Wet geestelijke verzorging zorginstellingen en justitiële inrichtingen; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23720, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23720 nr. 6

17-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Inhoud van het wetsvoorstel3. Opzet van het wetsvoorstel4. Toezicht en handhaving5. Financiële consequenties6. Artikelen Artikel 1Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 8Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23720Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 720Regels met betrekking tot de geestelijke verzorging in instellingen
in de zorgsector en in justitiële inrichtingen (Wet geestelijke verzorging
zorginstellingen en justitiële inrichtingen)nr. 6VERSLAGVastgesteld 17 februari 1995De vaste Commissies voor Justitie1 en voor
Volksgezondheid, Welzijn en Sport2, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, hebben de eer als volgt
verslag uit te brengen van hun bevindingen. Onder het voorbehoud dat de hierin
gestelde vragen en gemaakte opmerkingen tijdig zullen zijn beantwoord, achten
de commissies de openbare beraadslaging van het voorstel van wet voldoende
voorbereid. 1. AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Het is deze leden opgevallen dat de Raad van
State dit wetsvoorstel niet opportuun acht, terwijl de meeste betrokken instellingen –
de belangenorganisaties voor jeugdigen, ouderen, en kerken – hier positief
tegenover staan. Deze leden onderkennen het belang van geestelijke verzorging
als een wezenlijk en onmisbaar onderdeel van wat een goede zorgverlening dient
te zijn. Zij constateren dat de noodzaak van geestelijke verzorging door geen
enkele instantie die gereageerd heeft in twijfel wordt getrokken. De vraag
van de opportuniteit van een overkoepelende wet zien deze leden veeleer als
een wetstechnische discussie dan als een discussie van principiële aard.
Kan de regering een nadere toelichting geven op het punt van de verhouding
tussen het algemene principe van deregulering en de wenselijkheid van deze
wet? De leden van de PvdA-fractie vinden voorts dat de regering met dit wetsvoorstel
het voornemen realiseert dat door de regering tijdens de behandeling van de
nota «Criteria steunverlening (kerk)genootschappen» (Kamerstuk
20 868) in de UCV van 22 juni 1992 werd uitgesproken. Bij die gelegenheid
stelde de regering dat afgezien zou worden van het opnemen van bepalingen
omtrent de geestelijke verzorging in wetsvoorstel 23 633 (Kwaliteitswet
zorginstellingen) en werd de voorkeur aan onderhavige wetsvoorstel gegeven.
Door verschillende instanties wordt een pleidooi gehouden om toch bepalingen
omtrent de geestelijke verzorging op te nemen in wetsvoorstel 23 633.
Kan de regering duidelijk maken waarom zulks onwenselijk zou zijn? Indien
mede door het onderhavige wetsvoorstel beoogd wordt de geestelijke verzorging
een integraal onderdeel van de kwaliteit van zorg te laten zijn, waarom dan
niet als zodanig opgenomen in de Kwaliteitswet zorginstellingen?In dit verband vragen de aan het woord zijnde leden om een nadere toelichting
op de verhouding tussen dit wetsvoorstel en de afzonderlijke regelingen op
de verschillende terreinen van zorg (jongeren, ouderen, patiënten). Is
het de bedoeling dat door middel van dit wetsvoorstel een bepaalde uniformiteit
van de verschillende regelingen wordt beoogd? Zo ja, hoe zal die gestalte
moeten gaan krijgen? Zo nee, wat is de functie van dit wetsvoorstel ten opzichte
van de afzonderlijke regelingen per beleidsterrein?In grote lijnen kunnen de leden van de PvdA-fractie de motieven voor dit
wetsvoorstel onderschrijven. De noodzaak om te voorkomen dat de feitelijke
beschikbaarheid van geestelijke verzorging onder invloed van budgetdruk in
het gedrang zou komen, zien deze leden wel degelijk in.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat de regeling op het terrein
van het gevangeniswezen aan modernisering toe is, bijvoorbeeld in verband
met de geestelijke zorg voor minderheden. Kan de regering dit punt nader toelichten?
Welke veranderingen acht de regering op dit punt noodzakelijk en welke consequenties
zouden deze veranderingen moeten hebben met betrekking tot bijvoorbeeld het
personeelsaspect?Tenslotte vragen de aan het woord zijnde leden hoe de stand van zaken
is met betrekking tot de geestelijke verzorging in de krijgsmacht en welke
stappen worden ondernomen ten aanzien van de geestelijke verzorging in bejaardenoorden.De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van de
inhoud van het voorliggend wetsvoorstel. Deze leden herinneren de regering
eraan dat reeds tijdens een uitgebreide commissievergadering over criteria
steunverlening (kerk)genootschappen op 22 juni 1992 door de toenmalige minister
van Justitie het voornemen is geuit «om een dergelijke wettelijke regeling
te treffen inzake de toegankelijkheid en de beschikbaarheid van de geestelijke
verzorging».De commissie van advies inzake de criteria voor steunverlening aan kerkgenootschappen
en andere genootschappen op geestelijke grondslag had in haar Eindrapport
«Overheid, godsdienst en levensovertuiging» van maart 1988 ook
aandacht besteed aan het grondrecht van de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging,
zoals geformuleerd in artikel 6 van de Grondwet. Achtte men aanvankelijk de
betekenis van een (klassiek) grondrecht daartoe beperkt dat de overheid zich
dient te onthouden van ongeoorloofde inmenging en beïnvloeding; mede
onder invloed van veranderde opvattingen over de overheidstaak wordt thans
aangenomen dat klassieke grondrechten ook een sociale component kunnen hebben.
