Wijziging van de Successiewet 1956 en enige andere belastingwetten (vereenvoudiging bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur in de Successiewet 1956, alsmede introductie van een regeling voor afgezonderd particulier vermogen in de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Successiewet 1956); Brief staatssecretaris met een reactie op de ingediende amendementen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135788
 2009-2010
 
 31 930
 Wijziging van de Successiewet 1956 en enige andere belastingwetten (vereenvoudiging
bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur in de Successiewet
1956, alsmede introductie van een regeling voor afgezonderd particulier vermogen
in de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Successiewet 1956)
 
 
 
 
 Nr. 
 36
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 13 oktober 2009
 
 Hierbij bied ik u aan mijn reactie op de ingediende amendementen op wetsvoorstel
31 930.
 
 De staatssecretaris van Financiën,
 J. C. de Jager
 
 
 BIJLAGE
 Amendementen op wetsvoorstel 31 930
 Hierbij doe ik u een eerste beoordeling toekomen van de zestien tot op
heden ingediende amendementen. Het gaat hierbij om volgnummers 19 tot en met
34 van kamerstuk 31 930. Het lid Cramer van de CU-fractie heeft in het
wetgevingsoverleg laten weten dat volgnummer 6 is ingetrokken.
 Ik zal ingaan op de algehele gevolgen, de budgettaire derving of opbrengst
en mijn standpunt inzake het betreffende amendement. Hiermee geef ik gevolg
aan mijn toezegging, gedaan in het wetgevingsoverleg van 12 oktober 2009.
 31 930, nr. 19 (VVD) – ANBI-criterium terug
naar 50%
 Dit amendement regelt het vervallen van de aanscherping dat instellingen
uitsluitend of nagenoeg uitsluitend (meer dan 90%) het algemeen nut
dienen te beogen. De bestaande, in de jurisprudentie ontwikkelde voorwaarde
dat het algemeen nut voor ten minste 50% moet worden gediend blijft
hiermee van kracht. De VVD geeft hierbij aan dat de herbeoordeling van alle
bestaande ANBI’s achterwege kan blijven.
 Zoals reeds herhaaldelijk aangegeven in de parlementaire stukken acht
ik het gezien de omvang van de fiscale faciliteiten (giftenaftrek en een vrijstelling
voor de schenken erfbelasting) gerechtvaardigd de eis te stellen dat een instelling
(nagenoeg) uitsluitend het algemeen nut beoogt. De instellingen waarvan het
wenselijk is dat deze de ruime fiscale faciliteiten krijgen, blijven onder
de ANBI-regeling vallen. Door het 90%-criterium wordt onbedoeld gebruik –
namelijk door instellingen die deels een algemeen en deels een particulier
belang dienen – voorkomen. Deze instellingen zullen grotendeels onder
het nieuwe SBBI-regime vallen, waardoor de vrijstelling van schenk- en erfbelasting
van kracht blijft. De huidige ANBI’s zullen zelf aangeven of ze verwachten
aan het nieuwe criterium te voldoen, waardoor heroverweging geen grote druk
op de uitvoeringspraktijk van de Belastingdienst zal leggen. Nu deze wijziging
een van de fundamentele wijzigingen in dit wetsvoorstel behelst en de budgettaire
derving van dit amendement € 54 miljoen bedraagt, ontraad ik dit
amendement.
 31 930, nr. 20 (VVD) – Achterkleinkinderen
gelijk behandeld aan kleinkinderen
 Dit amendement regelt dat achterkleinkinderen voor de Successiewet 1956
gelijk worden behandeld als kleinkinderen. Zoals de VVD aangeeft geldt hetzelfde
tarief en ziet de wijziging alleen op het gelijktrekken van de vrijstelling
(voor achterkleinkinderen van € 2 000 naar € 19 000).
 De variatie in vrijstellingsbedragen is gestoeld op de verzorgingsgedachte
enerzijds en de verwachtingswaarde anderzijds. Het moge duidelijk zijn dat
bij klein- en achterkleinkinderen niet kan worden gesproken van een verzorgingswaarde,
waardoor het argument van verwachting resteert. Het is evident dat hoe verder
een generatie van een erflater afstaat, hoe lager deze verwachting zal zijn.
In mijn ogen bestaat geen reden een achterkleinkind daarom eenzelfde vrijstelling
als een kleinkind en overigens ook een kind te verlenen, omdat dit geen eer
doet aan de verwachtingswaarde die verschillende generaties zullen hebben.
De reden dat een kleinkind wel een zelfde vrijstelling als het kind krijgt,
is dat de verhouding tussen belastingheffing bij kinderen en kleinkinderen
hiermee vergelijkbaar is aan die in het huidige stelsel. Bedacht moet worden
dat voor kleinkinderen een opslag van 80% komt op de tarieven die voor
kinderen gelden, waardoor het effectieve tarief voor kleinkinderen hoger is
dan dat voor kinderen. Hiermee geldt dat voor het geheel van tarieven en vrijstellingen
geldt: hoe verder de verwijdering van de erflater, hoe minder fiscale tegemoetkoming wordt geboden voor een erfrechtelijke verkrijging of schenking.
Ik ontraad om deze redenen dit amendement. De budgettaire derving van dit
amendement wordt op € 1 miljoen geraamd.
 31 930, nr. 21 (VVD) – (Groot)ouders belast
tegen zelfde tarief als (klein)kinderen
 In dit amendement wordt geregeld dat ouders respectievelijk grootouders
tegen hetzelfde tarief worden belast bij het overlijden van een kind als kinderen
respectievelijk kleinkinderen worden belast bij het overlijden van een ouder
respectievelijk grootouder. In het huidige wetsvoorstel vallen ouders en grootouder
bij het vooroverlijden van het kind in de (nieuwe) tariefgroep II voor overige
verkrijgers. Hoewel ik sympathiek tegenover dit voorstel sta, ontbreekt de
budgettaire ruimte om tot deze wijziging over te gaan. Hierbij wil ik overigens
opmerken dat ouders (en grootouders) in het wetsvoorstel tegen vrijwel vergelijkbare
tarieven worden belast als in de huidige wetgeving het geval is. Bij de fundamentele
keuzes die ten grondslag liggen aan dit wetsvoorstel is gekozen om vooral
het derdentarief sterk te verlagen en de erfrechtelijke verkrijgingen door
kinderen minder zwaar te belasten. De budgettaire derving van dit amendement
wordt geraamd op € 9 miljoen.
 31 930, nr. 22 (VVD) – «Kleine»
schenkingen in tariefgroep I belast tegen 5%
 In dit amendement wordt voorgesteld belaste verkrijgingen (schenkingen)
tot € 125 000 in tariefgroep I te belasten tegen een tarief
van 5% (of 9% voor verdere afstammelingen) in plaats van
de in het wetsvoorstel opgenomen 10% (of 18% voor verdere
afstammelingen).
 Juist het verhogen van het tarief voor «kleine schenkingen»
heeft de brede tariefsverlaging mede mogelijk gemaakt. Reeds om de geraamde
derving van deze maatregel ten grootte van € 103 miljoen raad ik
dit amendement af.
 31 930, nr. 23 (VVD) – Handhaving vrijstelling
gehandicapte kinderen
 Dit amendement regelt een specifieke vrijstelling voor zieke of gehandicapte
kinderen tot 23 jaar die grotendeels op kosten van de overledene worden onderhouden,
naast de algemene vrijstelling voor kinderen. De vrijstelling bedraagt € 4 556
voor ieder jaar dat de verkrijger jonger is dan 23 jaar met dien verstande
dat de vrijstelling ten minste € 19 000 bedraagt. Voor zieke
of gehandicapte kinderen jonger dan 19 jaar is de vrijstelling daarmee hoger
dan de algemene vrijstelling die voor kinderen geldt.
 Ik acht het van belang hierbij op te merken dat de huidige algemene vrijstelling
van € 19 000 in de meeste gevallen ruimer is dan de in de huidige
wetgeving bestaande vrijstelling voor zieke en gehandicapte kinderen. Toch
sta ik sympathiek tegenover deze aanpassing. Helaas ontbreekt de budgettaire
ruimte; de geraamde derving van dit amendement is € 1 miljoen.
 31 930, nr. 24 (VVD) – Opslag afstammelingen
in tweede graad of verder van 80% naar 60%
 De VVD stelt in dit amendement voor de opslag bovenop het tarief in tariefgroep
I voor verkrijgingen door kleinkinderen, achterkleinkinderen en afstammelingen
in een verdere graad te verlagen. In het wetsvoorstel geldt een opslagpercentage
van 80, de VVD stelt voor dit te verlagen naar 60%. Dit
laatste percentage komt overeen met het opslagpercentage in de huidige Successiewet
1956.
