De rol van het zorgkantoor; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27810, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27810 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud SAMENVATTINGZorginkoopOvereenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbiedersWachtlijstbeheerAanbevelingenReactie staatssecretaris van VWSReactie CTZReactie CVZNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING2 MODERNISERING AWBZ2.1 Inleiding2.2 Regionale Indicatie Organen2.3 Zorgkantoren2.4 Zorgaanbieders2.5 Overige actoren3 ONDERZOEK DOOR DE REKENKAMER3.1 Algemeen3.2 Probleemstelling en onderzoeksvragen3.3 Aanpak3.4 Normatiek3.4.1 Inleiding3.4.2 Zorginkoop3.4.3 Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbieders3.4.4 Wachtlijstbeheer4 BESCHIKBARE INFORMATIE4.1 Inleiding4.2 Zorginkoop4.3 Contractbeheer4.4 Wachtlijstbeheer4.4.1 Inleiding4.4.2 Registratie wachtenden4.4.3 Organisatie en protocollen4.5 Aanvullend onderzoek4.6 Overige ontwikkelingen4.7 Samenvattende conclusies4.7.1 Zorginkoop4.7.2 Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbieders4.7.3 Wachtlijstbeheer4.7.4 Aanvullend onderzoek5 NIEUWE ONTWIKKELINGEN EN KANSEN5.1 Inleiding5.2 De ontwikkeling van het nieuwe registratiesysteem5.3 Convenant5.4 Samenvattende conclusies6 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN6.1 Conclusies6.1.1 Zorginkoop6.1.2 Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbieders6.1.3 Wachtlijstbeheer6.2 Aanbevelingen7 REACTIES EN NAWOORD REKENKAMER7.1 Reactie staatssecretaris van VWS7.2 Reactie CTZ7.3 Reactie CVZ7.4 Nawoord Algemene Rekenkamer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27810Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 810De rol van het zorgkantoornr. 2RAPPORTInhoud  Samenvatting51Inleiding92Modernisering AWBZ102.1Inleiding10 2.2Regionale Indicatie Organen10 2.3Zorgkantoren112.4Zorgaanbieders11 2.5Overige actoren113Onderzoek door de Rekenkamer123.1Algemeen12 3.2Probleemstelling en onderzoeksvragen12 3.3Aanpak123.4Normatiek13 3.4.1Inleiding133.4.2Zorginkoop13 3.4.3Overeenkomsten tussen zorgkantoren
en zorgaanbieders133.4.4Wachtlijstbeheer14 4Beschikbare informatie154.1Inleiding154.2Zorginkoop15 4.3Contractbeheer154.4Wachtlijstbeheer16 4.4.1Inleiding164.4.2Registratie wachtenden17 4.4.3Organisatie en protocollen17 4.5Aanvullend onderzoek184.6Overige ontwikkelingen19 4.7Samenvattende conclusies19 4.7.1Zorginkoop194.7.2Overeenkomsten tussen zorgkantoren
en zorgaanbieders194.7.3Wachtlijstbeheer20 4.7.4Aanvullend onderzoek20 5Nieuwe ontwikkelingen en kansen215.1Inleiding21 5.2De ontwikkeling van het nieuwe
registratie-systeem21 5.3Convenant225.4Samenvattende conclusies22 6Conclusies en aanbevelingen236.1Conclusies236.1.1Zorginkoop23 6.1.2Overeenkomsten tussen zorgkantoren
en zorgaanbieders236.1.3Wachtlijstbeheer23 6.2Aanbevelingen247Reacties en nawoord Rekenkamer257.1Reactie staatssecretaris van VWS25 7.2Reactie CTZ26 7.3Reactie CVZ27 7.4Nawoord Algemene Rekenkamer27SAMENVATTINGDe Rekenkamer heeft in de periode juni 2000 tot en met februari 2001 onderzoek
gedaan naar de uitvoering van taken door de zorgkantoren als uitvoerende organen
in het kader van de modernisering van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ). In de beoogde gemoderniseerde AWBZ is als uitgangspunt genomen dat
de cliënt met zijn of haar zorgvraag centraal staat en dat zorg op maat
geleverd moet worden. De zorgvraag wordt – objectief en onafhankelijk –
vastgesteld door de daartoe ingestelde Regionale Indicatie Organen (RIO) en
vastgelegd in een Zorgindicatiebesluit1.De modernisering van de AWBZ gaat uit van een regionale ordening, waarbij
de formele taken van de uitvoeringsorganen (zorgverzekeraars) voor alle in
een bepaalde regio wonende verzekerden zijn gemandateerd aan het voor die
regio aangewezen zorgkantoor. Nederland is daartoe onderverdeeld in 31 regio's,
waarbinnen telkens één zorgkantoor actief is.De Rekenkamer heeft bij acht van de 31 zorgkantoren onderzoek verricht
naar de stand van de ontwikkelingen van het genoemde moderniseringsproces.
Het onderzoek heeft zich beperkt tot de onderdelen verpleging en verzorging
van ouderen en thuiszorg. Deze keuze is gemaakt omdat voor deze sectoren het
Zorgindicatiebesluit reeds enige tijd in werking is.De modernisering van de AWBZ is nog niet afgerond. De wijze waarop de
zorgkantoren ten tijde van het onderzoek functioneerden is dan ook bezien
in het licht van dit ontwikkelingstraject.ZorginkoopOp grond van het verrichte onderzoek heeft de Rekenkamer geconcludeerd
dat bij de zorginkoop door zorgkantoren nog niet wordt uitgegaan van de regionale
zorgvraag, maar van het beschikbare aanbod. Er werden door de zorgkantoren
(nog) geen activiteiten ontplooid om gegevens te verzamelen van de vraag op
regionaal niveau ten behoeve van de zorginkoop.Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbiedersDe Rekenkamer constateerde dat er geen afspraken worden gemaakt over de
controle op de naleving van alle punten van in de, tussen zorgkantoren en
zorgaanbieder, gesloten overeenkomsten. Daarbij moet gedacht worden aan aspecten
als productiviteit, kwaliteit en doelmatigheid. De zorgkantoren toetsen eveneens
niet of aan de zorgverlening een geldige indicatie ten grondslag ligt en of
de zorg overeenkomstig de gestelde indicatie wordt uitgevoerd.Het College Toezicht Zorgverzekeringen (CTZ) betrekt het aspect van de
toets op de naleving van de gestelde indicatie vooralsnog niet bij haar oordeel
over de aanvaardbaarheid van de kosten voor de AWBZ. Dit betekent volgens
de Rekenkamer dat niet vastgesteld kan worden dat de f 18 miljard (€ 8,2
miljard) aan uitgaven voor de verpleeg- en verzorgingshuiszorg en de thuiszorg
rechtmatig zijn. De Rekenkamer stelt hiermee vast dat bij de ABWZ nog geen
sprake is van een gesloten toezichtsketen. De huidige AWBZ kent volgens de
Rekenkamer geen belemmeringen om een afdoende toezicht- en controlebeleid
te voeren. Zorgkantoren hebben te kennen gegeven de conclusie te delen en
plannen te ontwikkelen voor de opzet en inrichting van een adequate controleaanpak. WachtlijstbeheerZorgkantoren beschikken nog over onvoldoende informatie over zowel de
zorgvraag als het beschikbare zorgaanbod om een toereikend wachtlijstbeheer
te kunnen voeren.Zorgverleners zelf bleken slechts gedeeltelijk in staat te zijn om, op
basis van aangeleverde indicaties, de informatie over de daadwerkelijk geleverde
zorg te verstrekken.Voor de verbetering van de voor het wachtlijstbeheer noodzakelijke informatievoorziening
hebben alle zorgkantoren die in het onderzoek betrokken waren wel plannen
ingediend bij de taskforce «aanpak wachtlijsten». Op basis hiervan
wordt door het Ministerie van VWS gewerkt aan een AWBZ-brede zorgregistratie.
Het commitment van alle actoren is vastgelegd in een op 31 maart 2001 gesloten
convenant tussen VWS, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en College voor Zorgverzekeringen
(CVZ). Deze registratie kan volgens de Rekenkamer een goede basis bieden voor
de ontwikkeling van de noodzakelijk geachte (beleids)informatie. Hiermee zou
aan een belangrijke voorwaarde zijn voldaan, die het zorgkantoor de mogelijkheid
biedt om haar taak als onafhankelijk zorgtoewijzer vorm te geven.Uit het onderzoek kwam ook naar voren dat de gestelde indicaties nog niet
altijd volledig en op uniforme wijze waren vastgesteld.AanbevelingenNaar het oordeel van de Rekenkamer is haast geboden bij het formuleren
van een protocol, op basis waarvan zorgkantoren de zorgverlening kunnen toetsen
aan de wettelijke vereisten: de zorg dient verleend te worden op basis van
en conform een geldige indicatie. Het CTZ dient ook dit punt te betrekken
bij het toezicht op de uitvoering van de AWBZ.De mogelijkheden die de AWBZ biedt om de kwaliteit, rechtmatigheid en
doelmatigheid van de verleende zorg te handhaven dan wel te bevorderen, worden
nog te weinig benut. Een belangrijk sturingsinstrument in dit verband zijn
de door de zorgkantoren met zorgaanbieders af te sluiten overeenkomsten. De
Rekenkamer beveelt daarom aan dat zorgkantoren in deze overeenkomsten concrete
en controleerbare afspraken maken, zodat duidelijk is wanneer, op welke wijze
en waarover de zorgaanbieder zich dient te verantwoorden.De Rekenkamer beveelt aan om de plannen die de minister ten aanzien van
een AWBZ-brede zorgregistratie heeft ontwikkeld conform het gestelde tijdpad
te realiseren. Met een goede gegevensregistratie als basis kan dan verder
gewerkt worden aan de beleids- en verantwoordingsinformatie die nodig is voor
een toereikende uitvoering van de (gemoderniseerde) AWBZ. De betrokkenheid
van de zorgaanbieders en RIO's is hierbij dringend gewenst, met name om te
komen tot een eenduidige en op uniforme wijze aan te leveren gegevensregistratie.
In dit verband wijst de Rekenkamer nogmaals op het belang van het op uniforme
wijze vaststellen van de indicaties1. De Rekenkamer
zal met belangstelling de vorderingen volgen.De Rekenkamer beveelt de zorgkantoren aan alvast verder vorm te (laten)
geven aan een organisatie die de daadwerkelijke actieve en onafhankelijke
zorgtoewijzing en het daarmee verbonden wachtlijstbeheer ter hand kan nemen. Reactie staatssecretaris van VWSBij brief van 30 mei 2001 reageerde de staatssecretaris van VWS op de
bevindingen van de Rekenkamer. Zij gaf aan met waardering kennis genomen te
hebben van het rapport. De staatssecretaris geeft aan zich in grote lijnen
in de analyse van de Rekenkamer te kunnen vinden, zij het dat her en der bij
lezing de indruk zou kunnen ontstaan dat de zorgkantoren reeds beoordeeld
worden op de eisen waaraan zij moeten gaan voldoen, maar waarvoor in formele
zin geen parlementair fiat was gegeven in de periode waarover het onderzoek
zich uitstrekt.De staatssecretaris geeft in haar reactie aan dat het moderniseringstraject
AWBZ nu versneld tot stand komt. De vastlegging van taken en verantwoordelijkheden
draagt bij tot duidelijkheid over de uitvoering van de AWBZ voor alle betrokken
actoren.Aan de verhouding tussen indicatie, afgegeven door het onafhankelijke
indicatieorgaan enerzijds en de zorgverlening aan de geïndiceerde anderzijds
en meer in het bijzonder de rol die het zorgkantoor daarbij vervult, zal zij
nog concrete invulling geven.De staatssecretaris deelt niet de conclusie van de Rekenkamer, dat de
onderzochte zorgkantoren nog geen activiteiten ontplooien om ten behoeve van
de vraaganalyse gegevens te verzamelen op regionaal niveau.De staatssecretaris vestigt in haar reactie tot slot nog de aandacht op
het toezicht op de uitvoering van de AWBZ. Zij is het niet eens met de visie
van de Rekenkamer dat thans geen sprake is van een gesloten toezichtsketen
en verwijst daarbij naar de reactie van de minister op het rapport «Modernisering
verantwoording en toezicht Ziekenfondswet».Reactie CTZHet CTZ wijst in zijn reactie op het feit dat de modernisering nog in
volle gang is en dat de taken en bevoegdheden ten tijde van het onderzoek
nog niet waren uitgekristalliseerd.Ook de door de Rekenkamer gehanteerde normenset zou deels vooruitlopen
op de toekomstige situatie.Het CTZ constateert verder dat de Rekenkamer vergaande conclusies met
betrekking tot de rechtmatigheid verbindt aan het feit dat de zorgkantoren
niet toetsen of aan de zorgverlening een geldige indicatie ten grondslag ligt
en of de zorg overeenkomstig de indicatie wordt uitgevoerd.Tot slot wijst het CTZ nog op het verschil tussen geïndiceerde zorg
en verleende zorg. Volgens het CTZ leiden niet alle indicaties tot daadwerkelijke
zorgverlening. Het CTZ verwerpt de conclusies omtrent de onzekerheid van de
rechtmatigheid van de kosten.Reactie CVZHet CVZ spreekt allereerst haar waardering uit voor de duidelijkheid over
de tekortkomingen in het functioneren van de zorgkantoren die de Rekenkamer
in haar conclusies heeft weergegeven. Wel geeft het CVZ daarbij aan dat het
wellicht verhelderend zou zijn geweest indien de Rekenkamer als mogelijke
verklaring voor de tekortkomingen gewezen had op de problemen die bestaan
in de beleving van de verantwoordelijkheden van de verschillende actoren. Het CVZ constateert vervolgens dat de Rekenkamer aandacht heeft besteed
aan het op 13 maart 2001 gesloten convenant tussen partijen over het verdere
ontwikkelingstraject van de zorgkantoren. Het CVZ vestigt in dat verband de
aandacht op de bijdragen, waar nodig in afstemming met het CTZ, die het College
voornemens is te verrichten aan het opbouwen van een bedrijfsorganisatie bij
de zorgkantoren die zodanig is dat de zorgkantoren in staat zijn de zorgvraag
en de geleverde zorgprestaties op individueel verzekerdenniveau in beeld te
hebben.Nawoord Algemene RekenkamerUit de reacties blijken diverse verklaringen voor de geconstateerde tekortkomingen:
het moderniseringstraject is nog in opbouw, nog niet alle betrokkenen beleven
hun (nieuwe) verantwoordelijkheden hetzelfde.De Rekenkamer heeft daar begrip voor, maar de gegeven redenen onderstrepen
in haar ogen temeer de urgentie voor het scheppen van helderheid over de te
onderscheiden taken en verantwoordelijkheden van alle betrokken actoren. Zij
spoort de staatssecretaris dan ook aan, haast te maken met de uitvoering van
haar aangekondigde voornemen concrete invulling te geven aan de verhouding
tussen indicatie, afgegeven door het onafhankelijk indicatieorgaan enerzijds
en de zorgverlening aan de geïndiceerde anderzijds, en meer in het bijzonder
aan de rol die het zorgkantoor daarbij vervult.Het CTZ geeft in zijn reactie aan dat er onderscheid gemaakt dient te
worden tussen de geïndiceerde zorg en daadwerkelijk geleverde zorg. Het
CTZ lijkt daarmee te willen zeggen, dat het nog maar de vraag is of die geïndiceerde
zorg als uitgangspunt genomen dient te worden, omdat er veel kan gebeuren
dat afwijking van de indicatie noodzakelijk maakt. Het CTZ verwerpt om die
reden de conclusie omtrent de onzekerheid over de rechtmatigheid van de uitgaven
voor de verleende AWBZ-zorg. De Rekenkamer gaat er echter van uit dat in beginsel
de geïndiceerde zorg geleverd dient te worden. De Rekenkamer blijft van
mening dat sprake is van onzekerheid omtrent de rechtmatigheid als niet bekend
is c.q. gecontroleerd wordt of de zorg conform een geldige indicatie is verleend.
Er is derhalve sprake van een gebrekkige toezichtsketen.De Rekenkamer zal met belangstelling het geschetste opbouwtraject van
de bedrijfsorganisatie van de zorgkantoren en de rol van het CVZ daarbij blijven
volgen, te meer daar een dergelijke opbouw een noodzakelijke voorwaarde voor
wachtlijstbeheer vormt. 1 INLEIDINGDe Rekenkamer heeft in de periode juni 2000 tot en met februari 2001 onderzoek
gedaan naar de uitvoering van taken door de zorgkantoren als uitvoerende organen
in het kader van de modernisering van de AWBZ.De modernisering van de AWBZ gaat uit van een regionale ordening, waarbij
de formele taken van de uitvoeringsorganen voor alle in een bepaalde regio
wonende verzekerden zijn gemandateerd aan het voor die regio aangewezen zorgkantoor.
Nederland is daartoe onderverdeeld in 31 regio's, waarbinnen telkens één
zorgkantoor actief is.De Rekenkamer heeft bij acht van de 31 zorgkantoren onderzoek verricht
naar de stand van de ontwikkelingen van het genoemde moderniseringsproces.
Daartoe zijn bij deze zorgkantoren gesprekken gevoerd en is eveneens de uitvoeringspraktijk
getoetst. Dit onderzoek heeft zich beperkt tot de onderdelen verpleging en
verzorging van ouderen en thuiszorg. Deze keuze is gemaakt omdat voor deze
sectoren het Zorgindicatiebesluit reeds enige tijd in werking is. De vernieuwde
aanpak bij de verpleging en verzorging van ouderen en de thuiszorg vormen
dus de basis voor een moderne uitvoering van de AWBZ. In deze sectoren wordt
circa f 18 miljard (€ 8,2 miljard) per jaar uitgegeven.De modernisering van de AWBZ is nog niet afgerond. De wijze waarop zorgkantoren
thans functioneren zal worden bezien in het licht van dit ontwikkelingstraject.
Uitdrukkelijk is ook het perspectief op de korte en middellange termijn bij
het onderzoek betrokken.In hoofdstuk 2 wordt de modernisering van de AWBZ nader toegelicht. In
hoofdstuk 3 wordt de aanpak van het onderzoek van de Rekenkamer gepresenteerd.
Vervolgens worden in hoofdstuk 4 de resultaten van het onderzoek beschreven.
In hoofdstuk 5 komen nieuwe ontwikkelingen in het moderniseringstraject aan
bod en hoofdstuk 6 sluit het rapport af met conclusies en aanbevelingen. In
hoofdstuk 7 wordt een overzicht gegeven van de reacties van de staatssecretaris
van VWS, van het CTZ en van het CVZ. In het nawoord geeft de Rekenkamer hierop
vervolgens haar visie. 2 MODERNISERING AWBZ2.1 InleidingIn 1996 is het Project Modernisering Ouderenzorg van start gegaan. Met
dit project werd door het Ministerie van VWS beoogd een betere afstemming
tussen de verschillende voorzieningen voor de ouderenzorg tot stand te brengen.
In 1998 is dit project opgegaan in de Modernisering AWBZ. Het project Modernisering
AWBZ is gebaseerd op een gewijzigde benadering van de zorgverlening. Als uitgangspunt
is hierbij genomen dat de cliënt met zijn of haar zorgvraag centraal
staat en dat zorg op maat geleverd moet worden. Dit betekent ten opzichte
van het oude systeem dat er een omslag moest plaatsvinden van aanbod- naar
vraagsturing in de AWBZ. Een dergelijk groot en complex traject als de modernisering
van de AWBZ bergt noodzakelijkerwijs momenten van (her)bezinning in zich.
De zorgkantoren en het departement hebben als gevolg daarvan geopereerd in
een omgeving waarin van tijd tot tijd pas op de plaats gemaakt moest worden
totdat duidelijkheid kwam over noodzakelijke randvoorwaarden als de status
van de zorgkantoren en de financiering van het opzetten en inrichten van basisregistraties
van vraag en aanbod.De uitwerking van het moderniseringsproject vond plaats door, op regionaal
niveau, het gehele traject tussen hulpvraag en zorgverlening vorm te geven
in een zogenoemde zorgketen. Als uitgangspunt werden daarbij de versterking
van de positie van de cliënt en de «éénloketgedachte»
gehanteerd.De zorgketen bestaat uit drie schakels, waarin steeds een actor domineert,
te weten de:• Regionale Indicatie Organen (RIO's); deze organen zijn belast met
de objectieve, onafhankelijke en integrale vaststelling van de zorgbehoefte;• Zorgkantoren; deze zijn belast met de zorginkoop op basis van de
zorgvraag binnen hun regio, het contractbeheer en de zorgbemiddeling inclusief
wachtlijstbeheer;• Zorgaanbieders, die de geïndiceerde zorg verlenen.2.2 Regionale Indicatie OrganenTen behoeve van de onafhankelijke indicatiestelling is in 1998 een nieuw
orgaan in het leven geroepen: het RIO. Het RIO dient onafhankelijk, objectief
en integraal vast te stellen van welke lichamelijke of geestelijke beperkingen
bij de cliënt sprake is en welke zorg daarom geïndiceerd is. Door
de Rekenkamer is in juni 2000 een rapport gepubliceerd over de organisatie
van de indicatiestelling en de oprichting van RIO's1.
De belangrijkste conclusies uit het onderzoek waren dat:• er sinds medio 1999 een landelijk dekkend net van RIO's tot stand
was gekomen;• de RIO's voortvarend werkten aan de uitvoering van de wettelijk
opgedragen taken;• in de praktijk (nog) geen gebruik werd gemaakt van informatie die
kon leiden tot een vraaggestuurde planning van zorgvoorzieningen, alhoewel
daarvoor volgens de Rekenkamer geen enkele belemmering bestond;• de onaantastbaarheid van het indicatiebesluit nog niet geheel was
afgedekt. 2.3 ZorgkantorenFormeel zijn de uitvoeringsorganen AWBZ (i.e. de zorgverzekeraars) verantwoordelijk
voor deze schakel. Deze hebben hun taak gemandateerd aan de zorgkantoren.
De kern van de modernisering komt er voor de zorgkantoren op neer dat ze zich
voor de uitvoering van de gemoderniseerde AWBZ ontwikkelen van (passief, administrerend)
verbindingskantoor tot (regionaal actief, vraag en aanbod afstemmend, doelmatigheid
en kwaliteit bevorderend) zorgkantoor.De zorgkantoren vervullen in hun functie als uitvoerend orgaan AWBZ een
belangrijke rol. De taak van de zorgkantoren is af te leiden uit de AWBZ (zie
met name artt. 6, 16 (het daarop gegronde Administratiebesluit bijzondere
ziektekostenverzekering, en op de mandaten en volmachten van de uitvoeringsorganen),
42 en 43 AWBZ). Zij dienen zorg te dragen voor het tot gelding kunnen brengen
van een aanspraak op zorg door verzekerden. Voor een deel zijn de taken ook
af te leiden uit de rationale van de modernisering van de AWBZ.Samenvattend wordt onder de wettelijke taken van de zorgkantoren verstaan
het verkrijgen van inzicht in de regionale zorgbehoefte, de inkoop van zorg,
het verkrijgen van zekerheid over de juiste uitvoering van de overeenkomsten,
waaronder uitdrukkelijk begrepen de uitvoering van de indicatiebesluiten,
en de organisatie van het wachtlijstbeheer zodanig, dat een onafhankelijke
zorgtoewijzing kan plaatsvinden.2.4 ZorgaanbiedersIn deze schakel van de zorgketen wordt de geïndiceerde hulp daadwerkelijk
verleend door zorgaanbieders. De zorg dient verleend te worden conform de
wettelijk voorschriften en met inachtneming van de in de overeenkomst vastgelegde
afspraken. Voor de zorgaanbieders geldt dat zij zich op heldere wijze over
de geleverde prestaties verantwoorden. Voor de zorgkantoren geldt dat zij,
als contractant, zich ervan vergewissen dat de afspraken worden nagekomen.2.5 Overige actorenHet CVZ is belast met de aansturing en de coördinatie van de uitvoering
van de AWBZ. Eén van de instrumenten die het CVZ daartoe heeft is het
vaststellen van beleidsregels. Het CTZ1 dient
als toezichthouder toe te zien op de wijze waarop de zorgkantoren de AWBZ
uitvoeren. De Inspectie voor de Gezondheidszorg is belast met het toezicht
op de zorgaanbieders. 3 ONDERZOEK DOOR DE REKENKAMER3.1 AlgemeenHet onderzoek naar de zorgkantoren beperkt zich tot de in paragraaf 2.3
genoemde wettelijke taken die naar het oordeel van de Rekenkamer altijd uitgevoerd
dienen te worden door de daarvoor aangewezen organen (de uitvoeringsorganen
AWBZ, die deze taken op hun beurt weer hebben gemandateerd aan de zorgkantoren),
wat de stand van het moderniseringsproces ook mag zijn.3.2 Probleemstelling en onderzoeksvragenDe probleemstelling luidt:Waar staan de daartoe gemandateerde uitvoerende organen
AWBZ in hun ontwikkeling van verbindingskantoor tot zorgkantoor en welke gevolgen
heeft dat voor de uitvoering van de opgedragen taak?Daaraan zijn de volgende onderzoeksvragen ontleend:1. Is sprake van een toereikende zorginkoop?2. Is sprake van een toereikend contractbeheer? Is door de zorgkantoren
toegezien op de naleving van de overeenkomsten met de zorgaanbieders?3. Is sprake van een toereikend wachtlijstbeheer?3.3 AanpakTen behoeve van dit onderzoek heeft de Rekenkamer met acht (van de 31)
zorgkantoren gesprekken gevoerd. In deze gesprekken zijn de volgende onderwerpen
over de uitvoeringspraktijk aan de orde gekomen:1. de informatie die ten grondslag ligt aan beslissingen ten aanzien van
de inkoop van zorg;2. de activiteiten die het zorgkantoor onderneemt om tot een toereikende
afstemming van vraag en aanbod te komen;3. de activiteiten die zijn ondernomen om de naleving van de afspraken
met zorgaanbieders vast te stellen;Voor wat betreft de nabije toekomst is nagegaan of er bij het zorgkantoor
concrete plannen bestaan om zich te ontwikkelen van (passief) verbindingskantoor
tot (actief opererend) zorgkantoor.Voorts is dossieronderzoek verricht. Zoveel mogelijk is gebruik gemaakt
van schriftelijke bronnen.Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met de ambtelijk verantwoordelijke personen
bij het Ministerie van VWS, bij het College voor Zorgverzekeringen, de Commissie
Toezicht Zorgverzekeringen en het Centraal Administratiekantoor.Tot slot is een aantal RIO's verzocht indicaties aan te leveren. Via de
acht bij het onderzoek betrokken zorgkantoren is getracht inzicht te krijgen
in de realisatie van de geïndiceerde zorg. Het betreft hier (zoveel mogelijk)
indicaties die in januari–februari 2000 zijn gesteld. De zorgkantoren
is verzocht op basis van de eigen administratie dan wel op basis van de administratie
van zorgaanbieders gegevens te verzamelen en aan te leveren volgens
een daartoe opgesteld schema. Op grond van deze gegevens heeft de Rekenkamer
getracht de realisatie van de indicaties tot november 2000 in beeld te brengen.3.4 Normatiek3.4.1 InleidingDe Rekenkamer heeft bij haar onderzoek naar de drie basistaken van de
zorgkantoren – de zorginkoop, het contractbeheer en het wachtlijstbeheer –
een normenset gehanteerd die voorafgaand aan het onderzoek is besproken met
het Ministerie van VWS, CVZ, CTZ, ZN en de zorgkantoren.3.4.2 ZorginkoopVoor een op de vraag toegesneden zorg dient het zorgkantoor contracten
af te sluiten met zorgaanbieders. Daartoe dient het zorgkantoor:• te beschikken over volledige en betrouwbare informatie op regionaal
niveau met betrekking tot de zorgvraag; in de praktijk komt dit neer op informatie
over de geïndiceerde zorgproducten als (intramurale of extramurale) verpleeghuis-
en verzorgingshuiszorg, algemene dagelijkse levensbehoeften, huishoudelijke
dagelijkse levensbehoeften of zorg van verpleegkundige aard;• te beschikken over volledige en betrouwbare informatie met betrekking
tot het in de regio beschikbare aanbod aan zorgaanbieders en hun zorgproducten;• periodiek in een beleidsvisie en een jaarplan vast te stellen wat
de strategische en operationele uitgangspunten zullen zijn bij het contracteren
van zorgaanbieders;• overeenkomsten te sluiten met zorgaanbieders; uitgangspunt daarbij
is dat de ingekochte zorg kan voldoen aan de vraag. In het geval van een tekort
aan zorgaanbod geeft het zorgkantoor aan op welke wijze het de gerezen problemen
wil oplossen.3.4.3 Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbiedersVoor de overeenkomsten wordt gebruik gemaakt van de zogenoemde uitkomsten
van overleg (uvo). Het CVZ toetst op hoofdlijnen de inhoud van de overeenkomst.
Art. 43 AWBZ schrijft voor dat de overeenkomsten onder meer dienen te bevatten
bepalingen betreffende:• de aard en omvang van de wederzijdse rechten en verplichtingen;• voorwaarden van administratieve aard;• controle op de naleving van de overeenkomst;• het verstrekken van gegevens.Samen met de uitkomsten van overleg komt het er op neer dat zorgkantoren
moeten (kunnen) controleren of AWBZ-middelen ten goede zijn gekomen van kwalitatief
goede en doelmatige zorg. Dat houdt in dat ze moeten kunnen beschikken over
informatie op basis waarvan inzicht kan worden verkregen in de kwaliteit en
doelmatigheid van de geleverde zorg. Dit betekent ook dat zorgaanbieders op
hun beurt deze gegevens dienen te registreren en beschikbaar moeten stellen
aan de zorgkantoren.De overeenkomsten dienen eveneens bepalingen te bevatten over de wijze
waarop gecontroleerd wordt dat de zorg rechtmatig is verstrekt. Het moet duidelijk
zijn dat zorgaanbieders alleen AWBZ-zorg kunnen verlenen aan degenen die daartoe
gerechtigd zijn (c.q. behoren tot de «kring der verzekerden»)
en dat de zorg alleen op basis van en conform een geldige indicatie verleend
mag worden.3.4.4 WachtlijstbeheerVoor het voeren van een adequaat wachtlijstbeheer dient het zorgkantoor:• te beschikken over de op individueel niveau voor de zorgvraag relevante
informatie (de indicatie);• op individueel niveau te beschikken over informatie ten aanzien
van de uitvoering van de indicatie;• te beschikken over relevante informatie met betrekking tot verzekerden,
die nog niet in zorg zijn genomen, i.e. de wachtlijst; daaronder wordt verstaan
informatie over de eventueel verleende overbruggingszorg en over indicatiegegevens
als urgentie, zorgtype of zorgproduct, deskundigheidsniveau van de zorgverlener
en de wens van de zorgvrager zelf;• vorm te geven aan een organisatie die verantwoordelijk is voor
zorgtoewijzing in het geval verzekerden op de wachtlijst staan; deze organisatie
dient tevens te beschikken over een prioriteringsprotocol. De rol van alle
partijen (RIO's, zorgverzekeraar, zorgkantoor en zorgaanbieders) dient duidelijk
te zijn. 4 BESCHIKBARE INFORMATIE4.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt achtereenvolgens ingegaan op de bevindingen met
betrekking tot de zorginkoop, het contractbeheer en het wachtlijstbeheer.
Bovendien wordt verslag gedaan van een aanvullend onderzoek van de Rekenkamer.
De bevindingen worden tot slot gerelateerd aan de daarop van toepassing geachte
normatiek.4.2 ZorginkoopZorgkantoren dienen te beschikken over volledige en betrouwbare informatie
over de zorgvraag. Dat houdt in dat voor dit doel tenminste bekend moet zijn
wat het volume van de gevraagde zorg per zorgtype in de regio in enige periode
zal zijn. Naast de jaarlijkse thans nog gehanteerde budgetteringscyclus, waar
thuiszorgorganisaties, verzorgingshuizen en verpleeghuizen veelal mee te maken
hebben, zal tenminste jaarlijks vast moeten worden gesteld hoeveel zorg van
welke type ingekocht dient te worden. Daarvoor zijn gegevens over de indicaties
het meest aangewezen. De indicaties dienen immers (objectief en onafhankelijk)
te vermelden welke zorg de verzekerde nodig heeft, op welke termijn (urgentie),
welk deskundigheidsniveau de zorgverlener dient te hebben, hoeveel uur de
zorg gemiddeld in beslag neemt en hoelang de zorgperiode zal duren (geldigheid
indicatie). Bij de vraaganalyse zullen eveneens de demografische ontwikkelingen
moeten worden betrokken.Gebleken is dat geen enkel zorgkantoor thans van deze gegevensbronnen
gebruik maakt. De zorgkantoren gaven aan dat informatie over de vraag niet
actief en niet op permanente basis werd verzameld. Zij beschikken bij het
afsluiten van overeenkomsten dus niet over op regionaal niveau geaggregeerde
indicatiegegevens. Gegevens over het aanbod in termen van instellingen, capaciteit
en zorgproducten zijn wel bekend. Ten aanzien van doelmatigheid en kwaliteit
van de geleverde zorg worden evenmin systematisch gegevens vergaard.Alle zorgkantoren gaven aan dat de informatie over de vraag naar zorg
onder de maat was, maar dat ze plannen hadden opgesteld om de informatievoorziening
met betrekking tot zowel de vraag als het aanbod aanzienlijk te verbeteren.De meeste zorgkantoren zeggen jaarlijks de uitgangspunten te formuleren.
Een en ander vindt plaats in de vorm van een beleidsvisie en een jaarplan.
De ingezonden visies en jaarplannen verschillen in diepgang en in kwaliteit
van de onderbouwing.4.3 ContractbeheerUit een onderzoek van het CTZ naar de rol van zorgkantoren in de thuiszorg
(februari 2001) is al gebleken dat de controle op de naleving van de afspraken
slechts in zeer beperkte mate plaatsvond. Het CTZ doet in haar rapport aanbevelingen
aan de minister, het CVZ en de zorgkantoren. Het CVZ heeft in een reactie
op het rapport van het CTZ laten weten de conclusies van het CTZ te onderschrijven.
Op dit moment is nog niet duidelijk hoe de reactie van de andere aangesprokenen
luidt. Eén van de aanbevelingen luidt dat de zorgkantoren de huidige
controleactiviteiten moeten uitbreiden. Deze aanbeveling lijkt echter alleen
betrekking te hebben op de naleving van de afspraken met betrekking
tot kwaliteit en doelmatigheid van de verleende zorg en niet op de controle
op de grondslag van de verleende zorg: de indicatie. Dit laatste aspect is
door het CTZ in haar onderzoek buiten beschouwing gelaten. Gesprekken van
de Rekenkamer met vertegenwoordigers van de zorgkantoren bevestigden dit beeld,
niet alleen met betrekking tot de thuiszorg, maar ook zorgaanbieders als verpleeghuizen
en verzorgingshuizen. Daarmee constateert de Rekenkamer dat de overeenkomst
tussen de zorgkantoren en de zorgaanbieders niet wordt gebruikt als een instrument
om te komen tot hoogwaardige en doelmatig geleverde zorg, noch als toetsingskader
voor de rechtmatigheid van de uitgaven.Naar het oordeel van de Rekenkamer dient het zorgkantoor na te gaan of
aan de verleende zorg een geldige indicatie ten grondslag ligt en of de zorg
conform de indicatie is verleend. Daartoe dient het zorgkantoor een controleprogramma
op te stellen op basis waarvan met redelijke zekerheid kan worden vastgesteld
of de zorg rechtmatig is verleend. Geen van de zorgkantoren gaf aan op dit
moment over een dergelijk controleprogramma te beschikken dan wel feitelijk
een dergelijke controle uit te voeren. De noodzaak van deze controle stond
echter niet ter discussie. Omdat onbekend is of de zorgverlening op basis
van en conform een geldige indicatie heeft plaats gehad is het onzeker of
de verleende zorg rechtmatig is verleend. Het gaat hier om circa f 18
miljard (€ 8,2 miljard) aan AWBZ-uitgaven (zie paragraaf 4.5.).
Wel gaven de zorgkantoren aan dat soms werd gecontroleerd of zorgaanbieders
het afgesproken aantal ligdagen of zorguren hadden geleverd. Deze gerealiseerde
productie vormde dan het uitgangspunt bij de besprekingen over de overeenkomst
voor het daaropvolgende jaar.4.4 Wachtlijstbeheer4.4.1 InleidingDoor tekorten in het aanbod kunnen cliënten niet altijd direct de
geïndiceerde zorg ontvangen. Deze cliënten dienen op een wachtlijst
voor de geïndiceerde zorg te worden geplaatst en zo mogelijk (indien
gewenst) tijdelijk te worden geholpen met zogenoemde overbruggingszorg. Het
is de taak van de zorgkantoren om het wachtlijstbeheer te organiseren.Om deze wachtlijsten adequaat te kunnen beheren moet zijn voldaan aan
een aantal noodzakelijke voorwaarden. Zoals eerder vermeld dienen de zorgkantoren
daartoe op de hoogte te zijn van de zorgvraag, dus van alle gestelde indicaties,
en te registreren welke verzekerden met een (geldige) indicatie nog niet in
(de geïndiceerde) zorg zijn genomen.Het is voor deze verzekerden om twee redenen van belang dat zowel de geïndiceerde,
maar nog niet beschikbare zorg als de wél verleende zorg worden geregistreerd.
In de eerste plaats moet duidelijk zijn dat de overbruggingszorg een tijdelijke
zaak is en dat gezocht moet (blijven) worden naar wegen om de geïndiceerde
zorg te realiseren. In de tweede plaats kan op deze manier de doelmatigheid
in het oog worden gehouden. Mogelijk kan sprake zijn van weliswaar noodzakelijke
overbruggingszorg, die niettemin vanwege de ondoelmatigheid minder gewenst
is (bijvoorbeeld de verkeerde bedden problematiek). Deze gegevens kunnen dus
aanknopingspunten bieden voor een oplossing van de wachtlijstproblematiek.Naast deze indicaties dienen de zorgkantoren te beschikken over een protocol
waaruit blijkt welke prioriteringscriteria gelden voor het toewijzen
van cliënten, die op een wachtlijst staan, aan zorgaanbieders. Bovendien
moet duidelijk zijn hoe het wachtlijstbeheer georganiseerd is en welke afspraken
zijn gemaakt over de rol van de daarbij betrokken actoren (verzekerden, RIO's,
zorgkantoren en zorgaanbieders). Zo dient aangegeven te worden welke voorwaarden
zorgaanbieders kunnen stellen aan de plaatsing van een cliënt en wanneer
zorgaanbieders verplicht zijn een toewijzing te accepteren.4.4.2 Registratie wachtendenOnderzocht is in hoeverre de zorgkantoren een registratie bijhielden van
cliënten die nog niet in (de geïndiceerde) zorg waren genomen.Geen enkel zorgkantoor registreert op individueel niveau indicaties van
verzekerden aan wie nog niet de geïndiceerde zorg kan worden verleend.
Evenmin wordt bijgehouden of er sprake is van overbruggingszorg. Door het
ontbreken van deze (doorlopende) gegevensregistratie lijkt een toereikend
wachtlijstbeheer bij de onderzochte zorgkantoren niet mogelijk. Wel trachten
de zorgkantoren met ondersteuning van de taskforce «aanpak wachtlijsten»
door middel van tussentijdse momentopnamen bij de zorgaanbieders, periodiek
inzicht te krijgen in de omvang van de niet beantwoorde zorgvraag. In het
laatste kwartaal van 2000 waren de gegevens uit de eerste meting bekend. In
april 2001 kwamen de resultaten van de tweede meting door de taskforce «aanpak
wachtlijsten» beschikbaar. Door een aantal zorgkantoren is een eigen
tussentijdse meting in december uitgevoerd. Deze wachtlijstmetingen hebben
op grond van hun aard een beperkte waarde, omdat het slechts momentopnamen
betreft. Wel is dit een aanzet geweest tot een meer structurele oplossing in
de vorm van een AWBZ-brede zorgregistratie (zie paragraaf 5.2). De rol
die VWS hierbij onder meer op zich heeft genomen is het vaststellen van een
minimum gegevensset en vastleggen van standaarden voor gegevensuitwisseling.
De verdere verantwoordelijkheid voor de uitvoering en invulling ligt bij de
zorgkantoren. Per 1 juli 2001 zal gestart worden met de invoering van alle
nieuwe indicaties en plaatsingen vanaf die datum. In een vervolgstap zullen
ook de historische gegevens worden ingebracht. Zie verdere ontwikkelingen
in hoofdstuk 5.4.4.3 Organisatie en protocollenNagegaan is of de zorgkantoren beschikten over een protocol op basis waarvan
het wachtlijstbeheer werd uitgevoerd en of er duidelijk vorm is gegeven aan
de organisatie. Als criterium daarbij is gehanteerd dat uit het protocol de
rechten en plichten van de betrokken actoren moeten blijken, evenals de criteria
die een rol spelen bij de toewijzing van zorg.Geen enkel zorgkantoor beschikte ten tijde van het onderzoek over een
in dit opzicht toereikend wachtlijstbeheer. In één geval was
sprake van een zelfstandige, goed functionerende organisatie voor het wachtlijstbeheer,
zij het dat dit alleen betrekking had op de indicatie voor verpleeghuis of
verzorgingshuis. In een ander geval was sprake van een protocol, maar ontbraken
de noodzakelijke indicatiegegevens. 4.5 Aanvullend onderzoekAan de hand van interviews en dossieronderzoek is gebleken dat geen van
de acht in het onderzoek betrokken zorgkantoren op de hoogte waren van de
geïndiceerde zorg van hun verzekerden, noch op basis van interne noch
op basis van externe informatie (indicaties).Evenmin bestond bij de acht zorgkantoren ten tijde van het onderzoek systematisch
inzicht in de uitvoering van de individuele indicaties.De Rekenkamer heeft zelf geprobeerd antwoord te krijgen op de vraag of
de zorg conform de indicatie was verleend. Daartoe heeft zij de volgende procedure
gevolgd.In eerste instantie is aan een binnen de regio van de acht geselecteerde
zorgkantoren werkzame RIO verzocht 50 indicaties thuiszorg, verpleeghuis en
verzorghuis aan te leveren. De indicaties dienden in januari of februari 2000
gesteld te zijn. Een nadien gestelde herindicatie is daarbij tevens van belang.In totaal zijn door de daartoe aangezochte RIO's 223 indicaties voor de
thuiszorg aangeleverd en 203 indicaties verpleeghuis- of verzorgingshuiszorg.
De wijze waarop de indicaties op schrift waren gesteld bleek nogal te verschillen.De zorgkantoren is vervolgens verzocht per indicatie gegevens aan te leveren
over de feitelijk verleende zorg tot 1 november 2000. De gegevens dienden –
voor zover van toepassing – betrekking te hebben op de datum van de
indicatie, de datum van inzorgneming, de mate van uitstelbaarheid (urgentie),
het zorgproduct/type, het deskundigheidsniveau van de zorgverlener en het
aantal uren geleverde zorg per zorgproduct.De Rekenkamer verzocht de zorgkantoren eerst na te gaan welke informatie
in hun eigen systemen beschikbaar was.Uit gesprekken met de zorgkantoren bleek dat geen enkel zorgkantoor uit
eigen bestanden gegevens kon aanleveren over de thuiszorg. Ten aanzien van
de verpleeghuizen en verzorgingshuizen wordt meestal wel een administratie
bijgehouden: verpleeg- en verzorgingshuizen melden vaak de opname van een
verzekerde aan de zorgverzekeraar. De Rekenkamer heeft daarover geen vaste
afspraken kunnen vaststellen, waaruit een actieve rol van het zorgkantoor
is gebleken.Gelet op de beperkte resultaten van deze eerste zoekslag in eigen administratie
is de zorgkantoren vervolgens verzocht of zij met behulp van de zorgaanbieders
binnen hun werkgebied de nog ontbrekende informatie boven tafel konden krijgen.Bij de gegevens met betrekking tot opname in een verzorgingshuis of verpleeghuis
is ervan uitgegaan, dat opname gelijk staat aan de realisatie van de zorgvraag.
Bij de gegevens over de realisatie met betrekking tot de thuiszorg is gebleken
dat slechts twee thuiszorgorganisaties (via de zorgkantoren) geaccumuleerde
realisatiegegevens hadden ingezonden. De overige hebben opgave gedaan van
de beoogde zorg per week. Er kan dus niet zonder meer van uit worden gegaan
dat de aangeleverde gegevens over de thuiszorg de realisatie betreffen. Daarom
lenen deze gegevens zich hoogstens voor conclusies over de wijze van administreren
door de zorgaanbieders en zorgkantoren en niet over de realisatie van de geïndiceerde
zorg. In bijna een derde van alle aangeboden indicaties (31%) kon de betreffende
verzekerde niet worden getraceerd, in 4% van de gevallen waren de gegevens
incompleet of niet eenduidig te interpreteren. In al deze gevallen is dus
onduidelijk of er zorg conform de indicatie is verleend, of de cliënt
op de wachtlijst staat dan wel dat de reden van de zorgvraag niet meer van
toepassing is.Van de cliënten waarvan in ieder geval duidelijk was wanneer en door
welke zorgaanbieder ze in zorg waren genomen is het volgende beeld te schetsen.Over 138 van de 223 opgevraagde realisaties thuiszorg zijn zodanige gegevens
verstrekt, dat hieraan althans enige conclusies ten aanzien van de volledigheid
van administreren door zorgaanbieders, zorgkantoren en RIO's kunnen worden
ontleend. Waar de mate van urgentie in de indicatie was aangegeven bleek in
85% van de gevallen de zorg min of meer binnen de geldende termijnen te worden
verleend. Meestal werd door de zorgaanbieder ook informatie over het zorgproduct
verstrekt, in mindere mate gold dat voor het deskundigheidsniveau. Zoals eerder
aangegeven waren de gegevens over de realisatie lang niet altijd bruikbaar
door inconsistente gegevens of door het volledig ontbreken van informatie.Voor de verpleeghuiszorg en verzorgingshuiszorg geldt, dat naar aanleiding
van de 203 ingediende indicaties 139 bruikbare realisaties zijn ontvangen.
In bijna de helft van de bruikbare gevallen, waarvan de urgentie bekend was,
werd de geïndiceerde zorg binnen de urgentietermijn gerealiseerd.4.6 Overige ontwikkelingenEen nieuw feit voor het moderniseringsproces vormde de uitspraak van de
Centrale Raad van Beroep op 19 december 2000. Daarin werd bepaald dat de indicatie,
zoals die door de RIO's wordt gesteld niet gezien moet worden als besluit,
maar als advies. Het besluit wordt volgens die uitspraak uiteindelijk genomen
door het zorgkantoor. Deze uitspraak heeft consequenties voor de verdere invulling
van de rol van de zorgkantoren, als daar verder door de minister van VWS geen
actie op wordt ondernomen.4.7 Samenvattende conclusies4.7.1 ZorginkoopDe Rekenkamer heeft geconstateerd dat de betrokken zorgkantoren (nog)
geen activiteiten ontplooien om terzake van de vraaganalyse gegevens te verzamelen
op regionaal niveau. Voor zover er uitgangspunten voor het periodieke afsluiten
van overeenkomsten zijn geformuleerd, zijn die niet gebaseerd op de vraag.
Veelal wordt hierbij nog uitgegaan van het aanbod.4.7.2 Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbiedersMet betrekking tot de overeenkomsten van de zorgkantoren met de zorgaanbieders
constateerde de Rekenkamer dat er geen afspraken over de controle op de naleving
van alle in de overeenkomst genoemde punten werden gemaakt. Zorgkantoren controleren
de gemaakte afspraken met betrekking tot kwaliteit, doelmatigheid en productie
niet systematisch. In februari 2001 constateerde ook het CTZ
een dergelijke tekortkoming bij de thuiszorg.Evenmin werd nagegaan of er een geldige indicatie ten grondslag lag aan
de verleende zorg en of de zorg conform de indicatie was verleend. Daarmee
is onzeker of de betreffende AWBZ-middelen rechtmatig zijn aangewend. De zorgkantoren
gaven te kennen deze conclusie te delen en zegden toe, al dan niet in samenhang
met de ingediende plannen over de informatievoorziening, een aanpak voor een
dergelijke controle te zullen ontwerpen.4.7.3 WachtlijstbeheerHet wachtlijstbeheer is niet toereikend, omdat de zorgkantoren niet over
de benodigde gegevens beschikken. Recentelijk daartoe opgeroepen hebben vrijwel
alle bij dit onderzoek betrokken zorgkantoren plannen ingediend bij de taskforce
«aanpak wachtlijsten».4.7.4 Aanvullend onderzoekDoor de Rekenkamer uitgevoerd aanvullend onderzoek leidde tot de constatering
dat de in dat kader op verzoek van de zorgkantoren door de zorgaanbieders
geleverde informatie slechts gedeeltelijk helderheid kon bieden. In meer dan
30% van de gevallen bleken cliënten onvindbaar, ook na aanzienlijke inspanning
van de zorgkantoren. Ook bleken de gegevens van de wél traceerbare
cliënten vaak onvolledig te zijn. Daarmee wordt naar de mening van de
Rekenkamer duidelijk dat er thans geen toereikend informatiesysteem bestaat,
op basis waarvan de zorgkantoren hun taken naar behoren kunnen vervullen. 5 NIEUWE ONTWIKKELINGEN EN KANSEN5.1 InleidingDe modernisering van de AWBZ is nog niet afgerond. De wijze waarop zorgkantoren
thans functioneren is derhalve bezien in het licht van dit ontwikkelingstraject.
Uitdrukkelijk is daarom ook het perspectief op de korte en middellange termijn
bij het onderzoek betrokken.Door de Rekenkamer is daarom ook nagegaan of er plannen bestaan die kunnen
resulteren in een beter inzicht bij de zorgkantoren over de aan cliënten
geïndiceerde zorg, de verleende zorg en de mogelijkheid om een dynamisch
wachtlijstbeheer te voeren.5.2 De ontwikkeling van het nieuwe registratiesysteemZoals in het voorgaande hoofdstuk is beschreven, blijkt het huidige beleidsinformatiesysteem
voor de zorgkantoren onvoldoende om hun taken naar behoren te kunnen uitvoeren.
De zorgkantoren onderkennen deze tekortkoming en hebben aangegeven deze situatie
graag te willen verbeteren.Ook bij de taskforce «aanpak wachtlijsten» van het ministerie
van VWS is het belang van goede en betrouwbare beleidsinformatie onderkend.
De taskforce is om die reden gestart met de ontwikkeling van een nieuw systeem
van zorgregistratie.Op 20 juni 2000 heeft deze taskforce de zorgkantoren opgeroepen aan te
geven wat in hun ogen nodig is voor een AWBZ-brede zorgregistratie. De Rekenkamer
heeft inzage gehad in de voorstellen van de betrokken zorgkantoren. In die
voorstellen is uitvoerig ingegaan op de soort gegevens die nodig zijn, de
hard- en software en de organisatievereisten. Op basis van deze voorstellen
heeft de taskforce in november 2000 een plan van aanpak voorgesteld voor de
ontwikkeling van een landelijke uniforme AWBZ-brede zorgregistratie.In december 2000 heeft voornoemde taskforce op basis van de door alle
zorgkantoren ingediende plannen een Plan van Aanpak AWBZ-brede zorgregistratie
binnen de V&V, GZ en GGZ1 opgesteld. Met
betrekking tot verpleging en verzorging (thuiszorg, verpleeghuiszorg en verzorgingshuiszorg:
dus behorende tot het onderzoeksdomein) is voorzien in een gefaseerde aanpak,
waarbij de eerste fase (aanlevering van wachtlijstgegevens door zorgaanbieders
op ad hoc basis) in maart 2001 zou zijn afgerond. Na afloop van de tweede
fase (1 juli 2001) zullen de zorgkantoren landelijk een uniforme gegevensset
kunnen leveren op basis van gegevens van RIO's en zorgaanbieders. Vanaf november
2001 zal vervolgens in de derde fase een integratie plaats hebben van gegevens
in een wat genoemd wordt toekomstvast AWBZ-breed zorgregistratiesysteem. Deze
integratie zou per maart 2002 moeten zijn afgerond. Mogelijk zal deze derde
fase, maar wellicht ook de tweede fase, enige vertraging oplopen vanwege de
in eerste instantie niet voorziene Europese aanbestedingsvereisten. Het plan
van aanpak voorziet ook in een registratie van gegevens met betrekking tot
de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg. Met het gehele plan
is circa f 55 miljoen (€ 25 miljoen) gemoeid en de afronding
is – behoudens de vertraging in verband met de Europese aanbesteding –
voorzien in juli 2002. 5.3 ConvenantOp 13 maart 2001 is door de minister van VWS, CVZ en de ZN een convenant
gesloten waarin afspraken zijn gemaakt over taken en beheer(skosten) van zorgkantoren.
Voor het onderhavige onderzoek zijn daarbij de volgende afspraken van belang:• de zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor de zorgregistratie in
de AWBZ;• elk zorgkantoor dient per 31 december 2001 te beschikken over een
registratiesysteem, waarin de stamgegevens per cliënt, de kerngegevens
over de geïndiceerde zorg en de kerngegevens over de geleverde zorg voor
de sector verpleging en verzorging zijn opgenomen. Het systeem is zodanig
opgezet dat tenminste een maandelijkse actualisatie kan plaats hebben;• uiterlijk 31 december 2001 heeft elk zorgkantoor met de zorgaanbieders
en de regionale indicatieorganen overeenstemming bereikt over het wachtlijstbeheer
en het registratiebeleid;• in november 2002 dient elk zorgkantoor te beschikken over een AWBZ-breed
toepasbaar registratiesysteem, waarin de sectoren verpleging en verzorging
en de gehandicaptenzorg zijn opgenomen, en dat op zijn minst dezelfde mogelijkheden
biedt voor de sector geestelijke gezondheidszorg;• zorgkantoren zullen het instrument van de overeenkomst effectiever
benutten. In deze overeenkomsten zullen afspraken worden opgenomen over de
zorgverlening, de daarbij behorende informatievoorziening en de beoordeling
van de door de zorgverlener geleverde prestaties.5.4 Samenvattende conclusiesDe plannen om te komen tot een AWBZ-brede zorgregistratie voldoen alle
aan de door de Rekenkamer van toepassing geachte normatiek met betrekking
tot type gegevens en organisatie. Volgens de Rekenkamer kan deze registratie
in opzet een goede basis vormen voor een toereikende afstemming van vraag
en aanbod, zowel op regionaal als op individueel niveau en het voeren van
een dynamisch wachtlijstbeheer.Het convenant dat het ministerie van VWS, het CVZ en de zorgkantoren (ZN)
hebben afgesloten betekent dat een belangrijke stap is gezet om te komen tot
de noodzakelijke informatievoorziening. Hierin wordt expliciet uitdrukking
gegeven aan de betrokkenheid van genoemde actoren bij de modernisering van
de AWBZ in het algemeen en bij de implementatie van het AWBZ-brede zorgregistratiesysteem
in het bijzonder. Ook het belang van de overeenkomst en de controle op de
naleving van de afspraken wordt hierin onderstreept.De Rekenkamer wijst er op dat, ook als het systeem is geïmplementeerd,
blijvende aandacht nodig is voor de voeding en het onderhoud van het registratiesysteem.
Deze aandacht zal bovendien gericht moeten zijn op de verwerking van deze
primaire gegevens in zinvolle beleidsinformatie, die bovendien aansluit bij
de taken en verantwoordelijkheden van de betrokken actoren. Er zal op moeten
worden toegezien dat deze beleidsinformatie ook daadwerkelijk wordt ingezet
voor het doel waarvoor de gegevens zijn verzameld. 6 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN6.1 Conclusies6.1.1 ZorginkoopDe Rekenkamer constateerde dat de in het onderzoek betrokken zorgkantoren
(nog) geen activiteiten ontplooien om ten behoeve van de vraaganalyse gegevens
te verzamelen op regionaal niveau. Voor zover er uitgangspunten voor de periodiek
af te sluiten overeenkomsten zijn geformuleerd, zijn die niet gebaseerd op
de vraag. Veelal wordt hierbij nog uitgegaan van het beschikbare aanbod. Daarmee
is geen sprake van een toereikend inkoopbeleid.De zorgkantoren onderkennen deze tekortkoming en hebben plannen bij het
ministerie van VWS ingediend om de informatievoorziening met betrekking tot
vraag, aanbod en daadwerkelijk verleende zorg op peil te brengen.6.1.2 Overeenkomsten tussen zorgkantoren en zorgaanbiedersMet betrekking tot de overeenkomsten die zorgkantoren met de zorgaanbieders
sluiten, constateerde de Rekenkamer dat er geen afspraken over de controle
op de naleving van alle in de overeenkomst genoemde punten werden gemaakt.
Daarbij moet worden gedacht aan aspecten als productiviteit, kwaliteit en
doelmatigheid. In februari 2001 constateerde het CTZ in het onderzoek naar
het gebruik van overeenkomsten in de thuiszorg ook een dergelijke tekortkoming.De zorgkantoren toetsen niet of aan de zorgverlening een geldige indicatie
ten grondslag ligt en of de zorg overeenkomstig de indicatie is uitgevoerd.
Het CTZ betrekt dit aspect vooralsnog niet bij haar oordeel over de aanvaardbaarheid
van de kosten voor de AWBZ. Dit betekent volgens de Rekenkamer dat niet vastgesteld
kan worden dat de circa f 18 miljard (€ 8,2 miljard) aan uitgaven
voor de verpleging en verzorging en de thuiszorg rechtmatig zijn. De Rekenkamer
stelt vast dat hiermee bij de AWBZ nog geen sprake is van een gesloten toezichtsketen.Zorgkantoren gaven te kennen deze conclusie te delen en zegden toe, al
dan niet in samenhang met de ingediende plannen over de informatievoorziening,
een aanpak voor de opzet en inrichting van een dergelijke controle te zullen
ontwerpen. De Rekenkamer is van oordeel dat er in de huidige AWBZ geen belemmeringen
zijn om te komen tot een toezicht- en controlebeleid dat voldoende basis kan
bieden voor inzicht in de rechtmatige uitvoering van de AWBZ.6.1.3 WachtlijstbeheerDe Rekenkamer constateert verder dat de zorgkantoren vooralsnog over onvoldoende
informatie beschikken om een toereikende afstemming van vraag en aanbod op
individueel niveau tot stand te kunnen brengen. In het geval van verpleeghuizen
of verzorgingshuizen beschikten de zorgkantoren soms over opname-informatie,
meestal op initiatief van de zorgaanbieder verkregen. In geen enkel geval
beschikten de zorgkantoren over informatie met betrekking tot de zorgverlening
door de thuiszorg. Ook de zorgverleners zelf bleken slechts gedeeltelijk in
staat te zijn om, op basis van aangeleverde indicaties, de gevraagde informatie
over de daadwerkelijk gerealiseerde zorg te verstrekken.Tevens kwam naar voren dat ook de gestelde indicaties nog niet altijd
volledig en op uniforme wijze waren opgesteld. Omdat de zorgkantoren, zoals hierboven aangegeven, niet over de benodigde
gegevens beschikken kan het wachtlijstbeheer ook niet toereikend zijn.Recentelijk daartoe opgeroepen hebben alle bij dit onderzoek betrokken
zorgkantoren plannen ingediend bij de taskforce «aanpak wachtlijsten»
die uiteindelijk moeten leiden tot verbetering van de voor het wachtlijstbeheer
benodigde informatievoorziening. Op basis hiervan wordt door de minister van
VWS gewerkt aan de uitvoering van een plan voor een AWBZ brede zorgregistratie
waarbij niet alleen de zorgkantoren zijn betrokken, maar ook de RIO's en zorgaanbieders,
die de gegevens voor deze registratie moeten leveren. Commitment van alle
actoren is vastgelegd in een op 13 maart 2001 gesloten convenant tussen VWS,
ZN en CVZ. Volgens de Rekenkamer kan deze registratie een goede basis bieden
voor de ontwikkeling van (beleids)informatie die nodig is om een toereikende
afstemming van vraag en aanbod, zowel op regionaal als op individueel niveau
tot stand te brengen. Hiermee zou een belangrijke voorwaarde zijn ingevuld
die het zorgkantoor nodig heeft om ook haar taak als onafhankelijk zorgtoewijzer
vorm te geven.6.2 AanbevelingenNaar het oordeel van de Rekenkamer is haast geboden bij het formuleren
van een protocol, op basis waarvan zorgkantoren de zorgverlening kunnen toetsen
aan de wettelijke vereisten: de zorg dient verleend te worden op basis van
en conform een geldige indicatie. Het CTZ dient ook dit punt te betrekken
bij het toezicht op de uitvoering van de AWBZ.De mogelijkheden die de AWBZ biedt om de kwaliteit, rechtmatigheid en
doelmatigheid van de verleende zorg te handhaven dan wel te bevorderen, worden
nog te weinig benut. Een belangrijk sturingsinstrument in dit verband zijn
de door de zorgkantoren met zorgaanbieders af te sluiten overeenkomsten. De
Rekenkamer beveelt daarom aan dat zorgkantoren in deze overeenkomsten concrete
en controleerbare afspraken maken, zodat duidelijk is wanneer, op welke wijze
en waarover de zorgaanbieder zich dient te verantwoorden.De Rekenkamer beveelt aan om de plannen die de minister ten aanzien van
een AWBZ-brede zorgregistratie heeft ontwikkeld conform het gestelde tijdpad
te realiseren. Met een goede gegevensregistratie als basis kan dan verder
gewerkt worden aan de beleids- en verantwoordingsinformatie die nodig is voor
een toereikende uitvoering van de (gemoderniseerde) AWBZ. De betrokkenheid
van de zorgaanbieders en RIO's is hierbij dringend gewenst, met name om te
komen tot een eenduidige en op uniforme wijze aan te leveren gegevensregistratie.
De Rekenkamer zal met belangstelling de vorderingen volgen.De Rekenkamer beveelt de zorgkantoren aan alvast verder vorm te (laten)
geven aan een organisatie die de daadwerkelijke actieve en onafhankelijke
zorgtoewijzing en het daarmee verbonden wachtlijstbeheer ter hand kan nemen.RIO's wordt aanbevolen de indicatieadviezen op uniforme wijze op te stellen. 7 REACTIES EN NAWOORD REKENKAMER7.1 Reactie staatssecretaris van VWSBij brief van 30 mei reageerde de staatssecretaris van VWS op de bevindingen
van de Rekenkamer. Zij gaf aan met waardering kennis genomen te hebben van
het rapport. De staatssecretaris kon zich in grote lijnen vinden in de analyse
van de Rekenkamer, zij het dat her en der bij lezing de indruk zou kunnen
ontstaan dat de zorgkantoren reeds beoordeeld worden op de eisen waaraan zij
moeten gaan voldoen, maar waarvoor in formele zin geen parlementair fiat was
gegeven in de periode waarover het onderzoek zich uitstrekt.Het moderniseringstraject AWBZ draagt de zorgkantoren een aantal nieuwe
taken op. Dit proces van verandering is, aldus de staatssecretaris, enige
tijd gekenmerkt door een periode van «pas op de plaats» maar komt
nu versneld tot stand. De vastlegging van de taken en verantwoordelijkheden
draagt bij tot duidelijkheid over de uitvoeringsorganisatie, de taken, bevoegdheden
en verantwoordelijkheden van zowel de uitvoeringsorganen als de zorgkantoren.
Hierin ligt dan ook een belangrijke basis voor de verdere uitvoering van het
in het moderniseringstraject vastgelegde beleid.Aan de verhouding tussen indicatie, afgegeven door het onafhankelijke
indicatieorgaan enerzijds en de zorgverlening aan de geïndiceerde anderzijds
en meer in het bijzonder de rol die het zorgkantoor daarbij vervult, zal zij
nog concrete invulling geven. Dit mede in relatie tot de voorgenomen wijzigingen
van de regelgeving in verband met de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep
inzake het karakter van het indicatiebesluit en de eigen verantwoordelijkheid
van de uitvoeringsorganen AWBZ voor een rechtmatige maar ook doelmatige uitvoering
van de AWBZ en de rol van de toezichthouder.De staatssecretaris deelt niet de conclusie van de Rekenkamer, dat de
onderzochte zorgkantoren nog geen activiteiten ontplooien om ten behoeve van
de vraaganalyse gegevens te verzamelen op regionaal niveau. Zij wijst er op
dat door alle zorgkantoren per 15 mei 2000 en 1 maart 2001 de wachtlijsten
zijn gemeten. Bij de laatste meting zijn voor het eerst ook de aantallen indicaties
door de Regionale Indicatieorganen over 1999 en 2000 gemeten. Deze gegevens
zijn geanalyseerd en op basis daarvan hebben de zorgkantoren vervolgens overeenkomsten
met zorgaanbieders gesloten.De staatssecretaris vestigt in haar reactie tot slot nog de aandacht op
het toezicht op de uitvoering van de AWBZ. Zij is het niet eens met de visie
van de Rekenkamer dat thans geen sprake is van een gesloten toezichtsketen
en verwijst daarbij naar de reactie van de minister op het rapport «Modernisering
verantwoording en toezicht Ziekenfondswet». De minister heeft in deze
reactie haar visie op het toezicht uiteengezet. De minister is van mening
dat de inrichting van de toezichtsketen afgestemd dient te zijn op de wettelijke
regulering en de eigen verantwoordelijkheid van actoren. Daarbij geeft zij
nadrukkelijk aan dat de hogere schakels niet de verantwoordelijkheden van
de lagere schakels dienen over te nemen. Het CVZ en het CTZ hebben eigen taken
en verantwoordelijkheden die de minister niet overneemt. Zij stelt daarbij
ook niet verantwoordelijk te zijn voor de inkomsten en uitgaven van de wettelijke
verzekeringen, doch slechts voor het waarborgen van een goede werking van
het systeem. CTZ en CVZ leggen uit hoofde van hun eigen verantwoordelijkheden
aan de minister verantwoording af. De werkzaamheden van het CVZ en CTZ worden
door een accountantscontrole beoordeeld. De minister is van mening over voldoende
informatie te beschikken om te beoordelen dat het systeem werkt en de rechtmatigheid
van inkomsten en uitgaven is gewaarborgd. Het CTZ heeft de bevoegdheid om
uitgaven die het College niet verantwoord acht toch ten laste van de wettelijke
verzekeringen te laten komen.De staatssecretaris geeft als aanvulling hierop nog aan dat het ingroeitraject
voor de modernisering van het toezicht langer is dan dat voor de ziekenfondsen.
Daarnaast merkt zij op dat de uitvoeringsorganen AWBZ de mandaatsovereenkomst
met de zorgkantoren per 1 januari 2002 zullen wijzigen in dier voege dat daarmee
duidelijk vast zal staan waar de verantwoordelijkheden liggen.7.2 Reactie CTZHet CTZ wijst in zijn reactie op het feit dat de modernisering nog in
volle gang is en dat de taken en bevoegdheden ten tijde van het onderzoek
nog niet waren uitgekristalliseerd. Naar het oordeel van het CTZ heeft deze
onhelderheid het onderzoek parten gespeeld en dit heeft de conclusies gekleurd.
Ook de door de Rekenkamer gehanteerde normenset zou deels vooruitlopen op
de toekomstige situatie.Het CTZ ziet het zorgkantoor als opdrachtnemer, die voor de gemandateerde
taken verantwoording schuldig is aan het uitvoeringsorgaan AWBZ, waar de verzekerde
staat ingeschreven. De uitvoerende organen AWBZ blijven te allen tijde formeel
verantwoordelijk.Binnen dit moderniseringstraject meldt het CTZ twee ontwikkelingen. In
de eerste plaats is op 3 maart 2001 een convenant gesloten tussen de minister
van VWS, de staatssecretaris, ZN en het CVZ waarin onder meer afspraken zijn
gemaakt over de taken van de zorgkantoren en over de uitvoeringsstructuur.
In de tweede plaats geeft het CTZ aan dat door de werkgroep AWBZ, waarin ook
het CVZ is vertegenwoordigd, een Plan van aanpak modernisering verantwoording
en verslaglegging in de AWBZ is opgesteld. Dit plan zal naar verwachting in
juni 2001 worden vastgesteld. Uitgangspunten vormen onder meer:• Een getrapte verantwoordingsstructuur: zorgkantoren leggen verantwoording
af aan uitvoeringsorganen, de uitvoeringsorganen aan het CTZ;• Degene die verantwoordelijk is voor de uitvoering van een taak
heeft daarmee ook de plicht tot verantwoording.Het CTZ constateert verder dat de Rekenkamer vergaande conclusies met
betrekking tot de rechtmatigheid verbindt aan het feit dat de zorgkantoren
niet toetsen of aan de zorgverlening een geldige indicatie ten grondslag ligt
en of de zorg overeenkomstig de indicatie wordt uitgevoerd. Volgens het CTZ
levert het zorgkantoor jaarlijks mét de instelling voor thuiszorg informatie
aan het CTG in het kader van het controleprotocol nacalculatie thuiszorg.
Dit protocol zou het CTG in staat stellen de rechtmatigheid van de bekostiging
vast te stellen, omdat het aangeeft welke controlepunten met welke diepgang
en reikwijdte de externe accountant dient te controleren. Verder bestaan er
volgens het CTZ landelijke administratieve procedures in het geval sprake
is van opname van een verzekerde in een verpleeg- of verzorgingshuis. De naleving
daarvan wordt door het CTZ bij het toezicht betrokken. De Rekenkamer is bij
haar onderzoek in zijn ogen ten onrechte niet ingegaan op deze procedures.
Dat zorgkantoren geen gegevens aan konden leveren over de verleende thuiszorg
is volgens het CTZ denkbaar, maar het ontbreken van gegevens
over de verleende zorg binnen verpleeg- en verzorgingshuizen kan in de ogen
van het CTZ niet juist zijn.Tot slot wijst het CTZ nog op het verschil tussen geïndiceerde zorg
en verleende zorg. Volgens het CTZ leiden niet alle indicaties tot daadwerkelijke
zorgverlening. Er kan sprake zijn van wachtlijsten, overlijden en van vervangende
zorg. Het CTZ is de mening toegedaan dat, zeker ten tijde van het onderzoek,
zorgkantoren op de hoogte waren van de zorgverlening aan hun verzekerden in
verzorgings- of verpleeghuis. Het CTZ verwerpt de conclusies omtrent de onzekerheid
van de rechtmatigheid van de kosten.7.3 Reactie CVZHet CVZ spreekt allereerst haar waardering uit voor de duidelijkheid over
de tekortkomingen in het fungeren van de zorgkantoren die de Rekenkamer in
haar conclusies heeft weergegeven. Wel geeft het CVZ daarbij aan dat het wellicht
verhelderend zou zijn geweest indien de Rekenkamer als mogelijke verklaring
voor de tekortkomingen gewezen had op de problemen die bestaan in de beleving
van de verantwoordelijkheden van de verschillende actoren.Hiermee wordt door het CVZ gedoeld op het feit dat de verantwoordelijkheid
voor de taakuitoefening door de zorgkantoren formeel ligt bij de uitvoeringsorganen
AWBZ, die immers die taken niet aan de zorgkantoren hebben gedelegeerd, maar
gemandateerd, respectievelijk die zorgkantoren hebben gemachtigd taken namens
hen uit te voeren. Materieel, zo stelt het CVZ, zijn echter de zorgkantoren
voor de behoorlijke uitoefening van hun taken ten volle verantwoordelijk.
Ook het feit dat de RIO's een belangrijke wettelijke rol spelen versterkt
daarbij volgens het CVZ het mogelijk ontstaan van een minder gevoel van urgentie
ten aanzien van een goede taakuitvoering.Het CVZ constateert vervolgens dat de Rekenkamer aandacht heeft besteed
aan het op 13 maart 2001 gesloten convenant tussen partijen over het verdere
ontwikkelingstraject van de zorgkantoren. Het CVZ vestigt in dat verband de
aandacht op de bijdragen, waar nodig in afstemming met het CTZ, die het College
voornemens is te verrichten aan het opbouwen van een bedrijfsorganisatie bij
de zorgkantoren, die zodanig is dat de zorgkantoren in staat zijn de zorgvraag
en de geleverde zorgprestaties op individueel verzekerdenniveau in beeld te
hebben. Daarmee kunnen de zorgkantoren, aldus het CVZ, het zorgaanbod op de
zorgvraag afstemmen én kunnen zij (via de uitvoeringsorganen van wie
zij mandaat en volmacht hebben) publieke verantwoording afleggen over prestatiegerelateerde
bestedingen en over de overige behaalde uitvoeringsdoelen. Het CVZ stelt dat
deze situatie per 31 december 2003 bereikt moet zijn. Het College zegt toe
de minister tussentijds te rapporteren over de voortgang.7.4 Nawoord Algemene RekenkamerUit de reacties blijken diverse verklaringen voor de geconstateerde tekortkomingen:
het moderniseringstraject is nog in opbouw, nog niet alle betrokkenen beleven
hun (nieuwe) verantwoordelijkheden hetzelfde.De Rekenkamer heeft daar begrip voor, maar de gegeven redenen onderstrepen
in haar ogen temeer de urgentie voor het scheppen van helderheid over de te
onderscheiden taken en verantwoordelijkheden van alle betrokken actoren. Zij
spoort de staatssecretaris dan ook aan, haast te maken met de
uitvoering van haar aangekondigde voornemen concrete invulling te geven aan
de verhouding tussen indicatie, afgegeven door het onafhankelijk indicatieorgaan
enerzijds en de zorgverlening aan de geïndiceerde anderzijds, en meer
in het bijzonder aan de rol die het zorgkantoor daarbij vervult.Ondanks de reacties van de staatssecretaris en het CTZ blijft de Rekenkamer
van oordeel dat er onzekerheid bestaat over de rechtmatigheid van de uitgaven
voor de in het onderzoek betrokken verstrekkingen AWBZ: verpleging en verzorging
van ouderen en thuiszorg. Er is thans nog niet voorzien in een controleketen
die zeker stelt dat de geleverde zorg overeenkomt met de geïndiceerde
zorg. Wellicht ten overvloede wijst de Rekenkamer er op, dat de basis voor
de vaststelling van de rechtmatigheid van de uitgaven AWBZ gelegen is in de
onafhankelijke, objectieve en integrale indicatiestelling als grondslag voor
de te verlenen (AWBZ)-zorg.Het CTZ geeft aan dat onderscheid gemaakt moet worden tussen geïndiceerde
zorg en daadwerkelijk geleverde zorg. Het CTZ lijkt daarmee te willen zeggen
dat het nog maar de vraag is of die geïndiceerde zorg als uitgangspunt
genomen dient te worden, omdat er veel kan gebeuren dat afwijking van de indicatie
noodzakelijk maakt. Het CTZ verwerpt om die reden de conclusie omtrent de
onzekerheid van de uitgaven voor de verleende AWBZ-zorg. De Rekenkamer gaat
er echter van uit dat in beginsel de geïndiceerde zorg geleverd dient
te worden, en dat er slechts onder bepaalde voorwaarden van mag (of noodgedwongen
moet) worden afgeweken. Dat is natuurlijk het geval bij gewijzigde omstandigheden,
zoals een veranderend ziektebeeld: dan kan een herindicatie nodig zijn. Dat
is ook het geval als er onvoldoende capaciteit is. Dán dient het zorgkantoor
met de verzekerde, de zorgaanbieder en het RIO te zoeken naar een tijdelijke
oplossing totdat de geïndiceerde zorg wél voorhanden is. Dan kan
er nog steeds sprake zijn van rechtmatig geleverde zorg. De Rekenkamer blijft
echter van mening dat sprake is van onzekerheid omtrent de rechtmatigheid
als niet bekend is c.q. gecontroleerd wordt of de zorg conform een geldige
indicatie is verleend.Toegespitst op de rechtmatigheid van de uitgaven van de thuiszorg merkt
de Rekenkamer op, dat er kennelijk sprake is van begripsverwarring. Het CTZ
wijst op de rechtmatigheid van de bekostiging, die het College Tarieven Gezondheidszorg
(CTG) dient vast te stellen. De Rekenkamer onderstreept nog eens, dat volgens
haar een van de (hier onderzochte) voorwaarden voor een rechtmatige uitgave
is dat de (AWBZ) zorg tenminste conform een geldige indicatie is verleend.
Nergens is vast komen te staan dat deze vorm van controle door het CTZ, de
zorgkantoren zelf, door het CTG, externe accountant of enige andere instantie
wordt uitgevoerd. Verder wijst het CTZ op afspraken die gelden voor opname
van verzekerden in verzorgingshuizen en verpleeghuizen. De Rekenkamer herhaalt
nog eens dat zij niettemin moest constateren dat zorgkantoren in veel gevallen
niet aan kunnen geven waar de geïndiceerde verzekerden zich bevinden.Het CVZ constateert tenslotte dat de Rekenkamer aandacht heeft besteed
aan het op 13 maart 2001 gesloten convenant tussen partijen over het verdere
ontwikkelingstraject van de zorgkantoren. Het CVZ vestigt in dat verband de
aandacht op de bijdragen, waar nodig in afstemming met het CTZ, die het College
voornemens is te verrichten aan het opbouwen van een bedrijfsorganisatie bij
de zorgkantoren, die zodanig is dat de zorgkantoren in staat
zijn de zorgvraag en de geleverde zorgprestaties op individueel verzekerdenniveau
in beeld te hebben. Daarmee kunnen de zorgkantoren, aldus het CVZ, het zorgaanbod
op de zorgvraag afstemmenén kunnen zij (via de uitvoeringsorganen van
wie zij mandaat en volmacht hebben) publieke verantwoording afleggen over
prestatiegerelateerde bestedingen en over de overige behaalde uitvoeringsdoelen.
Het CVZ stelt dat deze situatie per 31 december 2003 bereikt moet zijn. Het
College zegt toe de minister tussentijds te rapporteren over de voortgang.De Rekenkamer zal met belangstelling het geschetste opbouwtraject van
de bedrijfsorganisatie van de zorgkantoren blijven volgen, te meer daar de
geschetste opbouw een noodzakelijke voorwaarde voor wachtlijstbeheer vormt. XNoot1Zie hiervoor het door de Rekenkamer op 15 juni 2000 gepubliceerde onderzoek
«Planning en indicatie AWBZ-voorzieningen».XNoot1Zie ook de aanbevelingen van de Rekenkamer in het bij voetnoot 1 genoemde
onderzoek naar de RIO's.XNoot1Planning en indicatie AWBZ-voorzieningen; TK, 1999–2000, 27 180,
nrs. 1–2.XNoot1Vanaf 1 april 2001 is de voormalige CTU in het kader van de modernisering
van het toezicht omgevormd en verzelfstandigd onder de naam College toezicht
zorgverzekeringen (CTZ).XNoot1V&V: verpleging en verzorging, GZ: gehandicaptenzorg, GGZ: geestelijke
gezondheidszorg 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27810-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl