Vergaderingen Interim Committee en Development Committee; Brief minister met geannoteerde agenda vergaderingen IMFC en DC op 4 en 5 oktober 2009, en jaarvergadering Raad van Gouverneurs Wereldbank en IMF op 6 en 7 oktober 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134411
 2008-2009
 
 26 234
 Vergaderingen Interim Committee en Development Committee
 
 
 
 
 Nr. 
 93
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 3 september 2009
 
 Ten behoeve van ons algemeen overleg op donderdag 10 september a.s.
zend ik u, mede namens de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, de geannoteerde
agenda voor de vergaderingen van het International Monetary
and Financial Committee (IMFC) en het Development
Committee (DC) van 4 en 5 oktober 2009, alsmede voor de jaarvergadering
van de Raad van Gouverneurs van de Wereldbank en het IMF op 6 en 7 oktober
2009.
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos
 
 Geannoteerde agenda voor het algemeen overleg in de Tweede
Kamer over de opstelling van het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de vergaderingen
van het International Monetary and Financial Committee (IMFC) en het Development
Committee (DC) van het IMF respectievelijk de Wereldbank op 4 en 5 oktober
2009, alsmede voor de jaarvergadering van de Raad van Gouverneurs van het
IMF en de Wereldbank op 6 en 7 oktober 2009.
 Tijdens de vergaderingen komen naar verwachting de volgende onderwerpen
aan de orde:
 1. Internationale financieel-economische situatie 2
 2. Uitbreiding IMF-leencapaciteit 5
 3. Surveillance 6
 4. IMF governance 6
 5. IMF in lage-inkomenslanden 8
 6. Financiële capaciteit Wereldbank 8
 7. Voice & representation Wereldbank 10
 1. Internationale financieel-economische situatie
 Algemeen
 De wereldeconomie bevindt zich in de diepste recessie sinds de Tweede
Wereldoorlog, maar in de laatste maanden doen zich in sommige delen van de
wereld voorzichtige tekenen van stabilisatie voor. De meest positieve signalen
komen van voorlopende indicatoren. Aandelenkoersen zijn sinds maart met ongeveer
50% gestegen, en het vertrouwen van producenten en consumenten verbetert
al enkele maanden. De realisatiecijfers voor het tweede kwartaal van dit jaar
geven echter gemengde signalen en wijzen eerder op een afnemende krimp dan
al op een terugkeer van positieve groeicijfers. In de maanden februari tot
en met mei 2009 kromp de wereldhandel cumulatief met 2,4%, tegen een
krimp van maar liefst 17,5% voor de periode van oktober tot en met
januari. De hoop is dat het derde kwartaal van 2009 weer voorzichtige groeicijfers
zal laten zien. Het IMF voorspelt in haar laatste Interim
Forecast (van juli 2009) voor 2009 nog steeds een ongekende krimp
van 1,4% voor de wereldeconomie. Voor volgend jaar heeft het IMF haar
voorspelling echter met 0,6 procentpunt opwaarts bijgesteld ten opzichte van
de voorjaarsvoorspelling, tot 2,5%. Naar verwachting zal het herstel
van de wereldeconomie echter zeer traag verlopen en de risico’s zijn
nog steeds neerwaarts gericht. In de bancaire sector moeten vooral verliezen
gerelateerd aan de economische neergang nog worden gerealiseerd. In verschillende
landen zullen consumenten bovendien meer sparen dan voorheen, om hun persoonlijke
financiën te verbeteren. Tot slot zullen veel autoriteiten de uitzonderlijke
monetaire en budgettaire stimuleringsmaatregelen de komende jaren moeten beëindigen
en maatregelen nemen om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op
termijn te garanderen. De crisis heeft tot nu toe een fors neerwaarts effect
op de inflatie, waarbij de gedaalde olieprijs zelfs tot negatieve inflatiecijfers
heeft geleid voor het eurogebied (– 0,2% in augustus ), de Verenigde Staten (– 2,1% in juli)
en Japan (– 2,2% in juli). De inflatie exclusief voedsel
en energie blijft nog duidelijk positief in het eurogebied (1,3% in
juli) en de VS (1,7% in juni). Op de middellange termijn zijn de inflatierisico’s
opwaarts, vanwege de mogelijk inflatoire effecten van het onconventionele
monetaire beleid in veel landen.
 Verenigde Staten
 De economische activiteit in de VS – het epicentrum van de financiële
crisis – lijkt de bodem te naderen, al zijn de fundamenten voor duurzaam
herstel zwak. In het tweede kwartaal van 2009 kromp de Amerikaanse economie
nog maar met 1,0% (kwartaal-op-kwartaal, geannualiseerd), aanzienlijk
minder dan de krimp van 6,4% (kwartaal-op-kwartaal, geannualiseerd)
in het eerste kwartaal. Minder positief is dat de groei voor een belangrijk
deel werd gedragen door sterk gestegen overheidsbestedingen, terwijl de krimp
van de particuliere consumptie juist versnelde. Ook is het opvallend dat de
Amerikaanse importen al enige tijd sneller krimpen dan de exporten, waardoor
het uitvoersaldo een belangrijke positieve bijdrage levert aan de bbp-groei.
Het IMF heeft haar groeiramingen voor de VS behoorlijk opwaarts bijgesteld
tot– 2,6% voor 2009 (+ 0,2 procentpunt) en 0,8%
voor 2010 (+ 0,8 procentpunt). Toch zijn de risico’s nog steeds
neerwaarts en zal het herstel in de VS naar verwachting zwak zijn. Zo is onzeker
in hoeverre de Amerikaanse huizenmarkt al echt herstel laat zien. In mei stegen
de huizenprijzen volgens de FHFA-index voor het eerst sinds 2006, maar de
gedwongen verkopen nemen nog toe en de voorraad te koop staande woningen blijft
relatief groot. Ook de verkopen van bestaande woningen nemen toe, maar deze
data zijn geflatteerd door de gedwongen verkopen. Daarnaast is ook nog geen
sprake van een duidelijk herstel op de arbeidsmarkt. Tot slot zal de particuliere
consumptie naar verwachting zwak blijven nu huishoudens hun besparingen verhogen.
Huishoudens hebben veel vermogen verloren door dalende huizen- en aandelenprijzen,
terwijl de huishoudschuld met 130% van het beschikbare inkomen hoog
blijft. Op lange termijn is een verhoging van de besparing echter een belangrijke
verbetering ten opzichte van jaren van hoge, met krediet gefinancierde, bestedingen.
Al met al is onduidelijk hoe snel de Amerikaanse economie de komende jaren
zal groeien, helemaal als de monetaire en budgettaire stimuleringsmaatregelen
zijn uitgewerkt of worden teruggedraaid.
 Eurogebied
 Ook het eurogebied bevindt zich in de diepste recessie sinds de Tweede
Wereldoorlog. Zo kromp de economie van het eurogebied in het tweede kwartaal
van 2009 met 4,6% (ten opzichte van 2008-Q2). Het IMF voorspelt in
haar Interim Forecast dat het herstel in het eurogebied
langzamer dan elders zal verlopen, met in ieder geval in 2010 ook nog een
beperkte negatieve bbp-groei van 0,3% (volgend op een krimp van 4,8%
in 2009). Een dergelijk moeizaam herstel voor het eurogebied is aannemelijk.
In de eerste plaats zitten veel van de aanpassingen op de arbeidsmarkt in
het eurogebied nog in de pijplijn, naar verwachting loopt de werkloosheid
in het eurogebied op naar 11,5% in 2010. Daar komt nog bij dat de gemiddelde
daling van de reële huizenprijs tot nu toe zeer beperkt is geweest, zeker
in vergelijking met voorgaande financiële crises (Japan, 1992; Spanje,
1977; Zweden, 1991; Finland, 1991; en Noorwegen, 1987). Het risico op een
verdere daling van de huizenprijzen, met de daarbij behorende negatieve vermogenseffecten,
valt daarom niet uit te sluiten. Ook een exportgedreven herstel voor het eurogebied
is lastig, gegeven het wereldwijde karakter van de huidige crisis. Een vierde
factor die het herstel in het eurogebied kan bemoeilijken is het risico van
nieuwe afschrijvingen van Europese banken, zeker gecombineerd met de sterke
afhankelijkheid van het eurogebied van de bankensector. Tot slot stimuleert
het expansieve macro-economisch beleid op dit moment weliswaar de economie,
maar zal het terugdraaien van de huidige stimuleringsmaatregelen – onder
andere met het oog op de sterk oplopende staatsschuld – een drukkend
effect hebben op de investeringen en de consumptie.
 Japan
 Na een zeer slecht eerste kwartaal waarin de economie met 8,4%
kromp (ten opzichte van 2008-Q1), zijn in Japan enkele tekenen van stabilisatie
zichtbaar. In het tweede kwartaal groeide de Japanse economie met 0,9%
(k-o-k) en de industriële productie en export zijn de afgelopen maanden
weer enigszins gestegen. Verwacht wordt dat de Japanse groei in de komende
kwartalen verder aantrekt, mede dankzij het verbeterde consumentenvertrouwen,
het expansieve begrotingsbeleid en de sterke prestaties door andere Aziatische
economieën. Hierdoor is het beeld voor Japan in de Interim Forecast opwaarts bijgesteld ten opzichte van de voorjaarsramingen.
Het IMF gaat nu uit van een bbp-krimp van 6,0% in 2009, terwijl de
Japanse economie in 2010 alweer groeit met 1,7%. Overigens neemt dit
niet weg dat Japan in een aantal opzichten erg kwetsbaar is. In de eerste
plaats is de financiering van de zeer hoge Japanse staatsschuld een kwetsbare
factor. Hoewel die tot nu toe relatief probleemloos is verlopen, zal dit moeilijker
worden als de staatsschuld richting 200% van het bbp gaat, zoals de
OESO voorspelt. Ook is het risico dat Japan opnieuw in een deflatoire spiraal
belandt aanzienlijk, zeker gegeven de appreciatie van de yen, de trage exportgroei
en de lagere grondstofprijzen. Een derde factor betreft het Japanse consumentenvertrouwen,
dat weliswaar recent ietwat verbeterd is, maar door de politieke onzekerheid
en door de relatief zwakke sociale vangnetten van de Japanse arbeidsmarkt
ook snel weer kan verslechteren.
 Opkomende economieën en ontwikkelingslanden
 Opkomende economieën en ontwikkelingslanden worden hard getroffen
door de crisis. De daling in exportprijzen en volumes hebben een grote impact
op deze groep landen. De Wereldbank verwacht dat private kapitaalstromen naar
opkomende economieën en ontwikkelingslanden zullen afnemen van ongeveer
USD 1000 miljard in 2007 naar de helft van dat niveau in 2009. Bovendien is
de verwachting dat geldstromen van diaspora met meer dan 7% dalen.
Als gevolg van het ongunstige externe financieringsklimaat, zal het voor deze
groep land moeilijk zijn aan hun externe financieringsbehoefte – die
op USD 1000 miljard wordt geschat – te voldoen. De Wereldbank schat
dat er een financieringsgat overblijft van minimaal USD 352 miljard (Global Development Finance 2009). Na jaren van sterke
groei is de meest recente verwachting dat het bbp van opkomende economieën
en ontwikkelingslanden slechts met gemiddeld 1,2% stijgt in 2009. Wanneer
transitielanden niet worden meegenomen, is dit cijfer iets hoger: 1,8%.
China en India leveren een sterk positieve bijdrage aan het groeicijfer: zonder
deze twee landen krimpen de economieën van de groep naar verwachting
met 1,6% in 2009. Gegeven de positieve bevolkingsgroei in ontwikkelingslanden,
zijn de negatieve effecten per hoofd van de bevolking nog groter (Global Development Finance 2009).
 
 Voor de opkomende economieën wordt grosso modo verwacht dat het herstel
in de tweede helft van 2009 zal inzetten, al zijn er wel grote regionale verschillen
in de kracht en het moment van economisch herstel. Dit komt door de verschillende
manieren waarop de financiële crisis de opkomende economieën treft.
Een aantal landen voelt de financiële crisis vooral door de hogere financieringskosten,
met name als gevolg van de toegenomen risicoaversie en opdrogende buitenlandse
private kapitaalstromen. Dit is vooral problematisch voor landen met een relatief
hoge buitenlandse schuld en een groot tekort op de lopende rekening, zoals
een aantal landen in Centraal- en Oost-Europa. Voor deze landen zijn de Interim groeiramingen in 2009 neerwaarts bijgesteld. Veel
opkomende economieën hebben daarnaast te maken met dalende exporten,
samenhangend met de sterke daling van de wereldhandelsgroei en de lagere grondstoffenprijzen.
Vooral opkomende landen in Azië, Latijns-Amerika en het Gemenebest van
Onafhankelijke Staten (GOS) voelen op deze manier de gevolgen van de financiële
crisis. Door de verwachte stijging in de grondstoffenprijzen in 2010, zijn
voor de opkomende economieën die grondstoffen exporteren de Interim groeivooruitzichten opwaarts bijgesteld. Ook voor China en
India zijn de Interim groeiramingen van het IMF
opwaarts bijgesteld, dankzij het expansieve macro-economische beleid en een
sneller dan verwachte ommekeer in kapitaalstromen. Volgens de Wereldbank
(Global Development Finance 2009) zullen China
en India in 2009 en 2010 als enige grote economieën robuust blijven groeien,
zij het in een trager tempo dan de afgelopen jaren, met 6,5% en 5,1%
respectievelijk. Overigens veerde de Chinese economie in het tweede kwartaal
van 2009 sterk op door een sterke groei van de investeringen, mede als gevolg
van het omvangrijke stimuleringspakket van de overheid dat in het najaar van
2008 werd gelanceerd. De vraag is echter hoe het groeipotentieel wordt beïnvloed
wanneer dit pakket in 2010 is voltooid en de economie het op eigen kracht
moet doen. Een ander risico voor de Chinese economie is de uitbundige groei
van de kredietverlening. In juni steeg de kredietgroei met 34% (jaar
op jaar) en de geldgroei met 28%.
 
 Hoewel lage-inkomenslanden part noch deel hebben aan de oorzaak van de
crisis, is de impact van de crisis op deze landen groot. De meeste lage-inkomenslanden
hebben slechts zeer beperkte ruimte om anticyclisch beleid te kunnen voeren
en kunnen nauwelijks bogen op automatische stabilisatoren om het effect van
de crisis te verzachten. De vooruitgang op het gebied van armoedebestrijding
en het behalen van de Millenium Ontwikkelingsdoelstellingen zal door de crisis
in ieder geval gedeeltelijk worden teruggedraaid: de Wereldbank schat dat
als gevolg van de crisis 50 tot 90 miljoen mensen in extreme armoede zullen
raken, waarbij met name kinderen, vrouwen en ouderen geraakt zullen worden.
Het IMF voorspelt voor 35 lage-inkomenslanden een afname in reserves als gevolg
van betalingsbalansschokken. Voor 22 lage-inkomenslanden zal deze afname het
voldoen aan korte-termijnverplichtingen (minder dan 3 maanden aan import)
in gevaar kunnen brengen. Het IMF schat de totale extra financieringsbehoefte
van deze 22 landen op USD 25 tot 138 miljard, afhankelijk van de grootte van
de schok. Op basis van de huidige trends in financieringsverzoeken lijken
de Internationale Financiële Instellingen (inclusief de regionale ontwikkelingsbanken)
met de momenteel beschikbare middelen aan de ergste noden van de komende twee
jaar te kunnen voldoen. Het is daarbij van groot belang dat ook binnen deze
landen systematisch aandacht besteed wordt aan de positie van de meest kwetsbare
groepen.
 2. Uitbreiding IMF-leencapaciteit
 In het licht van de crisis wordt thans hard gewerkt aan de uitbreiding
van de leencapaciteit van het IMF, in lijn met de oproep van de G20 en het
IMFC van afgelopen voorjaar. Hiertoe wordt op de korte termijn gewerkt met
bilaterale leningen. In de Europese Raad is dit voorjaar overeengekomen dat
de lidstaten van de EU in dit verband EUR 75 miljard bilateraal beschikbaar
stellen. Het Koninkrijk draagt naar rato van haar stemaandeel een bedrag van
EUR 5,31 miljard bij. Een spoedige afronding van de bilaterale leningen is
nodig om te zorgen dat het Fonds onverwacht grote schokken kan opvangen.
 
 De EU-lidstaten hebben de bedoeling om de bilaterale commitments over te hevelen naar de New Arrangements
to Borrow (NAB), de reeds bestaande, multilaterale «back-stop» kredietfaciliteit van het Fonds. Het
IMFC heeft dit voorjaar opgeroepen tot een flinke uitbreiding van het huidige
totale bedrag onder de NAB, met maximaal USD 500 miljard. Hoe hoog de NAB
zal worden hangt mede af van de bereidheid van opkomende economieën om
bij te dragen. Overigens heeft het Fonds op verzoek van een aantal landen
besloten om zogeheten Medium Term Notes uit te
brengen. Een aantal opkomende economieën is met de aankoop van dit papier
bereid een financieringsbijdrage te leveren. In EU-verband speelt momenteel
de discussie of de bijdrage van EU-lidstaten hoger moet uitkomen dan de reeds
gecommitteerde EUR 75 miljard aan bilaterale leningen. Het Koninkrijk onderschrijft
het belang van een fair burden sharing en
is van mening dat de EU lidstaten in deze context een bijdrage dienen te leveren
die proportioneel is aan hun rol en gewicht in het IMF. Voorts zou de NAB-uitbreiding
deels meegenomen moeten worden in de volgende quota-verhoging, bijvoorbeeld
door in januari 2011 herziening mogelijk te maken of de looptijd van de opgehoogde
NAB dan te laten aflopen.
 
 Naast een verhoging van de totale kredietlijn onder de NAB wordt gewerkt
aan een zogenoemde flexibilisering van de NAB. Het Koninkrijk is van mening
dat de NAB het karakter moet houden van een noodfonds dat, als voorheen, alleen
beschikbaar zou moeten zijn voor de financiering van uitzonderlijke situaties,
als aanvulling op de reguliere middelen. In de aanstaande quotaherziening
zal de discussie over de gewenste omvang van de reguliere middelen van het
Fonds en van de NAB moeten worden gevoerd.
 
 De Raad van Gouverneurs heeft ingestemd met een algemene SDR-allocatie
van USD 250 miljard, die op 28 augustus effectief is geworden. Het Koninkrijk
ondersteunt deze allocatie, die voor ongeveer USD 100 miljard ten behoeve
van opkomende economieën en ontwikkelingslanden komt.
 3. Surveillance
 De crisis heeft aangetoond dat verbetering van surveillance op mondiaal niveau cruciaal is. Hierin is een duidelijke rol weggelegd
voor het IMF. Het IMF dient hierbij niet alleen de grootste economieën
te monitoren, maar ook aandacht te hebben voor de gevolgen van crises en eventuele
schokeffecten voor verschillende groepen van landen, waaronder met name ook
de kwetsbare lage-inkomenslanden. Het IMF heeft gevolg gegeven aan de behoefte
voor verbetering van surveillance door onder andere
samen met de Financial Stability Board een Early Warning
Exercise (EWE) in te stellen. Een pilot
is gepresenteerd tijdens de voorjaarsvergadering en het Koninkrijk steunt
een halfjaarlijkse EWE. Het Koninkrijk pleit voor betere benutting van het surveillance-instrumentarium, door middel van specifieke
beleidsaanbevelingen door het IMF, goede follow-up,
en een monitoring- en peer
pressure-systeem om deze follow-up te verzekeren.
 
 Naast surveillance op mondiaal niveau, is
een belangrijke taak van het IMF surveillance van
landen. De huidige crisis bevestigt het belang van goede aansluiting tussen
macro-economische en financiële sector analyse op het niveau van landen
en internationaal. Het Koninkrijk was al in een vroeg stadium pleitbezorger
van gedegen financiële sector surveillance
en integratie in artikel IV. De toezeggingen van de G20-landen om een FSAP
te ondergaan is in dit licht een positieve ontwikkeling. Het Koninkrijk pleit
er bovendien voor dat alle systeemrelevante landen en landen met een in verhouding
tot hun BNP omvangrijke financiële sector periodiek verplicht een FSAP-update zouden moeten ondergaan. Ook zouden de jaarlijkse
Artikel IV-consultaties meer gebruik moeten maken van de in de FSAPs opgedane
kennis en FSAP-aanbevelingen.
 
 Ten slotte is het van belang dat het IMF zijn surveillance systematiek periodiek blijft herzien en aanpassen aan de dynamiek
van de wereldeconomie.
 4. IMF governance
 De afgelopen tijd is de discussie over de governance van het IMF geïntensiveerd. De verwachting is dat een versterkte governance van het IMF, onder meer tot uiting komend in
de vertegenwoordiging en verantwoording, het draagvlak voor en de effectiviteit
van het IMF vergroot. Vanuit de G20 en andere internationale fora
is de druk verhoogd deze onderwerpen versneld op te pakken. Het Koninkrijk
pleit voor een pakketbenadering van de verschillende lopende governance-kwesties. Ook de quota-discussie moet hierin worden meegenomen.
 
 Om de legitimiteit van het IMF te waarborgen, moeten de stemverhoudingen
en de bestuursstructuur van het IMF een weergave blijven van de economische
realiteit van de 21e eeuw, met voldoende ruimte voor kleine landen, waaronder
ontwikkelingslanden. Het Koninkrijk steunt het vervroegen van de quota-herziening
van 2013 naar 2011, wat zal leiden tot een groter aandeel – en dus een
grotere stem – voor opkomende economieën in het IMF. Deze quota-herziening
moet gebeuren op basis van de in 2008 overeengekomen formule. Ook dienen de
bestuursorganen de economische verhoudingen te reflecteren. De omvang en de
samenstelling van de Raad van Bewindvoerders staat internationaal ter discussie.
Het Koninkrijk is van mening dat alle lidstaten in hun vertegenwoordiging
gelijk behandeld moeten worden, ongeacht geografische ligging. Bovendien dient
de samenstelling van de Raad van Bewindvoerders recht te doen aan de bereidheid
en de capaciteit van landen om structureel bij te dragen aan het Fonds. In
dit verband is de vaakgenoemde consolidatie van Europese stoelen niet vanzelfsprekend.
Alhoewel het Koninkrijk voordelen kan zien van één Europese
stoel op de lange termijn, is dit een interne EU aangelegenheid die afhangt
van de mate van Europese integratie en dus ook binnen de EU moet worden besloten.
 
 Er zijn ook voorstellen de Board te verkleinen van 24 stoelen naar 20
stoelen. Het Koninkrijk is van mening dat een dergelijke verkleining van de
Board niet wezenlijk zal leiden tot meer effectiviteit, en dat een dergelijke
stap zelfs negatief kan zijn om te komen tot betere representatie van het
lidmaatschap, waaronder die van de opkomende economieën en de ontwikkelingslanden.
 
 Het Koninkrijk steunt het voorstel voor vergroting van de politieke betrokkenheid
bij strategische onderwerpen. In dit kader staat het Koninkrijk open voor
het oprichten van een Ministeriële Raad. Echter, de voordelen van een
Raad zijn ook te verwezenlijken in een versterkt IMFC. Gezien het krachtenveld
heeft deze optie de voorkeur. Het Koninkrijk steunt een meer strategische
en een minder operationele rol voor de Raad van Bewindvoerders.
 
 Ter versterking van de governance en de effectiviteit
van het IMF worden tevens aanpassingen in stemprocedures voorgesteld. Het
Koninkrijk ziet voordelen in het terugbrengen van de gekwalificeerde meerderheid
voor strategische beslissingen van 85% naar 70–75%, in
combinatie met het invoeren van een vereiste van een dubbele meerderheid voor
een aantal onderwerpen, waaronder de selectie van het Senior Management.
 
 Het Koninkrijk is een groot voorstander van een open, transparante en
op competenties gerichte selectie van het Senior Management. Hierbij is de
toevoeging dat dit gebeurt ongeacht nationaliteit van groot belang. Het Koninkrijk
zal er voor pleiten dat het IMFC hierover een duidelijk statement afgeeft.
 
 Aan governance gerelateerde onderwerpen zijn
het mandaat en de financiële omvang van het Fonds. Het Koninkrijk steunt
een sterke verankering van financiële stabiliteit in het mandaat van
het Fonds. Daarbij verdient uitbreiding van het mandaat naar de kapitaalrekening
overweging. Ook steunt het Koninkrijk een discussie over de juiste omvang
voor het Fonds voor de toekomst, en over de verhouding tussen (vaste) quota-middelen
en tijdelijke aanvullende middelen.
 5. IMF in lage-inkomenslanden
 De G20 heeft tijdens de Londen Summit in april 2009 opgeroepen additioneel
USD 6 miljard vrij te maken voor concessionele leningen aan de armste ontwikkelingslanden.
Om tegemoet te komen aan de grote financieringsbehoefte van lage-inkomenslanden,
heeft het IMF voorgesteld verder te gaan dan dat; in de komende 2 jaar moet
er USD 8 miljard beschikbaar komen en USD 17 miljard tot 2014. De speciale
faciliteiten voor ontwikkelingslanden worden niet uit de reguliere middelen
gefinancierd maar o.a. uit de Poverty Reduction and Growth Trust. Het Koninkrijk
erkent de grote behoefte van lage-inkomenslanden en steunt daarom deze beschikbaarheidstelling.
De financiering gebeurt onder andere door een gedeelte van de inkomsten uit
de goudverkoop door het IMF te reserveren voor het genereren van middelen
ten behoeve van lage-inkomenslanden. Het Koninkrijk constateert dat lage-inkomenslanden
door de crisis acuut voor grote uitdagingen staan. Daarom benadrukt het Koninkrijk
de noodzaak deze additionele (concessionele) middelen voor lage-inkomenslanden
tijdig beschikbaar te stellen, onder de voorwaarde dat de kapitaalpositie
van het IMF en de stabiliteit van het inkomensmodel voldoende zijn gewaarborgd.
 
 Het Koninkrijk steunt een verdere verbetering van de faciliteiten voor
lage-inkomenslanden en stroomlijning van conditionaliteiten. Deze dienen gericht
te zijn op verantwoord macro-economisch beleid ten behoeve van het bereiken
van de Millennium Ontwikkelingsdoelstellingen. Om deze reden verwelkomt het
Koninkrijk het pakket maatregelen dat het IMF heeft gepresenteerd voor lage-inkomenslanden
om hen in de huidige crisis meer ruimte te geven. Dit pakket omvat, naast
de verhoogde toegangslimieten, drie nieuwe faciliteiten met een verlaagd rentetarief
en een rentemoratorium tot december 2011.
 
 Hoewel het Koninkrijk de voorkeur geeft aan het ter beschikking stellen
van giften en concessionele middelen voor lage-inkomenslanden, dient de ruimte
verkend te worden om lage-inkomenslanden met robuuste fundamenten en goed
schuldbeleid toegang te verschaffen tot minder-concessionele financiering.
Het Koninkrijk steunt derhalve flexibilisering binnen het Debt Sustainability
Framework en verwelkomt de op handen zijnde discussie binnen de Wereldbank
en het IMF om deze flexibilisering concrete invulling te geven.
 6. Financiële capaciteit Wereldbank
 Tijdens de Voorjaarsvergadering 2009 heeft het DC haar steun uitgesproken
voor een optimaal gebruik van de balans van de Wereldbank Groep (WBG), om
ontwikkelingslanden en opkomende economieën te helpen de gevolgen van
de crisis te verzachten. Tijdens de Jaarvergadering zal een mogelijke aanvulling
van de middelen van de WBG op de agenda staan, gebaseerd op een review van de financiële capaciteit van de Bank, inclusief
de toereikendheid van haar kapitaal.
 
 Het Koninkrijk steunt de inspanningen die IBRD, IFC, IDA en MIGA tot dusverre
hebben gedaan om de gevolgen van de crisis in ontwikkelingslanden en opkomende
economieën te beperken, en alsnog de Millenium Development
Goals te bereiken. In reactie op het wegvallen van private kapitaalstromen
heeft IBRD haar leningvolume uitgebreid en is IFC in staat geweest via diverse
crisis-gerelateerde initiatieven haar leningvolume constant te houden. Middels
het naar voren halen van een deel van de IDA-middelen zijn lage-inkomenslanden
ondersteund. MIGA heeft ondanks haar relatief restrictieve mandaat kunnen
bijspringen door diverse kapitaalinjecties in Centraal- en Oost-Europese banken
te verzekeren. Het Koninkrijk is van mening dat de WBG over voldoende
risicokapitaal en concessionele middelen dient te beschikken om haar anticyclische
rol tijdens deze crisis adequaat te kunnen vervullen en om haar lange termijnstrategie
naar behoren uit te kunnen voeren. Het Koninkrijk staat dan ook open voor
een mogelijke aanvulling van het kapitaal van IBRD en IFC.
 
 Een eventuele kapitaalverhoging kan echter niet los worden gezien van
de strategische richting van de Bank, waarmee een eventuele lange termijn
uitbreiding van het leningvolume voldoende onderbouwd moet zijn. Verder moet
de groeistrategie binnen het mandaat van de Bank passen en moet gewaarborgd
worden dat de Bank kwaliteit kan blijven leveren.
 Aanvulling kapitaal IBRD
 Door haar balans optimaal te gebruiken, is IBRD in staat tot halverwege
2011 tijdelijk haar leningvolume te vergroten tot ten minste USD 100 miljard.
De mogelijkheid bestaand kapitaal nog efficiënter in te zetten is echter
beperkt. Ten behoeve van het in stand houden van de financiële soliditeit
van de Bank hebben de lenende landen reeds ingestemd met een prijsverhoging.
Om ook na 2011 in staat te zijn haar leningvolume op ten minste hetzelfde
peil te houden als voor de crisis en tegelijkertijd haar financiële soliditeit
te waarborgen, zou daarnaast het kapitaal van IBRD moeten worden aangevuld.
 
 Tijdens de Jaarvergadering zullen verschillende opties voor een aanvulling
van het kapitaal van IBRD worden besproken. Hierbij is een directe vorm van
aanvulling van kapitaal middels een kapitaalverhoging een mogelijkheid. Verder
zal onderzocht worden in hoeverre de USD 2 miljard aan reeds ingelegd kapitaal
in lokale valuta bruikbaar gemaakt kan worden. In de komende periode zullen
de verschillende opties verder worden uitgewerkt. Hierbij zullen de financiële
soliditeit en de AAA-rating van de Bank voorop staan. Management van de Bank
zal waar mogelijk wel rekening houden met de moeilijke positie van aandeelhouders
als gevolg van de crisis. Afhankelijk van de uiteindelijke uitkomst, zal het
Koninkrijk deelname aan een aanvulling van het kapitaal van IBRD overwegen.
 Aanvulling kapitaal IFC
 IFC is de afgelopen jaren hard gegroeid en heeft haar aanwezigheid in
lage-inkomenslanden en fragiele staten sterk uitgebreid. Hoewel de vraag naar
leningen vanuit de private sector naar verwachting alleen maar toeneemt, kan
IFC niet aan de groeiende vraag voldoen vanwege een gebrek aan kapitaal. IFC
zou de komende jaren een rol kunnen spelen bij de overbrugging van het financieringsgat
in midden- en lage-inkomenslanden, ook als katalysator van private financiële
middelen. Het Koninkrijk is daarnaast van mening dat IFC structureel een belangrijke
rol kan en zou moeten spelen bij de ondersteuning van de private sector, met
name in lage-inkomenslanden, en in samenwerking met de WBG. IFC moet over
voldoende middelen beschikken om deze rol te kunnen vervullen.
 
 In de komende periode zullen verschillende opties voor de aanvulling van
het kapitaal van IFC verder worden uitgewerkt. Afhankelijk van de uiteindelijke
uitkomst, zal het Koninkrijk deelname aan een middelenaanvulling voor IFC
overwegen.
 IDA
 IDA, het zogenaamde «zachte loket» van de WBG, heeft ook een
belangrijke anticyclische rol gespeeld. Veel IDA-landen hebben gebruik gemaakt
van de mogelijkheid om, via de zogenaamde Fast-Track Facility, de landspecifieke IDA-allocatie ten volle te benutten en uitbetalingen
naar voren te halen. Dit betekent wel dat de huidige IDA-envelop
(IDA-15) mogelijk ontoereikend is om aan de potentiële vraag te voldoen.
Tijdens de aanstaande Mid-Term Review van IDA-15
in oktober zal hierover meer duidelijkheid moeten komen. In ieder geval is
het van belang dat IDA-donoren op tijd en ten volle aan hun verplichtingen
voldoen. Het Koninkrijk zal zich daarvoor tijdens de Jaarvergadering inzetten.
Tevens acht het Koninkrijk het verstandig om het proces van de volgende middelenaanvulling
(IDA-16) te versnellen en de agenda van deze middelenaanvulling zoveel mogelijk
toe te spitsen op de noodzaak om de effecten van de huidige economische crisis
op de IDA-landen te verzachten.
 7. Voice & representation Wereldbank
 Tijdens de Voorjaarsvergadering is afgesproken dat de tweede fase van
de voice & representation (V&R) hervormingen
in het voorjaar van 2010 afgerond dient te worden, wat betekent dat er tijdens
de Jaarvergadering in oktober 2009 concrete hervormingsvoorstellen op tafel
moeten liggen. Tijdens de Voorjaarsvergadering is op Nederlands initiatief
besloten de aandeelhouders nauwer te betrekken bij het opstellen van deze
voorstellen, ondermeer middels twee bijeenkomsten van de DC Deputies. De komende maanden zal het management van de Bank, in
consultatie met aandeelhouders, een aantal voorstellen en opties voorbereiden.
Tijdens een DC Deputies in september zullen deze
voorstellen besproken worden.
 Recente ontwikkelingen
 Op een aantal punten bestaat in grote lijnen overeenstemming tussen aandeelhouders.
Zo zal de hervorming in lijn moeten zijn met de doelstelling van versterking
van de lange termijn effectiviteit en financiële capaciteit van de Bank.
Dit houdt in dat het nieuwe systeem prikkels moet bevatten om bij te dragen
aan de WBG. Verder is er onder aandeelhouders steun voor economisch gewicht
en bijdragen aan het mandaat van de Bank, als basis voor stemaandeel in IBRD.
Ook is duidelijk dat een herschikking van aandeelverhoudingen plaats moet
hebben middels een kapitaalverhoging.
 
 Op een belangrijk punt liggen de standpunten echter nog uiteen en zal
de komende periode vooruitgang moeten worden geboekt. Hoewel de hervorming
er op gericht is stemgewicht over te hevelen, waarbij de opkomende economieën
en ontwikkelingslanden er op vooruit dienen te gaan, bestaat er een verschil
van mening wat betreft de wijze waarop «moving towards
equitable voting power» (besloten tijdens het DC in oktober
2008) vorm moet krijgen. Terwijl een aantal grote ontwikkelingslanden voorstander
is van formele vastlegging van pariteit als uitgangspunt bij de aanpassing
van stemgewichten, zijn de ontwikkelde landen, zonder uitzondering, tegen
formele vastlegging en voorstander van toepassing van een dynamische formule
voor vaststelling van stemgewichten.
 
 Een aantal mogelijke elementen van een hervorming behoeft de komende tijd
nog aandacht, zoals een toename van het aantal basisstemmen, en opname van
bijdragen aan ODA en trust funds. Ook is er nog
geen overeenstemming over meeweging van gebruik van IDA-gelden en IBRD-leningen
door leden bij het bepalen van het stemgewicht.
 Inzet van het Koninkrijk
 Zoals weergegeven in de geannoteerde agenda voor het AO van de Voorjaarsvergadering
2009 is het Koninkrijk sterk voorstander van het versterken van de zeggenschap
en vertegenwoordiging van opkomende economieën en ontwikkelingslanden,
in het bijzonder de lage-inkomenslanden. Een goede vertegenwoordiging
van zowel gebruikers als donoren vergroot de legitimiteit, en zou bovendien
bij kunnen dragen aan een verbetering van de effectiviteit van de Wereldbank.
Het Koninkrijk is voorstander van een dynamisch proces met betrekking tot
stem- en aandeelverhoudingen, waarbij het stemaandeel in lijn gebracht wordt
met de huidige economische verhoudingen en financiële bijdragen aan en
gebruik (in termen van leningen of grants) van
de Bank meegewogen worden. De voorgestelde «moving
towards equitable voting power», dient in de visie van het
Koninkrijk dus te geschieden middels een dynamische formule en niet door pariteit
als uitgangspunt te nemen. Verder is het Koninkrijk van mening dat verwatering
van het stemaandeel van enkele opkomende economieën die na het toepassen
van een nieuwe formule mogelijk oververtegenwoordigd zijn, niet gecompenseerd
hoeft te worden.
 
 Het Koninkrijk staat een verdere versterking van de positie van de armste
landen voor. Erkend wordt dat de extra Board-stoel voor Afrika en de verdubbeling
van de basisstemmen tijdens de eerste fase van de V&R hervormingen hier
aan bijgedragen hebben. Toch is er meer nodig om hun stem voldoende te laten
horen, zowel binnen de IBRD als in IDA en in IFC, en het Koninkrijk zal zich
daar ook op richten. Het Koninkrijk is dan ook voorstander van verdere verhoging
van de basisstemmen in IBRD en IFC, wat deze landen ten goede komt. Tevens
zou de invloed van de lage-inkomenslanden in de IDA-middelenaanvullingen versterkt
moeten worden. IDA is sterk gebaseerd op aansluiting bij nationale beleidsplannen
en lokaal ownership, en het bereiken van resultaten
in de minst ontwikkelde landen. Het is daarom van belang de invloed van IDA-landen
in de besluitvorming over de middelenaanvulling en de aanscherping van het
allocatiemechanisme te vergroten.
 
 Het Koninkrijk is van mening dat het stemgewicht van aandeelhouders mede
bepaald moet worden door de mate van betrokkenheid bij de WBG. In de visie
van het Koninkrijk betekent dit dat gebruik van en bijdrage aan de WBG mee
moet wegen bij de bepaling van het stemgewicht. Door de bijdragen aan en het
gebruik van de WBG te waarderen krijgen landen die intensief betrokken zijn
een groter stemgewicht, waarmee niet alleen de legitimiteit, maar ook de relevantie
van de besluitvorming vergroot kunnen worden. Het Koninkrijk is een grote
contribuant aan de WBG en deze bijdrage zou mee moeten tellen in de bepaling
van haar aandeel. Het Koninkrijk zal zich dan ook inzetten, samen met enkele
andere grote donoren, om bijdragen aan IDA en aan trust
funds mee te laten wegen bij het bepalen van de aandeelverhoudingen.
Dit betekent ook dat om zeggenschap te behouden, het Koninkrijk bereid zal
moeten zijn om uit HGIS/ODA substantieel te blijven bijdragen aan IDA en eventuele
kapitaalverhogingen.
 
 Tijdens de jaarvergadering 2008 heeft het Koninkrijk al aangegeven dat
het selectieproces voor de President van de Wereldbank open en transparant
moet zijn en gebaseerd moet zijn op merites, ongeacht nationaliteit.
 Zedillo-commissie
 De Zedillo-commissie (waar oud-bewindvoerder Herman Wijffels deel van
uitmaakt) zal voorafgaand aan de Jaarvergadering 2009 eveneens voorstellen
doen om de effectiviteit van de Wereldbankgroep te verbeteren. Naar verwachting
zullen enkele van de voorstellen van deze commissie zich met name toespitsen
op hervorming van de interne governance en zeggenschapstructuur
van de Wereldbank. Hervorming van de interne governance moet de Bank meer flexibel en klantgericht maken, en moet het afleggen
van rekenschap door het management verbeteren. De Raad van Bewindvoerders
zou zich volgens het Koninkrijk moeten richten op strategie,
begroting en effectief toezicht, terwijl management zich bezig moet houden
met het dagelijkse operationele management. Aandeelhouders dienen een veel
grotere rol te krijgen in het bepalen van de strategische richting van de
Wereldbank. Management moet vervolgens verantwoording afleggen aan de Raad
op basis van meerjarige, resultaatgerichte strategieën (die worden voorgelegd
aan het DC). Voorts dient het proces van decentralisatie en delegatie te worden
voortgezet.
 
 
 
 Dit is een voorlopig cijfer (2 september 2009).