 Hierbij moet evenwel worden opgemerkt dat de gekozen tariefstructuur,
de opslag en de voetvrijstelling van € 19 000 voor kleinkinderen
zodanig zijn gekozen dat de tarieflijn die voor kleinkinderen in de erfbelasting
geldt niet hoger uitvalt dan de theoretische tarieflijn die ontstaat wanneer
tweemaal een vererving van ouder naar kind plaatsvindt (grootouder > ouder >
kind). In samenhang met de overige maatregelen op dit punt leidt de verhoging
van de tariefsopslag niet tot een zwaardere belasting van kleinkinderen en
verdere afstammelingen dan in de huidige wet het geval is. Daarbij komt dat
met het amendement een geraamde derving van € 6 miljoen gemoeid
gaat. Ik wil daarom dit amendement ontraden.
 31 930, nr. 25 (VVD) – Gelijkstellen partnerschap
met huwelijk
 In dit amendement wordt voorgesteld voor de bepaling van aanverwantschap
de kwalificatie als partner gelijk te stellen met het huwelijk. Dit heeft
tot gevolg dat kinderen van samenwonende partners worden aangemerkt als het
kind van de partner aan wie zij niet verwant zijn, zolang het partnerschap
duurt.
 Ik heb al eerder aangegeven dat ik welwillend en sympathiek tegenover
deze maatregel sta. De budgettaire ruimte – de derving wordt geraamd
op € 5 miljoen – ontbreekt echter om tot deze wijziging over
te gaan.
 31 930, nr. 26 (VVD) – Uitwerking voorwaarden
van voortbestaan partnerschap bij amvb
 Onder voorwaarden kan het partnerschap voortbestaan wanneer de samenleving
ten einde komt buiten de wil van de partners. Hierbij kan worden gedacht aan
de situatie dat één van de partners in een verzorgingstehuis
moet worden opgenomen. In dit amendement wordt voorgesteld de uitwerking van
deze voorwaarden bij algemene maatregel van bestuur te regelen, met voorhangprocedure
zodat het parlement betrokken wordt bij de totstandkoming. In het huidige
wetsvoorstel wordt voorgesteld een en ander te regelen bij ministeriële
regeling.
 Ik wil er hierbij op wijzen dat ook een ministeriële regeling op
verzoek aan de kamer kan worden voorgehangen. Het is daarvoor niet nodig de
nadere uitwerking in de vorm van een algemene maatregel van bestuur te gieten.
Daarbij acht ik het wenselijk dat de voorwaarden, in het belang van de belastingplichtige,
snel aan maatschappelijke ontwikkelingen kunnen worden aangepast. Ik prefereer
daarom een delegatie naar een ministeriële regeling boven een delegatie
naar een algemene maatregel van bestuur, aangezien het door te lopen proces
aanzienlijk korter is. Indien in de Kamer over een bepaalde voorwaarde spreken,
ben ik uiteraard bereid hierover met u in overleg te treden. Desalniettemin
ontraad ik dit amendement.
 31 930, nr. 27 (SP) – Handhaving BOR 75%,
maximum € 5 miljoen, verhoging vrijstelling kinderen
 In dit amendement wordt voorgesteld het onder huidige wetgeving bestaande
vrijstellingspercentage van 75 in de bedrijfsopvolgingsregeling te handhaven.
Bovendien wordt een maximale vrijstelling van € 5 miljoen ingevoerd,
zodat de continuïteit van kleine bedrijven niet in gevaar komt. De budgettaire
ruimte die deze maatregelen creëren wordt ingevuld door een verhoging
van de vrijstelling voor kinderen en kleinkinderen. Deze zou met € 5 500
kunnen worden verhoogd, tot € 24 500.
 De gemaakte afwegingen die ten grondslag liggen aan dit wetsvoorstel zijn
grondig overwogen. Met de opbrengst die uit bepaalde maatregelen wordt verwacht,
is op andere plekken de wet verruimd of aangepast. Ik ben van
mening dat de tarievenen vrijstellingenstructuur zoals in het wetsvoorstel
opgenomen rechtvaardig is en een vereenvoudiging ten opzichte van de huidige
situatie betekent. Daarbij heb ik in het wetsvoorstel al meerdere keren aangegeven
waarom ik het nodig acht de bedrijfsopvolgingsregeling uit te breiden. Door
een maximale vrijstelling in te stellen en het vrijstellingspercentage te
handhaven wordt juist de bestaande faciliteit beperkt. Ik ben dan ook geen
voorstander van dit amendement en ontraad het.
 31 930, nr. 28 (SP) – Verhoging tarief «grote»
verkrijging, verhoging vrijstelling kinderen
 In dit amendement wordt het tarief voor verkrijgingen voor het meerdere
boven € 125 000 verhoogd, zodat de vrijstellingen voor kinderen
en kleinkinderen eveneens verhoogd kunnen worden (van € 19 000
naar € 60 000. Het tarief dat kinderen (en kleinkinderen) zouden
moeten gaan betalen gaat van 20% naar 30% (of voor kleinkinderen
41%) en in tariefgroep II voor overige verkrijgers gaat een tarief
van 45% gelden voor het meerdere boven € 125 000.
 In het wetsvoorstel is sterk ingezet op een algehele verlaging van de
tarieven alsmede van het aantal tariefgroepen. Het onderhavige amendement
maakt hier grove inbreuk op door een extra tariefgroep terug te brengen en
de tarieven sterk te verhogen. Daarbij ben ik van mening dat met de vrijstelling
voor kinderen en kleinkinderen van € 19 000 voldoende eer is
gedaan aan de maatschappelijke opvatting wat hier redelijk is. Ik ben derhalve
geen voorstander van dit amendement en ontraad het derhalve.
 31 930, nr. 29 (VVD) – Algehele vrijstelling
voor partners opnemen
 Dit amendement regelt dat hetgeen door partners wordt verkregen geheel
wordt vrijgesteld van erfbelasting. Deze vrijstelling komt in de plaats van
de in het wetsvoorstel opgenomen vrijstelling groot € 600 000.
 Zoals eerder aangegeven stoelt de variatie in vrijstellingsbedragen onder
meer op de verzorgingsgedachte. Deze speelt met name bij de overgang tussen
partners een grote rol. In mijn ogen is voldoende aan deze verzorgingsgedachte
uiting gegeven in de vrijstelling voor partners van € 600 000,
zoals neergelegd in het wetsvoorstel. Naar mijn mening sluit deze vrijstelling
goed aan bij wat in de maatschappelijke opvatting als een redelijke vrijstelling
voor partners wordt ervaren. Bij dit alles komt dat met de maatregel voorgesteld
in dit amendement een geraamde derving van € 50 miljoen gepaard
gaat. Het moge duidelijk zijn dat ik dit amendement ontraad.
 31 930, nr. 30 (VVD) – Tegenbewijsregeling
opnemen voor toepassing WOZ
 In dit amendement wordt voorgesteld een tegenbewijsregeling voor de in
aanmerking te nemen waardering van woningen in de Successiewet 1956 op te
nemen. In het wetsvoorstel wordt voor de waardering van woningen – ten
behoeve van de eenvoud en de samenhang tussen verschillende belastingwetten –
voortaan aangesloten bij de waardering die volgt uit de Wet waardering onroerende
zaken. De verkrijger moet volgens dit amendement aannemelijk kunnen maken
dat de waarde van de verkregen woning lager is dan de vastgestelde WOZ-waarde.
 De reden dat wordt aangesloten bij de WOZ-waarde is nu juist dat een eenduidig
begrip in meerdere belastingwetten wordt gehanteerd. Nu bij de totstandkoming
van de WOZ-waarde de mogelijkheid bestaat de vastgestelde waarde te betwisten,
acht ik het overbodig en onlogisch om in de Successiewet 1956
een tegenbewijsregeling op te nemen voor een waarderingsvraagstuk dat in een
andere wet thuishoort. Verder kunnen erfgenamen die het niet eens zijn met
de WOZ-waarde die vóór het overlijden van de erflater is vastgesteld,
desgewenst zelf een nieuwe beschikking aanvragen waartegen bezwaar en beroep
openstaat. Zij beschikken dus reeds over voldoende rechtsmiddelen. Om deze
reden ontraad ik dit amendement.
 31 930, nr. 31 (VVD) – Verhogen vrijstelling
in de BOR naar 100%
 In dit amendement wordt voorgesteld het vrijstellingspercentage van de
bedrijfsopvolgingsregeling te verhogen van 90 naar 100. Daarmee kan de mogelijkheid
tot rentedragend uitstel over 10% komen te vervallen. De geraamde derving
van deze maatregel is € 20 miljoen.
 Mijns inziens zijn de in het wetsvoorstel voorgestelde faciliteiten binnen
de bedrijfsopvolgingsregeling voldoende ruim en bestaan voldoende redenen
om wel een kleine heffing op de overdracht van ondernemingsvermogen te hebben.
Om deze reden, in samenhang met de budgettaire derving, ben ik geen voorstander
van deze maatregel en ontraad ik dit amendement.
 31 930, nr. 32 (VVD) – Stiefkinderen en quasi-stiefkinderen
gelijk behandelen
 Dit amendement regelt dat kinderen van samenwonende partners gelijk worden
behandeld aan de kinderen van gehuwden of geregistreerde partners, oftewel
dat quasi-stiefkinderen gelijk worden behandeld aan stiefkinderen. Het eveneens
door de VVD ingediende amendement met volgnummer 25 beoogt hetzelfde, maar
bij het onderhavige amendement wordt eveneens voorgesteld dat het kind van
de ongehuwde partner aanverwant kan blijven aan de andere partner ingeval
de gezamenlijke huishouding is beëindigd door overlijden, evenals dat
na ontbinding van het huwelijk door overlijden het geval is voor stiefkinderen.
Ook wanneer de gezamenlijke huishouding tegen de wil van de betrokkenen verbroken
wordt, moet door het amendement het aanverwantschap tussen het kind en de
partner-niet-ouder kunnen blijven voortbestaan. Daarmee werkt dit amendement
ruimer uit dan het genoemde amendement met volgnummer 25 en is de geraamde
derving ook hoger, namelijk € 10 miljoen.
 Ik sta, zoals eerder opgemerkt, welwillend tegenover een maatregel die «quasi-stiefkinderen»
(kinderen van een partner niet zijnde echtgenoot of geregistreerd partner)
tot op bepaalde hoogte gelijkstelt met «gewone» stiefkinderen
(kinderen van de echtgenoot of geregistreerd partner). De budgettaire ruimte
momenteel ontbreekt echter om tot deze wijziging over te gaan.
 31 930, nr. 33 (ChristenUnie) – Drempel € 1 500 000
in BOR, verlaging vrijstelling naar 80%
 In dit amendement wordt voorgesteld een drempel van € 1 500 000
in de bedrijfsopvolgingsregeling te introduceren. Dat houdt in dat verkregen
ondernemingsvermogen tot € 1 500 000 is vrijgesteld. Daarbij
wordt voorgesteld het vrijstellingspercentage voor het meerdere dat wordt
verkregen te verlagen van 90% naar 80%. Dit is enerzijds een
verruiming en anderzijds een verenging van de faciliteit. Naar verwachting
heeft dit amendement derhalve geen budgettaire gevolgen. Ik betreur echter
in dit amendement de verlaging van de vrijstelling van 90% naar 80%.
 31 930, nr. 34 (ChristenUnie) – Hogere vrijstelling
voor ouders
 Dit amendement voorziet in een hogere vrijstelling voor een verkrijging
door ouders, dus bij vooroverlijden van een kind. Voorgesteld wordt om een
vrijstelling van € 45 000 te introduceren, waar in het wetsvoorstel
de restvrijstelling voor «overige verkrijgers», groot € 2 000,
voor de ouders van toepassing is.
 Nu dit amendement op een andere manier hetzelfde doel wil bereiken als
amendement met volgnummer 21 van de VVD – het minder zwaar belasten
van een verkrijging door ouders bij het vooroverlijden van kinderen –
geldt hetgeen daar is opgemerkt analoog voor dit amendement. Ik sta sympathiek
tegenover dit voorstel, maar de budgettaire ruimte ontbreekt. Aangezien de
maatregel die hier wordt voorgesteld enigszins beperkter is dan die voorgesteld
in het VVD-amendement, is de geraamde derving ook lager, namelijk € 7
miljoen.