Deze houdt dan in dat de overheid onder bijzondere omstandigheden tot taak
kan hebben te voorkomen dat de daadwerkelijke uitoefening van grondrechten
illusoir wordt. De hier aan het woord zijnde leden herinneren de regering
er dan ook aan dat zij bij gelegenheid van de genoemde uitgebreide commissievergadering
hadden benadrukt dat de sociale component van artikel 6 van de Grondwet ertoe
leidt dat het beginsel van scheiding van kerk en staat niet uitsluit
dat onder bepaalde omstandigheden, waardoor de uitoefening van het grondrecht
illusoir dreigt te worden, kerken en andere genootschappen een beroep kunnen
doen op steunverlening. In de ogen van de leden van de CDA-fractie moet de
Nederlandse overheid de voorwaarden scheppen om de uitoefening van het grondrecht
van artikel 6 mogelijk te maken.De gemeenschappelijke bijzondere omstandigheid, die het wettelijk vastleggen
van minimum waarborgen rechtvaardigt, is daarin gelegen dat het min of meer
langdurig verblijf van personen in intramurale instellingen ertoe leidt dat
zij in het algemeen minder goed en soms zelfs in het geheel niet in staat
zijn om deel te nemen aan de gebruikelijke geestelijke verzorging waarmee
een band bestaat. Bovendien brengt bedoelde omstandigheid ook met zich dat
degenen die in de instelling zijn opgenomen met bijzondere ethische, religieuze
en levensbeschouwelijke problematiek worden geconfronteerd, waardoor er van
specifieke behoefte aan geestelijke zorg sprake kan zijn. Deze leden delen
dan ook de afwijzing door de regering van het advies van de Raad van State,
die een algemene overkoepelende regeling niet opportuun acht.De leden van de CDA-fractie benadrukken dat geestelijke verzorging aan
jeugdigen in inrichtingen, aan gedetineerden, aan zieken en aan bejaarden
een integraal deel dient te zijn en te blijven van de zorg die aan hen gegeven
wordt. Gevangenhouding, ziekten en handicaps vormen veelvuldig aanleiding
voor een crisis in de ervaring van zin en doel van iemand zijn leven. Lichaam
en geest kunnen weliswaar worden onderscheiden, maar de zorg voor beide aspecten
dient, gezien de nauwe onderlinge samenhang, in interdisciplinair verband
plaats te vinden. De gegarandeerde aanwezigheid van een geïntegreerde
dienst geestelijke verzorging in elke instelling lijkt hiervoor de beste condities
te scheppen. Zij onderschrijven dan ook de stelling van de regering dat «geestelijke
verzorging geen gunst of sluitpost is, maar wezenlijk onderdeel van de verschuldigde
zorg, die niet ten achter mag worden gesteld bij de materiële elementen
van de verzorging».De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Zij onderschrijven de grote betekenis van voorzieningen
voor de geestelijke verzorging van mensen in intramurale instellingen. Dat
klemt temeer voor mensen die op medische gronden dan wel ingevolge gedwongen
vrijheidsbeneming genoodzaakt zijn aldaar te verblijven. Deze leden willen
echter nog een aantal algemene en specifieke opmerkingen maken en vragen stellen
naar aanleiding van het wetsvoorstel.De opmerkingen in het advies van de Raad van State spreken de leden van
de VVD-fractie aan. Zij zijn er vooralsnog niet van overtuigd dat een overkoepelende
regeling voor een en ander noodzakelijk is. Wezenlijke inhoudelijke meerwaarde
heeft de voorgestelde regeling immers, zoals ook kan worden afgeleid uit het
nader rapport, niet. Daarom vragen deze leden de regering om nogmaals aan
te geven op welke onderdelen het wetsvoorstel afwijkt van en iets toevoegt
aan de bestaande praktijk in geestelijke verzorging in zorginstellingen en
justitiële inrichtingen.Bovendien begrijpen de leden van de VVD-fractie dat de regering een wet
in formele zin ziet als garantie voor het voortbestaan van de geestelijke
verzorging in intramurale woonsituaties bij bezuinigingsoperaties. Het komt
deze leden voor dat dat oneigenlijk is, zeker in samenhang met het door deze
leden over de betrekkelijke meerwaarde gemaakte opmerkingen. Zij vragen de
regering hen er alsnog van te overtuigen dat wetgeving in formele zin de aangewezen
weg is.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie op grond waarvan de regering
heeft besloten om het wetsvoorstel verder te behandelen, nadat zij het na
haar aantreden voor nader beraad had aangehouden. De leden van de D66-fractie hebben met instemming kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij achten het van groot belang dat juist bij justitiële
inrichtingen, waarbinnen aan personen rechtmatig de vrijheid is ontnomen en
waar de algemene beperkingsclausule van artikel 15, vierde lid, van de Grondwet
geldt, de overheid binnen de grenzen van het redelijke zorg draagt voor waarborgen
ten aanzien van de toegankelijkheid en beschikbaarheid van geestelijke verzorging
naar keuze. Clausulering van de grondwettelijke beperkingsmogelijkheid is
nodig. De overheid heeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor de in de
justitiële inrichtingen opgenomen personen die daar dus onvrijwillig
verblijven. Dit geldt des te meer, aangezien binnen justitiële inrichtingen
vaak een specifieke behoefte aan geestelijke zorg bestaat. Personen die in
een justitiële inrichting verblijven kunnen immers met bijzondere religieuze
en levensbeschouwelijke problemen geconfronteerd worden. Bovendien kan adequate
geestelijke zorg een resocialiserend effect hebben. Verder achten deze leden
het van groot belang dat de geestelijke verzorging ook bij zorginstellingen
wettelijk wordt geregeld. Ook voor personen die in deze instellingen verblijven
is het van belang dat de overheid, binnen de grenzen van het redelijke, zorg
draagt voor waarborgen ten aanzien van de toegankelijkheid en beschikbaarheid
van geestelijke verzorging naar keuze.De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe het in de praktijk
met de geestelijke verzorging bij zorginstellingen is gesteld. Zij vragen
of het feitelijk juist is dat velen die een beroep doen op geestelijke verzorging
niet de noodzakelijke aandacht krijgen. Hebben vele verzorgingshuizen geen
voorziening voor geestelijke verzorging of krimpen zij deze voorziening zelfs
in? Deze leden hebben vernomen dat bij het meldpunt van Vereniging van Geestelijke
Verzorgers in Zorginstellingen in een half jaar tijd 13 meldingen zijn binnengekomen
over vermindering van formatieplaatsen geestelijke verzorging. Zij vragen
of het juist is dat veel zorginstellingen nog niet tot aanstelling van een
geestelijk verzorger zijn overgegaan. In verband hiermee vragen deze leden
waarom het wetsvoorstel geen minimaal aanbod van geestelijke verzorging noemt
waarover een instelling dient te beschikken.De leden van de D66-fractie achten pluriformiteit van het grootste belang
bij de geestelijke verzorging. Zij vragen de regering of de humanistische
geestelijke verzorging hierbij nog ondervertegenwoordigd is. Verder constateren
zij dat het beroep op geestelijke verzorging voor moslims toeneemt doordat
het cliëntenbestand in justitiële en zorginstellingen in toenemende
mate gevormd wordt door moslims, terwijl er voor deze groep weinig of geen
structureel aanbod van geestelijke verzorgers met een moslim-achtergrond bestaat.
Deze leden vragen zich af of het voorliggende wetsvoorstel zou kunnen helpen
dit probleem op te lossen. Gaarne vernemen zij hierover een reactie van de
regering.De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij delen de opvatting dat de overheid zorg dient te
dragen voor de mogelijkheden tot effectuering van de vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging. Zij onderschrijven daarmee eveneens de opzet van het
wetsvoorstel om een waarborg te bieden om voor de belijdenis van godsdienst
en levensovertuiging tijdens het verblijf in zorginstellingen en inrichtingen
minimum-uitgangspunten vast te leggen.De leden van de RPF-fractie hebben met veel belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij hebben de grote bezwaren die de Raad
van State heeft tegen dit wetsvoorstel tot zich laten doordringen. Zij begrijpen
dat dit voorstel uitgaat van de noodzaak van een wettelijke regeling van geestelijke
verzorging van zorginstellingen en justitiële inrichtingen.
De regering meent dat geestelijke verzorging geen sluitpost of gunst mag zijn,
maar een belangrijk element is in de zorg in deze organisaties. Dit uitgangspunt
wordt door deze leden gedeeld. Toch willen zij nog enkele kritische kanttekeningen
maken.Deze aan het woord zijnde leden delen de opvatting dat geestelijke verzorging
een wezenlijk en geïntegreerd onderdeel van de totale zorg, zoals die
in de diverse instellingen wordt aangeboden, moet zijn. Gelet op het belang
dat zij aan de geestelijke verzorging hechten, en gezien het feit dat regelingen
terzake onvoldoende zijn, achten zij een wet die nadere regels stelt inzake
de beschikbaarheid en bereikbaarheid van geestelijke verzorging gewenst. Zij
nodigen de regering uit om breedvoeriger in te gaan op de argumenten die ten
grondslag leggen aan de invoering van een dergelijk voorstel dan in de memorie
van toelichting is gebeurd. In dit verband wijzen zij naar de opvatting van
de Nederlandse Zorgfederatie, dat er reeds voldoende waarborgen bestaan voor
de geestelijke verzorging binnen de zorginstellingen. In hoeverre bestaan
deze waarborgen, zoals is verwoord in het «Besluit eisen voor erkenning
van ziekenhuizen», ook voor de instellingen die in het kader van de
Wet op de Bejaarden moeten worden gefinancierd?Ook wijzen deze leden op het punt van kritiek van de Raad van State, dat
onderscheid gemaakt dient te worden tussen situaties die het gevolg zijn van
een rechtstreeks overheidsingrijpen (waarbij wordt gedacht aan justitiële
inrichtingen) en situaties waarbij de overheid een ordenende taak heeft (bejaardenoorden,
zorginstellingen). In het eerste geval heeft de overheid een bijzondere taak,
in het tweede geval is de zorg in handen van particulieren. Het wetsvoorstel
verplicht instellingen binnen hun budget geld vrij te maken voor de geestelijke
verzorging door middel van een herschikking van middelen. De leden van de
RPF-fractie vragen zich hierbij af of is afgezien van het formuleren van criteria
voor de hoogte van het bedrag dat voor geestelijke verzorging dient te worden
gereserveerd. Ook ontbreekt een concretisering van een minimaal aanbod van
geestelijke verzorging, waarover een instelling dient te beschikken, wil zij
haar verantwoordelijkheid waarmaken. Wat bij voorbeeld te denken over één
formatieplaats op 150 tot 250 cliënten?Het komt hen overigens vreemd voor dat de regering enerzijds een wetsvoorstel
indient dat dient ter bescherming van de geestelijke verzorging in instellingen,
en anderzijds door bezuinigingen de regering de geestelijke verzorging bij
overheidsinstanties in gevaar brengt. Zij wijzen hierbij op het voornemen
het aantal geestelijke verzorgers bij defensie te verminderen. Overigens willen
deze leden graag weten of hun informatie juist is dat aanvankelijk is overwogen
om ook de geestelijke verzorging in de krijgsmacht in het wetsvoorstel te
betrekken. Zo ja, welke overwegingen hebben de regering er toe gebracht hiervan
af te zien? In hoeverre betekent de indiening van dit wetsvoorstel dat de
financiering van formatieplaatsen voor geestelijke verzorging in vooral justitiële
inrichtingen verruimd zal worden? Voorts vragen zij zich af wat er tegen is dat de betrokken zorgaanbieders
en organisaties van belangengroepen gezamenlijk richtlijnen ontwikkelen voor
een adequate invulling van de wettelijke richtlijnen.Tevens informeren zij naar de relatie tussen het wetsvoorstel Kwaliteitswet
zorginstellingen en het onderhavige voorstel. Zij kunnen zich voorstellen
dat de het onderhavige wetsvoorstel het wetsvoorstel Kwaliteitswet zorginstellingen
als het ware aanvult. Onderhavige wetsvoorstel levert vooral voor wat betreft
de regels inzake de beschikbaarheid en toegankelijkheid een formeel kader,
terwijl het wetsvoorstel Kwaliteitswet zorginstellingen regels stelt met betrekking
tot de inhoud van de zorg. In hoeverre wordt de regeling met betrekking tot
de beschikbaarheid van de geestelijke verzorging onttrokken aan de werking
van wetsvoorstel 23 633? Tevens vragen deze leden naar de professionele eisen, die ten aanzien
van de geestelijke verzorging worden gesteld.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling van het wetsvoorstel
kennisgenomen. Zij konden zich vinden in de gedachte dat geestelijke verzorging
aan jeugdigen en gedetineerden in justitiële inrichtingen en aan zieken
en bejaarden een integraal onderdeel dient te zijn en te blijven van de zorg
die aan hen gegeven wordt. Van posterioriteit mag op dit punt geen sprake
zijn. Budgetten, voorzover aanwezig, staan her en der reeds onder druk. Toch
betwijfelen deze leden of een algemene overkoepelende regeling de voorkeur
verdient, gezien het feit dat het gaat om instellingen waarvoor de overheid
een rechtstreekse, ook financiële, verantwoordelijkheid draagt, en instellingen
van het particulier initiatief die verantwoordelijk zijn voor eigen exploitatie
en budget. Deze onderscheiden verantwoordelijkheden maken het volgens deze
leden twijfelachtig of één wettelijk regime de meest passende
vorm is om de beschikbaarheid van geestelijke verzorging te waarborgen. Wel
kunnen zij zich voorstellen dat naar harmonisatie van bestaande regelgeving
wordt gestreefd met inachtneming van het verschil in verantwoordelijkheid.Wat betreft de geestelijke verzorging in zorginstellingen, geven deze
leden de voorkeur aan een regeling in wetsvoorstel Kwaliteitswet zorginstellingen.
In dat verband stellen zij de vraag of de waarborging van de beschikbaarheid
van geestelijke verzorging in zorginstellingen er niet mee gediend zou zijn
indien de geestelijke verzorging in functioneel omschreven termen in het basispakket
van zorg wordt opgenomen. Zij merken bovendien naar aanleiding van de memorie
van toelichting op dat de zogenoemde bejaardenoorden meer en meer het karakter
van verzorgingshuis aannemen, waar verzorging en verpleging wordt geboden.
Wordt dit verschijnsel onderkend als relevant voor het wetsvoorstel?De leden van de SGP-fractie ontlenen hun voorkeur voor een geharmoniseerde,
afzonderlijke regeling ook aan de werking van artikel 6 van de Grondwet voor
wat betreft de rechten die instellingen met een godsdienstig of levensbeschouwelijke
grondslag op grond van dat artikel toekomt. Onderkent de regering dat hier
van een relevant verschil sprake kan zijn? In dat verband merken deze leden
ook nog op dat, indien zij de voorgestelde regeling goed verstaan, deze aan
derden de ruimte laat om ten aanzien van de vorm van verlening van geestelijke
verzorging kwaliteitseisen te stellen. Is dit niet hoogst ongebruikelijk te
noemen?De leden van de GPV-fractie hebben met bijzondere belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Een wetsvoorstel inzake de geestelijke verzorging in
instellingen en inrichtingen raakt per definitie een gevoelige materie, omdat
het betrekking heeft zowel op de vrijheid van godsdienst als op de verhouding
tussen kerk en staat.Deze leden hanteren als uitgangspunt, dat de geestelijke verzorging van
burgers behoort tot de verantwoordelijkheid van de kerk of het genootschap
waartoe deze burgers behoren. Het feit dat zij al dan niet tijdelijk niet
meer zelfstandig wonen, doet hieraan op zichzelf niets af. De ambtelijke zorg
van de kerk strekt zicht tot al haar leden uit, ook als zij opgenomen zijn
in een instelling of inrichting. Zelfs kan worden gesteld dat kerkleden die
zijn opgenomen in een instelling of inrichting extra behoefte kunnen hebben
aan deze ambtelijke zorg van de kerk.De leden van de GPV-fractie menen dan ook dat een wetsvoorstel inzake
de geestelijke verzorging primair de toegankelijkheid van geestelijke verzorging
vanuit de eigen geloofsgemeenschap moet garanderen. Zij zien dat als een rechtstreeks
uitvloeisel van artikel 6 Grondwet. Zij constateren met instemming dat het
wetsvoorstel daarin beoogt te voorzien. Het is de leden van de GPV-fractie
opgevallen dat de memorie van toelichting ook naar dit Grondwetsartikel verwijst
voor het signaleren van een voorwaardenscheppende taak van de overheid ten
behoeve van de effectuering van de vrijheid van godsdienst en
levensovertuiging. Terecht wordt deze voorwaardenscheppende taak echter beperkt
tot bijzondere omstandigheden. Immers, bij een al te ruime opvatting van deze
voorwaardenscheppende taak begeeft de overheid zich met de beste bedoelingen
maar al te gemakkelijk op het terrein van de kerk. Kan de regering aangeven
wanneer zo al sprake kan zijn van bijzondere omstandigheden? Delen zij het
standpunt dat daarvan vooral sprake kan zijn als overheidsmaatregelen leiden
tot een feitelijke beperking van de mogelijkheid eigen godsdienst of levensovertuiging
te belijden en te beleven? Naar de mening van genoemde leden vormt dit argument
de belangrijkste rechtvaardiging voor overheidsfaciliteiten ten behoeve van
personen opgenomen in justitiële inrichtingen.De leden van de GPV-fractie menen dat geestelijke verzorging in zorginstellingen
niet zonder meer met die in justitiële inrichtingen op één
lijn gesteld kan worden. Het is immers als regel niet als gevolg van overheidsmaatregelen
dat verpleegden in en bewoners van zorginstellingen feitelijk beperkt worden
in hun mogelijkheden hun godsdienst of levensovertuiging te belijden en te
beleven. Is de bijzondere omstandigheid in die gevallen niet vooral gelegen
in het feit dat zorginstellingen een integraal zorgaanbod doen en dat geestelijke
verzorging daarvan een wezenlijk onderdeel vormt?De memorie van toelichting verwijst ook naar artikel 1 van de Grondwet
met het oog op een gelijke behandeling van godsdienstige en levensbeschouwelijke
genootschappen. De leden van de GPV-fractie vragen of deze gelijke behandeling
ook al niet voortvloeit uit artikel 6. Wat voegt de verwijzing naar artikel
1 hieraan toe? Moet hieruit worden afgeleid dat instellingen op levensbeschouwelijke
grondslag een beroep op artikel 1 kunnen doen als een overheid meent slechts
instellingen met een algemene signatuur te moeten subsidiëren?De leden van de GPV-fractie kunnen zich voorstellen dat de regering anders
dan de Raad van State gekozen heeft voor een overkoepelende wettelijke regeling.
Uiteraard zijn ook specifieke regelingen in afzonderlijke formele of materiële
wetgeving mogelijk. In dit geval verdient formele wetgeving naar hun mening
echter de voorkeur, omdat het gaat om het geven van inhoud aan grondrechten. 2. Inhoud van het wetsvoorstelDe leden van de PvdA-fractie constateren dat onderhavige wetsvoorstel
de verantwoordelijkheid voor het realiseren van de feitelijke beschikbaarheid
van geestelijke verzorging bij (het bevoegd gezag van) de instellingen en
inrichtingen. Daarbij spelen de godsdienstige en levensbeschouwelijke genootschappen
dan wel de landelijke overkoepelende organen een voorname rol, onder andere
in verband met het aanbod aan gekwalificeerde geestelijke verzorgers. Op dit
punt hebben de leden van de fractie van de PvdA een tweetal vragen. Ten eerste
vragen zij zich of hoe daadwerkelijk bereikt zou gaan worden dat geestelijke
verzorgers van bijvoorbeeld islamieten en hindoes feitelijk beschikbaar zullen
zijn voor in het bijzonder gevangenissen en justitiële jeugdinrichtingen.
Is het mogelijk om de huidige situatie op dit punt weer te geven? Ten tweede
vragen deze leden zich af hoe in de professionaliteit van geestelijke verzorgers
zou kunnen worden voorzien, daar er geen opleidingen voor geestelijke zorg
ten behoeve van deze groepen in Nederland bestaan. Is de regering van mening
dat de overheid een voorwaardenscheppende rol op het punt van de opleidingen
kan spelen? Zo ja, worden er stappen ondernomen in een bepaalde richting?
Wil de regering de Kamer daarover informeren? Hoe staat de regering voorts
tegenover het initiatief van de Turks Islamitische Culturele Federatie, die
een opleidingsproject voor Turks Islamitische geestelijken is begonnen, niet
in Nederland maar in Turkije? Is de Nederlandse overheid op enigerlei wijze
betrokken bij dit project? Bestaan er dergelijke initiatieven
van andere immigrantengroeperingen? Hoe wordt door de regering gedacht over
de voorzieningen ten behoeve van deze bevolkingsgroepen nu zij een substantieel
onderdeel vormen van de populatie in de grote steden?De leden van de CDA-fractie stellen vast dat het wetsvoorstel voor alle
personen die verblijven in zorginstellingen en justitiële inrichtingen
waarborgen bevat ten aanzien van de toegankelijkheid en de beschikbaarheid
van geestelijke verzorging naar keuze, alsmede dat gelet op het verschil in
karakter van het verblijf in deze voorzieningen, de vormgeving van het wettelijk
kader voor de zorgsector en de justitiële sector verschillend is en binnen
deze sectoren bij de nadere uitwerking derhalve verschil mogelijk is. Is de
veronderstelling juist, zo vragen deze leden, dat de criteria met betrekking
tot de wettelijke taak van de instellingen en inrichtingen ten aanzien van
geestelijke verzorging in de fase van deze nadere uitwerking gestalte zullen
moeten krijgen? Nu ook door de regering is vastgesteld dat geestelijke verzorging
deel uit maakt van de zorg voor de gehele mens en er als zodanig sprake is
van een kwaliteitseis die aan het zorgpakket gesteld moet worden, is het de
vraag of het hanteren ervan kan worden overgelaten aan de beleidskeuze van
hulpverleners en/of instellingen. Zo worden bijvoorbeeld geen criteria verschaft
voor de hoogte van het bedrag dat voor geestelijke verzorging dient te worden
gereserveerd en blijft derhalve onduidelijk wanneer de vereiste beschikbaarheid
afdoende is geregeld. Welke relatie ligt hier bovendien met de inhoud van
het wetsvoorstel Kwaliteitswet zorginstellingen, zo vragen deze leden. Zien
zij het juist dat, gelet op het feit dat zij integraal onderdeel is van de
zorg, geestelijke verzorging niet onttrokken wordt aan de werking van de genoemde
Kwaliteitswet zorginstellingen?De leden van de CDA-fractie constateren dat geestelijke verzorging deel
uitmaakt van de zorg voor de gehele mens. In bijzondere omstandigheden, zoals
het verblijven in instellingen, is geestelijke verzorging meer dan alleen
een individueel bezoek voor geestelijke verzorgers uit de plaatselijke gemeenten
of gemeenschappen aan hun leden. Het gaat in de gezondheids- en bejaardenzorginstellingen
om een gespecialiseerde vorm van geestelijke verzorging, die niet van de geestelijke
verzorgers uit de plaatselijke gemeenten of gemeenschappen kan en mag worden
verwacht. Een groeiende meerderheid van de bewoners in bijvoorbeeld bejaardenoorden
is niet meer in staat om deel te nemen aan activiteiten op kerkelijk/levensbeschouwelijk
gebied buiten het tehuis. Bij het toenemen van de lichamelijke en psychische
handicaps van de bewoners, vergt de geestelijke zorg dan ook steeds meer tijd,
aandacht en met name specifieke deskundigheid van geestelijke verzorgers.
Het betreft immers meer en meer een specialistische taak die niet goed door
dominees of pastoors erbij gedaan kan worden. Daarenboven is, ook al zou dat
kunnen, die opvatting onjuist ten principale, omdat de geestelijke verzorging
in de bedoelde zorgsectoren integraal onderdeel dient uit te maken van de
totale zorg. Bovendien zijn vragen en problemen rond de zin en de achtergrond
van het leven van algemeen-menselijke aard, en niet per definitie gebonden
aan het lidmaatschap van een kerkgenootschap. Al diegenen die niet tot een
(kerk)genootschap behoren zouden binnen de instellingen alsdan verstoken kunnen
blijven van geestelijke verzorging, indien deze niet in het verzorgingsaanbod
van de instellingen is geïntegreerd.Graag zouden de leden van de CDA-fractie op het bovenstaande de reactie
van de regering vernemen, nu zij terzake in de memorie van toelichting spreekt
over «het betrekken van de zorg vanuit de kerkelijke of levensbeschouwelijke
gemeenschap waaronder een instelling geografisch valt». De hier aan het woord zijnde leden hebben de indruk dat door de regering
in het wetsvoorstel en de daarbij behorende toelichting bejaardenoorden nog
gezien worden als substituut van de woning. Zij stellen vast dat het huidige
verzorgingshuis veeleer een instituut is waar verzorging en verpleging geboden
wordt en vinden hiervoor steun in het rapport van de commissie-Welschen. Zij
menen dat er in dit opzicht dan ook geen aanleiding is onderscheid te maken
tussen de verschillende zorginstellingen. Is deze indruk juist, zo vragen
zij de regering en vernemen graag van die zijde een reactie. Ook vragen zij
de regering in haar reactie te willen betrekken het feit dat in de bejaardenzorg
ontwikkelingen gaande zijn in de richting van het niet meer intramuraal wonen
(bijvoorbeeld de zogenaamde woonzorgcomplexen) en of en in hoeverre daarmee
bij de opstelling van het voorliggende wetsvoorstel rekening is gehouden.De leden van de D66-fractie achten de opmerking dat de beschikbaarheidseis
van geestelijke verzorging in bejaardenoorden minder stringent zou hoeven
te zijn minder juist. Zij achten deze stelling een ontkenning van de ontwikkeling
die verzorgingshuizen doormaken, waarbij verpleeghuizen en bejaardenoorden
steeds meer naar elkaar toe groeien. Geestelijke verzorging in het bejaardenoord
moet dan ook, zo menen deze leden, vergelijkbaar zijn met geestelijke verzorging
in de verpleegsector. De aan het woord zijnde leden zouden hierover gaarne
een reactie van de regering vernemen.Voorts zijn de aan het woord zijnde leden van mening dat het betrekken
van de zorg vanuit een naburige kerkelijke of levensbeschouwelijke gemeenschap
zonder dat van een aanstelling sprake is geen garantie biedt voor continuïteit
en professionaliteit. Zij zijn van mening dat geestelijke verzorging niet
incidenteel moet plaatsvinden, omdat geestelijke verzorging op afroep leidt
tot het verminderen van het professionele gehalte van de zorg. Deze leden
vragen zich daarom af of er regels gesteld zouden moeten worden voor een professionele
en geïntegreerde geestelijke verzorging.De leden van de GroenLinks-fractie refereren aan de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel Kwaliteitswet zorginstellingen die stelt dat «de
pluriformiteit van de samenleving alsmede de eis van gelijke behandeling van
personen en groepen dient in het begrip verantwoorde zorg door te klinken.
De instelling dient rekening te houden met de wensen van bepaalde groepen
patiënten; een daarvan is het respecteren van de levensovertuiging. Dit
impliceert dat geestelijke verzorging als onderdeel van de kwaliteit van zorg
dient te worden gewaarborgd». In het bijzonder geldt dit voor gedetineerden,
jeugdigen en dergelijke. De verantwoordelijkheid voor deze wettelijke taakuitoefening
wordt bij de instellingen en inrichtingen zelf gelegd, die daarbij de nodige
flexibiliteit kunnen uitoefenen. Begrijpen de leden van de GroenLinks-fractie
het goed als zij ervan uitgaan dat ook voor inrichtingen en instellingen van
een bepaalde signatuur de plicht bestaat daar verblijvende andersdenkenden
de door hen gewenste geestelijke zorg te bieden. En zal daaraan ruim bekendbaarheid
worden gegeven? Hetzelfde geldt voor de mogelijkheid om via klachtrecht en
de burgerlijke rechter op te komen voor het recht op geestelijke verzorging.
Is met andere woorden de pluriformiteit voldoende gegarandeerd? Tenslotte
vragen deze leden of er een verdeelsleutel bestaat voor de diverse godsdienstige
en levensbeschouwelijke organisaties? Zijn bijvoorbeeld moslim- en hindoe-organisaties
naar evenredigheid vertegenwoordigd?De leden van de GPV-fractie constateren dat de regering kiest voor een
terughoudende rol van de overheid ten aanzien van de geestelijke verzorging.
Gelet op de primaire verantwoordelijkheid van de kerken en genootschappen
kunnen zij hiermee instemmen. Voorschriften van inhoudelijke aard zullen de
overheid al spoedig in conflict kunnen brengen met de eigen verantwoordelijkheid
van kerken en genootschappen, voortvloeiend uit de vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging. Dat geldt in het bijzonder als de voorschriften mede
betrekking hebben op instellingen op levensbeschouwelijke grondslag. De keuze
voor een dergelijke grondslag is immers het gebruik maken van recht dat voortvloeit
uit de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging.De genoemde leden wijzen in dit verband op de positie van de geestelijke
verzorger ten opzichte van enerzijds de instelling of inrichting en anderzijds
de kerk of het genootschap als zendende instantie. Er is een praktijk gegroeid
waarbij de geestelijke verzorger veelal in dienst is van de instelling. Als
dat gebeurt met instemming van de geestelijke verzorger en de zendende instantie
behoeft daartegen geen bezwaar te bestaan. De leden van de GPV-fractie wijzen
er echter op dat er ook kerken zijn die de geestelijke verzorgers beschouwen
als predikanten met een bijzondere opdracht. Zij blijven daarbij in dienst
van de kerkelijke gemeenschap, die als contractpartner van de instelling optreedt.
In die constellatie past geen dienstverband van de geestelijke verzorger met
de instelling.De aan het woord zijnde leden gaan er vanuit dat een dergelijke positie
van de geestelijke verzorger mogelijk zal blijven. De noodzaak hiervan vloeit
naar hun mening onder meer voort uit artikel 2, boek 2, van het Burgerlijk
Wetboek.Deze leden kunnen zich voorstellen dat de bijzondere verantwoordelijkheid
van de overheid voor de in justitiële inrichtingen opgenomen personen
met zich meebrengt dat een aantal zaken bij algemene maatregel van bestuur
nader geregeld moet worden. Zij gaan er vanuit dat ook dit zal gebeuren met
inachtneming van de eigen verantwoordelijkheid van de onderscheidene kerken,
zoals deze in hun statuut tot uitdrukking komt.De leden van de GPV-fractie constateren een duidelijke spanning tussen
twee uitgangspunten van het wetsvoorstel, te weten dat rekening gehouden moet
worden met de levensbeschouwelijke pluriformiteit van de cliënten, en
dat een integraal zorgaanbod moet worden gedaan. Zij kunnen zich voorstellen
dat zowel om organisatorische als om financiële redenen de oplossing
niet kan zijn dat een instelling voor elke denominatie een geestelijke verzorger
beschikbaar moet stellen. Daarvoor bestaat ook minder aanleiding als de instelling
royaal medewerking verleent aan geestelijke verzorging van buiten de instelling
door geloofsgemeenschappen waarmee de opgenomen personen bindingen hebben.
Dat laat echter onverlet dat ook kleinere geloofsgemeenschappen de mogelijkheid
dienen te hebben geestelijke verzorgers aan instellingen te verbinden.De genoemde leden zien hierbij wel praktische problemen voor wat betreft
de geestelijke verzorging door geestelijken van niet-christelijke godsdiensten.
Zij kennen immers niet altijd een nationale organisatie die als zendende instantie
kan optreden. Hoe wordt in de praktijk bereikt dat niettemin bijvoorbeeld
islamitische geestelijke verzorgers worden aangetrokken die representatief
zijn voor de moslims in Nederland?Voor wat betreft de humanistische geestelijke verzorging wijzen deze leden
op de moeilijkheid te bepalen wie deze levensovertuiging aanhangt. Welke criteria
kunnen worden gehanteerd om de behoefte aan deze vorm van geestelijke verzorging
te bepalen? 3. Opzet van het wetsvoorstelDe leden van de PvdA-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
wordt gesproken over wijzigingen in de Vreemdelingenwet en in de herziene
wetgeving voor justitiële jeugdbescherming. Deze leden verzoeken de regering
een opsomming te geven van die wetten en regelingen die reeds in de geestelijke
verzorging voorzien of door wetswijzigingen daarin zullen gaan
voorzien. Kan de regering een tijdschema voorleggen waarin de noodzakelijke
wetswijzigingen geëffectueerd gaan worden?De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het feit dat voor
de justitiële inrichtingen het onderhavige wetsvoorstel een tijdelijk
kader vormt. Mensen in gevangenissen worden onontkoombaar met zichzelf geconfronteerd,
waarbij de zinloosheid van het bestaan nadrukkelijk aan de orde komt. Niet
zelden leidt zulks bij betrokkenen dan ook tot geestelijke problemen. Deze
leden herinneren eraan dat zij reeds eerder er voor gepleit hebben dat met
de uitbreiding van de capaciteit van het gevangeniswezen de geestelijke verzorging
gelijke tred houdt. Wat is thans de verhouding tussen het aantal gedetineerden
op één voltijds geestelijke verzorger, zo vragen zij, en is
deze verhouding nog reëel en verantwoord nu naar verwachting als gevolg
van de voorgenomen verharding van de regimes (Nota «Werkzame detentie»)
binnen de inrichtingen en het zich vanwege bezuinigingen terugtrekken uit
de inrichtingen van de reclassering het beroep door de gedetineerden op de
geestelijke verzorgers zal toenemen?Het is deze leden bekend dat er inmiddels voorzieningen zijn getroffen
voor de geestelijke verzorging van moslims en hindoes en dat de mogelijkheden
om op verzoek van de gedetineerde een imam of pandit te verbinden aan de inrichting
zijn verruimd. De doorgevoerde regeling had een geldingsduur van twee jaar
en zou na het verstrijken daarvan worden geëvalueerd. De leden van de
CDA-fractie vragen of deze evaluatie reeds heeft plaatsgevonden, tot welke
uitkomsten zulks heeft geleid, alsmede welke beleidsconclusies daaraan door
de regering zijn verbonden?De leden van de D66-fractie constateren dat onderhavige wetsvoorstel voor
de justitiële inrichtingen een tijdelijk kader vormt. Deze leden zijn,
anders dan de Raad van State, van mening dat een tijdelijke regeling met betrekking
tot de geestelijke verzorging in justitiële inrichtingen niet overbodig
is. Met de regering zijn deze leden van mening dat het wetsvoorstel –
dat alleen de geestelijke verzorging betreft – een snellere voortgang
zal hebben dan de herziening van de wetgeving op het terrein van het gevangeniswezen
en het wetsvoorstel tot vaststelling van de Beginselenwet verpleging ter beschikking
gestelden. Gezien het belang van een feitelijke beschikbaarheid van geestelijke
verzorging is dit voor deze leden een overtuigende motivering.In dit verband merken deze leden op dat in de nota «Werkzame detentie»
is geregeld dat gedetineerden aan de arbeid mee kunnen doen, indien zij daartoe
gemotiveerd zijn. Kan de regering aangeven hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt
tot genoemde nota? Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer een geestelijke verzorger
zich aanmeldt op het moment dat de gedetineerde werkt?Het komt voor dat gedetineerden in verband met het cellentekort nog voor
de datum van vervroegde invrijheidstelling worden heengezonden om plaats te
maken voor gedetineerden die zich in voorlopige hechtenis bevinden. Wordt
in het kader van dit beleid rekening gehouden met afspraken die in het kader
van de geestelijke verzorging zijn gemaakt? Het contact met de gedetineerde
zou bijvoorbeeld afgestemd kunnen zijn op de lengte van de gevangenisstraf.
Wat zijn de ervaringen in deze kwestie?Voor wat betreft de vreemdelingen die in een grenslogie verblijven, onderschrijven
de leden van de D66-fractie het standpunt van de regering dat het wetsvoorstel
ook op deze groep vreemdelingen van toepassing moet zijn. Dit omdat het Reglement
regime grenslogies de vorm van een algemene maatregel van bestuur heeft en
minder waarborgen bevat. Wel vragen zij wat de functie is van artikel 8, onder
e, van het Reglement grenslogies bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
Geldt hiervoor dat deze bepaling dient te vervallen evenals de
artikelen 39 en 40 van de Beginselenwet gevangeniswezen? 4. Toezicht en handhavingDe leden van de PvdA-fractie wijzen op de reacties van de samenwerkingsverbanden
voor jeugdhulpverlening en ouderen, het Humanistisch Verbond, het Interkerkelijk
Contact in Overheidszaken en islamitische organisaties, waaruit blijkt dat
in de praktijk de geestelijke zorg onder druk staat. Welk gevolgen heeft het
niet nakomen door het bevoegd gezag van de betrokken instellingen en inrichtingen
van de in het wetsvoostel opgenomen verplichting? Welke instrumenten staan
de controlerende organen ter beschikking om te kunnen beoordelen of de door
de instellingen en inrichtingen gestelde prioriteiten juist of onjuist zijn?
Op grond van welke criteria zullen inspecties tot een oordeel kunnen komen?
Deze leden verzoeken de regering om een nader antwoord op dit punt.De leden van de D66-fractie vragen zich af of het klachtrecht effectief
kan zijn nu in het wetsvoorstel geen criteria zijn gesteld aangaande pluriformiteit
en professionaliteit. 5. Financiële consequentiesDe leden van de PvdA-fractie constateren dat gesteld wordt dat in beginsel
uitvoering van het wetsvoorstel budgettair neutraal kan verlopen. Voor de
instellingen echter, zo wordt gesteld, die tot nu toe in hun budget geen rekening
hebben gehouden met geestelijke verzorging zal een en ander dienen te leiden
tot herschikking. Deze leden zouden graag een nadere concretisering van deze
voornemens willen zien. Kan de regering aangeven aan welke herschikkingen
wordt gedacht en binnen welke begrotingshoofdstukken herschikkingen plaats
zouden kunnen vinden?Terzake de financiering van de geestelijke verzorging in penitentiaire
inrichtingen kan, aldus een brief van 21 maart 1991 van de regering aan de
Kamer (Kamerstuk 20 868, nr. 3), wegens de directe verantwoordelijkheid
van de rijksoverheid voor deze instellingen, worden volstaan met het opnemen
van een bepaling in het desbetreffende hoofdstuk van de rijksbegroting. Voor
de andere typen van instellingen zou moeten worden bezien of een wettelijke
regeling past binnen de financieringssystemen die voor die instellingen gelden.
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat naar het oordeel van de regering
een zodanige wettelijke regeling daarbinnen past. Het is deze leden bekend
dat een proces van budgettering binnen de gezondheids- en ouderenzorg als
essentieel element kent dat grotere bestedingsvrijheid ontstaat en er schuifmogelijkheden
aanwezig zijn tussen voorheen gescheiden financieringscomponenten. Daardoor
ontbreekt voor de subsidiërende overheid de mogelijkheid om directieven
te geven ten aanzien van besteding van delen van het budget. De hier aan het
woord zijnde leden vragen zich dan ook af of en in hoeverre de regering met
het voorliggende wetsvoorstel de beschikbaarstelling van geestelijke verzorging
in de instellingen daadwerkelijk kan effectueren. Nu zij stelt dat «geestelijke
verzorging geen gunst of sluitpost is, maar wezenlijk onderdeel van de verschuldigde
zorg, die niet ten achter mag worden gesteld bij de materiële elementen
van de verzorging» klemt deze vraag eens te meer. De Christelijke Vereniging
van Zorginstellingen, de Katholieke Vereniging van Zorginstellingen, maar
ook de Vereniging van Geestelijke Verzorgers in Zorginstellingen en de Humanistische
Stichting voor Huisvesting van Bejaarden wijzen erop dat in de praktijk blijkt
dat om bezuinigingsredenen in sommige gevallen wordt overgegaan tot het ontslaan
van geestelijke verzorgers, en er niet zelden sprake is van het
«inkrimpen van uren» voor de beschikbare geestelijke verzorging.
Bij het meldpunt van de Vereniging van Geestelijke Verzorgers in Zorginstellingen
zouden in de periode oktober 1993 – 31 mei 1994 dertien meldingen zijn
binnengekomen met betrekking tot vermindering van formatieplaatsen geestelijke
verzorging, waarbij het in elf van de aangemelde zorginstellingen zou gaan
om disproportionele bezuinigingen. Terzake de ouderenzorg zij in dit verband
ook gewezen op de uitkomsten van het rapport van de Commissie-Welschen, waarin
gepleit wordt voor het beschikbaar stellen van extra financiële middelen.
De leden behorende tot de CDA-fractie achten dit een zorgelijke ontwikkeling,
die in strijd is met de geest en strekking van het wetsvoorstel dat immers
beoogt de geestelijke verzorging, als geïntegreerd onderdeel van de zorg,
binnen zorginstellingen en justitiële inrichtingen te verzekeren. Deze
leden herinneren de regering eraan dat zij reeds zelf in een brief aan de
Kamer van 1 november 1989 (Kamerstuk 20 8686, nr. 2, blz. 10) als haar
mening te kennen heeft gegeven dat «het valt te betreuren dat door een
toenemende verzakelijking van de zorg, schaalvergroting en afnemende middelen
de geestelijke verzorging in instellingen onder druk is komen te staan».
Graag ontvangen deze leden terzake een reactie van de regering. Ook vragen
de leden van de CDA-fractie in dit verband of de regering overweegt de geestelijke
verzorging functioneel omschreven in het basispakket van zorg op te nemen
en indien deze vraag ontkennend wordt beantwoord, welke motivering daaraan
alsdan ten grondslag ligt?De leden van de VVD-fractie vragen naar de omvang van de extra kosten
voor bepaalde instellingen die met de in dit wetsvoorstel opgenomen verplichting
zijn gemoeid. Waarop baseert u dat een en ander «niet onoverkomelijk»
is ? Welk standpunt heeft «het veld» in dit verband en waarop
is uw antwoord op deze vraag gebaseerd ? 6. Artikelen Artikel 1De leden van de CDA-fractie stellen vast dat de regering van mening is
dat ten aanzien van alle jeugdigen met betrekking tot de geestelijke verzorging
van henzelf voor minderjarigen beneden de twaalf jaar rekening wordt gehouden
met de wensen van degenen, die de ouderlijke macht of voogdij over hen uitoefenen.
Zij vragen de regering aan te geven waarom hier geen aansluiting is gezocht
bij de wettelijke grens van meerderjarigheid?Ook de leden van de GPV-fractie vragen waarom ten aanzien van geestelijke
verzorging van jeugdigen de leeftijd van twaalf jaar als grens wordt aangehouden
tot welke mede rekening wordt gehouden met de wensen van de ouders of voogden.
Zij vragen in dit verband of niet gedacht moet worden aan een glijdende schaal
op grond waarvan in beginsel ook ten aanzien van jeugdigen boven twaalf jaar
rekening wordt gehouden met de wensen van ouders of voogden, uiteraard rekening
houdend met de toenemende zelfstandigheid van de jongeren en met hun specifieke
omstandigheden. Artikel 3De leden van de PvdA-fractie hebben vragen over de formulering van artikel
3, eerste lid, onder a, en in het bijzonder over de zinsnede «die aan
de inrichting is verbonden». In hoeverre kan deze formulering worden
uitgelegd als een dwingende eis van cliënten dat de desbetreffende instelling
of inrichting ervoor zorg moet dragen dat geestelijke verzorging binnen de
instelling beschikbaar is voor de godsdienst of levensovertuiging
van een ieder binnen de inrichting of instelling? Kan de voorgestelde tekst
niet zodanig worden gewijzigd dat de reële bedoeling van dit artikel
tot uitdrukking komt? De regering stelt immers dat dit artikel niet zo moet
worden uitgelegd dat de instelling voor elke denominatie een geestelijke verzorger
beschikbaar moet stellen.De leden van de CDA-fractie vragen de regering een toelichting daar waar
gesteld wordt dat «de niet aan de inrichting verbonden geestelijke verzorger
als een bezoeker wordt aangemerkt», maar dat «het bezoek van een
dergelijke geestelijke verzorger niet als extra bezoek wordt aangemerkt»?De leden van de VVD-fractie vragen naar de betekenis en reikwijdte van
de daar gebruikte woorden «worden in de gelegenheid gesteld om».
Is hetzelfde bedoeld als met de bovenaangehaalde worden in artikel 2, eerste
lid ? Zo ja, waarom is dan gekozen voor een afwijkende formulering? Zo neen,
wat is dan het verschil?De (geneesheer-)directeur kan in verband met de geestelijke verzorging,
ingevolge artikel 3, eerste lid, plaatsen en tijden vaststellen en samenkomsten
verbieden. De leden van de VVD-fractie vragen de regering hoe een en ander
wordt gecontroleerd.Tenslotte vragen deze leden waarom het contact met een niet aan de justitiële
inrichting verbonden geestelijke in de memorie van toelichting op blz. 8 wordt
aangemerkt als bezoek, terwijl de directeur toch op grond van artikel 3, eerste
lid, tijden kan vaststellen voor contact met de geestelijke verzorging.De leden van de D66-fractie vragen de regering waarom niet in deze bepaling
is opgenomen dat de vastgestelde tijden en plaatsen in de huisregels moeten
worden vastgelegd. Dit zou de duidelijkheid voor de personen die in de justitiële
inrichtingen verblijven vergroten.De leden van de D66-fractie kunnen instemmen met het feit dat de vormgeving
van het wettelijk kader voor de justitiële inrichtingen verschilt van
die van de zorginstellingen. Het feit dat de personen die in een justitiële
inrichting verblijven rechtens van hun vrijheid zijn beroofd kan beperkingen
met zich mee brengen. Wel hebben deze leden nog enkele vragen met betrekking
tot het onderscheid dat in het eerste lid wordt gemaakt tussen geestelijke
verzorgers die als zodanig aan de inrichting zijn verbonden en de geestelijke
verzorgers die dat niet zijn. Voor een geestelijke verzorger die niet als
zodanig aan de instelling is verbonden zou, in het kader van de handhaving
van de orde en veiligheid, de gewone bezoekregeling moeten gelden. Is het
zo dat dit gevolgen heeft voor de andere bezoekmogelijkheden? Het zou bijvoorbeeld
kunnen dat een gedetineerde goede banden heeft met een geestelijke verzorger
die verder weg woont en niet als zodanig aan de instelling verbonden is. In
zo'n geval zou dan de gewone bezoekregeling van toepassing zijn. Ook wordt
er niets gezegd over de mogelijkheden om vrijelijk te corresponderen met geestelijke
verzorgers die niet aan de inrichting zijn gebonden. De leden van de D66-fractie
vragen de regering of zij op deze mogelijkheid nader in wil gaan.Met betrekking tot het derde lid achten de leden van de D66-fractie, gezien
de beperking van eerste lid, het van belang dat er voldoende geestelijke verzorgers
die als zodanig aan de inrichtingen zijn verbonden, beschikbaar zijn, zodat
het aanbod aansluit bij de godsdienst en levensovertuiging van de gedetineerden.
Het aanbod zou een afspiegeling moeten zijn van de samenstelling van de Nederlandse
bevolking.De leden van de GPV-fractie vragen aandacht voor de contacten die niet
aan de inrichting verbonden geestelijke verzorgers onderhouden. Zij kunnen
zich voorstellen dat hiervoor moeilijk algemene regels kunnen worden
gesteld. Anderzijds kunnen naar hun mening geestelijke verzorgers die contact
wensen met leden van hun kerkelijke gemeenschap niet zonder meer met bezoekers
worden gelijkgesteld. De geestelijke verzorger van de instelling kan immers
niet de taak van de eigen kerkelijke ambtsdragers overnemen. Deze leden bepleiten
daarom een positieve instelling ten opzichte van deze geestelijke verzorgers
en hun werk. Artikel 4De leden van de VVD-fractie vragen waarom voor de justitiële inrichtingen
nadere regeling bij algemene maatregel van bestuur wordt voorgesteld, maar
niet voor de zorginstellingen. Artikel 5De leden van de VVD-fractie vragen op welk soort ambtenaren artikel 5,
eerste lid, onder d ziet en welke de rol precies is van de commissies van
toezicht bij de inrichtingen voor het gevangeniswezen. Artikel 8De leden van de D66-fractie vragen of alleen de artikelen 39 en 40 van
de Beginselen wet gevangeniswezen ingetrokken behoren te worden? Tevens vragen
zij wat de status is van de bepalingen in de Gevangenismaatregel over de geestelijke
verzorging. Is dit een nadere invulling van het wetsvoorstel? In de memorie
van toelichting geeft de regering aan dat de Gevangenismaatregel aan modernisering
toe is.De voorzitter van de vaste Commissie voor Justitie,V. A. M. van der BurgDe voorzitter van de vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van NieuwenhovenDe griffier voor dit verslag,Nava XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Groenman (D66), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA),
Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, M. M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (AOV), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD) en O. P. G. Vos (VVD).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Vliet (D66), Dees
(VVD), Marijnissen (SP), Bieshuevel (CDA), Hirsch Ballin (CDA), Doelman-Pel
(CDA), Van Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel
(PvdA), Vliegenthart (PvdA), Boogaard (AOV), Sipkes (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Middel (PvdA), Te Veldhuis (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden
(CDA), Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (Unie 55+), Van den
Doel (VVD) en Weisglas (VVD).XNoot2Samenstelling: Leden: Dees (VVD), Lansink (CDA), Schutte (GPV), De Korte
(VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), voorzitter, Van der Heijden, ondervoorzitter,
Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), M. M. H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA),
Swildens-Rozendaal (PvdA), Vliegenthart (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Versnel-Schmitz
(D66), Middel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Nijpels-Hezemans (AOV), Fermina
(D66), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Marijnissen (SP),
Oudkerk (PvdA), Cherribi (VVD), Sterk (PvdA), Van Boxtel (D66) en Van Vliet
(D66).Plv. leden: Cornielje (VVD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van der
Vlies (SGP), Essers (VVD), Lilipaly (PvdA), Esselink (CDA), Rijpstra (VVD),
Voûte-Droste (VVD), Smits (CDA), Dijksman (PvdA), Houda (PvdA), Beinema
(CDA), Van den Bos (D66), Vreeman (PvdA), Rouvoet (RPF), Boogaard (AOV), Van
Waning (D66), Sipkes (GroenLinks), De Jong (CDA), vacature (CD), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), J. M. de Vries (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Hirsch Ballin (CDA)
en 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23720-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl