WBO, ISOVSO, WVO; wijziging inzake de bestuursvorm van het openbaar onderwijs en van samenwerkingsscholen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24137, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

19-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24137 nr. 6

12-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN 1. De samenwerkingsschool 1.1. Inleidinga. Bijzonder-bijzonderb. Openbaar-openbaarc. Openbaar-bijzonder1.2. Juridische varianten1.3. PlanprocedureOprichting samenwerkingsscholenBeëindigen van de samenwerkingConsequenties van het wetsvoorstel voor de bestaande samenwerkingsscholen2. Financiële gelijkstelling3. De samenwerkingsschool en het constitutionele recht 3.1. Inleiding3.2. Algemeen maatschappelijk belang3.3. Constitutioneelrechtelijke aanvaardbaarheid3.4. De actuele vormgeving van de wetgevende taak4. De inhoudelijke kenmerken van de samenwerkingsschool5. Het aantal samenwerkingsscholen7. Deregulering8. Advies Onderwijsraad en overige adviezen9. Conclusies ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I WBOArtikel 45, derde lid, sub bArtikel 45, derde lid, sub cArtikel 45, derde lid, sub eArtikel 45, derde lid, sub fArtikel 45, derde lid, sub gArtikel 45, derde lid, sub hArtikel 45, vierde lidArtikel II ISOVSOOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24137Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 137Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal
onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet
onderwijs inzake samenwerkingsscholennr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 12 februari 1996 ALGEMEEN 1. De samenwerkingsschool 1.1. InleidingOndergetekenden hebben met belangstelling kennis genomen van de reacties
van de fracties van de Tweede Kamer der Staten-Generaal op het wetsvoorstel.
Hoewel de opmerkingen soms kritisch waren, spreken ondergetekenden de wens
uit de twijfels omtrent de samenwerkingsschool die bij de leden van een aantal
fracties leven, weg te nemen. De leden van de fracties hebben een groot aantal
vragen gesteld over het onderhavige wetsvoorstel. Dit getuigt van een zorgvuldige
behandeling.Alvorens de vragen van de leden van de diverse fracties te beantwoorden,
willen ondergetekenden eerst op enkele algemene hoofdpunten nader ingaan.Het is zinvol om in het kort nogmaals uiteen te zetten wat de uitgangspunten
zijn die aan het wetsvoorstel ten grondslag liggen en wat de regering met
het wetsvoorstel beoogt. In het regeerakkoord is vastgelegd dat de bestuurlijke
vormgeving van de samenwerkingsschool wettelijk wordt geregeld. De regering
wil daarmee ruimte bieden aan maatschappelijke initiatieven tot samenwerking
tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Het gaat daarbij zowel om initiatieven
tot samenwerking tussen openbaar onderwijs en bijzonder onderwijs die thans
reeds plaatsvinden, als om initiatieven die in de toekomst zullen plaatsvinden.
Op dit moment komen samenwerkingsscholen reeds voor. Door de leden van diverse
fracties wordt dan ook aandacht gevraagd voor de consequenties van het wetsvoorstel
voor de bestaande samenwerkingsscholen. Een probleem is echter dat de huidige
wettelijke regelingen daarbij een beperking vormen. Immers, samenwerkingsscholen
komen thans ofwel voor in de vorm van een openbare school ofwel in de vorm
van een bijzondere school. Met het wetsvoorstel wordt een expliciete wettelijk
basis gegeven aan de samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs door
mogelijk te maken dat deze samenwerking geschiedt in de vorm van een samenwerkingsschool.
De wetgever stelt zich daarbij echter terughoudend op. Hij spreekt
zich niet uit over motieven om tot samenwerking te komen en evenmin over de
wijze waarop betrokkenen vorm geven aan hun samenwerking. Voor de wetgever
is met name van belang dat het karakter van het openbaar onderwijs wordt gewaarborgd,
wanneer dat participeert in een samenwerkingsschool.Veel vragen betreffen de grondwettigheid van de samenwerkingsschool. Door
de leden van diverse fracties wordt er op gewezen dat de samenwerkingsschool
in navolging van de Tijdelijke Adviescommissie Samenwerkingsscholen wordt
aangemerkt als één school met één grondslag, één
bevoegd gezag, één directie, één medezeggenschapsraad
en één personeelsbeleid. Door de leden van de GPV-fractie wordt
in dat verband gevraagd hoe daarbij sprake kan zijn van overheersende overheidsinvloed
enerzijds en grondwettelijk gegarandeerde benoemingsvrijheid anderzijds. Ook
de leden van de fracties van CDA, RPF en SGP stelden enkele vragen omtrent
de benoemingsvrijheid in de praktijk. De leden van de RPF-fractie vroegen
hoe er één grondslag kan worden geformuleerd die zowel aan de
openbare als de bijzondere stream recht doet. De leden van de fracties van
CDA en SGP vroegen hoe het personeel op gelijke voet benoembaar kon zijn.Ondergetekenden hebben begrip voor de zorg van verschillende fracties
omtrent de benoemingsvrijheid. Ondergetekenden menen echter dat deze bezorgdheid
niet terecht is. Uit artikel 23 van de Grondwet vloeit een aantal randvoorwaarden
voort, zowel voor het bijzonder deel als voor het openbare deel in een samenwerkingsschool.Uitgangspunt van een samenwerkingsschool is dat er sprake is van één
school met één bevoegd gezag en één personeelsbestand.
Daarmee is reeds iets gezegd over de grondslag van de school. Het gegeven
dàt er sprake is van samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs
in één school is immers als het ware zelf reeds een expliciet
onderdeel van de grondslag van de school. Hoe deze in de praktijk nader uitgewerkt
en nader omschreven wordt, is aan betrokkenen. De overheid kan en wil uiteraard
niet treden in kwesties die de grondslag betreffen.Omdat sprake is van één school, wordt het personeel in algemene
dienst aangesteld bij het bestuur. Het bevoegd gezag van de school benoemt
het personeel. Er is bij een samenwerkingsschool in beginsel dus altijd sprake
van één personeelsbestand. Partijen die besluiten tot samenwerken
in een samenwerkingsschool, accepteren daarmee dat samenwerking altijd betekent
dat er grenzen komen, waar die zonder samenwerking niet aanwezig zijn.Toch betekent dit niet dat er binnen de samenwerkingsschool niet zowel
sprake kan zijn van benoemingsvrijheid als van benoeming op gelijke voet.Uit artikel 23 van de Grondwet vloeit voort de benoemingsvrijheid voor
zover het betreft het bijzonder onderwijs in een samenwerkingsschool. De vrijheid
tot benoeming van docenten is een van de belangrijkste pijlers van de vrijheid
van onderwijs. Ook binnen een samenwerkingsschool geldt dan ook in beginsel
deze benoemingsvrijheid. Uit artikel 23 van de Grondwet vloeit eveneens voort
dat een aantal waarborgen noodzakelijk is voor zover het betreft het openbaar
onderwijs in een samenwerkingsschool. Daarom is wettelijk onder meer vastgelegd
dat het personeel op gelijke voet benoembaar is voor zover het openbaar onderwijs
betreft.Deze beide uitgangspunten vormen als het ware de randvoorwaarden voor
het door het bevoegd gezag van de samenwerkingsschool te voeren personeelsbeleid.
Deze randvoorwaarden laten onverlet dat het bevoegd gezag van een samenwerkingsschool
altijd de mogelijkheid heeft om zelf de nodige voorzieningen te treffen om
te voorzien in een evenwichtig benoemingsbeleid. Het rechtspersonenrecht (statuten)
biedt bij uitstek de mogelijkheid om binnen één rechtspersoon
de bevoegdheden te verdelen. Dit is een zaak van partijen. De wet laat alle ruimte om te komen tot organisatorische differentiatie.
Dit geldt zeker wanneer sprake is van streams. In de statuten kunnen bepalingen
worden opgenomen omtrent differentiatie naar richting (waarbij het openbaar
onderwijs in dit verband als richting wordt aangemerkt). Wanneer deze differentiatie
betrekking heeft op het personeelsbeleid kan aldus worden voorzien in een
procedure van benoeming van personeel die recht doet aan een evenwichtige
samenstelling van het personeelsbestand. Tewerkstelling zou bijvoorbeeld per
vestiging kunnen geschieden in het geval de school uit een hoofdvestiging
en een dislocatie zou bestaan. Dit betekent dat er in de praktijk in zekere
zin inderdaad sprake zou kunnen zijn van twee personeelsbestanden. Een denominatieve
inkleuring van het personeelsbeleid aldus is mogelijk.Deze differentiatie naar richting kan ook betrekking hebben op andere
zaken, bijvoorbeeld op de inschrijving van leerlingen.Ook wanneer een school te klein is voor het werken met streams, zijn er
mogelijkheden om in de statuten een en ander vast te leggen. Zo is het bijvoorbeeld
mogelijk om te werken met deelbesturen met gemandateerde bevoegdheden of met
specifieke bevoegdheden die rechtstreeks voortvloeien uit de statuten.Wat betreft de mogelijkheid van spanningen merken ondergetekenden tot
slot het volgende op. In beginsel zullen partijen alleen dan tot samenwerking
overgaan wanneer daarvoor voldoende vertrouwensbasis bestaat. Toch kunnen
spanningen bij iedere vorm van samenwerking aanwezig zijn. Dit zal echter
met name het geval zijn wanneer de betrokken partijen geen adequate regeling
hebben getroffen. Het is aan betrokkenen om mogelijke spanningen te voorkomen.
De wetgever heeft de voorwaarden geschapen om een regeling mogelijk te maken.Hiervoor is ingegaan op de diverse aspecten bij de benoemingsvrijheid
binnen de samenwerkingsschool. Volgens de leden van een aantal fracties raken
in het bijzonder de eigen wachtgeldersbepaling en het participatiefonds de
principes van artikel 23 Grondwet. De leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie
vroegen of een boventallig personeelslid van de openbare stream moet worden
benoemd bij de bijzondere stream als daar een vacature is, en omgekeerd. Ook
de leden van de SGP-fractie vroegen naar de consequenties van het wetsvoorstel
voor de wachtgelden. De leden van de CDA-fractie vroegen wat de gevolgen voor
het bevoegd gezag bij weigering zijn.Inderdaad moet een boventallig personeelslid worden benoemd op de school,
ongeacht de richting. Er zijn thans wettelijke verplichtingen tot het in dienst
nemen van «eigen wachtgelders» en tot het betalen van wachtgelduitkeringen
van gewezen personeel, wanneer er sprake is van beëindiging van de dienstbetrekking
door «eigen beleid». Deze voorschriften gelden uiteraard ook wanneer
sprake is van een samenwerkingsschool. Ontslag van een personeelslid dat niet
wordt benoemd aan een andere stream moet worden aangemerkt als ontslag door
eigen beleid en niet als ontslag door een externe oorzaak. Omdat wachtgeldconsequenties
worden toegerekend aan de instelling, betekent dit dat een leraar die is aangesteld
voor de bijzondere stream, in voorkomend geval ook openbaar onderwijs zal
moeten verzorgen en omgekeerd.Bij de besluitvorming omtrent de totstandkoming van een samenwerkingsschool
zal dit een van de overwegingen zijn die de gemeente en het bevoegd gezag
van de bijzondere school of scholen onder ogen zullen moeten zien.Het voorgaande lijkt in strijd te zijn met hetgeen hiervoor is opgemerkt
omtrent de benoemingsvrijheid en de mogelijkheid om voorzieningen te treffen
om te komen tot een evenwichtig benoemingenbeleid. Inderdaad is het mogelijk
om het personeel bijvoorbeeld per stream aan te stellen. Dit neemt echter
niet weg dat er een aantal wettelijke beperkingen op deze mogelijkheid
ziet waar het gaat om benoeming van boventalligen. Daarom mogen in de statuten
geen bepalingen worden opgenomen die in strijd zijn met de wettelijke voorschriften
hieromtrent (of met andere wettelijke bepalingen). Wanneer dat onverhoopt
toch het geval zou zijn, gaan de wettelijke voorschriften boven de statutaire
regels.Wat betreft het antwoord op de vraag wat de gevolgen voor het bevoegd
gezag bij weigering zijn, merken ondergetekenden op dat de voorschriften omtrent
de eigen wachtgeldersbepaling e.d. wettelijke voorschriften zijn, waarbij
niet-naleving kan leiden tot inhouding van bekostiging.De leden van de PvdA-fractie vroegen een overzicht van het aantal scholen
dat bij de vorming van een samenwerkingsschool is betrokken en hun plaats
van vestiging.Omdat de huidige wetgeving geen grond voor samenwerkingsscholen openbaar-bijzonder
bevat, worden deze bij het ministerie ook niet als samenwerkingsschool geregistreerd.
In het kader van het TAS-rapport is echter deugdelijk onderzoek verricht naar
het aantal samenwerkingsscholen. In de memorie van toelichting zijn enkele
cijfers daaromtrent opgenomen. Om meer inzicht te hebben in de huidige stand
van zaken omtrent het aantal samenwerkingsscholen is de inspectie inmiddels
verzocht nader onderzoek hiernaar te verrichten.De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom vormgeving door een bestuurscommissie
ex artikel 82 van de Gemeentewet niet als mogelijkheid in het wetsvoorstel
is opgenomen. Zij vroegen waarom de samenwerkende partners niet voor een openbare
bestuursvorm mogen kiezen.De mogelijkheid om een school in stand te laten houden door een bestuurscommissie
ex artikel 82 van de Gemeentewet is thans reeds aanwezig en deze mogelijkheid
wordt door het wetsvoorstel niet ongedaan gemaakt. Een dergelijke bestuurscommissie
blijft vermogensrechtelijk echter een onderdeel van de gemeente. Zij is ook
een (publiekrechtelijk) bestuursorgaan in de zin van de Algemene wet bestuursrecht,
zodat het de vraag is of een bestuurscommissie kan dienen voor het instandhouden
van een samenwerkingsschool. De school wordt formeel dus een openbare school.
Ondergetekenden verwijzen hierbij ook naar hetgeen onder paragraaf 1.2 wordt
opgemerkt.De leden van de CDA-fractie vroegen waarop het kabinet de gedachte baseert
dat er in Nederland een grote behoefte bestaat aan samenwerkingsscholen.De behoefte aan samenwerkingsscholen blijkt met name uit het feit dàt
er thans reeds diverse samenwerkingsscholen bestaan. Ondergetekenden wijzen
er in dit verband op dat door de leden van diverse fracties, waaronder de
leden van de CDA-fractie, aandacht wordt gevraagd voor de gevolgen van het
onderhavige wetsvoorstel voor de bestaande samenwerkingsscholen. De praktijk
wijst uit dat lokale schoolbesturen regelmatig naar mogelijkheden tot samenwerken
zoeken. De huidige wettelijke kaders vormen daarbij echter een beperking.
Ook in het rapport van de Tijdelijke adviescommissie samenwerkingsscholen
wordt opgemerkt dat diverse ontwikkelingen zoals daling van leerlingaantallen,
schaalvergrotingsoperaties en autonomiebevordering de vorming van scholen
met een samenwerkingskarakter in een stroomversnelling hebben gebracht.De leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre het motief om tot samenwerking
te komen van invloed kan zijn op de gekozen bestuurlijk-juridische constellatie.
Ook de leden van de RPF-fractie stelden enkele vragen omtrent de motieven.
Zij vroegen naar de getalsmatige verhouding tussen «de uit
nood geboren en de uit overtuiging gekozen samenwerkingsscholen». Ook
vroegen deze leden waarom in het wetsvoorstel geen onderscheid tussen beide
motieven wordt gemaakt en waarom niet alleen een wettelijke grondslag wordt
gegeven aan de samenwerkingsscholen die zijn gesticht na dalende leerlingaantallen.
De leden van de GPV-fractie vonden het onbegrijpelijk dat uit overtuiging
voor een samenwerkingsschool werd gekozen. Waaruit bestaat die overtuiging,
zo vroegen zij. Het is toch inherent aan het openbaar onderwijs dat dit wordt
gegeven met eerbiediging van ieders godsdienst en levensovertuiging, zo merkten
deze leden op. De leden van de CDA-fractie vroegen naar de motieven van de
bestaande samenwerkingsscholen om tot een dergelijke samenwerking over te
gaan.Ondergetekenden hebben in het wetsvoorstel geabstraheerd van de motieven
om een samenwerkingsschool op te richten. Het zijn immers de bevoegde gezagsorganen
die om hen moverende redenen besluiten een samenwerkingsschool in het leven
te roepen. De onderhavige wet beoogt slechts een daarop toegesneden wettelijk
kader te bieden. In de memorie van toelichting is ter illustratie wel ingegaan
op de mogelijke motieven om tot een samenwerkingsschool te besluiten. Zowel
in het geval waarin men uit nood geboren tot een samenwerkingsschool besluit
als in het geval waarin dit uit overtuiging of vanuit een oogpunt van bestuurlijke
schaalvergroting geschiedt, is sprake van geldige motieven, waarin de wetgever
niet dient te treden. De wetgever dient zich te beperken tot het aanbieden
van het geschikte instrumentarium.Wat betreft de getalsmatige verhouding tussen de uit nood geboren en de
uit overtuiging gekozen samenwerkingsscholen zij opgemerkt dat dit een vraag
is die door ondergetekenden niet te beantwoorden is omdat het zoals gezegd
geheel aan betrokkenen is om welke redenen zij tot de oprichting van een samenwerkingsschool
besluiten.In dit verband willen ondergetekenden tot slot opmerken dat voor de vraag
of sprake is van «een derde weg in onderwijsland», bepalend is
de wijze waarop een samenwerkingsschool is vorm gegeven. Anders dan de leden
van de RPF-fractie opmerken, zijn de motieven om tot een samenwerkingsschool
te besluiten, daarvoor niet van belang.Over de aard van de samenwerking is een groot aantal vragen gesteld. Door
de leden van diverse fracties zijn in dit verband vergelijkingen getrokken
met de institutioneel geïntegreerde instellingen (igi's) en de bestuurlijk
gefuseerde instellingen (bgi's), die bij de Tweede Kamerbehandeling van het
wetsvoorstel WEB aan de orde zijn geweest. Zo vroegen de leden van de CDA-fractie
welke vormen van samenwerking mogelijk zijn, van lichte bestuurlijke samenwerking
tot en met echte institutionele samenwerking. De leden van de fractie van
de VVD vroegen om beide varianten in de discussie te betrekken. Sluit het
wetsvoorstel besturenfusie uit, zo vroegen deze leden. De leden van de SGP-fractie
vroegen een reactie op hun opvatting dat zij het zogenaamde roc-concept in
andere sectoren van het onderwijs afwijzen.Een roc (regionaal opleidingen centrum) kan twee verschijningsvormen hebben:
het kan gaan om een institutioneel geïntegreerde instelling (igi) of
een bestuurlijk gefuseerde instelling (bgi). Kenmerkend voor een igi is dat
er sprake is van één instelling onder één bevoegd
gezag, kenmerkend voor een bgi is dat er sprake is van één bevoegd
gezag met meerdere instellingen, die voor de toepassing van een aantal bepalingen
als één instelling worden aangemerkt. De discussies bij het
wetsvoorstel WEB hebben er toe geleid dat in het wetsvoorstel bepalingen zijn
opgenomen omtrent het vaststellen van eigen onderwijs- en examendoelstellingen
en omtrent een eigen benoemingenbeleid voor de verschillende denominatieve
instellingen in een bgi.Er zijn enkele belangrijke punten van verschil tussen het wetsvoorstel
WEB en het onderhavige wetsvoorstel. a. Binnen het concept van de WEB kunnen alleen roc's die voldoende onderwijssoorten
in de zin van de WEB verzorgen, goed functioneren. Dat is een eis van deugdelijkheid
om aangrijpingspunt voor de bekostiging te kunnen zijn. In het kader van de
WEB was dat de aanleiding om op het punt van de samenwerking voorschriften
te geven. Bij het onderhavige wetsvoorstel speelt dat motief geen rol. Het
is op basis van vrijwilligheid dat scholen gaan samenwerken in een samenwerkingsschool. b. Het wetsvoorstel samenwerkingsscholen voorziet uitsluitend in een regeling
van samenwerking waarbij openbaar en bijzonder onderwijs zijn betrokken. Van
geheel andere orde is de WEB. De WEB gaat uit van samenwerking tussen (de
bevoegde gezagsorganen van) twee of meer bijzondere instellingen. Dit is namelijk
de feitelijke situatie in het BVE-veld. In de nabije toekomst bestaat hier
geen openbaar onderwijs meer.De Raad van State heeft hieromtrent bij de oorspronkelijke versie van
het wetsvoorstel samenwerkingsscholen opgemerkt «dat een samenwerkingsschool
voor uitsluitend onderwijs van één of meer richtingen geen nieuwe
variant is, maar binnen de vigerende wetgeving een bijzondere school is, in
stand gehouden door een rechtspersoon als bedoeld in artikel 35 WBO. Het is
dan ook niet duidelijk waarom (...) deze variant aldus geregeld wordt».Wat betreft de huidige mogelijkheden tot bestuurlijke samenwerking het
volgende. a. Bijzonder-bijzonderBestuurlijke samenwerking tussen twee of meer scholen voor bijzonder onderwijs
is thans reeds mogelijk. Het is weliswaar gebruikelijk dat een rechtspersoon
die bijzondere scholen in stand houdt, zich richt op bijzondere scholen van
één signatuur maar strikt juridisch is dat niet noodzakelijk.
Het is mogelijk om verschillende richtingen onder één bevoegd
gezag onder te brengen. Wel moet duidelijk zijn welke richting de betrokken
scholen hebben. b. Openbaar-openbaarVoor het openbaar onderwijs zijn er mogelijkheden van samenwerking op
grond van de Wet gemeenschappelijke regeling. c. Openbaar-bijzonderBestuurlijke samenwerking tussen het bevoegd gezag van een openbare school
en dat van een bijzondere school, is eveneens mogelijk. In de eerste plaats
is het – ook in het basisonderwijs – thans reeds mogelijk voor
de gemeente om tezamen met privaatrechtelijke rechtspersonen met volledige
rechtsbevoegdheid een openbare school in stand te houden. Zoals in het nader
rapport is aangegeven, bestaan er op dit moment, bijvoorbeeld op grond van
artikel 1 van de ISOVSO, samenwerkingsscholen via een gemeenschappelijke regeling
van een gemeente met een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen. Verder
bestaat de mogelijkheid tot het instellen van een gemeentelijke commissie.
Naar geldend recht is er bij deze vorm van samenwerking tussen openbaar en
bijzonder ofwel sprake van een openbare school ofwel van een bijzondere school.Ondergetekenden wijzen de gedachte om ook bestuurlijke fusie van een openbare
en een bijzondere instelling mogelijk te maken in die zin dat één
bevoegd gezag zowel een openbare als een bijzondere school in stand kan houden,
niet op voorhand af. Een dergelijke principieel andere constructie past echter
niet binnen het onderhavig wetsvoorstel, dat slechts beoogt wettelijke knelpunten
voor samenwerkingsscholen weg te nemen. Ondergetekenden achten
het onwenselijk om het onderhavige wetsvoorstel te belasten met deze problematiek.
Bestuurlijke fusie kan bovendien nog niet doordachte problemen opleveren met
betrekking tot bijvoorbeeld planning, bekostiging en bestuursaanstelling,
doordat hierbij immers gelijktijdig van kracht zijn regels voor het openbaar
onderwijs en voorwaarden voor bekostiging van het bijzonder onderwijs.De leden van de VVD-fractie vroegen de regering in te gaan op de (on)wenselijkheid
en (on)mogelijkheid om integratie van etnische minderheden te bevorderen door
in het kader van achterstandsbestrijding tot samenwerking te komen.Deze gedachte van de leden van de VVD-fractie is interessant. Het is niet
uitgesloten dat gemeenten in het kader van het achterstandenbeleid zullen
streven naar de totstandkoming van samenwerkingsscholen. Daarbij zullen dan
uiteraard wel alle wettelijke voorwaarden in acht genomen moeten worden: zowel
de voorwaarden in het kader van het wetsvoorstel gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
als de voorwaarden zoals die zijn gegeven in het wetsvoorstel samenwerkingsscholen.
Voor het overige willen ondergetekenden benadrukken dat het de bevoegde gezagsorganen
zijn die om hen moverende redenen kunnen besluiten een samenwerkingsschool
in het leven te roepen. De wetgever dient hierin niet te treden.De leden van de fractie van D66 vroegen tegen welke problemen de schoolbesturen
thans aanlopen als zij op dit moment een samenwerkingsschool willen oprichten
en tevens in hoeverre dit wetsvoorstel daaraan tegemoet komt.Zoals in de memorie van toelichting reeds is aangegeven, zijn er thans
wettelijke belemmeringen voor het oprichten van een samenwerkingsschool. Wanneer
bevoegde gezagsorganen thans een samenwerkingsschool zouden willen oprichten,
moet een dergelijke samenwerking immers ofwel in de vorm van een openbare
school (bijvoorbeeld in stand gehouden door een commissie ex artikel 82 Gemeentewet)
ofwel in de vorm van een bijzondere school (bijvoorbeeld in stand gehouden
door een stichting) gestalte krijgen. In die zin zijn er wettelijke belemmeringen
om een «echte» samenwerkingsschool in het leven te roepen.Een onderwerp waar veel vragen over zijn gesteld, betreft de consequenties
van het wetsvoorstel voor de bestaande samenwerkingsscholen. De leden van
de fracties van CDA, VVD en D66 stelden vragen over dit onderwerp. Bij de
beantwoording van deze vragen willen ondergetekenden tevens ingaan op de vraag,
die eveneens door de leden van enkele fracties is gesteld, of samenwerkingsscholen
binnen het duale bestel mogelijk zijn. De leden van de GPV-fractie merkten
op dat de regering niet kan ontkennen dat het onderwijsbestel zich langs de
lijnen van de pacificatie heeft ontwikkeld. Zij vroegen hoe een samenwerkingsschool
in het duale bestel geclassificeerd moet worden. De leden van de VVD-fractie
merkten op niet gelukkig te zijn met de formulering dat een samenwerkingsschool
«een school met een geheel eigen karakter» zou zijn.Het duale onderwijsbestel kent alleen openbaar en bijzonder onderwijs.
Ondergetekenden willen nadrukkelijk vasthouden aan de uitgangspunten van het
duale stelsel. Het onderwijs zelf kan immers niet zowel openbaar als bijzonder
zijn. Met het voorliggende wetsvoorstel wordt dan ook geen tertium gegeven
als een derde vorm van onderwijs naast openbaar en bijzonder onderwijs. Een
aantal leden wijst er op dat het duale bestel samenwerkingsscholen zou uitsluiten.
De dualiteit van ons onderwijsbestel hoeft naar de mening van ondergetekenden
echter niet te betekenen dat er geen scholen kunnen zijn waarbinnen door samenwerking
beide vormen – zowel openbaar als bijzonder onderwijs – tot hun
recht kunnen komen. De school als organisatorische eenheid is niet hetzelfde
als het onderwijs dat binnen de school wordt gegeven. Het wetsvoorstel leidt,
zoals gezegd, niet tot een tertium. Het biedt slechts de mogelijkheid om te
komen tot een school met een eigen karakter in die zin dat de school openbaar
onderwijs en bijzonder onderwijs omvat. Het wetsvoorstel bevat de voorschriften
die noodzakelijk zijn om het openbaar karakter te waarborgen voor zover het
openbaar onderwijs in een samenwerkingsschool betreft.Zoals de leden van diverse fracties opmerken, functioneren samenwerkingsscholen
in de praktijk reeds een aantal jaren. De leden van alle fracties onderschrijven
het belang van het behoud van de bestaande samenwerkingsscholen. Ook de regering
erkent dit belang. Ondergetekenden willen allereerst benadrukken dat het in
beginsel niet noodzakelijk is voor de bestaande samenwerkingsscholen om hun
statuten aan te passen. Immers de bestaande samenwerkingsscholen zijn geen
samenwerkingsscholen in de zin van het wetsvoorstel, al kan er materieel sprake
zijn van vergaande samenwerking. Het onderhavige wetsvoorstel neemt slechts
wettelijke beperkingen weg om tegemoet te komen aan behoeften tot samenwerking.
Het wetsvoorstel doet geen afbreuk aan bestaande vormen van samenwerking.De thans bestaande samenwerkingsscholen worden in stand gehouden door
een openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke regeling, door
een commissie op grond van artikel 82 van de Gemeentewet of door een privaatrechtelijke
rechtspersoon. Op grond van de huidige wetgeving zijn het in juridische zin
ofwel openbare scholen, ofwel bijzondere scholen.Zoals gezegd hoeven de statuten e.d. voor de bestaande samenwerkingsscholen
niet te worden gewijzigd na aanvaarding van het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
biedt slechts een passender instrumentarium dan thans voorhanden is, aan schoolbesturen
om beter dan tot nu toe in samenwerking het onderwijs aan te bieden.Voor het overige verwijzen ondergetekenden naar paragraaf 1.3 van deze
nota naar aanleiding van het verslag.Deze nieuwe mogelijkheid, de samenwerkingsschool, is «een school
met een eigen karakter», zoals in de memorie van toelichting de samenwerkingsschool
werd aangeduid. Ondergetekenden hebben met deze aanduiding willen betogen
dat het gaat om een school, die – binnen de grenzen van het duale onderwijsbestel –
zowel openbaar als bijzonder onderwijs omvat. Met andere woorden: naast het
bijzonder onderwijs en het openbaar onderwijs wordt geen derde variant ingevoerd.
De samenwerkingsschool verenigt in één school de kenmerken van
het bijzonder en het openbaar onderwijs.Het onderhavige wetsvoorstel hoeft dan niet te leiden tot allerlei –
organisatorische – aanpassingen voor de bestaande samenwerkingsscholen,
het wetsvoorstel kan wel in andere zin consequenties hebben voor de bestaande
samenwerkingsscholen.In de praktijk blijkt er behoefte te bestaan aan samenwerkingsvormen tussen
openbare scholen en bijzondere scholen, zowel bestuurlijk als institutioneel.
Ook thans wordt immers in de praktijk gezocht naar mogelijkheden om dat te
realiseren. Het onderwijs dat binnen de school gegeven wordt, komt thans echter
niet altijd overeen met de school. Met het onderhavige wetsvoorstel wordt
de mogelijkheid geboden om een toegesneden organisatorisch kader daarvoor
te bieden. De huidige samenwerkingsvormen moeten immers worden aangemerkt
als openbare of bijzondere school, hoewel het materieel veelal gaat om scholen
met kenmerken van beide.Ondergetekenden zouden niet goed kunnen verklaren hoe het belang van het
behoud van de bestaande samenwerkingsscholen onderschreven zou kunnen worden
en hoe het tegelijkertijd ongrondwettig zou zijn om de bestaande
samenwerkingsscholen een passend instrumentarium te geven én wettelijke
waarborgen te bieden voor het openbaar onderwijs.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de RPF-fractie over de
motieven voor de stichting van een samenwerkingsschool, zij verwezen naar
het antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie over dit onderwerp,
opgenomen in het begin van deze paragraaf.De leden van de RPF-fractie vroegen of een samenwerkingsschool ook los
van de discussie omtrent artikel 23 van de Grondwet volgens de beginselen
der logica geen onmogelijkheid is omdat overheersende overheidsinvloed en
samenwerking elkaars uitsluitende grootheden zijn. Ook de leden van de fractie
van D66 vroegen hoe zowel sprake kan zijn van overheersende overheidsinvloed
als van gelijkwaardige samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs.Naar de mening van ondergetekenden kan er zowel sprake zijn van overheersende
overheidsinvloed als van gelijkwaardige samenwerking tussen openbaar en bijzonder
onderwijs omdat van overheersende overheidsinvloed sprake is «voor zover
het openbaar onderwijs betreft». Hiermee wordt voorkomen dat de essentialia
van het openbaar onderwijs in het geding komen. Een en ander is afhankelijk
van de concrete uitwerking in de statuten. Daarbij spelen alle in de wet genoemde
nader uit te werken onderwerpen een rol. Ook is de regeling van het toezicht
daarbij van groot belang. Voor het overige zij verwezen naar hetgeen hiervoor
in deze paragraaf is opgenomen omtrent de plaats van de samenwerkingsschool
in het duale bestel.De leden van de SGP-fractie merkten op dat bij de regel dat de voorschriften
voor bijzondere scholen van overeenkomstige toepassing zijn op samenwerkingsscholen
tenzij het tegendeel blijkt, niet duidelijk is wat er gebeurt al het tegendeel
blijkt. Ook de leden van de VVD-fractie stelden een vraag over deze regel.Het antwoord op deze vraag is dat uit de wet zelf altijd volgt wat het
tegendeel is. Waar de wet algemene regels geeft voor het openbaar onderwijs
als zodanig, gelden die regels ook voor het openbaar onderwijs in een samenwerkingsschool,
bijvoorbeeld de bepalingen omtrent het karakter van het openbaar onderwijs.
Voor het overige gelden de voorschriften voor bijzondere scholen, bijvoorbeeld
de bekostigingstechnische voorschriften zoals die gelden voor bijzondere scholen
en die inzake de rechtspositie van het personeel.De leden van de fracties van CDA, VVD en SGP vroegen of ook voor de positie
van het bijzonder onderwijs in de samenwerkingsschool waarborgen wettelijk
moeten worden vastgelegd.De vrijheid voor het bijzonder onderwijs is grondwettelijk verankerd.
Waar dat uit een oogpunt van deugdelijkheid noodzakelijk is, zal de wetgever
regelend mogen en moeten optreden. Het is gezien dat uitgangspunt in de Grondwet
principieel onjuist om de vrijheid van het bijzonder onderwijs met betrekking
tot de samenwerkingsscholen nog eens wettelijk te waarborgen. De leden van
de VVD-fractie verwijzen in dit verband bijvoorbeeld naar de expliciete vermelding
van de mogelijkheid om specifieke bekwaamheidseisen te stellen aan sollicitanten
die worden ingezet voor het geven van bijzonder onderwijs of de mogelijkheid
om leerlingen tot de bijzondere stroming te weigeren. Ondergetekenden willen
benadrukken dat dergelijke waarborgen ook nu niet in de wetgeving zijn opgenomen.
Het is op grond van de grondwettelijk gegarandeerde vrijheid van richting
dat deze vrijheden bestaan. Het is in het algemeen de vraag welke waarborgen
wettelijk geregeld zouden moeten worden: dat het bijzonder onderwijs
vrij is, of dat er sprake is van contractvrijheid voor het bijzonder onderwijs?In dit verband kan bijvoorbeeld gewezen worden op de uitspraak van de
Hoge Raad in de Maimonides-zaak (HR 22 januari 1988, NJ 891) waarin de Hoge
Raad uitsprak: «De in artikel 23 Grondwet aan het bijzonder onderwijs
gewaarborgde «vrijheid van richting» weegt, mede gelet op artikel
6 Grondwet en artikel 9 EVRM, zo zwaar dat het aan degene die (zoals te dezen
de Stichting) een instelling van bijzonder onderwijs in stand houdt, in beginsel –
behoudens bijzondere omstandigheden waarvan hier geen sprake is – jegens
ouders van een kind dat volgens de door hem ten aanzien van die instelling
gehanteerde toelatingsnormen van religieuze aard niet voor toelating in aanmerking
komt, vrij staat de door die ouders verlangde toelating te weigeren, ook al
hebben die ouders (zoals te dezen Brucker) een sterke en op redelijke gronden
berustende voorkeur voor het onderwijs dat aan de betrokken instelling wordt
gegeven, en ook al is de betrokken instelling de enige die onderwijs van deze
richting verzorgt.» Voor het antwoord op de vraag van de leden van de
GPV-fractie over de ontwikkeling van het onderwijsbestel langs de duale lijnen
van het pacificatie, zij verwezen naar het begin van deze paragraaf.De leden van de GPV-fractie vroegen of niet impliciet wordt toegegeven
dat de overheid tekort schiet in haar functie te voorzien in voldoende openbaar
onderwijs, gezien de stelling dat de samenwerkingsschool voorziet in een maatschappelijke
behoefte.Ondergetekenden zijn het hiermee niet eens. Het wetsvoorstel laat onverlet
dat de overheid dient te voorzien in voldoende openbaar onderwijs. Juist om
dat te garanderen is in het wetsvoorstel het voorschrift opgenomen dat een
gemeenteraad het besluit tot samenwerken in een samenwerkingsschool kan intrekken
indien het belang van de zorg voor voldoende openbaar onderwijs in de gemeente
dat vordert. Daarmee is tevens voorzien in een specifieke waarborg, die als
het ware het sluitstuk vormt van de vrijheid om zelf vorm te geven aan de
samenwerking en de mate van herkenbaarheid van het openbaar onderwijs binnen
een samenwerkingsschool, zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt.
Door de verslagleggingsverplichting van de rechtspersoon die de samenwerkingsschool
in stand houdt, verkrijgt de raad de informatie voor het eventueel toepassen
van dit voorschrift.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de GPV-fractie over het
uit overtuiging kiezen voor een samenwerkingsschool, zij verwezen naar het
antwoord op de vragen van de leden van de fracties van VVD, RPF en de genoemde
leden met betrekking tot de motieven om tot samenwerking te komen, opgenomen
in het begin van deze paragraaf. 1.2. Juridische variantenAlvorens op de vragen van de leden van de diverse fracties in te gaan
willen ondergetekenden eerst enkele algemene opmerkingen maken over de juridische
varianten. Mede naar aanleiding van vragen van diverse fracties hebben ondergetekenden
besloten het wetsvoorstel te wijzigen in die zin dat de beide publiekrechtelijke
varianten (openbare rechtspersoon en openbaar lichaam op grond van de Wet
gemeenschappelijke regelingen) als mogelijkheid voor het instandhouden van
een samenwerkingsschool uit het wetsvoorstel worden geschrapt.Het is immers de vraag of alle bestuursvormen wel gebruikt kunnen worden
voor het instandhouden van een samenwerkingsschool. In het aan de Tweede Kamer
voorgelegde wetsvoorstel wordt er van uit gegaan dat er noch bij een stichting
noch bij een openbare rechtspersoon en een openbaar lichaam op grond van de
Wet gemeenschappelijke regelingen sprake is van een bestuursorgaan
(en dus evenmin van openbare dienst) omdat er nooit sprake zou zijn van overwegende
overheidsinvloed. Nadere doordenking, mede naar aanleiding van diverse vragen
in het verslag, leidt tot de vraag of deze opvatting wel houdbaar is. Een
rechter zal naar alle waarschijnlijkheid namelijk oordelen dat enkel reeds
door het instellen van een openbare rechtspersoon c.q. een gemeenschappelijke
regeling een bestuursorgaan ontstaat. Artikel 1:1, onder a, van de Awb verstaat
onder een bestuursorgaan: een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht
is ingesteld. Een en ander zou het volgende betekenen:a. Er is sprake van een openbare dienst waardoor het personeel bij een
dergelijke samenwerkingsschool dus ambtenaar is.b. Benoeming van het personeel moet op gelijke voet plaatsvinden.c. De Awb is volledig van toepassing, waardoor de voorschriften omtrent
rechtsbescherming, toezicht e.d. uit de Awb dus vol van toepassing zijn op
een dergelijke publiekrechtelijk in stand gehouden samenwerkingsschool en
waardoor altijd rechtstreeks aan publiekrechtelijke normen zoals artikel 1
van de Grondwet kan worden getoetst, ook als het gaat om beslissingen die
het bijzonder onderwijs betreffen. Materieel zou er dan eigenlijk dus geen
sprake meer zijn van een samenwerkingsschool.Nog afgezien van deze bezwaren is de stichtingsvorm bovendien waarschijnlijk
de enige gemeenschappelijke rechtsvorm waarbij openbaar en bijzonder elkaar
kunnen ontmoeten. Tot slot pleiten ook overwegingen rond deregulering ervoor
de samenwerkingsschool te beperken tot de privaatrechtelijke variant.De leden van de VVD-fractie vroegen welke waarborgen voor de vrijheid
van inrichting van het bijzonder onderwijs de publiekrechtelijke rechtspersoon
op basis van een gemeenschappelijke regeling biedt. Ook vroegen deze leden
naar de waarborgen voor het bijzonder onderwijs. Ondergetekenden verwijzen
hiervoor naar het antwoord op de vragen van de leden van de fracties van CDA,
SGP en de genoemde leden naar de waarborgen voor het bijzonder onderwijs,
opgenomen in paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie in hoeverre
het in de praktijk werkbaar is dat binnen één samenwerkingsschool
spiegelbeeldige criteria van toepassing zijn, willen ondergetekenden verwijzen
naar hetgeen in de memorie van toelichting is opgemerkt. In paragraaf 4 is
ingegaan op de inhoudelijke kenmerken van de samenwerkingsschool. Aangegeven
is dat het denkbaar is om het onderwijsaanbod per groep te differentiëren
of om te werken met streams naar richting respectievelijk openbaar onderwijs.De leden van de VVD-fractie vroegen of in de publiekrechtelijke variant
de bijzondere stream aanvullend of gelijkwaardig is. Hetzelfde vroegen zij
ten aanzien van de privaatrechtelijke variant.Wat betreft het onderscheid tussen de publiekrechtelijke variant en de
privaatrechtelijke variant zij allereerst opgemerkt dat hiervoor is aangegeven
dat de beide publiekrechtelijke varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool
bij nota van wijziging uit het wetsvoorstel zijn geschrapt.De voorschriften die zijn opgenomen in artikel 45 WBO (en vergelijkbare
artikelen in ISOVSO en WVO), hebben exclusieve werking ten opzichte van bijvoorbeeld
het wetsvoorstel inzake de bestuursvorm van het openbaar onderwijs. Dit betekent
dat de voorschriften die gelden voor de verzelfstandigde openbare school,
niet automatisch gelden voor de samenwerkingsschool. Voor de samenwerkingsschool
gelden uitsluitend de voorschriften, opgenomen in artikel 45 WBO en vergelijkbare
artikelen (naast de algemene voorschriften die voor het openbaar onderwijs
als zodanig gelden). Om misverstanden hieromtrent uit te sluiten,
is het wetsvoorstel op dit punt bij nota van wijziging aangepast.Met betrekking tot de vraag of de bijzondere stream aanvullend of gelijkwaardig
is, kan worden opgemerkt dat deze in beginsel uiteraard gelijkwaardig is.
Wel is het een zaak van partijen die besluiten tot samenwerken in een samenwerkingsschool,
om – zo zij dat willen – te komen tot organisatorische differentiatie.
Dit kan mede afhankelijk zijn van de omvang van het openbare of bijzondere
deel in de samenwerkingsschool.De leden van de VVD-fractie meenden dat er mogelijk sprake zou zijn van
strijdigheid met de inrichtingsvrijheid van het bijzonder onderwijs omdat
wijziging van de statuten altijd uitsluitend zou kunnen geschieden onder goedkeuring
van de gemeenteraad.Inderdaad bevat artikel 45, derde lid, onderdeel d, het voorschrift dat
de statuten slechts kunnen worden gewijzigd na goedkeuring van de gemeenteraad
of gemeenteraden. Bij het oprichten van een samenwerkingsschool zullen alle
partijen het uiteraard eens moeten zijn over de statuten. De statuten vormen
immers de basis voor de samenwerkingsschool. Er is geen reden waarom dit anders
zou zijn bij wijziging van de statuten. Ondergetekenden menen dat de inrichtingsvrijheid
niet in gevaar komt, noch bij het oprichten van een samenwerkingsschool, noch
bij het wijzigen van de statuten. Immers, in de eerste plaats gaat het daarbij
om een grondwettelijk gegeven en in de tweede plaats wordt geheel vrijwillig
gebruik gemaakt van de inrichtingsvrijheid. Het is immers een eigen keuze
om te besluiten tot samenwerking met openbaar onderwijs. Bovendien mag het
goedkeuringsrecht nooit worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het
is gegeven, namelijk uitsluitend het waarborgen van de essentialia van het
openbaar onderwijs. Het gebruik van het goedkeuringsrecht door de gemeenteraad
kan worden getoetst door de bestuursrechter.De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of de eenzijdige oprichtingsbevoegdheid
van de overheid ten aanzien van de publiekrechtelijke samenwerkingsschool
niet een inbreuk op de inrichtingsvrijheid van het bijzonder onderwijs zou
zijn. Deze leden vroegen in hoeverre dit zou worden opgeheven door de toetredingsvrijheid
van het bevoegd gezag van het bijzondere deel.Zoals hiervoor is aangegeven zijn de beide publiekrechtelijke varianten
voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van wijziging
uit het wetsvoorstel geschrapt.De leden van de VVD-fractie vroegen de opvatting van de regering over
de mogelijkheid om in de wettekst te expliciteren dat het gemeentebestuur
een of meer vertegenwoordigers van de gemeente in het bestuur van de publiekrechtelijke
samenwerkingsschool benoemt. Deze bestuurders zouden dan aangaande beslissingen
omtrent de openbare stroom een veto-recht kunnen hebben. Ook vroegen deze
leden naar de opvatting van de regering omtrent een spiegelbeeldige formulering
ten aanzien van de bijzondere stroom. Soortgelijke vragen stelden deze leden
ten aanzien van de privaatrechtelijke samenwerkingsschool.Ondergetekenden merken allereerst op dat hiervoor in deze paragraaf is
aangegeven dat de beide publiekrechtelijke varianten voor het instandhouden
van een samenwerkingsschool bij nota van wijziging uit het wetsvoorstel zijn
geschrapt.In antwoord op de vraag van deze leden zij opgemerkt dat het niet wenselijk
is om een voorschrift zoals voorgesteld door deze leden, in de wet op te nemen.
Dit is immers een onderdeel van de afspraken die tussen partijen worden gemaakt
over het oprichten van een samenwerkingsschool. Het is wenselijk om de bestuurssamenstelling
over te laten aan partijen. In dit verband kan een vergelijking
worden getrokken met het wetsvoorstel inzake de bestuursvorm voor het openbaar
onderwijs waarbij de samenstelling van het bestuur evenmin wettelijk is geregeld. Overigens is het voor betrokkenen altijd mogelijk om in een veto-recht
te voorzien door dit op te nemen in de statuten.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom niet gekozen is voor een limitatieve
opsomming van zaken die dienen te worden geregeld in (de verordening respectievelijk)
de statuten voor wat betreft het openbaar gedeelte.In het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs is in de artikelen
betreffende de openbare rechtspersoon een limitatieve opsomming opgenomen
van onderwerpen die in de gemeentelijke verordening mogen en moeten worden
geregeld, om duidelijkheid te geven over de vraag hoever de verordenende bevoegdheid
van de gemeente in dezen gaat. Uit een oogpunt van harmonisatie was ook in
de artikelen 29b WBO, 39b ISOVSO en 42b WVO een limitatieve opsomming gegeven
van de onderwerpen die de statuten van de stichting mogen en moeten bevatten.
Bij nota van wijziging is het wetsvoorstel inzake de bestuursvorm van het
openbaar onderwijs inmiddels aangepast in die zin dat het woord «uitsluitend»
ten aanzien van de in de statuten te regelen onderwerpen is vervangen door
de woorden «in ieder geval» omdat ook het Burgerlijk Wetboek eisen
aan de statuten stelt. Omdat een samenwerkingsschool zowel openbaar als bijzonder
onderwijs betreft, zullen de statuten in het kader van het wetsvoorstel samenwerkingsscholen
daardoor niet beperkt kunnen worden tot een limitatieve opsomming. Partijen
zijn in beginsel immers vrij in de inrichting van de samenwerkingsschool.
Aan het wetsvoorstel samenwerkingsscholen ligt een wezenlijk andere filosofie
ten grondslag dan aan het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs. Bij
dit wetsvoorstel is namelijk uitgangspunt dat de samenwerkende partijen alle
vrijheid moeten hebben om een voor allen zo bevredigend mogelijke oplossing
te bewerkstelligen.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom de overschrijdingsregeling
zowel voor zover het betreft de privaatrechtelijke variant als de publiekrechtelijke
variant niet van toepassing wordt verklaard.Hiervoor in deze paragraaf is aangegeven dat de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het wetsvoorstel zijn geschrapt. Wat betreft het buiten toepassing
laten van de overschrijdingsregeling zij overigens opgemerkt dat bepalend
is het gegeven dat sprake is van vermogensrechtelijke verzelfstandiging. Er
zou dan ook geen reden zijn geweest om een samenwerkingsschool in de publiekrechtelijke
variant voor wat betreft de werking van de overschrijdingsregeling anders
te behandelen dan een samenwerkingsschool in de privaatrechtelijke variant.De leden van de VVD-fractie stelden enkele vragen over het personeel van
de samenwerkingsschool. Zij vroegen hoe de invloed van het gemeentebestuur
op het personeel betreffende het openbare gedeelte van de samenwerkingsschool
is gewaarborgd.Bij een samenwerkingsschool is in beginsel sprake van één
personeelsbestand met één rechtspositie. Omdat de invloed van
de gemeente op het beheer van de school, i.c. het personeelsbeleid, niet meer
zodanig is dat gesproken kan worden van openbare dienst, geldt voor al het
personeel dat dit in een privaatrechtelijke verhouding met het bevoegd gezag
komt te staan. De doelstelling van de deelnemende richting of richtingen is
immers gelijkwaardig aan die van het openbaar onderwijs. De grootte van de
deelnemende partij is daarbij niet relevant. Anders dan bij de bestuursvorm
voor het openbaar onderwijs kan er per definitie dus nooit sprake zijn van
overheersende overheidsinvloed op het geheel. De leden van de VVD-fractie vroegen naar de mogelijkheden om eigen kerndoelen
vast te stellen, zowel in de publiekrechtelijke als de privaatrechtelijke
variant.Allereerst zij opgemerkt dat hiervoor in deze paragraaf is aangegeven
dat de beide publiekrechtelijke varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool
bij nota van wijziging uit het wetsvoorstel zijn geschrapt. Bij een samenwerkingsschool
is sprake van één school. Omdat de voorschriften voor bijzondere
scholen van overeenkomstige toepassing zijn op samenwerkingsscholen tenzij
het tegendeel blijkt, geldt ook met betrekking tot de mogelijkheid om eigen
kerndoelen vast te stellen dat het bevoegd gezag in beginsel die mogelijkheid
heeft (vergelijk artikel 9 WBO en artikel 11a WVO). Wel zal de inspectie er
bij het toetsen van de kerndoelen op toezien dat het karakter van het openbaar
onderwijs herkenbaar gewaarborgd blijft.Ook vroegen de leden van de VVD-fractie in hoeverre het schoolwerkplan
ruimte zou moeten bieden voor godsdienst- en vormingsonderwijs. Betreft dat
alleen de bijzondere stream, zo vroegen zij.Aan het wetsvoorstel ligt het uitgangspunt ten grondslag dat het openbaar
onderwijs in een samenwerkingsschool moet blijven voldoen aan alle voorwaarden
die in het algemeen gelden voor het openbaar onderwijs. Dit betekent dat dus
ook aan de samenwerkingsschool gelegenheid moet worden geboden godsdienst-
en vormingsonderwijs te volgen. Uiteraard betreft dat niet alleen onderwijs
met betrekking tot de richting van de «eigen stream». Natuurlijk
kan de samenwerking met een bijzondere richting hier een verrijking in dat
kader betekenen.De leden van de VVD-fractie vroegen of de vereisten voor goedkeuring van
de begroting en de rekening door de gemeenteraad onverkort gelden voor zowel
de publiekrechtelijke als de privaatrechtelijk in stand gehouden samenwerkingsschool.
Waarom is terzake geen wettelijke bepaling opgenomen, zo vroegen deze leden.In het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs is inderdaad een goedkeuringsvereiste
van de begroting en de rekening opgenomen, zowel bij de openbare school die
in stand wordt gehouden door een privaatrechtelijke rechtspersoon, als bij
een publiekrechtelijk in stand gehouden openbare school.In het wetsvoorstel samenwerkingsscholen is de eis tot goedkeuring van
begroting en rekening niet opgenomen. Daarmee zou immers bereikt worden dat
van overwegende overheidsinvloed op de gehele samenwerkingsschool sprake is.
Wel is in het wetsvoorstel een verslagplicht naar de gemeenteraad opgenomen.
Door het financiële beleid van de samenwerkingsschool zouden de waarborgen
voor het openbaar onderwijs in het geding kunnen komen. Daarnaast bevat het
wetsvoorstel andere toezichtsvormen. Zo kan de gemeente het besluit tot samenwerken
intrekken en kunnen in de statuten nadere voorschriften op dit punt zijn opgenomen.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom – in navolging van het
wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs – in artikel 45, derde
lid, onder a, (en overeenkomstige artikelen) van het onderhavige wetsvoorstel
niet eveneens sprake is van «uitsluitend» het geven van openbaar
onderwijs en onderwijs van een of meer richtingen.Een stichting of een openbare rechtspersoon die een openbare school in
stand houdt, mag uitsluitend die openbare school in stand houden. Zij mag
bijvoorbeeld niet tevens een andere instelling met een andere – bijvoorbeeld
commerciële – doelstelling in stand houden. Zij moet ook overigens
voldoen aan de voorschriften zoals die zijn gesteld in het wetsvoorstel bestuursvorm
openbaar onderwijs. Voor de rechtspersoon die een samenwerkingsschool in stand houdt, gelden
andere voorschriften. Daarvoor gelden namelijk uitsluitend de in het onderhavige
wetsvoorstel opgenomen voorschriften. Omdat zowel recht moet worden gedaan
aan de vrijheid van het bijzonder onderwijs als aan de essentie van het openbaar
onderwijs, bevat het wetsvoorstel samenwerkingsscholen slechts voorschriften
voor zover dat noodzakelijk is ter waarborging van de grondwettelijke garantie
van openbaar onderwijs. 1.3. PlanprocedureDe leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre voor de planprocedure
ten behoeve van de oprichting van een samenwerkingsschool dezelfde criteria
gelden als voor zelfstandige scholen. Tevens vroegen deze leden of steeds
wordt uitgegaan van het op de samenwerkingsschool te plaatsen aantal leerlingen
of dat wordt gerekend per stream. De leden van de VVD-fractie vroegen naar
de mogelijkheid om alsnog een zelfstandige richting op te richten naast de
bestaande samenwerkingsschool. Kunnen belanghebbenden om te voldoen aan de
oprichtingscriteria dan putten uit het leerlingbestand van de samenwerkingsschool,
en is daarvoor vereist dat de desbetreffende stroming zich volledig afscheidt,
zo vroegen zij.De leden van de CDA-fractie vroegen of een samenwerkingsschool automatisch
een openbare school wordt wanneer het bijzonder schoolbestuur uit de samenwerkingsschool
stapt.De leden van de VVD-fractie stelden diverse vragen over intrekken van
de samenwerking. Wat zijn de consequenties van intrekking van de samenwerking
in de samenwerkingsschool door de gemeenteraad? Blijven de overige stromingen
dan voortbestaan? En wat gebeurt er met de openbare component? Moet de planprocedure
worden doorlopen?De leden van de SGP-fractie vroegen of uit de wet voldoende duidelijk
is dat bij het hanteren van getalscriteria voor de stichting en opheffing
elke stream wordt beschouwd als zelfstandige school.Ondergetekenden willen de diverse vragen die in het verslag zijn gesteld
en die betrekking hebben op aanvang en einde van de bekostiging van samenwerkingsscholen,
gezamenlijk behandelen. In het kader van de aanvang en beëindiging van
de bekostiging zouden ondergetekenden achtereenvolgens in willen gaan op de
oprichting van samenwerkingsscholen, het beëindigen van de samenwerking
en de consequenties van het wetsvoorstel voor de bestaande samenwerkingsscholen. Oprichting samenwerkingsscholenBij de totstandkoming van samenwerkingsscholen kunnen drie situaties worden
onderscheiden:a. een samenwerkingsschool komt tot stand op basis van een fusie van twee
of meer bestaande scholen,b. een samenwerkingsschool komt tot stand op basis van een aanvraag tot
oprichting van een nieuwe samenwerkingsschool, die niet voortkomt uit een
of meer reeds bestaande scholen, enc. een samenwerkingsschool komt tot stand op basis van uitbreiding van
een bestaande openbare of bijzondere school met een richting onderscheidenlijk
met openbaar onderwijs.ad a. In deze situatie is sprake van een reguliere fusie die getoetst
wordt op grond van de tekst van de – gewijzigde – artikelen 63a
WBO, 60a ISOVSO en 75 WVO. Daarbij wordt zowel in het basisonderwijs als het
voortgezet onderwijs getoetst aan de opheffingsnormen (indien bij de fusie
niet tevens sprake is van uitbreiding met een richting of met openbaar onderwijs).
In het (voortgezet) speciaal onderwijs wordt getoetst aan de
stichtingsnormen. Bovendien zal voor de minister daarbij als toetsingskader
dienen de vraag of is voldaan aan de voor een samenwerkingsschool geldende
voorschriften (artikelen 45 WBO, 54 ISOVSO en 6a WVO).Ad b. In de onder b genoemde situatie is in het basisonderwijs en het
voortgezet onderwijs de reguliere planprocedure van toepassing. De totstandkoming
van de samenwerkingsschool zal worden getoetst aan de voor de school als geheel
geldende stichtingsnormen en aan de andere voorwaarden met het oog op een
evenwichtige spreiding van onderwijsvoorzieningen. Beoordeeld zal worden of
de prognose van de totale school leidt tot een voldoende aantal leerlingen
dat de school zal bezoeken zodat voldaan wordt aan de stichtingsnorm. Voor
de beoordeling wordt onder meer nagegaan waar binnen redelijke afstand scholen
liggen waar reeds onderwijs van de desbetreffende richting(en) resp. openbaar
onderwijs wordt gegeven. Het aantal leerlingen waarvoor op die scholen plaatsruimte
is, mag voor de aangevraagde samenwerkingsschool niet worden meegeteld.Indien het een samenwerkingsschool betreft waarin tevens onderwijs wordt
gegeven van de gewenste richting, wordt die school in zijn geheel meegenomen.
Hiervoor is niet vereist dat de betreffende stroming zich binnen de samenwerkingsschool
volledig heeft afgescheiden. Gekeken wordt in dat geval naar de totale leegstand
en niet naar een gedeelte in verband met het percentage leerlingen van die
richting die naar de samenwerkingsschool zouden gaan.Overigens ontstaat er in dit geval een samenwerkingsschool. Er is geen
sprake van een nieuwe, afzonderlijke richting.Naast de planprocedurele toetsing zal voor de minister ook in deze situatie
tevens als toetsingskader dienen de vraag of is voldaan aan de voor een samenwerkingsschool
geldende voorschriften (artikelen 45 WBO, 54 ISOVSO en 6a WVO).Voor het (voortgezet) speciaal onderwijs geldt een ander regime. Tot een
bij wet te bepalen datum is de reguliere planprocedure voor het (voortgezet)
speciaal onderwijs niet meer van toepassing. In de plaats daarvan wordt voor
de totstandkoming van nieuw op te richten scholen artikel 60a toegepast. Bij
wet van 7 februari 1991, Stb. 73 is de ISOVSO gewijzigd en zijn de artikelen
60a en 60b ingevoegd. Wanneer bij wet de reguliere planprocedure weer van
toepassing wordt, zal daarbij tevens worden voorzien in aanpassing van de
voorschriften, analoog aan de in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen wijziging
van artikel 60a. Ad c. Uitbreiding van een bestaande openbare of bijzondere school met
een richting onderscheidenlijk met openbaar onderwijs wordt beheerst door
de tekst van de – gewijzigde – artikelen 63a WBO, 60a ISOVSO en
75 WVO. Wat betreft artikel 63a WBO betekent dit dat het thans reeds bestaande
artikel 63a in zekere zin een ruimere betekenis krijgt omdat de totstandkoming
van «echte» samenwerkingsscholen (samenwerkingsscholen in de zin
van het wetsvoorstel) onder de reikwijdte gaat vallen.Een en ander betekent zowel voor het basisonderwijs, als het (voortgezet)
speciaal onderwijs en het voortgezet onderwijs dat het bevoegd gezag, indien
uitbreiding van een bestaande openbare of bijzondere school met een richting
onderscheidenlijk met openbaar onderwijs wordt gewenst, altijd een verzoek
daartoe zal moeten doen. Naast de planprocedurele toetsing zal voor de minister
tevens als toetsingskader dienen de vraag of is voldaan aan de voor een samenwerkingsschool
geldende voorschriften (artikelen 45 WBO, 54 ISOVSO en 6a WVO).Analoog aan artikel 63a WBO en artikel 60a ISOVSO zal de jaarlijkse beleidsregel
omtrent samenvoegingen in het voortgezet onderwijs worden aangevuld
in die zin dat bij uitbreiding in bovenbedoelde zin, de school als geheel
wordt getoetst aan de stichtingsnormen.Het is ook mogelijk dat sprake is van oprichting van een andere school
in de buurt van een samenwerkingsschool. In dat geval wordt voor het bepalen
van de leegstand nagegaan op welke scholen binnen redelijke afstand, en dat
kunnen ook samenwerkingsscholen zijn, het onderwijs van de desbetreffende
richting (respectievelijk openbaar onderwijs), wordt gegeven. Het zijn van
samenwerkingsschool is daarvoor niet relevant. Voor het bepalen van de leegstand
wordt uitgegaan van leegstand op alle scholen van dezelfde richting (resp.
openbaar onderwijs), samenwerkingsschool of niet. Beëindigen van de samenwerkingWanneer de samenwerking wordt beëindigd zal de school in beginsel
niet meer voor bekostiging in aanmerking komen. Deze situatie komt overeen
met omzetting van een bijzondere naar een openbare school of omgekeerd, waarop
de toetsing van artikel 63a WBO, 60a ISOVSO en 75 WVO van toepassing is. Immers,
er is geen sprake meer van een school voor openbaar én bijzonder onderwijs.
Dit betekent dat door alle betrokken partijen die een school van hun richting
in stand willen houden, een verzoek tot omzetting bij de minister zal moeten
worden ingediend, waarna het verzoek conform de voor omzetting geldende voorschriften
zal worden getoetst. Een en ander betekent dat er na beëindiging van
de samenwerking dus niet zonder meer twee of meer nieuwe scholen tot stand
kunnen komen. In het kader van de omzettingsprocedure worden alle verzoeken
immers conform de voor omzetting geldende voorschriften getoetst.Deze situatie doet zich niet voor wanneer de samenwerking wordt beëindigd
maar er toch nog een samenwerkingsschool blijft voortbestaan. Immers, wanneer
een bijzonder schoolbestuur uit een samenwerkingsschool van openbaar onderwijs
en twee richtingen stapt, blijft de samenwerkingsschool openbaar-bijzonder
voortbestaan. Wanneer de partij die uit een dergelijke samenwerkingsschool
stapt, zelf een bijzondere school in stand wil houden, zal zij daartoe een
verzoek tot stichting van een school van de desbetreffende richting moeten
indienen. Consequenties van het wetsvoorstel voor de bestaande samenwerkingsscholenOmdat de bestaande samenwerkingsscholen geen samenwerkingsscholen zijn
in de zin van het wetsvoorstel – al kan er materieel sprake zijn van
vergaande samenwerking – hoeven de statuten e.d. van de bestaande samenwerkingsscholen
niet te worden gewijzigd na aanvaarding van het wetsvoorstel. De thans bestaande
samenwerkingsscholen worden in stand gehouden door een openbaar lichaam op
grond van de Wet gemeenschappelijke regeling, door een commissie op grond
van artikel 82 van de Gemeentewet of door een privaatrechtelijke rechtspersoon.
Op grond van de huidige wetgeving zijn het in juridische zin ofwel openbare
scholen, ofwel bijzondere scholen.Dit geldt ook voor de scholen die tot stand zijn gekomen op grond van
artikel 63a WBO. Het wetsvoorstel doet geen afbreuk aan bestaande vormen van
samenwerking. Voor nieuw in het leven te roepen samenwerkingsscholen geldt
een ander, daarop toegesneden wettelijk regime. Wel is het wetsvoorstel in
de bij deze nota naar aanleiding van het verslag gevoegde nota van wijziging
aangevuld met een voorschrift omtrent de reeds bestaande school voor openbaar
en protestant-christelijk onderwijs in Earnewâld. Op grond van de wet
van 15 december 1993, Stb. 716, zal de bekostiging van die school
worden beëindigd indien niet voor 1 oktober 1998 een passende voorziening
is getroffen. 2. Financiële gelijkstellingDe leden van de CDA-fractie hadden met verbazing van de term «bevoordeling»
in de paragraaf over de financiële gelijkstelling kennis genomen. Zij
vroegen wat de regering hiermee heeft bedoeld.Hier is kennelijk sprake van een misverstand. Ondergetekenden willen benadrukken
dat het woord «bevoordeling» in de memorie van toelichting niet
is gebruikt om aan te geven dat er thans sprake zou zijn van bevoordeling
in het kader van de overschrijdingsregeling. Integendeel, betoogd werd slechts
dat de achtergrond van de overschrijdingsregeling daarin is gelegen dat bevoordeling
van het openbaar onderwijs of het bijzonder onderwijs moet worden voorkomen.
Zoals deze leden terecht opmerken beoogt de financiële gelijkstelling
immers gelijke bekostiging van openbaar en bijzonder onderwijs.De leden van de CDA-fractie vroegen of het consequent is om enerzijds
de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs te waarborgen en anderzijds
de samenwerkingsschool aan te merken als bijzondere school.Inderdaad is een van de uitgangspunten van het wetsvoorstel dat de wezenskenmerken
van het openbaar onderwijs in een samenwerkingsschool gewaarborgd moeten zijn.
Uitgangspunt van het wetsvoorstel is dan ook dat de regels die in het algemeen
gelden voor het openbaar onderwijs als zodanig, ook gelden voor zover het
betreft openbaar onderwijs in een samenwerkingsschool. Daarnaast bevat het
wetsvoorstel een aantal specifieke waarborgen voor zover het betreft openbaar
onderwijs. Iets anders is dat de school als geheel in organisatorische zin
(in het bijzonder voor de bekostiging) wordt aangemerkt als bijzondere school.
Daarmee is een samenwerkingsschool uiteraard nog geen bijzondere school. Wel
gelden in bepaalde opzichten dezelfde regels.De leden van de CDA-fractie vroegen of er in de toekomst twee soorten
leerlingen openbaar onderwijs komen: leerlingen die rechtstreeks door het
gemeentebestuur op de openbare school eventueel extra worden bekostigd en
leerlingen op de samenwerkingsschool die geen rechtstreekse bekostigingsrelatie
met het gemeentebestuur hebben. Hoe is dit onderscheid in de praktijk op te
lossen, zo vroegen deze leden. Ook de leden van de RPF-fractie vroegen of
een samenwerkingsschool voor de toepassing van de overschrijdingsregeling
wordt aangemerkt als bijzondere school en wat dit in de praktijk betekent.Inderdaad wordt een samenwerkingsschool voor de toepassing van de overschrijdingsregeling
aangemerkt als bijzondere school. Zoals in de memorie van toelichting reeds
is opgemerkt, betekent dit dat ook een samenwerkingsschool dus inkomsten kan
ontvangen uit de toepassing van de overschrijdingsregeling. Voor het overige
is er uiteraard geen sprake van twee soorten leerlingen. Wel is het zo dat
de leerlingen van een samenwerkingsschool op een school zitten die voor de
toepassing van de overschrijdingsregeling wordt aangemerkt als bijzondere
school.De leden van de SGP-fractie vroegen naar de situatie waarin een gemeente
aan een samenwerkingsschool rechtstreeks geld toedeelt.Omdat bij een samenwerkingsschool sprake is van vermogensrechtelijke verzelfstandiging,
kan een samenwerkingsschool inderdaad geld ontvangen van een gemeente. Voor
het overige zij verwezen naar het wetsvoorstel inzake aanpassing van de overschrijdingsregeling. 3. De samenwerkingsschool en het constitutionele recht 3.1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering Grondwetswijziging
heeft overwogen.Ondergetekenden hebben dat niet overwogen. Zoals ook uit de memorie van
toelichting blijkt, zijn ondergetekenden immers van mening dat er geen sprake
is van strijd met artikel 23 van de Grondwet.De leden van diverse fracties hebben vragen gesteld met betrekking tot
de bij het wetsvoorstel uitgebrachte adviezen van de staatsrechtgeleerden.
De leden van de CDA-fractie wilden weten hoe met de aanvullende voorwaarden
van de adviseurs is omgegaan. Tevens vroegen deze leden waarom de regering
met externe adviseurs heeft gewerkt. Zij vroegen waarop de keuze van de personen
van de adviseurs is gebaseerd. Tot slot vroegen zij of de regering bereid
is alsnog advies in te winnen bij enkele andere hoogleraren. De leden van
de fractie van D66 vroegen of de regering alsnog advies zou willen vragen
over de juridische vormgeving van het wetsvoorstel.Alleen in het advies van prof.mr. Akkermans is sprake van een aanvullende
voorwaarde. Akkermans merkt in zijn advies op een bepaling te missen die het
mogelijk maakt te toetsen of het openbare onderwijs in een samenwerkingsschool
openbaar is in de zin van de wettelijke vereisten. Naar aanleiding van deze
suggestie van prof. mr. Akkermans is in het wetsvoorstel een bepaling opgenomen
die de gemeenteraad verplicht jaarlijks te toetsen of het openbare onderwijs
in de samenwerkingsschool openbaar is in de zin van de wettelijke vereisten.
Van deze toets moet een verslag worden toegestuurd aan de minister.Voor het overige is de memorie van toelichting op diverse punten uitgebreid
naar aanleiding van de uitgebrachte adviezen.De reden waarom de regering in dit geval met externe adviseurs heeft gewerkt,
is dat het bij de regeling van de samenwerkingsschool om een maatschappelijk
vraagstuk gaat, waarover verschillen van mening bestaan en waarover zwaarwegende
adviezen zijn uitgebracht door de Onderwijsraad en de Raad van State. De regering
achtte het wenselijk om vanuit wetenschappelijke hoek te bezien of de interpretatie
van de regering wordt gedeeld.Wat betreft de door de leden van de CDA-fractie voorgestelde adviseurs
merken ondergetekenden het volgende op. De regering onderschrijft de deskundigheid
en integriteit van de door de CDA-fractie aangedragen kandidaten. Ook de regering
heeft vanuit die overwegingen haar keuze gemaakt. Ook prof.mr. Burkens is
verzocht advies uit te brengen. Deze heeft echter van advisering afgezien
omdat hij lid was van de Onderwijsraad ten tijde van de advisering over het
wetsvoorstel door die raad. Voor het overige gaat het uiteraard niet aan om
over concrete namen van adviseurs te twisten.Tot slot merken ondergetekenden in dit verband op dat er geen aanleiding
bestaat om alsnog advies te vragen over de juridische vormgeving van het wetsvoorstel.
De adviseurs hadden de beschikking over de tekst van het wetsvoorstel. De
advisering geschiedde echter uitdrukkelijk in het licht van de principiële
vraag hoe het wetsvoorstel in het licht van artikel 23 van de Grondwet te
beoordelen is. Het is aan de Tweede en de Eerste Kamer om te oordelen over
wetsvoorstellen.De leden van de CDA-fractie vroegen een reactie op het onderscheid openbare
school–openbaar onderwijs, zoals in de adviezen werd opgeworpen.Prof. mr. Akkermans merkt in zijn advies op dat de Grondwetgever het begrip
openbaar onderwijs niet nader heeft ingevuld. De Grondwetgever heeft
echter evenmin aangegeven dat openbaar onderwijs in openbare scholen gegeven
moet worden, aldus Akkermans. Ondergetekenden zijn het eens met Akkermans
waar deze stelt dat uit de bijzin van de tweede volzin van het vierde lid
(«mits tot het ontvangen van zodanig onderwijs gelegenheid wordt gegeven»)
blijkt dat de grondwettelijke garantie in ieder geval het onderwijs in materiële
zin betreft. Dat de eerste volzin van artikel 23, vierde lid, «in een
genoegzaam aantal scholen» voorschrijft, hangt samen met het samenvallen
van verschillende betekenissen van het begrip «school»: tegelijkertijd
pedagogische eenheid, juridische entiteit en feitelijke instelling.Ook over de advisering door de Raad van State zijn door de leden van diverse
fracties vragen gesteld. De leden van de CDA-fractie vroegen waarom het wetsvoorstel
niet opnieuw aan de Raad van State ter advisering is voorgelegd. Is de regering
bereid alsnog een tweede advies bij de Raad van State in te winnen, zo vroegen
de leden van de fracties van CDA en D66. Ook de leden van de SGP-fractie zouden
graag het oordeel van de Raad van State over de huidige opzet vernemen. Tevens
vroegen deze leden hoe vaak de regering van plan is van het advies van de
Raad van State af te wijken.In februari 1994 is het wetsvoorstel inzake de bestuursvorm van het openbaar
onderwijs en de samenwerkingsscholen aan de Raad van State voorgelegd. De
Raad bracht zijn advies uit in oktober 1994. Het is vooral naar aanleiding
van het advies van de Raad van State dat ondergetekenden hebben besloten het
wetsvoorstel zoals dat was voorgelegd aan de Onderwijsraad en de Raad van
State, aanzienlijk te versoberen. De strekking van het wetsvoorstel is echter
dezelfde gebleven. Er is geen nieuw feit op grond waarvan het noodzakelijk
is het wetsvoorstel opnieuw aan de Raad voor te leggen. De Raad van State
is op alle essentiële punten ingegaan.Wat betreft het afwijken van het advies van de Raad van State merken ondergetekenden
op dat ieder wetsvoorstel na een fase van advisering uiteindelijk tot stand
komt op basis van een openbaar debat in het parlement. Ten overvloede zij
opgemerkt dat als de leden van de CDA-fractie zouden bedoelen dat door de
regering aan de argumenten van de Raad van State onvoldoende gewicht is toegekend,
dit niet juist is. De adviezen van de Raad van State zijn zeer zwaarwegend.
De regering heeft er uitvoerig bij stilgestaan. Eerst na ampel beraad heeft
de regering besloten om te komen tot de voorliggende tekst van het wetsvoorstel.
In het nader rapport en de memorie van toelichting is uitvoerig ingegaan op
een en ander.De leden van de CDA-fractie merkten op dat de Raad van State met de stichting
als bestuursvorm akkoord ging mits van «overheersende overheidsinvloed»
sprake is. Deze voorwaarde zou in het wetsvoorstel samenwerkingsscholen niet
gereleveerd worden.In de eerste plaats is in de memorie van toelichting wel degelijk ingegaan
op het standpunt van de Raad van State met betrekking tot de samenwerkingsschool.
Ondergetekenden verwijzen bijvoorbeeld naar pagina 8 van de memorie van toelichting.
Wat betreft de overwegende overheidsinvloed zij opgemerkt dat deze ook in
de tekst van het onderhavige wetsvoorstel is opgenomen (zie artikel 45, derde
lid, onderdeel c, van de WBO (en vergelijkbare artikelen in WVO en ISOVSO).Voor het antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie naar de
waarborgen voor het bijzonder onderwijs, zij verwezen naar het antwoord op
vragen van de leden van de fracties van VVD, SGP en de genoemde leden over
dit onderwerp, opgenomen in paragraaf 1.1. De leden van de CDA-fractie merkten op dat er geen sprake is van openbaar
onderwijs «van overheidswege» omdat het gemeentebestuur geen overwegende
invloed op het bevoegd gezag heeft.Zoals hiervoor reeds is opgemerkt zijn in artikel 45, derde lid, onderdeel
c, van de WBO (en vergelijkbare artikelen in WVO en ISOVSO) hieromtrent voorschriften
opgenomen. Er is sprake van overwegende overheidsinvloed voor zover het betreft
openbaar onderwijs in de samenwerkingsschool.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie met betrekking
tot de advisering door de Raad van State, zij verwezen naar het antwoord op
vragen van de leden van de fracties van CDA en D66 over dit onderwerp, hiervoor
in deze paragraaf opgenomen.De leden van de SGP-fractie vroegen zich af of er niet al voldoende mogelijkheden
tot samenwerken binnen één school zijn, bijvoorbeeld via algemeen-bijzonder
onderwijs. Tevens vroegen deze leden wat het toegevoegde nut is van de openbare
rechtspersoon naast de samenwerking via de WGR-constructie. Naar aanleiding
van het citaat van Buys op bladzijde 9 van de memorie van toelichting vroegen
deze leden hoe de regering de opkomst van de algemeen-bijzondere school ziet.
Is het bestaan daarvan ook niet een doorbreking van «de alleenheerschappij
van de kerkelijke school»? Welke consequenties verbindt de regering
daaraan, zo vroegen deze leden.Inderdaad is het voor scholen nu al mogelijk om samen te werken. In de
praktijk blijken schoolbesturen regelmatig naar mogelijkheden tot samenwerking
binnen een school te zoeken. De huidige wetgeving vormt daarbij echter een
belangrijke beperking. De thans bestaande samenwerkingsscholen worden in stand
gehouden door een openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke
regeling, door een commissie op grond van artikel 82 van de Gemeentewet of
door een privaatrechtelijke rechtspersoon. Op grond van de huidige wetgeving
zijn het in juridische zin echter altijd ofwel openbare scholen, ofwel bijzondere
scholen.Hiervoor in paragraaf 1.2 is reeds aangegeven dat de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het wetsvoorstel zijn geschrapt.Wat betreft de mogelijkheid om in een school voor algemeen bijzonder-onderwijs
samen te werken zij opgemerkt dat een dergelijke school bezwaarlijk als samenwerkingsschool
kan worden beschouwd. Het is immers een bijzondere school van een bepaalde
richting. Wat betreft het samenwerkingskarakter van een school geldt ook voor
andere richtingen dat de statuten van de rechtspersoon die een school in stand
houdt, zo ruim geformuleerd kunnen zijn dat daaruit van een zekere samenwerking
blijkt.Tot slot zij opgemerkt dat ondergetekenden het met de leden van de SGP-fractie
eens zijn dat de algemeen-bijzondere school evenals de samenwerkingsschool
in de toenmalige perceptie van de realiteit waarschijnlijk ontbrak. Het zou
echter een misverstand zijn om de opkomst van de samenwerkingsschool in het
huidige tijdsbeeld aan te merken als een doorbreking van «de alleenheerschappij
van de kerkelijke school». Er is thans immers geen sprake van een dergelijke
alleenheerschappij.De leden van de SGP-fractie vroegen hoe tot nu toe in de jurisprudentie
de samenwerkingsschool is benaderd.Voor zover bekend is er nog geen jurisprudentie ten aanzien van samenwerkingsscholen
gevormd. Voor het antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie naar de
waarborgen voor het bijzonder onderwijs, zij verwezen naar het antwoord op
vragen over dit onderwerp, opgenomen in paragraaf 1.1. 3.2. Algemeen maatschappelijk belangVoor het antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie omtrent
de bestaande samenwerkingsscholen, zij verwezen naar het antwoord op vragen
van de leden van de fracties van CDA, VVD en SGP over dit onderwerp, opgenomen
in paragraaf 1.1. 3.3. Constitutioneelrechtelijke aanvaardbaarheidDe leden van de VVD-fractie vroegen op grond waarvan de regering er van
uit gaat dat met «een genoegzaam aantal scholen» is bedoeld «een
genoegzaam aantal openbare scholen». Deze leden vroegen of de regering
alleen plaats voor de samenwerkingsschool ziet als aanvulling op een bestaand
geheel van openbare scholen. Zij merkten op dat door de vereisten van het
geven van openbaar onderwijs en een overheersende overheidsinvloed –
voor het openbare gedeelte van een samenwerkingsschool – de vereisten
van de eerste volzin van artikel 23 , vierde lid, van de Grondwet, toch reeds
vervuld zijn.Anders dan deze leden lijken te veronderstellen, blijkt uit het wetsvoorstel
zelf reeds dat naar de mening van de regering onder «een genoegzaam
aantal scholen» juist niet moet worden verstaan «een genoegzaam
aantal openbare scholen». Immers ook in de samenwerkingsschool kan gelegenheid
worden geboden tot het ontvangen van openbaar onderwijs. Ook prof.mr. Akkermans
geeft in zijn advies over de grondwettelijke aspecten aan de samenwerkingsschool
aan dat uit de bijzin van de tweede volzin van het vierde lid blijkt dat de
grondwettelijke garantie het openbaar onderwijs in materiële zin betreft.
Het is dan ook niet zo dat de regering alleen plaats ziet voor de samenwerkingsschool
als aanvulling op een bestaand geheel van openbare scholen. Zoals deze leden
terecht constateren is een van de uitgangspunten van het wetsvoorstel juist
om te garanderen dat ook een samenwerkingsschool voor zover het openbaar onderwijs
betreft, aan de essentiële kenmerken die daarvoor gelden, voldoet. Daarom
kan ook door het aanbieden van openbaar onderwijs in een samenwerkingsschool
worden voldaan aan het voorschrift van artikel 23, vierde lid, van de Grondwet.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie omtrent
de bestaande samenwerkingsscholen, zij verwezen naar het antwoord op vragen
van de leden van de fracties van CDA, D66 en de genoemde leden over dit onderwerp,
opgenomen in paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie omtrent
het van overeenkomstige toepassing verklaren van voorschriften, zij verwezen
naar het antwoord op een vraag van de leden van de SGP-fractie over dit onderwerp,
opgenomen in paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie omtrent
het toetreden tot een samenwerkingsschool, zij verwezen naar het antwoord
op de vraag van deze leden over de eenzijdige oprichtingsbevoegdheid van de
overheid ten aanzien van de publiekrechtelijke samenwerkingsschool, opgenomen
in paragraaf 1.2.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie hoe zowel
sprake kan zijn van overheersende overheidsinvloed als van gelijkwaardige
samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs, zij verwezen
naar het antwoord op een vraag van de leden van de RPF-fractie over dit onderwerp,
opgenomen in paragraaf 1.1.De leden van de fractie van D66 vroegen of het grondwettelijk noodzakelijk
is dat de overheid overheersende invloed heeft op de bedrijfsvoering en op
het personeelsbeleid van een samenwerkingsschool voor zover het openbaar onderwijs
betreft. Tevens vroegen zij waaruit die overheersende overheidsinvloed dient
te bestaan.Naar de mening van ondergetekenden is dit inderdaad het geval. Het is
een essentiële voorwaarde voor het verzekeren van het openbaar onderwijs
in een samenwerkingsschool, waarvoor het wetsvoorstel ook de kaders biedt.
Het is echter afhankelijk van de afspraken tussen betrokken partijen hoe een
en ander organisatorisch is vorm gegeven. Deze afspraken kunnen betrekking
hebben op de samenstelling van het bestuur, de bevoegdheidsverdeling in het
bestuur en de op de feitelijke vormgeving van het toezicht.De leden van de D66-fractie vroegen of een rigide scheiding tussen de
openbare poot en de bijzondere poot in een samenwerkingsschool uitvoerbaar
en wenselijk is. Tevens vroegen zij of een dergelijke rigide scheiding samenwerking
niet zal belemmeren.Naar de mening van ondergetekenden is een rigide scheiding noch uitvoerbaar
noch wenselijk. Een scheiding zal immers nooit uitvoerbaar zijn wanneer die
rigide is. In hoeverre een bepaalde mate van scheiding tussen de «openbare
poot» en de «bijzondere poot» wenselijk is, is in beginsel
een zaak van partijen. Uitgangspunt blijft echter dat het om een school gaat
waarin sprake is van samenwerking. Anderzijds kunnen er natuurlijk wel afspraken
worden gemaakt tussen betrokken partijen over hoe een en ander organisatorisch
wordt vorm gegeven. In de memorie van toelichting is in dit verband bijvoorbeeld
opgemerkt dat van een samenwerkingsschool ook sprake kan zijn wanneer een
school met een hoofdvestiging en een nevenvestiging in een der vestigingen
openbaar onderwijs aanbiedt en in de andere onderwijs naar richting. Het doel
van een samenwerkingsschool is immers mede het geven van openbaar onderwijs.
Het openbaar onderwijs zal daarom altijd herkenbaar als openbaar onderwijs
in de zin van artikel 29 WBO (en vergelijkbare artikelen) aanwezig moeten
zijn.De leden van de fractie van D66 vroegen naar ervaringsgegevens die een
beeld kunnen geven hoe de bestaande samenwerkingsscholen tot nu toe invulling
hebben gegeven aan de overheersende overheidsinvloed.Formeel bezien zijn er thans nog geen «echte» samenwerkingsscholen
voor onderwijs van een of meer richtingen en openbaar onderwijs, zoals bedoeld
in het wetsvoorstel. Het aantal feitelijke samenwerkingsscholen (scholen die
betrokkenen zelf als zodanig aanmerken) is echter veel groter. De huidige
scholen waarin wordt samengewerkt tussen openbaar en bijzonder onderwijs zijn
ofwel openbare scholen ofwel bijzondere scholen. Voor zover sprake is van
een openbare school, in stand gehouden door een gemeentelijke commissie of
een gemeenschappelijke regeling is er zonder meer sprake van overheersende
invloed van de overheid, het gaat immers om openbare scholen. Waar het gaat
om bijzondere scholen is een en ander afhankelijk van de statuten. Op dit
moment gelden daarvoor geen voorschriften maar dienen de statuten duidelijkheid
te scheppen.De leden van de D66-fractie vroegen of er meer (juridische) problemen
te verwachten zijn in een publiekrechtelijke samenwerkingssconstructie dan
in een privaatrechtelijke constructie.Zoals hiervoor in paragraaf 1.2 is aangegeven zijn de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het wetsvoorstel geschrapt. Voor het antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie omtrent
de advisering door de staatsrechtgeleerden, zij verwezen naar het antwoord
op de vragen van de leden van de CDA-fractie en van de genoemde leden omtrent
dit onderwerp, opgenomen in paragraaf 3.1.De leden van de fractie van D66 vroegen of er een wettelijke noodzaak
is om onderscheid te maken tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs.
Deze leden vroegen of artikel 23, vierde lid, van de Grondwet zich hiertegen
niet verzet.Naar de letter heeft artikel 23, vierde lid, uitsluitend betrekking op
het algemeen vormend lager onderwijs. In de loop der tijd heeft de wetgever
echter besloten de waarborgen die de Grondwet biedt, door te trekken naar
andere onderwijssectoren zoals (de bovenbouw van) het voortgezet onderwijs.
Ook voor die onderwijssoorten worden deugdelijkheidseisen en bekostigingsvoorwaarden
bij de wet geregeld. Ook het doortrekken van deze lijn, waar het betreft de
«alomtegenwoordigheid» van het openbaar algemeen vormend lager
onderwijs naar andere onderwijssoorten staat niet op gespannen voet met artikel
23 Grondwet, omdat het daarbij steeds gaat om het uitbreiden van waarborgen.
In het feit dat de Grondwet waarborgen biedt, kan naar de mening van ondergetekenden
juist een argument worden gezien om geen onderscheid te maken tussen basisonderwijs
en voortgezet onderwijs. Niets verzet zich er immers tegen om andere onderwijssoorten
gelijk te behandelen aan het basisonderwijs, waar het gaat om wettelijke waarborgen.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de GPV-fractie omtrent
de grondwettelijk gegarandeerde benoemingsvrijheid, zij verwezen naar het
antwoord op vragen omtrent dit onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf
1.1.De leden van de GPV-fractie vroegen of het bevoegd gezag geen ondoorzichtige
figuur zou worden, nu daarin ook bestuursleden van het openbaar onderwijs
zitting kunnen hebben. Welke mogelijkheden zullen ouders dan nog hebben om
invulling te geven aan deze vrijheid, zo vroegen deze leden.Zoals deze leden zelf al aangeven, is het antwoord daarin gelegen dat
partijen uit vrijwilligheid tot een samenwerkingsschool besluiten. Anders
dan deze leden veronderstellen is het niet zonder meer altijd het geval dat
met een beroep op overheersende overheidsinvloed een veto kan worden uitgesproken
door bestuursleden die namens het openbaar onderwijs in het bestuur zitting
hebben. Een en andere is afhankelijk van de tussen partijen gemaakte afspraken,
zoals neergelegd in de statuten, en van de organisatorische vormgeving.De leden van de GPV-fractie merkten op dat bijzondere scholen zich gedwongen
kunnen voelen om in een samenwerkingsschool te participeren. Hoe verhoudt
zich dit tot de grondwettelijke taak van de overheid om de vrijheid van onderwijs
te waarborgen, zo vroegen deze leden.Het feit dat scholen zich geroepen voelen tot deelname aan een samenwerkingsschool
omdat er te weinig leerlingen zijn om aan een school uitgaande van de eigen
richting gestalte te geven, staat naar de mening van ondergetekenden niet
op gespannen voet met de grondwettelijke taak van de overheid. Het is immers
de wetgever zelf die de opheffingsnormen voor scholen wettelijk heeft vastgelegd.
Wanneer een school te weinig leerlingen heeft om aan die wettelijke normen
te voldoen, kan de samenwerkingsschool een mogelijkheid zijn om aldus te bewerkstelligen
dat er voldoende potentieel is voor bekostiging van een school. De leden van de GPV-fractie vroegen of er door de uitzondering op het
uitgangspunt dat op het bestuur van de rechtspersoon van een overheersende
overheidsinvloed sprake is, nog wel sprake is van openbaar onderwijs. Is het
denkbaar dat bestuursleden van bijzondere scholen verantwoordelijk zijn voor
het in stand houden van openbaar onderwijs, zo vroegen deze leden.Zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt, is deze uitzondering
slechts gemaakt voor zover deze door het belang van samenwerking door openbaar
onderwijs met onderwijs van één of meer richtingen wordt gerechtvaardigd.
Voor zover het openbaar onderwijs betreft biedt het wetsvoorstel voldoende
waarborgen om de essentialia daarvan te behouden.Wat betreft de tweede vraag van deze leden zij opgemerkt dat het ook thans
reeds mogelijk is dat anderen dan vertegenwoordigers van de gemeente mede-verantwoordelijk
zijn voor het in stand houden van openbaar onderwijs. Te wijzen valt op de
deelname van anderen dan vertegenwoordigers van de gemeente in het bestuur
van een openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke regeling,
dat een openbare school in stand houdt.De leden van GPV-fractie vroegen of de uitzondering op het uitgangspunt
dat op het bestuur van de rechtspersoon van een overheersende overheidsinvloed
sprake is, niet betekent dat er een andere stichtingsvorm ontstaat dan in
het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs.Inderdaad gelden voor een stichting die een samenwerkingsschool met openbaar
onderwijs in stand houdt, andere voorschriften dan voor een stichting die
een openbare school in stand houdt. Zoals hiervoor in paragraaf 1.2 ook is
opgemerkt, mag een stichting (of een openbare rechtspersoon) die een openbare
school in stand houdt, uitsluitend die openbare school in stand houden. Ook
overigens moet een dergelijke stichting voldoen aan de voorschriften zoals
die zijn gesteld in het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs.Voor de stichting die een samenwerkingsschool in stand houdt, gelden andere
voorschriften. Daarvoor gelden namelijk uitsluitend de in het onderhavige
wetsvoorstel opgenomen voorschriften. Omdat zowel recht moet worden gedaan
aan de vrijheid van het bijzonder onderwijs als aan de essentie van het openbaar
onderwijs, bevat het wetsvoorstel samenwerkingsscholen slechts voorschriften
voor zover dat noodzakelijk is ter waarborging van de grondwettelijke garantie
van openbaar onderwijs. 3.4. De actuele vormgeving van de wetgevende taakDe leden van de VVD-fractie zijn er vooralsnog niet van overtuigd dat
pedagogische vrijheid van het openbaar onderwijs en vrijheid van richting
van het bijzonder onderwijs de wetgever zouden verbieden ook ten aanzien van
de inhoudelijke vormgeving van de samenwerkingsschool sturend op te treden,
in die zin dat de wetgever meer doet dan louter een globaal wettelijk kader
te verschaffen.In concreto is het niet aan de wetgever om sturend op te treden. Dit past
niet in ons (grond)wettelijk stelsel. De wetgever kan slechts sturend optreden
voor zover de noodzaak om deugdelijkheidseisen te stellen zich aandient. Ook
in het kader van het onderhavige wetsvoorstel is het niet noodzakelijk en
niet gewenst om ten aanzien van het bijzonder onderwijs voorschriften te geven.
Daarmee is overigens niet gezegd dat de wetgever in concrete gevallen niet
zou kunnen besluiten voor het bijzonder onderwijs in het algemeen voorschriften
te geven. 4. De inhoudelijke kenmerken van de samenwerkingsschoolVoor het antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie omtrent
de waarborgen voor het bijzonder onderwijs, zij verwezen naar het antwoord
op vragen van de leden van de fracties van VVD, SGP en de genoemde leden omtrent
dit onderwerp, opgenomen in paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of een samenwerkingsschool
automatisch een openbare school wordt wanneer het bijzonder schoolbestuur
uit de samenwerkingsschool stapt, zij verwezen naar het antwoord op vragen
omtrent dit onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf 1.3.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie omtrent
de benoemingsvrijheid, zij verwezen naar het antwoord op vragen omtrent dit
onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie omtrent
boventalligheid en omtrent gescheiden personeelsbestanden, zij verwezen naar
het antwoord op vragen omtrent dit onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf
1.1.De leden van de VVD-fractie plaatsten vraagtekens bij de redenering dat
in geval sprake is van een school van onvoldoende omvang, de openbare stroom
moet prevaleren. De leden van de RPF-fractie vroegen wat het verschil tussen
een samenwerkingsschool en een openbare school is bij afwezigheid van streams.Ondergetekenden zijn het in hoofdlijnen eens met de opvatting van de leden
van de VVD-fractie dat ook inbedding van een openbare stroom binnen het geheel
van bijzonder onderwijs mogelijk is indien de overheersende invloed ten aanzien
van de openbare component voldoende is gewaarborgd. Toch zal er ook in de
door deze leden geschetste situatie sprake zijn van prevaleren van het openbaar
onderwijs in die zin dat de essentiële kenmerken die voor het openbaar
onderwijs gelden, in die situatie ook voor het geheel gelden.Overigens zij opgemerkt dat het doel van de samenwerkingsschool het geven
van zowel openbaar onderwijs als bijzonder onderwijs blijft.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie omtrent
de institutionele fusie en de besturenfusie en de vergelijking met de ROC-vorming,
zij verwezen naar het antwoord op vragen van de leden van de fracties van
CDA, SGP en de genoemde leden omtrent dit onderwerp, opgenomen in paragraaf
1.1.De leden van de VVD-fractie vroegen een reactie op hun standpunt dat voor
scholen met afzonderlijke stromingen in wettelijke of statutaire voorschriften
de componenten van zowel het bijzonder als het openbaar onderwijs voldoende
geëerbiedigd worden.Ondergetekenden willen voorop stellen dat het aan het bevoegd gezag van
de samenwerkingsschool respectievelijk de bevoegde gezagsorganen die besluiten
om een samenwerkingsschool op te richten, is om daaraan naar eigen inzicht
vorm te geven. Dit geldt voor de aard van de samenwerking en uiteraard ook
voor de onderwijskundige aspecten. Voor het goed functioneren van streams
zal het in de praktijk inderdaad van belang zijn om duidelijke afspraken te
maken. Voor het overige zijn ondergetekenden het met de leden van de VVD-fractie
eens dat er ook in de praktijk sprake zal moeten zijn van materiële gelijkwaardigheid. De leden van de VVD-fractie vroegen of in een samenwerkingsconstructie
met een hoofdvestiging en een nevenvestiging beide vestigingen ieder hun eigen
schoolwerkplan kunnen hebben.De wet biedt geen ruimte voor een eigen schoolwerkplan voor de hoofdvestiging
en de nevenvestiging. Wel is binnen de gemeenschappelijke doelstellingen van
de samenwerkingsschool een zekere inkleuring van het schoolwerkplan per vestiging
mogelijk. Het instrument schoolwerkplan biedt daarvoor voldoende ruimte. Dit
zal in het algemeen zeker het geval zijn, omdat het doel van de school is
onderwijs met een samenwerkingskarakter aan te bieden.De leden van de VVD-fractie vroegen of het personeel van een samenwerkingsschool
een streamaanstelling of een schoolaanstelling krijgt.Zoals hierboven reeds is opgemerkt, is het feit dat sprake is van een
samenwerkingsschool niet relevant voor het aanstellen van personeel. Zoals
dat bij ieder school het geval is, is ook bij een samenwerkingsschool in beginsel
altijd sprake van een bestuursaanstelling. Wel is in de statuten te regelen
dat het personeel de facto naar stream wordt aangesteld. Deze «streamaanstelling»
zal echter nooit de wettelijke voorschriften zoals die gelden omtrent het
participatiefonds en de eigen wachtgelder, kunnen doorbreken.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie omtrent
de TWAO en het participatiefonds, zij verwezen naar het antwoord op vragen
omtrent dit onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf 1.1. De leden van de VVD-fractie vroegen of het vestigingen toegestaan kan
worden een eigen personeelsbeleid te voeren. Is hiervoor wetswijziging noodzakelijk,
zo vroegen deze leden. En wat acht de regering wenselijk gelet op de doelstellingen
van de wachtgeldregeling alsmede gelet op de vrijheid van inrichting van het
bijzonder onderwijs?Zoals hierboven in paragraaf 1.1 is opgemerkt, is het tot op zekere hoogte
mogelijk om een eigen personeelsbeleid te voeren. De wet laat alle ruimte
om te komen tot organisatorische differentiatie. Wanneer deze differentiatie
betrekking heeft op het personeelsbeleid kan aldus worden voorzien in een
procedure van benoeming van personeel die recht doet aan een evenwichtige
samenstelling van het personeelsbestand. Benoemingen zouden bijvoorbeeld per
vestiging kunnen geschieden. In die zin kan er als het ware sprake zijn van
twee personeelsbestanden.Het is echter niet mogelijk om binnen het kader van het voorliggende wetsvoorstel
per vestiging een volledig eigen personeelsbeleid te voeren. Dit zou betekenen
dat ook de reikwijdte van de bedoelde wachtgeldersregelingen beperkt zou blijven
tot de stream. Daarvoor zou wetswijziging nodig zijn. Ondergetekenden menen
dat de doelstelling van de wachtgeldersregelingen in dat geval echter te zeer
doorkruist zou worden.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie omtrent
het intrekken van de samenwerking, zij verwezen naar het antwoord op vragen
omtrent dit onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf 1.3.De leden van de VVD-fractie zagen niet in waarom niet voor de bijzondere
stroming de bevoegdheid om de samenwerking in te trekken niet was opgenomen.Zoals hiervoor in paragraaf 3.1 is opgemerkt, is het bijzonder onderwijs
in beginsel van iedere overheidsinmenging gevrijwaard. Het is gezien dat uitgangspunt
dan ook principieel onjuist om de vrijheid van het bijzonder onderwijs met
betrekking tot de samenwerkingsscholen wettelijk nader te normeren. Ook het
bieden van de bevoegdheid om de samenwerking in te trekken, hoeft niet wettelijk
te worden geregeld. De bevoegdheid is immers altijd aanwezig. Voor het antwoord op de vragen van de leden van de RPF-fractie omtrent
het personeelsbeleid en de benoemingsvrijheid, zij verwezen naar het antwoord
op vragen omtrent dit onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf 1.1.De leden van de RPF-fractie vroegen of het bijzondere deel nog op enigerlei
wijze herkenbaar moet blijven in een samenwerkingsschool.De vraag of het bijzondere deel – of het openbare deel – nog
op enigerlei wijze herkenbaar is, is geheel aan betrokken partijen. In de
praktijk kan dit wenselijk worden geacht. De mate waarin daar in de praktijk
sprake van is, is echter geen zorg van de wetgever.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de RPF-fractie omtrent
het verschil tussen een samenwerkingsschool en een openbare school bij afwezigheid
van streams, zij verwezen naar het antwoord op een vraag van de leden van
de VVD-fractie omtrent het prevaleren van de openbare stroom bij een school
van onvoldoende omvang, opgenomen in paragraaf 4. De leden van de RPF-fractie vroegen wat ondergetekenden van de rapportage
door het bestuur van de rechtspersoon aan de gemeenteraad verwachten. Wanneer
is sprake van onvoldoende herkenbaarheid, zo vroegen deze leden.Van de rapportage verwachten ondergetekenden dat voortdurend op controleerbare
wijze verantwoording wordt afgelegd. Deze rapportage is van belang ten behoeve
van de grondwettelijke garantie van het openbaar onderwijs. Het gemeentebestuur
heeft een belangrijke bewakende rol daarbij. Deze rol kan hij alleen dan goed
vervullen wanneer hij over voldoende informatie beschikt. De mate van herkenbaarheid
van zowel het openbaar onderwijs als het bijzonder onderwijs in een samenwerkingsschool
is uiteindelijk altijd een zaak van het bevoegd gezag van de school. Daarbij
zal het openbaar onderwijs altijd herkenbaar aanwezig moeten zijn als openbaar
onderwijs in de zin van artikel 29 WBO (en vergelijkbare artikelen).De leden van de RPF-fractie merkten op te verwachten dat in een samenwerkingsschool
hoe dan ook afbreuk wordt gedaan aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs.
Een samenwerkingsschool met een protestant-christelijke stream doet toch altijd
afbreuk aan de religieuze neutraliteit die een openbare school zou moeten
kenmerken, zo vroegen deze leden.De leden van de GPV-fractie vroegen of de regering zich niet bewust is
van de spanning met de doelstelling van het openbaar onderwijs dat van een
inkleuring op godsdienstige of levensbeschouwelijke basis juist bewust wordt
afgezien. In de praktijk zal immers sprake zijn van het gedwongen formeren
van gezamenlijke groepen. Zij vroegen of de regering niet bevreesd was dat
een en ander ten koste zal gaan van het openbaar dan wel bijzonder onderwijs.Ondergetekenden zijn het niet eens met deze leden. Het openbaar onderwijs
kenmerkt zich niet door afzijdigheid ten opzichte van levensbeschouwelijke
en godsdienstige vragen, maar juist door de positieve aandacht voor de inhoud
en de verscheidenheid daarvan. Er kan niet worden gesteld dat een gemeenschappelijke
basis voor samenwerking bij voorbaat ontbreekt. Daarbij staat voorop dat het
bestuur van een samenwerkingsschool altijd de wettelijke voorschriften in
acht moet nemen. De voorschriften die gelden voor een samenwerkingsschool,
zien met name op het waarborgen van het openbaar onderwijs. Bovendien moet
het bestuur van een samenwerkingsschool altijd de doelstellingen van de school
uitvoeren conform de statuten. Uiteindelijk is het aan de gemeente om in het
uiterste geval de samenwerking in te trekken indien zij van oordeel is dat
het belang van de zorg voor voldoende openbaar onderwijs dat
vordert. Overigens kan ook het bijzondere deel uiteraard de samenwerking intrekken.Wat betreft de religieuze neutraliteit merken ondergetekenden op dat het
openbaar onderwijs een positieve neutraliteit kent. Het is niet zo dat een
openbare school zich verre moet houden van religieuze zaken. Integendeel,
het bevoegd gezag van een openbare school moet immers aandacht schenken aan
de levensbeschouwelijke en maatschappelijke waarden van onze samenleving.
Bovendien moet het bevoegd gezag van een openbare school leerlingen in de
gelegenheid stellen op de school godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs te ontvangen.Voor het antwoord op de vragen van de leden van de SGP-fractie omtrent
het eigen personeelsbeleid, zij verwezen naar het antwoord op de vragen omtrent
dat onderwerp, opgenomen in het begin van paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de SGP-fractie omtrent
het ROC-concept, zij verwezen naar het antwoord op vragen van de leden van
de fracties van CDA, VVD en de genoemde leden daarover, opgenomen in paragraaf
1.1.De leden van de SGP-fractie vroegen hoe recht kan worden gedaan aan het
eigene van het openbaar respectievelijk bijzonder onderwijs, zonder dat extra
middelen beschikbaar worden gesteld.Voorop staat dat scholen uit vrijwilligheid besluiten tot het tot stand
brengen van een samenwerkingsschool. Anders dan deze leden veronderstellen,
is in de memorie van toelichting niet opgemerkt dat een samenwerkingsschool
pas optimaal kan functioneren als een school voldoende groot is om verschillende
streams in te richten of beter nog het onderwijs in verschillende (neven)vestigingen
aan te bieden. Wel is opgemerkt dat bij scholen die voldoende groot zijn om
streams te vormen, er een kader is waarin optimaal aan het richtingsaspect
en het eigen karakter van het openbaar onderwijs gestalte kan worden gegeven.
De mate waarin gestalte wordt gegeven aan het richtingsaspect en het eigen
karakter van het openbaar onderwijs is volledig aan betrokken partijen.De leden van de SGP-fractie merkten op dat in de memorie van toelichting
was opgemerkt dat bij scholen zonder streams verdieping in de sfeer van de
richting zou kunnen plaatsvinden in onderwijs aan speciale groepen leerlingen.
De identiteit van het bijzonder onderwijs komt toch niet tot uiting in bepaalde
vakken, zo vroegen deze leden.Ondergetekenden merken hierbij op dat dit inderdaad niet zonder meer het
geval is. Zoals hiervoor in deze nota naar aanleiding van het verslag reeds
is opgemerkt, laat de wet alle ruimte om te komen tot organisatorische differentiatie.
Deze kan onder meer betrekking hebben op de mate waarin het richtingsaspect
gestalte krijgt. Het is geheel aan (het bevoegd gezag van de) samenwerkingsschool
om hierin te voorzien. Hetgeen in de memorie van toelichting is opgemerkt
omtrent verdieping in de sfeer van de richting door onderwijs aan speciale
groepen leerlingen, is slechts een voorbeeld van de wijze waarop dat zou kunnen
geschieden.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de SGP-fractie of uit de
wet voldoende duidelijk is dat bij het hanteren van getalscriteria voor de
stichting en opheffing elke stream wordt beschouwd als zelfstandige school,
zij verwezen naar het antwoord op vragen, opgenomen in paragraaf 1.3.De leden van de SGP-fractie vroegen of het mogelijk was dat twee afzonderlijke
scholen die beide onder de opheffingsnorm geraken, fuseren en vervolgens als
één samenwerkingsschool verder gaan. Is er dan feitelijk
niet sprake van een nieuwe, afzonderlijke richting, zo vroegen deze leden.De situatie als door deze leden geschetst, kan inderdaad het motief zijn
om een samenwerkingsschool op te richten. Het onderwijs in een samenwerkingsschool
als zodanig kan echter nooit een afzonderlijke richting zijn. Met het onderhavige
wetsvoorstel is uitsluitend de mogelijkheid tot samenwerking tussen openbaar
en bijzonder onderwijs geregeld.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie omtrent
de spanning met de doelstelling van het openbaar onderwijs, zij verwezen naar
het antwoord op de vraag van de leden van de RPF-fractie omtrent de verwachting
dat in een samenwerkingsschool afbreuk wordt gedaan aan de wezenskenmerken
van het openbaar onderwijs, opgenomen hiervoor in deze paragraaf. 5. Het aantal samenwerkingsscholenVoor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie omtrent
het aantal bestaande samenwerkingsscholen dat hun wettelijke basis moet aanpassen
aan het nu voorliggende wetsvoorstel, zij verwezen naar het antwoord op vragen
van de leden van de fracties van VVD, D66 en de genoemde leden over de bestaande
samenwerkingsscholen, opgenomen in paragraaf 1.1.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie omtrent
de motieven van bestaande samenwerkingsscholen, zij verwezen naar het antwoord
op vragen van de leden van de fracties van VVD, RPF, GPV en CDA daarover,
opgenomen in paragraaf 1.1.De leden van de VVD-fractie vroegen of uit de in de memorie van toelichting
opgenomen tabel 2 zou kunnen worden afgeleid dat ouders onverschillig staan
tegenover denominatieve richtingen of dat zij juist eerder voor openbaar onderwijs
kiezen. Tevens vroegen zij welke conclusies met betrekking tot de behoefte
van ouders aan samenwerkingsscholen uit de tabel kunnen worden afgeleid.Naar de mening van ondergetekenden gaat de door de leden van de VVD-fractie
getrokken conclusie te ver. Uit deze cijfers kan een dergelijke conclusie
niet worden getrokken. Ook zijn er naar de mening van ondergetekenden uitsluitend
uit de tabel geen harde conclusies te verbinden met betrekking tot de behoefte
van ouders aan samenwerkingsscholen. 7. DereguleringVoor het antwoord op de vraag van de leden van de SGP-fractie omtrent
het advies van de Raad van State, zij verwezen naar het antwoord op vragen
van de leden van de fracties van CDA, D66 en de genoemde leden daarover, opgenomen
in paragraaf 3.1. 8. Advies Onderwijsraad en overige adviezenVoor wat betreft de opmerkingen van de leden van de VVD-fractie met betrekking
tot de formulering dat het bij de samenwerkingsschool om «een school
met een eigen karakter» gaat, zij verwezen naar het antwoord op de vragen
van de leden van de fracties van CDA, D66 en de genoemde leden over de consequenties
van het wetsvoorstel voor de bestaande samenwerkingsscholen, opgenomen in
paragraaf 1.1. 9. ConclusiesVoor het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van D66 omtrent
het advies van de Raad van State, zij verwezen naar het antwoord op vragen
van de leden van CDA, SGP en de genoemde leden daarover, opgenomen in paragraaf
3.1.De leden van de fractie van D66 stelden voor te kiezen voor de meest minimale
vorm van wettelijke regeling, zoals in het initiatief-wetsvoorstel Nuis het
geval was, namelijk door in het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs
op te nemen dat die niet uitsluit dat de stichting mede-drager kan zijn van
openbaar onderwijs.Zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt, creëerde het initiatief-wetsvoorstel
weliswaar de voorwaarde voor de totstandkoming van een samenwerkingsschool.
Een regeling omtrent de samenwerkingsschool werd echter niet gegeven. Met
het onderhavige wetsvoorstel worden de (strikt noodzakelijke) voorschriften
voor het instandhouden van een samenwerkingsschool gegeven.Ondergetekenden willen nogmaals benadrukken dat in het regeerakkoord is
vastgelegd dat de bestuurlijke vormgeving van de samenwerkingsschool wettelijk
wordt geregeld. De regering wil ruimte bieden aan maatschappelijke initiatieven
tot samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs. De huidige wetgeving
vormt daarbij echter een beperking. In het onderhavige wetsvoorstel stelt
de wetgever zich terughoudend op. Het wetsvoorstel bevat uitsluitend de voorschriften
die noodzakelijk zijn om de essentialia van het openbaar onderwijs in een
samenwerkingsschool te waarborgen. De wetgever spreekt zich niet uit over
motieven om tot samenwerking te komen en evenmin over de uitwerking daarvan.Overigens zijn de vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
D66 mede aanleiding geweest om de beide publiekrechtelijke varianten voor
het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van wijziging uit het
wetsvoorstel te schrappen.De leden van de fractie van D66 merkten op dat mutatis mutandis hetzelfde
geldt wat met betrekking tot diverse onderwerpen eerder is gevraagd naar aanleiding
van het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs.Ook ondergetekenden willen voor het antwoord op deze vragen volstaan met
de verwijzing naar de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel
bestuursvorm openbaar onderwijs, waar de bedoelde vragen zijn beantwoord. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I WBOVolgens de leden van de CDA-fractie dient in de definitie-bepaling naast
de definitie van het bevoegd gezag van de samenwerkingsschool tevens de definitie
van de samenwerkingsschool zelf te worden opgenomen.Naar de mening van ondergetekenden is dit niet nodig. Het opnemen van
een begrip in de definitiebepalingen, heeft immers geen «statusverlenende
werking». Het opnemen van een begrip bij de begripsbepalingen is met
name nodig om wetstechnische redenen, bijvoorbeeld omdat een begrip in de
wet veelvuldig wordt gebruikt en een verkorte aanduiding wenselijk is, of
omdat sprake is van een begrip met een te weinig bepaalde of een van het spraakgebruik
afwijkende betekenis. Vanuit wetssystematisch oogpunt is er geen aanleiding
om het begrip samenwerkingsschool als begripsbepaling op te nemen. Volgens de leden van de CDA-fractie is onduidelijk of de openbare rechtspersoon
dezelfde is als de openbare rechtspersoon, bedoeld in artikel 29a. Wanneer
dit niet het geval is, zou de openbare rechtspersoon als bevoegd gezag van
de samenwerkingsschool apart geregeld moeten worden.Zoals hiervoor in paragraaf 1.2 is aangegeven zijn de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het onderhavige wetsvoorstel geschrapt. Artikel 45, derde lid, sub bDe leden van de PvdA-fractie vroegen of de indieners van het wetsvoorstel
er voldoende van overtuigd zijn dat het openbaar onderwijs voldoende is gewaarborgd
door het voorschrift dat in het jaarverslag daaraan aandacht wordt besteed.
De leden van de CDA-fractie vroegen in dit verband wat wordt bedoeld met «aandacht
besteden aan».Ondergetekenden zijn er inderdaad van overtuigd dat met het onderhavige
wetsvoorstel het openbaar onderwijs voldoende is gewaarborgd. Dit is overigens
niet uitsluitend het geval door het voorschrift dat in het jaarverslag daaraan
aandacht wordt besteed. Ook de andere in het wetsvoorstel opgenomen waarborgen
zijn daarvoor van belang. Bij de uitwerking is gezocht naar een variant waarbij
enerzijds een structuur wordt geboden voor echte samenwerking en waarbij anderzijds
voldoende waarborgen voor het openbaar onderwijs worden geboden.Wat betreft de betekenis van de woorden «aandacht besteden aan»
merken ondergetekenden op dat daaronder moet worden verstaan het op een zodanige
wijze aangeven van de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs dat controleerbaar
is voor de gemeenteraad of aan die wezenskenmerken is voldaan. Artikel 45, derde lid, sub cDe leden van de CDA-fractie waren van mening dat voor de openbare rechtspersoon
en het openbaar lichaam de overheersende overheidsinvloed niet geregeld hoeft
te worden omdat deze al overheid zijn. Deze leden waren van mening dat de
inrichting van het bestuur van het openbaar lichaam niet geregeld hoeft te
worden omdat dit al is gebeurd in de Wet gemeenschappelijke regelingen.Zoals hiervoor in paragraaf 1.2 is aangegeven zijn de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het onderhavige wetsvoorstel geschrapt.Voor de vraag van de leden van de fractie van D66 omtrent de taken en
bevoegdheden van de overheid, zij verwezen naar het antwoord op een vergelijkbare
vraag van deze leden, opgenomen in paragraaf 3.3. Artikel 45, derde lid, sub eDe leden van de CDA-fractie meenden dat het personeel van de gemeenschappelijke
regeling en de openbare rechtspersoon per definitie op gelijke voet benoembaar
zijn, ook voor zover het bijzonder onderwijs betreft. Dit zou volgens deze
leden ook voor de toelaatbaarheid van leerlingen gelden.Zoals hiervoor in paragraaf 1.2 is aangegeven zijn de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het onderhavige wetsvoorstel geschrapt.Voor de vraag van de leden van de SGP-fractie omtrent de benoeming van
personeel, zij verwezen naar het antwoord op vragen over dit onderwerp, opgenomen
in het begin van paragraaf 1.1. Artikel 45, derde lid, sub fDe leden van de CDA-fractie merkten op dat voor het zijn van openbare
dienst niet de mogelijkheid van gemeentelijke invloed maar het zijn van overheid
bepalend is. Het personeel van een samenwerkingsschool onder een publiekrechtelijk
bevoegd gezag wordt dus altijd als ambtenaar aangesteld en de Awb regelt de
rechtsbescherming.Zoals hiervoor in paragraaf 1.2 is aangegeven zijn de beide publiekrechtelijke
varianten voor het instandhouden van een samenwerkingsschool bij nota van
wijziging uit het onderhavige wetsvoorstel geschrapt.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom de rechtsgang via een commissie
van beroep niet geldt voor een samenwerkingsschool van een of meer richtingen
en openbaar onderwijs.Anders dan deze leden kennelijk veronderstellen, kàn deze rechtsgang
wel degelijk ook gelden voor een samenwerkingsschool van een of meer richtingen
en openbaar onderwijs. Gelet op het feit dat zowel openbaar als bijzonder
onderwijs samenwerken in een samenwerkingsschool, is dit echter niet afhankelijk
van de wetgever maar van de betrokken partijen die tot instandhouding van
een samenwerkingsschool besluiten. Artikel 45, derde lid, sub gDe leden van de PvdA-fractie misten een motivering bij het niet van toepassing
verklaren van artikel 155 van de Gemeentewet. De leden van de D66-fractie
stelden een vergelijkbare vraag. De leden van de VVD-fractie vroegen in dit
verband of de regering nog heeft overwogen een meldingsplicht aan gedeputeerde
staten in het wetsvoorstel op te nemen.Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel
bestuursvorm openbaar onderwijs is aangegeven, ziet artikel 155 van de Gemeentewet
op het preventief toezicht door gedeputeerde staten in het geval de gemeenteraad
besluit een rechtspersoon op te richten of daaraan deel te nemen «indien
dat bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee
te dienen openbaar belang». Deze goedkeuring kan achterwege blijven
omdat met het wettelijk mogelijk maken van de stichting als bestuursvorm voor
het openbaar onderwijs, door de wetgever al wordt aangegeven dat deze rechtsvorm
in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het
daarmee te dienen belang, i.c. het voorzien in voldoende openbaar onderwijs.
Het is de wetgever die met het wetsvoorstel de beslissing genomen heeft dat
behartiging van het in het geding zijnde openbare belang ook langs privaatrechtelijke
weg kan geschieden. Een toets door gedeputeerde staten bij de feitelijk oprichting
van een stichting voegt daaraan dan ook niets toe. Wanneer dit geldt voor
de stichting die een openbare school in stand houdt, geldt dit ook voor een
stichting die een samenwerkingsschool met openbaar én bijzonder onderwijs
in stand houdt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie merken ondergetekenden
nog op dat er geen beslissingsruimte voor gedeputeerde staten is, nu de wetgever
de stichtingsvorm wettelijk mogelijk heeft gemaakt. Een procedure zoals voorgesteld
door deze leden, is dan ook overbodig. Artikel 45, derde lid, sub hDe leden van PvdA, CDA en D66 stelden enkele vragen omtrent de verslaglegging
aan de minister.Ondergetekenden willen voorop stellen dat ook wanneer sprake is van een
grote mate van autonomie daarbij het afleggen van verantwoordelijkheid
past. Aan autonomie is een zekere vorm van toezicht eigen. Het is noodzakelijk
dat de minister over informatie beschikt om aldus op de hoogte te kunnen blijven
van de ontwikkelingen op het terrein van de samenwerkingsscholen. Overigens
zij opgemerkt dat het naar aanleiding van het advies van de staatsrechtgeleerden
is dat ondergetekenden besloten hebben artikel 45, derde lid, aan te vullen
met onderdeel h.Prof. mr. Akkermans merkte in zijn advies namelijk op een bepaling te
missen die het mogelijk maakt te toetsen of het openbare onderwijs in een
samenwerkingsschool openbaar is in de zin van de wettelijke vereisten. Naar
aanleiding van deze suggestie van prof. mr. Akkermans is in het wetsvoorstel
een bepaling opgenomen die de gemeenteraad verplicht jaarlijks te toetsen
of het openbare onderwijs in de samenwerkingsschool openbaar is in de zin
van de wettelijke vereisten. Van deze toets moet een verslag worden toegestuurd
aan de minister.Overigens heeft ook de Tijdelijke Adviescommissie Samenwerkingsscholen
gewezen op het belang van het ontwikkelen van betere mogelijkheden voor het
volgen van de verhoudingen die van belang zijn voor het evenwichtig geheel
van voorzieningen.Voor de vraag van de leden van de fractie van D66 omtrent artikel 155
Gemeentewet, zij verwezen naar het antwoord op vragen over dit onderwerp,
opgenomen bij artikel 45, derde lid, onderdeel g. Artikel 45, vierde lidDe leden van de fractie van D66 waren van mening dat de formulering dat
de gemeenteraad het besluit tot samenwerking kan intrekken indien het belang
van de zorg voor voldoende openbaar onderwijs in de gemeente dat vordert,
erg vaag is. Zij vroegen of de meer specifieke formulering uit het initiatief-wetsvoorstel
Nuis niet de voorkeur zou verdienen.In het initiatief-wetsvoorstel was opgenomen dat de raad de stichting
kan ontbinden indien de stichting naar het oordeel van de raad haar in de
statuten omschreven doelstellingen verwaarloost of handelt in strijd met de
wet. In de eerste plaats zij opgemerkt dat ook het initiatief-wetsvoorstel
een subjectief criterium bevat, namelijk dat ontbinding mogelijk is indien
«naar het oordeel van de raad» sprake is van taakverwaarlozing.
Hiermee is een discretionaire bevoegdheid van de raad vastgelegd die de rechter
slechts zeer marginaal kan toetsen. Dit overigens nog afgezien van het probleem
dat de raad zijn oordeel niet hoeft uit te spreken, de raad heeft immers een
discretionaire bevoegdheid. Het voorliggende wetsvoorstel daarentegen bevat
geen discretionaire bevoegdheid maar wel een vage norm («de zorg voor
voldoende openbaar onderwijs»). De formulering in het wetsvoorstel maakt
echter duidelijk dat de rechter volledig kan toetsen.In de tweede plaats gaat het naar de mening van ondergetekenden te ver
om te raad bij uitsluiting van de vertegenwoordigers van het bijzonder onderwijs
de bevoegdheid te geven om de stichting te ontbinden. Bovendien is niet bepalend
de ontbinding van de rechtspersoon maar het feitelijk geven van openbaar onderwijs.
Het al dan niet blijven voortbestaan van de stichting (met een aangepaste
doelstelling) is daarvoor niet van belang.De leden van de fracties van PvdA, CDA en D66 vroegen of het geen aanbeveling
verdient vast te leggen wat er dient te gebeuren indien de bijzondere partners
de samenwerking opzeggen.Zoals hierboven in paragraaf 1.1 is aangegeven, is het gezien de grondwettelijk
gegarandeerde vrijheid van het bijzonder onderwijs onjuist om de vrijheid
van het bijzonder onderwijs met betrekking tot de samenwerkingsscholen wettelijk
te waarborgen. Het zou een miskenning van deze vrijheid zijn
wanneer de wetgever zou bepalen dat de bevoegdheid bestaat om de samenwerking
op te zeggen. Artikel II ISOVSODe leden van de VVD-fractie vroegen of de door de minister te stellen
voorwaarden bij ministeriële regeling worden vastgesteld of steeds ad
hoc.Uit de woorden «onder door hem te stellen voorwaarden» vloeit
voort dat hierbij in beginsel steeds sprake is van concrete beslissingen.
Voor de uitoefening van een dergelijke bevoegdheid kan de minister echter
beleidsregels vaststellen waarin hij aangeeft hoe hij van deze bevoegdheid
gebruik maakt. Van een ministeriële regeling is in dit geval geen sprake
omdat voor het vaststellen daarvan een expliciete wettelijke grondslag is
vereist.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,T. NetelenbosDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24137-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl