Europese Raad; Verslag algemeen overleg van 11 december 2003, over agenda Europese Raad van 12 en 13 december 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-20, nr. 234

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-01-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

21501-20 nr. 234

14-01-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de Nederlandse regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-20Europese Raadnr. 234VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 14 januari 2004De vaste commissies voor Buitenlandse Zaken1
en voor Europese Zaken2 hebben op 11 december
2003 overleg gevoerd met minister-president Balkenende, minister van Algemene
Zaken, minister Bot van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris Nicolaï
van Buitenlandse Zaken over de agenda voor de Europese
Raad van vrijdag 12 en zaterdag 13 december 2003 te Brussel.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Van den Berg (EP; PvdA) meent dat
het gaat om een historisch moment, als de regeringsleiders erin slagen om
te komen tot consensus over de Europese grondwet. Het budgetrecht van het
Europees Parlement (hierna afgekort tot EP) dreigt te worden afgezwakt. Het
EP heeft duidelijk gemaakt dat het, als dat gebeurt, de verschillende landen
zal adviseren om in de referenda tegen het resultaat te stemmen. Verder zal,
als het budgetrecht van het EP wordt afgezwakt, de begroting over 2004 van
Europa worden verworpen. Hij hoopt dat de Nederlandse regering aan de kant
van het EP staat.De heer Van den Berg proeft in sommige uitlatingen van de regering de
gedachte dat het EP, bij meer bevoegdheden, meer gaat uitgeven. De Europese
Raad kan dat tegenhouden. Verder wijst hij op het feit dat de PvdA in het
EP de landbouwbegroting met zo'n 12% wil verlagen, terwijl de VVD-budgetrapporteur
een verhoging met 12% voorstelt. Het valt de heer Van den Berg op dat de Nederlandse
politiek daar niet op reageert. Wat in de Conventie is uitgedacht over migratie
en criminaliteit, staat onder druk. Als er één punt is waarop
het vertrouwen van de burgers kan worden herwonnen, is het volgens
de heer Van den Berg wel dit punt, waarop effectiever moet worden geopereerd.
Verder zijn de burgers erg teleurgesteld over de verdeeldheid binnen Europa
over het gemeenschappelijk Europees veiligheidsbeleid.De heer Van den Berg vraagt de minister van Buitenlandse Zaken, tijdens
de Raad aandacht te besteden aan de problematiek rond La Joola. Over het ledenstatuut
schijnt een overeenkomst te zijn bereikt met het Italiaans voorzitterschap.
De heer Van den Berg vraagt of de minister van Buitenlandse Zaken eraan mee
wil helpen, aan het Italiaans voorzitterschap een signaal namens de Raad te
geven. Ten slotte vraagt hij in het kader van good governance de steun van
de minister voor snellere implementatie op het punt van het tegengaan van
bureaucratie, afkomstig van de Europese Commissie.De heer Lagendijk (EP; GroenLinks) vindt dat
er vanuit Brussel bezien weinig lijn valt te ontdekken in de opstelling van
de Nederlandse regering als het gaat om communautair of intergouvernementeel.
Over een eventuele aantasting van het budgetrecht van het EP maakt het hele
EP zich grote zorgen. Hij vindt dat in de discussie over het begrotingsrecht
erg veel mist is geschapen door de regering. In beide Kamers is geen meerderheid
te vinden voor aantasting van het huidige begrotingsrecht van het EP. Hij
gaat ervan uit dat de Nederlandse regering zich daarbij aansluit. Als aan
dit cruciale punt wordt gesleuteld, voorspelt de heer Lagendijk zwaar weer.
De motivatie voor meer greep van de Raad op de begroting is dat het EP een
big spender zou zijn. Volgens hem valt dat echter wel mee; het is eerder de
raad die voorstellen aanvaardt die veel geld kosten.In de toekomst kan de Europese grondwet worden veranderd zonder het organiseren
van een IGC, de zogenaamde passarels. Het Italiaans voorzitterschap stelt
nu voor dat elk nationaal parlement dat voortaan moet goedkeuren, wat het
einde van de passarels inhoudt. Het is de heer Lagendijk opgevallen dat steeds
meer mensen struikelen over deel 3. In het Italiaans voorzitterschap wordt
het buitengewoon moeilijk gemaakt om deel 3 te veranderen. Kan de Nederlandse
regering ervoor zorgen dat de dynamiek die nu in het Conventievoorstel zit,
wordt behouden?De heer Timmermans (PvdA) sluit zich aan bij
de vragen van de heren Van den Berg en Lagendijk, er daarbij vanuit gaande
dat die vragen door het kabinet zullen worden beantwoord. Hij onderstreept
dat het voor Europa een spannende, cruciale tijd is. De eurobarometer laat
er geen misverstand over bestaan: het vertrouwen van de Europese burger in
de Europese overheid heeft een «alltime low» bereikt. Hiervoor
dragen alle politiek verantwoordelijken een zeer zware verantwoordelijkheid.
Als de Europese overheid niet wordt toegerust met voldoende instrumenten,
neemt het vertrouwen daarin nog verder af. De heer Timmermans heeft liever
geen verdrag dan een slecht verdrag. Toch kan Nederland het zich niet permitteren
om de kans om nu tot een besluit te komen, lichtvaardig te laten lopen. Hij
wenst het kabinet daarbij veel sterkte en wijsheid.Wat er in de achttien maanden van totstandkoming van de Conventie is uitgedokterd,
levert op dat de EU transparanter, democratischer en slagvaardiger kan worden.
Dit zijn de drie ijkpunten voor de beoordeling van het uiteindelijke resultaat.
De stemmenweging moet dus transparant, democratisch en begrijpelijk zijn.
Omdat de Unie een Unie van landen en van mensen is, is het logisch dat wordt
uitgegaan van een meerderheid van landen, gekoppeld aan een meerderheid van
de mensen. Dit criterium verlaten of niet oplossen tijdens de top betekent
dat het hart uit de noodzakelijke aanpassing in de machtsverhoudingen, voortvloeiend
uit «Nice» wordt gehaald. Wat de positie van het EP betreft, sluit
de heer Timmermans zich aan bij de opmerkingen van de heren Van den Berg en
Lagendijk. Het criterium van één commissaris per lidstaat is
voor hem geen reden om het eindresultaat af te wijzen. Wel maakt hij zich
grote zorgen over de toekomst van de Commissie: een te grote Commissie
kan niet slagvaardig zijn. Los daarvan wordt de Commissie langzamerhand steeds
meer een plek van onderhandelingen tussen de lidstaten, wat zeer nadelig werkt
voor kleinere landen. Het voorstel van het Italiaans voorzitterschap over
meerderheidsbesluitvorming kan wat hem betreft worden omarmd. De positie van
de heer Timmermans en van de Kamer inzake«God in de grondwet»
is helder. Iedere formule die ook impliciet een soort uitsluiting van anderen
in zich bergt, is voor hem een formule die niet aanvaardbaar is.De oorzaak van het lage vertrouwen in Europa, blijkend uit de eurobarometer,
is volgens de heer Timmermans gelegen in een al vrij lang bestaand gebrek
aan politiek leiderschap in Europa. Hij wijt dit aan de politiek in de breedste
zin van het woord. Het dieptepunt daarbij werd bereikt met «Nice».
De komende top is het moment om het dieptepunt achter zich te laten. Verder
noemt hij de schandelijke manier, waarop Fransen en Duitsers met het Groei-
en Stabiliteitspact zijn omgegaan. Als Europa een pact wil hebben dat de groei
en stabiliteit garandeert, moeten de regels harder en dus afdwingbaar zijn,
en moet de bereidheid bestaan tot hervorming van het pact. Een geïsoleerde
positie van Nederland is overigens in niemands belang. In Europa kun je beter
in het orkest spelen om de toon van de muziek te veranderen, dan als solist
alleen maar op een trompet te blijven spelen. Ten slotte merkt de heer Timmermans
op dat Nederland de Conventie aanvankelijk heeft laten lopen.De heer Van Dijk (CDA) meent dat uit de eurobarometer
zeer duidelijk blijkt dat het vertrouwen van de Europese burger in de EU sterk
is afgenomen. Volgens hem komt dat niet door een gebrek aan Europees leiderschap,
maar doordat de burger niet meer begrijpt wat er gebeurt in Europa. Wat de
burger erg dwarszit, is dat gemaakte afspraken niet worden nagekomen. Er wordt
in Europa erg veel over de structuren, en niet meer over de inhoud gesproken.Het Italiaanse voorzitterschap heeft bij de onderhandelingen over de IGC
erg goed werk verricht. Er bestaat nu een kans dat in het komende weekeinde
overeenstemming wordt bereikt over de nieuwe Europese grondwet. De vraag is
echter of het zal lukken. De heer Van Dijk deelt de opvatting van de minister
van Buitenlandse Zaken dat desnoods maar langer moet worden dooronderhandeld,
onder het motto «beter een goed verdrag, maar iets later, dan nu een
slecht verdrag». De heer Van Dijk gaat vervolgens in op de lijst met
voorstellen van het Italiaans voorzitterschap. Het punt van de stemmenweging,
en het dreigende veto dat Polen wil uitspreken, baren hem zorgen. Hoe schat
de Nederlandse regering dit in? De positie van de Europese minister van buitenlandse
Zaken vindt hij wat merkwaardig: als de Commissie wordt weggestuurd, blijft
de minister van buitenlandse zaken aan, zij het dat hij dan niet meer de taken
kan verrichten die hij als Commissielid zou kunnen verrichten. Wat zijn de
consequenties daarvan? De heer Van Dijk onderstreept dat de boodschap van
de Nederlandse regering in Napels over het handhaven van het Groei- en Stabiliteitspact
niet aan dovemans oren gericht is geweest. De vraag is of de voorgestelde
wijzigingen voldoende zijn. Kan worden ingegaan op de daarover eerder geuite
suggesties? De wijziging van deel 3 komt in feite neer op een IGC-procedure,
zij het dat het niet meer zo mag heten. Wat is daarmee gewonnen?De heer Van Dijk loopt vervolgens kort de vier prioriteiten van de Nederlandse
regering langs. Er moet voor de lidstaten een gelijkwaardige toegang tot de
topposities komen. Naast het artikel over de gelijkheid van de lidstaten is
er nog een passage over de verdeling van de topposities, die evenwichtig moet
zijn. Vindt de Nederlandse regering dat voldoende? Wat de financiële
meerjarenperspectieven betreft, ontbreekt de in een eerdere versie opgenomen
rendez-vousclausule, zodat in 2009 kan worden besloten de unanimiteit te schrappen.
De heer Van Dijk ziet dat punt graag weer opgenomen. Bij de EU-afdrachten
moet Nederland een belangrijke stem in het kapittel hebben, om te bepalen
om welk bedrag het daarbij gaat. Achter het voorstel inzake de verkiezing
van de voorzitter van de Europese Commissie vermoedt hij een Nederlandse hand.
Hij gaat ervan uit dat het voorstel met betrekking tot een stemhebbend commissaris
zal worden overgenomen.De heer Van Dijk is tegen het zogenaamde tie-breakmechanisme. De bevoegdheden
van het EP op het terrein van de begroting moeten niet worden gewijzigd, waarbij
wel het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven wordt opgeheven.
Hij is voorstander van handhaving van het huidige interinstitutioneel akkoord.
Zeker in de laatste fase van de onderhandelingen hoeft volgens de heer Van
Dijk niet alles in een motie te worden vastgelegd, en als hij toch een motie
had willen indienen, hadden daar elementen van evenwicht in gezeten.De heer Van Baalen (VVD) vindt het Verdrag
van Nice beter dan een grondwet van niets; beter maanden dooronderhandelen
dan haastwerk en afraffelen. Macht die wordt weggegeven, wordt nooit meer
teruggewonnen. De Italiaanse voorstellen inzake rendez-vousclausules wenst
hij niet. Volgens hem gaat het in Europa om twee zaken: wie beslist wat en
wie zal dat betalen? De heer Van Baalen is blij met het feit dat de ene eurocommissaris
per lidstaat er gaat komen. Hij wil wel een onomwonden uitspraak van de minister-president
over de Nederlandse positie. Wat de verkiezing van de voorzitter van de Europese
Commissie betreft, vraagt hij of profielschetsen wenselijk zijn. Beter is
dat het EP de voorzitter van de Europese Commissie kiest.De heer Van Baalen meent dat de Europese minister van buitenlandse zaken
een koekoeksjong is. Niet helder is aan wie deze functionaris verantwoording
is verschuldigd, wanneer hij ontslagen kan worden en wat de rol van de voorzitter
van de Europese Commissie is. De Europese minister van buitenlandse zaken
wordt in feite benoemd door de Europese Raad, maar verder moet hij zich opstellen
als een normaal lid van de Europese Commissie. De heer Van Baalen is tegen
een Europese president. In de ontwerpgrondwet staat op het punt van de stemmenweging
een betere procedure dan in de voorstellen van Nice. Vindt de Nederlandse
regering dat Nederland er ten opzichte van Nice slechter of beter van wordt?
Voor Nederland is het punt van de financiën heel gewichtig. Belangrijk
is om het veto op de meerjarenbegroting vast te houden. Ook de tie-breakclasule
is belangrijk. Versterking van het Hof van Justitie en de Europese Commissie
bij naleving van het Stabiliteitspact is ook een belangrijk punt. Het mag
echter niet blijven bij een gele kaart alleen: zo nodig moeten er sancties
kunnen worden ingezet. De heer Van Baalen meent dat de Europese Commissie
haar sancties moet opleggen, zoals dat ook gebeurt met de vrijwaringsclausules
ten aanzien van nieuwe lidstaten. Als lidstaten het daarmee niet eens zijn,
kunnen ze naar het Hof stappen. Mocht dit alles niet haalbaar zijn, dan mag
het niet gebeuren dat degenen die op de strafbank zitten, enige stem hebben
in de procedures. Een overtreder mag niet meestemmen over de boete van een
ander. Het is de heer Van Baalen niet duidelijk, waarop het Italiaanse voorstel
inzake de Europese defensie doelt. Een wederzijdse bijstandsverplichting is
iets van de NAVO, en niet van de Europese Unie. Gestructureerde samenwerking
is belangrijk, maar er moet wel sprake zijn van een open benadering.Op 1 januari 2007 zullen Bulgarije en Roemenië toetreden tot de Europese
Unie. Betekent dit dat de Kopenhagencriteria op dit punt zijn verlaten? Is
ook de visie van de Kamer op dit punt verlaten? De landen zijn welkom, liever
eerder dan later, maar wel volgens de regels. Is de regering het eens met
de VVD-fractie dat, als de Europese begroting te klein is om alle uitdagingen
aan te gaan, er prioriteiten moeten worden gesteld?Mevrouw Van der Laan (D66) vindt de huidige
situatie zorgelijk. Er was een mooie conceptgrondwet, die onder het mom van
het nationaal belang door de diverse lidstaten langzaam maar zeker wordt uitgekleed.
Zij herhaalt het wensenlijstje van haar partij. Om te beginnen moet de hele
begroting onder controle van het EP komen, en moet het onderscheid tussen
verplichte en niet-verplichte uitgaven worden opgeheven. Verder moet niet
worden getornd aan het huidige budgetrecht van het EP. Als het EP de minister
van buitenlandse zaken van Europa naar huis stuurt, kan deze niet blijven
zitten met zijn raadspet op. De verantwoordelijkheid op dit punt ligt bij
het EP. Op lange termijn ziet zij liever een rechtstreeks gekozen voorzitter
van de Europese Commissie, maar in eerste instantie zet zij in op een voorzitter,
gekozen door het EP. Mevrouw Van der Laan is voorstander van co-decisie voor
het EP op alle vlakken. Dat punt is voor haar cruciaal. Het EP moet het recht
krijgen, de commissievoorzitter en de individuele commissarissen naar huis
te sturen. Zij is voorstander van het behoud van een Nederlandse commissaris,
met stemrecht, waarbij zij verwijst naar de Kamermotie daarover. Verder ligt
er een unanieme Kamermotie over afschaffing van het maandelijks verhuiscircus
naar Straatsburg. Met het laatste punt is volgens haar de steun van het publiek
te verkrijgen.Mevrouw Van der Laan heeft geen behoefte aan een veto op de Financiële
perspectieven. Zij sluit zich aan bij de heel duidelijke motie over «God
in de grondwet», een motie die overigens ook ingaat op de rol van de
kerken. De grondwet moet zich richten op wat mensen bindt, en niet op wat
hen scheidt. Mevrouw Van der Laan heeft geen behoefte aan de in Nice afgesproken
stemmenweging. Zij vraagt om een sterke verklaring van de regeringsleiders
over de situatie op Guantenamo Bay.Mevrouw Van der Laan vindt dat de regeringsleiders zich moeten richten
op het fundamentele meningsverschil over de vraag, wie het laatste woord moet
hebben over belastinggeld. Dat moeten de rechtstreeks gekozen vertegenwoordigers
van de Europeanen zijn. Zij begrijpt de angst van sommigen dat de Europese
begroting de spuigaten zal gaan uitlopen en roept de Nederlandse regering
op, in te zetten op een netto begrenzer. Aan een veto hecht zij in dat verband
geen enkele waarde. Het tiebreakmechanisme kan volgens haar niet. Zij vindt
het raar dat de Nederlandse regering spreekt over behoud van het institutionele
evenwicht, terwijl zij eigenlijk de positie van het EP aan het verzwakken
is. Mevrouw Van der Laan spreekt haar steun uit voor de harde opstelling van
de regering ten aanzien van het Groei- en Stabiliteitspact.Na decennia van passiviteit is in Nederland eindelijk een debat losgebarsten
over Europa. Dit kan het begin zijn van een andere relatie tussen de Nederlanders
en Europa. Dan is het wel erg belangrijk dat er een goede grondwet ligt voor
het andere, betere Europa. Mevrouw Van der Laan is bang dat dat andere, betere
Europa er met de prioriteiten van de Nederlandse regering niet komt. Desalniettemin
kan het mogelijk zijn dat er toch een goede grondwet komt. Zij wenst de regering
daarbij veel wijsheid en doorzettingsvermogen toe.Mevrouw Karimi (GroenLinks) sluit zich aan
bij veel van de door mevrouw Van der Laan naar voren gebrachte punten. Met
welke gewenste snelheid moet de Europese grondwet er komen? Wat is de betekenis
van alle geformuleerde prioriteiten? Mevrouw Karimi vindt het Stabiliteitspact
een dom pact, dat zo snel mogelijk moet worden hervormd. Hoe hard is de koppeling
die de Nederlandse regering heeft gemaakt tussen Grondwet en Stabiliteitspact?
Wat zijn de consequenties als de Nederlandse regering haar zin niet krijgt?
Mevrouw Karimi is geen voorstander van het vetorecht bij meerjarenbegrotingen.
Wat is de betekenis van de grote woorden die hierbij worden gebruikt? Hebben
die woorden wel betekenis, aangezien de Nederlandse regering heeft verklaard,
heel dicht bij de Conventie te willen blijven?Naar verwachting zal het belangrijkste onderwerp tijdens de top de stemweging
zijn. Mevrouw Karimi weet niet hoe de Nederlandse regering dit onderwerp strategisch
zal benaderen. Omdat «Nice» onbegrijpelijk is, moet de uitkomst
bij de Conventie worden gezocht. Wat zal de inzet van de Nederlandse regering
zijn? Wat betekent de inhoud van artikel 2c dat de deelnemende landen eventuele
nationale besluitvormingsprocedures heroverwegen, voor de inzet van Nederlandse
militairen? Mevrouw Karimi heeft geen behoefte aan «God in de grondwet»;
daarover liggen duidelijke uitspraken van de Kamer. Hoe terughoudend zal de
minister-president zich daarbij opstellen? De Europese grondwet mag niemand
uitsluiten.Mevrouw Karimi heeft begrepen dat er een verklaring komt over de positie
van de Europese Unie ten aanzien van Irak. Zij begrijpt niets van het standpunt
van de Nederlandse regering op dit punt. Over de verkiezingen in Rusland hebben
de OVSE en de Raad van Europa duidelijke uitspraken gedaan: de verkiezingen
zijn niet fair geweest. De top moet wat dat betreft een duidelijk signaal
afgeven.De heer Van Bommel (SP) meent dat het er alle
schijn van heeft dat de top een knokpartij zal worden. De inzet van de verschillende
lidstaten is vooral gericht op het eigen belang, en niet op het Europees belang.
Wanneer er al een resultaat uitkomt, zal blijken dat Nederland «aan
de achterste mem» hangt. Daarmee zal het draagvlak voor Europa verder
afnemen, en zal de belangstelling voor de grondwet en de gevolgen daarvan
als iets ongewensts worden ervaren. Daarom is het belang van het referendum
erg groot.De Nederlandse regering heeft aangekondigd, op een aantal punten de zaak
hard te spelen. Als Nederland op het punt van het Stabiliteitspact niet tevreden
is met het bereikte resultaat, mag het zich daar niet bij neerleggen. De heer
Van Bommel verwijst daarbij naar de Poolse opstelling op het punt van de stemmenweging.
Voorkomen moet worden dat de indruk ontstaat dat harde punten onderhandelbaar
zijn. Een ander centraal punt zal de stemmenweging zijn. De heer Van Bommel
vraagt, wat de Nederlandse regering vindt van het Poolse standpunt in deze
zaak. Waarom houdt Nederland vast aan het vetorecht voor langetermijnbegrotingen?
Nederland zou moeten inzetten op de instelling van een nettobegrenzer. Hetzelfde
geldt voor het budgetrecht van het EP. Hoe staat het met de wens van de regering
om meer invloed te krijgen in de Europese Commissie? De heer Van Bommel deelt
niet de opvatting van het CDA dat het hebben van een eigen commissaris cruciaal
is voor het verkrijgen van draagvlak onder de bevolking. De macht van de Europese
president, die niet zo mag heten, moet worden ingeperkt. Wat zijn de taken
en verantwoordelijkheden van de Europese minister van buitenlandse zaken?
Zolang er geen eenduidig Europees buitenlands beleid is, is het de vraag wat
zo'n functie kan inhouden. De scheiding van kerk en Staat wordt in Nederland
door iedereen onderschreven, en dat zou ook op Europees gebied moeten worden
gewenst. Wat vindt de regering van de uitsluitende werking die uitgaat van
het wel noemen van God, en niet van andere opperwezens? Bovendien gaat het
gericht dat dit punt wordt ingezet als troefkaart om Spanje en Polen over
de streep te halen op het punt van de stemmenweging. Klopt dat? De wederzijdse
bijstandsclausule in de Europese defensiepolitiek is een kenmerk van de NAVO,
en hoort niet thuis in de Europese sfeer. De heer Van Bommel roept de regering
op, de reis naar Brussel te maken, niet met als uitgangspunt dat er een verdrag
moet komen, maar wel met het idee dat daar iets moet worden binnengehaald.Antwoord van de Nederlandse regeringDe minister van Algemene Zaken meent dat het
teruglopende vertrouwen in Europa een bedenkelijke ontwikkeling is, omdat
de toekomst van Nederland in Europa ligt. In 2002 was er, bij de uitbreiding,
het gevoel dat Europa een nieuwe fase inging. Vaststaat dat vraagstukken met
een internationaal karakter ook internationaal zullen moeten worden aangepakt.
De minister denkt daarbij aan vraagstukken in de sfeer van immigratie, milieubeleid,
economie en veiligheid. Hij onderstreept dat wat wordt besloten op de komende
top richtinggevend is voor de komende jaren. Macht die je kwijtraakt, krijg
je inderdaad niet meer terug. Dit kan spanning oproepen met de mening dat
er wel resultaat moet worden geboekt. De Nederlandse regering zal haar punten
scherp naar voren brengen, en zal haar prioriteiten duidelijk stellen.De minister onderstreept dat de totstandkoming van de concent-Conventie
maanden heeft geduurd. De ambitie is dat dit proces wordt afgerond. Dit maakt
het wat lastig, in te gaan op speculaties over het resultaat. Het zal een
kwestie worden van verstandig strategisch opereren, je bewust zijnde van de
verantwoordelijkheden die je hebt ten opzichte van beide Kamers, de prioriteiten
van de regering en wat anderen naar voren brengen. Er bestaat spanning tussen
een goed resultaat aan de ene kant, en tempo willen maken aan de andere kant.
Er moet worden gewerkt aan een transparante, slagvaardige Unie.Wanneer afspraken niet worden nagekomen, zet dat een druk op de discussie.
Dat geldt voor het Stabiliteitspact en voor de criteria die gelden voor de
nieuwe lidstaten. Bij het Stabiliteitspact gaat het om meer zaken dan alleen
de gemaakte afspraken. Ook de situatie van de euro speelt een rol: zonder
pact geen euro. Verder heeft het te maken met de vergrijzing van Europa. Het
gaat om de visie op het financieel-economisch en sociaal-economisch beleid.
De minister vindt het te vroeg om in te gaan op een discussie over de inhoud
van het pact. Wel onderlijnt hij dat een losser maken van de criteria van
het pact niet mag leiden tot het verkleinen van de noodzaak van structuurveranderingen.
Om die reden is het van belang dat de Nederlandse regering een helder signaal
afgeeft over de naleving van het pact.Momenteel is een procedurele regel aan de orde ten aanzien van de inschakeling
van het Hof. Het voorstel van het Italiaans voorzitterschap op dit punt vindt
de minister niet goed, wat hij publiekelijk heeft aangegeven. Er wordt bekeken
of er tot verbetering kan worden gekomen. De minister vindt het Stabiliteitspact
absoluut noodzakelijk; er mag niet te gemakkelijk mee worden omgegaan. Het
is overigens niet alleen een kwestie van het naleven van afspraken, het heeft
ook te maken met het vertrouwen dat burgers hebben in Europa. De minister
zal inbrengen dat de discussie over het Stabiliteitspact ook in relatie wordt
gezien tot het vertrouwen dat de burger kan hebben in Europa. Inderdaad moet
een isolement in Europa altijd worden voorkomen. Er kan echter geen misverstand
over bestaan dat op dit punt wel uitspraken moeten worden gedaan. Je moet
je altijd bewust zijn van gevaren bij onderhandelingen, maar er moet wel worden
gekeken naar een passage die daaraan tegemoet komt. Het Italiaans voorzitterschap
heeft het signaal van de Nederlandse regering opgepakt, maar dat is nog niet
voldoende.De minister heeft tijdens de termijn van de Kamer gemerkt dat de bijdragen
over de Financiële perspectieven niet identiek zijn. Sommigen wijzen
op de risico's van de unanimiteit, omdat landen daarvan ook misbruik kunnen
maken. Anderen zeggen juist dat unanimiteit benodigd is als waarborg. De inzet
van de Nederlandse regering is dat zij zal vasthouden aan unanimiteit. Een
ander deel van de discussie is de netto betalingspositie van lidstaten. In
het Hoofdlijnenakkoord is de afspraak gemaakt dat de bijdrage van Nederland
niet stijgt; het gaat om «het constant houden van de Nederlandse afdracht».
Als je én geen unanimiteit hebt, én er is geen begrenzer,
loop je risico's met deze afspraak. De Nederlandse regering zal op beide terreinen
haar partijtje meeblazen. De minister is ermee ingenomen dat de Commissie
de bereidheid heeft, dit punt onder ogen te zien. Het punt van de Financiële
perspectieven is daarom buitengewoon belangrijk. De minister onderstreept
dat hij in een gesprek met premier Berlusconi de punten van Nederland duidelijk
heeft aangegeven. Verder zijn besprekingen gevoerd met verschillende commissarissen,
waarin de positie van Nederland duidelijk is onderlijnd.Een volgend belangrijk punt is dat van de stemmenweging. De huidige formule
ten aanzien van de stemverhouding is duidelijker dan «Nice». De
verhoudingen zijn iets gunstiger voor Nederland. Maar de combinatie van een
meer heldere formule en een zeker voordeel, geeft aan dat het huidige resultaat
beter is dan terugvallen op «Nice». De minister geeft aan, af
te wachten wat het resultaat is van het door Polen en Spanje aangekondigde
veto. Het op voorhand aankondigen van veto's kan zich ook tegen je keren.De minister zegt dat Nederland bezig is met de voorbereiding van het voorzitterschap.
Een deel van de daarbij aan de orde komende onderwerpen worden internationaal
bepaald. Een accent dat Nederland wil leggen, is dat van vermindering van
de lastendruk. De minister voelt zich op dit punt gesterkt door de opmerkingen
van de heer Van den Berg. Verder worden er op dit moment bezoeken gebracht
aan de nieuwe lidstaten, waar deze punten worden ingebracht. De minister merkt
dat er grote belangstelling bestaat voor dat onderwerp.Het onderwerp van een commissaris per lidstaat heeft al lange tijd de
belangstelling van de Kamer. Op dit punt zijn de posities niet altijd hetzelfde
geweest. Het kabinet heeft aangegeven, zich op dit punt goed te kunnen vinden
in de Conventie. Volgens de minister zijn er bewegingen te zien die gaan in
de richting van één commissaris per lidstaat. Op dit punt ligt
er nog geen voorstel van het Italiaans voorzitterschap. Er komt een notitie,
waarin indicaties zullen worden gegeven voor een mogelijke oplossing. Bij
één commissaris per lidstaat moet wel rekening worden gehouden
met het gegeven dat er A- en B-commissarissen kunnen ontstaan. Verder gaat
het om de vraag, wat er tot 2014 en daarna gebeurt. Belangrijk is wat de uitkomst
betekent voor een goed opererende Commissie.De minister benadrukt dat voor de verkiezing van de voorzitter van de
Europese Commissie en gelijke toegang tot belangrijke ambten bepaalde formules
zijn gecreëerd. Dit heeft overigens veel meer te maken met gezindheid,
dan dat het zich leent voor formules. In alle gesprekken met nieuwe lidstaten
is dit punt steeds ingebracht, zodat men weet hoe Nederland hierover denkt.
Met betrekking tot de preambule pleit de minister voor wijsheid, en geen polarisatie.
In het debat in oktober is een goed onderscheid gemaakt tussen een religieuze
grondslag in Europa, tussen joods-christelijke waarden, tussen tradities.
Met landen waar men hier zeer aan hecht, zoals Polen, moet rekening worden
gehouden. De minister zegt, op een verstandige manier om te zullen gaan met
de aangenomen motie. Wel verzet hij zich tegen de visie van mevrouw Van der
Laan over de rol van de kerken. Het gaat om de combinatie van de artikelen
46, 47 en 51. In het laatste artikel wordt gesproken over religieuze en niet-religieuze
organisaties. Daarin is volgens de minister een evenwicht bereikt, waarmee
tegemoet wordt gekomen aan dat wat aan de motie ten grondslag lag, namelijk
het voorkomen van een soort uitzonderingspositie.In de stukken wordt voor de toetreding van Bulgarije en Roemenië
januari 2007 genoemd. Daar staat wel bij: «If they are ready.»
Ze moeten dus voldoen aan de gestelde criteria.Het is de minister van Buitenlandse Zaken
de afgelopen jaren opgevallen dat de eurobarometer, hoewel een belangrijk
toetsingsmoment, de toetsing op een bepaald ogenblik weergeeft, wat vaak sterk
afhankelijk is van iets wat net daarvoor of net daarna is gebeurd.
Er moet, met andere woorden, niet al te veel belang aan worden gehecht. Het
gaat erom dat er een nieuw Verdrag komt, waarin de slagvaardigheid van de
Unie wordt vergroot, waarin de burger zich herkent en waarmee de politieke
wil om de integratie door te zetten, tot uitdrukking komt. Het moet dus een
overall-product zijn.De minister meent dat er veel misverstanden bestaan over het veto. Nederland
is altijd voorstander geweest van het zoveel mogelijk beperken van het vetorecht
en een zo groot mogelijke overgang naar een gekwalificeerde meerderheid. De
overgrote meerderheid van de besluiten wordt via een gekwalificeerde meerderheid
genomen. Waarom is het unanimiteitsbeginsel soms belangrijk? De minister ziet
dit als een soort afschrikkingswapen, dat nooit wordt gebruikt, maar dat wel
op de achtergrond aanwezig is. Je zou het het liefst willen afschaffen, maar
dat kan pas als er veiligheidsstelsels zijn die de garantie geven dat ze niet
meer nodig zijn. Één zo'n veiligheidsstelsel zou een netto begrenzer
kunnen zijn. Maar het hebben van zo'n instrument kan bijzonder nuttig zijn.
De minister geeft daarvan twee voorbeelden: «Berlijn» en de compromisvoorstellen
van het Italiaans voorzitterschap inzake het Stabiliteitspact. Het unanimiteitsbeginsel
kan soms nuttig zijn om een signaal af te geven dat een klein land ook recht
heeft, gehoord te worden.De minister merkt op dat in het Verdrag van Amsterdam is vastgelegd dat
het onderwerp migratie na vijf jaar overgaat naar de gekwalificeerde meerderheid,
zodat dat onderwerp is afgedekt. Bij het strafrecht raakt men aan een buitengewoon
gevoelig onderwerp, omdat de strafrechtsystemen in de vijftien lidstaten nogal
uiteenlopen, niet alleen wat regels betreft, maar ook wat praktische toepassing
betreft. Dit terrein is volgens de minister enigszins onontgonnen. Dit is
een proces van veel geduld en voorzichtigheid.Ook bij het buitenlands beleid moet worden bedacht dat er wordt onderhandeld
met 25 lidstaten. Hoezeer het ook gewenst is dat de grote vraagstukken op
dit punt met een gekwalificeerde meerderheid worden opgelost, het is een ervaringsfeit
dat kleinere lidstaten het risico van een snelle vermaling lopen. Het hebben
van een unanimiteitsregel biedt de kleinere lidstaten bij dit soort belangrijke
zaken de mogelijkheid dat de grotere lidstaten nog eens overdenken waarmee
zij bezig zijn. Voor de grote hoofdbeslissingen moet daarom unanimiteit gelden,
terwijl bij alle uitvoeringsbeslissingen de mogelijkheid van een gekwalificeerde
meerderheid bestaat.In het verdrag staat niet voor niets dat de Europese minister van buitenlandse
zaken twee hoeden heeft: een Commissiehoed en een Raadshoed. Er is voor gekozen
om continuïteit te waarborgen. De Europese minister van buitenlandse
zaken wordt ontslagen als commissaris, maar omdat hij ook voorzitter van de
Raad voor buitenlandse externe betrekkingen, blijft hij aan om de continuïteit
te waarborgen. Hij blijft dan aan totdat een nieuwe Commissie aantreedt. Hij
kan dan of worden herkozen als commissaris, alsook minister van buitenlandse
zaken, of er kan een nieuwe komen, die de beide functies op zich neemt. Het
amendement op dit punt van het Italiaans voorzitterschap is een acceptabel
compromis. Dit is volgens de minister het beste wat op dit moment tussen de
25 is af te spreken.De rol van de nationale parlementen is opgenomen in een protocol inzake
gestructureerde samenwerking. Dit is bedoeld om deelnemende landen vorm te
laten geven aan de mogelijkheid, nationale parlementen te laten meepraten
over de procedures. Met andere woorden: er wordt ruimte voor een toetsingskader
geschapen. Alles wat het protocol zegt, is dat de mogelijkheid wordt gehandhaafd
om de Kamer daarin enige bevoegdheid te geven. Er wordt de mogelijkheid geschapen
om eventueel de nationale besluitvormingsprocedures te heronderzoeken. Met
de nationale parlementen kan worden overlegd of wat moet worden verbeterd
in de samenwerking, ertoe kan leiden dat bepaalde nationale procedures
worden gewijzigd. Er wordt niets bij de nationale parlementen weggehaald.Het probleem met de berging van het schip La Joola is een financieel probleem,
zij het dat dat niet het voornaamste obstakel is. Daar kan wel overheen worden
gekomen, zij het dat de minister bij de minister steeds nul op het rekest
heeft gekregen. Om te beginnen viel het niet onder de armoedetoets. Verder
vreest de Commissie dat op deze wijze een soort discriminatie wordt ingevoerd.
Als er wel wat wordt gedaan, wordt een precedent geschapen. De betrokken bergingsmaatschappij
acht geen enkele mogelijkheid meer aanwezig om de verschillende mensen te
identificeren. Het enige wat mogelijk is, is het schip enigszins omhoog te
takelen en te verslepen, om het vervolgens in diep water af te zinken. De
Commissie is om die redenen niet bereid, hiervoor geld uit te trekken. Door
andere potentiële geldverschaffers werden dezelfde argumenten gebruikt.De behandeling van gevangenen op Guantenamo Bay dient te voldoen aan de
normen van de Geneefse Conventies en de andere regels van internationaal recht.
Dat is door Nederland in de EU en de Raad van Europa duidelijk uitgedragen.
Nederland zal hiervoor aandacht blijven vragen, zowel bilateraal als eventueel
in de Europese Raad. Het onderwerp is nog niet opgenomen op de agenda voor
de top. Er is in de geannoteerde agenda geen veroordeling opgenomen van de
verkiezingen in Rusland. Wel wordt hier in algemene zin naar verwezen. Er
wordt namelijk verwezen naar het grote belang van de democratie, de rule of
law, de mensenrechten et cetera als shared values. Rusland wordt dus indirect
aangemaand, zich te verbeteren.De staatssecretaris voor Europese Zaken onderstreept
dat de Nederlandse regering zeer hecht aan een aanzienlijke versterking van
het EP. Sterker nog: zij vindt dat één van de belangrijkste
winstpunten van de huidige voorstellen, en zal haar uiterste best doen te
voorkomen dat dat slechter wordt. Het is geen discussie over meer of minder
democratisch, het is een discussie over de vraag, op welk niveau je welke
democratische controle wilt, Europees of nationaal. Kernoverweging voor de
positiebepaling van de Nederlandse regering is dat het huidige voorstel in
de Conventie inhoudt dat het EP via een achterdeur de mogelijkheid wordt gegeven,
besluiten te nemen die leiden tot hogere afdrachten van Nederland. Op nationaal
niveau moet het accent liggen als het gaat aan de afdrachten aan Europa, en
op Europees moet het primaat liggen als het gaat om de verdeling van het geld
in Europa. Volgens de ervaring van de staatssecretaris wil het EP vaak wat
meer dan de Raad, maar hij heeft geen wantrouwen jegens het EP. Hij wijst
erop dat, als het EP iets anders wil wat de begroting niet overstijgt, het
EP het laatste woord heeft. Als het EP over de jaarlijkse begroting heen wil
gaan, wat Nederland geld kost, moeten EP en Raad het samen eens worden. Hij
denkt dat het tiebreakmodel de beste garantie is dat er op een evenwichtige
manier samen uit wordt gekomen, maar staat open voor iedere andere redelijke
oplossing. Het voorstel van het Italiaans voorzitterschap houdt volgens hem
een zwaardere dreiging in dan het tiebreakmodel. Als het EP daar echter anders
over denkt, zal de Nederlandse regering zich daarnaar voegen. Ondanks het
verwerpen van de motie-Timmermans c.s. bespeurt de staatssecretaris in de
Kamer een brede behoefte aan het handhaven van de bestaande evenwichtige situatie
tussen EP en Raad. Hij onderstreept, het vetorecht bij de meerjarenbegroting
te beschouwen als de negatieve manier: het voorkomen dat de netto betalingspositie
van Nederland verslechtert. Daanaast is er de nettobegrenzer, wat de positieve
manier is om de mogelijkheid te openen dat de Nederlandse betalingspositie
verbetert. Nederland zal het eerste nooit loslaten, voordat het tweede is
verkregen. Het is niet genoeg als er wordt gezegd dat er een netto begrenzer
komt, de regering moet weten hoe deze wordt ingevuld en bijdraagt aan een
verbetering van de Nederlandse betalingspositie.De staatssecretaris constateert dat het goed is, steun voor de benadering
van de Nederlandse regering op het punt van het Stabiliteitspact te horen.
In het vorige overleg werd in dit verband gesproken van een «nederlagenstrategie».
Wat de stemmenweging betreft, is het in het Nederlands belang om op dit punt
in de buurt van het Conventieresultaat te blijven: het is iets beter voor
Nederland zelf, het is beter uit te leggen en het is veel eerlijker. Het klopt
dat een Nederlandse hand heeft bijgedragen aan het Italiaans voorstel inzake
verkiezing van een nieuwe voorzitter van de Commissie. Het is een tegemoetkoming
aan de wens van de Nederlandse regering om de rol van het EP daarbij te versterken.
Hierin is een profielschets opgenomen, waardoor het EP in een tijdig stadium
kan bepalen wat voor persoon het wil hebben, en daarmee grond onder de voeten
hebben om tegen de Raad te zeggen, daarmee rekening te houden en eventueel
«nee» te zeggen.De staatssecretaris is het geheel eens met de heer Lagendijk dat de mogelijkheid
dat één de passarelle tegenhoudt, moet worden afgekeurd. Wel
is eenderde van alle parlementen een redelijke drempel. Hij is het verder
eens met de woorden van de heren Lagendijk en Van Dijk over het niet-constitutionele
deel van het Verdrag. Het voorstel van het Italiaans voorzitterschap inzake
gelijke toegang tot de belangrijke ambten vindt de Nederlandse regering voldoende:
ook hier is de Nederlandse hand actief geweest in de tekst. Het standpunt
van de Nederlandse regering over het voorstel inzake het Statuut voor leden
is positief. Nederland kan daarin onder het huidige voorzitterschap en zo
nodig ook later een positieve rol spelen. De principiële stellingname
van de Nederlandse regering is dat toetreding per land wordt beoordeeld, en
dus twee verdragen worden gesloten met Bulgarije en Roemenië. Nederland
vindt daarvoor vrijwel geen enkele steun; er is slechts een kleine stap in
de Nederlandse richting gezet. Nederland is zeer bezorgd over de signalen
vanuit de Commissie dat sprake zal zijn van een aanzienlijke stijging van
de uitgaven. Het is zeer hard bezig, in goed overleg met de grotere landen
stappen te nemen om duidelijk te maken dat in de buurt van «reëel
constant» moet blijven. Als elk land bezuinigt, waarom zou de begroting
van Europa dan mogen stijgen? Het dalende vertrouwen in Europa moet worden
opgepakt als een uitdaging. Men moet ook niet bang zijn voor de steeds heftiger
discussie die op nationaal niveau wordt gevoerd. Hoe harder die discussie
wordt gevoerd, hoe duidelijker je zult kunnen maken dat Nederland soms veel
last heeft van Europa, maar uiteindelijk veel meer baat heeft bij Europa.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,DijksmaDe griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,MattijssenXNoot1Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA),
voorzitter, Koenders (PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Eurlings (CDA), Wilders (VVD), Van Baalen
(VVD), Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA), Fierens (PvdA), Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA),
Brinkel (CDA) en Szabó (VVD).Plv. leden: Oplaat (VVD), Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA),
Hessels (CDA), Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP),
Leerdam (PvdA), Sterk (CDA), Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela
(LPF), Van den Brink (LPF), Haverkamp (CDA), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), Kant (SP), Eski (CDA), Çörüz (CDA),
Wolfsen (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Waalkens (PvdA), Van Winsen (CDA),
Geluk (VVD) en Dittrich (D66).XNoot2Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA), voorzitter,
De Haan (CDA), Koenders (PvdA), Atsma (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans
(PvdA), Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Van der Staaij (SGP), Eurlings (CDA),
Waalkens (PvdA), Weekers (VVD), Balemans (VVD), Van Baalen (VVD), Van Winsen
(CDA), Van den Brink (LPF), Van den Brand (GroenLinks), Van Velzen (SP), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Dijk (CDA), Nawijn (LPF), ondervoorzitter,
Dubbelboer (PvdA), Van der Laan (D66), Brinkel (CDA) en Szabó (VVD).Plv. leden: Hirsi Ali (VVD), Duivesteijn (PvdA), Kruijsen (PvdA), Hessels
(CDA), Van Heteren (PvdA), Çörüz (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), De Wit (SP), Eijsink (PvdA), Rouvoet (ChristenUnie), Spies
(CDA), Douma (PvdA), Wilders (VVD), Griffith (VVD), Geluk (VVD), Algra (CDA),
Vos (GroenLinks), Vergeer (SP), Mastwijk (CDA), Buijs (CDA), Varela (LPF),
Fierens (PvdA), Dittrich (D66), Ferrier (CDA) en Dezentjé Hamming (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-20-234.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl