet
staan, maar ook ruimte krijgt om dit in teamverband op te pakken. Ik stem
hier volmondig mee in. Scholen moeten de ruimte krijgen om zélf het
onderwijs zo te organiseren dat het aansluit bij de capaciteiten, interesses
en leerstijlen van leerlingen. Ook wil ik er werk van maken dat het werken
met verschillende varianten van onderwijs- of kernteams beter mogelijk wordt.
Scholen ervaren daarbij de huidige bevoegdheidsbepalingen vaak als rigide.
In paragraaf 4 wordt verder ingegaan op de inzetbaarheid van leraren
en andere professionals in en om de school.De Taakgroep doet een appèl op scholen om samenhang in het programma
te organiseren en te bewaken en dringt er op aan dat de overheid dit appèl
op scholen van haar overneemt. «Meer nabijheid» van de overheid
tot de scholen is volgens de Taakgroep gewenst waar het gaat om het communiceren
van de collectieve ambitie en het stimuleren van nieuwe, veelbelovende ontwikkelingen.
In de Wet op het Voortgezet Onderwijs wil ik ruimte geven om het curriculum
meer in samenhang te organiseren, zodat scholen ervoor kunnen kiezen hun onderwijs
ook op andere manieren aan te bieden dan via de «traditionele»
vakkenstructuur, bijvoorbeeld via leergebieden of projecten. De keuze hiervoor
is aan de school, waarmee de door de Taakgroep bepleite «grotere afstand»
tussen overheid en scholen op het gebied van regelgeving rond de inrichting
van het onderwijsprogramma, realiteit wordt. Met de Inspectie heb ik overleg over aanpassing van het inspectietoezicht dat hiermee spoort, waarover
in paragraaf 3 meer.2. Een nieuw wettelijk kaderDe kern van het tweede hoofdstuk van het eindadvies is dat wet- en regelgeving
scholen in staat moet stellen om het leren van de leerlingen centraal te stellen.
«De eigen professionele ambities in scholen zijn de afgelopen jaren
weggedrukt door overladen en gedetailleerde regelgeving. Aansluiten bij verschillen
tussen leerlingen werd moeilijk. Aanbrengen van samenhang werd sluitpost.»
Het is volgens de Taakgroep tijd om meer los te laten en meer te verwachten.
De drijfveer voor ontwikkeling moet niet meer gezocht worden in regelgeving
maar in professionele inzichten, mogelijkheden en ambities van scholen en
leraren.Bij deze benadering sluit ik mij van harte aan. De professionals in de
scholen moeten de ruimte krijgen om zelf keuzes te maken ten aanzien van de
organisatie van het onderwijs, zodanig dat het aansluit bij de capaciteiten,
interesses en leerstijlen van leerlingen. Het vernieuwde wettelijke kader
voor de onderbouw moet daarom globaal van aard zijn. Er komt zo meer nadruk
te liggen op de eigen verantwoordelijkheid van scholen. Dit brengt wel met
zich mee dat scholen zich over de gemaakte keuzes moeten verantwoorden, in
de eerste plaats naar de directe omgeving.De Taakgroep concludeert dat kerndoelen nodig zijn om de kaders te stellen
waarbinnen de twee specifieke functies van de onderbouw worden gewaarborgd:• het leggen van een door de overheid te bepalen basis aan kennis
en vaardigheden die nodig zijn voor het algemeen maatschappelijk functioneren;• het bieden van een oriëntatie in de breedte die keuzes voor
specifieke sectoren of profielen open laten en mogelijk maken.Ik deel de mening van de Taakgroep dat oriëntatie op examenprogramma's
als enig richtsnoer voor de onderbouw te beperkt zou zijn, en dat kerndoelen
nog een noodzakelijk instrument zijn. Ik ben voornemens de twee genoemde functies
van de onderbouw in de wet te verankeren als leidende beginselen voor scholen
bij het maken van keuzes ten aanzien van het onderwijsaanbod in de onderbouw.De Taakgroep stelt voor het aantal kerndoelen te beperken tot 58 en formuleert
de kerndoelen globaler. Zo is er ruimte voor uitwerking door scholen op verschillende
niveaus, van vbo tot en met vwo. Ik vind dit een goede benadering, die maatwerk
voor leerlingen mogelijk maakt. Ten aanzien van het praktijkonderwijs stelt
de Taakgroep voor aan te sluiten bij de huidige situatie, waarbij de kerndoelen
de functie van streefdoelen hebben en niet verplicht zijn. Hier stem ik mee
in; het bevoegd gezag bepaalt op basis van de mogelijkheden van de individuele
leerlingen in het praktijkonderwijs in hoeverre de kerndoelen haalbaar zijn.De Taakgroep formuleert verder een algemene karakteristiek van het onderwijs
in de onderbouw VO met de volgende elementen:• de leerling leert actief en in toenemende mate zelfstandig• de leerling leert samen met anderen• de leerling leert in samenhang• de leerling oriënteert zich• de leerling leert in een uitdagende, veilige en gezonde leeromgeving• de leerling leert in een doorlopende leerlijn.De Taakgroep geeft de volgende adviezen:Advies 1 Een Algemene KarakteristiekLeg in het wettelijk kader de voorgestelde algemene karakteristiek vast
als richtsnoer voor de kwaliteit van het onderwijs in eerste twee leerjaren
van het voortgezet onderwijs.Advies 2 Nieuwe kerndoelenStel de hierbij voorgestelde set kerndoelen vast voor de eerste twee leerjaren
van het voortgezet onderwijs; bepaal het minimum tijdsbeslag voor het aanbod,
gericht op deze kerndoelen, op tweederde van de onderwijstijd van de eerste
twee leerjaren.Zowel advies 1 als advies 2 neem ik over. De kerndoelen zullen bij algemene
maatregel van bestuur worden vastgesteld. Ook de bovengenoemde algemene karakteristiek
zal wettelijk worden vastgelegd. In de wet zal ik opnemen dat het onderwijsprogramma
gericht op de kerndoelen zoveel mogelijk in samenhang vorm moet krijgen. De
kerndoelen zijn naar mijn mening dusdanig geformuleerd dat ze niet zullen
stuiten op bezwaren van levensbeschouwelijke aard. De huidige afwijkingsmogelijkheden
op die grond acht ik derhalve niet meer nodig.Ik stem in met het voorstel van de Taakgroep om het minimum tijdsbeslag
van de kerndoelen te bepalen op tweederde van de eerste twee leerjaren (het
kerndeel van het curriculum). De resterende tijd (eenderde van de eerste twee
leerjaren) vormt het differentieel deel van het curriculum. Voor havo / vwo
komt daar nog het derde leerjaar bij. Dit differentieel deel biedt scholen
extra ruimte voor maatwerk, voor het voldoen aan schoolsoortspecifieke eisen
en/of voor schoolprofilering.Ten aanzien van de ordening en organisatie van het onderwijsaanbod adviseert
de Taakgroep:Advies 3 Ordening en organisatie van het onderwijsaanbodZie in het algemeen af van gedetailleerde voorschriften voor ordening
en organisatie. Laat scholen vrij in de ordening van de kerndoelen (in vakken,
leergebieden, projecten en/of combinaties daarvan) en in de toekenning van
tijd voor de verschillende onderdelen. Bepaal dat het geheel van het onderwijsaanbod
zo moet worden ingericht en georganiseerd dat:• een doorlopende leerlijn voor de leerling mogelijk is en wordt
gegarandeerd, ook bij doorstroom naar een naastliggende leerweg of schoolsoort• na de eerste twee leerjaren vmbo alle sectorkeuzes en voor het
havo/vwo na de eerste drie leerjaren alle profielkeuzes nog mogelijk zijn.Dit advies neem ik over.De Adviesraad stelt ten aanzien van de voorgestelde set kerndoelen voor
dat aan scholen moet worden meegegeven dat deze in de praktijk door hen geconcretiseerd
moeten worden én dat zij daarbij zelf een standaard, een referentiepunt
aangeven. De voorstellen van de Taakgroep bevatten naar mijn mening voldoende
waarborgen voor het verantwoord invullen door scholen van het onderwijs in
de onderbouw. De kerndoelen zijn globaal zodat concretisering ervan noodzakelijk
is. De school moet daarom in het schoolplan verantwoorden welke keuzes bij
vormgeving van het programma zijn gemaakt en welke uitgangspunten daarbij
zijn gehanteerd.De Taakgroep ziet het derde leerjaar havo/vwo als een schakeljaar in het
perspectief van de doorlopende leerlijn, dat benut kan worden voor oriëntatie
op de tweede fase en voor het inspelen op verschillen tussen leerlingen. Dit
zonder de keuze van leerlingen voor een specifiek profiel te vervroegen. Die
keuze dient aan het eind van het derde leerjaar gemaakt te worden. In dit
uitgangspunt kan ik mij goed vinden. Ik wil het wettelijk kader zodanig inrichten
dat hieraan recht wordt gedaan.De Taakgroep geeft vervolgens een drietal adviezen met betrekking tot
bijzondere inrichtingsvoorschriften. In Bijlage 7 bij het eindadvies worden
deze adviezen nader onderbouwd.Advies 4 De tweede moderne vreemde taalStel voor de leerlingen die zich voorbereiden op de kaderberoepsgerichte,
de gemengde en de theoretische leerweg naast Engels ten minste nog een tweede
moderne vreemde taal verplicht en laat scholen vrij in de keuze om te bepalen:• uit welke talen de leerlingen naast Engels een keuze kunnen maken,
beperkt tot die talen waarvoor een vmbo-examenprogramma is vastgesteld• welke leerlingen die naar verwachting doorstromen naar de basisberoepsgerichte
leerweg, en welke lwoo-geïndiceerde leerlingen, zij een tweede moderne
vreemde taal aanbieden.Met dit advies van de Taakgroep, dat goed aansluit op de huidige praktijk,
stem ik in. Ook sta ik positief tegenover het perspectief voor de langere
termijn dat de Taakgroep schetst, waarbij uiteindelijk alle vmbo-leerlingen
in de onderbouw een tweede moderne vreemde taal blijven volgen. Ik ben echter
niet voornemens wettelijk te verankeren dat ook leerlingen in de beroepsgerichte
leerweg naast Engels, ook een andere moderne vreemde taal moeten volgen in
de onderbouw. Scholen zullen in elk geval voor de drie leerwegen kaderberoeps,
gemengd en theoretisch, een tweede moderne vreemde taal moeten aanbieden.
Dit sluit aan bij het in maart 2002 in EU-verband geformuleerde streefdoel
dat iedere leerling aan het eind van de leerplichtige leeftijd onderwijs heeft
genoten in twee vreemde talen. Dit laat onverlet dat ik voor individuele leerlingen
die in bijzondere omstandigheden verkeren de mogelijkheid wil handhaven om
geen tweede moderne vreemde taal te volgen. Het is – net als ten aanzien
van de Tweede Fase – de bedoeling bij algemene maatregel van bestuur
te regelen dat de tweede moderne vreemde taal in een aantal uitzonderingsgevallen
mag worden vervangen door een ander vak naar keuze, één en ander
ter beoordeling aan de school. De in deze algemene maatregel van bestuur aan
te wijzen gevallen zullen in ieder geval zijn: leerlingen met specifieke taalstoornissen
(zoals dyslexie) en leerlingen met een moedertaal anders dan de Nederlandse.Advies 5 Friese taal en cultuurStel voor leerlingen in scholen in de provincie Fryslân onderwijs
in de Friese taal en cultuur in het differentiële deel verplicht en stel
in het kerndoelenbesluit daarvoor kerndoelen vast volgens het in bijlage 7
opgenomen voorstel.In overeenstemming met de Bestuursafspraak Friese taal en cultuur 2001
zal ik conform het voorstel van de Taakgroep kerndoelen voor het vak Friese
taal en cultuur vaststellen, die ruimte laten om het vak toe te snijden op
de lokale situatie.Net zoals nu het geval is zal in de onderbouw onderwijs in de Friese taal
voor scholen gelegen in de provincie Friesland verplicht blijven. Scholen
kunnen op dit moment ontheffing van deze verplichting aanvragen bij de inspecteur.
Ik ben voornemens deze procedure te stroomlijnen met die voor het primair
onderwijs, hetgeen betekent dat ontheffing kan worden gevraagd aan Gedeputeerde
Staten van de provincie Friesland.Advies 6 Maatschappelijke oriëntatieLeg in overkoepelende regelgeving voor het hele voortgezet onderwijs vast
dat het onderwijs een opdracht heeft op het gebied van de bevordering van
actief burgerschap, sociale cohesie en integratie.Op 23 april jl. zond ik de Tweede Kamer een brief over onderwijs,
integratie en burgerschap. In die brief heb ik aangegeven dat voor het primair
en voortgezet onderwijs in de wet bepaald zal worden dat het onderwijs mede
is gericht op de bevordering van burgerschap en sociale integratie. Deze bepaling
komt in de plaats van de huidige opdracht aan de scholen om leerlingen voor
te bereiden op een multiculturele samenleving. In deze zin neem ik het advies
van de Taakgroep dus over.In de door de Taakgroep voorgestelde kerndoelen komen burgerschap en sociale
integratie in diverse leergebieden tot uiting. Met verschillende van de kerndoelen
die de Taakgroep adviseert worden goede garanties geboden dat burgerschap,
waarden en normen en sociale vaardigheden onderdeel uitmaken van het onderbouwprogramma.
Bovendien biedt de algemene karakteristiek voor de onderbouw waarborgen voor
onderwijs dat leerlingen mogelijkheden biedt tot het verwerven van sociale
en communicatie vaardigheden. Deze aanpak heeft nadrukkelijk mijn instemming
en sluit ook aan bij de kerndoelen voor het primair onderwijs.De Taakgroep adviseert ten aanzien van onderwijstijd ten slotte als volgt:Advies 7 OnderwijstijdHandhaaf een wettelijk minimum voor het tijdsbeslag van het jaarlijkse
onderwijsaanbod; formuleer dat op gelijke wijze voor het hele voortgezet onderwijs;
bied ruimte voor variëteit door voor de (begeleide) onderwijstijd voor
de leerling een bandbreedte vast te leggen van minimaal 950 tot maximaal 1150
klokuren per jaar, te spreiden over ten minste 38 schoolweken.Ik onderschrijf het uitgangspunt dat de voorschriften over onderwijstijd
scholen ruimte moeten bieden voor eigen keuzes bij inrichting van het programma.
Daarnaast hebben die voorschriften een garantiefunctie in de zin van een minimale
inspanningsverplichting voor scholen.Ruimte voor variëteit impliceert ook dat er variëteit in begeleide
onderwijstijd – zowel uitgedrukt in aantal klokuren als in de invulling van die uren –
kan zijn, passend bij leerstijlen, capaciteiten en behoeften van (groepen)
leerlingen. Om zowel de garantiefunctie te waarborgen als scholen ruimte te
bieden voor eigen keuzes ten aanzien van urentoedeling, zullen de wettelijke
kaders voor onderwijstijd worden aangepast. De eerste aanpassing die ik voorsta
is herdefinitie van het begrip onderwijstijd in de zin zoals de Taakgroep
voorstelt en aansluitend bij de bepalingen over onderwijstijd in de bovenbouw
van het voortgezet onderwijs. De tweede aanpassing die ik voornemens ben te
realiseren is dat scholen in de gelegenheid worden gesteld binnen een bepaalde
marge of bandbreedte en onder voorwaarde van instemming door de medezeggenschapsraad meer tijd vrij te maken voor schoolontwikkeling ten behoeve
van de verbetering van de onderwijskwaliteit.Bij de herdefinitie van het wettelijk begrip onderwijstijd zal een formulering
worden gekozen die scholen in staat stelt én uitnodigt om het onderwijs
ook op andere, vernieuwende manieren in te richten. De huidige wettelijke
voorschriften ten aanzien van onderwijstijd focussen op «traditionele»
contacttijd tussen een leraar en een klas, en mede daardoor ondersteunen deze
voorschriften innovatie en ontwikkeling van onderwijs onvoldoende. Ik sta
een formulering voor met als centraal element dat er voor leerlingen begeleid,
onder schooltijd en onder verantwoordelijkheid van een docent onderwijs verzorgd
wordt.Wat het pleidooi van de Taakgroep voor een bandbreedte voor onderwijstijd
betreft het volgende. Ik neem het voorstel over om scholen het vertrouwen
te gunnen binnen een marge of bandbreedte eigen keuzes te maken over onderwijstijd,
met dien verstande dat ik een bandbreedte zou willen voorstellen van 1000
tot 1134 uur, en aan de beleidsruimte terzake een aantal voorwaarden wil verbinden.
Ik geef er de voorkeur aan om, gezien de voorgeschreven onderwijstijd in de
bovenbouw (1000 klokuren), de ondergrens van het door de rijksoverheid gegarandeerde
aantal uren onderwijs in de onderbouw eveneens op 1000 te stellen. Het is
dan consequent om als bovengrens van de bandbreedte 1134 klokuren te kiezen.
De norm is en blijft 1067 klokuren per schooljaar, maar scholen krijgen de
ruimte om per jaar maximaal 67 uur boven of onder die norm onderwijs aan te
bieden. Scholen krijgen de ruimte om eigen keuzes ten aanzien van de onderwijstijd
te maken en te verantwoorden binnen deze bandbreedte.Voor beleidsvrijheid ten aanzien van onderwijstijd geldt een tweetal voorwaarden.
Ten eerste moet de medezeggenschapsraad instemmen met de door de school gemaakte
keuze(s) met betrekking tot onderwijstijd en zal de school verantwoording
moeten afleggen over deze keuzes. Afwijken van de norm van 1067 uur kan alleen
met instemming van de medezeggenschapsraad. Ten tweede zal, indien een school
ervoor kiest om de onderwijstijd vast te stellen op minder dan 1067 uur, deze
vrijkomende tijd moeten worden besteed aan personeel dat wordt ingeroosterd
voor schoolontwikkeling. Daarmee kan worden gewerkt aan verbetering van de
kwaliteit van het onderwijs.Sommige scholen zullen ervoor kiezen om minder dan 1067 klokuren per jaar
aan te bieden, terwijl andere scholen zullen kiezen voor een hoger aantal
klokuren dan de norm. Ook kan een school ervoor kiezen om voor de ene groep
leerlingen meer begeleide onderwijstijd aan te bieden, en voor de andere groep
leerlingen een groter beroep te doen op zelfwerkzaamheid van leerlingen. Daarmee
kunnen de keuzes ten aanzien van onderwijstijd een onderscheidend en concurrerend
kenmerk zijn voor een school. Dit geeft mede uitwerking aan de beleidslijn
van meer ruimte voor variëteit in het curriculum van de onderbouw en
voor professionele en lokale keuzes. Inspraak op het lokale niveau (medezeggenschap)
geeft goede waarborgen dat scholen op een goede wijze en met draagvlak van
degenen die het betreft (leerlingen en ouders, en leraren), omgaan met de
beleidsvrijheid op dit gebied. Om af te wijken van de norm is instemming van
de medezeggenschapsraad verplicht. De bandbreedte van 1000 tot 1134 uur per
jaar, te spreiden over ten minste 38 weken, geeft de kaders waarbinnen deze
beleidskeuzes gemaakt kunnen worden, terwijl ook andere eisen sturing geven
aan de keuzes van scholen: de exameneisen zijn immers voor alle scholen gelijk.
Scholen hebben de opdracht om bij uitval en vermindering van het aantal lessen
en bij tussenuren voor opvang van leerlingen te zorgen.Op de bovengenoemde manier kunnen scholen op hun eigen manier werken aan
vernieuwing van het onderwijsprogramma, versterking van samenhang en verbetering
van de kwaliteit, waardoor de leerling beter onderwijs kan krijgen. Ook het
Inspectietoezicht biedt waarborgen dat professionele keuzes de kwaliteit van
het onderwijs ten goede komen en op een verantwoorde en gedragen manier tot
stand komen. De in de kwaliteitskaart weergegeven resultaten van de onderwijsinspectie
geven zowel richting de overheid als richting de ouders en de leerlingen een
objectief beeld van de kwaliteit van de school. Daarmee biedt de kwaliteitskaart
transparantie van het onderwijs en de scholen richting de ouders, zodat helder
is tot welke resultaten eigen professionele keuzes leiden.3. Variëteit en kwaliteitDe kern van het betoog in dit hoofdstuk van het eindadvies is dat meer
autonomie voor scholen de overheid in een principieel andere positie brengt.
De overheid verplicht de scholen om keuzes te maken voor schoolontwikkeling
en deze keuzes en de consequenties ervan te verantwoorden. De ambitie is er,
voorbeelden van scenario's voor schoolontwikkeling en «nieuwe»
verantwoording zijn voorhanden. De rol van de Inspectie zal volgens de Taakgroep
verschuiven van algemeen naar meer specifiek.3.1. Overgangsperiode 2004–2006Op grond van de ervaringen van scholen die experimenteren met de scenario's
voor schoolontwikkeling pleit de Taakgroep ervoor scholen de ruimte en tijd
te geven hun onderbouw verder te ontwikkelen. De praktijk leert dat schoolontwikkeling
tijd kost en ook dat scholen wanneer ze het onderwijs op andere manieren willen
organiseren dan via de traditionele vakkenstructuur, bijvoorbeeld in leergebieden
of projecten, aanlopen tegen beperkingen in wet- en regelgeving.In haar raadpleging constateert de Taakgroep dat een aantal scholen uit
onvrede met de regelgeving van de basisvorming de afgelopen jaren al gekozen
heeft voor afwijkingen ervan om tegemoet te komen aan de verschillen tussen
leerlingen. Tegen deze achtergrond adviseert de Taakgroep:Advies 8 OvergangsregelingGeef scholen de ruimte en de tijd om hun onderbouw te ontwikkelen. Bied
in de overgangsperiode (2004 – 2006) mogelijkheden om af te wijken van
de bestaande regelgeving rond vakken en bevoegdheden, vooruitlopend op de
nieuwe wetgeving.Inmiddels is artikel 11g van de wet op het voortgezet onderwijs bij klein
koninklijk besluit met twee schooljaren verlengd (Stb., 2004, 244). Dit artikel,
dat sinds 1 augustus 2001 voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs
in werking is, geeft scholen al meer ruimte in het leerstofaanbod dan in de
oorspronkelijke bepalingen voor de basisvorming.Indien nodig zal ik, in aanloop naar de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
onderbouw per 1 augustus 2006, na de komende zomervakantie komen met
een nadere regeling om scholen in staat te stellen door te gaan met nieuwe
stappen in het kader van de onderbouw. Dat kan worden betrokken in de discussie
met de Tweede Kamer over de beleidsreactie op het eindadvies van de Taakgroep.3.2. VerantwoordingIk ben het met de Taakgroep eens dat met het introduceren van wet- en
regelgeving gericht op het geven van ruimte aan scholen voor een eigen inrichting
van het onderwijs in plaats van regelgeving gericht op implementatie, de verhouding
tussen overheid en scholen principieel zal veranderen. Dit heeft consequenties
voor de wijze van verantwoording en de manier waarop de inspectie toezicht
houdt op de kwaliteit van het onderwijs.Eveneens ben ik het met de waarneming van de Taakgroep eens dat de differentiatie
die tussen en binnen scholen ontstaat ook zal leiden tot variëteit in
de wijze waarop scholen verantwoording zullen afleggen. Niet alleen aan de
overheid (verticale verantwoording), maar ook aan leerlingen, ouders en leraren
(horizontale verantwoording).De Taakgroep pleit ervoor om scholen, evenals voor schoolontwikkeling,
ook tijd en ruimte te geven om ervaring op te doen het eigen kwaliteitsbeleid
vorm en inhoud te geven. In dat kader adviseert de Taakgroep:Advies 9 Anders verantwoordenLaat scholen passende vormen van verantwoording ontwikkelen die aansluiten
bij de gemaakte keuzes in aanbod, organisatie en inrichting van het onderwijs.
Geef de Inspectie een actieve rol zodat scholen:• beleid op het gebied van kwaliteitszorg en zelfevaluatie ontwikkelen
en uitvoeren• de uitkomsten daarvan betrekken bij de verdere ontwikkeling van
het onderwijs op het gebied van inhoud, proces en rendement• beleid ontwikkelen om zich tegenover de direct betrokkenen te verantwoorden.Ik kan me vinden in deze aanbevelingen. De aanbevelingen sluiten aan bij
mijn uitgangspunt, zoals verwoord in Koers VO, dat de ambities en doelstellingen
van de scholen maatgevend dienen te zijn voor het toezicht, zodat het toezicht
scholen niet in een uniforme richting stuurt maar hen juist aanspoort tot
eigen beleidskeuzes. Naarmate de school haar eigen kwaliteitstoezicht beter
op orde heeft, kan de inspectie zich op termijn terugtrekken. Daarnaast behoudt
de inspectie haar rol om de resultaten weer te geven in de kwaliteitskaart.
Hierbij zijn de resultaten van de onderwijsinspectie niet alleen richting
de overheid belangrijk maar ook richting de ouders. De kwaliteitskaart biedt
transparantie van het onderwijs en de scholen richting de ouders.Wel signaleert de inspectie dat op veel scholen het kwaliteitsbeleid en
daarmee de zelfevaluatie nog niet optimaal ontwikkeld is. Conform de aanbeveling
van de Taakgroep zal ik met de inspectie de mogelijkheden bespreken om de
inspectie hierin een stimulerende en actieve rol te geven.Ik denk dan ook aan aspecten als het door scholen (verder) ontwikkelen
van methodieken en instrumenten voor zelfevaluatie, het ontwikkelen van instrumenten
die de school op leerling-niveau kan inzetten (leerlingvolgsystemen, digitale
portfolio's) en het inventariseren van aanvullende gegevens naast de instroom,
doorstroom en uitstroomgegevens die scholen moeten kunnen verstrekken om zicht
te houden op de kwaliteit van het onderwijs. Wat dit laatste betreft ben ik
het met de Taakgroep eens dat wanneer van de school maatwerk voor de leerling
verwacht wordt, de kwaliteit van dat maatwerk betrokken dient te worden bij
de beoordeling van de school.Om het kwaliteitsbeleid te versterken kunnen scholen al gebruik maken
van instrumenten en methodieken die verschillende organisaties, waaronder
Q5, deels in samenwerking met de inspectie de afgelopen jaren hebben ontwikkeld.
Om scholen beter in staat te stellen de schoolloopbaan van de individuele
leerling te volgen zal ik de ontwikkeling van instrumenten die de school op
leerling-niveau kan inzetten verder stimuleren. In paragraaf 4 wordt
hierop nader ingegaan.4. Condities voor ontwikkelingDe kern van het betoog in dit hoofdstuk van het eindadvies is dat het
bieden van ruimte voor schooleigen keuzes niet voldoende is. Om de ontwikkeling
op grote schaal op gang te helpen zal de overheid volgens de Taakgroep een
samenhangend stimuleringsbeleid moeten voeren. De Taakgroep noemt als speerpunten:
breed inzetbare leraren, flexibele leermiddelen, aanpassing van de leeromgeving
en tijd om te ontwikkelen.Minder centrale regelgeving betekent dat meer keuzes op schoolniveau worden
gemaakt. Professionele (onderwijskundige) keuzes moeten in de school, door
het hele team – leraren, schoolleiders, ondersteuners – worden
gemaakt. Daar horen ook de discussies thuis die aan die keuzes ten grondslag
liggen. De keuze óf en zo ja, hoe ver het team de onderbouw wil ontwikkelen,
is met andere woorden aan de school zelf en wordt niet opgelegd door de overheid.
De Rijksoverheid stelt de kaders door de kerndoelen vast te stellen, de professionals
in de school bepalen samen hoe deze kaders ingevuld worden. De Taakgroep oppert
een viertal scenario's voor ontwikkeling: van heel vergaand tot dicht bij
het bestaande blijven. Het ene scenario is niet op voorhand beter dan het
andere, waar het om gaat is dat de school het scenario of de scenario's kiest
die passen bij de school, de leerlingen en het team. De school is aan zet.4.1. Ondersteuning van schoolontwikkelingDe praktijk leert dat het verbeteren van de samenhang in het aanbod, ongeacht
het gekozen scenario, voor scholen organisatorische, personele en inhoudelijke
consequenties heeft. Omdat de klassieke schoolorganisatie daar niet op toegerust
is, pleit de Taakgroep voor een samenhangend stimuleringsbeleid van de overheid.
Expliciet noemt de Taakgroep daarbij het verruimen van de mogelijkheden om
leraren in te zetten; flexibel inzetbare leermiddelen; de leeromgeving, ontwikkeltijd
en scholing; inspirerende voorbeelden en ondersteuning. De Taakgroep doet
daartoe het volgende advies:Advies 10 Verdere ontwikkeling van de onderbouw voortgezet
onderwijsInitieer een vierjarig project Onderbouw met als belangrijkste functies:
stimuleren, coördineren, monitoren en zorgen voor gerichte communicatie.
Dit project heeft een expliciete rol in de kwaliteitszorg rond de toekenning,
besteding en verantwoording van stimuleringsgelden. Tot de gewenste activiteiten
behoren in ieder geval:• directe communicatie met scholen en docenten over toekomst van
de onderbouw via bestaande en te ontwikkelen media• een monitor die de landelijke stand van zaken in de ontwikkeling
registreert en communiceert• het doen ontwikkelen van handreikingen, uitwerkingen en voorbeelden
over onder andere:– doorlopende leerlijnen (primair – onderbouw voortgezet onderwijs –
bovenbouw voortgezet onderwijs)– ordening van kerndoelen in vakken, leergebieden en/of projecten
en toekenning van tijd voor de verschillende onderdelen– modellen voor school- en teamontwikkeling– bevorderen van burgerschap, sociale cohesie en integratie• het opzetten van «voorbeeldscholen» waar met name docenten
zich een beeld kunnen vormen van diverse ontwikkelingen• het verder ontwikkelen van instrumenten die een ononderbroken schoolloopbaan
bevorderen, onder andere door:– te experimenteren met nieuwe arrangementen voor leerlingen tussen
10 en 14 jaar– te komen tot bundeling en harmonisering van de vraag vanuit scholen
en de mogelijkheden van aanbieders om op die manier de ontwikkeling van software
te bevorderen waarmee scholen snel hun eigen leerlingvolgsysteem kunnen samenstellen– voorbeelduitwerkingen te bieden van leerstandaarden voor verschillende
domeinen op verschillende niveau's, gekoppeld aan vervolgmogelijkheden in
de bovenbouw– de ontwikkeling van leerlingvolgsystemen te stimuleren, waarmee
de voortgang van de individuele leerling steeds beter en breder in kaart gebracht
kan worden– portfolio-ontwikkeling te stimuleren waarin de ontwikkeling vastgelegd
kan worden• het ontwikkelen van flexibele leermiddelen, door:– proefsituaties te initiëren waarin varianten van een flexibele
leermiddelenvoorziening nader wordt uitgewerkt– netwerkvorming van scholen te stimuleren die zelf verantwoordelijkheid
nemen voor het ontwikkelen van leermiddelen– proefsituaties te initiëren waarin scholen digitale leermiddelen
integreren in een krachtige leer- en werkomgeving• het overzichtelijker maken en waar nodig meer en beter op elkaar
afstemmen van vraag en aanbod op het gebied van ondersteuning van onderwijsontwikkeling.De Taakgroep is ingesteld tot en met het jaar 2004. Voor scholen is de
Taakgroep een prima aanspreekpunt gebleken over de ontwikkeling van de onderbouw,
bijvoorbeeld op het gebied van communicatie, schoolontwikkeling en voorbeeldscholen.
De Taakgroep heeft deze rol met veel verve vervuld en zich een gerespecteerde
positie verworven. Ik vind het daarom wenselijk om, als vervolg op de Taakgroep,
voor een periode van vier jaar een kleine, slagvaardige projectgroep in te
stellen die scholen zal kunnen ondersteunen bij hun schoolontwikkeling in
de onderbouw en bovendien mede zorg zou kunnen dragen voor een aantal randvoorwaardelijke
ontwikkelingen. Ik heb de onderwijsorganisaties geïnformeerd over mijn
voornemen tot de instelling van een dergelijke projectgroep, waarbij deze
organisaties worden uitgenodigd om suggesties te doen voor bemensing.Ik ga akkoord met de door de Taakgroep genoemde activiteiten voor de projectgroep
onderbouw voor wat betreft functies als stimuleren, coördineren, monitoren
en zorg dragen voor gerichte communicatie. Ik zie deze projectgroep als een
tijdelijk intermediair orgaan met als belangrijkste functies het stimuleren,
coördineren, monitoren, communiceren van bestaande initiatieven en het
initiëren van en adviseren over nieuwe stimuleringsactiviteiten voor
schoolontwikkeling in de onderbouw in scholen. Eén van de activiteiten
van de projectgroep zal dan ook zijn het overzichtelijker maken en waar nodig
meer op elkaar afstemmen van vraag en aanbod op het gebied van ondersteuning
en onderwijsontwikkeling.Het project flexibele leermiddelen (zie hierboven in advies 10) dat op
initiatief van de Taakgroep in 2003 is gestart is daarvan een goed voorbeeld. Dit project wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van
een Stuurgroep onder voorzitterschap van Schoolmanagers_VO. De SLO fungeert
als beheerder van het project. Ik neem het advies van de Taakgroep over dit
project te vervolgen en verder te gaan met het laten ontwikkelen van een tweede
en mogelijk derde tranche flexibele leermiddelen. Hiervoor stel ik gedurende
drie jaar (2003/2004, 2004/2005 en 2005/2006) jaarlijks € 1 mln.
beschikbaar, waarbij is inbegrepen een tegemoetkoming in de kosten voor scholen
om de aanschaf van dit type leermiddelen te stimuleren.Een soortgelijke constructie acht ik wenselijk voor het verder ontwikkelen
van instrumenten die een ononderbroken schoolloopbaan bevorderen (zoals leerlingvolgsystemen
en leerlingportfolio's). Ook hiervoor zal ik gedurende drie jaren jaarlijks € 1
mln. beschikbaar stellen.Voor het opzetten van «voorbeeldscholen», waar docenten zich
een beeld kunnen vormen van diverse ontwikkelingen, acht ik het wenselijk
dat wordt aangesloten bij het project «Herontwerp van de basisvorming»
dat al sinds enige jaren onder verantwoordelijkheid van Schoolleiders_VO (toen
nog VVO geheten) wordt uitgevoerd, mede omdat dit project uitvoerig gemonitord
wordt waardoor gebruik gemaakt kan worden van waardevolle ervaringen.4.2. Randvoorwaarden: leraren en middelenWerken met projecten of leergebieden impliceert volgens de Taakgroep dat
ook de systematiek van bevoegd- en bekwaamheden hiervoor ruimte moet bieden.
Dit is een terechte constatering. Naarmate scholen meer samenhang aanbrengen
in het onderwijsprogramma (bijvoorbeeld in leergebieden), wordt steeds vaker
gewerkt met kernteams van docenten. De WVO biedt al hiervoor al wel enige
ruimte, en die ruimte zal met het aannemen van de Wet op de beroepen in het
onderwijs verder worden vergroot. Maar voor de langere termijn zal dat wellicht
niet volstaan.De wijze van ordening van de leerstof wil ik niet op voorhand bepalen
en inperken. De Taakgroep beveelt aan de verantwoordelijkheid voor de inzet
van onderwijspersoneel op schoolniveau te beleggen, op een manier waarbij
zowel kwaliteit gewaarborgd is en blijft als samenwerking tussen docenten
en programmatische samenhang wordt gestimuleerd. Ook adviseert de Taakgroep
scholen meer verantwoordelijkheid te geven bij het opleiden van leraren in
de eigen school. De Taakgroep adviseert als volgt:Advies 11 Onderwijs verzorgen in bredere leergebiedenMaak mogelijk dat leraren op basis van een bevoegdheid voor één
vak onderwijs verzorgen in een breder leergebied, door:• toe te staan dat het onderwijs plaatsvindt onder de verantwoordelijkheid
van een team van leraren van een school, die tezamen beschikken over alle
bevoegdheden voor de in het leergebied betrokken vakken• het voor bevoegde leraren mogelijk te maken hun formele bevoegdheid
te verbreden door te voldoen aan aanvullende bekwaamheidseisen voor het geven
van onderwijs in bredere leergebieden in de eerste twee leerjaren van het
voortgezet onderwijs.Stimuleer nascholings- en begeleidingsactiviteiten die leraren beter toerusten
voor het verzorgen van onderwijs in bredere leergebieden.Advies 12 Het opleiden van lerarenMaak het mogelijk dat (groepen) scholen onder eigen bestuurlijke verantwoordelijkheid een opleiding voor leraren kunnen gaan inrichten en
zorg daarbij voor een geflexibiliseerde financieringsstructuur voor het opleiden
van leraren en een zorgvuldig overgangsregime.Ik ga verkennen op welke wijze en onder welke condities beide door de
Taakgroep in advies 11 geopperde mogelijkheden gerealiseerd kunnen worden.
Hierover zal ik u in het najaar van 2004 nader berichten. Het uitgangspunt,
waarbij een school ervoor kan kiezen dat (kern-)teams gezamenlijk verantwoordelijk
zijn, spreekt mij aan: dit biedt een extra impuls voor schoolontwikkeling,
het stimuleert samenhang in het programma en samenwerking tussen docenten.
Dat laat onverlet dat de keuze hiertoe aan de school is, en dat deze keuze
bij de ene schoolsoort anders kan uitpakken dan bij de andere schoolsoort.In 2004 zal het Landelijk Platform voor de onderwijsberoepen worden ingesteld.
Dat Platform zal zich kunnen uitspreken over de wenselijkheid van aanpassing
van bestaande bekwaamheidseisen dan wel het opstellen van nieuwe bekwaamheidseisen
passend bij een nieuw competentieprofiel.Wat betreft het advies van de Taakgroep over het opleiden in de school
verwijs ik graag naar het beleidsplan onderwijspersoneel «Een goed werkende
onderwijsarbeidsmarkt», dat één dezer dagen ook aan de
Tweede Kamer zal worden aangeboden. Hierin worden maatregelen vastgesteld
om het opleiden in de school te stimuleren en te faciliteren. Duidelijk moet
echter zijn dat ik er geen voorstander van ben als scholen voor VO zelf getuigschriften
uitreiken waaraan bevoegdheid is verbonden. Dat recht blijft vooralsnog voorbehouden
aan instellingen voor hoger onderwijs.De Taakgroep geeft terecht aan dat leraren tijd nodig hebben om samen
vorm te geven aan ontwikkeling van de onderbouw en geeft aan dat dit neerkomt
op een tijdsinvestering per docent van een dagdeel per week. De Taakgroep
vraagt hiervoor aan de overheid om het mogelijk te maken dat gedurende vier
jaar het equivalent van drie klokuren per docent per week wordt geïnvesteerd
in team- en schoolontwikkeling. Bovendien raadt de Taakgroep aan gedurende
vier jaar voor projecten met een hoge transferwaarde, jaarlijks € 8
mln. te reserveren.Advies 13 Investeren in ontwikkeling van de onderbouw
voortgezet onderwijsZorg ervoor dat scholen dat scholen de komende jaren in staat zijn voldoende
middelen in te zetten om schoolontwikkeling in de onderbouw een impuls te
geven, met name in de vorm van tijd voor leraren om die ontwikkeling in teamverband
vorm te geven. Neem daarvoor een gemiddelde tijdsinvestering van wekelijks
drie klokuren per leraar als richtsnoer. Dat komt neer op een investering
van € 80 miljoen per jaar. Reserveer gedurende vier jaar een projectenfonds
van € 8 miljoen voor projecten met een hoge transferwaarde.In paragraaf 3 gaf ik aan dat scholen tijd moeten kunnen vrij maken
voor schoolontwikkeling en innovatie doordat de bepalingen ten aanzien van
onderwijstijd hiertoe meer ruimte zullen bieden. Met creatieve organisatorische
oplossingen kan dit oplopen tot een dagdeel per week per docent. Voor projecten
met (flexibele) leermiddelen en leerlingvolgsystemen wordt drie jaar lang
jaarlijks elk € 1 mln. beschikbaar gesteld, terwijl voor voorbeeldscholen
in aansluiting op het project van Schoolleiders_VO een half miljoen euro wordt
gereserveerd. Deze middelen komen bovenop de reguliere SLOA-middelen die ingezet
worden voor schoolontwikkeling in de onderbouw. Daarnaast zullen
in het kader van de innovatiestrategie zoals wordt geschetst in Koers VO,
activiteiten worden ontplooid en middelen beschikbaar worden gesteld. Voor
de Innovatieregeling VO 2004 is thans € 10 mln. beschikbaar. Voor
de Projectgroep onderbouw zelf ten slotte zullen ook middelen worden beschikbaar
gesteld.5. PerspectiefIn het laatste hoofdstuk van het eindadvies wordt een blik op de toekomst
geworpen en een inschatting gegeven van de ontwikkeling van het evenwicht
tussen overheid en scholen. De nieuwe overheidspositie vergt volgens de Taakgroep
andere wegen om in een grote variëteit toch kwaliteit te waarborgen.
Tenslotte doet de Taakgroep een aantal aanbevelingen om daarbij de samenhang
in het beleid te vergroten.5.1. Competenties en examineringKeuzes gericht op het onderwijs- en eventueel zorgprogramma dienen primair
op schoolniveau gemaakt te kunnen worden, en daarbij horen kerndoelen die
scholen daar daadwerkelijk toe in staat stellen. De kerndoelen schetsen een
kerncurriculum in algemene aanbodtermen dat voor alle scholen en voor alle
leerlingen geldt. De school kan deze kerndoelen op heel verschillende manieren
uitwerken (van concreet tot abstract, van praktisch tot theoretisch), organiseren
(bijvoorbeeld in vakken, in leergebieden en / of in projecten), en uitbreiden
(met het differentieel deel). Het is mijn overtuiging dat dit scholen écht
de benodigde ruimte biedt. Nu is het aan de scholen om deze handschoen op
te pakken.De Taakgroep suggereert de mogelijkheden te verkennen die competenties
bieden bij de bewaking van de onderwijskwaliteit. Daarbij plaatst de Taakgroep
wel de kanttekening dat dit een flinke en bewerkelijke klus zal zijn. Mede
daarom wil ik nu nog geen besluit nemen over advies 14:Advies 14 Ontwikkeling van competentiesOntwikkel conceptcompetenties voor leerlingen in de verschillende stadia
van hun ontwikkeling in hun schoolloopbaan en voor hun maatschappelijke startkwalificatie.
Experimenteer met deze competenties ten behoeve van professionalisering en
bewaking van de onderwijskwaliteit.Vervolgens doet de Taakgroep een aanbeveling over het systeem van examinering,
met de bedoeling dit beter te laten aansluiten bij zowel het leren van de
leerlingen als bij de professionaliteit van het onderwijspersoneel:Advies 15 ExamensExperimenteer de komende jaren met alternatieven voor de huidige examinering
in het voortgezet onderwijs om tegemoet te komen aan toenemende variëteit
en andere vormen van verantwoording.De discussie over examinering wordt gevoerd, ook in het licht van meer
ruimte voor eigen professionele afwegingen in de scholen en een meer op leerlingen
gerichte onderwijsmethodiek. Kortheidshalve verwijs ik naar Koers VO.5.2. Positie van de sector voortgezet onderwijsNaar het idee van de Taakgroep zou ik er goed aan doen «een VO-Raad
te forceren». In advies 16 verwoordt de Taakgroep dit als volgt:Advies 16 Een brancheorganisatie van het voortgezet onderwijsNeem het initiatief tot instelling van een VO-raad, waarin alle belanghebbenden
participeren en die zeggenschap krijgt over alle belangrijke ontwikkelingen
in het voortgezet onderwijs.De roep om en instelling van een brancheorganisatie moet uit de sector
of branche zelf komen, daar past overheidsdwang niet. Advies 16 neem ik dan
ook niet over. Wel deel ik de opvatting van de Taakgroep dat autonome instellingen
baat zouden hebben bij een eigen brancheorganisatie waarin ze hun eigen ontwikkeling
kunnen afwegen en bepalen. Een dergelijke sectorbreed gesteunde organisatie
zou kunnen functioneren als aanjager van innovatie, beleidsvoerend vermogen,
professionaliteit en kwaliteitszorg. Ook zou vanuit een branche organisatie
gerichte ondersteuning aan de scholen geboden kunnen worden. Door meer wettelijke
ruimte te bieden en scholen in staat te stellen meer autonoom te opereren,
heb ik goede hoop dat een brancheorganisatie echt «van onderop»
tot stand zal komen.5.3. Wet- en regelgeving op termijnEen belangrijke voorwaarde om als school breed gebruik te kunnen maken
van ruimte om het leren van de leerlingen centraal te stellen, is dat de wet-
en regelgeving hen daar over de hele linie toe in staat stelt. Om die reden
bepleit de Taakgroep een herziening van de Wet op het Voortgezet Onderwijs
en herziening en harmonisatie van het totaal aan regelgeving in en om het
voortgezet onderwijs:Advies 17 Wet- en regelgeving op termijnOnderzoek de mogelijkheden tot harmonisatie van het totaal aan wet- en
regelgeving in en rond het voortgezet onderwijs: personeel, organisatie, bekostiging,
inhoud en kwaliteit.In het meerjarenbeleidplan Koers VO, dat op ongeveer het zelfde moment
als deze beleidsreactie op het eindadvies van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming
aan de Tweede Kamer wordt gezonden, wordt hier uitvoerig bij stilgestaan en
wordt samenhang in het onderwijsbeleid gezocht, gericht op het bieden van
ruimte aan scholen, zodat scholen maatwerk kunnen bieden aan alle leerlingen.
Kortheidshalve verwijs ik u nu naar dat document. Zoals eerder aangegeven
sluiten de voorstellen van de Taakgroep en de Koers voor het voortgezet onderwijs
uitstekend op elkaar aan.6. AfsluitingIn het najaar van 2004 zal ik een voorstel voor nieuwe wetgeving in procedure
brengen, dat nieuwe kaders biedt, passend bij de in het eindadvies van de
Taakgroep en in deze beleidsreactie geschetste lijn. Over het eindadvies van
de Taakgroep zal ik, mede ten behoeve daarvan, advies inwinnen van de Onderwijsraad.De Taakgroep heeft een goed advies uitgebracht, dat kan rekenen op brede
steun in het voortgezet onderwijs. De sector heeft nu ruimte en tijd nodig
zich te ontwikkelen. Alleen door de sector de gelegenheid te bieden zich te
ontwikkelen, is een solide, responsieve en innovatieve sector voortgezet onderwijs
mogelijk. De scholen verdienen dit vertrouwen om in de voorgestelde nieuwe
verhoudingen te groeien, die zich eigen te maken en waar te maken.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26733-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl