Nota Ruimte; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29435, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29435 nr. 10

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInleidingVragen en opmerkingenAlgemene vragen en opmerkingenVragen per pagina.AlgemeenDe brief van de minister van VROM d.d. 27 april 2004
(kamerstuk 29 435, nr. 1)Hoofdstuk 1 Sturingsfilosofie en ruimtelijke visieHoofdstuk 2 Netwerken en stedenHoofdstuk 3 Water en Groene RuimteDe UitvoeringsagendaAlgemeenVragen per paginaAlgemeenVragen per paginaVragen per paginaAlgemeenVragen per paginaAntwoordenAlgemene vragen en opmerkingen van de CDA-fractieVragen per paginaDe leden PvdA-fractie hebben de behoefte de volgende vragen
en opmerkingen te maken:AlgemeenDe brief van de minister van VROM d.d. 27 april 2004
(kamerstuk 29 435, nr. 1)Hoofdstuk 1 Sturingsfilosofie en ruimtelijke visie (PvdA)Hoofdstuk 2 Netwerken en steden (PvdA)Hoofdstuk 3 Water en Groene Ruimte (PvdA)De Uitvoeringsagenda (PvdA)De vragen van de leden van de VVD-fractie luiden:AlgemeenVragen per paginaDe leden van de SP-fractie leggen u de volgende vragen
voor:AlgemeenDe leden van de fractie van GroenLinks stellen u de volgende
vragen:Tabel 1: Bevolkingssamenstelling (huishoudens) 10 grootste
gemeenten, per 1/1/2002 (Bron: CBS)Tabel 2: samenstelling woningvoorraad 10 grootste gemeenten
per 1/1/2002 (Bron: CBS)Tabel 3: samenstelling nieuwbouw 10 grootste gemeenten
2000–2003 (Bron: CBS)De leden van de D66-fractie hebben de volgende vragen
en opmerkingen:AlgemeenVragen per paginaBIJLAGE BIJ VRAAG 10: KADERSTELLINGBasiskwaliteit: Economie, infrastructuur en verstedelijkingBasiskwaliteit: Water, natuur en landschapNationale RHS: Economie, infrastructuur en verstedelijkingNationale RHS: Water, natuur en landschap Algemeen geldt
dat:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29435Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 421 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 435Nota Ruimtenr. 10LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 20 september 2004De vaste commissies voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1, voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit2, voor Verkeer en Waterstaat3 en voor Economische
Zaken4 hebben een aantal vragen en opmerkingen
voorgelegd aan de regering inzake de Nota Ruimte (kamerstuk 29 435, nrs.
1–2). De regering heeft deze vragen en opmerkingen beantwoord bij brief
van 17 september 2004.Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.De Voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,BuijsDe Voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,Schreijer-PierikDe Voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,AtsmaDe griffier van de commissie Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer,Van der LeedenInleidingHierbij zend ik u, mede namens de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
de minister en de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, en de staatssecretaris
van Economische Zaken, de antwoorden op de schriftelijke vragen over het kabinetsstandpunt
inzake de Planologische Kernbeslissing Nationaal Ruimtelijk Beleid behorende
bij de Nota Ruimte (TK 2003–2004, 29 435, nr. 2). Na het hoofdlijnendebat
met uw Kamer over de Nota Ruimte op 28 juni jl. ben ik in een brief nader
ingegaan op een aantal onderwerpen en nog openstaande vragen uit dat debat
(TK 2003–2004, 29 435, nr. 8; d.d. 13 juli 2004). In
een aantal van de hierbij gevoegde antwoorden wordt verwezen naar deze brief.
Daarnaast treft u hierbij een lijst aan met errata in de Sdu-versie van de
Nota Ruimte en de Uitvoeringsagenda (kamerstuk 29 435, nr. 11).Vragen en opmerkingenDe leden van de CDA-fractie maken de volgende vragen en opmerkingen.Algemene vragen en opmerkingenTijdens het Hoofdlijnendebat Nota Ruimte op 28 juni 2004 heeft de
woordvoerder van de CDA-fractie haar eerste oordeel over de Nota Ruimte al
gegeven. Bij deze inbreng wil ik voor een algemene reactie daarnaar verwijzen.
In dat debat is een aantal vragen niet of onvoldoende beantwoord. Daarom zal
in deze inbreng op die vragen teruggekomen worden.De leden van de CDA-fractie nodigen het kabinet uit om in de beantwoording
van de schriftelijke inbreng, een reactie te geven op de visie van het CDA
zoals deze uitvoerig uitééngezet is in het Hoofdlijnendebat.
De leden zien deze reactie graag geplaatst tegenover of naast de lijn die
het kabinet voorstaat en die is neergelegd in de Nota Ruimte.Aan het begin van deze inbreng willen de leden van de CDA-fractie aangeven,
zoals ook al bij het Hoofdlijnendebat is gezegd, dat zij met instemming kennis
hebben genomen van de sturingsfilosofie zoals in de Nota Ruimte is verwoord.
Het geeft medeoverheden, maatschappelijke organisaties, burgers en bedrijven
de mogelijkheid verantwoording te nemen voor de inrichting van de ruimte.
Dit wordt door hen ook gewenst en op deze manier ontstaat de mogelijkheid
onder andere ontwikkelingsplanologie inhoud te geven.1. Kan het kabinet aangeven op welke wijze de ontwikkelingsplanologie
en het «vooraan in het proces» betrekken van burgers en maatschappelijke
organisaties bij de ruimtelijke besluitvorming, vertaald worden in de nieuwe
Wet Ruimtelijke Ordening (WRO)?2. Het leden van de CDA-fractie stemmen in met het door het kabinet gekozen
hoofddoel: ruimte scheppen voor de verschillende ruimtevragende functies.
Maar ruimtelijke ordening is niet alleen accommoderen, maar ook ordenen, waarbij
de overheid voldoende ruimte creëert voor de economisch zwakkere functies.
Op welke wijze is dit in de Nota Ruimte voldoende gewaarborgd?3. Dat het kabinet in het PKB-deel vastlegt dat iedere overheidslaag in
staat gesteld wordt de eigen verantwoordelijkheid waar te maken heeft de instemming
van de leden van de CDA-fractie, maar ook dit dient in de nieuwe WRO te worden
vertaald bijvoorbeeld wat betreft de status van provinciale structuurvisies.
Het kabinet verwacht veel van het nieuwe instrument: de uitvoeringsagenda.
Deze «agenda» moet het kabinet in staat stellen «de samenhang
in uitéénlopende departementale uitvoeringstrajecten –
voor nu en op termijn – te waarborgen». De nu gepresenteerde uitvoeringsagenda
Nota Ruimte is teleurstellend. Het is weinig concreet, erg abstract, er zijn
geen middelen opgenomen, er is geen aansluiting bij internationale ontwikkelingen,
uiteindelijk is er sprake van een onvoldoende echt integrale benadering van
vraagstukken en tenslotte is er geen timetable. Wat is uw reactie op deze
hiervoor genoemde zes punten?4. De Nota Ruimte dient vanuit haar doelstelling echt sturend te zijn
t.o.v. andere nota's en departementen. Dat is ook een punt waar de leden van
de CDA-fractie voortdurend op hebben gehamerd. Deelt het kabinet deze zienswijze?
Zo ja, waarom dan nog gescheiden nota's van de andere drie departementen?5. Deelt het kabinet de visie dat de uitvoeringsagenda één
integrale agenda, een integrale uitvoeringsagenda waarin het rijk bundelt
en ontschot, dient te zijn?6. De CDA-fractie wil over die agenda, maar overigens ook over de Nota
Mobiliteit, beschikken voor de parlementaire behandeling van de Nota Ruimte.
Anders kan er geen samenhangend debat ontstaan. Wat is de visie van het kabinet?7. Het nemen van de eigen verantwoordelijkheid door o.a. medeoverheden
is slechts mogelijk als het instrumentarium daarvoor beschikbaar is. In dit
verband één voorbeeld: uit diverse reacties blijkt dat men de
aandacht voor de grondpolitiek als teleurstellend wordt ervaren. Wat is de
visie van het kabinet hierop?8. Het tijdig beschikbaar hebben van het noodzakelijke instrumentarium
vraagt van de verschillende departementen dat de wet- en regelgeving snel
daartoe wordt aangepast. Bestuurders een eigen verantwoordelijkheid geven
zonder hen voldoende te faciliteren, het beschikbaar stellen van een «instrumentenkoffer»,
leidt niet tot het door die bestuurders gewenste en voor hun beleid noodzakelijke
resultaat. Kan het kabinet een overzicht van acties per departement, inclusief
de daarbij verwachte termijnen om de «instrumenten» beschikbaar
te krijgen, aan de Kamer sturen?9. Het rijk kiest er bewust voor zich niet meer op elk niveau te bemoeien
met de inrichting van de ruimte. De Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur wordt
beschouwd als de verantwoordelijkheid van het rijk en daar moet alle aandacht
op worden gericht. Alles wat daarbuiten valt wordt terughoudend en selectief
benaderd. Daarbij geldt wel een bepaald aantal regels, dat moeten zorgen voor
een generieke basiskwaliteit. Maar wat moet daar nu precies onder worden verstaan?
Hoe gaat het rijk de medeoverheden aanspreken op het realiseren en in stand
houden van de basiskwaliteit? Welk wettelijk instrumentarium is hiervoor beschikbaar?
In het Hoofdlijnendebat heeft de minister toegezegd hierop in een reactie
nog eens uitgebreid in te zullen gaan. De leden van de CDA-fractie willen
het belang van die toezegging nog eens onderstrepen.10. Daarnaast vragen de leden het kabinet nog eens een overzicht te geven
van de kaders die aan de medeoverheden kunnen worden meegegeven. De minister
sprak in het Hoofdlijnendebat over haar rol als regisseur. Welke kaders geeft
de regisseur aan de spelers mee? Daarbij zien de leden graag een onderscheid
tussen de hoofdrolspelers en de spelers in de bijrollen. Op welke wijze toetst
het rijk de gestelde kaders? Welk handhavingsinstrumenten gebruikt het rijk?
(zie ook vragen 59, 68, 69, 112, 139, 309).11. In grote delen van het landelijk gebied (zeker buiten de Randstad)
wordt een goede bijdrage geleverd aan het leefbaar houden van dat gebied door
de gemeenten meer vrijheid te geven om te bouwen. In regionaal moeten afspraken
worden gemaakt over locaties voor bedrijventerreinen. Deelt het kabinet deze
visie?12. Samenwerking tussen gemeenten onderling en tussen gemeenten en de
provincie wordt bij de uitvoering van het beleid dat voortvloeit uit de Nota
Ruimte van groot belang. Betekent dit dat het kabinet de ontwikkeling van
zogenoemde gebiedsvisies voorstaat? Is het kabinet van mening dat duurzaam
ruimtegebruik vraagt om toepassing van de driedeling: eerst inbreiden
en herstructureren en dan pas uitbreiden?13. De Nota Ruimte heeft een ambitieniveau waarbij zeker in de Ruimtelijke
Hoofdstructuur (RHS) geïnvesteerd moet worden. Voor de leden van de CDA-fractie
is een belangrijk aandachtspunt het ontbreken van voldoende middelen. Dit
vraagt het voortdurend actueel houden van de uitvoeringsagenda, ook voor wat
betreft het financiële deel. Deelt het kabinet deze mening? Duidelijk
is echter wel dat het huidige BIRK-geld (dat al voor een deel is uitgegeven)
feitelijk onvoldoende is. Zijn er in de begroting 2005 voorstellen te verwachten
gericht op de BIRK-gelden?14. Tijdens het Hoofdlijnendebat heeft de woordvoerder van de CDA-fractie
met betrekking tot het bouwen van nieuwe woonwijken en/of het aanleggen van
nieuwe bedrijventerreinen aangegeven dat het uitgangspunt moet zijn: «Eerst
ontsluiten dan bouwen», dan wel «Eerst bewegen dan bouwen».
Deelt het kabinet de opvatting dat duidelijke afspraken over het tijdig ontsluiten
van nieuwe woon- en werklocaties een vast onderdeel moet zijn van de verstedelijkingsafspraken
met de verschillende regio's? Zullen de verstedelijkingskeuzes in of op basis
van de Nota Ruimte consequent worden doorvertaald in het Meerjarenprogramma
Infrastructuur en Transport (MIT)?15. Voor de leden van de CDA-fractie geldt dat bij de totstandkoming van
de EHS vrijwilligheid uitgangspunt is, en dat beheer de voorkeur heeft als
verwerving van natuurgronden uit ecologisch oogpunt niet strikt noodzakelijk
is. Nieuwe aanwijzingen als «beïnvloedingsgebieden» met planologische
doorwerking passen daar voor ons gevoel niet bij. Verder is er onduidelijkheid
over in de nota gehanteerde termen als «redenen van groot belang»
en «significant». Wat wordt hiermee precies bedoeld?16. De lijn die de leden voor zich zien:• Eerst het op een goede wijze afronden van de oorspronkelijke doelstellingen
van de EHS. Doen wat afgesproken is. De beschikbare middelen voor dit doel
inzetten (naast natuurbeheer en reconstructie), waarbij de leden al tijdens
de begrotingsbehandeling 2004 van LNV hebben gepleit voor het flexibel inzetten
van de financiële middelen (t.o.v. het «strakke» voorgestelde
uitgavenstramien van 16 september 2003). Dat betekent dat er ook oog
moet zijn voor landinrichting als «smeerolie» om de doelstellingen
te realiseren.• Aandacht voor nieuwe landinrichtingsvragen met een economisch doel.
Sterke gebieden.• Kenniseconomie ook in de agrarische sector versterken. Kennis en
ruimte zijn belangrijk. Ook hier is sprake van een groeisector.• Zekerheid voor de lange termijn is van grote betekenis.De leden zien hierop graag een reactie van de kant van het kabinet. In
hoeverre gaan de «landbouwontwikkelingsgebieden» leiden tot een
soort tweede reconstructie, maar dan gericht op heel Nederland? Hoe verhoudt
zich dat tot de al bestaande reconstructie in 5 van de 12 provincies?17. Wat betreft de stedelijke netwerken kan de vraag worden gesteld hoeveel
we er nu precies hebben: 6 of 7? Gaan we uit van één «Randstad
Holland», of maken we feitelijk toch onderscheid tussen de Noord- en
Zuidvleugel? En ziet het kabinet nu wel of niet iets in het «rondje
Randstad»?18. In internationaal perspectief, waarbij concurrentie moet worden aangegaan
met grootstedelijke regio's als Parijs, Londen en het Ruhrgebied, moet de
Randstad toch als één geheel gezien worden? Is er een onderscheid
tussen stedelijke netwerken? Bijvoorbeeld stedelijke netwerken van nationaal
en internationaal belang en stedelijke netwerken met slechts de
opgave voor invulling van bovengemeentelijke ruimtevragende functies? Wat
is het standpunt van het kabinet?19. De Nota Ruimte in brede zin is onvoldoende internationaal gericht.
Waarom is dat zo? De reactie van de minister in het Hoofdlijnendebat was teleurstellend.
De leden willen het kabinet met deze vraag de gelegenheid geven hierop nog
eens nader in te gaan en met de nodige aanvullingen te komen.20. De regionale stedelijke netwerken komen in de Nota Ruimte niet meer
voor en er zijn geen nieuwe nationale stedelijke netwerken bij gekomen. De
leden hechten aan een benadering waarbij naast de speerpunten die het kabinet
voor ogen heeft, mainports, greenports, etc., ook de regio aandacht krijgt.
Natuurlijk leidt de gekozen sturingsfilosofie tot de ruimte en vrijheid voor
noodzakelijke ontwikkelingen. Het blijft echter van belang dat ook de regio's
door het rijk gesteund worden.21. Tijdens het hoofdlijnendebat heeft de woordvoerder van de CDA-fractie
al de nodige voorbeelden gegeven. Kan het kabinet nader beargumenteren waarom
bijvoorbeeld de stedendriehoek Zutphen – Apeldoorn – Deventer
niet de status van nationaal stedelijk netwerk heeft gekregen? Op grond van
welke criteria is deze regio afgevallen?22. Water neemt in de Nota Ruimte een belangrijke plaats in. Het gaat
in Nederland, een dichtbevolkt land, om een ruimtelijke ontwikkeling waarbij
de gevolgen voor de waterhuishouding goed in beeld moeten zijn. Hierdoor kan
wateroverlast tot een minimum worden beperkt. Hoe wil het kabinet bereiken
dat het rijk en de medeoverheden meer bewust omgaan met de watertoets? Hoe
moet in het licht van de watertoets bijvoorbeeld worden aangekeken tegen de
nieuwbouwlocatie Westergouwe bij Gouda, en tegen de toekomst van Schiphol?Vragen per pagina.23. Pag. 9, paragraaf 1.2: Waarom ontbreekt bij de doelstellingen
van het ruimtelijke beleid de borging van milieu en gezondheid? Deze zijn
ook afhankelijk van de ruimtelijke inrichting net als veiligheid. Ook de SER
zegt er het één en ander over (zie ook vraag 305).24. Pag. 15: In de tekst van 1.3.2 staat dat de Nota Ruimte de procesarchitectuur
bevat voor de decentrale overheden. Wat wordt hieronder verstaan? Gaat het
rijk een instrumentenkoffer beschikbaar stellen aan decentrale overheden?
Zo ja, om welke instrumenten gaat het?25. Pag. 54, paragraaf 2.2.2.1: In dit deel van de PKB tekst staat:
«Nationale stedelijke netwerken vormen niet alleen een ruimtelijk concept,
maar hebben ook een organisatorische betekenis.» Betekent deze formulering
niet dat de gemaakte keuzes in dit verband te beperkt zijn? Komen steden of
stedelijke gebieden zoals bijvoorbeeld Zwolle, Emmen, Harlingen-Leeuwarden-Heerenveen-Drachten
en Alkmaar-Hoorn op basis van deze formulering ook niet in aanmerking als
nationaal stedelijk netwerk genoemd te worden? Komen deze gebieden als gevolg
van de gemaakte keuzes niet geheel buiten beeld als het gaat om rijksbeleid?26. Daarnaast zijn er Economische Kerngebieden aangewezen. Vallen niet
alle of een aantal van de hiervoor genoemde steden of stedelijke gebieden
onder het begrip Economisch kerngebied? Graag een uitgebreide motivering van
het antwoord.27. Is het kabinet bereid de uitvoeringsagenda voor nationale stedelijke
netwerken via een samenhangende project-enveloppe concreet vorm te geven?
Zo ja, gebeurt dit dan in overleg met de overheden in de regio's? Zo neen,
waarom niet?28. Pag. 54: Het kabinet geeft prioriteit aan de ontwikkeling van Nationale stedelijke netwerken en van veelal binnen deze netwerken gelegen economische
kerngebieden. Het economisch kerngebied Venlo wordt in de tekst nauw gerelateerd
aan het nationaal stedelijk netwerk Brabantstad. Zij maakt er organisatorisch
geen deel van uit. In de uitvoeringsagenda ontbreekt een verwijzing naar het
economisch kerngebied Venlo waar het gaat om de uitwerking van de ontwikkelingsagenda,
visievorming en formulering van gezamenlijke uitvoeringsprioriteiten voor
Brabantstad. Het kabinet acht op korte termijn een verkenning en vaststelling
van een gebiedsgerichte projectenveloppe voor selectie van opgeven in Brabantstad/Zuid-Oost
Brabant gewenst. Wat is de positie van Venlo in deze inventarisatie?29. Pag. 63: In het PKB deel staat: «Bij de inzet en afstemming
van financiële middelen betrekt het rijk de mate waarin de binnen een
nationaal stedelijke netwerk participerende (samenwerkende) gemeenten afspraken
met elkaar hebben gemaakt en deze ten uitvoer brengen». Hoe doet het
rijk dit in de richting van andere steden en stedelijke gebieden? Hoe wordt
voorkomen dat een aantal regio's niet meer voor steun in aanmerking komt?30. Pag. 72, paragraaf 2.2.4.2: Bij de verbindingen in zuidelijke
richting wordt het spoor slechts tot Maastricht genoemd. Waarom niet tot Aken
en Luik, twee belangrijke HSL-stations?31. Pag. 78: In de PKB tekst staat: «Concreet betekent dit dat er
buiten de in de verstedelijkingsafspraken vastgelegde locaties (Vinex en Vinac
2010) geen nieuwe uitleglocaties kunnen worden ontwikkeld ....». In
welke gebieden kan er binnen de hiervoor genoemde afspraken nog gebouwd worden?
Welke gemeenten hebben al gebieden en/of locaties in hun bezit die als gevolg
van een mogelijk besluit in de PKB niet meer bebouwd mogen worden? Om hoeveel
woningen (indicatief) gaat het precies? Wat zijn de financiële gevolgen
voor die gemeenten? Waar komt de als gevolg hiervan niet gerealiseerde woningbouw
nu? (zie ook vragen 78, 32, 118, 193–207)32. Met Schiphol zijn afspraken gemaakt over het aantal gehinderde woningen
(10 000). Waarom is deze grens niet aangehouden? De volgende grens is
de 30/35 KE-contour. Waarom is deze grens niet aangehouden? Welke argumenten
gelden nu precies voor de keuze van de 20 Ke-contour? Ligt hier een relatie
met mogelijke toekomstige baanuitbreiding? Een drietal locaties is genoemd
met extra beperkingen: Hoofddorp-West, Noordwijkerhout en de Legmeerpolder.
Graag een zorgvuldige onderbouwing hiervoor. Bestaat de mogelijkheid dat door
het wijzigen van vliegroutes de beperkingen kunnen worden opgeheven? Is dit
te verwachten en zo ja op welke termijn? Komen door de beperkende voorwaarden
in de Nota Ruimte de kernkwaliteiten van het economisch gebied Schiphol niet
juist verder onder druk te staan, dan dat er ruimte wordt geboden voor ontwikkeling?
De ontwikkelingen rondom Schiphol vragen, onafhankelijk van de verstedelijkingsrichting,
investeringen om het economisch functioneren te kunnen garanderen. Op welke
manier wordt er met deze investeringsbehoeften omgegaan?33. Pag. 79, paragraaf Brainport Eindhoven/Zuidoost-Brabant: Is het kabinet
bereid met de regio afspraken te maken over een integraal uitvoeringsprogramma
over zaken als kennisontwikkeling en -verspreiding, infrastructuur en economie?34. Pag. 93, paragraaf Infrastructuur: Arnhem-Nijmegen is een stedelijk
netwerk waarbij ook de internationalisering van belang is. Hiertoe zijn goede
hoofdverbindingsassen nodig. In deze regio gaat het daarbij om de HSL-Oost
en de Waal-overschrijdende wegcapaciteit. Is het kabinet bereid dit ook concreet
te ondersteunen?35. Pag. 96, paragraaf 2.3.4.2: Er wordt gesproken over Zeehavens.
Zeehavens staan tevens aangegeven op PKB Kaart 1. Waarom is Den Helder
hier niet als zeehaven opgenomen? Dit onder verwijzing naar de bijzondere
positie van deze haven.36. Pag. 107: In het tweede PKB-deel op deze pagina wordt verwezen naar
kaart 3. Moet dit niet kaart 4 zijn?37. Pag.118: In het derde PKB-deel op deze pagina wordt verwezen naar
kaart 4. Moet dit niet kaart 5 zijn?38. Pag. 143: Het rijk wijst in de PKB-tekst 5 greenports aan. Waarom
is Noord-Holland noord, gezien de groei voor bollen, glastuinbouw, agribusiness
centrum, zaadhandel, etc. niet aangewezen als greenport? Behoort het glastuinbouwgebied
Rijsenhout tot de greenport Aalsmeer? Zo neen, waarom niet en moet dit niet
alsnog, gezien de ontstaansgeschiedenis, gebeuren? (zie ook vragen 95–98)39. Pag.151, paragraaf 4.2.4.1: Kenniseconomie is van belang. Waarom
is de bijdrage vanuit Oost-Nederland aan de nationale kenniseconomie niet
in de Nota en in de Uitvoeringsagenda opgenomen? Kan dit alsnog gebeuren?40. Pag. 157: Bij de behandeling van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening
zijn amenderende moties ingediend, die er op gericht zijn het bouwen in de
Bloemendalerpolder niet toe te staan. De bedoeling is het sparen van het Groene
Hart. Nu staat in het PKB-deel dat in de Bloemendalerpolder en op het KNSF
terrein verstedelijking mogelijk gemaakt gaat worden. Is het waar dat inmiddels
onomkeerbare beslissingen in deze richting zijn genomen? Zijn er reeds goedgekeurde
streekplannen en bestemmingsplannen voor deze gebieden? Zijn er o.a. door
het ministerie van VROM en andere publieke en private partijen verplichtingen
aangegaan waardoor bouwen in de Bloemendalerpolder en op het KNSF terrein
onontkoombaar is? Waarom dient de grens van het Groene Hart hier te worden
verlegd? Dient nu niet juist op deze plaats de overgang van het Groene Hart
naar het Markermeer en het Eemmeer te worden gerespecteerd? Indien er uiteindelijk
in de Bloemendalerpolder en op het KNSF terrein gebouwd wordt, dan wel via
de mogelijk al aangegane verplichtingen gebouwd moet worden, om welke aantallen
gaat het dan? Kan er in dat geval een zodanig bouwprogramma gekozen worden
dat het overgrote deel van deze gebieden onbebouwd blijven? Ligt er een relatie
tussen de overige onderdelen in de Nota Ruimte, bijvoorbeeld niet bouwen als
gevolg van de 20 KE contour rond Schiphol, en de stagnerende woningbouw in
Amsterdam en het bouwen in beide hiervoor genoemde gebieden?41. Pag. 157: Kan nog eens aangegeven worden waarom pas in 2006 een afspraak
met Almere gemaakt gaat worden over toekomstige bebouwing? De in de tekst
opgenomen argumenten zijn in 2006 niet opgelost. Er moet dus een andere reden
zijn. Graag betere en afdoende argumentatie. De leden van de CDA-fractie gaan
bij de door de fractie gewenste bouw bij Almere uit van het door de fractie
neergelegde uitgangspunt: «Eerst bewegen, dan bouwen.» Deelt het
kabinet deze visie? Kan de minister aangeven wat het kabinet doet om de noodzakelijke
investeringen tot stand te brengen en te vervroegen?Tijdens het Hoofdlijnendebat heeft de woordvoerder van de CDA-fractie
gepleit voor nadere afspraken met het gemeentebestuur van Almere over het
versterken van de samenleving. Dit is zowel voor de toekomstige groei als
voor de huidige stad van groot belang. Er moeten afspraken komen over het
versterken van o.a. onderwijs, zorg en politie. De minister is niet ingegaan
op de gestelde vragen. Deelt het kabinet de visie van de leden dat die afspraken
op zo kort mogelijke termijn gemaakt moeten worden? In de Nota Ruimte wordt
uitgegaan van een toekomstige groei van Almere. De leden willen die groei
versnellen en tevens kwantitatief en kwalitatief versterken. De Nota Ruimte
zegt vervolgens niets over de ontwikkelingen in het overige deel
van Flevoland. Er moet gezien de enorme groei van Almere aandacht zijn voor
een evenwichtige, bij de groei van deze stad passende, ontwikkeling van de
overige gemeenten in Flevoland. Graag de visie van het kabinet hierop.42. Pag.162: De provincie Zuid-Holland en de gemeenten in de Hoeksche
Waard hebben afspraken gemaakt over ontwikkelingen in de noordelijke rand
van de Hoeksche Waard. De leden vinden dit passend in de sturingsfilosofie
van de Nota Ruimte. Waarom deelt het kabinet deze visie niet?43. Pag. 162: In het PKB-deel over het (straks voormalige) vliegkamp Valkenburg
wordt gekozen voor groen wonen in lage dichtheden. Waarom wordt deze keuze
gemaakt? Hoe verhoudt zich deze keuze met de grote woningbehoefte in de Leidse
regio en de Bollenstreek? Wat betekent deze extensieve bebouwing voor de aanleg
van de Rijn-Gouwelijn? De leden gaan bij het bouwen bij Valkenburg uit van
het door de fractie neergelegde uitgangspunt: Eerst bewegen dan bouwen. Deelt
het kabinet deze visie?44. Pag.162 en 163, paragraaf 4.2.5.4: Een deel van de verstedelijking
in Utrecht/Gooi- en Vechtstreek kan in Almere worden opgevangen. Dient dit
niet nadrukkelijker te worden opgenomen en dan met een investeringsbeeld?
Dit in afwijking van datgene wat de tekst stelt.45. Pag.163: Bij de behandeling van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening
zijn amenderende moties ingediend, die er op gericht zijn het bouwen bij Rijnenburg
niet toe te staan. De bedoeling is het sparen van het Groene Hart. Nu staat
in het PKB-deel dat bij Rijnenburg verstedelijking mogelijk gemaakt gaat worden.
Is het waar dat inmiddels onomkeerbare beslissingen in deze richting zijn
genomen? Kloppen de krantenberichten dat de gemeenteraad van Utrecht in «opdracht»
van het ministerie van VROM een bestemmingsplan heeft vastgesteld? Mocht dit
zo zijn, wat is dan nog de betekenis van deze PKB-tekst?46. Deelt het kabinet de visie van de leden van de CDA-fractie dat gezien
de tekst in het PKB-deel de Kamer nog volledig vrij is hier te amenderen ten
gunste van het in stand houden van het Groene Hart? De tekst zegt: «verstedelijking
mag niet leiden tot knelpunten op de hoofdinfrastructuur c.q. bij het verkeersplein
Oudenrijn». Hoe gaat de ontsluiting van dit gebied, bij eventuele bebouwing,
geregeld worden? Dreigt hier niet een groot verkeersinfarct in en nabij de
stad Utrecht? De leden gaan bij mogelijke, door de CDA-fractie vooralsnog
niet gewenste bebouwing bij Rijnenburg, uit van het door de fractie neergelegde
uitgangspunt: «Eerst bewegen, dan bouwen.»47. Pag. 172, paragraaf 4.4.7.1: In deze paragraaf staat: «...
Aan de zuidzijde wordt het begrensd door de buitenteen van de hoogwaterkeringen
en havendammen en de havenmondingen van het vasteland van Noord-Holland, Friesland
en Groningen en door de buitenteen van de Afsluitdijk (zie kaart 10). Het
rijk zal de begrenzing van het gebied regelen in de separate PKB Derde Nota
Waddenzee.» ... Is dit wel goed geformuleerd? Voorbeeld: De Eemshaven
ligt voor het grootste deel buiten de hoogwaterkering en wordt dus aan de
waterzijde begrensd door een havendijk. De genoemde havendammen bevinden zich
bij de havenmonding. M.a.w. volgens de gebruikte formulering loopt de gebiedsbegrenzing
dwars door de Eemshaven en niet er pal langs. Is het niet van belang dat de
juiste omschrijving van het havengebied wordt gebruikt? Klemt dit niet te
meer nu e.e.a. straks in de PKB Derde Nota Waddenzee definitief geregeld gaat
worden?48. Pag. 179 en 181: Zijn de met de provincie Flevoland, Almere en Lelystad
te maken maatwerkafspraken zodanig realistisch dat buitendijks bouwen ook
werkelijk tot de mogelijkheden gaat behoren?49. Nog maar zeer onlangs verscheen het zeer lezenswaardige boekje «Ruimte voor uitvoering». Hierin komen enkele prominente
leden uit een zestal rijksadviesorganen aan het woord. Deze adviesorganen
hebben allen adviezen uitgebracht over het ruimtelijke beleid. Uit deze interviews
en de reacties daarop heeft de redactie 10 succesfactoren geformuleerd «die
leiden tot daadkracht». «Met deze 10 succesfactoren kunnen complexe
processen slagvaardiger en doelmatiger aangepakt worden. Deze betreffen zowel
de aansturing, de samenwerking tussen partijen als de uitvoering van ruimtelijke
processen en projecten». Graag zien de leden van de CDA-fractie daar
een reactie van het kabinet op.De leden PvdA-fractie hebben de behoefte de volgende vragen en opmerkingen
te maken:AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis genomen
van de Nota Ruimte. De leden kunnen een aantal uitgangspunten en doelstellingen
van de Nota Ruimte weliswaar onderschrijven, maar overheersend is het gevoel
dat deze Nota Ruimte zich te eenzijdig richt op het enkel faciliteren van
de ruimtevraag, te weinig oog heeft voor de minder sterke belangen, geen beeld
geeft van hoe ons land er in 2030 uit zou moeten zien en te weinig houvast
biedt voor een goede uitvoering van een aantal geformuleerde doelen. In het
schriftelijk commentaar zullen de leden deze conclusie nader onderbouwen.
Daarbij wordt zoveel mogelijk de inhoudsopgave van de Nota Ruimte zelf gevolgd. De brief van de minister van VROM d.d. 27 april 2004
(kamerstuk 29 435, nr. 1)50. De leden van de PvdA-fractie streven, net als de minister in haar
brief, naar een heldere verdeling van verantwoordelijkheden tussen het rijk
en de decentrale overheden. De minister van VROM schrijft in haar brief dat
het beleid nu terugkeert naar de «eigenlijke uitgangspunten van het
ruimtelijk rijksbeleid». Hierop ontvangen wij graag een nadere toelichting.
Wat zijn die «eigenlijke uitgangspunten» precies? In de ogen van
de leden is decentralisatie immers geen doel op zich. Centraal staat voor
de leden voor het nastreven van ruimtelijke kwaliteit. Pas wie een visie heeft
op wat die ruimtelijke kwaliteit inhoudt kan in de ogen van de leden uit de
voeten met een adagium als «centraal wat centraal moet en decentraal
wat decentraal kan».51. Daarnaast merken de leden op dat de minister van VROM in haar brief
ten onrechte een tegenstelling creëert tussen de begrippen «ordening»
en «ontwikkeling». Een ordening kan nodig zijn om een gewenste
ontwikkeling mogelijk te maken dan wel een ongewenste ontwikkeling tegen te
gaan. Ook hierop ontvangen de leden graag een nadere toelichting.52. Het kabinet heeft ervoor gekozen de Nota Ruimte uit te brengen als
een PKB deel 3. De argumentatie is hierbij dat met name de wijze van sturing
(«het hoe») is veranderd en in mindere mate de beleidsinhoud («het
wat»). De leden van de PvdA-fractie plaatsen hier vraagtekens bij. Is
het kabinet met ons van mening dat de nieuwe sturingsfilosofie, waarbij de
rijksoverheid veel meer ruimte laat aan derden en de decentrale overheden,
tot totaal andere uitkomsten van het beleid kan leiden? Als dit niet het geval
is, wat was dan precies het probleem met de «oude sturingsfilosofie»?Hoofdstuk 1 Sturingsfilosofie en ruimtelijke visie53. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven het idee dat het positief en actief ontwikkelen van de ruimte te verkiezen valt boven het enkel
passief toetsen en al dan niet toelaten van ontwikkelingen die zich wellicht
aandienen. Ontwikkelingsplanologie betekent in de ogen van de leden echter
dat niet alles overal kan. Juist ontwikkelingsplanologie vraagt om een heldere
analyse van trends en ontwikkelingen in onze samenleving, een stevige empirische
onderbouwing, een verkenning van de mogelijke ruimtelijke effecten en vervolgens
een heldere en consistente visie over waar en op welke wijze we menen de inrichting
van onze samenleving te willen en te kunnen beïnvloeden. Kan het kabinet
de leden van de PvdA-fractie duidelijk maken wat de betekenis van deze Nota
Ruimte is voor de inrichting van Nederland in 2020, welke ongewenste trends
en effecten worden bijgestuurd en in hoeverre een autonome ontwikkeling –
dus zonder Nota Ruimte – tot een ander resultaat zou leiden? Heeft het
kabinet een analyse gemaakt van de positieve effecten van het ruimtelijk rijksbeleid
zoals dat tot nu toe is gevoerd. Welke lessen zijn daaruit getrokken? Hoe
verhouden die zich tot de fundamentele aanpassing van de sturingsfilosofie?54. Pagina 9: Het hoofddoel van het nationaal ruimtelijk beleid wordt
geformuleerd als het scheppen van ruimte voor de verschillende ruimtevragende
functies. De leden zijn van mening dat dit per definitie niet het hoofddoel
van het beleid kan zijn. Immers, ruimte is een schaars goed en kan vaak maar
een keer benut worden. Is het kabinet met de PvdA-fractie van mening dat dus
niet zozeer het scheppen van ruimte het hoofddoel zou moeten zijn, maar veeleer
het afwegen en afstemmen van de verschillende ruimteclaims met en op elkaar
om tot een zo leefbaar en duurzaam mogelijke inrichting te komen? Het lijkt
wellicht een definitiekwestie, maar voor ons is het een zwaarwegend en fundamenteel
punt omdat hieruit spreekt op welke wijze je aan ruimtelijk beleid wilt doen:
staat het scheppen van ruimte of het creëren van ruimtelijke kwaliteit
centraal?55. Pagina 10: Er wordt opgemerkt dat de concurrentiepositie van Nederland
de laatste jaren verzwakt is. De vraag van de leden is of en in hoeverre dit
in de ogen van het kabinet te wijten is aan het gevoerde ruimtelijk beleid
van de laatste jaren. Kan het kabinet met voorbeelden aangeven waar het ruimtelijk
beleid de economische ontwikkeling in de weg heeft gezeten? Kan het kabinet
daarnaast met voorbeelden aangeven welke ruimtelijke projecten de economische
ontwikkeling aantoonbaar en structureel heeft gestimuleerd? (zie ook vraag
146)56. Pagina 12: Kan het kabinet empirisch onderbouwen waaruit het faseverschil
van Noord-Nederland met de rest van Nederland blijkt, hoe dit zich ontwikkelt
en waarom juist investeringen in de hoofdverbindingsassen de beste investering
zijn om dit faseverschil kleiner te maken?57. Pag. 13: Er wordt, in navolging van de brief d.d. 27 april 2004
(kamerstuk 29 435, nr. 1), wederom opgemerkt dat het kabinet met deze
Nota Ruimte aansluit bij de «eigenlijke uitgangspunten» van het
ruimtelijk beleid. Van deze eigenlijke uitgangspunten wordt echter alleen
decentralisatie als concreet punt genoemd. Wat zijn de andere «eigenlijke
uitgangspunten»?58. Pag. 15: In de ogen van de fractie van de PvdA is de zogeheten planhiërarchie
waarin plannen van hogere overheden doorwerken in die van lagere overheden
eveneens een – ook in de wetenschappelijke literatuur – algemeen
onderschreven uitgangspunt van ons ruimtelijk stelsel. Deelt het kabinet deze
opvatting? In de ogen van de leden breekt de Nota Ruimte met dit uitgangspunt.
De tekst op pagina 15 is hiervoor illustratief: het staat decentrale overheden
immers vrij om eigen beleid te formuleren. Betekent dit dat het Rijk het decentrale
beleid achteraf toetst. Betekent dit dat toezicht op het beleid van de lagere overheden centraal komt te staan in het ruimtelijk rijksbeleid?
Wat is de reactie van het kabinet hierop?59. Pag. 21 en 22: De leden willen voorts een toelichting op de basiskwaliteit.
Hoe wordt die gewaarborgd en bevorderd? Zijn «stimuleren en verleiden»
voor landschappelijke kwaliteit en ruimtelijk ontwerp voldoende om tenminste
de basiskwaliteit te garanderen? Waarom is het begrip «basiskwaliteit»
niet in een PKB-tekst vastgelegd? (zie ook vragen 10, 68, 69, 112, 139, 309)60. De leden ondersteunen het streven ruimtelijke plannen digitaal uitwisselbaar
te maken en daarmee ook de toegankelijkheid voor de burger te vergroten. De
leden kunnen zich tevens vinden in de kern van de lagenbenadering. Wel hebben
wij onze vragen bij de wijze waarop deze benadering zijn doorwerking zal vinden
in het beleid van de decentrale overheden. Welke middelen heeft het kabinet
om te bewerkstelligen dat de decentrale overheden consistent opereren met
de uitgangspunten van de lagenbenadering?61. Pag. 22: Er staat dat de decentrale overheden in hun ruimtelijk beleid
expliciet aandacht moeten besteden aan landschappelijke kwaliteit en het ruimtelijk
ontwerp en dat bij plannen en projecten geen afwenteling van negatieve effecten
mag plaatsvinden op het bestaande ruimtegebruik en functies als water, natuur
en infrastructuur. De leden zijn het hier in beginsel mee eens, maar vragen
zich wel af of en op welke wijze het ministerie van VROM hierop gaat toezien,
welke instrumenten daartoe ter beschikking staan en wat mogelijke sancties
zijn indien de decentrale overheden zich niet aan deze uitgangspunten houden.
(zie ook vraag 304)62. Pag. 26: De Nota Ruimte meldt dat het kabinet actief ruime gebieden
zal aanwijzen voor bundeling van de verstedelijking. De leden zien hier een
spanningsveld tussen het begrip «ruim» en «bundeling».
Kan het kabinet concreet maken hoe de aangewezen of nog aan te wijzen ruimte
zich verhoudt tot het veronderstelde programma van verstedelijking en op welke
wijze bundeling het resultaat zal zijn indien gelijktijdig ruime gebieden
worden aangewezen? Wat zijn de criteria op grond waarvan die ruimte bepaald
wordt?63. Pag. 29: Er staat dat de goede beleidsvoornemens in het verleden lang
niet altijd het gewenste resultaat hadden. De leden delen deze uitspraak niet.
Ook zij erkennen dat op sommige plaatsen in ons land ongewenste ruimtelijke
ontwikkelingen hebben plaats gevonden. De zichtbaarheid voor eenieder van
deze ontwikkelingen kunnen inderdaad al te snel tot de conclusie leiden dat
het ruimtelijk beleid vaker niet dan wel zou hebben gewerkt. Hun indruk is
een andere. Het beleid van stedelijke concentratie en de zogeheten gebundelde
deconcentratie alsmede het Vinex-beleid heeft wel degelijk tot de gewenste
resultaten geleid. Zonder dit beleid zouden het Groene Hart, de Veluwe en
vele andere open gebieden al veel eerder en in veel verder gaande mate zijn
verrommeld of versteend en zouden ook de steden er minder goed hebben voor
gestaan. Onze vraag is of het kabinet haar uitspraak nader kan onderbouwen
en illustreren en tevens kan aangeven of de oorzaken van het eventuele falen
in het rijksbeleid zelf of het ondoordacht handelen van de decentrale overheden
moet worden gezocht.64. Pag. 29: Het kabinet zal tevens een keer per twee jaar bezien of de
geboden beleidsruimte in de praktijk voldoende is. De leden dringen er op
aan dat tevens onderzocht wordt of de geboden beleidsruimte wellicht te groot
is. Kan worden aangegeven welke criteria daarbij worden gehanteerd om tot
een oordeel te komen?65. De leden onderschrijven de één-loket-gedachte op rijksniveau.
Eerder is over dit uitgangspunt een motie ingediend waar het de aanleg en
inpassing van infrastructuur betreft (motie Verdaas c.s. 29 200 XII,
nr. 57) Op welke termijn kunnen de leden hiertoe concrete voorstellen verwachten? In hoeverre heeft de één-loket-gedachte
ook gevolgen voor de bundeling van geldstromen die nu nog via de verschillende
departementen lopen?66. Pag. 31: Ten aanzien van de uitvoeringsagenda volgen later in de inbreng
van de leden van de PvdA-fractie nog meer opmerkingen en vragen. Naar aanleiding
van hoofdstuk 1 van de Nota Ruimte willen de leden echter weten hoeveel nog
niet eerder begroot geld in het uitvoeringsprogramma van de Nota Ruimte is
opgenomen. Daarbij willen zij graag een onderscheid gemaakt zien tussen de
periode voor 2010 en na 2010. De tweede vraag die de leden hebben is of de
Nota Ruimte en de bijbehorende uitvoeringsagenda tot gevolg heeft dat er ook
binnen of tussen departementale begrotingen met middelen wordt geschoven of
kan worden geschoven.67. Betekent de passage over de gecoördineerde en gebundelde inzet
van rijksmiddelen dat rijksmiddelen als Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing
(ISV) en Investeringsbudget Landelijke Gebieden (ILG) op elkaar worden afgestemd
en gebundeld worden ingezet waar het de ontwikkeling van «Groen In en
Om de Stad» (GIOS) betreft? (zie ook vraag 154)68. Pag. 33: Hoe valt te rijmen dat op pagina 15 gesteld wordt «Waar
het gaat om basiskwaliteit is het rijk zelden verantwoordelijk» en op
pagina 33 gesproken wordt over de «daadwerkelijke realisering van tenminste
de basiskwaliteit» «een verantwoordelijkheid waarop de decentrale
overheid door het rijk aangesproken kan – en waar nodig – zal
worden». Op grond van welke PKB- of wettekst gebeurt dit? (zie ook vragen
10, 59, 69, 112, 139,159)69. Pag. 33: Er staat dat de uiteindelijke juridisch bindende neerslag
van de inhoud van de Nota Ruimte is te vinden in het bestemmingsplan. De leden
vragen zich daarbij twee zaken af: hoe veronderstelt het kabinet dat de doorwerking
plaats vindt? Is er daarbij nu wel of geen sprake van hiërarchie en welke
concrete uitspraken uit de Nota Ruimte moeten zich dan op welke manier op
het lokale niveau vertalen of gaat het er vooral om dat gemeenten zich achteraf
verantwoorden voor hun keuze, ook indien deze afwijken van de Nota Ruimte?
Hoe valt voorts te rijmen dat op pagina 15 gesteld wordt «waar het gaat
om «basiskwaliteit» is het rijk zelden verantwoordelijk»
en op pagina 33 over de ... «daadwerkelijke realisering van tenminste
de basiskwaliteit» ... «een verantwoordelijkheid waarop de decentrale
overheid door het rijk aangesproken kan – en waar nodig – zal
worden». Op grond van welke PKB- of wettekst gebeurt dit?De leden willen daarnaast wijzen op de zogeheten «voorwerking»
die van een Rijksnota doorgaans uitgaat. Voorwerking betekent dat derden anticiperen
op nieuw te formuleren beleid. De leden uiten hun zorgen over dit fenomeen.
De politieke discussie in de Kamer moet immers nog volop gevoerd worden. Erkent
u dat voorwerking bij een dergelijke fundamentele breuk met een gangbare sturingsfilosofie
een risicovol verschijnsel is? Hoe wilt u de mogelijke voorwerking van de
Nota Ruimte in goede banen leiden opdat en pas na de besluitvorming in de
Kamer derden hun beleid op de Nota Ruimte zullen baseren en dat tevens in
de geest met de dan vastgestelde Nota Ruimte zullen doen? (zie ook vragen
10, 59, 68, 112, 139, 309)70. Pag. 34: In het kader van de doorwerking introduceert de Nota Ruimte
de visitatiecommissie en het begrip benchmarking. De leden willen hierop graag
een nadere toelichting, met name waar het de veronderstelde meerwaarde van
deze elementen in een pro-actief ruimtelijk beleid betreft.71. Pag. 37: De Nota Ruimte introduceert het idee van een grondbedrijffunctie
bij het rijk. De leden vragen zich af op welke termijn hiertoe voorstellen
verwacht kunnen worden, of er al een eerste contour geschetst kan worden over
de reikwijdte van dit grondbedrijf (vallen alle rijksgronden
onder dit bedrijf?) en hoe dit idee zich verhoudt tot de centrale idee van
decentralisatie in de Nota Ruimte waarbij het Rijk de verantwoordelijkheid
voor het merendeel van de ruimtelijke ontwikkelingen bij de decentrale overheden
neerlegt.72. Pag. 38, paragraaf 1.4.8: De paragraaf over de internationale
context vinden de leden ronduit teleurstellend. De constatering dat Europese
regelgeving van grote invloed is op onze ruimtelijke inrichting, ook al behoort
ruimtelijk beleid niet tot de formele competentie van Europa, vraagt in hun
ogen om een scherpere analyse. Wat zijn de consequenties van Europese regelgeving?
Wat zijn de concrete ruimtelijke effecten van Europese regelgeving op de inrichting?
In hoeverre verkleint of verandert dat het nationale speelveld? Wat is de
inzet van dit kabinet richting Europa als het over ruimtelijk beleid of regelgeving
met ruimtelijke gevolgen gaat? Tevens willen de leden graag een nadere onderbouwing
van de opmerking dat de uitbreiding met tien nieuwe lidstaten kansen biedt
en ruimtelijke effecten heeft. Welke kansen zijn dit, hoe anticipeert de Nederlandse
overheid hierop en wat zijn de (mogelijke) effecten?73. Pagina 40: Tevens vragen de leden zich af of de veronderstelde betekenis
voor Nederland van steden als Bremen, Berlijn, Hamburg en Kopenhagen onderbouwd
kan worden met empirisch materiaal.74. Pagina 45 e.v.: De Nota Ruimte legt een direct verband met de voorgenomen
wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO). Hoe essentieel is de
voorgenomen wijziging van de WRO voor de uitvoering van de Nota Ruimte? Kan
worden ingegaan op de vraag wat de consequenties zijn voor de uitvoering van
de Nota Ruimte indien de voorgenomen wijziging van de WRO niet of in gewijzigde
vorm doorgaat?75. Pagina 48: Er wordt ter besluit van hoofdstuk 1 opgemerkt dat een
heldere en daadkrachtige rijksvisie door velen werd gemist. Kan deze conclusie
nader onderbouwd worden? Wie zijn «die velen»? Hoe valt deze uitspraak
te rijmen met de eerdere gedachte dat deze Nota Ruimte niet zozeer «het
wat» van eerdere beleidsvoornemens ter discussie stelt, maar vooral
«het hoe»?Hoofdstuk 2 Netwerken en steden76. Pag. 49: De Nota Ruimte geeft aan dat het nationaal ruimtelijk beleid
voor steden en netwerken zich richt op het bieden van voldoende ruimte voor
wonen, werken en mobiliteit en de daarbij behorende functie. Deze opgave wordt
niet geproblematiseerd. Ruimte is immers een schaars goed in Nederland. Het
doel zou in de ogen van de leden van de PvdA-fractie dus vooral het afwegen
van de verschillende ruimtebehoeftes moeten zijn en dit vertalen in een ambitie
waar het de inrichting van ons land betreft. Die ambitie is nu vooral gericht
op het versterken van de internationale concurrentiepositie, hetgeen ons de
indruk geeft dat de economische dragers per definitie voorrang krijgen. Hoe
valt dit te rijmen met het bieden van ruimte aan alle genoemde functies, gezien
de constatering dat ruimte een schaars goed is? (zie ook vragen 184, 310)77. Pag. 51: U geeft aan dat het met name in de stad wenselijk is meer
hoogwaardige woonmilieus te creëren. De leden ondersteunen dit idee.
Wel roept dit direct ook de vraag op hoe de Nota Ruimte hieraan bijdraagt,
behalve door het uitspreken van de wenselijkheid van dit idee. De Nota Ruimte
biedt immers ook ruimte voor het «weglekken» van deze hoogwaardige
milieus naar de regiogemeenten. Hoe wilt u bereiken dat de juiste woonmilieus
op de juiste plaats worden gebouwd?78. Pag. 52: De leden ondersteunen dus ook de geformuleerde gedachte dat de regiogemeenten hun verantwoordelijkheid moeten nemen bij te
dragen aan de huisvesting van financieel minder daadkrachtigen, maar zien
geen enkele concrete maatregel of randvoorwaarde die er voor zorgt dat die
verantwoordelijkheid ook genomen zal worden. Ook hier is de vraag: hoe wilt
u dit doel verankeren in de uitvoering van het ruimtelijk beleid door de lagere
overheden?79. Pag. 53: Ook de leden hechten grote waarde aan samenwerking tussen
gemeenten. Die samenwerking is vaak het resultaat van het zetten van een beloning
op samenwerking of het formuleren van inhoudelijke kaders waarbinnen samenwerking
tot stand moet komen. Op welke wijze denkt het kabinet dat de Nota Ruimte
samenwerking bevordert, behalve dan door uit te spreken dat samenwerking belangrijk
wordt gevonden? (zie ook vraag 187)80. Pag. 56: De Nota Ruimte introduceert het concept van Brabantstad.
Hierover hebben de leden een aantal vragen. Waar vindt dit concept zijn oorsprong?
Wat is de inhoudelijke meerwaarde van dit concept? Is het een bestuurlijk
concept of is het concept ook voorzien van een ruimtelijke ambitie? Wat zijn
de relaties tussen de drie economische kerngebieden die binnen Brabantstad
onderscheiden worden? Kortom, de leden zijn nog niet geheel overtuigd van
de inhoudelijke meerwaarde van dit concept.81. Pag. 60: Twente wordt gepositioneerd als het scharnierpunt tussen
de Randstad, Berlijn en Oost-Europa. Kan deze veronderstelling empirisch trendmatig
onderbouwd worden?82. Pag. 61: Hoe belangrijk is de luchthaven Groningen Airport Eelde voor
het nationaal netwerk Groningen-Assen? Kan ook deze opmerking onderbouwd worden?
Het rijk voelt zich immers niet langer verantwoordelijk voor het reilen en
zeilen van regionale luchthavens. Betekent het expliciet noemen van de luchthaven
in de Nota Ruimte dat wordt verwacht dat de regio de luchthaven blijft steunen
in de toekomst? Is de aanwezigheid van de luchthaven noodzakelijk om als nationaal
stedelijk netwerk aangeduid te worden?83. Pag. 67: Er staat dat er voorzien moet worden in voldoende «harde»
plancapaciteit voor wonen en werken in de streek- en bestemmingsplannen. De
leden delen dit uitgangspunt maar vragen zich ook af in hoeverre dit momenteel
een probleem is. Een recente analyse heeft immers laten zien dat er planmatig
meer dan voldoende capaciteit is voor wonen. De stagnatie zit hem, in ieder
geval waar het het wonen betreft, dus niet in de zogenaamde harde plancapaciteit.
Deelt u deze opvatting? Op welke manier wilt u optreden indien blijkt dat
de plancapaciteit inderdaad tekort schiet? Welke gemeenten worden onder welke
criteria aangesproken en zijn hieraan ook sancties verbonden?84. Pag. 73: Met verbazing hebben de leden kennis genomen van de uitspraak
waarin gemeld wordt dat «mogelijk sprake is van een aantal ontbrekende
schakels in de hoofdverbindingsassen». De verbazing betreft niet zozeer
de constatering zelf, maar vooral het feit dat een nadere toelichting ontbreekt.
Kan alsnog worden aangegeven welke die mogelijk ontbrekende schakels zijn?
Wanneer en op grond van welke criteria worden «mogelijke ontbrekende
schakels» getransformeerd tot «ontbrekende schakels»? Geeft
de Nota Mobiliteit hierop een antwoord en zo ja, wat heeft dit voor consequenties
voor een eventuele actualisering van de Nota Ruimte?85. Pag. 78: De leden delen de inzet dat binnen de huidige 20Ke-contour
van Schiphol geen nieuwe woningbouwlocaties toegevoegd moeten worden. De Nota
Ruimte is in onze ogen te weinig helder over de consequenties van een eventuele
nieuwe 20Ke-contour die ontstaat na aanpassing van het banenstelsel. Is die
contour al bekend? Zo ja, kan deze concreet gemaakt worden, ook in een kaartbeeld?
Zo neen, wat is het planologisch regime in de gebieden die in de toekomst mogelijkerwijs binnen een aangepaste 20Ke-contour vallen? Waarom heeft
het kabinet gekozen voor een verouderde eenheid, terwijl Lden de wettelijke
Europese eenheid is? Hoe beoordeelt u de mening van het RIVM dat KE niet doelmatig
is voor de bescherming van burgers? En, hoewel de twee eenheden niet direct
te vergelijken zijn, zouden we graag in een kaartje de 20Ke-contour vergeleken
willen zien met een Lden-eenheid. (zie ook vragen 31, 32, 85,118, 193–207)86. Pag. 79: De leden sluiten niet op voorhand uit dat er behoefte is
aan extra ruimte voor havengerelateerde bedrijvigheid in de regio Rotterdam.
Het ontbreekt de Nota Ruimte echter aan een onderbouwing van de ruimtevraag
van 300 hectare in de Hoeksche Waard. Wat is de relatie met de Tweede Maasvlakte?
Waarop is de prognose gebaseerd? Wat is de relatie met de 600 hectare in de
Moerdijkse Hoek (pag. 81)? Op welke manier is de keuze voor deze gebieden
onderbouwd? Welke andere zoeklocaties zijn in beeld geweest en op grond van
welke criteria zijn deze afgevallen? (zie ook vragen 119, 210–217)87. Pag. 83: De Nota Ruimte heeft als uitgangspunt dat in heel Nederland
ruimte wordt geboden aan de natuurlijke bevolkingsaanwas en lokaal georiënteerde
bedrijvigheid. Hoe definieert u deze begrippen? Wie ziet toe op een juist
gebruik van de definitie? Hoe wordt voorkomen dat eenmaal gerealiseerde woningen
en bedrijfslocaties ten gunste komen van bewoners die niet tot de natuurlijke
aanwas kunnen worden gerekend en bedrijven die niet exclusief lokaal georiënteerd
zijn? De leden vrezen, indien harde garanties hiertoe ontbreken, dat er geen
enkele rem zit op nieuwe ontwikkelingen in de sfeer van wonen en werken. (zie
ook vragen 142, 227–238)88. Pag. 84: Er staat dat gemeenten niet tot samenwerking verplicht zijn
om te komen tot afstemming op het gebied van woningbouw en locatiekeuzen voor
bedrijfsterreinen. De leden vragen zich af of en hoe dan tot regionale afstemming
wordt gekomen indien gemeenten inderdaad niet vrijwillig samenwerken.Op pagina 84 staat eveneens dat per nationaal landschap ruimte wordt geboden
voor ten hoogste migratiesaldo nul. Hoe moet deze uitspraak geïnterpreteerd
worden? Is het migratiesaldo, afgezien van verdere gezinsverdunning, niet
altijd nul als het aantal wooneenheden gelijk blijft? Graag ontvangen de leden
een nadere concretisering, bij voorkeur mede aan de hand van een voorbeeld.
(zie ook vragen 239, 240)89. Pag. 94: Er staat dat «de meerkosten van inpassing van de geplande
infrastructuuruitbreidingen die veroorzaakt worden door nieuwe bestemmingen
langs de hoofdinfrastructuur, nadat het rijk betreffende infrastructuuruitbreidingen
in een PKB heeft aangekondigd, door de gemeente worden betaald». De
leden plaatsen hier vraagtekens bij. Dit zal alleen werken indien gemeenten
nog in de planfase hierop expliciet worden gewezen, waarbij tevens de te verhalen
meerkosten voor de gemeente inzichtelijk worden gemaakt en keiharde afspraken
op papier worden gezet over wie voor welke meerkosten verantwoordelijk is.
Bent u bereid de Nota Ruimte in die zin aan te passen? Indien dat niet gebeurt,
vrezen zij bestuurlijk impasses en langdurige juridische conflicten. Wat zijn
voor u argumenten om gemeenten niet vroegtijdig te wijzen op het risico dat
ze lopen indien ze nieuwe bestemmingen langs voorgenomen hoofdinfrastructuur
plannen?90. Pag. 97: U geeft aan dat het rijk de investeringen in de zeehavens
primair richt op de maritieme toegang en op de landzijdige ontsluiting. De
leden vragen zich in alle oprechtheid af of er andere investeringen in zeehavens
denkbaar zijn dan de hier genoemde en zo ja, welke dat dan zijn.Hoofdstuk 3 Water en Groene Ruimte91. Pag. 112: Er staat dat «Provincies en gemeenten de definitieve
taakstellende afspraken over de ruimtelijke aanspraken voor de regionale watersystemen
vastleggen in provinciale beleids- en streekplannen (uiterlijk 2007), respectievelijk
in gemeentelijke structuur- en bestemmingsplannen». De leden van de
PvdA-fractie kunnen dit uitgangspunt onderschrijven, maar vragen zich wel
af hoe deze uitspraak zich verhoudt tot de wijzigingsvoorstellen in het kader
van de herziening van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Daarin worden de
provinciale en gemeentelijke beleidsplannen immers facultatief en zijn deze
enkel zelfbindend. Wat heeft dit voor effecten op het effectueren en handhaven
van de taakstellende afspraken? Wat voor situatie ontstaat er indien provincies
of gemeenten besluiten geen ruimtelijk beleidsplan op te stellen?92. Pag. 113: De Nota Ruimte geeft aan dat het Rijk de provinciale en
gemeentelijke plannen en besluiten zal toetsen op de uitvoering van de watertoets.
De vraag van de leden is waarom het rijk een zelfde toetsende rol niet ambieert
als het bijvoorbeeld gaat om het bouwen door de zogeheten regiogemeenten voor
de minder draagkrachtigen. In hun ogen is het formuleren van een prestatieafspraak
en het toetsen daarvan een voorwaarde voor effectief ruimtelijk beleid. Wat
zijn de overwegingen en argumenten om in het geval van de watertoets als Rijksoverheid
wel een toetsende rol te ambiëren en op vele andere onderdelen hiervan
af te zien?93. Pag. 123: In aansluiting op voorgaande opmerking merken de leden op
dat evenmin wordt toegelicht wie het toepassen van de zogeheten saldobenadering
in de Ecologische HoofdStructuur (EHS) toetst. De leden maken zich hier zorgen
over, omdat de overheidslaag die besluit of de saldobenadering toegepast kan
worden, ook degene is die bepaalt of dit terecht gebeurt. Het besluit tot
toepassing en de toetsing van dit besluit hoort volgens de leden niet in één
hand te worden gelegd. De opmerking op pagina 124 dat er overeenstemming met
het rijk moet bestaan is in onze ogen in dit verband een te zwakke formulering.
Liever zouden zij zien dat, analoog aan hetgeen is vermeld bij de watertoets,
toepassing van de saldobenadering getoetst moet worden aan een reeks van eenduidige
criteria en dat die toetsing niet gebeurt door de organisatie die ook de beslissing
neemt over de toepassing. Graag een reactie van het kabinet op deze opvatting.94. Pag. 126: De Nota Ruimte meldt dat voor nationale landschappen het
uitgangspunt «behoud door ontwikkeling» geldt. Landschappelijke
kwaliteiten zijn «medesturend» en uitgangspunt is dat nationale
landschappen zich «sociaal-economisch voldoende moeten kunnen ontwikkelen».
De leden pleiten eveneens voor actieve ontwikkeling van kwetsbare –
landschappelijke – gebieden. Het enkel op slot zetten van gebieden is
ook voor hen geen oplossing. De landschappelijke kwaliteit is voor de leden
echter niet medesturend, maar bepalend. Anders gezegd: ontwikkelingen moeten
de landschappelijke kwaliteiten versterken! Waarom wordt in de Nota Ruimte
niet gekozen voor een dergelijke formulering?Ook de leden hechten aan sociaal-economische ontwikkeling. De vraag is
of dit het leidende criterium voor alle nationale landschappen moet zijn.
Kortom, als een dergelijke ontwikkeling mogelijk is met behoud en versterking
van de landschappelijke identiteit, dan kunnen de leden dit uitgangspunt ondersteunen,
maar als het sociaal-economische belang leidend is en ten koste kan gaan van
het landschappelijk belang, dan hebben zij grote bezwaren. Hoe verhouden beide uitgangspunten zich dus tot elkaar? Is het landschappelijke
leidend of de sociaal-economische ontwikkeling?Waarom is er bij de keuze van de omvang van de Nationale Landschappen
niet uitgegaan van stroomgebieden, waardoor tevens de gradiëntwerking
versterkt wordt?Waarom is er bij de keuze niet uitgegaan van de Nederlandse deltacultuur
van het landschap, zodat landschapseenheden «van Biesbosch, Hoeksche
Waard tot Voordelta» of «van Drents Plateau via Wieden en Weerribben
tot IJsselmeer» als «Nationaal Landschap» zijn voorgesteld?Waarom is de stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug en 't Gooi geen Nationaal
Landschap geworden, ook met het oog op de omschrijving in de Nota Ruimte (pagina
155) «de ecologisch en landschappelijk waardevolle heuvelrug»?Betekent de omschrijving van het Nationaal Landschap de Veluwe in de gewone
tekst dat het de bedoeling is bij de begrenzing juist de zo belangrijke randen
van de Veluwe daarbinnen te doen vallen? (zie ook vragen 130, 278)95. Pag. 143: Er wordt gesproken over de greenports. De leden onderschrijven
de aandacht voor deze sector. Wel vragen de leden zich af of de greenports
gezien hun economische structuurkenmerken en uiterlijke verschijningsvorm
in hoofdstuk 3 «Water en Groene Ruimte» thuis horen. Wat zijn,
behalve dat het woord «green» in de naam zit, de overwegingen
om het onderdeel greenports niet in hoofdstuk 2 op te nemen? (zie ook vraag
38)96. De leden van de PvdA-fractie missen een heldere keuze voor een zogeheten
Agrarische Hoofdstructuur waarbinnen andere ruimtelijke claims ondergeschikt
zijn aan de agrarische ontwikkeling. Het concept van de zogeheten landbouwontwikkelingsgebieden
is in onze ogen niet duurzaam. Op de lange termijn is de keuze voor een AHS
onvermijdelijk. Waarom is deze keuze uitgesteld?97. Daarnaast hadden de leden ten aanzien van de glastuinbouw graag robuustere
keuzes gezien. Naast de herstructurering in Zuid-Holland zou het in hun ogen
beter zijn geweest hooguit 3 of 4 glaslocaties aan te wijzen: West Brabant,
Zeeland, Noord Limburg en Zuidoost Drenthe. Wat zijn de criteria en overwegingen
geweest om een groter aantal locaties te kiezen. Deze vraag is mede opportuun
omdat een aantal van de huidige locaties ter plekke niet meer kan uitbreiden
of dit zou ten koste van zware aantasting van de omgeving moeten geschieden.98. Eenzelfde vraag hebben de leden over de concentratie van de intensieve
veehouderij. In hun ogen zou deze aansluiting bij de Greenports moeten zoeken.
Hierdoor ontstaat synergie op het gebied van logistiek, infrastructuur, kennis
en het boeken van milieuwinst. Waarom is hier niet voor het perspectief van
verdergaande ruimtelijke concentratie gekozen?De UitvoeringsagendaDe leden hebben twee principiële vragen naar aanleiding van de uitvoeringsagenda.99. De eerste vraag heeft betrekking op de samenhang tussen de sturingsfilosofie
en de uitvoeringsstrategie. Het doel van de Nota Ruimte is meer ruimte te
bieden aan de decentrale overheden, de regeldruk te verminderen, slagvaardiger
te werk te kunnen gaan, etc. Met name hoofdstuk 2 van de uitvoeringsagenda
geeft aan hoe het ministerie van VROM zich daarbij zal richten op de uitvoering
door de decentrale overheden. Dat gebeurt met name door middel van overleg.
In de ogen van de leden van de PvdA-fractie is het risico reëel aanwezig dat door de verminderde hiërarchie eerder meer dan minder overlegmomenten
zullen ontstaan. Is hier een analyse van gemaakt? Wordt in de tussentijdse
evaluaties van de werking van de Nota Ruimte ook dit aspect meegenomen? Zijn
daartoe meetbare criteria geformuleerd aan de hand waarvan kan worden bepaald
of de overlegdrukte daadwerkelijk afneemt?100. De tweede vraag heeft betrekking op de sturende kracht van de Nota
Ruimte waar het de inzet van de middelen op de diverse departementale begrotingen
betreft. De leden begrijpen dat er tot 2010 nauwelijks nieuwe middelen te
verdelen zijn. Betekent dit dat de departementale begrotingen tot 2010 leidend
zijn waar het de inzet van middelen betreft? Wat is dan de meerwaarde van
de Nota Ruimte waar het de verdeling van de middelen tot 2010 aangaat?101. Dezelfde vragen hebben de leden waar het de verdeling van middelen
na 2010 betreft.De vragen en opmerkinghen van de leden van de VVD-fractie luiden:Algemeen102. Wat gebeurt er met de Nota Ruimte en de bepalingen hierin wanneer
de herziene WRO inwerking treedt en de PKB verdwijnt?103. Wat is de reactie van het kabinet op de kritiek van de Adviesraad
Gevaarlijke Stoffen dat de Nota Ruimte nauwelijks aandacht schenkt aan de
problematiek van gevaarlijke stoffen in relatie tot de ruimtelijke ordening?
Hoe staat het kabinet tegenover het advies van deze raad om een expertisecentrum
«gevaarlijke stoffen» voor lagere overheden op te zetten omdat
deze niet altijd de vereiste kennis en kunde hiervoor in huis hebben?104. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelt in
de publicatie «Milieu- en natuureffecten Nota Ruimte» dat bouwen
in de buitenring van de randstad het milieu en het landschap het minst aantast
en goed aansluit bij de grote vraag naar groen stedelijk wonen. In hoeverre
sluit bouwen in de buitenring van de randstad ook aan bij de wensen van de
huidige bewoners van de randstad? Het RIVM meldt ook dat grote tekorten blijven
bestaan aan groen om de bestaande stad. Wat is uw visie op bouwen in de buitenring
en het tekort aan groen om de stad in de randstad?105. Het RIVM geeft aan dat de Nota Ruimte leidt tot verdichting van stedelijke
netwerken. In hoeverre sluit verdichting van stedelijke netwerken aan bij
de wensen van de huidige bewoners van deze netwerken?106. Bent u, gelet op de voorgenomen sanering van de kokkelvisserij, bereid
ook de ruimtelijke gevolgen van de herstructurering in de schelpdiersector
onder het rijksbeleid te brengen, d.w.z. aandacht hiervoor te hebben in de
Nota Ruimte en speciaal ook in de uitvoeringsagenda?Vragen per pagina107. Pag. 9: Er wordt veel getoetst door het rijk, maar er worden weinig
maatregelen in het vooruitzicht gesteld wanneer lagere overheden in gebreke
blijven. Wat vindt u van de suggestie om daar waar het rijk een resultaatsverantwoordelijkheid
heeft, of een specifieke verantwoordelijkheid betreffende de Ruimtelijke Hoofdstructuur,
dat dan tenminste vast te leggen als een beslissing van wezenlijk belang (geel
gearceerd)? Met daarbij de vermelding dat het rijk hier op toe ziet en dat
bij in gebreke blijven de aanwijzingsbevoegdheid gebruikt zal worden.108. Pag.15 en 16: Kan uiteengezet worden wat precies de «procesarchitectuur» voor decentrale overheden is? Wordt bij procesarchitectuur
ook gedacht aan een procesarchitectuur van deugdelijke democratische besluitvorming,
vooral als die intergemeentelijk plaatsvindt, bijvoorbeeld door indeling in
fases van besluitvorming met per fase een toenemend committent van de deelnemers?
Dit om het risico van afkeuring van een opgebouwd plan aan het eind bij de
besluitvorming te voorkomen en er voor te zorgen dat aan het eind van het
proces ook daadwerkelijk met de uitvoering begonnen kan worden. (zie ook vraag
24)109. Pag.32: Waarom worden er t.a.v. het tot stand komen van woningbouwtaakstellingen
wel mogelijke financiële sancties gesteld en niet t.a.v. het realiseren
van rijksdoelen in het landelijk gebied?110. Pag.37: Wat is, gezien de hoge kosten voor gemeenten, een realistische
ambitie om groen in en om de stad te verbeteren en op welke ambitie kan het
rijk bij de 2-jaarlijkse integrale rapportage aangesproken worden?111. Pag.36: Waarom heeft het onderzoek naar regionaal kostenverhaal en
verevening uitsluitend betrekking op publiek-private overeenkomsten en (in
het verlengde van de Grondexploitatiewet) niet tevens op een wettelijke, publiekrechtelijke
regeling? Welke rol denkt het kabinet, in de sfeer van regie en bevoegdheden,
toe aan de provincies en Wet Gemeenschappelijke regelingen (WGR)+ regio's?
Kunnen provincies gemeenten ook langs andere weg dan WGR+ dwingen om bij ruimtelijk
beleid samen te werken, bijvoorbeeld ten behoeve van de opstelling van regionale
structuurvisies? Welk sanctiemiddel heeft de provincie, indien nodig? Hoe
kijkt u aan tegen gemeenten die zich opstellen als free-rider? Zie ook vragen
168, 169)112. Pag.38: Het rijk hecht aan realisering van tenminste de basiskwaliteit
en stelt dat decentrale overheden hierop door het rijk aangesproken kunnen,
en waar nodig, zullen worden. Welke omstandigheden zijn voor het rijk bepalend
om decentrale overheden aan te spreken? Wanneer is het rijk van plan haar
verantwoordelijkheid te nemen wanneer lagere overheden hun verantwoordelijkheid
onvoldoende nakomen? Op welke manier(en) kan het rijk handhavend optreden?
(zie ook vragen 10, 59, 68 en 69, 139, 309)113. Pag.63: In de Nota Ruimte wordt in het kader van het samenwerken
binnen stedelijke netwerken gesteld dat het rijk een coördinerende functie
heeft waar het gaat om bovenprovinciale aspecten en grensoverschrijdende samenwerking.Bent u van mening dat het economisch kerngebied Venlo bij het overleg
over de ontwikkelingsagenda, visievorming en formulering van gezamenlijke
uitvoeringsprioriteiten voor Brabantstad betrokken moet worden, gezien de
relatie die in de Nota Ruimte gelegd wordt tussen het economisch kerngebied
Venlo en Brabantstad? Op welke wijze wilt u bovenprovinciale samenwerking
tussen het stedennetwerk Brabantstad en Venlo stimuleren c.q. faciliteren?
Welke initiatieven gaat u nemen indien de bovenprovinciale samenwerking zou
stagneren? Op welke wijze speelt de projectenenvelop hierbij een rol?114. Pag.62: Welke betekenis moet worden gehecht aan de zin in het tweede
tekstblok van paragraaf 2.2.3.1 dat samenwerking vrijwillig is? Is het
rijk niet mede afhankelijk van de bereidheid tot samenwerken om nationale
doelen te kunnen realiseren? Moet deelname aan samenwerkingsverbanden dan
niet kunnen worden afgedwongen? Welke betekenis heeft de bedoelde zin (vrijwillige
samenwerking) voor gemeenten die in par. 2.2.2.2 expliciet worden genoemd
en welke voor gemeenten die niet worden genoemd maar wel binnen de nationale
stedelijke netwerken en in het bijzonder binnen de daarin aangewezen bundelingsgebieden
zijn gelegen? Is in dit licht ook de rol van de provincies in het derde tekstblok
niet zodanig geformuleerd, dat ook zij uiteindelijk met lege
handen staan als intergemeentelijke samenwerking onvoldoende van de grond
komt?115. Pag.67: Wat is de reactie van het kabinet op het bericht van het
Centraal Planbureau (CPB) in juli 2004 dat een rendabele exploitatie van de
Amsterdamse Zuidas op basis van de huidige plannen onmogelijk is?116. Pag.73: Het rijk zal de planologische regimes in de voormalige rijksbufferzones
toetsen. Na het vaststellen van de Nota Ruimte bestaan de rijksbufferzones
in formele zin niet meer. Op basis van welke titel wil het rijk dan nog toetsen?117. Pag.77: Hoe kijkt u aan tegen de kritiek van de Adviesraad gevaarlijke
stoffen dat «externe veiligheid de sluitpost is geweest bij het opstellen
van het nationaal ruimtelijke beleid»?118. Pag.78: Wat is uw visie op de stelling dat de bouwbeperkingen rondom
Schiphol het streven naar een combinatie van wonen, werken en recreatieve
voorzieningen, inclusief een goede bereikbaarheid onder druk zet? In hoeverre
wordt de concurrentiepositie van Schiphol bepaald door de combinatie van wonen,
werken en bereikbaarheid en wordt deze combinatie onder druk gezet door de
voorgenomen bouwbeperkingen in dit gebied?In hoeverre zal door de bouwbeperkingen rondom Schiphol het woon-werkverkeer
naar Schiphol toenemen? Is hier rekening mee gehouden m.b.t. de bereikbaarheid
van Schiphol? Kunt u inzicht verschaffen in de investeringsbehoefte voor de
infrastructuur van en naar Schiphol?Welke ontwikkeling voor Schiphol is tot 2030 voorzien bij de vaststelling
van de bebouwingsbeperking binnen de 20 Ke-contour?Waarom heeft u gekozen voor de Ke-contour als bebouwingsgrens en heeft
u zich niet gebaseerd op een waarde van de Europese geluidsmaat Lden? (zie
ook vragen 31, 32, 85, 193–207)119. Pag.79: In het persbericht over het akkoord voor de aanleg van de
2e Maasvlakte worden projecten aangekondigd om het bestaande havengebied Rotterdam
intensiever te benutten hetgeen moet resulteren in een ruimtewinst van 200
ha. Hoe verhoudt deze ruimtewinst zich tot de gereserveerde 300 ha in de Hoeksche
Waard? Welke mogelijkheden ziet u om met intensief ruimtegebruik in andere
delen van Rotterdam ruimtewinst te boeken?Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat de ruimtebehoefte voor havengerelateerde
bedrijvigheid voor Rotterdam 300 ha is en dat deze ruimte in de Hoeksche Waard
moet worden gezocht en niet in Rotterdam zou kunnen worden gevonden? Hoe ziet
u in dit verband de doelstelling van het Project Mainportontwikkeling Rotterdam
(PMR) om te werken aan betere benutting van het bestaande Rotterdamse havengebied?
(zie ook vragen 86, 210–217)120. Pag.80: Waarop is de verwachting gebaseerd dat tot en met het jaar
2020 nog 23 000 hectare nieuwe bedrijventerreinen nodig is? Is bij deze
raming rekening gehouden met de beleidsinspanningen van gemeenten en provincies
om de ruimte op zowel nieuwe als bestaande bedrijventerreinen beter te benutten?
Wat is uw oordeel over de conclusie in het boek «Planning van bedrijventerreinen»
(Louw, Needham, Olden, Pen, 2004) dat de aanleg van te veel nieuwe bedrijventerreinen
leidt tot onderbenutting van bestaande terreinen en hogere kosten voor herstructurering?
Waarom kunt u wel een concreet aantal ha. noemen voor de behoefte aan nieuwe
bedrijventerreinen, maar kan over de ontwikkeling van Almere vanwege onzekerheid
over de economische en bevolkingsontwikkeling nog geen uitspraak worden gedaan?121. Pag.81: Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat er behoefte is aan een bedrijventerrein van 600 ha op de locatie Moerdijkse Hoek?
(zie ook vraag 224)122. Pag.83: Wat is lokaal georiënteerde bedrijvigheid?123. Pag.85: Welke bevolkingsontwikkeling vormt de basis voor de geprognosticeerde
ruimtebehoefte voor de verschillende functies? Welke aannames liggen aan deze
verwachte bevolkingsontwikkeling ten grondslag?124. Pag.85: Waarom wordt voor de woningbehoefte uitgegaan van het PRIMOS
midden scenario? Hoe realistisch is het hoge ruimtedrukscenario (HRT-scenario)
waarbij wordt uitgegaan van een hoge economische groei, een hoge bevolkingsgroei
een hoge migratie en een verdergaande individualisering? In hoeverre komt
dit HRT-scenario overeen met de meest recente bevolkingsprognoses van het
CBS waarin over een emigratieoverschot gesproken wordt?125. Pag.86: Wat is de waarde van het noemen van de streefwaarde van 40%
voor het realiseren van het totale uitbreidingsprogramma binnen bestaand stedelijk
gebied, terwijl het kabinet voor investeringsbeslissingen uitgaat van 25%?
Waarmee of waardoor stimuleert het rijk bouwen binnen het bestaand stedelijk
gebied?126. Pag.86: Wat is uw standpunt ten aanzien van het door de planbureaus
geconstateerde spanningsveld tussen enerzijds verdichting van de bebouwing
in bestaand stedelijk gebied en anderzijds de wens om meer huishoudens met
midden en hogere inkomen huisvesting is de stad te bieden?127. Pag.115: Waarom kiest u er voor om de «ruime jasgebieden»
tot de EHS te rekenen? Welke argumentatie ligt hieraan ten grondslag?128. Pag.117: Kunt u aangeven wat precies het verschil is tussen «ruime
jasgebieden», «1 op 1 begrensde beheersgebieden», «natuurontwikkelingsgebieden»
en «reservaatsgebieden»? Kunt u per gebied aangeven waarom dit
tot de EHS gerekend wordt? Wat is het verschil in beschermingsniveau tussen
een «ruime jasgebied» waarin agrariërs vrijwillig beheerovereenkomsten
afsluiten en de EHS? Geldt in het ruime jasgebied ook het «nee, tenzij-regime»?129. Pag.120: Waarom stelt u dat binnen en in de nabijheid van gebieden waar een «nee, tenzij regime» van kracht
is nieuwe plannen, projecten of handelingen niet zijn toegestaan indien deze
de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied significant aantasten? Hoe
ver reikt deze de beperking «in de nabijheid»? Hoeveel meter wordt
met «nabijheid» bedoeld? Wie of waardoor wordt bepaald wat in
de gebieden in de nabijheid van «nee, tenzij gebieden» mogelijk
is? Waarom kiest u niet voor duidelijke grenzen, ofwel het «nee, tenzij-regime»
geldt of niet? (zie ook vraag 269)130. Pag.126: Is het kabinet zich bewust van het feit dat er nationale
landschappen zijn zoals West Zeeuws Vlaanderen waar sprake is van een absolute
teruggang in de bevolking? Een woningbouwbeleid gebaseerd op een migratiesaldo
0 zou in deze situatie een toenemende sloopopgave betekenen. Is in een dergelijke
situatie een nuancering van het woningbouwbeleid in nationale landsschappen
in de Nota Ruimte niet geboden om er voor te zorgen dat een kwalitatieve impuls
voor de streek mogelijk blijft? (zie ook vragen 94 en 278)131. Pag.128: Kunt u de verschillen uitleggen tussen de kaart op pagina
128 waarin de nationale landschappen staan aangegeven en de kaart van het
RIVM in de publicatie «Milieu en natuureffecten Nota Ruimte» waarop
de mate van landschapskwaliteit staat aangegeven? Sommige landschappen die
door het RIVM bestempeld worden als zijnde van zeer grote landschappelijke
waarde, zijn niet aangegeven als nationaal landschap en minder gewaarde landschappen
wel.132. Pag.128: Voor de ontwikkeling van het economisch kerngebied in Zeeland
is ruimte voor uitbreiding van economische activiteiten en woningbouw
nodig. Op Walcheren wordt dit economisch kerngebied echter deels overlapt
door het nationaal landschap Zuidwest-Zeeland. Wat zijn de gevolgen hiervan
voor de ontwikkelingsmogelijkheden van het economisch kerngebied bij Vlissingen
en Middelburg?133. Pag.144: Bent u bekend met de problematiek van «papieren glas»
(of meer in het algemeen «pijplijn plannen»)? Locaties waar al
jaren de bestemming glastuinbouw op rust maar waar nooit glas gerealiseerd
wordt vormen een belemmering voor herbestemming naar andere functies omdat
dan planschade geclaimd wordt. Hoe kijkt u tegen deze problematiek aan? Welke
oplossingsmogelijkheden zijn er?134. Pag. 157: Is de minister van VROM als coördinerend bewindspersoon
nog steeds voornemens om met betrekking tot Almere een bestuursakkoord tussen
Rijk en regio op te stellen? Zo neen, waarom niet meer? Zo ja, wat is volgens
u de uiterste datum dat een dergelijk akkoord moet zijn getekend? Zo ja, bent
u de mening toegedaan dat er in een dergelijk akkoord naast afspraken over
infrastructuur ook afspraken over bijvoorbeeld onderwijs, zorg, veiligheid
en welzijn moeten zijn opgenomen? Wat bedoelt u in dit verband met de volgende
zinnen in het uitvoeringsagenda van de nota Ruimte (pagina 45):»Het
rijk zal investeren in de bereikbaarheid van Almere. De regio zal zorgdragen
voor de gewenste verstedelijking en de integrale ontwikkeling van de stad.»?Almere zal zich in concurrentie moeten ontwikkelen. Almere stelt dat hiervoor
een IJmeerverbinding noodzakelijk is, omdat alleen nieuwe concurrerende woon-
en werkmilieu's kunnen worden aangeboden. Wat is uw visie hier op?Deelt u, los van het aantal mogelijke inwoners en het aantal te bouwen
woningen, de visie van het Integraal Ontwikkelingsplan (IOP) Almere om Almere
op een verantwoorde wijze te laten groeien, waarbij de begrippen «variatie»,
«integraal», «differentiatie» en «werkgelegenheid»
wezenlijk zijn? (zie ook vraag 41)De leden van de SP-fractie leggen u de volgende vragen voor:Algemeen135. Is het waar, dat rode investeringen voor een gemeente meer zullen
opleveren dan investeringen in het groen? Indien gemeenten rode ontwikkelingen
toestaan zonder dat tegelijk investeringen plaats vinden in groene, welke
mogelijkheden hebben rijk en provincies dan om de rode ontwikkeling tegen
te houden tot wel garanties zijn verkregen voor een integraal en evenwichtig
investeringspakket?136. Is het u bekend dat vanwege het gebrek aan inspraak en de verre consequenties
van het nieuw te voeren beleid rondom de nieuwe geluidscontouren van Schiphol
de gemeenten Amstelveen, Aalsmeer en Uithoorn een kort geding hebben aangespannen
tegen het rijk? Op welke wijze zijn provinciebesturen en het rijk toegerust
om ambitieuze gemeentes in te dammen en de regie te voeren en hoe kunnen voorkomen
(juridische) twisten op laag niveau worden voorkomen? Hoe wordt voorkomen
dat meer procedures aangespannen worden op eerdergenoemde en andere gronden?137. Bent u op de hoogte van het feit dat de provincies Utrecht en Noord-Holland
hebben gepleit voor aanwijzing van Het Gooi en de Utrechtse Heuvelrug als
Nationaal Landschap en dat deze status het gebied niet is toegewezen in de
Nota Ruimte? Aan welke criteria moet een gebied voldoen om deze status te
verkrijgen? Op welke punten voldoet dit gebied niet aan de criteria? Welke
mogelijkheden hebben gemeenten en provincies om alsnog aan de criteria te
kunnen voldoen?138. Is het waar dat u heeft gesteld dat er eind 2009 255 000
meer volledig toegankelijke woningen moeten zijn voor senioren en mensen met
een beperking? Bent u van mening dat het geschikt maken van bewoning door
ouderen van bestaande bijgebouwen en een vrijstelling van extra woning(en)
op erven hieraan een belangrijke bijdrage zal leveren? Ziet u daarnaast mogelijkheden
om met de maximalisatie van het bouwvolume, van bijvoorbeeld boerderijen die
niet meer als boerderij benut worden, een deel van de problemen op te lossen?Vragen per pagina139. Pag. 38: Is het waar dat het rijk hecht aan de realisering van tenminste
de basiskwaliteit en stelt dat overheden hierop door het rijk aangesproken
kunnen worden? Welke omstandigheden zijn voor het rijk bepalend om deze overheden
aan te spreken en welke gevolgen gaat het hebben indien decentrale overheden
hier niet aan voldoen? Op welke manier kunnen gemeenten en provincies gebieden
kwalificeren als voldaan aan de door u kwalitatief gestelde basiskwaliteit?
(zie ook vragen 10, 59, 68, 69, 112, 309)140. Pag. 74 – 76: Is het waar dat er volgens de Nota Ruimte afhankelijk
van de kosten en baten een evenwicht moet worden bepaald tussen het vervoer
van gevaarlijke stoffen en de ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving? Betekent
dit dat de veiligheid in sommige stedelijke gebieden minder gewaarborgd is
dan in andere indien oplossingen uit kostenoverwegingen moeilijk te realiseren
zijn? Hoe kijkt u aan tegen de kritiek van de Adviesraad gevaarlijke stoffen
dat «externe veiligheid de sluitpost is geweest bij het opstellen van
het ruimtelijk beleid»? Bent u het eens met de adviesraad dat er een
centraal expertisecentrum gevaarlijke stoffen moet komen aangezien lagere
overheden onvoldoende zijn uitgerust om besluiten te kunnen nemen?141. Pag. 81: Kunt u aangeven op welke punten u het niet eens bent met
de resultaten van het onderzoek van het TNO, waaruit blijkt dat er door het
herstructureren van oude terreinen, het verhogen van de stedenbouwkundige
kwaliteit, het aanleggen van duurzame terreinen en de invoering van parkmanagement
meer dan voldoende bedrijventerreinen beschikbaar zijn om aan de behoefte
te voldoen? Op basis van welke kritiek op bovengenoemd onderzoek concludeert
u dat er tot en met het jaar 2020 nog 23 000 hectare nieuwe bedrijventerreinen
nodig is?142. Pag. 83: Hoe moet het recht van gemeenten om te bouwen voor de natuurlijke
bevolkingsaanwas en lokaal georiënteerde bedrijvigheid worden beoordeeld
aangezien woningmarkten en economische binding veeleer van regionale schaal
zijn? Op welke manier en door wie gaat gecontroleerd worden dat de gebouwde
woningen inderdaad voor natuurlijke bevolkingsaanwas zijn en niet voor de
vraag naar groene woningen van mensen uit bijvoorbeeld de Randstad? (zie ook
vragen 87, 227–238)143. Pag. 120: Kunt u door voorbeelden duidelijk maken in hoeverre er
verschil bestaat tussen het oude beschermingsregime van de EHS, waarin werd
gesproken over «zwaarwegend maatschappelijk belang», en het nieuwe
regime waarin wordt gesproken over «significante aantastingen»en
«groot openbaar belang»? Welke ontwikkelingen zouden vroeger wel
en in de toekomst niet kunnen (of omgekeerd)?144. Pag. 157: Bent u op de hoogte van de recente berekeningen van het
RIVM dat er tot en met 2030 ruim voldoende ruimte in de bestaande bouwlocaties
is voor nieuwbouw en ander functies? Bent u tevens op de hoogte dat in de
afgelopen 30 jaar de oppervlakte van het bebouwde gebied in Nederland
is gegroeid met meer dan 160%, en dat de regels dus een stuk minder beperkend
waren dan algemeen gedacht wordt? Bent u vervolgens op de hoogte dat de leegstand
van koopwoningen in 2003 is toegenomen en dat afgelopen oktober 100 000
woningen te koop stonden, wat het dubbele was van 2002? In het licht van deze
feiten, waarop baseert u de behoefte van 40 000 nieuwe woningen in Almere?De leden van de fractie van GroenLinks stellen u de volgende vragen: Vragen per pagina145. Pag. 9: Waarom ontbreekt «borging van milieu en gezondheid»
bij de doelstellingen van het ruimtelijk beleid, hoewel milieu en gezondheid
ook afhankelijk zijn van de ruimtelijke inrichting op een vergelijkbare wijze
als veiligheid? (zie ook vraag 23)146. Pag. 10: Wat is de bijdrage van de mainports, greenports en brainports
aan de Nederlandse economie? Wat is de onderbouwing voor het bevorderen in
de Nota Ruimte van mainports, greenports en brainports: welke (onderbouwde)
economische groei valt hiervan te verwachten (volgens verschillende scenario's)?
(zie ook vraag 55)147. Pag. 10 en 76: Op pagina 76 wordt gesteld dat de mainports een «belangrijke
motor zijn van de Nederlandse economie» en op pagina 10 dat het voor
de economische kracht van Nederland nodig is rond de mainports ruimte te creëren
voor internationaal opererende bedrijven. Kunt u in dit verband reageren op
de uitspraak van hoogleraar regionale en vervoerseconomie J. Oosterhaven dat
bij investeringen in Rotterdam en Schiphol de voordelen voor een groot deel
weglekken naar het buitenland (i.t.t. een investering in het Noorden van Nederland,
die een significant groter effect heeft op de Nederlandse economie)? (zie
ook vraag 55)148. Pag.18: Er wordt als voorbeeld genoemd van slechte keuzes uit het
verleden «grootschalige verstedelijking in laaggelegen veenweidegebieden».
Waarom wordt dan toch gekozen voor het ontwikkelen van de Zuidplaspolder?149. Pag.29: Kunt u reageren op de stelling dat ontwikkelingsplanologie
pas kan werken in combinatie met restrictief beleid, dus toelatingsplanologie?
Wat is uw reactie op de stelling van de VROMraad (o.a. in «gereedschap
voor ruimtelijke ontwikkelingsplanologie») dat het rijksbeleid in de
Nota ruimte op dat punt niet zonder risico's is, dus dat het beleid te weinig
restrictief is?150. Pag. 29: Er staat dat «ontwikkelingsplanologie in de praktijk
werkt vanuit gebiedsgerichte aanpak». Hoe krijgt deze gebiedsgerichte
aanpak concreet vorm? Bijvoorbeeld hoe worden gebieden afgegrensd en wie bepaalt
wat een gebied is? Hoe wordt er gezorgd voor samenhang tussen gebieden, bijvoorbeeld
dat niet elk gebied zijn groen opoffert in de veronderstelling dat in het
naastgelegen gebied nog groen is? Komt er enige mate van bovenregionale regie
om problemen op dit vlak te voorkomen? Zo neen, waarom niet?151. Pag. 29: De overheid moet zich gaan opstellen als partner van «ondernemende
mensen en bedrijven». Hoe wordt voorkomen dat hierbij het recht van
de sterkste gaat gelden?152. Pag.30: Wat zijn de knelpunten waardoor gebiedsgerichte projecten
op regionaal niveau op dit moment nog te vaak blijven steken in de overgang
van planvorming naar uitvoering? In hoeverre lost de Nota Ruimte deze knelpunten
op?153. Pag.30: Waarom geldt «kwaliteit» niet als sleutelwoord
bij de uitvoering?154. Pag. 31: Betekent de passage over de gecoördineerde en gebundelde inzet van rijksmiddelen dat rijksmiddelen als ISV en ILG op elkaar
worden afgestemd en gebundeld worden ingezet waar het de ontwikkeling«Groen
In en Om de Stad» (GIOS) betreft? Zo neen, waarom niet? (zie ook vraag
67)155. Pag.31: Wat betekent het concreet dat het rijk «zich medeverantwoordelijk
voelt» voor Noord- en Zuidvleugel en Groene Hart? Waarom neemt het rijk
niet de hoofdverantwoordelijk als zij de ontwikkeling van deze gebieden zo
belangrijk vindt?156. Pag. 31: Wat betekent het bestuurlijk dat het kabinet zich verplicht
tot tijdige besluiten en reservering van financiële instrumenten? Wat
is hierover nu al concreet te zeggen, welke besluiten en reserveringen zijn
nodig?157. Pag.32: Waarom wordt er t.a.v. het totstandkomen van de woningbouwtaakstelling
wel mogelijke financiële sancties gesteld en niet t.a.v. het realiseren
van rijksdoelen in het landelijk gebied?158. Pag.33: Waarom wordt er gesuggereerd dat er op basis van de voor
het rijk bindende PKB-uitspraken sprake is van doorwerking naar streekplannen
en bestemmingsplannen naar een toetsbaar en handhaafbaar kader, terwijl op
pagina 9 gesteld wordt dat deze nota «geen concrete beleidsbeslissingen
bevat als bedoeld in artikel 2a, eerste lid van de huidige WRO»?159. Pag.33: Op grond van welke PKB- of wettekst kan het rijk de decentrale
overheden aanspreken op hun verantwoordelijkheid ten aanzien van «consistente
en rechtmatige realisatie (van de basiskwaliteit)»? (zie ook vraag 68)160. Pag.34: Waarom is niet gekozen voor een meer verplichtend systeem
van samenwerking tussen gemeenten op regionaal niveau? Waarom wordt het initiatief
nu aan de gemeenten zelf gelaten? Kunnen (buur)gemeenten het initiatief van
een gemeente die samenwerking wil in de vorm van een plusregio blokkeren?161. Pag. 34 en 35: Moet de passage over de WGR+ zo worden geïnterpreteerd
dat gemeenten die niet in regionaal verband willen samenwerken daar door de
provincie toe kunnen worden gedwongen, of reikt de bevoegdheid van de provincie
niet zover, gelet op de passage dat het initiatief van de gezamenlijke gemeenten
moet komen?162. Pag. 34: Wat is tot nu toe de rol geweest van de WGR-stadsregio Rotterdam
bij het realiseren van een meer evenwichtige bevolkingssamenstelling in Rotterdam
en omgeving (nu heeft Rotterdam veel lagere inkomensklassen, veel sociale
woningbouw terwijl rijkere inwoners in de randgemeenten wonen)? Wat zijn de
knelpunten om te komen tot spreiding van inkomensgroepen over Rotterdam en
omliggende gemeenten?163. Pag.34: Wat vindt u van het GroenLinks-voorstel om samenwerking op
regioniveau een dwingend karakter te geven om free riders te voorkomen en
op regionaal niveau te komen tot afstemming in plaats van concurrentie en
verdeling van sociale woningbouw en duurdere huur- en koopwoningen in plaats
van iedereen hetzelfde?164. Pag. 36: Er staat dat op regionaal niveau het vereveningsinstrument
nog ontbreekt. Op welke manier zorgt het nieuwe grondbeleidsinstrumentarium
ervoor dat regionale verevening wel mogelijk wordt?165. Pag. 36: Waarom geldt als uitgangspunt dat een gewijzigd grondbeleidsinstrumentarium
alleen wordt ingezet als burgers en bedrijven niet mee willen werken? Wat
draagt dat bij aan een oplossing voor het knelpunt m.b.t. regionale verevening?166. Pag.36: Wat vindt u van het voorstel om met het nieuwe grondbeleidsinstrumentarium
ervoor te zorgen dat grondeigendom wordt losgekoppeld van de bouwrechten (bijv.
zoals in het Spaanse Valencia wordt gedaan)? Ziet u hierin het voordeel dat
speculatief gedrag en opdrijving van de grondprijzen wordt tegengegaan en
dat gemeenten meer macht krijgen om het bouwprogramma te bepalen
in plaats van dat projectontwikkelaars met grond hierin een machtspositie
hebben? Zo neen, waarom niet?167. Pag. 36: Wat vindt u van het voorstel om de Onroerend Zaakbelasting
(OZB) te heffen op het grondgebruik en niet meer op de waarde van woningen,
zodat de OZB een prikkel geeft voor effectiever ruimtegebruik?168. Pag. 36: Waarom wordt in het onderzoek naar regionaal kostenverhaal
en verevening uitsluitend gekeken naar publiek-private overeenkomsten en (in
het verlengde van de grondexploitatiewet) niet tevens op een wettelijke, publiekrechtelijke
regeling? Welke rol is er, in de sfeer van regie en bevoegdheden, voor provincies
en WGR+ regio's? (zie ook vraag 111)169. Pag. 36: Kunnen provincies gemeenten ook langs andere weg dan de
WGR+ dwingen om bij het ruimtelijk beleid samen te werken, bijvoorbeeld ten
behoeve van de opstelling van regionale structuurvisies? Welk sanctiemiddel
heeft de provincie, indien nodig? Hoe kijkt u aan tegen gemeenten die zich
opstellen als free rider?170. Pag. 36 en 37: Hoe valt het te rijmen dat enerzijds wordt gezegd
dat overheden niet zelf op de grondmarkt moeten opereren (pagina 36), terwijl
tegelijk zal worden bezien of een rijksgrondbedrijf nuttig is (pagina 37)?171. Pag. 36: Wanneer kan de Kamer de aanpassingen van het grondbeleid
verwachten?172. Pag.36: Wordt in het nieuwe grondbeleid ook verevening van grondwaardestijgingen
bij bestemmingsverandering in meegenomen (value capturing)? Zo neen, waarom
niet?173. Pag. 36: Is een bestemmingsplan ontwikkelen en vaststellen een overheidsinvestering?
Worden door verwachte en vastgestelde bestemmingswijzigingen niet juist de
(nieuwe) grondwaarden impliciet bepaald? Of wordt het systeem zo ingericht
dat «value capturing» plaats kan vinden vooruitlopend op de grondwaardevermeerdering?174. Pag.36: Waarom is het grondbeleidsinstrumentarium niet tegelijkertijd
met de Nota Ruimte gepresenteerd, juist in samenhang met de beoogde ontwikkelingsplanologie?
(zie SER advies Vijfde Nota, idem Nota Ruimte)?175. Pag. 36: Waarom «dienen instrumenten voor grondbeleid alleen
ingezet te worden t.o.v. burgers en bedrijven, indien zij niet mee willen
werken, ... én zij een profijt ervaren van overheidsinvesteringen»
(dus alleen met het oog op free riders)?176. Pag. 36: Zal het nieuwe grondbeleid ervoor gaan zorgen dat er ook
regionale verevening kan plaatsvinden tussen gemeenten onderling, bijvoorbeeld
tussen een gemeente die groen ontwikkeld en een gemeente die woningen bouwt?
Zo neen, waarom niet? Bent u van mening dat dit wel nuttig kan zijn? Zo neen,
waarom niet?177. Pag.36: Deelt u het standpunt dat de bereidheid om vrijwillig tot
afspraken te komen over kostenverevening (tussen rood en groen/blauw) alleen
aanwezig zal zijn wanneer er een zekere schaarste is aan bouwgrond (zie ook
advies VROM-raad en ex-ante evaluatie RIVM-MNP)? Zo neen, waarom niet? Zo
ja, hoe moet deze schaarste gecreëerd worden?178. Pag.36: Kunt u nader ingaan op de «verschillende bestuurlijke
en instrumentele arrangementen» die «denkbaar» zijn bij
de financiering van groen en blauw bij stedelijke ontwikkelingen?179. Pag. 37: De budgetten voor de ontwikkeling van groen in en rond de
stedelijke gebieden worden bij voorrang ingezet in de nationale RHS (pagina
37). Wat is, gezien de hoge kosten voor gemeenten, een realistische ambitie
om groen in en rond de overige stedelijke gebieden te verbeteren
en op welke ambitie kan het rijk worden aangesproken bij de tweejaarlijkse
integrale rapportages (pagina 39)?180. Pag. 38: Hoe sluit de Nederlandse EHS aan op de Europese EHS van
Natura 2000 (grensoverschrijdend)? Is daarvan een specifieker kaartje voorhanden
dan kaart D, waarin (naast Wadden, duinen en laagland) slechts de aanduiding
«bos/landelijk gebied» staat?181. Pag. 43: Waarom ontbreekt bij «IJsselmeergebied» een
taak voor het rijk m.b.t. het maken van een beheerplan voor het Vogelrichtlijngebied?182. Pag. 43: Waarom is er bij «EHS en robuuste ecologische verbindingen»
geen rol voor het rijk op het gebied van toetsing en kwaliteitsborging?183. Pag. 43: Waarom is er bij «Nationale Landschappen» geen
rol voor het rijk op het gebied van toetsing en kwaliteitsborging?184. Pag 49: Waarom hecht het rijk in paragraaf 2.1 met name aan
afstemming en samenwerking tussen gemeenten bij grensoverstijgende vraagstukken
op het raakvlak van verstedelijking, economie en verkeer en vervoer, en niet
op het gebied van voor groen, recreatie en water? (zie ook vragen 76, 310)185. Pag. 51: Waarom beperkt u de verantwoordelijkheid van het rijk in
paragraaf 2.1.3 tot de hoofdverbindingsassen? Is de bevordering van snel
regionaal openbaar vervoer in nationale stedelijke netwerken (en in het bijzonder
in de bundelingsgebieden daarbinnen) niet evenzeer een (mede)verantwoordelijkheid
van het rijk, gelet op het belang hiervan voor de realisering van de beoogde
bundeling en de noodzaak om voor dit vervoer gebruik te maken van het kernnet
van de spoorwegen? (de leden van de fractie van D66 sluiten zich bij deze
vragen aan)186. Pag. 52: Hoe beoordeelt u de tendens om steeds meer «leisure-activiteiten»
die grote aantallen bezoekers trekken, te vestigen in het buitengebied in
het licht van paragraaf 2.1.5? Dienen dergelijke voorzieningen niet veeleer
te vallen onder het locatiebeleid dan onder het recreatiebeleid? Wanneer beschouwt
u een dergelijke voorziening op als «rood» en wanneer als «groen»?187. Pag. 53: Waarom is de taakverdeling tussen rijk, provincies en gemeenten
niet in een geelgemarkeerde PKB vastgelegd? Bijvoorbeeld op basis van de gewone
tekst: Bij de uitvoering van het ruimtelijk beleid hecht het rijk grote waarde
aan samenwerking tussen gemeenten bij met name gemeentegrensoverstijgende
vraagstukken op het raakvlak verstedelijking, economie, en verkeer en vervoer,
gekoppeld aan het beleid voor groen/blauw (recreatie en natuur) en waterhuishouding?
(zie ook vraag 79)188. Pag. 62: Welke betekenis moet worden gehecht aan de zin in het tweede
grijze tekstblok van par. 2.2.3.1 dat samenwerking vrijwillig is? Is het rijk
niet mede afhankelijk van de bereidheid tot samenwerking om de nationale doelen
te kunnen realiseren? Moet deelname aan samenwerkingsverbanden dan niet kunnen
worden afgedwongen? Welke betekenis heeft de bedoelde zin voor de gemeenten
die in par. 2.2.2.2 expliciet worden genoemd en welke voor gemeenten die niet
worden genoemd, maar wel binnen de nationale stedelijke netwerken en in het
bijzonder binnen de daarin aangewezen bundelingsgebieden zijn gelegen? Is
in dit licht ook de rol van de provincies in het derde tekstblok niet zodanig
geformuleerd, dat ook zij uiteindelijk met lege handen staan als intergemeentelijke
samenwerking onvoldoende van de grond komt?189. Pag. 73: Er staat dat het rijk de planologische regimes in de voormalige
rijksbufferzones zal toetsen. Na het vaststellen van de Nota Ruimte bestaan
de rijksbufferzones in formele zin niet meer. Op basis van welke
titel wil het rijk dan nog toetsen? (de leden van de fractie van D66 sluiten
zich bij deze vragen aan)190. Pag. 77: Er staat dat afhankelijk van de maatschappelijke kosten
en baten een evenwicht moet worden bepaald tussen het vervoer van gevaarlijke
stoffen en de ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving. Betekent dit dat
de veiligheid in sommige stedelijke gebieden minder gewaarborgd is dan in
andere, indien oplossingen uit kostenoverwegingen moeilijk te realiseren zijn?
Hoe kijkt de minister aan tegen de kritiek van de Adviesraad gevaarlijke stoffen
dat «externe veiligheid de sluitpost is geweest bij het opstellen van
het ruimtelijk beleid» (persbericht 25 juni 2004)?191. Pag. 78: Wat is de definitie van «gerelateerd aan de luchthaven»?192. Pag. 78: Wat is de specifieke betekenis van «duurzaam»
in de zinsnede «de toekomstige duurzame ruimtebehoefte van de primaire
vervoersfunctie van de luchthaven»? Waarom staat het woord «duurzame»
hier?193. Pag. 78: Wat is de onderbouwing van het verbod op nieuwe uitleglocaties
voor woningbouw binnen en direct gelegen aan de 20 Ke-contour behorende bij
het vijfbanenstelsel? Hoe en op welke juridische grond werkt dit verbod door
naar provinciale en gemeentelijke plannen? (zie ook vragen 31, 32, 85, 118)194. Pag. 78: Er staat dat na de evaluatie van de Schipholwetgeving zal
worden bezien in hoeverre het beleid inzake de direct aan de 20 Ke-contour
gelegen gebieden een aanpassing behoeft. Welke toetsingscriteria gelden er
om erachter te komen of een aanpassing nodig is?195. Pag. 78: In paragraaf 2.2.5.2 wordt bepaald dat de beperkingen
voor woningbouw (gedeeltelijk) kunnen worden opgeheven als vliegroutes wijzigen.
Wanneer en onder welke omstandigheden is een dergelijke wijziging te verwachten?
Kan het gebrek aan woningbouwlocaties in de nabijheid van Schiphol een reden
zijn om op korte termijn (dat wil zeggen binnen twee jaar, zoals de SER adviseert)
de mogelijkheid te onderzoeken of de vliegroutes zo kunnen worden aangepast
dat de beperkingen voor de Legmeerpolder en de Haarlemmermeer (3 en 1 op de
kaart, met inbegrip van het gebied tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep) geheel
of gedeeltelijk kunnen worden opgeheven?196. Pag. 78: Waarom wordt het vrijwaringgebied niet begrensd door een
contour gesteld in de moderne geluidsmaat Lden maar in een wegens veroudering
ongeschikte geluidsmaat (Ke met afkap bij 65 dB, waardoor de meeste vliegtuigen
alleen over korte afstand meetellen in de geluidsberekening) die door de Raad
van State recent nog als verouderde geluidsmaat is afgewezen voor vliegveld
Eelde?197. Pag. 78: Waarom wordt naast een contour voor het etmaal geen Lnight-contour
gehanteerd als criterium voor de vrijwaringzone (slaapverstoring is immers
de grootste inbreuk op het welbevinden en zelfs de fysieke gezondheid van
mensen)?198. Pag. 78: Waarom hanteert u voor de vrijwaringzone een contour berekend
voor het huidige banenstelsel met de nu tot 2010 voorziene navigatietechnologie
en bijbehorend vliegverkeerscenario, i.p.v. een gemoderniseerd scenario uitgaande
van de wel genoemde 800 000 vliegbewegingen en modernere navigatie in
2020?199. Pag. 78: Zijn er geluidscontouren berekend voor een scenario met
veel meer vliegbewegingen dan voor 2010 zijn voorzien? Zo neen, waarom niet?200. Pag. 78: Kunnen de 20 Ke contouren, maar ook bijvoorbeeld de 50 dB
Lden contouren, van een of meer van die toekomstscenario's afgezet worden
tegen de nu gebruikte 20 Ke-contour en de bijbehorende 50 dB Lden contour?
Zo neen, waarom niet?201. Pag. 78: Bent u bereid de vrijwaringzone aan te passen aan de meest
recente inzichten aangaande de te verwachten verdeling van de geluidbelasting
in de regio (geluidslandschap) in 2020 uitgedrukt in de voor (ernstige) hinder
en voor slaapverstoring best beschikbare maat? Zo neen, waarom niet?202. Pag. 78: Bent u het eens met het standpunt dat locatie 1 op PKB-kaart
3 (tussen Hoofddorp, Nieuw-Vennip en Hillegom) geen goede bouwlocatie is omdat
hier een forse intensivering van het vliegverkeer is voorzien, terwijl uit
metingen in Hoofddorp-zuid blijkt dat dit, ondanks een beperkt gebruik van
de route, nu al een zwaar geluidsbelast woongebied is en het vliegverkeer
dus juist moet afnemen i.p.v. groeien (de zware geluidsbelasting komt door
de korte afstand tot de startbaan en de scherpe bocht die gevlogen moet worden
waardoor hoogteverlies en extra geluidsuitstraling van het vliegtuig optreedt)?
Zo neen, waarom niet?203. Pag. 78: Kunt u uitleggen waarom de corridor tussen Oegstgeest-Rijsburg-Katwijk
en Sassenheim-Noordwijk geen vrijwaringzone is, terwijl dit gezien de afstand
tot de start- en landingsbaan, zowel 's nachts als overdag de beste aan- en
uitvliegroute van en naar zee is en in de toekomst dus juist hier het vliegverkeer
het beste kan worden geïntensiveerd zonder dat zware overlast en slaapverstoring
optreden (de gewone hinder zal door intensivering wel verder toenemen en bouwen
is dus niet wenselijk)?204. Pag. 78: Deelt u het standpunt dat locatie 3 op PKB-kaart 3 (tussen
Amstelveen en Uithoorn) geen goede bouwlocatie is en hier een forse intensivering
van het vliegverkeer in feite niet gewenst is, omdat nu, bij beperkt gebruik
van de route, al veel overlast wordt ondervonden van de met scherpe bocht –
en regelmatig (over Uithoorn) uit de bocht – vliegende starters van
de Aalsmeerbaan?205. Pag. 78: Waarom wordt niet gekozen voor het na de start op de Aalsmeerbaan
eerst in vrijwel rechte lijn in zuid-zuidoostelijke richting hoogte winnen
en vervolgens om Uithoorn heen naar het oosten afbuigen?206. Pag. 78: Is vrijwaring aan de zuidkant van Uithoorn overwogen? Zo
neen, waarom niet?207. Pag.78: Voorziet u geen problemen met de bereikbaarheid van Schiphol
als tegelijkertijd de groei van Schiphol wordt gestimuleerd en de qua bereikbaarheid
best gelegen woningbouwlocaties voor Schipholwerkers worden geschrapt? Zo
neen, waarom niet?208. Pag. 78: Kunt u reageren op de stelling dat de Rotterdamse haven
vanwege extreem lage grondprijzen (ca. 5 euro per m2 per jaar)
nu een goedkoop alternatief voor een gewoon bedrijventerrein is en dat de
toegevoegde waarde ten opzichte van gewone bedrijventerreinen gering is (zie
o.a. CPB business case maasvlakte, december 2003: «De kwaliteit van
de haven en het feit dat daarvan buitenlandse afnemers in niet geringe mate
profiteren, zijn argumenten om de grondtarieven in de richting van een hogere
kostendekkingsgraad bij te stellen en zo het beslag op publieke middelen te
beperken.»)?209. Pag. 79: Is de ruimtereservering van 300 ha voor bedrijventerreinen
in de Hoeksche Waard netto of bruto? (zie ook vragen 86, 119)210. Pag. 79: Wat is het kostenplaatje voor de ontsluiting van 300 ha
bedrijventerrein? Hoeveel is hiervoor reeds gereserveerd? Wat is de verdeling
in kosten tussen rijk, gemeenten en provincie?211. Pag. 79: Wat zijn de verwachtingen met betrekking tot het woon-werkverkeer
bij aanleg van bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard? Wordt verwacht dat
de nieuwe werknemers van het bedrijventerrein inwoners zijn van de Hoeksche
Waard, zodat het woon-werkverkeer beperkt blijft, of juist dat ze van buiten
de Hoeksche Waard komen? Waar zijn die verwachtingen op gebaseerd?212. Pag. 79: In het persbericht over het akkoord dat het rijk heeft gesloten
over de aanleg van de Tweede Maasvlakte worden projecten aangekondigd
om het bestaande havengebied in Rotterdam intensiever te benutten hetgeen
moet resulteren in een ruimtewinst van 200 ha. Hoe verhoudt deze ruimtewinst
zich tot de gereserveerde 300 ha in de Hoeksche Waard?213. Pag. 79: Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat de ruimtebehoefte
voor havengerelateerde bedrijvigheid in de Hoeksche Waard moet worden gezocht
en niet in Rotterdam zou kunnen worden gevonden? Hoe ziet u in dit verband
de PMR-doelstelling om te werken aan betere benutting van het bestaande Rotterdamse
havengebied?214. Pag. 79: Wat wordt verstaan onder «havengerelateerde bedrijventerreinen»
(in de Hoeksche Waard)? Is er een profiel opgesteld van de bedrijven die zich
hier kunnen vestigen? Zo neen, waarom niet?215. Pag. 79: Is de 750 ha natuurcompensatie voor de Eerste Maasvlakte
gegarandeerd?216. Pag. 79: In de brief van 13 juli 2004 van de minister van VROM
(kamerstuk 29 435, nr.8) staat dat het bedrijventerrein in de Hoeksche
Waard mede is bedoeld voor «schuifruimte voor herstructurering van het
bestaande havengebied». Hoe wordt ervoor gezorgd dat die herstructurering
er komt en dat de Hoeksche Waard dus daadwerkelijk als schuifruimte wordt
gebruikt? Wat voor afspraken heeft u daarover gemaakt? Was het in dit verband
niet slimmer geweest om de ontwikkeling van bedrijventerreinen in de HW rechtstreeks
te koppelen aan de herstructurering van de Rotterdamse haven, bijvoorbeeld
dat een projectontwikkelaar het één niet zonder het andere mag
doen?217. Pag. 79: In de brief van 2004 van de minister van VROM (kamerstuk
29 435, nr. 8) staat dat de behoefte aan bedrijventerreinen in de Hoeksche
Waard is berekend op ca. 300 ha. Hoe, op basis van welke gegevens, is die
berekening tot stand gekomen? Welke verschillende scenario's zijn hierbij
gehanteerd en welk scenario is gekozen?218. Pag.79: Welk instrumentarium hebben decentrale overheden tot hun
beschikking om «in de decentrale besluitvorming over de vestiging van
chemische bedrijven de wijze waarop het vervoer van gevaarlijke stoffen wordt
gereguleerd expliciet mee te nemen»? Is dit instrumentarium voldoende?219. Pag. 80: Waarom zet u voluit in op de greenports, terwijl uit CBS-cijfers
(CBS, nationale rekeningen 2002) blijkt dat de hele tuinbouwsector minder
dan 1% bijdraagt aan het BBP, waarvan de bloembollensector minder dan 0,1%
BBP? Wat voor afweging met andere sectoren, bijv. kennisintensieve bedrijven,
heeft plaatsgevonden om tot deze keuze te komen?220. Pag. 80: Hoe staat de keuze voor greenports en mainports in verhouding
tot de bijdrage van deze sectoren aan de economische positie van Nederland?221. Pag. 80 en 81: Is bij de verwachting dat tot en met het jaar 2020
nog 23 000 hectare nieuwe bedrijventerreinen nodig is rekening gehouden
met de beleidsinspanningen van gemeenten en provincies om de ruimte op zowel
nieuwe als bestaande bedrijventerreinen beter te benutten?222. Pag. 80 en 81: Deelt u de conclusie in het boek «Planning van
bedrijventerreinen» (Louw, Needham, Olden, Pen, 2004) dat de aanleg
van te veel nieuwe bedrijventerreinen leidt tot onderbenutting van bestaande
terreinen en hogere kosten voor herstructurering? Zo neen, waarom niet?223. Pag. 80 en 81: Hoe kijkt het kabinet aan tegen de korting van 30
% die de provincie Noord-Brabant heeft toegepast bij het bepalen van de benodigde
oppervlakte voor nieuwe bedrijventerreinen?224. Pag.81: Gaat het bij de ruimtereservering in de Moerdijkse Hoek om 600 ha bruto of netto? Kan er een onderbouwing worden gegeven (nut
en noodzaak) om bij de Moerdijkse hoek 600 ha extra te reserveren, terwijl
er op het bestaande bedrijventerrein Moerdijkse Hoek sprake is van grote leegstand?
Waarom is er niet voor gekozen om in plaats van 600 ha extra bedrijventerreinen
bij Moerdijkse Hoek te kiezen voor ruimte voor de (biologische) landbouw,
aangezien de grond er bij uitstek geschikt voor is? (zie ook vraag 121)225. Pag.81: Er staat dat een bedrijventerrein van 300 ha in Hoeksche
Waard van nationaal belang is voor «een duurzame economische groei».
Wat wordt bedoeld met duurzaam? Welke bijdrage levert dit bedrijventerrein
aan de nationale economische groei en hoe is dit onderbouwd?226. Pag. 83: Wat is de definitie van «natuurlijke bevolkingsaanwas»?
Hoe wordt er concreet voor gezorgd dat er alleen voor de natuurlijke bevolkingsaanwas
wordt gebouwd?227. Pag. 83: Gelden jongeren die in een dorp zijn opgegroeid, daarna
elders zijn gaan wonen om te studeren, en daarna weer terug willen keren naar
het dorp, als natuurlijke bevolkingsaanwas? (zie ook vragen 142, 87)228. Pag. 83: Er staat dat in het landelijk gebied vooral ouderen en starters
moeite hebben om aan een geschikte woning te komen. Hoe kan worden afgedwongen
dat gemeenten die bouwen voor de eigen bevolkingsaanwas daadwerkelijk bouwen
voor die groepen waar er woningtekorten zijn (in het geval van het landelijk
gebied starters en ouderen) en niet voor andere groepen? Wat voor sancties
staan er tegenover als de gemeente niet bouwt voor de vraag uit de eigen bevolking?229. Pag. 83: Nu bestaat al 70% van de woningvoorraad uit eengezinswoningen.
Hoe gaat u in het ruimtelijk beleid bevorderen dat meer woningen voor één
en twee persoonshuishoudens (starters en senioren) worden gebouwd? Kunt u
nader onderbouwen dat het bouwen in andere segmenten toch de vraag naar senioren-
en starterswoningen voorziet, zoals u eerder heeft betoogd (doorstromingsbeleid)?230. Pag. 83: Deelt u het standpunt van de leden van GroenLinks-fractie
dat voor de sociale samenhang in het landelijk gebied, het zorgen dat senioren
en jongeren ook in de plattelandsdorpen kunnen blijven wonen, een goed openbaar
vervoer cruciaal is? Zo neen, waarom niet? Bent u bereid maatregelen te nemen
om het openbaar vervoer op het platteland te verbeteren?231. Pag. 83: Kunt u voor de 10 grootste steden aangeven hoe de bevolkingsopbouw
(gezinnen met kinderen, senioren, starters) zich verhoudt tot de huidige woningvoorraad
en de bouwprogramma's? Wordt er zodanig gebouwd dat het aanbod in evenwicht
is en komt met de vraag?232. Pag. 83: Gesteld dat in het streekplan van de provincie groeikernen
zijn aangewezen en er in het geheel geen sprake van is dat iedere gemeente
mag bijbouwen, wat voor recht kan de gemeente dan aan de Nota Ruimte ontlenen
om toch bij te bouwen voor de eigen bevolkingsaanwas en lokale bedrijvigheid?233. Pag. 83: Hoe moet de passage over het recht van gemeenten om te bouwen
voor de natuurlijke bevolkingsaanwas en lokaal georiënteerde bedrijvigheid
(paragraaf 2.3.2.2) worden beoordeeld in het licht van de passage in
paragraaf 1.5.3 dat in de nota alleen beleidsuitspraken zijn opgenomen
die een specifiek nationaal ruimtelijk belang dienen of zorgen voor een gegarandeerde
basiskwaliteit voor alle bewoners van Nederland? Zijn woningmarkten en economische
binding niet vooral van regionale schaal? Hoe beoordeelt u de bedoelde uitspraak
in het licht van de WRO, gelet op het feit dat gemeenten bestuurlijke
en geen ruimtelijke eenheden zijn en de Nota Ruimte op dit punt een ruimtelijke
onderbouwing en afweging ontbeert?234. Pag. 83: Waarom wordt er in de geelgemarkeerde PKB-tekst gesproken
over mogelijke beperkingen voor verstedelijking
als het gaat over het beschermen en ontwikkelen van «bijzondere natuurlijke
en landschappelijke waarden» in het buitengebied? Dat zou toch altijd
het geval moeten zijn? Zo neen, waarom niet? Waarom wordt er op dit onderdeel
niet door het rijk getoetst met behulp van de trits input-output-outcome?235. Pag. 83: Wat is lokaal georiënteerde bedrijvigheid? Vallen ook
grote transportbedrijven buiten het dorp, bijvoorbeeld in de weilanden van
het Groene Hart, hieronder?236. Pag. 83: Hoe verhoudt het bundelingbeleid (van provincies en regio's)
voor verstedelijking en economische activiteiten zich tot het uitgangspunt
dat in heel Nederland ruimte wordt geboden aan de natuurlijke bevolkingsaanwas
en lokaal georiënteerde bedrijvigheid?237. Pag. 83: Hoe valt het te rijmen dat enerzijds de provincie de ruimte
voor wonen en werken over de gemeenten mag verdelen, maar tegelijk er wel
voor moet zorgen dat iedere gemeente mag bouwen voor de eigen bevolkingsgroei
en eigen bedrijvigheid? Wat valt er door de provincie dan nog te verdelen?238. Pag. 83: Wat wordt bedoeld met dat het provinciale- en regionale
beleid voor bundeling moet voorzien in «tijdige en voldoende beschikbaarheid
van een bij de vraag aansluitend aanbod van ruimte voor wonen, bedrijven en
voorzieningen, en van ruimte voor alle overige aan de verstedelijking verbonden
functies»? Betekent dit dat in principe geen vraag kan worden geweigerd
(en dus het einde van de toelatingsplanologie)? Hoe wordt getoetst of het
aanbod aansluit bij de vraag?239. Pag. 84: In de brief van 13 juli 2004 van de minister van VROM
(kamerstuk 29 435, nr. 8) staat dat voor de Nationale Landschappen geldt
dat daar niet per gemeente het migratiesaldo nul-beleid wordt gehanteerd,
maar dat er per nationaal landschap een migratiesaldo nul geldt. Waar in de
Nota Ruimte komt dat tot uitdrukking? (zie ook vraag 88)240. Pag. 84: Waarom is «afstemming in regionaal verband wenselijk
en niet noodzakelijk als het gaat «om te komen tot de juiste woonmilieutypen
en locatiekeuzen» bij de opvang van de natuurlijke bevolkingsaanwas?241. Pag. 85: Waarom wordt financiële ondersteuning voor herstructurering
en transformatie van verouderde wijken en bedrijventerreinen gericht op de
G30 (30 grote steden)? Op welke wijze ondervinden overige gemeenten hier ondersteuning?
(de leden van de fractie van D66 sluiten zich bij deze vragen aan)242. Pag. 86: Waarom is de SER-ladder niet opgenomen in de Nota Ruimte?243. Pag. 86: Waarom is het streefgetal van 40 % in paragraaf 2.3.2.4
niet in de PKB-tekst opgenomen? Is het niet de bedoeling dat provincies en
(samenwerkende) gemeenten alleen gemotiveerd van dit percentage kunnen afwijken?
Waarom is de doelstelling van verdichting in de PKB-tekst beperkt tot nationale
stedelijke netwerken? Is voor andere stedelijke gebieden niet evenzeer een
verantwoordingsplicht nodig? (de leden van de fractie van D66 sluiten zich
bij deze vragen aan)244. Pag. 90: Waarom zijn de «regels en criteria» die aan
het locatiebeleid worden gesteld (PKB-tekst paragraaf 2.3.2.6) uitsluitend
gericht op het waarborgen van ruimte voor milieuhinderlijke bedrijven en bedrijven
met omvangrijke goederenstromen en niet tevens op het zoveel
mogelijk in bestaand stedelijk gebied vestigen van bedrijven (functiemenging,
centrumlocaties), die juist weinig overlast geven, terwijl op pagina 90 wordt
gezegd dat functiemenging voorrang heeft? (de leden van de fractie van D66
sluiten zich bij deze vragen aan)245. Pag. 90: Waarom is de passage over voorrang voor functiemenging geen
PKB-tekst?246. Pag. 91: Het kabinet streeft blijkens diverse teksten in de Nota
Ruimte naar het integraal ontwikkelen van rood en groen, in het bijzonder
in de nationale landschappen en de nationale stedelijke netwerken. Welke mogelijkheden
hebben gemeenten om af te dwingen dat tegelijk met investeringen in rood ook
investeringen in groen worden gepleegd? Indien gemeenten rode ontwikkelingen
toestaan zonder dat tegelijk investeringen plaats vinden in groene, welke
mogelijkheden hebben rijk en provincies dan om de rode ontwikkeling tegen
te houden, tot wel garanties zijn verkregen voor een integraal en evenwichtig
investeringspakket? (de leden van de fractie van D66 sluiten zich bij deze
vragen aan)247. Pag. 91: Wat is de bestuurlijke betekenis van de zin in de gewone
tekst «Het rijk rekent erop dat gemeenten
bij de opzet van de nieuwe uitleglokaties dit richtgetal (i.e. 75 m2 groen per woning) hanteren»? Behoort een dergelijke uitspraak
van wezenlijk belang niet thuis in een geelgemarkeerde PKB?248. Pag.92: Waarom ontbreekt in de geelgemarkeerde PKB-tekst de factor «groen» in de «gecombineerde meervoudige
ontwerpopgave van verstedelijking met de waterbeheerdoelen»?249. Pag. 96: Op welke wijze wordt er na decentralisatie van taken en
bevoegdheden ten aanzien van regionale en kleine luchthavens voor gezorgd
dat het milieuruimtebeslag van deze luchthavens blijft passen binnen een landelijk
gewenst beeld?250. Pag. 96: Worden er landelijke normen geformuleerd die een toereikende
bescherming bieden aan woongebieden, gebieden voor natuur en landschapsbeleving
en gebieden voor gevoelige fauna, die de lagere overheden moeten gebruiken
om de geografische scheiding tussen vlieggebied en beschermd gebied aan te
geven? Wordt deze scheiding ook gebruikt in twee richtingen: niet bouwen in
vlieggebied én geen verdere ontwikkeling van het vliegverkeer als daarmee
de grens zou worden overschreden? Zo neen, waarom niet?251. Pag.103: Er staat dat provincies hebben voor de ontwikkeling van
landschappelijke kwaliteit een grote verantwoordelijkheid. Wat is die verantwoordelijkheid
van de provincie?252. Pag. 103: Wat wordt precies bedoeld met landschappelijke kwaliteit?
Hoe wordt dit vertaald naar toetsbare doelen? Wat is de rijksverantwoordelijkheid
voor landschappelijke kwaliteit?253. Pag. 104: Het rijk verwacht van provincies dat zij in hun ruimtelijke
plannen meer mogelijkheden creëren en rekening houden met de eisen die
de wereldmarkt stelt aan agrarische bedrijven. Betekent dit dat ruimte moet
worden geboden aan alle bedrijven of wordt de ontwikkelingsruimte sterk plaatsafhankelijk?
Welke criteria zijn bij het bepalen van ontwikkelingsmogelijkheden van agrarische
bedrijven richtinggevend voor de afwegingen van gemeenten?254. Pag. 104: Hoe kijkt u aan tegen het voorstel van de leden van de
GroenLinks-fractie om vrijkomende bebouwing in het landelijk gebied (boerderijen,
stallen etc), bij voorrang te bestemmen als senioren- en starterswoningen?255. Pag. 111: Is er in het nationale ruimtelijke beleid wel voldoende
ruimte voor water vasthouden en bergen gereserveerd? Ook in gebieden die snel
verdrogen?256. Pag. 115: Waarom wordt de verantwoordelijkheid van rijk, provincies en gemeenten in de geelgemarkeerde PKB-tekst in paragraaf 3.3.2
beperkt ten opzichte van het SGR (onder paragraaf 4.2.2.1), waar het
afwegingsbeleid van de EHS o.a. ook geldt voor natuurgebieden die als zodanig
zijn aangemerkt door Provinciale Staten of die planologisch zijn vastgelegd
in streek- of bestemmingsplannen?257. Pag. 115: Kan de zinsnede uit de gewone tekst «De netto begrensde
EHS moet in 2008 in de bestemmingsplannen zijn opgenomen» toegevoegd
worden aan de geelgemarkeerde PKB-tekst daarboven?258. Pag.115: Is het niet beter in de geelgemarkeerde tekst te zetten
dat de «EHS bestaat uit door de provincies netto te begrenzen gebieden» in plaats van «begrensde»,
aangezien de EHS nog niet volledig is begrensd?259. Pag. 116: Hoe valt het te rijmen dat de functie van «ruime
jas» gebieden primair agrarisch blijft (tijdelijke beheersovereenkomst,
normale agrarische uitbreiding en ontwikkeling), maar dat ze toch onderdeel
van de EHS blijven uitmaken?260. Pag. 116: Waarom wordt de EHS 16 000 hectare kleiner dan in
de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur» was beoogd, zoals
blijkt uit het Meerjarenprogramma Agenda Vitaal Platteland?261. Pag. 118: Waarom krijgen binnen de EHS de delen die door agrarisch
natuurbeheer moeten worden gerealiseerd geen natuurfunctie, of ten minste
een nevenschikkende natuur – landbouwfunctie?262. Pag. 118: Waarom is voor de bruto EHS het planologische nee-tenzij
beleid uit het SGR (4.2.1.2.d.) verlaten?263. Pag. 119: Hoe kunnen de wezenlijke kenmerken en waarden van EHS behouden,
hersteld en ontwikkeld worden, als er tegelijkertijd rekening moet worden
gehouden met de medebelangen die in het gebied
aanwezig zijn? Is hier sprake van een gelijkwaardige belangenafweging? Zo
ja, wat is dan de waarde van het toekennen van de status beschermd natuurgebied?
Als er geen sprake is van een gelijkwaardige belangenafweging wat is dan de
waarde van het «rekening houden met»?264. Pag. 119: Waarom wordt de planologische «nee-tenzij bescherming»
uit het SGR (4.2.2.1.) voor andere natuurgebieden
dan de (inter)nationale natuur niet gehandhaafd in de Nota Ruimte?265. Pag. 119: Waarom levert de oprichting van nieuwe agrarische gebouwen
«binnen het bouwblok» geen bezwaar op in de basisbescherming van
de bruto EHS? Het is toch onomkeerbaar? En hoe ziet die basisbescherming er
uit als in deze bruto EHS ook VHR en NB-wet gebieden liggen? Ontstaan er zo
niet twee beschermingsniveaus op één terrein? Hoeveel verwarring
zal dat opleveren?266. Pag. 119: Waarom wordt een eventuele herbegrenzing van delen van
de EHS alleen tussen rijk en provincies geregeld zonder dat de huidige natuurbeheerder
hierbij betrokken wordt?267. Pag. 119: Zou het doel van de herbegrenzing niet alleen moeten zijn
verbetering van de ruimtelijke samenhang van de EHS, maar ook de ecologische
kwaliteit en kwantiteit?268. Pag.120: Waarom is in de geelgemarkeerde PKB-tekst de omschrijving
van «nee-tenzij» gewijzigd van «wezenlijke kenmerken en
waarden niet aantasten» (SGR) tot «wezenlijke kenmerken en waarden
niet significant aantasten»? Gaat dat niet
leiden tot eindeloos procederen, zoals dat ook bij de Vogelrichtlijn het geval
is geweest? En waarom is «zwaarwegend maatschappelijk belang»
(SGR) veranderd in «groot openbaar belang»?269. Pag. 120: Kunt u door voorbeelden duidelijk maken in hoeverre er
verschil bestaat tussen het oude beschermingsregime van de EHS waarin werd
gesproken over «zwaarwegend maatschappelijk belang» en het nieuwe
regime waarin wordt gesproken over «significante aantastingen»en
«groot openbaar belang». Welke ontwikkelingen zouden
vroeger wel en in de toekomst niet kunnen of omgekeerd? (zie ook vraag 129)270. Pag. 120: Wat is de reden dat in de gewone tekst ookuitbreiding van agrarisch gebruik expliciet mogelijk gemaakt wordt
binnen EHS die nog agrarische bestemming heeft? Ook als daardoor i.t.t. de
nog bestaande regeling ontwikkelingsmogelijkheden voor de natuur onomkeerbaar
verloren gaan?271. Pag. 120: Hoe wordt voorkomen dat projectontwikkelaars grond opkopen
in de EHS als ruilmiddel voor het mogen ontwikkelen van bijvoorbeeld rood?272. Pag. 123: Wat wordt bij de EHS-saldobenadering verstaan onder «gebiedsniveau»(bijvoorbeeld
in: de kwaliteit en kwantiteit moet op gebiedsniveau per saldo verbeteren)?
Wie bepaalt de grenzen van een dergelijk gebied? Kan dit gebied bijvoorbeeld
ook heel Nederland omvatten?273. Pag. 123: Waarom hoeft optredende schade niet altijd fysiek te worden
gecompenseerd? Waarom is hier niet het regime van de Natura 2000-gebieden
gevolgd? Is onze nationale natuur minder belangrijk dan de internationale
natuur?274. Pag. 123: Waarom wordt de ruimte gegeven om compensatie ook pas (geruime
tijd) na het optreden van schade te realiseren? Waarom is hier niet het regime
van de Natura 2000-gebieden gevolgd? Waarom vervalt de compensatieplicht bij
natuurgebieden die niet tot de EHS (en VHR en NB-wet) behoren? Waarom wordt
hier afstand genomen van het SGR (6.6.)?275. Pag. 124 en 125: Waarom zijn alle voor natuur en soortenbescherming
belangrijke niet-ruimtelijke zaken, zoals de paragraaf over biotopen (onder
4.3.2. van het SGR met een groot aantal ruimtelijke en toetsingsimplicaties
van grote sturende waarde ) «weg bezuinigd» met de voeging van
SGR in de PKB, zoals bijvoorbeeld de opdracht (aan zichzelf) om soortbeschermingsplannen
te maken?276. Pag. 126: In antwoord op kamervragen van het lid Duyvendak antwoordde
u dat de 74 illegale recreatiewoningen in Alkemade de kernkwaliteit van het
Groene Hart niet aantasten. Daarbij verwees u naar de aanwezigheid van stacaravans
op een naastgelegen terrein. Kunt u precies aangeven waarom de 74 recreatiewoningen
de kernkwaliteit van het Groene Hart niet aantasten? Is een lelijk stuk nog
lelijker maken gelijk aan «niet aantasten»?277. Pag. 126: Hoe past het eerder geformuleerde beleid t.a.v. recreatiewoningen,
namelijk dat die alleen daar gebouwd mogen worden waar ook gewone woningen
mogen komen, met het beleid van migratie saldo nul in nationale landschappen?
Betekent dit dat recreatiewoningen alleen voor eigen bevolkingsaanwas gebouwd
mogen worden, oftewel dat bouw van recreatiewoningen alleen mag bij groei
van de eigen bevolking? Zo neen, waarom niet?278. Pag. 126 en 127: Waarom wordt er bij de vorming van nationale landschappen
uitgegaan van de traditionele toelatingsplanologie (provincies maken afspraken
met gemeenten over de omvang en locatie van woningbouw en over aard en omvang
van locaties van bedrijventerreinen)? Is het niet veel interessanter (en profijtelijker)
als provincies nationale landschappen ontwikkelen samen met gemeenten, maatschappelijke
organisaties en marktpartijen in een proces van ontwikkelingsplanologie, vooral
gericht op de specifieke (gebouwde en ongebouwde) kwaliteiten van het landschap?Zou de definitieve begrenzing in het streekplan niet veeleer het resultaat
van een dergelijk proces moeten zijn, dan de start van de procedure, zoals
gesuggereerd in de Nota Ruimte? Zou door een dergelijke aanpak het benodigde
draagvlak niet veel gemakkelijker tot stand komen? (zie ook vraag 94, 130)279. Pag. 129: Provincies kunnen, aanvullend op de 10 aangewezen glastuinbouwgebieden,
ook andere gebieden voor dit doel aanwijzen mits die regionale glastuinbouwgebieden
gekoppeld zijn aan een regionale herstructureringsopgave. Deze extra aanwijzing
is mogelijk «indien er een specifieke regionale behoefte is die niet
redelijkerwijs kan worden geaccommodeerd in één van de 10 reeds
aangewezen gebieden». Kunt u een voorbeeld geven van een (mogelijk)
regionaal gebied en daarbij aangeven waarom die uitbreiding niet in één
van de 10 aangewezen locaties kan plaatsvinden?280. Pag. 130: Op welke wijze gaat het rijk de kwaliteitsdoelen (naast de nu genoemde kernkwaliteiten) van de Nationale Landschappen
vaststellen, opdat de kwaliteitsborging (input, output, outcome) van dit onderdeel
van de RHS goed gaat werken?281. Pag. 130: Waarom geeft de Nota Ruimte geen streefwaarden en termijnen
voor de kernkwaliteiten van de nationale landschappen (paragraaf 3.4.3)?282. Pag. 130: Waarom is er bij de keuze van de begrenzing van de Nationale
Landschappen niet uitgegaan van stroomgebieden? Waarom is er bij de keuze
niet uitgegaan van de typisch Nederlandse deltacultuur van het landschap,
zodat landschapseenheden «van Biesbosch, Hoeksche Waard tot Voordelta»
of «van Drents Plateau via Wieden en Weerribben tot IJsselmeer»
als «Nationaal Landschap» zijn voorgesteld?283. Pag. 134: Betekent de omschrijving van het Nationaal Landschap de
Veluwe in de gewone tekst dat de landschappelijk zo belangrijke randen van
de Veluwe binnen de gebiedsgrenzen van het Nationaal Landschap komen te vallen?284. Pag. 130: Waarom heeft u Het Gooi en de Utrechtse Heuvelrug niet
aangewezen als Nationaal Landschap, hoewel de provincies Utrecht en Noord-Holland
hiervoor hebben gepleit en ook met het oog op de omschrijving in de Nota Ruimte
(pagina 155) «de ecologisch en landschappelijk waardevolle heuvelrug»?
Bent u niet van mening dat de status van Nationaal Landschap bij uitstek geschikt
is voor dit gebied, gezien de hier geldende kenmerken (zeer belangrijk recreatief
gebied met hoge natuur- en landschappelijke waarden dichtbij de randstad,
met een sterke dynamiek en een hoge druk op de groene kwaliteiten) en opgaven
(versterken van de groene kernkwaliteiten door integrale ontwikkeling rood
en groen, de noodzakelijke bestuurlijke samenwerking tussen gemeenten en twee
provincies)? Zo neen, waarom niet?285. Pag. 137: Waarom is er in de geelgemarkeerde PKB-tekst betreffende
het (overige) landschap niet de zinsnede opgenomen dat provincies en gemeenten
afspraken maken over de omvang en locatie van woningbouw en bedrijventerreinen
en waarom is ook daar niet de opening gemaakt naar ontwikkelingsplanologie,
waarbij provincies de landschappen ontwikkelen samen met gemeenten, maatschappelijke
organisaties en marktpartijen, vooral gericht op de specifieke (gebouwde en
ongebouwde) kwaliteiten van het landschap?286. Pag. 140: Als de functie van recreatiewoningen wordt veranderd in
woonfunctie, geldt dan voor deze woningen dat ze binnen het migratiesaldo
nul moeten vallen? Gelden bezitters van recreatiewoningen ook als eigen bevolking,
of bestaat eigen bevolking alleen degenen die in het gemeentelijk bevolkingsregister
staan ingeschreven?287. Pag. 141: Welke landelijke routenetwerken (voor fietsen, wandelen
en toervaart) worden beschermd door de provincie? Welk instrumentarium heeft
de provincie hiervoor? Is dit instrumentarium voldoende om daadwerkelijke
bescherming te bieden?288. Pa. 141: Hoe gaat het rijk de provincies stimuleren om samen met
waterschappen en andere grondeigenaren lijnvormige elementen toegankelijk
te maken voor fietsen, wandelen en varen? En hoe worden provincies gestimuleerd
om de toegankelijkheid van natuurgebieden en landbouwgrond verder te vergroten?
Welk instrumentarium krijgen provincies hiervoor?289. Pag. 141: Hoe kijkt u aan tegen het voorstel van de leden van de
GroenLinks-fractie (gedaan in de nota «Keer de wassende wanorde»)
om provincies een recreatieheffing te laten heffen, enigszins vergelijkbaar
met de toeristenbelasting van gemeenten, zodat provincies uit deze heffing
fiets- en wandelpaden kunnen aanleggen?290. pag. 141: Welke rol ziet u weggelegd voor agrariërs om de recreatiemogelijkheden
voor fietsers en wandelaars te vergroten?291. Pag. 141: Waarom is er in de Nota Ruimte geen agrarische hoofdstructuur
gedefinieerd (met kaart), juist met het oog op de vitaliteit van het platteland?292. Pag. 157: Het rijk vindt een substantiële ontwikkeling van Almere
gewenst. Hoe kijkt u in dit verband aan tegen de waarschuwing van dijkgraaf
H. Tiesinga van Waterschap Zuiderzeeland, dat Almere op de verkeerde plek
wordt gebouwd, aangezien de Almeerse bodem (veengrond) het snelst inklinkt
van heel Nederland? Gaat hier niet dezelfde fout gemaakt worden die op pagina
18 zo wordt betreurd (bouwen op slappe veengrond)?293. Pag. 158: Op kaart G «zonering IJsselmeergebied» is de
IJsselmeerdijk van de Wieringermeer aangeduid als «buitendijkse zoeklocatie
windmolens». Hoe verhoudt deze uitnodiging aan lagere overheden om ter
plekke plannen te doen ontwikkelen voor windmolenprojecten in het IJsselmeer
zich met het vigerende rijksbeleid voor zonering van het IJsselmeer, variërend
van een dynamischer en intensiever ruimtegebruik in het zuidelijk deel en
een gematigder ontwikkeling met meer rust en ruimte in het noorden (Integrale
Visie IJsselmeergebied 2002)? En hoe verhoudt genoemde aanduiding op kaart
G zich met de zorgplicht die de Europese Vogelrichtlijn met zich meebrengt?294. Pag. 161: Hoe kijkt u aan tegen het voorstel van de leden van de
GroenLinks-fractie (gedaan in de notitie «Keer de wassende wanorde»)
om op termijn een nieuwe stad in de huidige bollenstreek te bouwen om daarmee
het Groene Hart te sparen en wonen en werken zoveel mogelijk te concentreren?295. Pag. 162: Waarom wordt het gedeelte van de Zuidplaspolder ten zuidwesten
van de A20 ook aan het Groene Hart onttrokken, terwijl voor dit gebied geen
voornemens voor verstedelijking bestaan en de ondergrond daarvoor ook volstrekt
ongeschikt is?296. Pag. 163: Op welke wijze wordt ervoor gezorgd dat het Groene Hart
veel toegankelijker wordt voor wandelaars en fietsers?297. Pag. 190: Het rijk laat de instemming met de omvang van de uitbreiding
van groeve 't Rooth afhangen van de nadere motivering door de provincie. Bent
u ervan op de hoogte dat de provincie Limburg al op 21 februari 2003
een nadere motivering voor uitbreding van groeve 't Rooth (met 17 ha) heeft
gemaakt (in POL-aanvulling 't Rooth) en dat die op 28 april 2004 door
de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State is vernietigd (nr. 200 303 118/1)?
Zo ja, op grond waarvan blijft u dan toch steun verlenen aan pogingen van
provincie Limburg om groeve 't Rooth uit te breiden?298. Pag. 190: Zou u het ermee eens zijn als de provincie Limburg deze
passage over 't Rooth aangrijpt om te zeggen dat het rijksbeleid is om de
groeve 't Rooth uit te breiden? Zo ja, waarom? Zo neen, waarom niet?299. Pag. 190: Bent u bereid de uitzonderingspositie van groeve 't Rooth,
als enige mergelgroeve waar nog uitbreiding mogelijk is, op te heffen aangezien
de provincie de kans om de uitbreiding te motiveren al heeft gehad (al sinds
1989 is het rijksbeleid gericht op afbouw van kalksteenwinning
op het Plateau van Margraten en de afdeling bestuursrecht van de Raad van
State heeft op 21 januari 1999 geoordeeld – E01.96 0438 –
dat er geen gerechtvaardigde verwachtingen zijn gewekt bij de ontgronder)?
Zo neen, waarom niet?300. Pag. 191: Wat is de onderbouwing van het beleidsvoornemen om het
militaire gebruik van delen van het Waddengebied in zijn huidige vorm voort
te zetten? Waarom is er niet gekozen voor een geleidelijke vermindering van
het aantal militaire activiteiten? Wat is er gebeurd en gaat er nog gebeuren
ter uitvoering van de bij de behandeling van de PKB Derde Nota Waddenzee aangenomen
motie Augusteijn c.s. (26 431, nr 58), die vraagt om onderzoek naar de
mogelijkheden om na 2010 de militaire activiteiten in het Waddengebied te
verminderen of te beëindigen?301. Pag. 193: Waarom is er gekozen voor harde uitsluitingsgebieden waar
windturbineparken niet zijn toegestaan, terwijl medegebruik op een aantal
plekken goed mogelijk zou zijn? Wat betekent de aanwezigheid van verboden
gebieden voor de afstand die windturbineparken krijgen tot elektriciteitsaanlandingspunten
(m.a.w. komen windturbines vanwege de uitsluitinggebieden verder uit de kust
te liggen)? Kunt u op een kaart aangeven waar de uitsluitinggebieden liggen?302. Pag. 194: Wat wordt bedoeld met «ongewenst», als het
gaat om plaatsing van windturbines in open water en bij de Afsluitdijk? Waarom
is er niet voor gekozen om, wat veel helderder is, een verbod uit te spreken?303. Pag. 194 en195: Met welke onderbouwing wordt winning, opslag en opsporing
van aardgas zonder meer als «dwingende reden van groot openbaar belang»
aangemerkt? Op welke wijze kan winning, opslag en opsporing van aardgas in
VHR-gebieden en de EHS bij de kwalificatie «dwingende reden van groot
openbaar belang» nog worden tegengehouden?De leden van de D66-fractie hebben de volgende vragen en opmerkingen:Algemeen304. Kan een overzicht worden gegeven van de concrete maatregelen uit
de Nota Ruimte inzake het versterken en/of ontwikkelen van de kenniseconomie?Vragen per pagina305. Pag. 9–14: Waarom ontbreekt bij de doelen van het ruimtelijk
beleid de borging van milieu en gezondheid? Deze zijn immers, net als veiligheid,
ook afhankelijk van de ruimtelijke inrichting. (zie ook vraag 23)306. Pag. 12: Wat wordt bedoeld met het «faseverschil» van
Noord-Nederland ten opzichte van andere delen van Nederland?307. Pag. 23: Leidt de krappe voorraad aan bedrijventerreinen in veel
Nederlandse regio's tot daadwerkelijke vestigingsproblemen door ruimtetekorten?308. Pag. 17–21: Waarom is toepassing van de lagenbenadering, gelet
op het grote belang dat er in de tekst aan wordt gehecht, niet als PKB-tekst
aangegeven? Dient toepassing van de lagenbenadering niet ook te worden voorgeschreven
aan lagere overheden, met name waar het gaat om regionale planvorming? Daar
is immers een integrale benadering noodzakelijk bij het maken van locatiekeuzen
en het waarborgen van ruimte voor groen en water.304. Pag. 21 en 22: Het kabinet stelt dat decentrale overheden expliciet
aandacht moeten besteden aan de landschappelijke kwaliteit en het ruimtelijk
ontwerp. Waarom is deze eis niet als PKB-tekst aangemerkt? Is dit geen essentieel
onderdeel van het begrip basiskwaliteit? (zie ook vraag 61)305. Pag. 23: In het schema van aspecten van basiskwaliteit ontbreekt
de mobiliteitstoets. Is deze toets niet evenzeer van belang, gelet op het
belang dat de nota hecht aan de relatie tussen ruimtelijke inrichting en mobiliteit,
als de watertoets?306. Pag. 29: Uit het twee keer per jaar «bezien of de geboden beleidsruimte
in de praktijk voldoende is», zou toch ook kunnen blijken dat de geboden
beleidsruimte te royaal is?307. Pag. 34: Kan worden toegelicht wat precies met de volgende passage
wordt bedoeld: «Ten behoeve van een effectieve doorwerking en handhaving
van het nationaal ruimtelijk beleid zal het rijk, wanneer het dat nodig acht,
periodiek richtlijnen publiceren met betrekking tot specifieke beleidsonderwerpen,
binnen de inhoudelijke kaders van de Nota ruimte»?308. Pag. 36 en 37: In de Nota Ruimte wordt een onderzoek aangekondigd
naar regionaal kostenverhaal en verevening. Waarom heeft dit onderzoek uitsluitend
betrekking op publiek-private overeenkomsten en (in het verlengde van de grondexploitatiewet)
niet tevens op een wettelijke, publiekrechtelijke regeling? Welke rol kent
u toe, in de sfeer van regie en bevoegdheden, aan de provincies en WGR+ regio's?
Kunnen provincies gemeenten ook langs andere weg dan de WGR+ dwingen om bij
het ruimtelijk beleid samen te werken, bijvoorbeeld ten behoeve van de opstelling
van regionale structuurvisies? Welk sanctiemiddel heeft de provincie, indien
nodig? Hoe kijkt u aan tegen gemeenten die zich opstellen als free rider?309. Pag. 38: Het rijk hecht aan realisering van tenminste de basiskwaliteit
en stelt dat decentrale overheden hierop door het rijk aangesproken kunnen,
en waar nodig, zullen worden. Welke omstandigheden zijn voor het rijk bepalend
om decentrale overheden aan te spreken? Wat doet het rijk als een gesprek
niet leidt tot verandering van beleid? Hoeveel tijd is nodig om eventuele
problemen te ondervangen door middel van het publiceren van richtlijnen? (zie
ook vragen 10, 59, 68, 69, 139, 112)310. Pag. 49–53: Waarom beperkt de passage in paragraaf 2.1
over afstemming en samenwerking tussen gemeenten zich tot grensoverstijgende
vraagstukken op het raakvlak van verstedelijking, economie en verkeer en vervoer?
Waarom wordt een dergelijke samenwerking niet evenzeer voorgeschreven voor
groen, recreatie en water? (zie ook vragen 76, 184)311. Pag. 57–59: In het persbericht over akkoord aanleg Tweede Maasvlakte
worden projecten aangekondigd om het bestaande havengebied in Rotterdam intensiever
te benutten hetgeen moet resulteren in een ruimtewinst van 200 ha. Hoe verhoudt
deze ruimtewinst zich tot de gereserveerde 300 ha in de Hoeksche Waard? Welke
mogelijkheden ziet de minister om met intensief ruimtegebruik in andere delen
van Rotterdam ruimtewinst te boeken?312. Pag. 62: Er staat: «De samenwerking is vrijwillig. De met elkaar
gemaakte afspraken zijn verplichtend naar elkaar toe». Dit is toch met
elkaar in tegenspraak? Is samenwerking in de nationale stedelijke netwerken
vrijwillig of verplichtend?313. Pag. 67: «De gemeenten zijn verantwoordelijk voor centrumvorming.
Het rijk kan op verzoek van gemeenten een stimulerende rol vervullen»
Is dit ook een stimulerende rol in financiële zin?314. Pag. 70: De gelijkwaardige behandeling van Leeuwarden wordt vergeleken
met Groningen–Assen. Waarom geldt dit bijvoorbeeld niet voor andere
provinciale hoofdsteden? Wat houdt deze gelijkwaardige behandeling precies
in?315. Pag. 73: Het rijk zal de planologische regimes in de voormalige rijksbufferzones
zal toetsen. Na het vaststellen van de Nota Ruimte bestaan de rijksbufferzones
in formele zin niet meer. Op basis van welke titel wil het rijk dan nog toetsen?316. Pag. 70–74: Waarom wordt het verbeteren van de bereikbaarheid
per spoor van Almere op één hoop gegooid met een snelle verbinding
met het noorden? Zou doortrekking van de HSL-zuid naar Almere (op korte termijn
over aangepast bestaand spoor) niet een rendabeler investering zijn, waarbij
de economische ontwikkeling van Almere als vijfde stad van de Randstad zeer
gebaat zou zijn?317. Pag. 78: Zijn er geluidscontouren berekend voor een scenario met
veel meer vliegbewegingen dan voor 2010 zijn voorzien? (zie ook vargen 31,
32, 85, 118, 193–207)318. Pag. 83: Er staat: «Het rijk stimuleert en faciliteert de andere
overheden bij de invulling van het bundelingsbeleid gericht op realisatie
van de basiskwaliteit door middel van gerichte financiële bijdragen waar
het een specifieke rijksverantwoordelijkheid betreft, instrumentatie en/of
kennisontwikkeling en/of -overdracht.» Deze verantwoordelijkheid wordt
toch alleen voor RHS en EHS gevoeld?319. Pag. 91: Er wordt gesteld dat gemeenten in regionaal verband nadere
afspraken kunnen maken over de verdeling van de
opgaven voor groen en blauw en zorgvuldig ruimtegebruik. Is het niet wenselijk
dat de gemeenten in regionaal verband hiertoe verplicht worden?320. Pag. 92 en 93: Waarom is de zin «In streekplannen, regionale
structuurplannen en stedelijke waterplannen worden de uit de deelstroomgebiedsvisies
voortvloeiende gevolgen voor het ruimtegebruik uitgewerkt en beschreven op
welke wijze rekening is gehouden met de gevolgen van de waterhuishouding»
niet als PKB-tekst opgenomen, terwijl deze zin een imperatief bevat?321. Pag. 92: Er staat dat de WRO mogelijkheden biedt voor een integratie
van ruimtelijke ordening en milieu door een kader te bieden voor doorwerking
van milieukwaliteitseisen in bestemmingsplannen. Is die doorwerking wat het
rijk betreft geheel vrijblijvend? Zijn er in de toekomst richtlijnen op dit
punt te verwachten van het rijk?322. Pag. 114–125: Hoe dwingt het Rijk garanties bij de provincies
af voor de realisatie van de EHS? Wanneer grijpt het Rijk in?323. Pag. 114–125: Kunt u door voorbeelden duidelijk maken in hoeverre
er verschil bestaat tussen het oude beschermingsregime van de EHS waarin werd
gesproken over «zwaarwegend maatschappelijk belang» en het nieuwe
regime waarin wordt gesproken over «significante aantastingen»
en «groot openbaar belang». Welke ontwikkelingen zouden vroeger
wel en in de toekomst niet kunnen of omgekeerd?324. Pag. 108: Provincies en gemeenten leggen de definitieve taakstellende
afspraken over de ruimtelijke aanspraken voor regionale watersystemen vast.
Het rijk is verantwoordelijk voor uitwerking van de genoemde uitgangspunten
voor ruimtelijk waterbeleid. Hoe garandeert het rijk dat er voldoende ruimte
voor waterberging komt zoals bij de uitgangspunten is omschreven?325. Pag. 126–137: Op grond van welke criteria zult u beoordelen
of de provincies de nationale landschappen op een juiste wijze hebben begrensd?
Hoe kijkt u in dit verband aan tegen het advies van de SER?326. Pag. 155: Waarom is gedeelte van de Zuidplaspolder ten zuidwesten
van de A20 ook aan het Groene Hart onttrokken, terwijl voor dit gebied geen
voornemens voor verstedelijking bestaan en de ondergrond daarvoor ook ongeschikt
is?327. Pag. 157: De provincie Noord-Holland heeft de woningbouwtaakstelling
voor de Bloemendaler Polder en het KNSF-terrein verlaagd tot 3700 woningen.
Is de minister van mening dat dit een zo groot aantal woningen
is dat dit rechtvaardigt dat dit gebied aan het Groene Hart wordt onttrokken?
Welke woningbouwtaakstelling acht de minister mogelijk binnen de randvoorwaarden
van het nationale landschap Groene Hart, ede gelet op de passage over het
gebied Leiden-Alphen in de Nota Ruimte?328. Pag. 153: Moet voor het onttrekken van de driehoek tussen A4, A5
en A9 aan de bufferzone ten westen van Amsterdam niet elders compensatie worden
geboden? Zou het gebied tussen Ringvaart en Sloterplas in Amsterdam-west als
compensatie kunnen dienen?329. Pag. 193: Kan nader worden toegelicht op basis van welke criteria
«de afweging tussen het te beschermen en te behouden belang en het met
het plan of project gemoeide belang» door het rijk wordt gemaakt als
het gaat om het beoordelen van nieuwe plannen, projecten of handelingen in
of in de nabijheid van de vijf ecologische waardevolle gebieden?AntwoordenAlgemene vragen en opmerkingen van de CDA-fractie1. Rijk, provincies en gemeenten hebben de mogelijkheid om een structuurvisie
te maken, waarin zij hun visie kunnen vastleggen op de toekomstige ontwikkeling
van een gebied. Een structuurvisie is bij uitstek een document om de belangen
van overheden en maatschappelijke organisaties bij elkaar te brengen ten behoeve
van een gemeenschappelijk doel en met de mogelijkheid om duidelijke afspraken
vast te leggen over wie wat doet of nalaat om het gestelde doel te bereiken.Daarmee is de structuurvisie in de ogen van het kabinet een geschikt voertuig
voor ontwikkelingsplanologie. In dit verband is verder belangrijk dat het
wetsvoorstel voor een nieuwe Wro enkele belangrijke voorwaarden schept om
ontwikkelingsplanologie daadwerkelijk te ondersteunen. Het kabinet wijst hierbij
op de belangrijke verkorting van de bestemmingsplanprocedure, die is teruggebracht
van 43–62 weken naar 22–26 weken (tijdsduur afhankelijk van bezwaren
en bedenkingen respectievelijk zienswijzen). Verder is in dit verband belangrijk
de coördinatieregeling voor samenhangende besluiten. Deze regeling maakt
het mogelijk om de voor de uitvoering benodigde vergunningen en andere besluiten
gelijktijdig in procedure te brengen en daarover in beginsel ook gelijktijdig
te beslissen. Tenslotte wijst het kabinet op de aanpassing van het wetsvoorstel,
waarbij het projectbesluit wordt geregeld, op grond waarvan veranderingen
in bestemming en gebruik snel kunnen worden doorgevoerd bij het in ontwikkeling
nemen van projecten. Tezamen met de verbetering van het instrumentarium voor
het grondbeleid (wetsvoorstel Grondexploitatie), bieden deze onderdelen van
de Wro straks een goede basis voor actieve ontwikkelingsplanologie.Voor wat betreft de betrokkenheid «vooraan in het proces»
van burgers en maatschappelijke organisaties wijst het kabinet erop dat op
grond van de nieuwe Wro elk bestuursniveau zelf verantwoordelijk is voor de
wijze waarop burgers en maatschappelijke organisaties bij de voorbereiding
van het ruimtelijke beleid worden betrokken. Voor bestemmingsplannen enontheffingen
is een zienswijzeprocedure op grond van de Algemene wet bestuursrecht voorgeschreven.
Voorts wordt het op grond van de nieuwe Wro mogelijk om digitaal uitwisselbare
ruimtelijke plannen als rechtsgeldig document te gebruiken. Dit maakt het
makkelijker om ruimtelijke plannen voor de burger te ontsluiten, via bijvoorbeeld
internet; ook biedt dit kans om de burger «vooraan in het proces»
te betrekken. Als ruimtelijke informatie in voldoende mate is
gedigitaliseerd en ontsloten, bijvoorbeeld via de gemeentelijke website, kunnen
belanghebbenden meepraten over conceptplannen, voordat een plan formeel in
procedure is gebracht. Wanneer overheden het planproces transparanter inrichten
is de verwachting dat het draagvlak voor het plan groter zal zijn en er achteraf
minder bezwaren worden ingediend.2. Het antwoord op deze vraag ligt besloten in het vervolg van de PKB
tekst waarin deze hoofddoelstelling verwoord is en waar ook de SER in haar
advies terecht naar verwijst: «Het beperkte oppervlak dat Nederland
ter beschikking staat, maakt het nodig dit op een efficiënte en duurzame
wijze te doen en niet alleen in kwantitatieve, maar ook in kwalitatieve zin
vorm te geven». Waarmee aangeven is dat het niet «simpel»
gaat om het sluitend maken van een optelsom van claims maar juist om de manier
waarop dit ingevuld en geordend wordt. Dat daarbij een spanning optreedt tussen
de «sterkere» functies en de «zwakkere» functies blijkt
nadrukkelijk uit de vier algemene doelen die worden geformuleerd: «Meer
specifiek richt het kabinet zich in het nationaal ruimtelijk beleid op: versterking
van de internationale concurrentiepositie van Nederland, bevordering van krachtige
steden en een vitaal platteland, borging en ontwikkeling van belangrijke (inter)nationale
ruimtelijke waarden en borging van de veiligheid. Deze vier doelen worden
in onderlinge samenhang nagestreefd en zijn een uitdrukking van de voornaamste
ruimtelijke beleidsopgaven die het kabinet ziet voor de kortere en langere
termijn.». Men zou kunnen zeggen dat in feite de gehele notatekst gaat
over het ontwikkelen van de sterkere functies en waarborgen van de zwakke
functies.3 In het wetsvoorstel voor een nieuwe Wro krijgt elk bestuursniveau de
instrumenten om het ruimtelijk beleid waarvoor het zich verantwoordelijk acht,
waar te maken.Voor wat betreft de status van de structuurvisie is het volgende van belang.In het wetsvoorstel is het maken van een structuurvisie niet verplicht
gesteld. Dat is in de ogen van het kabinet ook niet nodig. De praktijk immers
laat zien dat ook zonder een verplichting, op alle bestuursniveau's beleid
wordt neergelegd in beleidsplannen. En tevens is praktijk, dat een andere
overheid in het algemeen bij het opstellen van een ruimtelijk plan rekening
houdt met het beleid, dat een hogere overheid in haar structuurvisie als primair
belangrijk beleid heeft vastgelegd. Een voorbeeld hiervan is het streekplan,
dat een niet wettelijk verplicht plan is, maar waar iedere provincie over
beschikt en waarmee gemeenten in het algemeen rekening houden bij het opstellen
van lokale ruimtelijke plannen.Verder wil het kabinet hierbij nog eens benadrukken, dat het terugdringen
van regelgeving kabinetsbeleid is. Het terughoudend zijn met het introduceren
van nieuwe planverplichtingen en procedureregels in de Wro past in dit beleid.Het kabinet beschouwt de uitvoeringsagenda als een belangrijke eerste
stap in het realiseren van meer synergie, betere interdepartementale taakverdeling
en coördinatie in het ruimtelijk beleid. Het kabinet heeft beoogd met
de uitvoeringsagenda een instrument te maken, waarmee de rijksinzet voor de
prioriteiten in het ruimtelijk domein selectief en samenhangend kan worden
aangestuurd. Achterliggende gedachte daarbij is dat door een integrale en
afgestemde afweging vanuit ruimtelijke én sectorale optiek de rijksinzet
bij ruimtelijke ontwikkelingen efficiënter en effectiever is.Dit is in de uitvoeringsagenda vertaald door de doelstellingen van de
Nota Ruimte met lopende en voorgenomen uitvoeringstrajecten te verbinden.
Voor al de uitvoeringtrajecten (investeringsprioriteiten van het rijk, de
doorwerking van het beleid naar streek- en bestemmingsplannen en de inzet
van uitvoeringsinstrumenten) zijn in de uitvoeringsagenda concreet de voornaamste
acties en activiteiten beschreven en voorzien van een timetable met de belangrijkste
mijlpalen. Voor elke activiteit is aangegeven welke partij het voortouw heeft
en met welke andere partijen in ieder geval dient te worden afgestemd, om
zo de integraliteit te verzekeren. De uitvoeringsagenda agendeert besluiten
die van belang zijn voor de realisatie van ruimtelijke inrichtingsopgaven
en beschrijft de afwegingen die daarbij een rol zullen spelen. Het kabinet
geeft zo aan wat het in deze kabinetsperiode wil bereiken en wat het vervolgperspectief
is.De trajecten – en de concrete programmering van de rijksmiddelen
daarvoor – zijn grotendeels uitgewerkt in nota's en meerjarenprogramma's
van de departementen V&W (Nota Mobiliteit en het MIT), LNV (Agenda en
Meerjarenprogramma Vitaal Platteland) en EZ (Gebiedsgerichte Economische Perspectieven
en het Actieplan Bedrijventerreinen) en van VROM. Als zodanig is de uitvoeringsagenda
dus een aanvulling op de meerjarenprogramma's van departementen. Het kabinet
kiest uit overtuiging niet voor alomvattende blauwdrukplanning van de uitvoering.
De uitvoeringsagenda is daarom gericht op de hoofdlijnen en dient als vertrekpunt
van een proces waarin ook nadere afstemming en planvorming met andere overheden
nodig zal zijn. Inmiddels is in het proces van taakverdeling, afstemming en
coördinatie een nadere stap genomen door het toedelen van de programma's
aan vier «programmabewindslieden».4. Ja, het kabinet deelt deze zienswijze. Naar het oordeel van het Kabinet
zijn nota's zoals de Agenda Vitaal Platteland, de Nota Mobiliteit en het Actieprogramma
Bedrijventerreinen noodzakelijk om met name:• (niet ruimtelijk) generiek beleid te verwoorden;• een concrete doorvertaling te geven van het ruimtelijk beleid naar
het generieke instrumentarium van het betreffende domein.5. Naar het oordeel van het kabinet vormt de Uitvoeringsagenda één
integrale agenda, wat betreft de ruimtelijke ontwikkeling op nationaal niveau
(nationale ruimtelijke hoofdstructuur). Het is echter nadrukkelijk niet een
integraal uitvoeringsprogramma, dat de sectorale meerjarenprogramma's zou
vervangen. Bundeling en ontschotting van rijksbudgetten is een lopend proces
waarin al belangrijke resultaten zijn bereikt. De uitvoeringsagenda geeft
aan welke verdere stappen nodig zijn, bijvoorbeeld voor het ILG.6. Voor de visie van het kabinet wordt verwezen naar het antwoord op vraag
3. Voor wat betreft de Nota Mobiliteit is eerder toegezegd dat de Nota Mobiliteit
PKB deel 1 in oktober 2004 aan u zal worden toegestuurd.7. Het kabinet onderkent het belang van een adequaat instrumentarium voor
de uitvoering van het ruimtelijk beleid. Belangrijke voorstellen voor een
beter grondbeleidsinstrumentarium voor de mede-overheden zijn reeds gedaan
in de Nota Grondbeleid (2001). Veel van deze voorstellen zijn inmiddels uitgevoerd,
zoals de verbreding van de Wet voorkeursrecht gemeenten, het vergroten van
de transparantie van het gemeentelijk en provinciaal grondbeleid en het afsluiten
van een convenant grondprijsbeleid. De Wet voorkeursrecht gemeenten is op
voorstel van de Tweede Kamer tevens gerepareerd1.
Een ander belangrijk voorstel uit de Nota Grondbeleid betreft het invoeren
van een instrument voor kostenverhaal en verevening op het niveau
van een locatie in de Grondexploitatiewet. Het wetsvoorstel voor deze wet
zal dit najaar naar de Raad van State worden gezonden en naar verwachting
begin 2005 aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Ook de voorstellen voor
een hernieuwd instrumentarium voor ruimtelijke ordening in de nieuwe Wro zullen
bijdragen aan een betere mogelijkheden voor (snellere) uitvoering van het
ruimtelijk beleid. De planning van dat wetsvoorstel is u bekend. Het kabinet
heeft voorts een spoedwet geïnitieerd om planschadevergoedingsovereenkomsten
een wettelijke basis te geven.In de Nota Ruimte worden ten slotte voorstellen gedaan voor instrumentarium
op een hoger schaalniveau. Dit betreft het invoeren van een voorkeursrecht
en een onteigeningstitel voor provincies, gekoppeld aan de bestemmingsplanbevoegdheid
en de projectenprocedure in de nieuwe Wro en de regeling van grondbeleidsbevoegdheden
in de Wgr-plus. Daarnaast zullen de wenselijkheid van verder instrumentarium
voor bovenlokaal kostenverhaal en verevening en een grondbedrijffunctie bij
het rijk worden onderzocht (zie ook het antwoord op de vragen 111, respectievelijk
71 en 170). Het kabinet is van oordeel dat het (grondbeleids)instrumentarium
van de mede-overheden hiermee stevig op de agenda staat en zet zich in voor
het voorspoedig uitvoeren van de acties.8. Voordat wordt ingegaan op de nieuwe instrumenten – al dan niet
in de vorm van een wijziging van bestaande wet- of regelgeving – hecht
het kabinet er aan om te benadrukken dat een groot deel van de uitvoering
en doorwerking van het beleid uit de Nota Ruimte kan worden gestart op basis
van instrumenten die de provincies en gemeenten ook nu reeds ter beschikking
staan. Ook de Nota Ruimte zelf biedt handvatten voor de mede-overheden om
het beleid uit te voeren. Zo geeft de Nota Ruimte, ruimte aan provincies en
gemeenten om zelf instrumenten te ontwikkelen, bijvoorbeeld ten aanzien van
de nationale landschappen en krijgen de mede-overheden budget voor bijvoorbeeld
de EHS en het regionale vervoer.In het schema hieronder zijn de aanvullende instrumenten aangegeven.Wet c.q. regelingStand van zaken / primair verantwoordelijk departement De nieuwe WROVerslag
Tweede Kamer over wetsvoorstel wordt medio september verwacht. Primair: VROM RijksprojectenprocedureIs op 1 februari 2004 in werking getreden.Wijziging Wet WGR-plusTreedt per 1 januari 2005 in werking Wetsvoorstel plan-schadevergoedings-overeenkomstenBetreft wijziging huidige WRO; wacht op mondelinge
behandeling Tweede Kamer. Primair: VROMBovenlokale vereveningHiertoe is een interdepartementaal project gestart. In
het najaar van 2004 zal de Tweede Kamer over dit onderzoek geïnformeerd
kunnen worden. VROM/Financiën/BZK/VenW/Wetsvoorstel GrondexploitatiewetPlanning
is dat het wetsvoorstel binnenkort naar Ministerraad gaat; wordt begin volgend jaar bij Tweede Kamer ingediend. Primair: VROM Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg)Recent is een voorstel tot verbreding van de reikwijdte van de
Wvg tot alle gemeenten en alle functies in werking getreden. In 2005 zal in het kader van de herijking VROM een voorstel voor
een integrale herziening en vereenvoudiging van de Wvg naar de Raad van State
worden toegezonden. Primair: VROM Wijziging Wet luchtvaartOp grond van de Wet luchtvaart zal in deze kabinetsperiode bij algemene maatregel
van bestuur een basiskwaliteit voor externe veiligheid worden vastgesteld.
Primair: VenW OnteigeningswetEr wordt nu door Justitie gewerkt aan een wetsvoorstel
tot vereenvoudiging en stroomlijning van de wet (met name versnelling van
procedures). Deze integrale herziening zal naar verwachting in 2005 bij de
Tweede Kamer worden ingediend. Primair: Justitie OntgrondingenwetGewerkt
wordt aan een rapport over nut en noodzaak van de Ontgrondingenwet. Dit rapport
wordt in het najaar aan de Tweede Kamer gezonden. Primair: VenW Wet GeluidhinderWetswijziging
op 18 juli 2004 gepubliceerd in het Staatsblad.NatuurbeschermingswetLigt ter behandeling in de Eerste Kamer, inwerkingtreding in
2005 Primair: LNV Flora- en FaunawetIs
in werking sinds 01–04–2004 Interimwet Stad- en Milieu24 september behandeling in Ministerraad waarna de wet aan de Tweede
Kamer zal worden aangeboden. Primair: VROM Wet inrichting landelijk gebiedKabinetsstandpunt over dit wetsvoorstel volgt eind van dit kalenderjaar. Primair:
LNV Wet ammoniak en VeehouderijEen wetswijziging conform het regeerakkoord is op dit moment in voorbereiding. Herziening van de Wet op de waterkeringIn het najaar wordt bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel tot
herziening van de Wet op de waterkering ingediend. Primair: VenW WaterleidingwetIs in
werking9. In de brief van 13 juli 2004 (29 435, nr. 8) is uitgebreid
ingegaan op het begrip basiskwaliteit en wat daaronder moet worden verstaan.
Gelet op de vragen over dit thema in deze schriftelijke vragen wil het kabinet
in aanvulling op de brief van 13 juli 2004, verduidelijken dat de basiskwaliteit
niet gelijkstaat aan een gekwantificeerde ondergrens voor ruimtelijke kwaliteit.
Immers, ruimtelijke kwaliteit laat zich niet generiek kwantificeren. Binnen
het pakket van generieke regels dat de basiskwaliteit betreft, is een klein
deel – op grond van hun wettelijke verankering – gekwantificeerd,
bijvoorbeeld in de vorm van grens- en oriëntatiewaarden ten aanzien van
milieu en externe veiligheid. Het overige deel van de regels heeft betrekking
op het proces dat ten grondslag ligt aan ruimtelijke afwegingen van decentrale
overheden. Daarmee beoogt het kabinet weliswaar dat de ruimte ook buiten de
nationale ruimtelijke hoofdstructuur aan kwaliteit wint – en tenminste
niet aan kwaliteit inboet – maar het legt geen gegarandeerde bodem en
schrijft hiertoe een proces voor waarin een aantal stappen of overwegingen
moeten worden gemaakt. Bij deze stappen en deze overwegingen zullen overheden
steeds moeten laten zien hoe zij invulling geven aan basiskwaliteit en hoe
zij deze wegen. De beoordeling van de uitkomst van deze processen is aan de
betrokken democratische vertegenwoordiging. Het rijk levert met de basiskwaliteit
een passende bijdrage om Nederland op een efficiënte en duurzame wijze
in te richten, ook in kwalitatieve zin. Het rijk toetst de toepassing van
deze regels bij de doorwerking in streekplannen. Dat zal het doen middels
afspraken daarover (in streekplanverband) met de verantwoordelijke provincies.
Waar sprake is van weigering of niet voldoen aan de vereisten die de afzonderlijke
regels stellen zal handhavend richting verantwoordelijk bestuur worden opgetreden.
Vervolgens zal het rijk in samenwerking met de provincies de uitvoering evalueren
en de feitelijke ruimtelijke effecten monitoren. In overleg met (onder andere)
de provincies zal een plan van aanpak worden uitgewerkt over
de evaluatie en monitoring van de Nota Ruimte. De Kamer zal hierover nader
worden geïnformeerd bij het nota overleg. Wanneer blijkt dat de beoogde
effecten in onvoldoende mate worden gerealiseerd, zal dit kunnen leiden tot
bijstelling van het beleid.10. Zoals in de brief van 13 juli 2004 (29 435. nr8) is toegelicht,
vormen de diverse beleidsuitspraken in de Nota Ruimte over de nationale ruimtelijke
hoofdstructuur en over de basiskwaliteit de nationale ruimtelijke kaders voor
het beleid van de andere overheden. In de bijgevoegde tabel (zie bijlage 1)
treft u de desbetreffende beleidsuitspraken aan. Voorts wijst het Kabinet
erop dat in de Digitaal Uitwisselbare versie van de Nota Ruimte – die
bij PKB deel 4 beschikbaar zal komen – bij elke beleidsuitspraak wordt
aangegeven welke medeoverheid voor de verdere beleidsontwikkeling verantwoordelijk
is. Hierdoor wordt het voor de andere overheden makkelijker gemaakt om de
relevante beleidskaders bij de beleidsontwikkeling te betrekken.Het rijk toetst of de medeoverheden adequaat invulling geven aan de ruimtelijke
kaders voor de nationale ruimtelijke hoofdstructuur en aan de minimumvereisten
voor de basiskwaliteit. Daarbij ligt het accent op de ontwikkeling van het
provinciaal beleid / beleid van samenwerkende gemeenten, dat met de doelstellingen
en kaders van de Nota Ruimte in overeenstemming is. Daartoe worden met de
provincies (in streekplanverband) afspraken gemaakt.11. Het bedrijventerreinenbeleid is onderdeel van het locatiebeleid voor
bedrijven en voorzieningen. Het kabinet legt de verantwoordelijkheid voor
het concretiseren van dit beleid bij provincies en – voor zover het
om binnenregionale vraagstukken gaat – bij WGR+ regio's. Eén
van de doelen van het nieuwe locatiebeleid is het bieden van economische ontwikkelingsmogelijkheden.
Het kabinet heeft in de Nota ruimte tevens aangegeven, dat het provinciale
respectievelijk regionale ruimtelijke beleid elke gemeente de mogelijkheid
biedt voldoende ruimte te bieden voor lokaal georiënteerde bedrijvigheid.
Provincies en gemeenten zijn daarbij verantwoordelijk voor een voldoende en
gevarieerd op de vraag afgestemd aanbod van locaties voor bedrijven en voorzieningen.12. Aan de vorm waarin gemeenten en provincies hun onderlinge samenwerking
neerleggen stelt het rijk in de Nota ruimte geen nadere eisen. Gebiedsvisies
kunnen een hulpmiddel zijn, maar er zijn ook andere afsprakenkaders mogelijk
voor gemeenten en provincies om hun afspraken in neer te leggen. Het kabinet
vindt samenwerking belangrijk maar wil niet voorschrijven welk kader daarvoor
gebruikt dient te worden.Daarnaast wordt in de vraag verwezen naar de driedeling, ook wel aanmerkt
als de SER-ladder. De aanpak volgens de SER-ladder veronderstelt een volgordelijkheid
van handelen die in de praktijk vaak niet gerealiseerd kan worden. Zie ook
het antwoord op vraag 242.13. Het kabinet onderkent het belang om de uitvoeringsagenda actueel te
houden, ook voor wat betreft het financiële deel. Vanuit de coördinerende
rol van de minister van VROM zijn inmiddels binnen dat departement de nodige
voorbereidingen getroffen om continu inzicht te houden in de voortgang en
de resultaten bij de onderwerpen en agendapunten uit de uitvoeringsagenda.
Daarover worden ook afspraken gemaakt met de andere departementen. Ten aanzien
van uw opmerking over voldoende middelen, wordt verwezen naar het antwoord
op vraag 66.Het kabinet is voornemens om met enige regelmaat voortgangsrapportages
te bespreken met de Tweede Kamer. Op deze manier wordt georganiseerd dat de
vinger aan de pols wordt gehouden van de voortgang van de uitvoering. En dat
kan worden ingegrepen indien kansen zich voordoen of knelpunten (dreigen te)
ontstaan. Op deze wijze zet het kabinet de daadkracht en het gecoördineerd
optreden – zoals is vertoond met de NR en de uitvoeringsagenda –
voort. Verder zal de uitvoeringsagenda eens in de twee jaar in geactualiseerde
vorm verschijnen. De minister van VROM zal in dit geheel een actieve, organiserende
rol vervullen. De TK zal met de begroting van de departementen jaarlijks beschikken
over een inzicht in de programmering van de middelen. De VROM begroting wordt
aangepast, waardoor een betere aansluiting plaatsvindt met de Nota Ruimte.
Bezien zal worden hoe de Nota Ruimte in de begrotingen van de andere departementen
kan worden weergegeven.Er zijn op dit moment geen concrete mogelijkheden om voor 2010extra middelen toe te voegen aan de VROM-begroting of
te reserveren in het FES ten behoeve van het BIRK.14. Het kabinet is het op dit punt geheel eens met de CDA fractie. Reeds
in 1997 bij het afsluiten van de zogenaamde Vinac convenanten maakten openbaar
vervoer- en infrastructuurprojecten deel uit van de afspraken.Per 1 januari 2004 zijn door het ministerie van Verkeer en Waterstaat
de grensbedragen voor infrastructuurprojecten die vanuit de Gebundelde Doeluitkering
+ worden gefinancierd verhoogd en aan de regio's toegedeeld. Hiermee is de
verantwoordelijkheid voor de uitvoering èn voor de financiering van
deze projecten overgedragen aan de regionale overheden en provincies waardoor
beslissen en betalen in een hand liggen. De overheden hebben dus het uitgangspunt
«Eerst ontsluiten, dan bouwen» in eigen hand. Deze, door partijen
onderschreven, eigen verantwoordelijkheid voor de ontsluiting van locaties
wordt in de woningbouwafspraken nog eens bevestigd.Tevens is over de relatie tussen verstedelijking en hoofdinfrastructuur,
waarvoor het rijk verantwoordelijk is, in de Nota Ruimte een aantal afspraken
gemaakt die ook in de Nota Mobiliteit terugkomen. Een voorbeeld hiervan is
de afspraak dat in de komende jaren nader wordt onderzocht welke infrastructuur
past bij welke groei van Almere.15. Beïnvloedingsgebieden zijn geïntroduceerd in het NMP4 en
in de Nota Natuur voor Mensen, Mensen voor Natuur Met het bepalen van beïnvloedingsgebieden
wordt voorkomen dat door het rijke en provincie gepleegde investeringen in
de natuur teniet worden gedaan Door ruimtelijke ontwikkelingen die de milieu-
en waterkwaliteit kunnen beïnvloeden.De termen «redenen van groot openbaar belang» en «significant»
zijn onderdeel van het afwegingskader voor de EHS.Wanneer sprake is van een ingreep binnen en in de nabijheid van een EHS-gebied,
zal onderzoek moeten uitwijzen in hoeverre sprake is van significante aantasting
van de wezenlijke kenmerken van het gebied. Het is moeilijk hierover algemene
uitspraken te doen omdat dergelijke significante aantastingen altijd gerelateerd
zijn aan de gebiedsspecifieke wezenlijke kenmerken en bepaald worden door
de verschillende effecten van de concrete ingreep, die zeer divers kunnen
zijn (het realiseren van een bedrijventerrein is van een hele andere orde
dan het aanleggen van een fietspad). Op voorhand kan ook geen algemene invulling
worden gegeven aan de term «reden van groot openbaar belang».
Elke ingreep zal afzonderlijk afgewogen en beoordeeld worden.16. Met de EHS realiseert het kabinet een samenhangend netwerk van kwalitatief
hoogwaardige natuurgebieden. Om dit te bereiken is reeds in de regeringsnota
Natuur voor Mensen, Mensen voor Natuur aangekondigd dat de ruimtelijke samenhang
van de oorspronkelijke EHS dient te worden versterkt door op de meest kritieke
plekken te investeren in hoogwaardige groene slagaders: de robuuste verbindingen.
Zonder deze verbindingen degradeert de EHS tot een losse verzameling van natuurgebieden
zonder duurzame populaties planten en dieren. De robuuste verbindingen zijn
bovendien noodzakelijk om de biodiversiteit te behouden. Het kabinet is in
dit verband van mening dat de EHS (inclusief de robuuste verbindingen) van
vitaal belang is en dat de realisatie van de EHS met kracht dient te worden
voortgezet. De voor dit doel beschikbare middelen zijn noodzakelijk om dat
samenhangende netwerk van natuurgebieden in 2018 gereed te hebben. Het door
het kabinet voorgestelde uitgavenstramien is hierop afgestemd.Met de leden van de CDA-fractie is het kabinet van mening dat de landinrichting
als smeerolie fungeert voor het bereiken van de beoogde doelen. Het grootste
deel van de EHS, maar ook andere rijksdoelen worden via dit instrument uitgevoerd.
Dit betekent dat een substantieel deel van de beschikbare financiële
middelen door middel van landinrichting worden besteed.Het kabinet onderschrijft in de Nota Ruimte het belang van nieuwe landinrichtingsvragen
met een economisch doel en het versterken van de kenniseconomie in de agrarische
sector.De «landbouwontwikkelingsgebieden» leiden niet tot een soort
tweede reconstructie. Wel levert de uitvoering van de reconstructieplannen
een bijdrage aan de realisatie van landbouwontwikkelingsgebieden. De rijksbeleidsopgave
voor de niet-grondgebonden en kapitaalintensieve landbouw richt zich op verdere
bundeling van bedrijven binnen door de provincies begrensde of nog te begrenzen
landbouwontwikkelingsgebieden. Als kwaliteitseis voor deze gebieden geldt
dat zij qua aard en omvang moeten zijn afgestemd op de (regionale) behoefte
en duurzaam zijn ingericht. Deze doelstelling geldt voor de glastuinbouw,
de permanente teelt op zeezandgrond, de pot- en containerteelt, de varkenshouderij
en de pluimveehouderij. De uitvoering van de reconstructieplannen is een belangrijk
instrument om deze beleidsopgave voor de intensieve veehouderij te bereiken.17. De Nota Ruimte onderscheidt zes stedelijke netwerken, waarvan de Randstad
Holland er één van is. Zoals al eerder in de brief van 13 juli
2004 (29 435, nr. 8) naar aanleiding van het hoofdlijnendebat is
aangegeven is de doelstelling de internationale concurrentiepositie van de
Randstad Holland als geheel te versterken. Daarbij zijn met name van belang
de ontwikkeling van de economie, de kracht en dynamiek van de steden en de
bijzondere kwaliteiten en vitaliteit van het Groene Hart. Schiphol, de Rotterdamse
haven, de Amsterdamse Zuidas zijn hierin belangrijke elementen.Het Kabinet gaat dus uit van één Randstad Holland.Om de doelstelling van het stedelijk netwerk Randstad Holland te verwezenlijken
is bestuurlijke samenwerking op Randstad niveau belangrijk. Deze samenwerking
vindt reeds plaats in de Bestuurlijke Commissie Randstad. Hier worden projecten
en maatregelen besproken die zich richten op de internationale positionering
en het vergroten van samenhang, interactie en differentiatie binnen de Randstad. Het gaat steeds om strategische keuzes van belang voor de
hele Randstad.Voor de uitvoering en uitwerking van de ruimtelijke opgaven in de Randstad
is samenwerking op het schaalniveau van de vleugels (Noordvleugel, Zuidvleugel
en Utrecht/'t Gooi) essentieel. Voor de ontwikkeling van het Groene Hart is
samenwerking tussen de betrokken overheden onmisbaar. Ook deze samenwerking
vindt al plaats binnen opgerichte regionale bestuurlijke samenwerkingsverbanden.
Uitvoerings- en/of financieringsafspraken worden uiteindelijk gemaakt met
de individuele overheden.Als onder «rondje randstad» de eerder voorgenomen nieuwe railinfrastructuur
die de steden in de Randstad verbindt wordt verstaan, dan ziet het kabinet
daar weinig meerwaarde in. De toegevoegde waarde daarvan is te gering gebleken
en de kosten zijn te hoog bevonden. Als het erom gaat om middels bestaande
verbindingen de interne bereikbaarheid van de hoofdcentra per openbaar vervoer
te verbeteren, dan zijn er mogelijkheden door in nauwe aansluiting op de hoofdsystemen
de regionale vervoerssystemen te verbeteren. Dit wordt verder uitgewerkt in
de Nota Mobiliteit. Voor de van belang zijnde verantwoordelijkheidsverdeling
tussen rijk en regio wordt verwezen naar het antwoord op vraag 185.18. De doelstelling is zoals gezegd om de internationale concurrentiepositie
het nationaal stedelijk netwerk Randstad in zijn geheel te versterken. Vanzelfsprekend
is er onderscheid tussen de nationale stedelijke netwerken. De nationale stedelijke
netwerken Randstad en Brabantstad zijn economisch van een zwaarder gewicht
en – mede vanwege de omvang – complexer dan de andere vier. Vandaar
dat in hoofdstuk 4 de opgave voor de Randstad afzonderlijk beschreven is en
dat in hoofdstuk 2 de brainport zuidoost Noord-Brabant eruit gelicht is. Deze
opgaven komen dan ook in de vorm van programma's terug in de Uitvoeringsagenda.Dat wil echter nog niet zeggen dat alleen deze twee netwerken van internationaal
belang zijn (zie ook de beschrijvingen van de Netwerken en de economische
kerngebieden daarbinnen in paragraaf 2.2.2.2). Een beleidsmatig onderscheid
maken in nationale en internationale netwerken acht het kabinet daarom niet
nodig.19. De Nota Ruimte legt een zwaar accent bij de broodnodige veranderingen
in ruimtelijke beleid in eigen land: deregulering, decentralisatie, ontwikkelingsplanologie
en uitvoeringsgerichtheid; dit kan de indruk wekken van een sterke «binnenlandse»
gerichtheid van de Nota. Aan de belangrijkste internationale aspecten wordt
echter wel degelijk gerefereerd (de Lissabon-Gothenborg strategie, grensoverschrijdende
en transnationale samenwerking, implementatie EU-regelgeving etc.), zij het –
overeenkomstig het kaderstellende karakter van de Nota en vanuit het subsidiariteitsbeginsel –
vooral op hoofdlijnen.Op dit moment wordt de internationale ruimtelijke context, insamenwerking met de Europese partners, nauwkeuriger dan tot dusver
in kaart gebracht (o.a. door middel van het ESPON onderzoeksprogramma). Het
dieper ingaan op de ruimtelijke context had alleen gekund met gebruikmaking
van verouderde inzichten en gegevens en zou van de Nota Ruimte, die toch een
jaar of tien mee moet, al direct een gedateerd document hebben gemaakt. Dat
is tevens de reden dat een aantal zaken in de Nota Ruimte niet expliciet benoemd
worden omdat daarover op korte termijn besluiten werden of worden verwacht,
zoals over de Europese Grondwet en de Financiële perspectieven/Agenda
2007 en de daarmee samenhangende invulling van het EU-structuurbeleid.Dat neemt niet weg dat op internationaal gebied op korte termijn al stappen
zullen worden gezet. Het NL voorzitterschap (tot 1 januari aanstaande)
zal worden benut om internationale samenwerking op voor NL belangrijke thema's,
m.n. stedelijke netwerken, kenniseconomie, water en natuur, nader in te vullen
(continuering en omvorming bestaande ruimtelijke samenwerkingsprogramma's)
en om afspraken te maken voor het gebiedsgerichter maken van het Europese
sectorbeleid.Daarnaast zullen inzichten en resultaten uit met name het ESPON-onderzoeksprogramma
respectievelijk het voorzitterschap doorwerken in de (nieuwe) Uitvoeringsagenda,
waarin met andere departementen, internationale overheden en regionale en
lokale besturen concrete acties zullen worden geïdentificeerd. Daarop
vooruitlopend worden met de buurregio's reeds programma's voor grensoverschrijdende
samenwerking opgesteld. Recent heeft de subcommissie Zuid van de Nederlands-Duitse
Commissie voor de ruimtelijke ordening (NDCRO) een strategische samenwerkingsnota
opgesteld voor het grensgebied van Nederland en Noordrijn-Westfalen. Met Vlaanderen
wordt gewerkt aan een catalogus van (ruimtelijke) knelpunten. Ingangen/thema's
voor bi- en trilaterale samenwerking zijn onder meer grensoverschrijdende
stedelijke netwerken, gezamenlijk open ruimte beleid, stroomgebiedsbeheersplannen
en het ontwikkelen van een gezamenlijk beleid voor de Wadden- en de Noordzee.20. De gekozen sturingsfilosofie zoals deze tot uitdrukking komt in de
Nota Ruimte, maar ook in het actieprogramma Bedrijventerreinen en de Agenda
Vitaal Platteland, leidt er toe dat beschikbare middelen selectief worden
ingezet. Selectief wil zeggen niet overal even veel, maar gericht op specifieke
plekken en voor specifieke situaties méér aandacht gerelateerd
aan de omvang en complexiteit van de opgave. Dat wil niet zeggen dat andere
regio's géén aandacht krijgen, immers de generieke instrumenten
zijn en blijven ook daar van toepassing.21. Reeds in deel 1 van de Vijfde Nota wordt een onderscheid gemaakt tussen
nationale stedelijke netwerken (aangewezen door het rijk) en de regionale
stedelijke netwerken (toegevoegd op verzoek van de provincies/landsdelen).
In dat hoofdstuk (5.5.1 p. 180) is ook aangegeven op grond waarvan deze selectie
van nationale stedelijke netwerken heeft plaatsgevonden namelijk: omvang,
dynamiek, en positie in het stelsel van Europese hoofdinfrastructuur. Op basis
van deze criteria was de stedendriehoek danook niet aangemerkt als nationaal
stedelijk netwerk, maar als regionaal stedelijk netwerk.Het is in lijn met de algemene sturingsfilosofie in deze nota om de specifieke
rijksaandacht te beperken tot de nationale stedelijke netwerken. Het is aan
de provincies om te beslissen bij de invulling van het provinciale bundelingsbeleid
zoals dat in de Nota Ruimte gevraagd wordt óók het ruimtelijke
en organisatorisch concept stedelijke netwerken te volgen en te beslissen
welke regionale stedelijke netwerken men wil onderscheiden dan wel een ander
concept te kiezen dat voldoet aan de in de Nota Ruimte geformuleerde doelstellingen/randvoorwaarden.
Waar dat aan de orde is dienen provincies dit beleid af te stemmen met de
betreffende aangrenzende provincies.22. De watertoets is sinds 1 november 2003 wettelijk verankerd en
daardoor niet langer vrijblijvend maar verplicht. Iedere bestuurder, die ruimtelijke
beslissingen neemt, wordt dan ook geacht zich bewust te zijn
van de betekenis van de watertoets. Daarnaast geeft het rijk voorlichting
aan regionale en lokale bestuurders over de wijze waarop de watertoets gehanteerd
dient te worden. Daarnaast toetst het rijk of de watertoets op gemeentelijke
en provinciale plannen en besluiten wordt toegepast. Vervolgens hanteert het
rijk een algemene communicatiestrategie, gericht op een betere bewustwording
van de burger omtrent de risico's en gevaren die verbonden zijn aan het water.
Langs deze lijn zullen de bestuurders zich ook verder bewust worden van het
belang van water in ruimtelijke afwegingsbesluiten.De planvorming voor de woningbouwlocatie Westergouwe speelt al enkele
jaren. Het rijk heeft in 2001 bij de herziening van het streekplan haar bedenkingen
geuit ten aanzien van de gevolgen voor de waterhuishouding. De afgelopen tijd
is zowel de waterbeheerder (waterschap Schieland) als de ministeries van VROM
en V&W nauwer betrokken geraakt bij de planvorming. Op dit moment wordt
onderzoek gedaan naar inrichtingsalternatieven conform WB21, waarbij de beheers-
en onderhoudskosten voor het waterbeheer en de infrastructuur een belangrijke
rol spelen. Het rijk stelt tevens als voorwaarde dat de ontwikkeling van Westergouwe
past binnen de verdere integrale ontwikkeling van de Zuidplaspolder, waar
sprake moet zijn van een optimale afstemming van de verstedelijking op de
wateropgave in het gebied.Voor wat betreft de toekomst van Schiphol geldt onverkort: op ieder voorgenomen
ruimtelijk besluit is de Watertoets van toepassing. Het rijk hanteert als
uitgangspunt, dat Schiphol zich tot 2030 op de huidige lokatie verder moet
kunnen ontwikkelen. Voorts heeft het Kabinet vorig jaar de AMvB Luchtvaartindelingsbesluit
vastgesteld. Hierin is onder meer geregeld, dat in een zone rond de luchthaven
Schiphol geen grote nieuwe wateroppervlakken (zoals waterbergingsgebieden)
mogen worden aangelegd. Achtergrond daarbij is dat uit oogpunt van veiligheid
voor de luchtvaart moet worden voorkómen, dat er meer vogels in het
gebied komen.Vragen per pagina23. In paragraaf 1.2 wordt gesproken over de hoofddoelen van het ruimtelijk beleid. Het zijn doelstellingen die niet in
een ander beleidsdomein afzonderlijk aan de orde komen danwel die niet bij
de uitwerking van één van de andere hoofddoelen aan de orde
komen. De doelstellingen waaraan door u wordt gerefereerd hebben die verankering
en krijgen voorzover ruimtelijk beleid hierop direct invloed heeft in de uitwerking
van de hoofddoelen naar operationele en uitvoeringsdoelen alsnog hun invulling.
Het Kabinet verwijst u hiervoor naar bijlage I van de nota waar dit overzichtelijk
tot uitdrukking komt. In deze bijlage treft u bijvoorbeeld op de eerste bladzijde
op de laatste regel «Vergroting van Milieukwaliteit en veiligheid»
of op de tweede bladzijde 3e regel: «Verbetering van water- en bodemkwaliteit».24. In de Nota Ruimte is opgenomen welke verantwoordelijkheid het rijk,
respectievelijk andere overheden hebben bij een bepaald onderwerp en welke
proceseisen gerespecteerd moeten worden. Zonder daarmee het gehele proces
vanuit Den Haag te hebben voorgeschreven, maakt de nota daarmee in hoofdlijnen
duidelijk welke proceseisen gelden bij het maken van ruimtelijke afwegingen.
Zie voor de vraag inzake de instrumentenkoffer het antwoord op vraag 825. Zoals geantwoord op vraag 21 zijn de nationale stedelijke netwerken
(in PKB deel 1 van de Vijfde Nota) geselecteerd op basis van omvang, dynamiek en de positie in het stelsel van Europese hoofdinfrastructuur
en niet op basis van de hier geciteerde zin. Genoemde steden komen derhalve
op basis van deze zin niet in aanmerking als nationaal stedelijk netwerk.Dat wil niet zeggen dat andere regio's géén aandacht krijgen,
immers de generieke instrumenten zijn en blijven ook daar van toepassing.26. • De economische kerngebieden zijn geselecteerd op grond van hun
economische betekenis. In deze gebieden bevinden zich de belangrijkste concentraties
van stuwende werkgelegenheid1. Daarnaast kenmerkt
een economische kerngebied zich door de aanwezigheid van één
of meer universiteiten, en/of door (belangrijke relaties met de) mainports.
Eén en ander wordt toegelicht in hoofdstuk 4 van«Pieken in de
Delta».• Vanuit de sturingsfilosofie van de Nota Ruimte heeft het rijk zich
daarbij selectief opgesteld. Dientengevolge ligt de focus op de zes nationale
stedelijke netwerken, of heeft een economisch kerngebied een belangrijke relatie
met een nationaal stedelijk netwerk.• De in vraag 25 genoemde steden c.q. gebieden voldoen niet aan de
hierboven omschreven eisen van economische kerngebieden.• Geen der in vraag 25 genoemde steden of gebieden bevindt zich in
één der zes nationale stedelijke netwerken. Ook zijn de relaties
van deze steden en gebieden met de nationale stedelijke netwerken niet van
dien aard c.q. intensiteit dat zij aanleiding zijn om de bewuste gebieden
als economisch kerngebied aan te merken. Datzelfde is van toepassing op de
relaties van deze steden c.q. gebieden met mainports.• De belangrijkste concentraties van stuwende werkgelegenheid bevinden
zich niet in de in vraag 25 genoemde steden c.q. gebieden. Binnen de bewuste
steden en gebieden bevinden zich geen universiteiten.27. Nee, dit is niet nodig. Het instrument wordt alleen ingezet daar waar
de stapeling van Nota Ruimteprojecten dermate complex is dat een extra coördinatie-inspanning
van rijkszijde nodig is. Het gaat om projecten waarvoor één
van de vier betrokken betrokken bewindslieden in eerste instantie aanspreekbaar
is en die in deze kabinetsperiode in nauwe samenhang uitvoeringsgereed zullen
worden gemaakt. (Overigens is de term «enveloppe» inmiddels vervangen
door de term «programma»). Door de benoeming van vier programma-bewindslieden
wordt de eenheid in de uitvoering van het rijksbeleid versterkt waar dat nodig
is. Over de programma's zal met de regio overleg plaatsvinden. Het concept
stedelijk netwerk is vooral ook bedoeld om de onderlinge samenwerking tussen
de steden in de zes netwerken te bevorderen. De Nota Ruimte geeft de stedelijke
netwerken daarbij een beperkt aantal opdrachten mee (w.o. ruimtelijke bundeling
van woningbouw). Uiteraard zal er waar nodig overleg plaatsvinden tussen het
rijk en de overheden gelegen binnen de zes nationale stedelijke netwerken
over de uitvoering van projecten.28. In de Nota Ruimte is het economisch kerngebied Venlo zowel in tekst
als kaartbeeld (PKB-kaart 1) gerelateerd aan Zuidoost-Brabant en de A2-zone,
die het oostelijk deel van het nationaal stedelijk netwerk Brabantstad vormen.
In de uitvoeringsagenda is dit kaartbeeld (Kaart III) overgenomen. Daarin
is tevens aangegeven dat het kabinet op korte termijn een uitwerking van de
gebiedsgerichte projectenenvelop voor een selectie van opgaven in/het programma
Brabandstad/ZuidoostBrabant vast zal stellen. Of Venlo onderdeel van het programma
zal zijn, is op dit moment nog niet te zeggen.29. Zie het antwoord op vraag 25.30. De HSL-stations Luik en Aken zijn (volgens de huidige dienstregeling)
als volgt aangesloten op het Nederlandse spoorwegnet:• Luik door middel van een treinverbinding vanuit Maastricht naar
Luik;• Aken door middel van een treinverbinding vanuit Heerlen naar Aken.Het kabinet ziet voor deze beide grensoverschrijdende verbindingen, met
geringe vervoerstromen, geen dermate belangrijke rol weggelegd, dat opname
in het stelsel van hoofdverbindingsassen aan de orde is. Het is aan de betrokken
vervoerbedrijven en de betrokken regio's om waar nodig vanuit Nederland de
openbaar vervoersverbindingen naar Luik en Aken te verbeteren.31. De Vinex en Vinac afspraken hebben betrekking op bestaand stedelijk
gebied en op uitleglocaties. Binnen de 20 Ke-contour gaat het daarbij om de
uitleglocaties Saendelft (Zaanstad), Haarlemmermeer-West, Amsterdam-West,
Broekpolder (Beverwijk) en Velserbroek (Velsen). Alleen in de gemeenten Haarlemmermeer
(Hoofddorp-West) en Amstelveen (Legmeerpolder) liggen uitleglocaties die op
grond van de Nota Ruimte niet meer bebouwd mogen worden. Intensivering en
herstructurering van bestaand bebouwd gebied blijft toegestaan.In het streekplan Zuid-Holland-West zijn voor Noordwijkerhout de bouwmogelijkheden
in Mossenest II en het transformatieplan voor Sancta Maria opgenomen. Het
bouwplan Mossenest II is reeds deels gerealiseerd en voor het overige in een
vergaande staat van voorbereiding. De bouw van de volgende fase start in het
najaar van 2004. Voor het totale plan wordt een bestemmingsplan binnenkort
in procedure gebracht. Gezien de fase waarin de ontwikkeling van deze woningbouwlocatie
verkeert, acht het Kabinet deze bouwontwikkeling niet in strijd met de uitgangspunten
van de Nota Ruimte. Bij het transformatieplan voor Sancta Maria gaat het om
een andere benutting van de bestaande bebouwing. Uitdrukkelijke voorwaarde
is dat de woonbebouwing niet meer oppervlak zal beslaan als die van de oorspronkelijke
bebouwing. De gemeente heeft aangegeven dat de bestaande karakteristieke bebouwing
behouden blijft. In feite is er sprake van bestaand bebouwd gebied, waarbij
een bestaande geluidgevoelige functie wordt omgezet in een andere geluidgevoelige
functie. Om die reden is ook deze locatie aanvaardbaar en niet in strijd met
het Nota Ruimte-beleid.De bouwlocatie Hoofddorp-West, waarvoor in het vigerende streekplan Noord-Holland
Zuid is uitgegaan van 5000 woningen, is met de Nota Ruimte komen te vervallen.
Hetzelfde geldt voor de door de provincie Noord-Holland voorziene tweede fase
van deze locatie van nog eens 3500 woningen. Uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer
e.o. zal moeten blijken welke bebouwingsmogelijkheden er in de Haarlemmermeer
en de Bollenstreek zijn. Het rijk gaat ervan uit dat er in deze gebiedsuitwerking
buiten het bestaande bebouwde gebied in 2000 ruimte wordt gevonden voor 10
à 20 duizend woningen. De bouwmogelijkheden in de Legmeerpolder vervallen.
Het gaat in deze polder om 6500 woningen. Voor die woningen zal in Noordvleugelverband
naar nieuwe bouwmogelijkheden worden gezocht. Mede in verband hiermee, is
op dit moment niet exact aan te geven wat de financiële gevolgen voor
de gemeente Amstelveen zijn.32. Vraag 32 en volgende vragen over de ruimtereservering rondom de luchthaven
Schiphol die ten aanzien van uitleglocaties voor woningbouw in
de Nota Ruimte is gemaakt, geven aanleiding om de motivering voor de ruimtereservering
nogmaals toe te lichten.Het uitgangspunt dat Schiphol zich tot 2030 op de huidige locatie verder
moet kunnen ontwikkelen is in de Nota Ruimte herbevestigd. Het beleid is gericht
op een blijvende bijdrage van de luchthaven aan de internationale concurrentiepositie
van de Randstad. Om voldoende ruimte te laten voor de verdere ontwikkeling
van de mainport, dient bij de inrichting van de Noordvleugel van de Randstad
hiermee rekening te worden gehouden. Dit betekent dat woningbouw in de omgeving
van de luchthaven op plaatsen waar dit uit het oogpunt van geluid en veiligheid
niet wenselijk is, moet worden vermeden. Dit sluit aan bij het eerder door
het kabinet in de Schipholwet gehanteerde principe om zo min mogelijk over
dichtbebouwde stedelijke gebieden te vliegen. In het verlengde van dit principe
past het derhalve niet in het kabinetsbesluit om onder intensief gebruikte
vliegroutes nieuwe stedelijke gebieden tot stand te laten komen.In de omgeving van Schiphol gelden in de bestaande regelgeving reeds beperkingen
aan het ruimtegebruik, zoals het verbod op nieuwbouw van woningen. Echter
ook buiten het gebied waar op grond van de huidige regelgeving nieuwbouw van
woningen is verboden, komt veel hinder door vliegtuiggeluid voor. Dit blijkt
bijvoorbeeld duidelijk in de regio IJmond. Om die reden is in de Nota Ruimte
ervoor gekozen om verder van de luchthaven en wel binnen en direct gelegen
aan de 20 Ke contour, behorende bij het vijfbanenstelsel geen nieuwe uitleglocaties
voor woningbouw toe te staan, met uitzondering van de in de verstedelijkingsafspraken
vastgelegde locaties. Daarbij valt ook te verwachten dat het gebruik van de
nationale luchthaven in de toekomst kan wijzigen. Vliegroutes kunnen wijzigen,
maar ook een verandering van de verdeling over de banen of de ligging van
de banen kan niet worden uitgesloten. Het kabinet wil de ruimte voor een dergelijke
ontwikkeling open houden. Er is om genoemde redenen gekozen voor aanvullen
ruimtelijk beleid in de Nota Ruimte. Voor dat beleid is een gebied gekozen
dat aansluit bij beleidsdoelen die werden en worden gehanteerd in de Schipholwet
en de voorgaande PKB Schiphol en Omgeving, namelijk het gebied met een geluidsbelasting
van meer dan 20 Ke. In het geval dat in de toekomst vliegroutes dan wel tot
een ander banenstelsel wordt besloten, zal de 20 Ke-contour respectievelijk
de dan geldende Lden contour bepalend zijn voor de mogelijkheden voor nieuwe
uitleglocaties. Na evaluatie van de Schipholwetgeving zal het kabinet bezien
of door verlegging van intensief gebruikte vliegroutes de noodzaak van deze
bouwbeperking vervalt. Ook zal dan worden bezien in hoeverre het beleid inzake
de direct aan de 20 Ke contour gelegen gebieden een aanpassing behoeft.De 20 Ke contour als keuze voor het gebied waarbinnen en waar direct gelegen
aan nieuwe uitleglocaties voor woningbouw niet worden toegestaan sluit dus
bij aan bij bestaande doelstellingen in de Schipholwet en de voorgaande PKB
Schiphol en Omgeving. Een andere geluidsmaat (bijvoorbeeld Lden) als basis
voor de begrenzing van het gebied had ook gekund. Daarvoor zijn tot nu toe
echter geen beleidsdoelen geformuleerd die samenhangen met het ruimtelijk
beleid. Deze ruimtelijke vertaling is ervoor om te zorgen dat er terughoudendheid
wordt betracht wat betreft de woningbouw in de nabijheid van Schiphol. Het
is geen precieze afbakening van een gebied op basis van bijvoorbeeld een dosis-effectrelatie
van het vliegverkeer in Lden.De ruimtereservering leidt er niet toe dat de groeiruimte voor Schiphol
wordt vergroot. De groeiruimte voor de komende jaren is vastgelegd in de nieuwe
Schipholwet en de bijbehorende luchthavenbesluiten. Na herstel van de invoerfout
kan Schiphol binnen de grenzen naar verwachting groeien van zo'n 420 000
vliegbewegingen naar circa 500 000.De luchthavenbesluiten kunnen in de toekomst gewijzigd worden, zonder
de milieuruimte te vergroten, bijvoorbeeld voor een ander baangebruik of andere
vliegroutes. De ruimtereservering moet er voor zorgen dat zulke alternatieven
mogelijk blijven. Om welke vliegroutes het gaat en waar deze exact liggen
is nog niet bekend.Dat moet blijken uit de evaluatie van het Schipholbeleid.De evaluatie van het huidige Schipholbeleid (met grenzen aan de nadelige
effecten van het vliegverkeer én beperkingen aan het ruimtegebruik)
zal antwoord geven op de vraag of het ruimtelijk beleid rond Schiphol effectief
is voor het beschermen van omwonenden van de luchthaven. Daarnaast zal worden
bezien in hoeverre het beleid inzake de direct aan de 20 Ke contour gelegen
gebieden een aanpassing behoeft.Overigens heeft het kabinet niet de intentie om een discussie over eventuele
verdere groei van de luchthaven te voeren op basis van de Nota Ruimte. De
geluidsnormen voor Schiphol zijn getoetst aan het wettelijk criterium van
maximaal 10 000 woningen met een hoge geluidbelasting (meer dan 35 Ke),
vanwege de gelijkwaardige overgang van de PKB Schiphol en omgeving naar het
nieuwe Schipholbeleid. Schiphol wordt gehandhaafd op de geluidnormen en niet
het aantal geluidbelaste woningen. Daarnaast gelden in de huidige regelgeving
voor Schiphol beperkingen aan het ruimtegebruik rond de luchthaven, zoals
het eerder genoemde verbod op nieuwbouw van woningen. Het ruimtelijk beleid
in de Nota Ruimte is aanvullend daarop.In Hoofddorp-West en de Legmeerpolder zijn potentiële grootschalige
nieuwe uitleglocaties in de nabijheid van de intensief gebruikte vliegroutes,
die bij het opstellen van de Nota Ruimte naar voren kwamen. Omdat de locaties
zich bevinden in het gebied nabij de luchthaven waar het Schipholbeleid zich
richt op het beperken dan wel begrenzen van de overlast, is het kabinet van
mening dat op deze locaties geen nieuwe uitleglocaties voor woningbouw mogen
worden gebouwd. Voor de locatie Noordwijkerhout wordt verwezen naar het antwoord
op vraag 31.De «ruimtereservering» heeft betrekking op nieuwe uitleglocaties
voor woningbouw. De economische ontwikkeling wordt daardoor niet onder druk
gezet. Net zoals in het beperkingenregime dat geldt op grond van het Luchthavenindelingbesluit
Schiphol (LIB), wordt onderscheid gemaakt naar de aard van de bestemming.
Het LIB maakt het mogelijk dat Schipholgebonden bedrijvigheid ook dicht bij
de luchthaven voldoende mogelijkheden heeft, met in achtneming van de beperkingen
binnen de PR 10–6 contour. Deze investeringsmogelijkheid
blijft bestaan. De investeringen die met name betrekking op de landzijdige
bereikbaarheid vinden hun plek via de lopende MIT Planstudie Schiphol-Almere
(gereed eind 2006) en de gebiedsgerichte uitwerking van de Nota Ruimte worden
hier te zijner tijd beslissingen over genomen. Daarbij zal rekening worden
gehouden met de samenhang met de andere (infrastructuur)projecten van nationaal
belang in de Noordvleugel van de Randstad.33. Het kabinet is nog in overleg met alle betrokken partijen over de
omvang en de exacte inhoud van de in het kader van het programma Brainport
Eindhoven/Zuidoost Brabant te maken afspraken.34. Heroverweging van de HSL Oost is ook in het bestuurlijk overleg met
het landsdeel Oost aan de orde geweest. Het kabinet heeft daar opnieuw haar
standpunt herbevestigd. De kosten-baten-analyse van een vrij liggende HSL
verbinding is negatief, daarom bestaat concrete steun in dit geval uit aanpassing
van het bestaande spoor (HST Oost).Waaloverschrijdende capaciteit is ook voor het kabinet een belangrijk
aandachtspunt Op basis van studie naar verbreding A50, doortrekking A73 en
aanleg stadsbrug Nijmegen en combinaties daarvan is er nu een unanieme regionale
bestuurlijke voorkeur voor verbreding van de A50 en de stadsbrug. Het kabinet
deelt deze voorkeur. Het kabinetsstandpunt in het kader van de Tracéwet
wordt – na de inspraakprocedure op de Trajectnota/MER – begin
2005 voorzien. Zowel voor verbreding van de A 50 als een stadsbrug zijn in
lopende programma's financieringsmogelijkheden opgenomen.35. De zeehaven van Den Helder is met name de vlootbasis voor de koninklijke
Marine. Als zeehaven is Den Helder evenals de zeehavens van Harlingen en Scheveningen,
niet op de PKB Kaart 1 aangeduid vanwege het beperkte nationaal economische
belang.36. Inderdaad, dit moet kaart 4 zijn.37. Inderdaad, dit moet kaart 5 zijn.38. Noord-Holland noord is niet aangewezen als greenport omdat het bij
greenports gaat om locaties waarin de primaire productie, de handel en de
distributie zich ruimtelijk gebundeld hebben. Deze bundeling van functies
moet bovendien hebben geleid tot een zeer sterke internationale concurrentiepositie.
Hoewel Noord-Holland-noord een belangrijk landbouwgebied is, is van een dergelijke
sterke bundeling van niet-grondgebonden en/of kapitaalsintensieve landbouw
geen sprake; de verschillende functies (productie, handel, distributie) liggen
daarvoor te verspreid in een relatief groot gebied.De greenport Aalsmeer is in Nota Ruimte geformuleerd inclusief «omstreken»
waartoe Rijsenhout behoort.39. De pagina en paragraaf waaraan u refereert heeft betrekking op de
Randstad Holland. Als grootste nationaal stedelijke netwerk is hiervoor in
de Nota Ruimte extra aandacht.Dit neemt niet weg dat elders in de Nota Ruimte aandacht is voor álle
nationale stedelijke netwerken en economische kerngebieden (paragraaf 2.2.2)
en de kansen voor de (kennis)economie ter plekke. Oost Nederland komt aan
de orde op blz 60–61.Ook gaat de Nota Ruimte specifiek in op de belangrijkste kennisen innovatieclusters
(paragraaf 2.3.4.3) in Nederland. Zo is daarvoor op blz 99 aandacht voor
de positie van Oost-Nederland.In de Uitvoeringsagenda heeft het kabinet zich geconcentreerd rond de
drie primaire main- en brainports, te weten de mainports Schiphol en Rotterdamse
haven en de brainport Eindhoven/Zuid-Oost Brabant.Het kabinet zal echter in het kader van het regionale innovatiebeleid
tevens aandacht besteden aan de kennisregio Oost-Nederland. Op korte termijn
zal de Regio Oost-Nederland terzake een innovatieagenda bij het rijk indienen.
Mede op basis daarvan zal het kabinet de rijksinzet voor innovatie in deze
regio vaststellen.Op grond van deze acties ziet het kabinet geen aanleiding de Uitvoeringsagenda
aan te passen.40. In formele zin zijn geen onomkeerbare beslissingen genomen. Onder
onomkeerbaar wordt verstaan; een goedgekeurd bestemmingsplan (met rechtskracht)
waarin de woningbouw mogelijk wordt gemaakt. Wel hebben de Provinciale Staten
van Noord-Holland in februari 2003 het streekplan Noord-Holland Zuid vastgesteld
waarin het voornemen voor de realisatie van 5 000 woningen in de Bloemendalerpolder/KNSF-terrein
is opgenomen. In dit streekplan zijn de randvoorwaarden voor de verstedelijking
in het gebied Bloemendalerpolder/KNSF opgenomen. Hiertoe dient nog een uitwerkingsplan
te worden opgesteld. Dit traject is momenteel in gang gezet door de provincie.Er is een intentieovereenkomst gesloten tussen de Minister van VROM, Gedeputeerde
Staten van de provincie Noord Holland, het college van Burgemeester en Wethouders
van de gemeente Muiden en de eigenaar KNSF over de (her)ontwikkeling van het
KNSF terrein. Hierin is vastgelegd dat de ontmanteling van de voormalige kruitfabriek
en de sanering van het terrein financieel wordt gedekt uit bebouwing op het
KNSF terrein. Overigens beperkt de intentieovereenkomst zich tot het KNSF
terrein. Bouwen op het KNSF terrein is onontkoombaar in die zin dat op grond
van de intentieovereenkomst het uitgangspunt is voor alle partijen.De aanpassing van de grens van het Groene Hart is noodzakelijk om verstedelijking
in het gebied Bloemendalerpolder/KNSF beleidsmatig mogelijk te maken. Van
een vloeiende overgang van het Groene Hart naar het Markermeer en Eemmeer
is in de huidige situatie al geen sprake aangezien de Bloemendalerpolder volledig
is ingesloten door infrastructuur en waterwegen (A1, Amsterdam Rijnkanaal,
spoorlijn Amsterdam-Amersfoort en de Vecht).Inmiddels is naar aanleiding van een bestuurlijk akkoord tussen de provincie
en de gemeente Muiden en Weesp de opgave terug gebracht naar 4500 woningen.
Door een substantieel deel van deze opgave (1500–1700 woningen) op het
KNSF terrein te realiseren en een deel binnenstedelijk in Muiden en Weesp
zal het grootste deel van de Bloemendalerpolder gevrijwaard kunnen blijven
van woningbouw en groen worden ingericht.Tot slot ligt er geen directe relatie tussen verstedelijking in de Bloemendalerpolder
en andere delen uit de Nota Ruimte zoals de 20 Ke contour rond Schiphol. De
wens van de provincie Noord-Holland en de partijen in de Noordvleugel om verstedelijking
in de Bloemendalerpolder mogelijk te maken is in de voorbereiding van de Vijfde
Nota al meegenomen. Op dat moment waren het aangepaste beperkingenregime rond
Schiphol (20 Ke contour) en de stagnerende woningbouw niet aan de orde. De
druk op de ontwikkeling van woningbouw in het gebied Bloemendalerpolder/KNSF
voor de woningbouwopgave in de Noordvleugel is door de beperkingen van de
20 Ke contour en de verminderde ambitie voor Almere wel toegenomen.41. Bij het opstellen van de Nota Ruimte bestond nog een aantal onzekerheden
over de kwantitatieve groei van Almere. Deze onzekerheden hebben onder andere
betrekking op de mogelijkheden van woningbouw rond Schiphol, de mogelijkheden
om 40% van de woningopgave in bestaand bebouwd gebied te realiseren, de toekomstige
bevolkingsgroei en daarmee samenhangende woningbehoefte. Op basis van nader
onderzoek naar woningbehoefte en bereikbaarheidsmaatregelen in de Noordvleugel
neemt het Kabinet in 2006 voor haar investeringsniveau een beslissing over
haar uitgangspunt voor de groei van Almere. Voor wat betreft
de noodzakelijke investeringen in de bereikbaarheid van Almere is het rijk
de planstudie Schiphol–Almere gestart. Hierin wordt het zogenaamde Uitweg-stroomlijntracé
en de doortrekking A6-A9 bestudeerd. Ook worden de consequenties van een mogelijke
IJmeerwegverbinding in beeld gebracht. De gevolgen van een geringere of hogere
groei dan de middenvariant van Almere worden hierin eveneens meegenomen. Het
belang van deze planstudie wordt overigens maar ten dele ingegeven vanuit
de verdere groei van Almere. Ook als gevolg van autonome ontwikkelingen behoeft
ontsluiting in deze regio de nodige aandacht.Bij vraag 134 wordt ingegaan op de wijze waarop afspraken over de uitvoering
van de Nota Ruimte kunnen worden gemaakt met de regionale partijen. Ten aanzien
van de nadere afspraken met Almere over de versterking van de samenleving
vindt er (bestuurlijk) overleg plaats tussen het Kabinet en de gemeente Almere
over de financieringssystematiek in o.a. onderwijs, zorg en politie in Almere.
Vanuit de voorgestelde decentralisatie acht het Kabinet de provincie Flevoland
primair verantwoordelijk voor de afstemming tussen de groei van Almere en
de overige gemeenten in Flevoland.42. Het beeld dat het kabinet de afspraken met tussen de provincie Zuid-Holland
en de gemeenten in de Hoeksche Waard niet bij de sturingsfilosofie vindt passen,
berust op een misverstand. De provincie en de Hoekschewaardse gemeenten hebben
samenhangende afspraken gemaakt over de verstedelijking in met name de noordrand
van de Hoeksche Waard, de infrastructuur, verbetering van de groen-blauwe
kwaliteiten en glastuinbouw. De afspraken zijn daarom zeker passend in de
sturingsfilosofie van de Nota Ruimte.De provincie en gemeenten gaan in dit Afsprakenkader bijvoorbeeld uit
van een bedrijventerrein van netto 180 ha te realiseren voor 2010. Dat is
een belangrijke stap. Het rijk acht het immers noodzakelijk dat voor de periode
tot 2020 in de noordrand van de Hoeksche Waard ruimte wordt geboden voor een
bedrijventerrein van 300 ha bruto.43. De keuze voor groen wonen in lage dichtheden wordt gemaakt vanwege
de ligging in de voormalige rijksbufferzone. Welke consequentie dit heeft
voor de hoeveelheid te realiseren woningen en wat de locatie Valkenburg kan
betekenen voor de woningbehoefte in de Leidse regio en de Duin en Bollenstreek
alsmede hoe dat zich verhoudt tot een eventuele Rijn Gouwelijn West, wordt
onderzocht in het kader van de beëindiging van de defensieactiviteiten.44. Een deel van de verstedelijking in Utrecht zou in Almere kunnen worden
opgevangen. Utrecht kiest er vooralsnog voor om de Utrechtse woningbehoefte
zelf op te vangen. Het Kabinet stemt in met deze keuze. Indien op basis van
de dan bekende inzichten over de bevolkingsgroei en daarmee samenhangende
woningbehoefte zal in 2010 in overleg tussen rijk en provincie nader worden
bekeken of een overloop naar Almere aan de orde is. In dat geval zal ook het
investeringsbeeld van het rijk hierop worden aangepast.45. Er zijn geen onomkeerbare beslissingen genomen voor de verstedelijking
van Rijnenburg. Onder onomkeerbaar wordt verstaan een goedgekeurd bestemmingsplan
(met rechtskracht) waarin de woningbouw mogelijk wordt gemaakt. Het is onjuist
dat de gemeente Utrecht in opdracht van het Ministerie van VROM een bestemmingsplan
voor dit gebied heeft vastgesteld.46. Het staat de Tweede Kamer altijd vrij om amenderingsvoorstellen te doen voor de Nota Ruimte, zo ook m.b.t. de begrenzing van het Groene
Hart. In de Nota ruimte wordt de ontwikkeling van Rijnenburg onder een aantal
voorwaarden op het gebied van de wateropgave en infrastructuur mogelijk gemaakt.
Er zijn het kabinet nog geen (concrete) plannen bekend voor de ontwikkeling
van Rijnenburg. Ook binnen de provincie Utrecht moet nog definitieve besluitvorming
plaatsvinden of Rijnenburg ontwikkeld gaat worden. Over de ontsluiting van
het gebied kan in dit stadium daarom nog niets worden gezegd.47. Op grond van de genoemde omschrijving van de begrenzing van het beschermingsgebied
Waddenzee loopt deze langs de buitenzijde van de Eemshaven. De omschrijving
is in essentie gelijk aan die is gehanteerd in de vigerende PKB Nota Waddenzee
uit 1993 en in deel 3 van de PKB Derde Nota Waddenzee. In laatstgenoemde nota's
is tevens een gedetailleerde kaart opgenomen, waaruit ook duidelijk is af
te lezen dat de Eemshaven buiten het zogenoemde «pkb-gebied» ligt.
Het kabinet is voornemens eind van dit jaar een aangepaste versie van deel
3 van de PKB Derde Nota Waddenzee aan de Tweede Kamer aan te bieden, waarin
een gedetailleerde kaart van het grensbeloop zal zijn opgenomen.48. Zowel de gemeente Almere als de gemeente Lelystad hebben concrete
plannen om op kleine schaal buitendijks te bouwen. Maatwerkafspraken hierover
zijn bij het ministerie van VROM en VenW in voorbereiding49. Het kabinet herkent de aanbevelingen die in «Ruimte voor uitvoering»
staan uit de eigen contacten met andere overheden, marktpartijen en maatschappelijke
organisaties. In de Nota Ruimte, in het bijzonder in Hoofdstuk 1, staat de
visie van het kabinet verwoord.Voor wat betreft de aansturing: het kabinet heeft met de Nota Ruimte een
strategische nota op hoofdlijnen opgesteld. Dit werkt door in de uitvoering
van het beleid. De gebieden en netwerken die het kabinet vanuit ruimtelijke
optiek van nationaal belang acht komen terug in de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur.
Het rijk zal de beschikbare budgetten voor onder meer ruimtelijke ontwikkeling,
transformatie, infrastructuur en nationale landschappen met voorrang richten
op de gebieden en netwerken die tot de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
behoren. Bovendien zet het rijk zich in om de beleidsruimte van decentrale
overheden te vergroten bij de realisatie van een goed ruimtelijk beleid. Het
ISV-2, de afspraken over de woningbouwproductie, het ILG en de BDU zijn daar
voorbeelden van.Met betrekking tot de samenwerking en uitvoering: het kabinet is van mening
dat vroegtijdige en daadkrachtige samenwerking tussen overheden onderling
en tussen overheden en private partijen van groot belang is voor de uitvoering
van ruimtelijke projecten. De in het boekje «Ruimte voor uitvoering»
genoemde aanbevelingen dragen daaraan bij.De leden PvdA-fractie hebben de behoefte de volgende vragen
en opmerkingen te maken:AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis genomen
van de Nota Ruimte. De leden kunnen een aantal uitgangspunten en doelstellingen
van de Nota Ruimte weliswaar onderschrijven, maar overheersend is het gevoel
dat deze Nota Ruimte zich te eenzijdig richt op het enkel faciliteren
van de ruimtevraag, te weinig oog heeft voor de minder sterke belangen, geen
beeld geeft van hoe ons land er in 2030 uit zou moeten zien en te weinig houvast
biedt voor een goede uitvoering van een aantal geformuleerde doelen. In het
schriftelijk commentaar zullen de leden deze conclusie nader onderbouwen.
Daarbij wordt zoveel mogelijk de inhoudsopgave van de Nota Ruimte zelf gevolgd.De brief van de minister van VROM d.d. 27 april 2004
(kamerstuk 29 435, nr. 1)50. Met de eigenlijk uitgangspunten van het ruimtelijk rijksbeleid is
tot uitdrukking gebracht dat het rijk zich richt op die zaken welke van nationale
belang zijn en waar van in redelijkheid niet kan worden verwacht dat andere
overheden daar (alleen) invulling en/of uitvoering aan kunnen geven.Dit betekent dat er een opvatting moet bestaan over welke zaken tot het
rijksbelang worden gerekend. Kortom welke zaken vragen richting danwel oplossing
van rijkszijde vereisen. Op díe zaken dient het rijk een visie te hebben,
dat willen zeggen weten wat het daarmee wil, hoe dat tot stand moet worden
gebracht en welke ruimtelijke kwaliteit dit moet hebben. . De concrete invulling
van die ruimtelijke kwaliteit wordt door de betrokken partijen gezamenlijk
bepaald. Voor de Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur is in de Nota Ruimte
aangegeven wat de te betrekken kwaliteiten dienen te zijn, zie bijvoorbeeld
de nationale landschappen. Verder blijkt dit uit een hoger ambitie niveau
voor wat betreft ruimtelijk ontwerp, milieuhygiënische aspecten of landschappelijke
kwaliteit. Met name in de uitvoering zal deze hogere rijksambitie gestalte
moeten krijgen. In de nota is ook voor bijvoorbeeld de watertoets, een onderdeel
van de basiskwaliteit, ingegaan op de te betrekken kwaliteiten.51. De door de PvdA-fractie opgemerkte tegenstelling tussen de begrippen
«ordening» en «ontwikkeling» herkent het kabinet niet.
Inderdaad kan ordening noodzakelijk zijn om ongewenste ontwikkelingen tegen
te gaan of om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Het is niet of-of
maar en-en. Het gaat hierbij om het vinden van een goede mix die per situatie
of vraagstuk kan verschillen. Daarbij is het de vraag of tot voor kort in
die mix het ordeningsinstrument niet te vaak en te makkelijk is toegepast
waardoor onbedoeld gewenste ontwikkelingen zijn tegengehouden of vertraagd
waarbij een meer ontwikkelingsgerichte aanpak in bepaalde situaties wel of
sneller, makkelijker tot het gewenste resultaat zou hebben geleid. Het is
de overtuiging van het kabinet, en het wordt hierin door velen gesteund, dat
een verandering in de mix noodzakelijk is. In de brief en in de Nota Ruimte
zelf wordt dan ook gesproken van accentverschuiving.52. Het kabinet biedt de ruimte aan decentrale overheden eigen afwegingen
te maken. De uitkomsten daarvan kunnen dan ook anders zijn dan voorheen. Het
rijk heeft een aantal inhoudelijke en procesmatige waarborgen ingebouwd («basiskwaliteit»),
waarmee de beleids- en uitvoeringsruimte wel enigszins wordt afgebakend. Tegelijkertijd
is in de Nota Ruimte duidelijk aangegeven waaraan het rijk vanuit een ruimtelijke
optiek de aandacht primair op richt («nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur»).
Voorheen bemoeide het rijk zich in meer of mindere mate met vrijwel alle ruimtelijke
ontwikkelingen en werd door het rijk ook in hoge mate voorgeschreven hoe die
in streek- en bestemmingsplannen moesten worden vastgelegd (rode contouren zijn daarvan een voorbeeld, maar ook diverse voorschriften binnen
bestaand bebouwd gebied). De Nota Ruimte maakt inzichtelijk waarop dit kabinet
zich richt en biedt ruimte aan andere overheden hun verantwoordelijkheid te
nemen.Hoofdstuk 1 Sturingsfilosofie en ruimtelijke visie (PvdA)53. Het kabinet is verheugd dat de leden van de PvdA-fractie het idee
van ontwikkelingsplanologie onderschrijven. Ontwikkelingsplanologie sluit
goed aan bij veranderingen in de samenleving, die om een andere ruimtelijke
planning vragen. Burgers, marktpartijen en maatschappelijke organisaties zijn
steeds beter geïnformeerd en willen zelf actief deelnemen aan het ruimtelijke
beleid. Ook in de ogen van het kabinet betekent ontwikkelingsplanologie niet
dat overal alles altijd maar kan.Het kabinet verschilt met de leden van de PvdA-fractie van inzicht dat
juist ontwikkelingsplanologie vraagt om het beïnvloeden van trends en
ontwikkelingen in onze samenleving. Immers, dit impliceert dat de toekomst
in al zijn trends en effecten gekend kan worden en waarop de antwoorden van
tevoren bepaald kunnen worden. Een dergelijk blauwdrukplanning staat het kabinet
niet voor ogen. Ontwikkelingsplanologie impliceert volgens dit kabinet het
met het doel voor ogen benutten van mogelijkheden die zich voordoen, zonder
dat deze vooraf in blauwdrukken danwel precieze voorschriften zijn vastgelegd.
In de ogen van het kabinet is ontwikkelingsplanologie ook niet voorbehouden
aan het rijk, zoals de vraag suggereert. Een ontwikkelingsgerichte benadering
vraagt om ruimte voor andere overheden en marktpartijen om binnen de ruimte
die het rijksbeleid hen biedt hun doelen te bereiken. Het kabinet refereert
in dit kader aan het WRR-advies Ruimtelijke Ontwikkelingspolitiek en het rapport
van de Commissie Duijvestein, waarin ruimte wordt bepleit voor een ontwikkelingsgerichte
benadering en afscheid wordt genomen van blauwdrukplanning. Aan hun pleidooi
geeft het kabinet in deze Nota Ruimte volgens zijn inzichten invulling.54. In de eerste plaats wil het Kabinet hier verwijzen naar haar antwoord
op 2. In de tweede plaats naar het antwoord bij vraag 50. Tenslotte wil het
Kabinet hier reageren op de merkwaardige tegenstelling die de PvdA-fractie
maakt tussen het scheppen van ruimte en het creëren van ruimtelijke kwaliteit.
Kan er gesproken worden van ruimtelijke kwaliteit als er – met afstemmen
en afwegen – geen ruimte is geschapen voor functies die ruimte vragen?
Kan je ruimte scheppen – wederom met afstemmen en afwegen – zonder
dat dit gevolgen heeft voor ruimtelijke kwaliteit. Het gaat dus om twee kanten
van dezelfde medaille aan welke kant ook wordt begonnen. Het Kabinet maakt
hierbij een andere keuze55. De gewijzigde concurrentiepositie van Nederland, welke onder meer
een gevolg is van de veranderingen in de wereldmarkt, de loonkosten en de
innovatiekracht, vraagt volgens dit Kabinet om een toename van de economische
dynamiek. De economische dynamiek van Nederland is gebaat bij flexibiliteit
van burgers, bedrijven en overheden. Het rijk wil ervoor zorgen dat ruimtelijk
beleid niet onnodig belemmert of hindert. De Nota Ruimte draagt daaraan bij:
de nota past bij minder regels, kortere procedures en meer ruimte voor ontwikkeling.
Tegelijkertijd geeft het rijk via selectief beleid en gerichte uitvoeringsacties
een impuls aan de Nederlandse economie en de internationale concurrentiepositie
van Nederland. De ontwikkeling van de Rotterdamse haven en Schiphol die al
sinds de Vierde Nota in het ruimtelijk beleid een prominente
plaats innemen, hebben bijgedragen aan de economische positie en dynamiek
van Nederland. Hetzelfde kan bijvoorbeeld gaan gelden voor de Zuidas en de
brainport Eindhoven die, net als de beide maiports, in de Nota Ruimte zijn
opgenomen.56. Met het begrip faseverschil wordt een ontwikkelingsachterstand bedoeld
van het Noorden ten opzichte van de rest van Nederland. Door de Commissie
Langman is hiervoor werkgelegenheid als een van de indicatoren gekozen. Op
basis van cijfers van 1996 berekende de Commissie Langman dat er 43 000
additionele banen (voltijds) zouden moeten komen om het faseverschil in 2010
weg te werken. Deze berekeningen zijn gemaakt op basis van het wegwerken van
het verschil in participatiegraad tussen het Noorden en Nederland als geheel.
In het Interdepartementaal Beleidsonderzoek «Regionaal economisch beleid
in de toekomst» van juni 2004 is de berekening opnieuw gemaakt. Op basis
van cijfers van 2002 zouden volgens de benadering van de Commissie Langman
nog 39 000 additionele banen nodig zijn.In de Nota Ruimte wordt gesteld dat de in deze nota opgenomen hoofdverbindingsassen
een belangrijke rol spelen bij het weg werken van het faseverschil. Studies
die een directe relatie leggen tussen het wegwerken van het faseverschil en
investeringen in hoofdverbindingsassen zijn gemaakt t.b.v. het project Zuiderzeelijn.Ook blijkt uit onderzoek dat de bereikbaarheid van Noord-Nederland gegeven
de relatief grote afstanden een van de zwakke elementen van het regionaal
vestigingsklimaat blijft. Daarom is het van belang dat de hoofdverbindingsassen
in en naar het Noorden op orde zijn zodat het comparatieve voordeel van geen
of een geringe congestie behouden blijft.57. Zie het antwoord op vraag 50.58. In het Nederlandse planningsstelsel op het gebied van de ruimtelijke
ordening was en is geen sprake van planhiërarchie in die zin, dat ruimtelijke
plannen van het rijk zonder meer en op alle onderdelen bindend zijn voor het
ruimtelijk beleid van provincies en gemeenten. Er was en is geen sprake van
een stelsel waarin het ruimtelijk beleid van het rijk «automatisch»
doorwerkt in het beleid van de andere overheden. Het ruimtelijk stelsel is
decentraal van opzet en past binnen ons staatsrechtelijk principe van de gedecentraliseerde
eenheidsstaat. De Nota Ruimte is op dit decentrale stelsel gebaseerd en breekt
op dit punt niet met de uitgangspunten van eerdere rijksnota's.Het decentrale stelsel impliceert overigens niet, dat het rijk geen mogelijkheid
heeft om bepaalde onderdelen van het beleid bindend te maken voor het beleid
van de andere overheden en daarmee zorg te dragen voor een zekere mate van
planhiërarchie op onderdelen van het rijksbeleid. De WRO biedt de mogelijkheid
om in een PKB zogenaamde concrete beleidsbeslissingen op te nemen. Deze concrete
beleidsbeslissingen moeten door de andere overheden bij het vaststellen van
ruimtelijk beleid in acht genomen worden en zijn daarmee juridisch bindend
voor hun beleid. Evenals dit bij het vorige kabinet het geval was bij de vaststelling
van deel 3 van de Vijfde Nota, heeft dit kabinet er evenwel uitdrukkelijk
van afgezien concrete beleidsbeslissingen in de Nota Ruimte op te nemen. Dergelijke
besluiten passen niet binnen de algemene sturingsfilosofie van de Nota Ruimte,
waarin veel ruimte wordt gelaten voor nadere afwegingen in het ruimtelijk
beleid op lagere schaalniveaus.Daarmee zijn de beleidsuitspraken in de Nota Ruimte niet zonder betekenis
voor het beleid van de andere overheden. Het rijk verwacht van provincies
en gemeenten dat zij bij de vaststelling van hun ruimtelijke plannen rekening
houden met het rijksbeleid. De PKB-uitspraken zijn voor het rijk de basis
voor het maken van uitvoeringsafspraken met provincies. Daarnaast zijn ze
voor het rijk ook basis voor de beoordeling van het beleid van de andere overheden,
zoals in de inleiding van hoofdstuk 1 van de Nota is verwoord.59. In de brief van 13 juli 2004 (29 435, nr. 8) is uitgebreid
ingegaan op het begrip basiskwaliteit en wat daaronder moet worden verstaan
(zie ook vraag 9). Kortheidshalve wordt naar deze brief verwezen. Aan de basiskwaliteit
wordt voldaan indien aan de generieke beleidsregels en wet- en regelgeving
wordt voldaan. Het rijk wil echter de andere overheden stimuleren (of «verleiden»)
om extra aandacht aan de landschappelijke kwaliteit te besteden bij hun planvorming.
Daarvoor gelden geen aanvullende regels. Het gaat hier niet om hoe dat gebeurt,
maar dat het gebeurt; daartoe biedt de nota een kwaliteitsagenda voor landschapsontwikkeling
aan als een checklist en wordt ondermeer ook een actieprogramma voor ruimte
en cultuur in het vooruitzicht gesteld.Het begrip «basiskwaliteit» is zelf niet als PKB-tekst vastgelegd,
evenals het begrip nationale ruimtelijke hoofdstructuur. De operationalisering
van beide begrippen zijn echter wel onderdeel van de PKB.60. Met de nationale ruimtelijke hoofdstructuur wordt een aantal belangrijke
uitgangspunten voor andere overheden vastgelegd. Daarnaast zijn als onderdeel
van de basiskwaliteit in de PKB-tekst een aantal uitgangspunten/criteria geformuleerd,
dat essentieel is om de lagenbenadering ook te laten doorwerken bij andere
overheden. In de eerste plaats gebeurt dit door het watersysteem als zeer
belangrijke component uit de lagen benadering op diverse plaatsen in de PKB
een wezenlijke plaats te geven in de afweging (pag 105, 3.2.1., pag 110/111
3.2.3, pag 112 3.2.4.1, pag 82/83 2.3.2.1, pag 92 2.3.2.8). Voor natuur bestaan
reeds de nodige wettelijke kaders die dit bevorderen. Op een aantal plaatsen
in de nota is dit in PKB-uitspraken nader uitgewerkt (pag 115/117 3.3.2, pag
125 3.3.7.1). In de eerste plaats wil het kabinet de consistente toepassing
bevorderen door stimulering en faciliteren. In het kader van de kennisinfrastructuur
BSIK zijn op die gebeid een aantal onderling ondersteunende programma's gestart.
Daarnaast bieden de PKB-uitspraken waar nodig ook een basis voor plantoetsing
en toezicht.61. Het ministerie van VROM zal met behulp van de bevoegdheden die de
WRO ter beschikking staan toezien op het naleven van de in de Nota Ruimte
genoemde uitgangspunten. Met deze bevoegdheden kan de VROM-Inspectie zijn
goedkeuring onthouden aan plannen, waarin deze uitgangspunten onvoldoende
zijn meegenomen.62. Het kabinet heeft de bundelingsgebieden (paragraaf 2.2.3.3) al
aangewezen, echter nog niet definitief begrensd. Dat laatste zullen de provincies
doen. Bij de definitieve begrenzing zal ook de confrontatie met de daadwerkelijke
verstedelijkingsbehoefte moeten gebeuren (zie paragraaf 2.3.2.3): het
rijk vraagt om een beargumenteerde en met berekeningen gestaafde onderbouwing
in streekplannen. Binnen deze bundelingsgebieden is voldoende ruimte om de
verstedelijking op te vangen en de benodigde bouwproductie te garanderen.
Provincies en gemeenten zullen ook voor deze gebieden een bundelingsbeleid
voor verstedelijking en economische activiteiten moeten uitwerken zoals beschreven in paragraaf 2.3.2 van deze Nota. Overigens is aangegeven
dat in de bundelingsgebieden weliswaar het accent op verstedelijking ligt,
maar dat in samenhang daarmee ruimte gepland moet worden voor water, natuur,
landschap, recreatie, sport en landbouw. Zo biedt het rijk een afgewogen kader
om tot een goede en hoogwaardige inrichting te komen.63. Bij de beantwoording van deze vraag wordt aangesloten bij de evaluatie
van de Vijfde Nota door de Werkgroep vijfde nota Ruimtelijke Ordening van
deze Kamer. Het verstedelijkingsbeleid gebaseerd op de bundelingsgedachte
en het restrictief beleid worden hierbij genoemd als voorbeelden van beleid
die tegen de stroom ingaan. Het verstedelijkingsbeleid was ambitieus en kende
een zware uitvoeringsstrategie en wordt op hoofdlijnen door de werkgroep succesvol
genoemd. Het restrictief beleid moest primair de verstedelijking buiten de
aangewezen locaties en buiten de stadsgewesten tegengaan, als tegenmal voor
het bundelingsbeleid. Het draagvlak voor dit beleid, bij vooral gemeenten,
ontbrak echter volgens de werkgroep en bovendien beschikte het rijk over onvoldoende
handhavingscapaciteit om dit beleid echt tot een succes te makenUit de bevindingen
van de werkgroep blijkt verder dat veel van de voornemens uit de Vinex uiteindelijk
kwetsbaar waren door het zwakke of onduidelijke verband tussen doelen en streefbeelden
en de praktijk van alledag. Concepten als het koersenbeleid en het ABC-locatiebeleid
bleken in de praktijk daardoor niet overtuigend. Naast alle kritische bevindingen
in dit rapport geeft de werkgroep echter aan een gefundeerder waardering gekregen
te hebben voor wat in de ruimtelijke ordening is bereikt. Het Kabinet deelt
deze bevindingen van de werkgroep en legt daarom een sterker accent op doelbereiking
via een ontwikkelingsgerichte aanpak.64. Het criterium dat het kabinet hanteert is of beleidsdoelen, zoals
weergegeven in de Nota Ruimte, worden gerealiseerd. Dit zal worden geoperationaliseerd
door een set van indicatoren voor het meten van de effecten en de voortgang
van het beleid. Wanneer doelen niet gehaald (dreigen te) worden, kan de oorzaak
zijn dat de geboden beleidsruimte in de praktijk onvoldoende is of juist te
groot. Daarom zal periodiek worden gekeken naar de rolverdeling tussen de
verschillende overheden en andere betrokken partijen en de hierbij geboden
beleidsruimte door middel van evaluatie van het beleid. U wordt hierover nader
geïnformeerd bij het nota-overleg.De beleidsruimte wordt eens in de twee jaar in het kader van de actualisatie
van de Uitvoeringsagenda/bezien. Daarentegen staat dat er vanuit VROM continue
betrokkenheid is bij de doorwerking van beleid in decentrale plannen en bij
de uitvoering door de medeoverheden. Het kabinet heeft zorgvuldig overwogen
welke beleidsruimte aan de medeoverheden wordt gelaten in de Nota Ruimte.
Indien na verloop van tijd blijkt dat die beleidsruimte niet optimaal wordt
benut, zal de minister VROM eerst in gesprek treden met de medeoverheden.65. In de Uitvoeringsagenda Nota Ruimte is aangegeven dat voor gebieden
waar sprake is van een complexe stapeling van de belangrijkste strategische
opgaven het kabinet kiest voor zogenaamde projectenenveloppen/programma's.
Het rijk weegt in deze gebieden een selectie van inrichtingsopgaven financieel
en inhoudelijk op hoofdlijnen integraal af. Voor elk programma is een «programmabewindspersoon»
verantwoordelijk. Deze is aanspreekpunt voor provincies en andere
relevante partijen. Concrete voorstellen terzake zijn op korte termijn te
verwachten (Zie ook antwoord op vraag 156).Deze selectieve aanpak zal bijdragen aan een gecoördineerde inzet
van rijksmiddelen, die recht doet aan de samenhang tussen afzonderlijke projecten
waarvoor de verantwoordelijkheid bij verschillende ministers ligt. Voor de
overige inrichtingsopgaven waar het rijk bij betrokken is vormt de overzichtsconstructie
van de ruimtelijk relevante rijksbudgetten een belangrijk instrument voor
een gecoördineerde inzet van rijksmiddelen.De reactie op de één-loket-gedachte van de motie-Verdaas
is opgenomen in de Kaderbrief PPS en Innovatief Aanbesteden d.d. 7 juli
2004 en de brief aan de Tweede Kamer over het MIT-spelregelkader d.d. 30 juni
2004. Doordat in een vroegtijdig stadium van het proces verschillende ministeries
worden betrokken, wordt zorg gedragen voor een integrale en kabinetsbrede
(financiële) afweging. Het ministerie van VenW is in principe aanspreekpunt
voor infrastructuurgerelateerde investeringen. Het kan voorkomen dat een ander
ministerie aanspreekpunt is. Per programma wordt aangegeven welk ministerie
aanspreekpunt is en op welke wijze andere ministeries (financieel) betrokken
zijn.66. Tot en met 2010De uitvoeringsagenda bevat geen gelden die nog niet eerder in een departementale
begroting zijn opgenomen. De middelen zijn goeddeels bestemd. Het rijk streeft
daarbij naar de versterking van het zelfoplossend vermogen van decentrale
overheden voor de financiering van ruimtelijke opgaven door bundeling en ontschotting
van middelen (GSB/ISV II, ILG, BDU) en de ontwikkeling van instrumenten (grondbeleid,
ontwikkelingsplanologie en PPS).Wat betreft verschuivingen binnen departementale begrotingen heeft het
kabinet in de uitvoeringsagenda verklaard dat het zal bekijken in hoeverre
bestaande rijksmiddelen voor specifieke situaties en voor op korte termijn
te sluiten nieuwe overeenkomsten via een prioritering gerichter kunnen worden
ingezet om de doelen van de Nota Ruimte te realiseren. Het kabinet heeft met
de uitvoeringsagenda zelf niet beoogd dat met middelen wordt geschoven tussen
departementale begrotingen. In het kader van een tussenevaluatie van de vier
programma's (projectenveloppen) in het voorjaar van 2005 zal wel worden bezien
of verschuiving tussen departementale begrotingen nodig is om de extra coördinatie-inspanning
binnen de programma's kracht bij te zetten.Periode na 2010Het kabinet heeft een reservering gemaakt voor stedelijke vernieuwing,
recreatief groen en bedrijventerreinen en een voorlopige reservering voor
de verstedelijkingsopgave in de Noordvleugel en de daarmee verbonden investeringen
in de infrastructuur voor de periode na 2010. In de Nota Mobiliteit en, in
het verlengde daarvan het MIT, zal deze laatste opgave verder worden uitgewerkt.Daarnaast gaat het om – nog niet financieel gedekte – (aanvullende)
beleidsvoornemens in relatie tot stedelijke herstructurering, transformatie,
de veenweidegebieden, integrale gebiedsopgaven en sanering van ongewenste
bestemmingen in woongebieden. Het kabinet zal deze budgettaire gevolgen met
de beleidsopgaven uit de Nota Mobiliteit afwegen tegen de achtergrond van
de beschikbare middelen voor de periode 2011 tot en met 2014. Het kabinet
streeft ernaar dit najaar te komen tot een voorlopig besluit. Daarbij wil
het kabinet deze additionele budgettaire gevolgen van de Nota Ruimte en de
Nota Mobiliteit in samenhang bezien tegen de achtergrond van
eventuele andere beleidsintensiveringen.67. In het verleden heeft de ontwikkeling van de stad (en het groen daarbinnen)
en het ommeland veelal met de rug naar elkaar plaatsgevonden. Met de voortzetting
van het ISV en de komst van het ILG moet nu worden voorkomen dat deze trend
zich doorzet.De financieringsstromen van ISV en ILG lopen gescheiden. Groen in de stad
verloopt via ISV. Bij ISV zijn het de rechtstreekse gemeenten waar het rijk
afspraken mee maakt. Groen om de stad (vaak een intergemeentelijke aangelegenheid)
verloopt – naast andere zaken – via het ILG. Bij ILG maakt het
rijk met de provincies afspraken. De provincies maken vervolgens afspraken
met de stedelijke regio's om de groen om de stad projecten (conform de afspraken
met het rijk) te realiseren. Provincies en gemeenten dienen de ILG en ISV
plannen op elkaar af te stemmen. Voor de periode na 2010 kan worden bezien
of een verdergaande afstemming danwel bundeling van genoemde instrumenten
nodig en mogelijk is.68. Essentieel voor de beantwoording van deze vraag is dat op pagina 15
staat dat «Waar het gaat om de «basiskwaliteit» is het rijk
zelden resultaatverantwoordelijk». Of om met de SER te spreken direct
verantwoordelijk. Het rijk heeft hier dus wel een verantwoordelijkheid, maar
een indirecte. Het kan dus zelf niet rechtstreeks het resultaat beïnvloeden
en is daarvoor afhankelijk van andere overheden. Deze verantwoordelijkheidsverdeling
is hetzij vastgelegd in reeds bestaande wetgeving, danwel op basis van uitspraken
in deze pkb. Zie voor de wijze van handhaving het antwoord op vraag 10.69. Zie voor het antwoord op de vragen over doorwerking en planhiërarchie
het antwoord op vraag 58.Zie voor wat betreft de veronderstelling in de vraag dat de uitspraken
op blz.15 en op blz. 33 over de borging van de basiskwaliteit niet met elkaar
rijmen, het antwoord op vraag 9.Over de in de vraag genoemde «voorwerking» van de Nota Ruimte
het volgende. Hoewel er nog instemming van de Tweede en Eerste Kamer met de
Nota Ruimte moet plaats vinden, is er nu wel sprake van een kabinetsstandpunt
(deel 3) over de Nota, dat voor andere overheden, maatschappelijke organisaties,
marktpartijen en anderen kenbaar is. Daarom is het begrijpelijk en ook redelijk
dat deze actoren bij hun besluitvorming met dit kabinetsstandpunt rekening
houden. Van de andere overheden mag worden verwacht dat zij bij de ontwikkeling
en ruimtelijke onderbouwing van plannen en projecten ook acht slaan op deel
3 van de Nota Ruimte, naast het formeel nog steeds geldende rijksbeleid zoals
verwoord in de PKB AcVinex en andere geldende rijksnota's, en dit beleid bij
de afweging van belangen betrekken.Teneinde het proces in goede banen te leiden hanteert het Kabinet voor
de overgangsperiode de volgende beleidslijn. Ruimtelijke plannen en projecten
van andere overheden worden van rijkszijde in de eerste plaats getoetst aan
het formeel geldende beleid ex PKB AcVinex en andere geldende rijksnota's.
Maar daarnaast ook op verenigbaarheid met de doelstellingen van deel 3 van
de Nota Ruimte. Wanneer er bij de toetsing sprake is van een evidente spanning
tussen AcVinex/andere rijksnota's en deel 3 van de Nota Ruimte, zullen bij
de beoordeling van rijkszijde de dan bekende politieke gevoelens van de Tweede
Kamer over de Nota Ruimte worden meegewogen. Een vergelijkbare beleidslijn
is door eerdere Kabinetten gehanteerd.70. In de Nota Ruimte worden de begrippen «visitatiecommissies»
en «benchmarking» aangehaald om aan te geven dat het kabinet zoekt
naar vernieuwende vormen van evaluatie en monitoring, waarmee een effectieve
beleidsdoorwerking kan worden gestimuleerd. Zoals aangeven in de antwoorden
op de vragen 9 en 64 zult u hierover nader worden geïnformeerd bij het
nota-overleg.71. Op dit moment verkennen de departementen VROM, V&W, LNV en DEF
de toegevoegde waarde voor de inhoud danwel de uitvoering van het ruimtelijk
beleid in brede zin. De daarbij horende inhoud en taken worden in beeld gebracht.Enkele centrale vragen hierbij betreffen de voor- en nadelen die verbonden
kunnen zijn aan een grondbedrijffunctie bij het rijk en of zo'n functie dienstbaar
kan zijn aan het ruimtelijke beleid van de Nota Ruimte. Onderdeel hiervan
is het vraagstuk van de interbestuurlijke verhoudingen waarbij wordt gekeken
naar mogelijke (bestuurlijke) varianten en financiële verhoudingen.Aan de hand van de resultaten van deze verkenning zal het kabinet zijn
standpunt bepalen over eventuele contouren en reikwijdte van een grondbedrijffunctie
bij het rijk.72. De aandacht in de Europese lidstaten voor de ruimtelijke consequenties van sectoraal EU-beleid, zoals het gemeenschappelijk
Landbouwbeleid, de Structuurfondsen, het transportbeleid en het beleid voor
natuur, water, lucht en bodem, is van recente datum. Nederland is wat dat
betreft geen uitzondering. Op zich is deze situatie niet verwonderlijk omdat
veel EU-beleid dat in de afgelopen decennia tot stand is gebracht pas nu ten
volle in de uitvoeringsfase terecht komt (bijvoorbeeld de Vogel- en Habitat-richtlijnen)
en de ruimtelijke gevolgen ervan ook nu pas in volle omvang zichtbaar worden.
Er is dan ook in het al eerder genoemde gemeenschappelijke EU-onderzoeksprogramma
ESPON een serie onderzoeken gestart om meer licht te werpen op deze materie.
Het Ruimtelijke Planbureau heeft onlangs een rapport uitgebracht over de impact
van het EU-beleid op de ruimtelijke ontwikkeling specifiek in Nederland.Vooruitlopend op de uitkomsten van deze onderzoeken richt de inzet van
het Kabinet zich op het in een vroeger stadium zichtbaar maken en meenemen
van de ruimtelijke gevolgen van voorgenomen EU-beleid in de besluitvorming
en regelgeving daarover. De wijze waarop dit gestalte zou moeten krijgen zal
onderwerp van de beraadslagingen zijn tijdens de informele bijeenkomst van
de ministers verantwoordelijk voor ruimtelijke ontwikkeling op 29 november
aanstaande.Wat betreft de kansen die het Kabinet ziet in de uitbreiding van de EU
met tien nieuwe lidstaten: hiermee wordt in de eerste plaats gedoeld op de
vergroting van de markt en de verbetering van de bereikbaarheid van en in
de Oost Europese landen, die met behulp van EU-fondsen zal worden gerealiseerd.
Dit biedt kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven.In de tweede plaats hecht het Kabinet er belang aan dat de economische
ontwikkeling van de nieuw toegetreden landen op duurzame wijze geschiedt en
dat belangrijke milieuproblemen die zich daar thans voordoen in samenwerking
en met behulp van Europese gelden worden opgelost.Nederland anticipeert hierop o.a. door in de afspraken over nieuwe EU-subsidieprogramma's
en -fondsen, die in het kader van Agenda 2007 worden gemaakt, zich sterk te
maken voor thema's die kunnen bijdragen aan de hierboven genoemde kansen en
belangen.73. De Nota Ruimte tekst wijst erop dat de Randstad, na Londen en Parijs
en met de Vlaamse Ruit en het Duitse Rijn-Roergebied en de regio Frankfurt,
behoort tot de belangrijkste metropolitane gebieden in Noordwest-Europa. De
Nota stelt verder dat de strategische ligging tussen
deze gebieden kansen biedt voor ruimtelijk-economische ontwikkeling met meer
dan alleen regionale betekenis, voor met name de nationale stedelijke netwerken
en economische kerngebieden in Gelderland en Zuid Nederland. Het gebied dat
zich bevindt tussen de genoemde belangrijkste metropolitane gebieden wordt
internationaal ook wel aangeduid als het «Pentagon» (zie het Europees
Ruimtelijk Ontwikkelings Perspectief, Europese Commissie, 1999).Tegen deze achtergrond stelt de tekst van de Nota Ruimte vervolgens dat
er ook nog andere steden zijn in Noordwest-Europa die voor Nederland van belang
zijn, zoals Bremen, Hamburg, Kopenhagen en Berlijn. Het belang van deze steden
is vooral gelegen in het feit dat zij in de aan de noordzijde aan het Pentagon
grenzende zone de belangrijkste economische zwaartepunten zijn. Voor Nederland,
dat zich in de noordelijke punt van het Pentagon bevindt, is het belangrijk
om goede verbindingen met deze steden te hebben en te houden. Zo is bijvoorbeeld
ontwikkeling van short-sea-shipping tussen de Nederlandse havens en Bremen
en Hamburg van belang alsook goede verbindingen met name over de weg naar
Berlijn en Kopenhagen, die strategisch belangrijke vervoerknooppunten zijn
in de verbindingen met respectievelijk Oost-Europa en Scandinavië.Empirische gegevens waaruit de economische «zwaarte» van de
hierboven aangehaalde steden kan worden afgeleid is o.a. te vinden in de economische
hittekaart van Noordwest-Europa, Ministerie EZ, 2003. De theorie dat strategische
ligging ten opzichte van en verbinding met belangrijke economische zwaartepunten
een gunstig effect hebben op de economische ontwikkeling van steden en regio's
is een algemeen aanvaarde ruimtelijk economische theorie.74. Een belangrijk uitgangspunt in het wetsvoorstel voor een nieuwe Wro
is: de juiste verantwoordelijkheid op het juiste bestuursniveau, centraal
waar dat moet en decentraal waar dat kan. Elke bestuurslaag krijgt de bevoegdheden
en instrumenten om de ruimtelijke vraagstukken waar hij verantwoordelijk voor
is, waar te maken. Dit sluit evenwichtig aan bij de sturingsfilosofie van
de Nota Ruimte. Mocht het zo zijn dat de voorgenomen wijziging van de WRO
niet of in gewijzigde vorm doorgaat, dan kan in principe met toepassing van
de huidige WRO de Nota Ruimte worden uitgevoerd. Met de instrumenten van de
nieuwe Wro kan echter sneller op maatschappelijke ontwikkelingen worden ingespeeld
en deze zijn daarom beter geschikt om ontwikkelingsplanologie te ondersteunen.75. Reeds zeer lange tijd wordt door het kabinet gewerkt aan een nieuwe
PKB voor het ruimtelijk beleid. Vele partijen, met name provincies en maatschappelijke
organisaties hebben publiek en/of in de richting van het kabinet duidelijk
gemaakt zeer te hechten aan een spoedige afronding van dit proces, zodat voor
iedereen duidelijkheid ontstaat. Verschillende specifieke beleidsonderdelen
uit de eerdere Vijfde Nota zijn ook in de Nota Ruimte terug te vinden. De
nota maakt, anders dan de Vijfde Nota, nu ook duidelijk waarmee het rijk zich
met voorrang zal bezig houden en waar anderen primair aan zet zijn. De verschillende
onderdelen worden in de nota opgenomen in de nationale RHS of onder de noemer
basiskwaliteit geplaatst. Dat schept duidelijkheid. Hetzelfde geldt voor de
in de nota opgenomen beleidsdoelen. De nota geeft in hoofdlijnen richting
aan de ruimtelijkeontwikkeling van Nederland. Het debat wordt
nu dan ook daadwerkelijk gevoerd over die hoofdlijnen en de ruimtelijke visie
van het kabinet. Dat was ten tijde van de Vijfde Nota anders, aangezien toen
niet voor iedereen die hoofdlijnen even helder uit de nota naar voren kwamen.Hoofdstuk 2 Netwerken en steden (PvdA)76. Versterking van de economische concurrentiepositie van Nederland is
inderdaad een belangrijke doelstelling van het ruimtelijk beleid. Dat komt
ook tot uitdrukking in de keuzen die dit kabinet heeft gemaakt, bijvoorbeeld
ten aanzien van de mainports, de brainport, de greenports en de topprojecten.
Het is echter onjuist te stellen dat dit kabinet geen oog heeft voor andere
zaken. Naast versterking van de economische concurrentiepositie zijn nog drie
andere doelstellingen genoemd, waarvoor eveneens beleid wordt voorgesteld.De afweging welke functie op welke plek voorrang heeft, is in de Nota
Ruimte op nationaal niveau en dus op hoofdlijnen gebeurd. Vanzelfsprekend
heeft deze afweging plaats gevonden in een context van schaarste. Zonder schaarste
is er geen afweging nodig. De uitkomst van deze afweging is neergeslagen in
de Ruimtelijke hoofdstructuur. Hierin vind u dan ook naast economisch belangrijke
zaken als de mainports ook bundelingsgebieden, nationale landschappen en de
EHS.Binnen de kaders van de Nota Ruimte zullen de afwegingen over welke functie
op welke plek voorrang krijgt voor het overige op provinciaal, regionaal en
lokaal niveau plaats vinden. Ook deze afwegingen zullen plaats vinden in een
context van schaarste en binnen de kaders die gesteld zijn ten aanzien van
de basiskwaliteit. Hoe deze afweging uitpakt is dus niet aan het rijk, maar
aan de decentrale partijen.77. Zie de antwoorden op vraag 78 en 105.78. Regionale samenhang in de omvang en samenstelling van gemeentelijke
woningbouwprogramma's acht het kabinet van groot belang. Intergemeentelijke
afstemming hierover is dan ook noodzakelijk in het totstandkomingstraject
voor de woningbouwafspraken en de Meerjaren Ontwikkelingsprogramma's (MOP's)
in het kader van het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing. Intergemeentelijke
afstemming is daarom als noodzakelijke voorwaarde opgenomen in het ISV beleidskader,
evenals in de Woningbouwafspraken. Wanneer niet tot intergemeentelijke afstemming
wordt gekomen, behoort uiteindelijk een bestuurlijk gesprek met de minister
van VROM en het niet toekennen van subsidies (ISV/BLS) tot de mogelijke consequenties.
Dit voorkomt free rider gedrag aangezien de intergemeentelijke afstemming
op deze wijze geborgd is.79. Het totstandkomen van afspraken tussen samenwerkende gemeenten is
primair een verantwoordelijkheid van die gemeenten zelf, zij zijn eveneens
de primair belanghebbende bij die afspraken. De onder de eigen verantwoordelijkheid
gemaakte afspraken kunnen rekenen op draagvlak binnen de betrokken gemeenten.
Als de intergemeentelijke samenwerking onvoldoende invulling krijgt, dan kan
de provincie het initiatief nemen om alsnog tot afspraken te komen. In deze
benadering is geen plaats voor het uitoefenen van dwang door het rijk. (Zie
ook de antwoorden op vraag 160 en 161) Wel zal het rijk bij de inzet van financiële
middelen betrekken of en hoe binnen een nationaal stedelijk netwerk afspraken
zijn gemaakt en hoe deze worden uitgevoerd. Daarnaast voeren
provincies beleid voor bovenlokale en bovenregionale kwesties, ook als daarover
geen afspraken tussen gemeenten bestaan.80. Het concept Brabantstad vindt in algemene zin zijn oorsprong in de
analyse van stedelijke netwerkvorming zoals die ten grondslag ligt aan de
PKB deel 1 de Vijfde Nota en is overgenomen in de Nota Ruimte. Meer specifiek
hebben de provincie Noord-Brabant en de belangrijkste Brabantse steden Breda,
Tilburg, Eindhoven, Helmond en den Bosch al een aantal jaren een samenwerkingsprogramma.
Onlangs is door de provincie en gemeente een nieuw programma Brabantstad 2004–2008
uitgebracht.Het Kabinet kiest met de Nota Ruimte voor bundeling van verstedelijking
en economie in een zestal nationale stedelijke netwerken. BrabantStad is met
1,4 miljoen mensen en zo'n 20% van de industriële productie het tweede
stedelijk netwerk van ons land. Brabantstad is een van de belangrijkste grootstedelijke
gebieden van Nederland en omvaten de belangrijkste concentraties van bevolking,
economische activiteiten en werkgelegenheid, bebouwing en culturele activiteiten.
Het is niet alleen van ruimtelijk structurerende betekenis, maar heeft ook
een organisatorische betekenis. Het biedt een aangrijpingspunt voor de in
Brabantstad participerende overheden om in ruimtelijk opzicht samen te werken,
ontwikkelingen te initiëren en afspraken te maken, onder meer over taakverdeling
en specialisatie.Via het programma Brabantstad willen de betrokken steden en de provincie
er aan werken dat de Brabantse steden gaan functioneren als een herkenbare
(groot)stedelijke entiteit. Daarbij horen infrastructuur, topvoorzieningen
en een robuuste groene mal die de steden elk voor zich niet kunnen ontwikkelen
of waarvoor de kritische massa ontbreekt. Het programma Brabantstad introduceert
overigens geen nieuwe bestuurslaag.BrabantStad is de schakel tussen twee grensoverschrijdende economische
kernzones met concentraties van stuwende bedrijvigheid. West-Brabant is georiënteerd
op de havens van Rotterdam en Antwerpen met een accent op logistiek en procesindustrie.
Eindhoven/Zuidoost-Brabant en de A2-zone vormen onze nationale «brainport»,
met daarbinnen een sterke vertegenwoordiging van de maakindustrie. Het stedelijk
netwerk heeft internationaal gezien een sterk troef met het kennisprofiel
van Eindhoven in combinatie met het complete aanbod en de economische diversiteit
van de andere steden.81. De beschrijving van de positie van het stedelijk netwerk Twente als
scharnierpunt tussen Randstad, Berlijn en Oost Europa in de Nota Ruimte is
in de tekst gekoppeld aan het station Hengelo en de rechtstreekse treinverbinding
naar Berlijn. Verder spreekt de tekst over bevorderen van de intermediaire
functie tussen de Noordvleugel van de Randstad, Berlijn en Oost Europa. Niet
alleen de ligging van de spoorlijn maar ook de ligging aan de A 1 en reeds
aanwezige Eurregionale samenwerking biedt kansen om deze positie uit te bouwen.82. Een luchthaven is geen noodzakelijke voorwaarde om als stedelijk netwerk
te worden aangeduid. Een luchthaven vormt wel een aantrekkelijke schakel in
de verbindingsmogelijkheden en is als zodanig belangrijk voor het netwerk.
Dat geldt ook voor de luchthaven Groningen Airport Eelde.Het beleid met betrekking tot de regionale luchthavens is nu gebaseerd
op het Structuurschema Burgerluchtvaartterreinen. In de in voorbereiding
zijnde herziening van de Luchtvaartwet wordt uitgegaan van een decentralisatie
van bevoegdheden met betrekking tot de regionale luchthavens. De keuze voor
wel of geen steun aan een luchthaven is dan eveneens een regionale verantwoordelijkheid.83. De analyse betreft het onderzoek «Inventarisatie bestemmings-
en streekplancapaciteit voor woningbouw». Daarin wordt de capaciteit
van plannen waar per 1 januari 2003 gebouwd kon worden vastgesteld. Uit
het onderzoek blijkt dat er voor de korte termijn voldoende capaciteit is.Naarmate de woningbehoefte groeit en de productie stagneert, groeit de
vraag naar oplossingen en neemt de maatschappelijke urgentie toe. Dit vraagt
om voortschrijdend inzicht in de beschikbare capaciteit zodat vervolgens beoordeeld
kan worden in hoeverre de beschikbare (resterende) plancapaciteiten voldoende
zullen zijn om te kunnen voldoen aan de woningbouwtaakstellingen en welke
actie bij een tekort aan capaciteit ondernomen moet worden om de capaciteit
te vergroten.Voor de uitvoering van de inventarisatie dit jaar vraagt het Kabinet de
provinciale bestuurders wederom hun medewerking. Vanaf 2005 wil het kabinet
deze inventarisatie onderdeel van de woningbouwafspraken voor de periode 2005
tot 2010 laten worden, waarbij de provincies jaarlijks over de beschikbare
plancapaciteit voor woningbouw rapporteren. De wijze waarop dit wordt geregeld
zal in de woningbouwafspraken worden vastgelegd.84. In de Nota Ruimte is aangegeven welke hoofdinfrastructuur onderdeel
is van de Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur: dit zijn de hoofdverbindingsassen
voor spoor, weg en water.De hoofdverbindingsassen verbinden de beide mainports met de belangrijkste
grootstedelijke gebieden in Nederland en het buitenland. Het rijk zal zich
richten op oplossing van knelpunten op deze hoofdverbindingassen, zo nodig
boven knelpunten elders in de hoofdinfrastructuur.In de Nota Ruimte geeft kaart B (pagina 33) de hoofdverbindingsassen met
mogelijk ontbrekende schakels aan. De ontbrekende schakels dienen hierbij
voor het vervolmaken van bovengenoemde structuur. Ten aanzien van spoor betreft
het de Zuiderzeelijn. Tevens worden in het kader van de verdere groei van
Almere in een planstudie mogelijke alternatieven voor de wegontsluiting onderzocht,
waaronder de ontbrekende schakel A6–A9.Verder zijn voor de weg als onderdeel van de A4-Zuid tussen Hoogvliet
en de Belgische grens de A4 Delft–Schiedam en A4 Dinteloord-Bergen op
Zoom als ontbrekende schakels aangegeven en voor de langere termijn mogelijk
de A4 tussen Hoogvliet en Klaaswaal en de doortrekking van de A15 naar de
A12 (Ressen–Oud Dijk) Naast de mogelijk ontbrekende schakels op de hoofdverbindingsassen
zijn er tevens enkele mogelijk ontbrekende schakels aangeven op het overige
hoofdwegennet. Het totaal staat aangegeven op kaart E infrastructuur, ruimtelijke
reserveringen (Nota Ruimte, pagina 75).De Nota Mobiliteit werkt de ruimtelijke strategie van de Nota Ruimte uit
voor het verkeers- en vervoerbeleid. Daar waar op de toelichtende kaarten
(kaart E infrastructuur, pagina 75) mogelijke nieuwe tracés zijn aangegeven,
geldt dat deze in het kader van de Nota Mobiliteit de volledige PKB-procedure
doorlopen. Na vaststelling van de Nota Mobiliteit dienen deze ruimtelijke
reserveringen als juridische basis voor de eventuele start van tracéstudies.Of daadwerkelijk tot de start van een tracéstudie wordt besloten,
is afhankelijk van de mate waarin nieuwe schakels kunnen bijdragen aan
het oplossen van urgente verkeers- en vervoersknelpunten, een bijdrage leveren
aan een betrouwbare bereikbaarheid en een robuust netwerk. Dat vereist nadere
verkenningen van de verkeersproblematiek en verdergaande planstudies over
de concrete oplossingen. Zo is recent besloten om op basis van de verkenning
Haarlemmermeer-Almere over te gaan tot verdere planstudie voor de wegbereikbaarheid.
Daarbij is de ontbrekende schakel A6-A9 één van de studiealternatieven.85. Een nieuwe 20 Ke contour of vergelijkbare Lden contour die past bij
een mogelijk aangepast banenstelsel kan pas worden bepaald als over de wijziging
van het banenstelsel, de wenselijkheid daarvan en het gebruik van dat banenstelsel
(hoeveel verkeer op welke baan) helderheid bestaat. Dit is nu niet aan de
orde.Wat betreft de motivatie voor de keuze voor de 20 Ke contour als gebiedsaanduiding
wordt verwezen naar het antwoord op vraag 32.Wat betreft de vragen naar de effectiviteit van het huidige Schipholbeleid
en de aanvullende ruimtelijke reservering wordt verwezen naar de evaluatie
daarvan, die in 2006 zal plaatsvinden.Wat betreft het verzoek met betrekking tot de vergelijking van de 20 Ke
contour met de Lden eenheid; de Commissie Deskundigen Vliegtuiggeluid, onder
leiding van de heer Eversdijk heeft bij haar voorstellen tot definiëring
van het buitengebied onlangs een kaart gemaakt met de 35 Ke contour, de 20
Ke contour en een 50 dB(A) Lden contour. Deze kaart is aan de Tweede Kamer
aangeboden als bijlage bij de tweede voortgangsrapportage van de Commissie
Deskundigen Vliegtuiggeluid (TK 2003–2004, VW 04 000 384)86. Bij voortgaande economische groei wordt in de regio Rijnmond een ruimtetekort
verwacht van ca 500 ha aan zgn. droge bedrijventerreinen (zie ook Pieken in
de Delta, blz. 59). Dit zijn ramingen uit de Bedrijfslocatiemonitor van het
CPB, gebaseerd op eigen analyses van het CPB en regionale verkenningen. In
de aanloop naar de Nota Ruimte heeft Bureau Buiten in opdracht van Bureau
Regio Randstad eveneens een verkenning naar de lange termijnvraag van droge
bedrijventerreinen gedaan. Voor Deltametropool Zuid komt Bureau Buiten voor
de periode 2010–2020 op een tekort van ca 700 ha. Beiden hebben daarbij
al rekening gehouden met reeds geplande ontwikkelingen van nieuwe locaties.
In het NEI rapport «Kleur Bekennen in de Hoekse Waard» zijn daarbij
vier alternatieve locaties bezien, die echter geen van allen geschikt waren.
Daarnaast is er in regio Rijnmond een grote behoefte aan diep water gerelateerde
natte bedrijventerreinen (containers, distributie, chemie en industrie). De
Tweede Maasvlakte zal in deze behoefte voorzien. De 600 ha in de Moerdijkse
Hoek dient ter dekking van een totaal tekort aan grootschalig bedrijventerrein
in West-Brabant van minimaal 1200 ha en maximaal 1900 ha bruto in de periode
2002–2020, waarvan ca. 60% regionale behoefte. (Zie ook antwoord op
vraag 121).In het Onderzoek naar de mogelijkheden in West-Brabant voor grootschalige
terreinen voor bedrijven met specifieke vestigingsvoorwaarden (1996) zijn
negen lokaties onderzocht op ruimtelijke criteria (incl. duurzaamheid) en
op haalbaarheid. Hieruit zijn twee lokaties als zeer geschikt naar voren gekomen:
Moerdijkse Hoek en Borchwerf II. De andere lokaties zijn niet geschikt en/of
niet haalbaar. De conclusie van het onderzoek is dat Moerdijkse Hoek en Borchwerf
II in onderling verband in de behoefte kunnen voorzien (Borchwerff is niet
gelegen nabij diep binnenwater). Beide terreinen zijn thans in planvoorbereiding.87. Natuurlijke bevolkingsgroei is in de Nota gedefinieerd als de bevolkingsgroei
die overblijft wanneer het migratiesaldo op nul wordt gesteld. In het provinciaal
ruimtelijk beleid moeten provincies dit beleid nader uitwerken, waardoor op
lokaal en regionaal niveau maatwerk mogelijk wordt. Het rijk toetst of het
provinciaal ruimtelijk beleid gemeenten de ruimte laat hun natuurlijke bevolkingsaanwas
op te kunnen vangen. Het kabinet vindt dat het tot de eigenverantwoordelijkheid
van provincies en gemeenten behoort er voor te zorgen dat de ruimte die zij
krijgen om voor natuurlijke aanwas te bouwen ook daarvoor benut wordt. Daarvoor
hebben zij in principe instrumentarium in handen (WRO en de huisvestingswet).Bij lokaal georiënteerde bedrijvigheid moet worden gedacht aan bedrijven
die zich overwegend richten op de lokale markt en die hun werknemers vooral
op de lokale arbeidsmarkt recruteren. Het kabinet wil de provincies de ruimte
geven om maatwerk te kunnen leveren. Verschillende oplossingen moeten mogelijk
blijven. Provincies moeten dan ook verder inhoud gaan geven aan dit begrip
in het locatiebeleid. Het rijk stimuleert en faciliteert de andere overheden
bij de invulling van (dit onderdeel van) het bundelingsbeleid gericht op de
realisatie van de basiskwaliteit. Het rijk toetst marginaal of het provinciaal
ruimtelijk beleid gemeenten de ruimte laat voor lokaal georiënteerde
bedrijvigheid.88. De hier genoemde passage betreft enkel en alleen het aantal woningen
en het aantal hectaren bedrijfslocaties dat nodig is om de natuurlijke bevolkingsaanwas
dan wel de lokaal georiënteerde bedrijvigheid op te vangen. Daarvoor
vindt het kabinet samenwerking wenselijk, maar niet altijd noodzakelijk. Het
kabinet staat op het standpunt dat dit een gemeentelijke beleidsvrijheid is.De locatiekeuzen echter lopen wel degelijk via het streekplan/regionaal
structuurplan en bestemmingsplantraject evenals de omvang van de overige woningen
en hectaren bedrijfslocaties. Daar is dus wel degelijk sprake van regionale
dan wel provinciale afstemming.In principe krijgt elke gemeente van het rijk het recht zoveel woningen
als nodig is uitgaande van een bevolkingsontwikkeling volgens migratiesaldo
nul. In nationale landschappen geldt een afwijkend regime vanwege het belang
dat het rijk hecht aan de kwaliteiten van de landschappen. Daar is het recht
gedefinieerd op het niveau van de nationale landschappen en tevens als maximum
gesteld.Vereenvoudigd rekenvoorbeeldStel de bevolking in een nationaal landschap bestaat uit 1000 mensen,
die wonen in 400 woningen. Er is evenwicht tussen geboorte en sterfte en de
huishoudensontwikkeling zelf levert ook geen vraag naar meer woningen op.
Wel er is een negatieve migratie (uitstroom) van 10 personen per jaar. De
negatieve migratie resulteert in 1 vrijkomende woning per jaar (de uitstroom
wordt bijvoorbeeld overwegend veroorzaakt doordat kinderen het huis uit gaan
om elders te gaan studeren, en derhalve bij vertrek zelf geen woning vrij
maken). Het uitgangspunt migratiesaldo nul betekent dat er ruimte is voor
een instroom van 10 migranten per jaar van elders. Uitgaande van een gemiddelde
woningbezetting van 2 zijn voor deze migranten jaarlijks 5 woningen nodig.
Met 1 vrijkomende woning in de bestaande voorraad zijn er dus jaarlijks 4
nieuwe woningen nodig. Dit betekent dus een bouwrecht voor 4 nieuwe woningen
per jaar.Dit voorbeeld geeft aan dat met een migratiesaldo nul en een gelijkblijvende
«eigen behoefte» het aantal woningen in een gemeente toch kan
groeien. Tevens maakt het duidelijk dat het omgekeerde zich ook
kan voordoen: het aantal benodigde woningen kan gelijk blijven terwijl het
migratiesaldo van nul kan afwijken doordat de huishoudenssamenstelling van
de in- en de uitstromende migranten verschilt.89. Het kabinet onderschrijft de mening van de fractie van de PvdA dat
de gemeenten expliciet en vroegtijdig gewezen moeten worden op de lijn dat
meerkosten van geplande uitbreidingen van hoofdinfrastructuur voor rekening
van de gemeenten komen, als het Rijk deze uitbreidingen heeft aangekondigd
in een PKB of het MIT en als deze meerkosten ontstaan doordat langs deze uitbreidingen,
door gemeenten nieuwe bestemmingen worden gepland. De gemeenten zullen hierover
op verschillende manieren worden geïnformeerd. In de eerste plaats via
de tekst in de Nota Ruimte, die aan iedere gemeente is toegestuurd. Daarnaast
zal het aan de orde komen tijdens het jaarlijkse overleg in het najaar tussen
de minister van Verkeer en Waterstaat, de provincies en de kaderwetgebieden
over het MIT.De verantwoordelijkheid om bij een concrete voorgenomen bestemmingsplanwijziging
na te gaan of er sprake is van een in een PKB geplande uitbreiding van de
rijksinfrastructuur ligt primair bij de gemeente. Gemeenten moeten rekening
houden met de Nota Ruimte en de Nota Mobiliteit in hun ruimtelijk beleid.
In de Nota Ruimte wordt gemeenten gevraagd om overleg te voeren met het rijk
over voorgenomen bestemmingsplanwijzigingen in de invloedssfeer van een in
een PKB aangekondigde infrastructuuruitbreiding. Wanneer de Nota Ruimte en
de Nota Mobiliteit digitaal en uitwisselbaar ter beschikking komen, wordt
het voor medeoverheden makkelijker dan nu om te zien of de hoofdinfrastructuur
consequenties heeft voor (delen van) het gemeentelijk grondgebied. Nieuwe
bestemmingen kunnen daardoor eenvoudiger van tevoren getoetst worden aan de
voorgenomen hoofdinfrastructuur. Het rijk toetst of provincies, plusregio's
en gemeenten in hun streek- en bestemmingsplannen rekening houden met de inpassing
van de geplande infrastructurele ontwikkelingen en zal in die rol gemeenten
ook attenderen op conflicten met het beleid in de Nota Ruimte en de Nota Mobiliteit
ten aanzien van uitbreidingsruimte voor infrastructuur.In het overleg tussen rijk, gemeenten en andere betrokkenen zal Rijkswaterstaat
een globaal beeld geven van de financiële consequenties van de voorgenomen
ontwikkelingen op de aangekondigde infrastructuuruitbreiding. Een berekening
van de meerkosten is pas mogelijk in het stadium van de tracé/mer-procedure.
Bij elke stap in de tracé/mer-procedure die gevolgd wordt bij de uitbreiding
van hoofdinfrastructuur worden de kostenramingen, indien nodig, geactualiseerd.
De meerkosten ontstaan indien alternatieve oplossingen, als gevolg van nadien
door gemeenten gewijzigde bestemmingsplannen, zonder voorafgaand overleg met
Rijkswaterstaat, moeten worden aangepast, bijvoorbeeld doordat extra geluidsmaatregelen
nodig zijn of doordat (een deel van) het tracé verlegd moet worden.De doorberekening van meerkosten van hoofdinfrastructuur aan gemeenten
is overigens alleen aan de orde als gemeenten, nadat het Rijk uitbreidingsplannen
van hoofdinfrastructuur heeft vastgesteld en kenbaar heeft gemaakt, hun bestemmingsplannen
zodanig aanpassen dat daardoor meerkosten ontstaan van de al eerder geplande
uitbreiding van hoofdinfrastructuur. Daarmee is het het sluitstuk van het
veroorzakersbeginsel.Gelet op het bovenstaande acht het kabinet het niet nodig om de Nota Ruimte
op dit punt aan te passen.90. Het rijk wil zijn investeringen beperken tot de bereikbaarheid van
de zeehavens via de hoofdinfrastructuur: de maritieme toegang (maritieme
vaargeulen, zeesluizen, kustverdediging) en de landzijdige ontsluiting (hoofdverbindingen
over weg, spoor en water). Naast deze investeringen zijn ook investeringen
denkbaar in havenbekkens, kades en haventerreinen (haveninterne infrastructuur)
en in op- en overslagvoorzieningen (ook wel suprastructuur genoemd). Het betreft
hier investeringen die in beginsel door exploitatie terugverdiend kunnen worden
en derhalve geen rijksfinanciering behoeven. De zeehavenbeheerder en private
partijen dragen de verantwoordelijkheid hiervoor.Hoofdstuk 3 Water en Groene Ruimte (PvdA)91. Het is juist dat een structuurvisie in het wetsvoorstel voor een nieuwe
Wet ruimtelijke ordening formeel niet bindend is voor andere overheden en
alleen de overheid bindt die de structuurvisie heeft vastgesteld. Dit geldt
ook voor streekplannen en gemeentelijke structuurplannen zoals we die kennen
van de huidige WRO. De bestuurspraktijk is echter, dat overheden bij het opstellen
van ruimtelijk plannen rekening houden met elkaars beleid en specifieke verantwoordelijkheden
daarin. Dat zal straks bij het in werking treden van de nieuwe Wro niet anders
zijn.In casu hebben Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen ieder hun
eigen verantwoordelijkheden voor het goed functioneren van regionale watersystemen
en het grondwatersysteem. Een instrument in dit verband is de watertoets die
wordt ingezet om negatieve gevolgen voor de waterhuishouding van ruimtelijke
plannen en besluiten te voorkomen. Reserveringen voor ruimte voor water mogen
immers niet teniet worden gedaan door daarmee op gespannen voet staande activiteiten
zoals nieuwe woonwijken. In samenhang hiermee is de verplichting geregeld
dat uit de toelichting bij ruimtelijke plannen moet blijken op welke wijze
rekening is gehouden met de gevolgen van het plan voor de waterhuishouding.
Dit geldt ook voor de ruimtelijke onderbouwing bij vrijstellingen op grond
van artikel 19, lid 1, WRO.In een structuurvisie kunnen taakstellende afspraken over de ruimtelijke
aanspraken voor de regionale watersystemen worden opgenomen, die richtinggevend
zijn voor toekomstige besluiten of voor instrumenten die worden ingezet om
deze afspraken daadwerkelijk te effectueren. In het theoretische geval dat
de provincie geen structuurvisie vaststelt, heeft het Rijk in de nieuwe Wro
instrumenten (bijvoorbeeld: amvb, provinciaal of rijksbestemmingsplan ) om
afgesproken taakstellingen te effectueren.92. Bij watersystemen is er een sterk samenhang tussen alle onderdelen,
zowel grond- als oppervlaktewater, waarbij ingrepen sterk kunnen doorwerken
op de rest van het watersysteem. De samenhang speelt op een schaalniveau,
dat het intergemeentelijke ver te boven gaat. Bestuurlijk is sprake van een
gewenste samenwerking tussen provincie, gemeente en waterschap, zowel voor
wat betreft de ruimtelijke verantwoordelijkheid als de waterverantwoordelijkheid.
Ook maatschappelijke groeperingen hebben invloed op de besluitvorming.Er ligt een relatief complexe opgave om het watersysteem weer op orde
te brengen en te houden. Het rijk hecht er aan dat bij nieuwe ruimtelijke
plannen en besluiten waterhuishoudkundige aspecten vroegtijdig in het afwegingsproces
worden meegenomen en heeft om die reden, vanuit de toezichthoudende rol op
ruimtelijke plannen provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten, gekozen
voor de invoering van de Watertoets.Bij het bouwen door regiogemeenten voor de minder draagkrachtigen gaat
het daarentegen niet om de afweging van de ene tegenover de andere ruimtevragende
functie. Hier betreft het een kwalitatieve verdieping binnen de functie wonen.
Als zodanig maakt het deel uit van de overwegingen binnen het ISV beleid en
bij de Woningbouwafspraken. Binnen die context is intergemeentelijke afstemming
een noodzakelijke voorwaarde, zoals opgenomen in het beleidskader ISV en de
Woningbouwafspraken.93. Om gebruik te kunnen maken van de saldobenadering in een project dient
overeenstemming te worden bereikt met het Rijk. In paragraaf 3.3.5.4
van de nota zijn criteria vastgesteld waaraan de saldobenadering moet voldoen,
om overeenstemming te kunnen bereiken met het Rijk..Het rijk zal derhalve
niet instemmen met plannen voor saldobenadering die niet voldoen aan deze
criteria.94. Binnen de nationale landschappen geldt dat het behoud, beheer en,
waar mogelijk, de versterking van de landschappelijk kwaliteit centraal staat.
De landschappelijke kwaliteit is dus leidend. Zonder gebiedsontwikkeling zal
deze kwaliteit mogelijk verdwijnen, aangezien ze onderdeel is van een levend
landschap, waarin wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. De per landschap
benoemde kernkwaliteiten zijn medesturend voor de richting van de ontwikkelingen.
«Mede sturend» omdat ook wonen, werken en recreëren sturing
geven.De nationale landschappen zijn geselecteerd op basis van de rijksverantwoordelijkheid
voor de internationaal zeldzame of unieke en de nationaal kenmerkende landschapskwaliteiten
van gebieden. In de stellingnamebrief (TK, 2002–2003, 28 667, nr.1)
is reeds verwoord dat de provinciale en nationale landschappen worden samengevoegd
in één categorie nationale landschappen en dat aantal en omvang
van nationale landschappen beperkt zal worden. Verder zijn de nationale landschappen
uit de Vijfde Nota en de zoekgebieden uit het SGR 2 randvoorwaardelijk voor
de uiteindelijke selectie. Vandaar dat vaak niet gehele stroomgebieden zijn
begrensd.De Utrechtse Heuvelrug en 't Gooi zijn mooie gebieden. Deze gebieden kwalificeren
zich echter niet voor de nationale landschappen gezien de mate waarin het
landschap nationaal kenmerkend of internationaal zeldzaam of uniek is. Landschappelijke
wensen voor deze gebieden kunnen de betrokken partijen zelf in het kader van
het generieke landschapbeleid realiseren. Initiatieven als Hart voor de Heuvelrug
laten zien dat de decentrale overheden samen met private partijen in staat
zijn om hiervoor adequaat beleid te voeren ten behoeve van de verbetering
van de kwaliteit van dat gebied.Het is inderdaad de bedoeling dat de belangrijke randen van de Veluwe
binnen de begrenzing vallen.Op middellange termijn zullen de nationale landschappen worden geëvalueerd.95. Gezien hun economische structuurkenmerken en hun verbondenheid met
de ruimtelijk hoofdstructuur horen greenports inderdaad primair thuis in hoofdstuk
2 . Ze worden dan ook in dat hoofdstuk geïntroduceerd (pag 80 2.2.5.5)
en op de kaart gezet (PKB kaart 1 Economie en landbouw). In hoofdstuk 3 wordt
het begrip greenports nader uitgewerkt en geïnstrumenteerd (herstructurering).96. De kabinetslijn is bundeling van niet-grondgebonden en/of kapitaalsintensieve
landbouw en gelieerde functies in landbouwontwikkelingsgebieden en –
door het rijk benoemde – greenports. Dit vanuit het oogpunt
van economie, milieu, landschappelijke kwaliteit en infrastructuur. Een aantal
landbouwontwikkelingsgebieden (glas en bollen) zijn aangewezen in de Nota
Ruimte. Daarbuiten kunnen provincies, onder voorwaarden, landbouwontwikkelingsgebieden
aanwijzen.Voor de grondgebonden landbouw acht het Kabinet het niet zinvol om op
rijksniveau landbouwontwikkelingsgebieden (of een Agrarische Hoofdstructuur)
aan te wijzen. Het Kabinet is van mening dat het sturen van de grondgebonden
landbouw een taak is van de provincies. De provincies hebben meer kennis van
de diversiteit van de landbouw en van regionale ontwikkelingen en zijn dus
beter in staat om de grondgebonden landbouw ruimtelijk te sturen.97. In het ruimtelijk beleid is bijzondere aandacht voor de herstructurering
van bestaande verouderde glastuinbouwgebieden. Om deze herstructurering mogelijk
te maken is onder meer verplaatsing van bedrijven nodig vanuit de bestaande
gebieden. Hiertoe heeft het rijk tien glastuinbouwgebieden aangewezen. Het
beleid met betrekking tot deze gebieden wordt in 2005 geëvalueerd. Hierbij
zal het aantal, de omvang en de ligging worden gerelateerd aan de gebleken
behoefte als gevolg van de herstructurering van bestaande, verouderde glastuinbouwgebieden.
Tevens zal in de evaluatie betrokken worden in hoeverre de tien gebieden een
rol vervullen bij het accommoderen van de (overige) regionale behoefte aan
glastuinbouw.98. In de Nota Ruimte is dit perspectief mogelijk (rekeninghoudend met
de verplichtingen die voortvloeien uit de Reconstructiewet). In de praktijk
is de aansluiting van intensieve veehouderij bij greenports niet te verwachten
gezien de huidige situering van de intensieve veehouderij.De Uitvoeringsagenda (PvdA)De leden hebben twee principiële vragen naar aanleiding van de uitvoeringsagenda.99. U stipt een onderwerp aan dat het Kabinet zeer aan het hart gaat.
Immers, de Nota Ruimte kiest – naast decentralisatie – voor selectiviteit,
samenhang, deregulering, en – door de nadruk op daadkracht en uitvoering –
voor minder bureaucratie.De uitvoeringsagenda biedt het rijk een centraal kader om de selectiviteit
en de gecoördineerde inzet verder aan te scherpen en te bewaken. Door
de selectievere en gecoördineerde rijksinzet van financiële middelen
en juridisch instrumentarium kiest het kabinet ervoor de bestaande bestuurlijke
vervlechting te verminderen. In samenhang met de terughoudendheid die is betracht
bij het opstellen van beleidsregels heeft de verdeling van verantwoordelijkheden
daarmee aan kracht en helderheid gewonnen. Die ruimte is geschapen met de
gedachte in het achterhoofd dat meer lokaal maatwerk kan plaatsvinden, procedures
sneller kunnen worden afgehandeld en dat zaken effectiever en efficiënter
zullen worden geregeld. Tot grote tevredenheid van het kabinet kan worden
vastgesteld dat die gedachte reeds zijn weerslag vindt in provinciale initiatieven,
zoals in Limburg en Noord-Brabant.Het is zeker de bedoeling om bij de monitoring en evaluatie van het beleid
te achterhalen of die achterliggende doelstellingen gerealiseerd worden. Aanvankelijk
kan hierbij sprake zijn van een intensiever overleg. Overleg is echter geen
doel maar een middel, dat selectief gebruikt moet worden. De geboden beleidsruimte
zal procedures vereenvoudigen. Het Kabinet zal daarop toezien.
Belangrijker dan het uitdrukken van de overlegdrukte in een getal is hierbij
het signaleren van eventuele knelpunten in het proces, zodat deze zo spoedig
mogelijk opgelost kunnen worden.100. Ja, de departementale begrotingen tot en met 2010 zijn leidend waar
het de inzet van middelen betreft. Maar het kabinet heeft in de Nota Ruimte
ook gesteld dat de nota het kader vormt, waarbinnen het rijk ruimtelijke prioriteiten
stelt. Daarop aansluitend heeft het kabinet in de uitvoeringsagenda gesteld
zoals reeds in het antwoord op vraag 66 is aangestipt – dat het zal
bekijken in hoeverre bestaande rijksmiddelen voor specifieke situaties en
voor op korte termijn te sluiten nieuwe overeenkomsten via een prioritering
gerichter kunnen worden ingezet om de doelen van de Nota Ruimte te realiseren.
De uitvoeringsagenda bij de Nota Ruimte biedt voor de periode tot en met 2010
vooral een overzicht van de bestaande bestuurlijke afspraken, programma's
en budgetten. Voor de gecoördineerde inzet van de rijksmiddelen is zo'n
overzicht een belangrijk instrument.101. Zie het antwoord op vraag 66.De vragen van de leden van de VVD-fractie luiden:Algemeen102. In de Invoeringswet ruimtelijke ordening wordt voor PKB's overgangsrecht
geregeld. De strekking ervan zal naar verwachting zijn dat PKB's aangemerkt
worden als structuurvisies ongeacht of daar beslissingen van wezenlijk belang
in staan. Voor concrete beleidsbeslissingen (cbb's), die niet in de Nota Ruimte
voorkomen, zal worden bepaald dat daarvoor het oude recht zal blijven gelden
vanwege het rechtsgevolg daarvan voor andere overheden. De pkb Nota Ruimte
wordt straks dus aangemerkt als een structuurvisie. De precieze regeling van
het overgangsrecht, dat ook zal gelden voor streekplannen en (regionale) structuurplannen,
bespreekt het kabinet met u bij gelegenheid van de behandeling van de Invoeringswet.103. Externe veiligheid is geenszins een «sluitpost» geweest
bij het opstellen van het ruimtelijk beleid. De Nota Ruimte beoogt dat externe
veiligheid vroegtijdig en geïntegreerd een plek krijgt in de ruimtelijke
planvorming en is als zodanig ook gepositioneerd in de Nota Ruimte. Daarom
is het beleid voor gevaarlijke stoffen – zoals onder meer vervat in
de Nota Risiconormering Vervoer Gevaarlijke Stoffen en het Nationaal Milieubeleidsplan
4 – in de Nota Ruimte niet nog eens herhaald, maar net als andere sectoren
integraal in de Nota geïncorporeerd. Het kabinet deelt de kritiek van
de adviesraad derhalve niet.De basiskwaliteit is in de Nota Ruimte omschreven op een wijze die past
bij de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de overheidslagen (decentralisatie)
en is voor externe veiligheid voorzien van een kwantitatieve ondergrens. Die
ondergrens is voor het PR (plaatsgebonden risico) de grenswaarde. Een hoger
risico mag zich niet voordoen. Voor het GR (groepsrisico; kans op maatschappelijke
ontwrichting) is de basiskwaliteit vormgegeven in een oriëntatiewaarde.
De tot besluitvorming bevoegde overheden maken vervolgens de afweging welk
groepsrisico zij acceptabel achten.Het kabinet is voorstander van de versterking van de kennis en kunde bij
de decentrale overheden. Het kabinet ziet het door de Adviesraad aangekondigde
nadere advies dan ook met belangstelling tegemoet, waarbij het
kabinet aantekent niet te streven naar uitbreiding van het aantal kennisinstituten.104. De conclusie dat bouwen in de buitenring gunstig is voor natuur en
landschap ligt in het verlengde van de KKBA verstedelijkingsalternatieven
Randstad. Indien echter verder wordt gekeken blijkt dat bouwen in de buitenring
grote gevolgen heeft voor congestie (langere woon-werkafstanden) en dat forse
investeringen in de infrastructuur dienen te worden gedaan. Ook voor de economie
zijn de resultaten minder goed.De woningvraag in de Randstad geldt zowel het centrum stedelijk wonen
als het meer groene wonen. Het is van belang dat er in al deze milieus wordt
gebouwd. De vraag naar de groenere milieus is er in de hele Randstad en is
niet alleen gericht op de buitenring.Het merendeel van de huidige rijksinvesteringen in groen om de stad worden,
vanwege de daar voorkomende tekorten, in de Randstad gedaan. In het kader
van het eerstvolgende Meerjarenprogramma Vitaal Platteland wordt nog een besluit
genomen over de inzet van eventuele nieuwe rijksmiddelen. Prioriteit daarbij
hebben de nationaal stedelijke netwerken met grote achterstanden in recreatieve
mogelijkheden. Voor het overige zijn provincies en gemeenten (alleen) verantwoordelijk
voor investeringen t.b.v. groen in en om de stad.105. Het kabinet stelt zich ten doel de verhouding tussen de binnen stedelijke
netwerken gebundelde verstedelijking en de daarbuiten verspreide verstedelijking
tenminste gelijk te houden. Daarom heeft het kabinet ruim bemeten bundelingsbieden
aangewezen, waarbinnen de bouwproductie gerealiseerd kan worden. Het accent
ligt in deze gebieden op verstedelijking. Het is echter niet de bedoeling
dat deze gebieden geheel verstedelijken. Er moet in samenhang met de verstedelijking
ruimte gepland worden voor water, natuur, landschap, recreatie, sport en landbouw
en rekening worden gehouden met cultuur en cultuurhistorie.Om een eenzijdige sociaal-economische samenstelling van de bevolking te
voorkomen stimuleert het rijk meer variatie in het woningaanbod. Met name
in de stad zijn meer hoogwaardige woonmilieus nodig. Dit vraagt enerzijds
om verdichting tot hoogstedelijke en anderzijds om verdunning tot groene milieus.
Dit voorkomt de trek van de midden- en hoge inkomens uit de stad. Tegelijkertijd
blijft stedelijke vernieuwing en herstructurering dringend nodig om de leefbaarheid
te vergroten. Het verdichtingsstreven van het kabinet, zoals opgenomen in
de Nota Ruimte (in paragraaf 2.3.2.4), past daarmee bij de verwachte
behoefte aan meer hoogstedelijke woontypen en sluit aan bij de bestaande vraag
van bewoners. Dat neemt niet weg dat de behoefte aan groenstedelijke, landelijke
en dorpse woonmilieus naar verwachting nog groter is dan die naar centrumstedelijke
en buiten-centrum-milieus. Aangezien de bundelingsgebieden ruim bemeten zijn,
kan de vraag naar alle woonmilieus daarbinnen worden geaccommodeerd en adequaat
worden aangesloten op de lokale en regionale behoeften.106. Het schelpdiervisserijbeleid voor de Waddenzee is rijksbeleid, evenals
de ruimtelijke consequenties daarvan. Zoals aangegeven in de brief van de
minister van LNV aan de Tweede Kamer d.d. 15 juli 2004 ontvangt de Kamer
eind september het nieuwe beleidsbesluit schelpdiervisserij. De ruimtelijke
gevolgen van het nieuwe schelpdiervisserijbeleid voor de Waddenzee worden
opgenomen in een aangepaste versie van deel 3 van de PKB Derde
Nota Waddenzee, die het Kabinet eind van dit jaar aan de Tweede Kamer zal
toezenden.Vragen per pagina107. In de PKB-gedeelten van de Nota Ruimte zijn de beleidsuitspraken,
waarvoor het rijk een resultaats- of een specifieke verantwoordelijkheid heeft
betreffende de nationale ruimtelijke hoofdstructuur, aangemerkt als beslissingen
van wezenlijk belang. Aan de suggestie is dus reeds voldaan. Om deze bijzondere
verantwoordelijkheid waar te maken, zal het rijk ter uitvoering van deze beleidsuitspraken
afspraken maken met de andere overheden. Uit deze specifieke verantwoordelijkheid
vloeit voort dat het rijk op de doorwerking en uitvoering van – bij
uitstek – deze beleidsuitspraken zal toezien. Over de provinciale rol
bij de uitvoering worden met de provincies afspraken gemaakt. Zo nodig zal
door het rijk gebruik worden gemaakt van de aanwijzingsbevoegdheid.108. In de Nota Ruimte is opgenomen welke verantwoordelijkheid het rijk,
respectievelijk andere overheden hebben bij een bepaald onderwerp en welke
proceseisen gerespecteerd moeten worden. Zonder daarmee het gehele proces
vanuit Den Haag te hebben voorgeschreven, maakt de nota daarmee in hoofdlijnen
duidelijk welke proceseisen gelden bij het maken van ruimtelijke afwegingen.
De decentrale overheden worden door de Nota Ruimte in staat gesteld om hun
eigen verantwoordelijkheid waar te maken wat betreft ruimtelijke ontwikkelingen
en om daarbij anderen volwaardig te betrekken. Vanzelfsprekend zal er sprake
moeten zijn van een democratisch gelegitimeerde besluitvorming.109. Voor wat betreft het realiseren van de rijksdoelen in het landelijk
gebied worden uitvoeringsafspraken gemaakt tussen rijk en provincies. Deze
afspraken worden vastgelegd in een bestuurlijk convenant. In dat convenant
wordt vastgelegd wat er gebeurt als de afgesproken prestaties niet gehaald
zullen worden. Op 1 januari 2007 treedt het ILG in werking. In september
wordt u per brief hierover nader geïnformeerd.De woningbouwafspraken die het Rijk dit jaar zal afsluiten met kaderwetgebieden,
provincies en centrumgemeenten betreffen de opgaven in de stedelijke regio's.
Doelstelling hierbij is het woningtekort te verlagen tot 1,5–2,0% in
2010 en te voorzien in de kwalitatieve woningbehoefte. Ontspanning van de
woningmarkt is noodzakelijk om de woningmarkt weer in beweging te krijgen
(doorstroming) en de stedelijke vernieuwing/herstructurering te versnellen.
Voor het halen van deze doelstelling: die zijn onderbouwd in de brief aan
de Tweede Kamer van 30 september 2003 (29 200 XI, nr. 3), het kabinet
zet subsidies in op grond van het Besluit locatiegebonden subsidies. Door
een directe relatie te leggen tussen de door de partners te realiseren prestaties
en deze subsidies, legt het kabinet druk bij de partners om de kabinetsdoelstelling
1,5–2,0% woningtekort in 2010 te bereiken.110. De ambitie voor het groen in en om de stad houdt in dat ten aanzien
van de stedelijke ontwikkeling de ontwikkeling van groen gelijke tred houdt
met de ontwikkeling van rood. Het groen moet een onlosmakelijk onderdeel zijn
van de stedelijke ontwikkeling, net als andere stedelijke voorzieningen. Het
rijk vraagt de steden om bij nieuwe uitleglocaties uit te gaan van een richtgetal
van 75m2 per woning en om verbindingen te maken tussen groen in
de stad en om de stad. Ambitie en realisatie zal per stad verschillen.
Het rijk zal in de rapportages aangesproken kunnen worden op de afspraken
die zijn gemaakt over de groeninzet binnen ISV, de projecten in de (voormalige)
rijksbufferzones en in het kader van GIOS met de G30-gemeenten. In het kader
van het eerstvolgende Meerjarenprogramma Vitaal Platteland wordt nog een besluit
genomen over de inzet van rijksmiddelen in de nationaal stedelijke netwerken
met grote achterstanden in recreatieve mogelijkheden. Voor het overige zijn
provincies en gemeenten (alleen) verantwoordelijk voor investeringen ten behoeve
van groen in en om de stad.111. Vormen van kostenverhaal en verevening kunnen een belangrijke rol
spelen in plannen op een hoog, regionaal schaalniveau. Ter ondersteuning van
deze ambities kunnen bijvoorbeeld de grondbeleidsbevoegdheden van de huidige
kaderwetgebieden (toekomstige WGR-plusregio's) of een actief grondbeleid door
de betrokken overheden worden ingezet. In de Nota Ruimte wordt een onderzoek
aangekondigd naar de wenselijkheid van instrumentarium voor bovenlokaal kostenverhaal
en verevening, en de mogelijke vormgeving daarvan. Genoemd onderzoek wordt
uitgevoerd in nauwe samenwerking met partijen in het veld. Naast de werking
van privaatrechtelijke instrumenten worden daarbij ook de mogelijkheden en
beperkingen van publiekrechtelijke instrumenten in beeld gebracht. De rol
van zowel gemeenten, als (Wgr-plus)regio's en provincies wordt hierbij meegenomen.In het najaar van 2004 zal de Tweede Kamer over het genoemde onderzoek
geïnformeerd worden. De complexiteit van het vraagstuk en de samenhang
met het bestaande instrumentarium en de in ontwikkeling zijnde Grondexploitatiewet
maken het niet mogelijk nu reeds voorspellingen te doen over de uitkomst van
dit proces en over de termijn waarbinnen eventuele maatregelen kunnen worden
genomen. In de Nota Ruimte geeft het Kabinet echter wel aan in welke richting
de oplossingen gezocht wordt. Ten aanzien van eventuele nieuwe instrumenten
wordt bijvoorbeeld aangegeven dat deze zich er vooral op richten, binnen een
overkoepelend gebiedsgericht plan of projectenveloppe, onwillige grondeigenaren
die wel profijt hebben van investeringen van anderen («free riders»)
aan te kunnen pakken. Dit uitgangspunt vindt zijn oorsprong onder meer in
het streven om onnodige regelgeving te voorkomen.Voorts wordt gevraagd naar de mogelijkheden voor provincies om gemeenten
te dwingen tot samenwerking bij ruimtelijk beleid (met regionale structuurvisies),
naar het sanctiemiddel dat een provincie nodig heeft en hoe het kabinet aankijkt
tegen gemeenten als free rider.Het systeem van de Wet op de ruimtelijke ordening (zowel oud als nieuw)
kent alleen verplichte intergemeentelijke samenwerking bij het opstellen van
ruimtelijke plannen voor de kaderwetgebieden, respectievelijk Wgr-plus regio's.
Indien een provincie intergemeentelijke samenwerking bij het opstellen van
ruimtelijk beleid buiten genoemde regio's wenselijk acht, dan bewandelt de
provincie in de praktijk de bestuurlijke weg en nodigt zij de betrokken gemeenten
uit tot samenwerking. Als intergemeentelijke samenwerking vastloopt op een
concreet ruimtelijk vraagstuk, kan de provincie haar inzet op samenwerking
kracht bijzetten met haar bevoegdheden tot interventie uit de huidige en de
nieuwe Wro. De vraag van de PvdA-fractie in hoeverre gemeenten in projecten
als free rider kunnen optreden, kan aan de orde komen in het verdere proces
rondom het vraagstuk van kostenverhaal en verevening.112. Zie ook antwoord op vraag 9 en 68. Het rijk verwacht dat de andere
overheden hun verantwoordelijkheid zullen nemen. Het rijk heeft hen daartoe
in staat gesteld door het bieden van instrumenten (beleidsregels, in de vorm
van PKB teksten en – reeds bestaande of nog te bieden – wetgeving)
en middelen. Daarnaast wil het kabinet de andere overheden ondersteunen in
het leertraject dat met deze sturingsfilosofie aan de orde is. Een eerste
stap daarin zal het opzetten en ingebruiknemen van een kenniswijzer (zie ook
vraag 323) zijn. Het Kabinet heeft ten aanzien van het realiseren van de doelstellingen
van het beleid, waaronder de basiskwaliteit, met de provincies afgesproken
om gezamelijk een monitoringsinstrument te ontwikkelen, dat gebaseerd is op
gemeenschappelijk geformuleerde prestaties. Ook komt de realisatie van de
basiskwaliteit aan de orde bij de reguliere beoordeling van streekplannen
en de reguliere toetsing van bestemmingsplannen. Wanneer op basis van de uitkomsten
van evaluatie van de beleidsuitvoering of monitoring van de feitelijke ruimtelijke
ontwikkelingen het noodzakelijk blijkt om strakkere afspraken te maken, zullen
daartoe voorstellen worden gedaan bij de eerstkomende bijstelling van de Uitvoeringsagenda
in 2006. Wanneer dat nodig is zal dat de vorm kunnen hebben van nadere richtlijnen
voor specifieke beleidsonderwerpen, binnen de inhoudelijke kaders van de Nota
Ruimte.Steeds wanneer sprake is van het niet voldoen aan de vereisten die ten
grondslag liggen aan het bereiken van basiskwaliteit wordt waar nodig handhavend
opgetreden. Ook wanneer er geen sprake van een wettelijke vereiste (bijvoorbeeld
het niet realiseren van de gewenste bundeling van verstedelijking) kan dat
worden overwogen. Daartoe zal eerder worden overgegaan naarmate er meer sprake
is van een nationaal belang (bijvoorbeeld bundelingsbeleid in gebied grenzend
aan nationaal landschap).113. In algemene zin ondersteunt het rijk samenwerken tussen decentrale
overheden, dus ook buiten de nationaal stedelijke netwerken. In dat licht
ondersteunt tevens de samenwerking tussen het nationaal stedelijk netwerk
Brabantstad en het economisch kerngebied Venlo. De verantwoordelijkheid voor
deze afspraken ligt echter in bij de betrokken regionale overheden. Het rijk
is verantwoordelijk voor de hoofdinfrastructuur, coördineert de bovenprovinciale
aspecten en ondersteunt -waar nodig- de grensoverschrijdende samenwerking
van de nationale stedelijke netwerken. Voor beantwoording van de vraag over
de projectenvelop wordt verwezen naar het antwoord op vraag 28.114. Het totstandkomen van afspraken tussen samenwerkende gemeenten is
primair een verantwoordelijkheid van die gemeenten zelf. Als de intergemeentelijke
samenwerking onvoldoende invulling krijgt, dan kan de provincie het initiatief
nemen om alsnog tot afspraken te komen. In deze benadering niet direct plaats
voor het uitoefenen van dwang door het rijk. (Zie ook de antwoorden op vraag
111 ten aanzien van WGR-plus regio's en 161 ten aanzien van bevoegdheden van
Gedeputeerde Staten en het Rijk).Wel zal het rijk bij de inzet van financiële middelen betrekken of
en hoe binnen een nationaal stedelijk netwerk afspraken zijn gemaakt en hoe
deze worden uitgevoerd. Daarnaast voeren provincies beleid voor bovenlokale
en bovenregionale kwesties, ook als daarover geen afspraken tussen gemeenten
bestaan.115. De Zuidas-plannen waarover het CPB beschikte voorzagen inderdaad
nog niet in een sluitende exploitatie. Het rijk en gemeente Amsterdam
hebben de heer L.C. Brinkman aangesteld als informateur met de opdracht om
voor de Zuidas een concept-ondernemingsplan op te stellen dat hierin wel voorziet.
De heer Brinkman stelt dit concept-ondernemingsplan op in overleg met de opdrachtgevers
en private partijen.116. Deze gebieden zullen niet meer worden aangeduid met de titel rijksbufferzones,
omdat de primaire verantwoordelijk voor de ontwikkeling van deze gebieden
komt te liggen bij de provincies. Het rijk zal het beleid in deze gebieden
(de voormalige rijksbufferzones) ook in de toekomst toetsen op het in de Nota
Ruimte beschreven planologisch beleid.117. Zie het antwoord op vraag 103.118. De ruimtereservering betreft nieuwe uitleglocaties voor woningbouw.
Een combinatie van wonen, werken en recreëren in de omgeving blijft mogelijk,
ook omdat herstructurering en intensivering binnen bestaand stedelijk gebied
mogelijk blijft.De concurrentiepositie van Schiphol wordt in de eerste plaats bepaald
door de capaciteit van de luchthaven, het aantal bestemmingen dat rechtstreeks
te bereiken is, de faciliteiten van de luchthaven en de sterktes van de concurrerende
luchthavens. Het kabinet is daarom van mening dat de concurrentiepositie van
Schiphol niet nadelig wordt beïnvloed door de ruimtereservering.Voor de woningbouwopgave in de Noordvleugel van de Randstad wordt in de
gebiedsuitwerking Haarlemmermeer en omgeving ruimte gezocht voor de ontwikkeling
van 10 000 – 20 000 woningen, naast de ruimte voor andere
functies.Het Schiphol-gerelateerde verkeer (passagiers en medewerkers op en van
de luchthaven) heeft een aandeel van 5% op de totale belasting van het wegennet
rondom Schiphol en is dus beperkt van omvang. Uitgaande van een mogelijke
stijging van het vliegverkeer binnen de huidige normen naar ongeveer 500 000
vliegtuigbewegingen in de komende jaren (een stijging van 25% ten opzichte
van 2003) neemt het Schipholgerelateerde verkeer met 1% toe. De hoeveelheid
woon-werk verkeer zal niet worden beïnvloed, de te overbruggen afstand
wel in enige mate. Dat betekent dat er in de omgeving geen effect is op de
verkeersstromen, alleen verder van de luchthaven af.De investeringsbehoefte voor infrastructuur tussen Schiphol en Amsterdam
wordt onderzocht in de Planstudie Schiphol-Almere. De totale investeringsbehoefte
voor infrastructuur zal onder andere afhangen van de gekozen verstedelijkingsvariant,
economische ontwikkelingen, luchtzijdige infrastructuur van Schiphol en de
effecten van eventuele beleidsmaatregelen als beprijzen.Schiphol kan groeien binnen de huidige grenzen aan veiligheid en milieu.
Bovendien gaat het Kabinet er in de nota Ruimte van uit dat Schiphol tot 2030
op haar huidige locatie zal blijven. De ruimtereservering in de 20 Ke contour
is gebaseerd op het gebruik van de luchthaven binnen de veiligheids- en milieugrenzen
van de eerste luchthavenbesluiten.Wat betreft de motivering voor de keuze voor de 20 Ke contour wordt verwezen
naar het antwoord op vraag 32119. De intensiveringsprojecten van Bestaand Rotterdams Gebied (BRG) in
het kader van het Project Mainportontwikkeling Rotterdam hebben tot doel het
geven van een impuls aan het oplossen van het ruimtetekort in het bestaande
Rotterdamse havengebied. Het gaat hierbij om het herschikken en clusteren
van natte en droge havengebonden activiteiten in het gehele havengebied.De Hoeksche Waard voorziet in een andere ruimtevraag. Studies wijzen uit
dat er namelijk in de regio Rijnmond, tekorten ontstaan in de beschikbaarheid
van bedrijventerreinen ondanks de intensiveringsprojecten (zie antwoord op
de vragen 213 en 217). De ruimte winst die gerealiseerd wordt in bestaand
stedelijk Rotterdams gebied resulteert niet in alternatieven voor de ruimtevraag
waaraan het terrein in de Hoeksche Waard beoogt te voldoen (havengerelateerd/transportasgeöriënteerd).De Rotterdamse regio heeft reeds een ruimtetekort van 500 tot 700 ha tot
2020, en de beschikbare en in de pijplijn verkerende projecten zijn niet of
in onvoldoende mate geschikt voor havengerelateerde bedrijvigheid. Met een
bovenregionaal terrein in de Hoeksche Waard wordt voorzien in de behoefte
aan terreinen voor nieuwe havengerelateerd bedrijvigheid,
waarvoor geen andere geschikte locaties beschikbaar zijn.120. Het Actieplan Bedrijventerreinen (TK 2003–2004, 29 200
XIII, nr.46) geeft aan dat in de periode 2004–2020 nog ruim 23 000
bruto hectare aan bedrijventerreinen nodig is. Deze raming is gebaseerd op
het HRT-scenario, zoals dat in de Nota Ruimte ook wordt gebruikt. Dit komt
neer op ruim 1000 hectare per jaar, wat in de lijn ligt met het uitgiftetempo
in de afgelopen jaren. Het Centraal Planbureau verwacht pas een krimpende
beroepsbevolking en dalende werkgelegenheid na 2020 (op basis van huidige
scenario's). Tot die tijd blijft de ruimtevraag voor bedrijventerreinen toenemen.Het
Centraal Planbureau is overigens bezig met het actualiseren van de berekeningen
aan de nieuwe lange termijn economische scenario's. Deze worden in december
2004 verwacht. Op basis van nieuwe ruimtebehoefte ramingen uit de Bedrijfslocatiemonitor
(BLM) zal het rijk zonodig de beoordeling voor streekplannen bijstellen. Koersveranderingen
in het beleid van bijv. provincies en gemeenten blijven buiten beschouwing
in de BLM. Ook recente beleidswijzigingen met nog nauwelijks concrete effecten
hebben, werken niet door in de opgave. De BLM is een beleidsneutraal instrument
dat in opdracht van EZ en VROM wordt ontwikkeld. De BLM brengt de ruimtelijke
knelpunten in beeld die zich naar verwachting zullen voordoen bij voortzetting
van de hoofdlijnen van het bestaande beleid. Wat betreft herstructurering
geldt dat uit onderzoek en praktijkervaring blijkt dat dit slechts geringe
ruimtewinst oplevert en dus maar een beperkte bijdrage levert aan de totale
behoefte aan bedrijventerreinen. Ten aanzien van het onderzoek van Louw c.s.
huldigt het kabinet de opvatting, dat een goede mix van aanleg van nieuwe
terreinen en herstructurering nodig is. Mits zorgvuldig gepland, is er naar
het oordeel van het kabinet geen reden om aan te nemen dat aanleg van nieuwe
terreinen tot onderbenutting van bestaande terreinen leidt. Het is niet of/of,
maar en/en. Aanleg van nieuwe ruimte voor bedrijven blijft nodig om aan de
toekomstige vraag te voldoen. Tijdig plannen van bedrijfslocaties is en blijft
noodzakelijk, omdat de gemiddelde doorlooptijd voor ontwikkeling van een nieuw
terrein in Nederland aanzienlijk is: 7 jaar (ETIN, Werklocaties 2003). Herstructurering
is daarnaast noodzakelijk om de kwaliteit van bestaande bedrijventerreinen
op peil te houden en te voorkomen dat bedrijventerreinen onnodig verloren
gaan. Herstructurering levert gemiddeld beperkte ruimtewinst
op. Om die reden blijft aanleg van nieuwe terreinen eveneens noodzakelijk.
De voorspelling van concrete behoefte aan hectaren bedrijventerreinen geldt
voor geheel Nederland en is een mogelijk scenario bij hoge macro-economische
groei (met gegeven economische- en bevolkingsontwikkeling.) Een voorspelling
van de behoefte aan hectaren bedrijventerrein voor Almere heeft een meer micro-economisch
karakter is daarom minder eenvoudig en betrouwbaar op te stellen.121. De behoefte aan 600 ha bruto bedrijventerrein in de Moerdijkse Hoek
is gebaseerd op de resultaten van het onderzoek Vernieuwend duurzaam bedrijventerrein
Moerdijkse Hoek (Buck Consultants International, april 2002), dat in opdracht
van de provincie Noord-Brabant is uitgevoerd. In dit onderzoek wordt geconcludeerd
dat, uitgaande van een ruimtelijke concentratiestrategie, een terrein moet
worden ontwikkeld met een omvang van minimaal 525 ha bruto tot maximaal 805
ha bruto voor de periode 2002–2020. Hierbij is vanuit een oogpunt van
duurzaamheid een selectie toegepast ten aanzien van de doelgroepen en is uitgegaan
van 10% ruimte-intensivering. Het totale tekort aan grootschalige bedrijventerreinen
in West-Brabant wordt in het onderzoek becijferd op minimaal 1200 ha bruto
en maximaal 1900 ha bruto, waarvan ca. 60% regionale behoefte.De reservering is opgenomen in de Nota Ruimte omdat zorg bestaat over
het voldoende beschikbaar zijn van grote, strategisch gelegen bovenregionale
bedrijventerreinen. Zuidwest-Nederland dankt haar sterke positie aan de ligging
tussen de Zuidvleugel van de Randstad en Antwerpen. Belangrijke clusters van
procesindustrie en logistiek hebben zich er gevestigd. Om in de behoefte aan
bedrijventerreinen te kunnen voorzien, is onder meer de aanleg van bedrijventerrein
in de Moerdijkse Hoek noodzakelijk. In de nota Pieken in de Delta wordt het
bieden van genoeg ruimte aan bedrijven in de procesindustrie, logistiek en
havengerelateerde bedrijvigheid genoemd als belangrijke opgave voor de regio.
Met Moerdijkse Hoek willen het rijk en de regio daarop inspelen. In het Actieplan
Bedrijventerreinen is Moerdijkse Hoek aangewezen als Topproject.122. Zie het antwoord op vraag 87123. Het Hoge Ruimtedruk-scenario gaat uit van een bevolkingsomvang van
ca. 18,5 miljoen in 2030. PRIMOS-midden gaat uit van een bevolkingsomvang
van ca. 17,6 miljoen in 2030.De belangrijkste verschillen in de aannamen zijn gelegen in de aannamen
rond buitenlandse migratie. Het HRT-scenario gaat uit van een migratiesaldo
van 45 000 per jaar, terwijl PRIMOS-midden uitgaat van een migratiesaldo
van 31 000 per jaar. In de overige aannamen zijn weinig verschillen.124. Het kabinet is van mening dat bij het reserveren van ruimte ook voor
wonen moet worden uitgegaan van een hoog scenario. Uitgaan van te lage verwachtingen
brengt risico's met zich mee als ruimtetekort voor vitale functies, onvoldoende
kwaliteit van het aanbod, flexibiliteit en concurrentie. Het kabinet zal de
ruimtereservering in streekplannen daarom op een hoog scenario beoordelen.
De huidige lange termijn scenario's zijn gebaseerd op CPB-scenario's uit 1997.
Eind dit jaar verwachten de planbureaus nieuwe lange termijn scenario's te
publiceren. Vandaar dat er in de Nota wordt gesproken van toetsen aan geactualiseerde
schattingen, want het huidige hoge scenario is ondanks zijn vrij recente opstelling
(2002/2003) verouderd: zij is immers gebaseerd op de scenario's uit 1997.
Het rijk houdt vast aan het reserveren op basis van een hoog
scenario, omdat scenariostudies de bandbreedte van mogelijke ontwikkelingen
in beeld brengen.Het Primos-midden scenario is genoemd op deze bladzijde, omdat het rijk
voor de daadwerkelijke uitvoering van de meest waarschijnlijke ontwikkeling
wil uitgaan (Zie hiervoor ook paragraaf 4.2.5.2 over Almere.) PRIMOS-midden
is daartoe gebaseerd op de meest actuele lange-termijn-bevolkingsprognose
van het CBS van eind 2002. In de tussentijdse actualisering van de bevolkingsprognose
voor de korte termijn van begin 2004 verwacht het CBS voor de jaren 2004 en
2005 een emigratieoverschot. Voor de lange termijn zijn de verwachtingen vooralsnog
ongewijzigd.125. Met het noemen van een streefwaarde stelt het kabinet zich een ambitie.
Realisatie van de streefwaarde is een gemeentelijke taak. Wanneer dit streven
niet gehaald blijkt te worden heeft het kabinet een titel om provincies en
gemeenten hierop aan te spreken (zie ook vraag 126).Het rijk stimuleert het bouwen binnen bestaand bebouwd gebied door de
inzet van het BLS, het GSB en ISV/IPSV. Daarnaast wordt gewerkt aan kennisuitwisseling
en -ontwikkeling en is een Actieplan Bedrijventerreinen uitgebracht. Momenteel
heeft het Kabinet een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) verstedelijking
in gang gezet, waarbij de mogelijkheden tot intensivering in het bestaande
bebouwde gebied 2000 nader onderzocht worden, mede op basis van de uitkomsten
van dit onderzoek zal worden nagegaan of er aanleiding is de ambitie voor
bouwen in bestaand bebouwd gebied te herzien.126. Het Kabinet zal niet ontkennen dat er een spanningsveld kan bestaan
tussen verdichting en de wens om meer huishoudens met midden en hogere inkomen
huisvesting in de stad te bieden. Hogere inkomens vragen gemiddeld grotere
woningen, wat extra ruimtebeslag met zich mee kan brengen. Aan de andere kant
ook binnen deze inkomens groepen is vraag naar woningen in hoge dichtheden
in centrumstedelijke milieus, mits deze woningen voldoende ruim zijn. Daar
komt bij dat een zekere verdichting vaak onontkoombaar is om herstructureringsplannen
ook financieel sluitend te krijgen. Afhankelijk van de lokale situatie zal
het spanningsveld verschillen.Dergelijke overwegingen vormen mede de basis om de 40% ambitie niet dwingend
op te leggen. De afhankelijk van de lokale (ruimtelijke) mogelijkheden en
marktomstandigheden vraagt volgens dit kabinet om lokale afwegingen.127. In de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur» en
in PKB deel 1 van het Structuurschema Groene Ruimte 2 is al aangegeven dat
ruime jas gebieden, voor zover gelegen binnen de bruto EHS, tot de EHS worden
gerekend. Dit om ervoor te zorgen dat de middelen die bijvoorbeeld worden
ingezet voor de weidevogelbescherming of beekdalsystemen ook planologisch
verankerd worden. In die zin is dit niet nieuw. In de ruime jasgebieden kunnen
agrariërs beheersovereenkomsten afsluiten voor natuurbeheer gericht op
bijvoorbeeld weidevogels of bepaalde botanische waarden. Dit zijn uit ecologisch
oogpunt belangrijke natuurwaarden voor de EHS, wat verklaart dat de ruime
jasgebieden tot de EHS worden gerekend.Ter versterking van de ruimtelijke samenhang van de EHS is de provincies
overigens verzocht de ruimte jasgebieden voor vlakdekkend botanisch beheer
maar maximaal 2 keer zo groot als het hectarequotum te laten zijn. Hierdoor
wordt de omvang van de ruime jasgebieden beperkt. Dit uiteraard
binnen de voor de EHS gestelde kaders in de Nota Ruimte.128. Tussen deze begrippen zit er geen groot verschil. Zij behoren alle
tot de nieuwe natuur. In de Nota Ruimte is aangegeven dat de EHS onder andere
bestaat uit bestaande natuur en uit nieuwe natuur. De term nieuwe natuur beoogt
een vereenvoudiging aan te geven van de oude tot de EHS behorende categorieën
natuurontwikkelingsgebieden, reservaatsgebieden, ruime jasgebieden en 1 op
1 begrensde beheersgebieden. De vereenvoudiging tot nieuwe natuur is reeds
geïntroduceerd in de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur»
en in PKB deel 1 van het Structuurschema Groene Ruimte 2 en is ook doorvertaald
in de VBTB begrotingssystematiek. De verandering in terminologie heeft echter
geen consequenties voor de EHS.Voor zowel de ruime jasgebieden als de andere EHS-gebieden geldt het «nee,
tenzij» beschermingsregime. Voor de gebieden waarvan de natuurwaarde
samenhangt met het agrarisch gebruik, heeft het «nee, tenzij»
regime echter geen betrekking op agrarische activiteiten. Dit geldt voor de
ruime jasgebieden, maar ook voor de 1 op 1 begrensde beheersgebieden. Normale
uitbreiding en ontwikkeling van agrarische bedrijven wordt hier niet belemmerd,
aangezien de natuurwaarden gebonden zijn aan deze agrarische activiteiten.
Overigens geldt voor de gehele EHS dat beheersovereenkomsten op basis van
vrijwilligheid worden afgesloten.129. De EHS-gebieden zijn ingesteld voor specifieke waarden, te weten
de wezenlijke kenmerken en natuurwaarden. Om die kenmerken en waarden te beschermen
is het «nee tenzijregime» van toepassing. Dat geldt ook voor ingrepen
buiten de beschermde gebieden die een significant effect hebben op kenmerken
en waarden binnen de beschermde gebieden. Dit betreft in het algemeen ingrepen
in de nabijheid van de beschermde gebieden. Het is niet mogelijk hiervoor
een algemene exacte zonering aan te geven.130. Het voorgestelde beleid uit de Nota Ruimte zal juist niet resulteren
in een «rijkssloopopgave» in een gebied wanneer de bevolking daar
terugloopt. Dat is niet de inzet van dit beleid. Het migratiesaldo nul beleid
is gericht op de omvang van de uitbreiding van de woningvoorraad. Het is aan
provincies en gemeenten aan te geven hoe met de vrijkomende bebouwing om te
gaan en hoe leegstand in dit soort specifieke situaties voorkomen kan worden.
Resultaat van dit beleid kan een positief migratiesaldo zijn, zonder dat de
woningvoorraad toeneemt. Op basis van het Uitvoeringsprogramma van het betreffende
Nationale Landschap zullen tussen rijk en provincies afspraken over de rijksbijdrage
in investeringen en beheerskosten worden gemaakt. Nuancering is derhalve niet
nodig, want vervangende nieuwbouw blijft altijd mogelijk.131. Ja, de kaart van het RIVM is gebaseerd op het voorkomen «veel
kenmerkende landschapselementen en patronen». De selectie van de Nationale
Landschappen is gebaseerd op de mate waarin een landschap nationaal kenmerkend
of internationaal zeldzaam of uniek is. Dit is niet automatisch gelijk aan
het voorkomen van «veel kenmerkende landschapselementen en patronen».
Verder zijn de Nationale Landschappen uit de Vijfde Nota en de zoekgebieden
uit het SGR 2 randvoorwaardelijk geweest bij de uiteindelijke selectie.132. Het economisch kerngebied op Walcheren zoals bedoeld in de Nota Ruimte heeft met name betrekking op het havengebied Vlissingen/Vlissingen
Oost. Dit gebied valt buiten het nationaal Landschap Zuidwest-Zeeland. De
definitieve begrenzing van het nationale landschap zal daarop worden afgestemd.
Er zullen dus geen gevolgen zijn voor de ontwikkelingsmogelijkheden van deze
kernzone.133. Het Rijk streeft naar bundeling van de glastuinbouw en heeft daartoe
tien glastuinbouwgebieden aangewezen waar ruimte is voor nieuwvestiging en
uitbreiding. Aan de provincies wordt gevraagd deze gebieden in hun streekplan
op te nemen, te begrenzen en ontwikkeling daar buiten, waaronder het benutten
van bestemd (of «papieren») glas, af te remmen. Bij het wijzigen
van bestemmingen biedt de WRO de mogelijkheid van het vergoeden van de planschade.
Dat wil echter niet zeggen dat verzoeken om planschadevergoedingen altijd
gehonoreerd moeten worden. Uit jurisprudentie blijkt dat planschade lang niet
altijd wordt toegekend, bijvoorbeeld omdat er geen aantoonbare plannen zijn
voor realisatie van die bestemming. Bij de door het kabinet voorgestelde wijziging
van de WRO wil het Kabinet onnodige claims voorkomen en de vergoeding matigen.
Het wetsvoorstel voorziet in een beperkt eigen risico van de schade, een griffierecht
bij het ingang zetten van de procedure en een verjaringstermijn van 5 jaar
voor het indienen van de claim.134. Vanuit de programmabenadering (enveloppen) wordt momenteel bezien
of en op welke wijze over de uitvoering van de Nota Ruimte het beste afspraken
gemaakt kunnen worden met de regionale partijen. Vanwege de nauwe samenhang
tussen de projecten ligt het meer voor de hand om voor de geselecteerde projecten
in het Noordvleugelprogramma met de betrokken overheden afspraken te maken
dan specifiek een bestuursakkoord met Almere af te sluiten. Dit najaar zal
hierover meer duidelijk worden. Over de noodzakelijkheid en de inhoud van
een bestuursakkoord met de regio dan wel Almere, kan het Kabinet -derhalve
nog geen uitspraken doen. Met de zinsnede dat het rijk zal investeren in de
bereikbaarheid van de stad en de regio voor de gewenste verstedelijking en
integrale ontwikkeling is bedoeld dat het rijk zich primair aangesproken voelt
voor die onderdelen die tot de rijksverantwoordelijkheid gerekend kunnen worden,
zoals de aanleg van hoofdinfrastructuur. Het Kabinet verstaat hieronder tevens
het bieden van voldoende beleidsruimte om verdere verstedelijking gefaseerd
mogelijk te maken. De daadwerkelijke invulling van de verstedelijking acht
het Kabinet een verantwoordelijkheid van regionale en lokale overheden zelf.
Een mogelijke IJmeerwegverbinding wordt meegenomen in de planstudie (prijsvraag)
naar de Zuiderzeelijn. Ook in de planstudie Schiphol–Almere wordt rekening
gehouden met de eventuele aanleg van een IJmeerverbinding. Het Kabinet deelt
de visie van Almere niet dat een IJmeerverbinding per se noodzakelijk is om
concurrerende woon- en werkmilieu's te maken. In de planstudies wordt daarom
vooral gekeken naar de vervoers- en ontsluitingswaarde van een dergelijke
verbinding. Wel deelt het Kabinet met Almere de visie uit het IOP, dat Almere
op een verantwoorde wijze moet groeien. Het op peil hebben van het voorzieningenniveau,
meer differentiatie in woonmilieus en een verbetering van de woonwerkbalans
zijn belangrijke onderdelen hiervan.De leden van de SP-fractie leggen u de volgende vragen
voor:Algemeen135. Ja, investeringen in het «rood» kunnen geld opleveren,
investeringen in het «groen» over het algemeen alleen indirect,
bijvoorbeeld via hogere opbrengsten van woningen in een groene of blauwe omgeving.Wat betreft de mogelijkheden van rijk en provincie om investeringen in
rood tegen te houden indien daar tegelijkertijd geen investeringen in groen
tegenover staan moet onderscheid gemaakt worden naar verschillende situaties:
zo kan en zal het rijk in geval van EHS haar instemming onthouden als deze
concrete koppeling ontbreekt, en zal waar het gaat om nationale landschappen
via toezicht ingegrepen kunnen worden. Aan provincies wordt door de nota opgedragen
een planologisch kader te formuleren voor buiten bouwen. Dit kader –
waarin de koppeling tussen investering tussen rood en groen – nadrukkelijk
onderdeel van uit moeten maken zal worden getoetst door het rijk. Op grond
van dit kader kunnen provincies ingrijpen in gemeentelijke plannen waarin
dit kader onvoldoende gevolgd wordt.136. Via publicaties in de pers heeft mij dit voornemen bereikt. Rijk/Provincies
kunnen ambitieuze gemeenten in dammen via het opstellen van PKB's/streekplannen/strategische
visies, plantoetsing, toezicht en het geven van aanwijzingen.Naar het oordeel van het kabinet – waarin het wordt gesteund door
de landsadvocaat – bestaat er geen grond voor dergelijke procedures,
belangrijk argument daarbij is dat wel degelijk inspraak op PKB deel 1 wel
heeft plaats gevonden.137. Ja, daarvan is het Kabinet op de hoogte. Zie verder het antwoord
op vraag 94.138. In recente brief bij de aanbieding van het actieplan Investeren voor
de toekomst, kwantitatieve opgave voor wonen met zorg en welzijn tot 2015
(TK 2003–2004, 26 631, nr.99) is aangegeven dat ultimo 2009 door
nieuwbouw, verbouw en gerichte woningtoewijzing minimaal 255 000 nultreden
woningen extra beschikbaar moeten zijn, waarvan 99 000 in de categorie
verzorgd wonen in zelfstandige woningen.Een belangrijk deel van de opgave moet buiten de stedelijke regio's worden
gerealiseerd. Met de beleidsvoornemens uit de Nota Ruimte krijgen gemeenten
voldoende ruimte om te voorzien in de natuurlijke bevolkingsaanwas. Hiermee
worden de mogelijkheden om te bouwen voor ouderen en mensen met een beperking
vergroot.Provincies hebben daarnaast de mogelijkheid om binnen een op te stellen
provinciaal kader voor bebouwing in het buitengebied meer mogelijkheden te
scheppen voor wonen op het platteland, ook voor senioren en mensen met een
beperking. Het kan daarbij gaan om hergebruik van bestaande bebouwing, bijvoorbeeld
boerderijen, ruimte voor ruimte en nieuwbouw in het buitengebied.139. Zie het antwoord op vraag 9 en 112.140. In een dichtbebouwd land als Nederland is het onmogelijk overal en
onder alle omstandigheden absolute veiligheid te bieden. Vaak is sprake van
een spanning tussen ruimte, economie en milieu/veiligheid, zeker waar het
gaat om transport van gevaarlijke stoffen. De voor de diverse modaliteiten
in ontwikkeling zijnde reguleringssystematieken voor het transport zullen
een handvat bieden hoe met deze spanning om te gaan. Kosten en
baten zullen een rol spelen bij besluitvorming over de te kiezen vervoersroutes
en over eventueel te treffen maatregelen.Overigens hebben ook de Raad voor Verkeer en Waterstaat en de VROM-raad
in hun gezamenlijke advies «Verantwoorde risico's, veilige ruimte»
(juni 2003) uitvoering aandacht besteed aan het spanningsveld tussen ruimtelijk
beleid, economisch beleid en externe veiligheidsbeleid. Het kabinet streeft
naar een duurzaam maatschappelijk evenwicht tussen deze drie beleidsterreinen
dat bijdraagt aan de versterking van de internationale concurrentiepositie
van Nederland.Voor het overige wordt verwezen naar het antwoord op vraag 103.141. Ondanks intensief contact met het TNO is het niet gelukt te achterhalen
op welk onderzoek de vraag betrekking zou kunnen hebben. Zie voor de onderbouwing
van de 23 000 hectare het antwoord op vraag 120.142. Woningmarkt en bedrijventerreinenmarkt zijn inderdaad overwegend
van regionaal niveau. Echter het kabinet is van mening dat elke gemeente enige
ruimte moet hebben om te kunnen bouwen voor de behoefte die voortkomt uit
de eigen bevolkingsgroei en de lokaal georiënteerde bedrijvigheid.Het kabinet vindt dat het tot de eigen verantwoordelijkheid van provincies
en gemeenten behoort er voor te zorgen dat de ruimte die zij krijgen om voor
natuurlijke aanwas te bouwen ook daarvoor benut wordt. Daarvoor hebben zij
in principe instrumentarium in handen: de WRO voor wat betreft het ruimtelijk
beleid en de huisvestingswet voor wat betreft het woningtoewijzingsbeleid.143. Met het wijzigen van de terminologie van het EHS-beschermingsregime
wil het Kabinet de manier waarop natuurgebieden in Nederland worden beschermd
stroomlijnen. Evenals bij het afwegingsregime van de VHR-gebieden heeft het
kabinet er voor gekozen om het afwegingskader voor ingrepen in de EHS van
toepassing te laten zijn bij ingrepen die een significant effect hebben op
de kenmerken en waarden van het beschermde gebied. Anders dan bij VHR gebieden
wordt in het afwegingskader voor de EHS gesproken over «redenen van
groot openbaar belang» in plaats van «dwingende redenen van groot
openbaar belang». Op voorhand kan geen algemene invulling worden gegeven
aan de term «reden van groot openbaar belang». Elke ingreep zal
afzonderlijk afgewogen en beoordeeld worden. Een toekomstige ingreep zal echter
in de praktijk niet anders worden beoordeeld dan nu het geval is.144. De door u genoemde berekening is het kabinet onbekend. Navraag bij
het RIVM leert dat dit onderzoek ook bij hen onbekend is. Wel is een onderzoek
bekend van het RIVM waarin het aangeeft dat binnen de bundelingsgebieden uit
deel 3 van de Vijfde Nota voldoende mogelijkheden zijn om de woningbehoefte
tot 2030 op te vangen. Uit het onderzoek «Inventarisatie bestemmings-
en streekplancapaciteit voor woningbouw», waarin de capaciteit van plannen
waar per 1 januari 2003 gebouwd kan worden werd vastgesteld, blijkt dat
er voor de korte termijn voldoende capaciteit is.De overige cijfers passen binnen het beeld van de huidige economische
situatie. De stap die u vervolgens zet, van deze korte termijn ontwikkelingen
naar lange termijn beslissingen, zet het Kabinet niet: zij is van mening dat
het in het algemeen onverstandig is om lange termijn beslissingen
direct te stoelen op korte termijn ontwikkelingen, zoals u die hier neerzet.
De woningbouwbehoefte in Almere is gebaseerd op de meest recente woningbehoefte
prognose (PRIMOS 2003). Deze prognose abstraheert van de conjuncturele schommelingen,
zoals u die met uw cijfers beschrijft.De leden van de fractie van GroenLinks stellen u de volgende
vragen:145. Zie het antwoord op vraag 23146. De economie wordt steeds internationaler. Daardoor is het functioneren
van de mainports van strategisch belang voor de Nederlandse economie. Wegnemen
van knelpunten voor de verdere ontwikkeling van deze mainports vormt hiermee
een belangrijke opgave voor nationaal ruimtelijk-economisch beleid. Dankzij
ligging aan de delta van West-Europa heeft Nederland internationaal comparatieve
voordelen voor handel en distributie. Behoud van die positie vergt blijvende
aandacht voor deze internationale concurrentiepositie. Voor een open economie
als die van Nederland, met een kleine thuismarkt en een export- en importquote
van respectievelijk 50,9 en 47,6 procent1, zijn
efficiënte mainports van vitaal belang voor de concurrentiekracht van
het bedrijfsleven in Nederland.De directe werkgelegenheid op Schiphol is circa 57 000 banen en in
de mainport Rotterdam circa 80 000 banen. Naast directe werkgelegenheid
genereren mainports belangrijke uitstralingseffecten naar andere sectoren..
Deze uitstralingseffecten beperken zich niet tot de eigen regio, maar komen
ook ten goede aan bedrijven in het achterland (zoals die in Value Added Logistics).Luchthaven Schiphol is één van de vier lucht-mainports in
Europa. De Rotterdamse haven is met een marktaandeel van 35% in de overslag
in Noordwest-Europese havens (Hamburg-Le Havre range) de grootste. Beide mainports
groeien ondanks de toenemende internationale concurrentiedruk.Het kabinet kiest als het gaat om kennis ook voor sterke innovatieregio's.
Het kabinet heeft de regio rond Eindhoven daarbij benoemd als brainport vanwege
de sterke positie van de regio in internationaal kader en het grote belang
van de regio voor de Nederlandse economie. Het aandeel van Zuid-Oost Nederland
in de nationale werkgelegenheid in de industrie groeit en bedroeg in 2001
29%. Deze regio kent bovendien nationaal gezien bedrijfsleven met een hoge
R&D-intensiteit, een Technische Universiteit die bij de top 10 van de
EU scoort. Op het gebied van patenten is Zuid-Nederland koploper in Europa.Het agrocluster is van groot belang voor de Nederlandse economie. Grote
agroclusters worden ook wel greenports genoemd. De Nederlandse tuinbouwsector
is, door hoogwaardige productie, uitgegroeid tot een speler van wereldformaat.
De mainports hebben deze ontwikkeling nog versterkt. De greenports zijn dan
ook van internationaal belang. Nederland is de grootste netto-exporteur van
agrarische producten ter wereld. De agrarische export bedroeg in 2001 45 miljard
euro. Aangezien de agrarische import minder toenam dan de agrarische export
groeide het saldo op de agrarische handelsbalans tot ruim 19 miljard euro.Bij greenports gaat het niet alleen om de primaire tuinbouwsector, maar
om het totale voedingstuinbouw en sierteeltcluster, inclusief toeleverende
bedrijven, verwerking, logistiek en handel. Door die ligging bij elkaar en
door de ontwikkeling van de Rotterdamse haven, het handelscluster rond Schiphol
en de ontwikkeling van een relatief hoogwaardige productie is
de Nederlandse tuinbouwcluster uitgegroeid tot een speler van wereldformaat.
De Nederlandse tuinbouw neemt in de EU-handel in sierteelt producten ongeveer
70% voor haar rekening. Voor bloembollen ligt dat ruim boven de 90%. Nederland
heeft een aandeel van ongeveer 35% van de EU handel in verse groenten. De
totale productiewaarde van de tuinbouw ligt op circa € 7 miljard
en kent een constante stijging van 2–4% per jaar. De werkgelegenheid
in het tuinbouwcluster bedraagt in totaal 512 duizend arbeidsplaatsen (cijfers
2003, inclusief inleen- en uitzendkrachten). Hiervan zijn er 168 duizend werkzaam
in de primaire sector en 152 duizend in de niet-primaire sector (zoals de
groothandel en de industrie). De indirecte werkgelegenheid bedraagt 192 duizend
arbeidsplaatsen (o.a. toeleveranciers, kassenbouw).Het economisch belang van de mainports, greenports en brainports is onderling
moeilijk te vergelijken, vanwege verschillen in omvang, samenstelling en samenhang
met andere economische sectoren. Toekomstverwachtingen worden gebaseerd op
de economische scenario's van het CPB.De economische scenario's van het CPB gaan uit van een groei van de wereldhandel
van 4 tot 7,5% per jaar en een groei van de zeeen luchtvaart in Nederland
van 2,8 tot 6,7% per jaar.In het Global Competition (GC)-scenario van het CPB kan de Rotterdamse
haven in 2020 een overslag bereiken van 480 miljoen ton. Dit komt neer op
een toename van de huidige overslag met ruim 60% en een gemiddelde groei van
de jaarlijkse overslag met 2%. In het Divided Europe (DE)-scenario is de overslag
in de haven van Rotterdam in het jaar 2020 gestegen tot 379 miljoen ton. Een
toename van bijna 30% en een gemiddelde jaarlijkse groei van ruim 1%. Er zal
sprake zijn van een sterke toename van de containeroverslag. De groeiverwachtingen
voor het jaar 2020 variëren ten opzichte van 1995 van een ruime verdubbeling
van het aantal TEU's (TEU=Twenty feet Equivalent Unit) in het Divided Europe-scenario
(10,5 miljoen TEU's) tot bijna een verviervoudiging van het aantal TEU's in
het Global Competitionscenario (17,6 miljoen TEU's).Voor Schiphol gelden vergelijkbare groeicijfers. In 2003 reisden bijna
40 miljoen passagiers en werd 1,3 miljoen ton luchtvracht vervoerd via Schiphol.
In het GC scenario neemt dit in 2020 toe tot ruim 85 miljoen passagiers (jaarlijkse
groei circa 5%) en 4,4 miljoen ton (jaarlijkse groei ruim 7%). In het DE scenario
zijn deze aantallen respectievelijk 60 miljoen (2,3%) en 2,9 miljoen ton (circa
4,8%).147. De uitspraak van Oosterhaven is gebaseerd op een studie naar relaties
tussen bedrijven met hun toeleveranciers en klanten, met behulp van input
output tabellen. De bedrijven in het noorden zijn sterker gericht op het binnenland
dan de bedrijven in Rotterdam en Schiphol. Het bedrijfsleven rond Rotterdam
en Schiphol is relatief sterker verbonden met het buitenland. Dit is niet
vreemd gezien het type sectoren dat daar aanwezig is en de functie van de
havens als internationaal overslagpunt van goederen en personen. Dit betekent
echter absoluut niet dat investeringen in het noorden beter voor de economie
zijn dan investeringen in Rotterdam of Schiphol. Die redenering zou inhouden
dat import en export slecht zijn voor de economie. Het tegendeel is waar,
import en export zijn belangrijk voor een open economie als die van Nederland,
met een kleine thuismarkt en een export- en importquote van respectievelijk
50,9 en 47,6 procent1. Een belangrijke ambitie
van het noorden is dan ook om de exportgerichtheid van het bedrijfsleven te
vergroten.Daarnaast heeft de studie van Oosterhaven naar één aspect
gekeken, namelijk de relaties tussen bedrijven met de toeleveranciers en klanten. Het economisch belang van Schiphol en Rotterdam is groter.
Het gaat om directe economische belangen, de doorwerking naar toeleveranciers
en afnemers, import en exportmogelijkheden van de Nederlandse economie en
de zeer belangrijke rol van de mainports als vestigingsfactor voor internationaal
opererende bedrijven in Nederland (zie hiervoor verder vraag 146).Dit betekent niet dat investeren in Schiphol en de Rotterdamse haven per
definitie voordelig is. Dit moet per project worden beoordeeld. Het Kabinet
baseert grootschalige investeringen in infrastructuur op maatschappelijke
kosten baten analyses.148. In de Rotterdamse regio bestaat een grote behoefte aan woningbouw.
Naast de opvang van de natuurlijke aanwas in de kernen en de voorgestane kleinschalige
verstedelijking in de Hoekse Waard is er voor wonen in de Rotterdamse regio
meer ruimte nodig. De Zuidplaspolder, onder de rook van Rotterdam, is in ruimtelijk
opzicht een voor de hand liggende locatie. Hoewel met name in het zuidelijk
deel de bodem uit veen bestaat zijn er ook grote delen, waar de bovenlaag
klei is en die een goede draagkracht hebben. Omdat in deze polder niet alleen
ruimte gezocht moet worden voor woningbouw, maar ook veel ruimtevragende functies,
zoals bedrijventerrein, glastuinbouw, groen en water, is deze polder buiten
het Groene Hart gebracht. De provincie Zuid-Holland is trekker voor de planvorming
voor de driehoek Rotterdam-Zoetermeer-Gouda(RZG)/Zuidplas. Belangrijk uitgangspunt
voor provincie en rijk voor de planvorming is het hanteren van de lagenbenadering.
Het gedeelte van de Zuidplaspolder ten zuidwesten van de A20 ligt laag en
bestaat uit veen. Het is van belang dat in deze veengebieden de bodemdaling
als gevolg van peilverlagingen wordt gestopt en dat water een belangrijk sturend
element wordt voor de occupatiemogelijkheden. Om die reden is er weinig perspectief
om tot woningbouw in deze gedeelten over te gaan. Ook vanuit kostenoverwegingen
ligt woningbouw op deze grondslag minder voor de hand en biedt het noordelijk
deel van de Zuidplaspolder meer perspectief.149. In vergelijking met voorgaande ruimtelijke nota's is het accent in
de Nota Ruimte meer komen te liggen op ontwikkelingsplanologie. Maar dat wil
niet zeggen dat alles nu overal kan. In Nederland is sprake van een grote
dynamiek; burgers, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties nemen
voortdurend initiatieven om ruimtelijke projecten te ontwikkelen. Die dynamiek
verschilt per gebied in aard, omvang en complexiteit. Het kabinet wil de ruimtelijke
dynamiek tegemoet treden door er goede voorwaarden rondom heen te scheppen.
Voorwaarden in de sfeer van visie, beleid, instrumenten en de bestuurspraktijk.
De visie en de beleidsmatige voorwaarden hiervoor staan verwoord in de Nota
Ruimte. Die hebben elementen van zowel toelatingsplanologie als ontwikkelingsplanologie
in zich. Het gaat om de combinatie.Toelatingsplanologie is niet precies hetzelfde als restrictief beleid.
Toelatingsplanologie is erop gericht om bepaalde waarden te beschermen en
te behouden, zonder uit het oog te verliezen dat allerlei ontwikkelingen en
opgaven op een gebied afkomen die ook een plek moeten krijgen. Bij restrictief
beleid is weinig tot geen ruimte om in te spelen op veranderingen.De Nota Ruimte biedt voor het ene gebied meer en andere beleidsruimte
dan voor het andere gebied. Het is aan de direct betrokken partijen bij gebiedsontwikkelingen
om gezamenlijk per gebied te bekijken hoe de verschillende belangen en wensen
een plek kunnen krijgen, en welke beleidsmatige, financiële en andere
afspraken daar verder voor nodig zijn. Zo wordt tegemoet gekomen
aan de verschillen die er zijn tussen gebieden in Nederland.De stelling dat het rijksbeleid niet zonder risico's is omdat het te weinig
restrictief is deelt het kabinet niet.150. Gebiedsontwikkeling vindt plaats op verschillende schaalniveaus.
Voorbeelden van gebiedsontwikkeling zijn een herstructureringswijk, een stationsgebied,
een stadsrand, maar ook grotere stedelijke en landelijke gebieden die meerdere
gemeenten en soms zelfs meerdere provincies omvatten. De afgelopen jaren is
op lokaal niveau al ervaring opgedaan met gebiedsontwikkeling. De komende
jaren moet de slag gemaakt worden naar regionale gebiedsontwikkeling. Wat
een gebied is, hoe het wordt begrensd, welke partijen erbij betrokken zijn
en wie de regie voert kan niet in een blauwdruk worden vastgelegd. De aard
en omvang van de ruimtelijke opgaven en hun onderlinge samenhang vragen om
maatwerk. Voor gebiedsontwikkeling geldt de sturingsfilosofie zoals die staat
aangegeven in de Nota Ruimte.151. Het wettelijke stelsel van de ruimtelijke ordening geeft op zich
voldoende garanties voor een zorgvuldige ruimtelijke besluitvorming. Het kabinet
zet daarbij in de Nota Ruimte in op decentralisatie, heldere verantwoordelijkheden
en minder regels. Dit heeft als gevolg dat de ruimtelijke proces voor alle
betrokkenen inzchtelijker is en dichter bij de locale besluitvorming ligt.
Tot slot is de ontwikkelingsgerichte aanpak een integrale benadering waarbij
ook de groene – en de blauwe kwaliteiten worden geborgd.152. De knelpunten liggen op het vlak van beleid, wet- en regelgeving
en de bestuurspraktijk. De Nota Ruimte draagt bij aan het oplossen van deze
knelpunten door meer beleidsruimte te scheppen voor andere overheden (meer
maatwerk mogelijk) en door verschillende acties in de instrumentatie en uitvoering.153. De vermelde sleutelwoorden zijn hier bedoeld als een nadere invulling
van het begrip kwaliteit.154. Zie het antwoord op vraag 67.155. De vraagstukken die een nadere uitwerking moeten krijgen zijn primair
de verantwoordelijkheid van de betrokken provincies, kaderwetgebieden en gemeenten.
Het is in de ogen van het Kabinet ongewenst op die stoel te gaan zitten. Wel
vallen hier een aantal nationale belangen samen en wil het kabinet zeker weten
dat die ook geborgd zijn en betrokken worden in de plannen. Tegelijkertijd
zijn door de nationale belangen die hier samenvallen de opgave waarvoor betreffende
overheden gesteld staan wel erg groot en complex. Het kabinet ziet het als
een verantwoordelijkheid van het rijk om in die situaties andere overheden
niet aan hun lot over te laten maar waar mogelijk en noodzakelijk helpen,
aan te sporen en te begeleiden.156. De betreffende passage gaat over de projectenenveloppen/programma's.
Op dit moment zijn de departementen V&W, VROM, LNV en EZ bezig concreet
gestalte te geven aan de aanpak van de vier programma's Noordvleugel, Zuidvleugel,
Groene Hart en Brabantstad/Zuidoost Brabant. In deze programma's zullen de
verantwoordelijke bewindslieden aangeven welke besluiten is samenhang zullen
worden genomen.Het kabinet vindt het van groot belang dat er over de geselecteerde projecten
in de programma's tijdige en inhoudelijk coherente beslissingen kunnen worden
genomen zonder belemmeringen door onvoldoende rijksafstemming/coördinatie.
Uitgangspunt voor de financiering van de projecten in de programma's zijn
de begrotingen van de betrokken departementen. De programmabewindspersoon
neemt in zijn of haar begroting een zogenaamde overzichtsconstructie op van
de verschillende departementale middelen voor de projecten in het programma.
De minister van VROM zal, als coördinerend minister voor de ruimtelijke
ordening, en daarmee ook voor de toepassing van het instrument programma's,
de TK informeren over besluiten van het kabinet dienaangaande.157. Zie vraag 109.158. Deze vraag bevat ten onrechte de suggestie dat doorwerking van PKB-uitspraken
alleen kan plaats vinden via de figuur van een concrete beleidsbeslissing,
vanwege de bindende werking van deze beslissing voor de ruimtelijke plannen
van de andere overheden. Ook PKB-uitspraken zonder deze bijzondere status
zijn voor de doorwerking van het beleid van beleidsmatige en juridische betekenis.
Van de andere overheden wordt verwacht dat zij bij de ontwikkeling en vaststelling
van hun beleid met deze uitspraken rekening houden. Hierover kunnen met de
andere overheden zo nodig afspraken worden gemaakt. Daarnaast beschikt het
rijk op basis van de WRO over instrumenten, waarmee ter uitvoering van de
Nota Ruimte in het (voorgenomen) beleid van de andere overheden kan worden
geïntervenieerd. De provincies spelen bij de doorwerking van het ruimtelijk
beleid naar gemeenten een cruciale rol. Daarom wordt van de provincies verwacht
dat zij zodanige streekplannen maken, dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen.159. Zie het antwoorden op vraag 10.160. Het kabinet sluit met de gekozen systematiek aan op de wijzigingswet
WGR-plus. Voor het overige wordt verwezen naar het antwoord op vraag 161.161. De betreffende passage uit de Nota Ruimte heeft betrekking op het
instellen van nieuwe Wgr-plusregio's, zoals dit wordt geregeld in de Wijzigingswet
WGR-plus (TK 2003–2004, 29 532, nr. 2). Artikel 107 van dit wetsvoorstel
bevat de bevoegdheid van Gedeputeerde Staten om, indien naar hun oordeel de
instelling van een plusregio bijzonder aangewezen is en zij geen verzoek daartoe
van de gemeenten ontvangen, in overleg te treden met de desbetreffende gemeentebesturen.
Na dit overleg is het aan Gedeputeerde Staten om te besluiten of er een vervolg
wordt gegeven aan het overleg, ook indien blijkt dat gemeenten afwijzend reageren
op het idee van samenwerking in Wgr-plus verband. Gedeputeerde Staten hebben
dus de bevoegdheid om gemeenten die niet in een Wgr-plus verband willen samenwerken
formeel uit te nodigen tot het instellen van een plusregio. In een impasse
kan dit een doorbraak betekenen. Artikel 107 van de Wijzigingswet WGR-plus
is zo beschouwd een nuttig artikel, zonder dat het een vrijbrief is voor provincies
om samenwerking af te dwingen. Het is vervolgens immers aan de gemeenten om
te bezien of zij een uitnodiging van de provincie volgen of dat zij (op grond
van artikel 121) de kwestie aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voorleggen.162. De stadsregio heeft een «regionaal beleidskader stedelijke
vernieuwing» opgesteld dat in de regioraad van 23 juni 2004 is
vastgesteld. Aan dit besluit is een periode van intensief overleg vooraf gegaan
met de portefeuillehouders volkshuisvesting van de verschillende gemeenten
binnen de regio. Centraal daarbij stond het spanningsveld tussen de noodzaak
tot een kwaliteitsimpuls op het gebied van wonen in de regio, de aanpak van
de grootstedelijke problematiek en de bijdrage daaraan van de verschillende
randgemeenten.Het regionaal beleidskader geeft een streefpercentage in de sociale woningbouw
in het woningbouwprogramma per categorie gemeenten. Er zijn drie categorieën
gemeenten onderscheiden namelijk; stedelijke gemeenten (maximaal 20% sociale
huurwoningen), groeistedelijke gemeenten (minimaal 40% sociale huurwoningen)
en klein-stedelijke gemeenten en dorpen (minimaal 30% sociale huurwoningen).
Bij de vaststelling van het beleidskader is uitdrukkelijk aangegeven dat de
stadsregio niet te rigide met de percentages om zal gaan en dat maatwerk uiteindelijk
uitgangspunt zal zijn bij de beoordeling van de gemeentelijke programma's
en projecten. De regio streeft er naar nog in het najaar van 2004 met alle
gemeenten tot een nadere invulling en differentiatie van het bouwprogramma
per gemeente te komen.Het belangrijkste knelpunt is de bestaande differentiatie van de woningvoorraad
in de verschillende regiogemeenten. Het zijn vooral de kleinere randgemeenten
die beschikken over overwegend (dure) koopwoningen. In de stedelijke gemeenten
echter is een overmaat aan goedkopere huurwoningen. De woningbouwprogrammering
is een van de middelen om hier langzaam maar zeker verschuivingen in aan te
brengen. Het bouwen van meer sociale huurwoningen in randgemeenten schept
ruimte voor bewoners met lagere inkomens uit het stedelijk gebied. In de stedelijke
gemeenten kunnen de goedkopere en veelal slechtere woningen voor een deel
plaats maken voor koopwoningen en duurdere huurwoningen voor de huishoudens
met hogere inkomens zodat er een betere verhouding ontstaat.163. Zie het antwoord op vraag 77.164. Zie antwoord op vraag 7 en 111.165. Zie antwoord op vraag 7 en 111.166. Het kabinet gaat dit najaar in een brief over concurrentiebevordering
op ontwikkelingslocaties uitgebreid in op de voor- en nadelen van loskoppeling
van grondeigendom en bouwrechten. Verder wordt erop gewezen dat de positie
van gemeenten op de grondmarkt inmiddels aanzienlijk versterkt is door uitbreiding
van het toepassingsbereik van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) naar alle
gemeenten en door het tegengaan van de ontwijking van het voorkeursrecht als
gevolg van aanpassing van onder andere de artikelen 10 en 26 Wvg, waarvan
uw Kamer initiatiefnemer is geweest. Tenslotte wordt gewezen op de komende
grondexploitatiewet die de gemeenten een verbeterd instrument voor kostenverhaal
moet bieden, ook ten opzichte van zogenaamde «free riders».167. In 2001 heeft het toenmalige kabinet een onderzoek laten uitvoeren
naar heffingen op grond. Uit dat onderzoek bleek dat de mogelijkheden om met
een heffing de ruimtelijke ontwikkeling te sturen, zeer beperkt zijn. Daarbij
komt dat bij sturing van het ruimtegebruik het primaat ligt bij de ruimtelijke
ordening, met name het bestemmingsplan. Daarin worden de toegekende ruimtelijke
mogelijkheden aangegeven. Alleen van hoge tot zeer hoge heffingen
zou een merkbaar regulerend effect op het ruimtegebruik uitgaan1, sturing via het ruimtelijk beleid is effectiever. Het huidige kabinet
wil de omvang en ontwikkeling van de lokale lasten beperken. Daartoe is in
het Hoofdlijnenakkoord vastgelegd het gebruikersdeel van de OZB op woningen
te zullen afschaffen. In het licht van dat voornemen, ligt het niet in de
rede om de grondslag van de resterende OZB te wijzigen.168. Zie het antwoord op vraag 111.169. Zie het antwoord op vraag 111.170. In de nieuwe Wro krijgen overheden nieuwe instrumenten voor actief
grondbeleid. In de aangehaalde passage is aangegeven dat er een evenwicht
moet zijn tussen faciliterend en actief grondbeleid. Dat betekent dat in die
gevallen waar faciliterend grondbeleid voldoet, er geen aanleiding zal zijn
voor overheden om zich op de grondmarkt te begeven. De mogelijkheden van faciliterend
grondbeleid worden met de Grondexploitatiewet versterkt. Hierdoor zal de noodzaak
voor actief grondbeleid minder worden.Bij het onderzoek naar de voor- en nadelen van een rijksgrondbedrijf zijn
verschillende facetten van actief grondbeleid aan de orde. Of facetten van
actief grondbeleid een plaats zouden moeten krijgen in een grondbedrijffunctie
bij het rijk is onderdeel van de vraagstelling die thans worden onderzocht
(zie ook vraag 71).171. Zie de antwoorden op vraag 7 en 111.172. Een heffing waarbij grondwaardestijgingen worden afgeroomd is in
2001 in diverse varianten bestudeerd in het onderzoek naar heffingen op grond
(zie ook het antwoord op vraag 167). Het kabinet wijst, evenals het kabinet
Balkenende I, een dergelijke open ruimte heffing af.De leden van de fractie van Groenlinks vragen voorts of het ontwikkelen
en vaststellen van een bestemmingsplan een overheidsinvestering is. Deze vraag
zal waarschijnlijk samenhangen met de eventuele inrichting van een instrument
voor kostenverhaal en verevening bij overheidsinvesteringen. De mogelijke
inrichting van een dergelijk instrument zal aan de orde komen naar aanleiding
van de uitkomsten van het meervermelde onderzoek naar de wenselijkheid van
instrumentarium voor bovenlokaal kostenverhaal en verevening en de mogelijke
vormgeving daarvan.Zie verder de antwoorden op vraag 7 en 111.173. Zie het antwoord op vraag 172.174. Zie het antwoord op vraag 7.175. Zie de antwoorden op vraag 7 en 111.176. Zie antwoord op vraag 7 en 111.177. De bereidheid om te komen tot vrijwillige afspraken over kostenverevening
(tussen rood en groen/blauw) is onder meer afhankelijk van de visie en doelstellingen
van de betrokken partijen, het type locatie, het doel van de verevening en
de opbrengstpotentie van de locatie. De opbrengstpotentie van locaties kan
door veel zaken worden beïnvloed, waaronder het totale aanbod van bepaalde
bestemmingen in vergelijking tot de vraag (schaarste) of de aanwezigheid
van voorzieningen (waaronder groen en blauw) op een bepaalde locatie.Hoofddoel van het nieuwe nationale ruimtelijke beleid is om ruimte te
scheppen voor de verschillende ruimtevragende functies. Dit betekent echter
niet dat schaarste geheel kan worden wordt weggenomen: ook in het nieuwe ruimtelijke
beleid zal er een mate van schaarste blijven bestaan. Leidend voor een beslissing
om een bestemming te wijzigen zal steeds zijn de mate waarin bouwgrond schaars
is, respectievelijk de behoefte aan de verschillende bestemmingen (waaronder
wonen, werken, groen, water en recreatie). Het proces rondom de bestemmingswijziging
vergt goed overleg tussen de betrokken overheid, marktpartijen en burgers.
De mogelijkheden voor verevening en de bereidheid om te komen tot vrijwillige
afspraken kunnen daarbij aan de orde komen.178. In feite zijn de mogelijke arrangement in tekst van paragraaf 1.4.7.
beschreven (grondexploitatie, (vrijwillige) vereveningsafspraken op lokaal
en regionaal niveau, bovenlokaal kostenverhaal, voorkeursrecht, onteigening).
Een aantal hiervan zijn reeds mogelijk, andere worden momenteel onderzocht.179. Zie vraag 110.180. Het Nederlandse deel van het Europese netwerk van natuurgebieden,
Natura 2000, maakt voor meer dan 95% deel uit van de Nederlandse EHS. In totaal
zijn er 26 Nederlandse Natura 2000 gebieden die langs de grens met België
of Duitsland liggen. Hiervan zijn er 16 daadwerkelijk grensoverschrijdend,
(zowel 8 met Duitsland als 8 met België). Bij de aanmelding van de Nederlandse
Natura 2000 gebieden is rekening gehouden met de Natura 2000 gebieden in België
en Duitsland. Een kaart waarop de grensoverschrijdende natuurgebieden zijn
aangegeven en gekarakteriseerd is niet voorhanden.181. Het opstellen van beheersplannen wordt voor alle Vogelrichtlijngebieden,
waaronder het IJsselmeergebied, wettelijk geregeld.182. De robuuste verbindingen worden door het rijk en de provincies gezamenlijk
gerealiseerd. Op pag. 119 worden kwaliteitseisen gesteld. Zo dienen robuuste
verbindingen een samenhangend geheel te zijn dat is opgebouwd uit ecologische
en landschappelijke elementen en dat natuurkernen met elkaar verbindt. Bij
de begrenzing dienen provincies rekening gehouden te worden met de ecologische
eisen voor uitwisseling van soorten.Het rijk toetst in het kader van reguliere financieringsafspraken tussen
het ministerie van LNV en de provincies en toetst op doorwerking in streek-
en bestemmingsplannen.183. Ten aanzien van Nationale Landschappen is in de nota Ruimte wel voorzien
in een toetsende rol door het Rijk van de provinciale streekplannen. In deze
streekplannen dient de lokale uitwerking van kernkwaliteiten en precieze begrenzing
van Nationale landschappen te worden opgenomen.In het kader van het ILG maakt het Rijk met de provincies meerjarige prestatieafspraken
over te behalen landschapsdoelstellingen, cofinanciering, uitvoering en verantwoording
over de beschikbare middelen. Hiermee is voorzien in een adequate kwaliteitsborging.184. Vanzelfsprekend hecht het rijk ook aan afstemming en samenwerking
tussen gemeenten bij grensoverstijgende vraagstukken bij andere functies,
zoals groen, recreatie en water. In de Nota Ruimte wordt gesteld dat (pag.
91) in de ruimtelijke plannen van provincies en gemeenten de balans tussen
bebouwing en groen en blauw integraal wordt meegenomen. Over de verdeling
van groen en blauw en zorgvuldig ruimtegebruik kunnen gemeenten in regionaal
verband nadere ruimtelijke afspraken maken.185. Het Rijk is voor de gehele hoofdinfrastructuur verantwoordelijk,
waar onder het hoofdrailnet. De prioriteit in de Nota Ruimte geldt binnen
de hoofdinfrastructuur de hoofdverbindingsassen als het gaat om de structurerende
werking van infrastructuur en de bereikbaarheid van de nationale stedelijke
netwerken, de economische kerngebieden en de daarbinnen gelegen mainports.
De nadere uitwerking hiervan komt in de Nota Mobiliteit aan de orde. Daarbij
zal onder meer worden ingegaan op de kerntaak van het spoor en de prioriteiten
die daar binnen gesteld worden.De regionale overheid is verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening
en verkeer en vervoer in de regio, waar onder het regionaal openbaar vervoer;
het motto «decentraal wat kan, centraal wat moet» geldt zowel
voor de Nota Ruimte als de Nota Mobiliteit. Het is aan de regionale overheden
om de juiste koppeling te leggen en het belang in te zien van een goede koppeling
tussen verkeer en vervoer (en daarbinnen de rol van het openbaar vervoer)
en de ruimtelijke ordening en inrichting.De NS krijgt een concessie voor het personenvervoer op het hoofdrailnet
tot 2015. Regionale initiatieven tot verbetering van het treinvervoer op het
hoofdrailnet kunnen met de spoorsector worden besproken; hierin voorziet ook
de vervoerconcessie die het kabinet onlangs aan de Tweede Kamer heeft aangeboden
(artikelen 8 en 26 voorzien in een overlegplicht).Voor het overig openbaar vervoer en de gedecentraliseerde spoorverbindingen
in en naar de nationale stedelijke netwerken is de regio verantwoordelijk.
Zij kunnen het beste afwegen welk vervoerconcept adequaat en kostenefficiënt
is om de vervoerstromen in het stedelijk netwerk te bedienen.186. De ruimtelijke inpassing van leisure-activiteiten valt onder het
locatiebeleid. In paragraaf 2.3.2.6 (pagina 85 en verder) staat hierover
dat de daadwerkelijke invulling van het nieuwe locatiebeleid wordt gedecentraliseerd
naar provincies en WGR-plusregio's. Hierbij moet echter wel worden voldaan
aan de geformuleerde criteria in paragraaf 2.3.2.6.187. De tekst is niet gegeeld, omdat verderop in de tekst de taakverdeling
tussen de overheidslagen preciezer is beschreven. Zo is bijvoorbeeld de taakverdeling
tussen rijk provincie, WGR+-regio en gemeenten bij stedelijke netwerken in
de betreffende paragrafen beschreven.188. Het totstandkomen van afspraken tussen samenwerkende gemeenten is
primair een verantwoordelijkheid van die gemeenten zelf. Alleen dan zullen
deze afspraken kunnen rekenen op draagvlak binnen de betrokken gemeenten.
Als de intergemeentelijke samenwerking onvoldoende invulling krijgt, dan kan
de provincie het initiatief nemen om alsnog tot afspraken te komen. In deze
benadering is geen plaats voor het uitoefenen van dwang door het rijk. (Zie
ook de antwoorden op vraag 160 en 161) Wel zal het rijk bij de inzet van financiële
middelen betrekken of en hoe binnen een nationaal stedelijk netwerk afspraken
zijn gemaakt en hoe deze worden uitgevoerd. Daarnaast voeren provincies beleid
voor bovenlokale en bovenregionale kwesties, ook als daarover
geen afspraken tussen gemeenten bestaan. Zie tevens het antwoord op vraag
78.189. Zie het antwoord op vraag 116.190. Zie de antwoorden op de vragen 103 en 140.191. Als kantoren en bedrijven bij de uitvoering van hun activiteiten
gevestigd móéten zijn in de directe nabijheid van de luchthaven
dan gelden zij en hun activiteiten als «luchthaven gerelateerd».192. Door het beperken van bedrijfsvestigingen in de directe omgeving
van de luchthaven tot die vestigingen die luchthaven gerelateerd blijft er
in de toekomst in de directe omgeving ruimte beschikbaar voor luchthaven gerelateerde
activiteiten (die noodzakelijke zijn voor de primaire vervoersfunctie). Het
woord «duurzaam» heeft derhalve betrekking op de termijn waarover
de ruimtebehoefte van deze activiteiten bestaat.193. Zie de antwoorden op vraag 32 en 85.194. Als toetsingscriteria gelden onder meer de effectiviteit van het
beleid van beperkingen aan het ruimtegebruik in de omgeving zoals vastgelegd
in het Luchthavenindelingbesluit Schiphol en de wenselijkheid van aanpassing
van vliegroutes of baangebruik van de luchthaven voor zover die voortkomen
uit de evaluatie van het Schipholbeleid.195. Zie het antwoord op vraag 32.Naar verwachting zijn de gevolgen van de toetsing zoals genoemd bij vraag
194 bekend in 2006. Dan zal ook beoordeeld worden of de beperkingen voor de
Legmeerpolder en de Haarlemmermeer voor zover direct aan de 20 Ke contour
gelegen geheel of gedeeltelijk kunnen worden opgeheven.196. Zie de antwoorden op vraag 32 en 85.197. Tot nog toe geeft het onderzoek naar slaapverstoring geen aanleiding
tot aanvullend beleid. Overigens zal de aanvullende bouwbeperking naast het
voorkomen van hinder voor nieuwe omwonenden, ook eventueel slaapverstoring
door meer, nieuwe bewoning voorkomen.198. Er is geen scenario voor 800 000 vliegbewegingen in 2020. Zie
verder het antwoord op vraag 32.199. Zie de antwoorden op vraag 32 en 198.200. Zulks wordt niet zinvol geacht, vanwege de onzekerheden omtrent baangebruik,
vliegroutes etcetera.201. Nee, zie het antwoord op vraag 32 en 198.202. De locatie Hoofddorp-West is één van de drie gebieden
aan de 20 Ke waar niet zonder meer kan worden gebouwd. Na de evaluatie van
de Schipholwetgeving zal het kabinet bezien of door verlegging van intensief
gebruikte vliegroutes de noodzaak van deze bouwbeperking vervalt. Voor Hoofddorp-West
zal in het kader van de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer de mogelijkheden
voor woningbouw worden bepaald. Zie ook antwoord op vraag 31.203. In de evaluatie van het Schipholbeleid zal onder meer het vliegroutestelsel
worden geëvalueerd. Daarbij wordt zowel gekeken naar overlast als de
technische mogelijkheden om die verder te beperken. Wellicht blijkt daaruit
dat voor de genoemde corridor gekozen wordt. Op dit moment kan en wil het
kabinet daar echter niet op vooruit lopen.204. De genoemde locatie is geen goede bouwlocatie. Zie het antwoord op
vraag 32.205. Het optimaliseren van het vliegroutestelsel zal onderwerp zijn van
de evaluatie van het Schipholbeleid in 2006. Het kabinet acht het niet verstandig
op de uitkomsten daarvan vooruit te lopen.206. Voor zover het gebied ten zuiden van Uithoorn binnen de 20ke contour
valt, of daar direct tegenaan ligt, zijn nieuwe uitleglocaties niet toegestaan.207. Nee. Zie het antwoord op vraag 118.208. Nee, de stelling is onjuist. Het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) heeft
een eigen verantwoordelijkheid in het bepalen van grondprijzen en moet daarbij
rekening houden met de internationale concurrentie. Bovendien is het HbR gehouden
aan internationale regelgeving op het gebied van Mededinging, waardoor het
aanbieden van grond onder de marktprijs buitengewoon moeilijk is. De grondprijzen
voor haventerrein in Rotterdam zijn derhalve marktconform. Daarnaast voert
het NMa nu een onderzoek uit namens het Ministerie van EZ en VenW of juist
het HbR geen machtsmisbruik maakt van haar marktpositie. Resultaten van dit
onderzoek worden eind van dit jaar verwacht. Verder is het zo dat het HbR
er geen belang bij heeft om schaars haventerrein uit te geven aan niet havengebonden
activiteiten, omdat zijn speelruimte op de markt voor vestiging van havengebonden
activiteiten daarmee beperkt wordt. Bovendien levert het gebruik van haventerreinen
als gewoon bedrijventerrein minder op daar het havenbedrijf geen kade- en
havengelden tegemoet kan zien. Niet havengebonden activiteiten genereren immers
geen scheepvaartverkeer.Daarnaast heeft het HbR een businesscase opgesteld op basis waarvan het
Rijk haar rijksbijdrage aan de uitbreiding van de haven heeft vastgesteld.
Uit deze berekeningen blijkt dat het HbR zoveel toegevoegde waarde heeft op
de grond, dat zij het geheel na 2018 winstgevend kan exploiteren. Wanneer
dat het geval is, zal de rijksbijdrage dan ook over verschillende jaren worden
terugbetaald.209. De ruimtereservering van 300 ha voor het bedrijventerrein Hoeksche
Waard is bruto, dus inclusief ruimte voor interne infrastructuur, groen- en
leidingzones en eventuele wateropvang.210. Het kostenplaatje voor de ontsluiting van een bedrijventerrein van
300 hectare. in de Hoeksche Waard is op dit moment nog niet te geven en is
afhankelijk van de toekomstige concrete invulling van het bedrijventerrein.
De wijze van ontsluiting en het daarmee gepaard gaande kostenplaatje maken
integraal onderdeel uit van de planvorming met betrekking tot het bedrijventerrein.211. De in- en uitgaande pendel van het woon-werkverkeer als gevolg van
de ontwikkeling van het bedrijventerrein Hoekse Waard zal naar verwachting
weinig invloed op de bereikbaarheid hebben. De bewoners van
de Hoekse Waard hebben een sterke oriëntatie op de Rotterdamse arbeidsmarkt.
Het voorgenomen bedrijventerrein is deels bedoeld als ruimte voor regionale
bedrijven, die zich primair op het regionale arbeidsaanbod zullen richten.
Bedrijven die zich vanuit de Rotterdamse regio hier vestigen, zullen dit eveneens
voor een deel doen. In deze gevallen zal sprake zijn van een daling van de
in- en uitgaande pendel Voor werknemers bij bedrijfsverplaatsing hun werk
volgen zullen doordat hun woon/werk pendel tegengesteld is aan de woon/werk
pendel van bewoners van de Hoekse Waard geen vergroting van de maximale spitsdrukte
veroorzaken. Per saldo mag worden verwacht dat deze meer evenwichtige woon/werk
balans tot een zekere vermindering van de maximale verkeersdruk als gevolg
van het woon werkverkeer zal leiden.212. Zie het antwoord op vraag 119.213. Bij voortgaande economische groei wordt in de regio Rijnmond tot
2020 een ruimtetekort verwacht van ca 500 ha aan zogenaamde droge bedrijventerreinen
(zie ook Pieken in de Delta, blz. 59). Dit zijn op de Bedrijfslocatiemonitor
van het CPB gebaseerde ramingen, op basis van eigen analyses van het CPB alsmede
van regionale verkenningen en in gesprekken met de regio. Het CPB heeft bij
het bepalen van de tekorten rekening gehouden met reeds geplande ontwikkelingen
van nieuwe locaties; toekomstige onttrekkingen aan het aanbod van bedrijventerreinen
zijn niet in de cijfers verwerkt.Daarnaast heeft Bureau Buiten in opdracht van Bureau Regio Randstad eveneens
een verkenning naar de lange termijn vraag van droge bedrijventerreinen gedaan.
Voor Deltametropool Zuid komt Bureau Buiten over de periode 2010–2020
tot een tekort van ca 700 hectare. Bureau Buiten heeft het effect van onttrekkingen
wel in zijn cijfers meegenomen.De oplossing voor het ruimtetekort door een landaanwinning moet voldoen
aan het «nee, tenzij principe». Dit wil zeggen dat de aanleg van
de Tweede maasvlakte alleen mag indien deze ruimte niet elders (BRG) wordt
gevonden.214. Het bedrijventerrein Hoekse Waard zal een droog bedrijventerrein
worden, dat daarbij deels ruimte zal kunnen bieden aan havengerelateerde bedrijven
die niet direct in het havengebied zelf gehuisvest hoeven te zijn. Zoals in
het NEI rapport «kleur bekennen in de Hoekse Waard» al aangeeft
gaat het hierbij om transport, groothandel, distributie, lichte industriële
productie en aan dit soort activiteiten verbonden toeleveranciers, dienstverleners
en afnemers. De in het kader van het streek- en bestemmingsplan primair bevoegde
autoriteiten zullen hieraan te zijner tijd invulling geven. Bij de herstructurering
van het bestaande havengebied – zoals Stadshavens – zal het om
zittende bedrijven voldoende ruimte te geven in hun verdere ontwikkeling in
sommige gevallen noodzakelijk zijn de nodige ontwikkelingsruimte te vinden
bedrijven te herplaatsen buiten het gebied om. Bedrijven die aan het bovenstaande
profiel voldoen kunnen in de Hoekse Waard een plek vinden. Dit herstructureringsproces
wordt thans in gang gezet. Het Havenbedrijf Rotterdam en de gemeente Rotterdam
hebben hiertoe gezamenlijk de ontwikkelingsmaatschappij Stadshavens opgericht.
Het initiatief voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein Hoekse Waard
ligt primair bij de provincie Zuid Holland. Het totale proces van herstructurering
en ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen wordt overigens in Zuidvleugelverband
in nauw overleg tussen de verschillende betrokken partijen op elkaar afgestemd.
Ook het rijk is hierbij betrokken.215. Bij beantwoording van de vraag is aangenomen dat met de «eerste»
Maasvlakte de tweede Maasvlakte (deel uit makend van het Project Mainportontwikkeling
Rotterdam) wordt bedoeld.Vooropgesteld moet worden dat het deelproject 750 hectare natuuren recreatiegebied
niet dient als natuurcompensatie, maar de verbetering van de leefomgeving
van Rotterdam beoogt. Het betreft dus extra maatregelen bovenop de, vanwege
de aanleg van de tweede maasvlakte, verplichte natuurcompensatie. Voor de
750 hectare natuur- en recreatie zijn voldoende financiële middelen gereserveerd.
Het Kabinet verwijst u kortheidshalve naar het desbetreffende Bestuursakkoord
PMR van 25 juni jongstleden, waarover het Kabinet de Tweede Kamer informeerde
bij brief van 25 juni (Kamerstuk 2003–2004, 24 691, nummer
52).216. Zie het antwoord op vraag 214.217. Zie het antwoord op vraag 213.218. Veilige ruimtelijke ordening houdt rekening met risicovolle bedrijvigheid
en de veiligheidssituatie langs transportnetwerken indien er sprake is van
transport van gevaarlijke stoffen van en naar deze bedrijven. Hiervoor kunnen
de gebruikelijke ruimtelijke ordeningsinstrumenten worden ingezet. Er wordt
momenteel onderzoek gedaan naar aanvullende instrumenten in het milieubeleid
op basis waarvan overheden sturend kunnen optreden ten aanzien van de vestiging
of uitbreiding van een bedrijf, waarbij gekeken wordt naar de transportrisicos
van en naar dit bedrijf. Uit het nog lopende onderzoek blijkt dat de ontwikkeling
van dit instrument minder eenvoudig is dan eerder gedacht. Voor het einde
van dit jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de mogelijkheden
op dit gebied.219. U schetst hier een incompleet beeld van de tuinbouwsector. De primaire
land- en tuinbouw, de toeleverende en de verwerkende industrieën en de
handel en distributie zijn bij elkaar goed voor 10% van het totale Bruto Nationale
Product.De exportwaarde van de tuinbouw is 12 miljard euro per jaar. Het succes
is onder meer te danken aan de clustering van de sector en de ligging bij
de mainports, de nabijheid van bevolkingscentra en de klimatologische omstandigheden.
Het ruimtelijke aspect is dus van groot belang. De Nota Ruimte onderkent dit
en speelt hierop in.220. Zie het antwoord op de vraag 146.221. Zie het antwoord op vraag 120.222. Zie het antwoord op vraag 120.223. In het streekplan Noord-Brabant 2002 is het ruimtebudget voor nieuwe
bedrijventerreinen 7000 ha bruto. Een substantieel deel van deze behoefte
zal via inbreiden, herstructureren en intensief en meervoudig ruimtegebruik
moeten worden gerealiseerd. De provincie verwacht een ruimtewinst te kunnen
boeken van ruim 2000 ha: 800 tot 1600 ha op bestaande bedrijventerreinen (5
tot 10%) en 500 tot 1300 ha op nieuwe terreinen (10 tot 20%). Er is door de
provincie Noord-Brabant geen korting toegepast van 30%.Het rijk onderschrijft het streven naar zorgvuldig ruimtegebruik. In hoeverre
de (hoge) ambities van de provincie Noord-Brabant kunnen worden gerealiseerd
zal uit monitoring moeten blijken. Wanneer door zorgvuldig ruimtegebruik in
mindere mate dan beoogd aan de behoefte wordt voldaan, dan heeft
dit gevolgen voor de hoeveelheid nieuw te realiseren bedrijventerrein.224. Het gaat om 600 ha bruto.Nut en noodzaak: zie het antwoord op de vragen 86 en 121. De behoefteraming
heeft betrekking op de periode 2002–2020. De totale behoefte in die
periode is aanzienlijk groter dan 600 ha bruto. Moerdijkse Hoek voorziet in
een deel van de behoefte.Er is voor Moerdijkse Hoek gekozen vanwege de kwaliteiten van de lokatie
voor bedrijven met specifieke vestigingseisen: er kunnen bedrijven in hoge
milieucategorieën worden gevestigd die behoefte hebben aan grote kavels,
een multimodale bereikbaarheid en nabijheid van diep vaarwater. Door de schaalgrootte
van de lokatie en de synergie met het bestaande bedrijventerrein Moerdijk
is er ook sprake van een goede uitgangspositie voor duurzaamheid.225. Het begrip «duurzame economische groei» moet worden gelezen
als economische groei binnen de geldende ruimtelijke en milieuhygiënische
randvoorwaarden.Het is niet mogelijk om thans al een exacte kwantitatieve indicatie te
geven van de bijdrage die dit terrein aan de nationale economische groei zal
gaan geven.Het kabinet zet de economische argumenten voor de Hoeksche Waard nog kort
op de rij:Ruimtetekort.De Bedrijfslocatiemonitor van het CPB verwacht dat in de regio Rijnmond
een ruimtetekort van ca 500 ha aan «droge» bedrijventerreinen
zal zijn bij voortgaande economische groei. Het bureau Buiten berekent voor
de periode 2010–2020 een tekort van ca 700 ha. Daarnaast berekent het
CPB dat er in de regio Rijnmond behoefte is aan ca. 1000 ha «natte»
bedrijventerreinen. De 2e Maasvlakte zal in deze behoefte voorzien. In de
vraag naar de eerder genoemde havengerelateerde «droge» bedrijventerreinen
zal moeten worden voorzien in de Hoeksche Waard.Werkgelegenheid en economische vitaliteit van de Rijnmond
economieHet niet oplossen van het ruimtetekort zal er toe leiden dat de vanouds
sterk in de regio vertegenwoordigde sectoren als industrie, groothandel, transport
en distributie moeten vertrekken. Door ruimte te vinden binnen de regio Rotterdam
kunnen deze activiteiten met een belangrijke toegevoegde waarde behouden blijven
voor de regionale Rijnmondeconomie.Binding met de Rotterdamse regio en havenRijnmondse ondernemers zien Hoeksche Waard als een interessante vestigingslocatie.Wegwerken arbeidsmarktparadoxDe regio Rijnmond heeft al jaren te maken met een achterblijvende werkgelegenheidsontwikkeling
en een hoge werkloosheid onder lager geschoolden. Ruimte blijven bieden aan
sectoren die juist vraag hebben naar laaggeschoolde arbeid zoals handel, transport
en industrie in de nabijheid van Rotterdam is ook om die reden van belang.
ter illustratie: een bedrijventerrein van 250 ha levert maximaal 10 000
nieuwe arbeidsplaatsen op, waarvan een belangrijk deel lager geschoold.226. Zie de antwoorden op vraag 87 en 142.227. In de berekening worden zij meegenomen in de natuurlijke bevolkingsaanwas.
Echter op het moment dat zij verhuizen naar buiten de gemeente
komt de woningvraag die zij uitoefenen via het migratiesaldo nul beleid ter
beschikking voor migranten van buiten de gemeente. Zie rekenvoorbeeld vraag
88. Overigens kunnen gemeenten in hun woningtoewijzingsbeleid binnen de kaders
van de huisvestingswet hun eigen beleid ontwikkelen.228. Zie het antwoord op vraag 142.229. In de Nota Ruimte wordt voorgestaan dat provincies gemeenten de ruimte
bieden om woningen te bouwen overeenkomend met de natuurlijke bevolkingsaanwas.
Hoe dit wordt ingevuld staat de provincies en gemeenten vrij. Dat is afhankelijk
van de lokale/regionale woningbehoefte en de differentiatie in de bestaande
woningvoorraad.Wat betreft geschikte woningen voor ouderen is op 5 juli 2004 een
actieplan terzake aan de Kamer gezonden (TK 2003 2004, 28 951, nr.
99). Hierin wordt aangegeven op welke wijze het Kabinet de totstandkoming
van woningen voor ouderen wil bevorderen. Hierin spelen de woningbouwafspraken,
waar nadrukkelijk aandacht voor ouderenwoningen wordt gevraagd, en ISV2, waarin
de toename van nultredenwoningen als afrekenbaar criterium is opgenomen, een
grote rol. Uit de door de G30 ingediende concept-meerjaren ontwikkelingsplannen
(MOP's) maakt het Kabinet op dat de G30 hun verantwoordelijkheid op dit punt
ten volle zal nemen. Bij de definitieve meerjaren ontwikkelingsplannen, die
eind 2004 worden ingediend, hoopt het Kabinet u dit te kunnen bevestigen.
Ook wordt opgemerkt dat er jaarlijks gemonitoord wordt om eventuele afwijking
ten opzichte van de doelstellingen zo vroeg mogelijk te signaleren.De huidige woningvoorraad van gedeeltelijk en volledig toegankelijke woningen
wordt deels bezet door mensen die daar vanwege hun fysieke gesteldheid niet
in thuishoren. Het gaat hier dan bijvoorbeeld om ouderen die vanwege de fysieke
gesteldheid van hun partner in een aangepaste woning terecht zijn gekomen,
maar die na het overlijden van hun partner die woning zijn blijven bewonen.Door te bouwen volgens de woonwensen van die burgers kan dat deel van
de woningvoorraad vrij komen voor de doelgroep waarvoor die woningen feitelijk
bedoeld zijn. Met deze doorstroming kan deels worden voorzien in behoefte
aan starters en seniorenwoningen. Daarnaast is het een bekend gegeven dat
bouwen voor de bovenkant van de markt de grootste verhuisketens op gang brengt
waardoor uiteindelijk woningen aan de onderkant van de markt beschikbaar komen
voor starters.230. Voor het landelijk gebied is het met het oog op de sociale samenhang
van belang dat de bewoners gebruik kunnen maken van scholen, gezondheidszorg,
winkels en dergelijke. Mocht door bundeling van dergelijke voorzieningen deze
niet meer op loop- of fietsafstand aanwezig zijn, dan is regionaal openbaar
vervoer, naast de eigen auto, noodzakelijk om het platteland vitaal en de
activiteiten bereikbaar te houden.De provincie en WGR-plusregio kiezen voor de meest geschikte vorm(en)
van openbaar vervoer. Zij geven in hun plannen onder meer aan hoe ze de activiteiten
op het platteland bereikbaar houden voor bewoners waarvoor de auto of de fiets
geen reëel alternatief is. In landelijk gebied gaat het om de «haarvaten»
van een efficiënt collectief vervoersysteem met een kleine, gespreide
vraag. Om het regionaal openbaar vervoer op het platteland de gewenste kwaliteit
te geven, is maatwerk noodzakelijk, waarbij met name gedacht
moet worden aan collectief vraagafhankelijk vervoer in welke vorm dan ook.231. In de volgende tabellen zijn (in absolute aantallen en in percentages)
de door u gevraagde gegeven voor de 10 grootste steden opgenomen over de bevolkingsopbouw,
de huidige woningvoorraad en de nieuwbouwprogramma's in de afgelopen jaren.Tabel 1: Bevolkingssamenstelling (huishoudens) 10 grootste
gemeenten, per 1/1/2002 (Bron: CBS)Absolute aantallenstartersseniorengezinnen met
kinderenoverige huishoudenshuishoudens totaalAlmere43267 04228 44123 07762 886Amsterdam32 93460 03690 824221 565405 359Apeldoorn327213 86822 52225 30364 965Breda644514 54822 55030 46774 010Den Haag20 47244 36559 941105 678230 456Eindhoven980619 78326 09042 91298 591Groningen23 39013 92618 24844 712100 276Rotterdam30 86959 35278 694131 931300 846Tilburg10 34915 00327 73036 47389 555Utrecht20 53319 35030 57365 248135 704Totaal G10162 396267 273405 613727 3661 562 648Totaal overige gemeenten285 7311 062 1491 972 7532 050 9825 371 615      Nederland448 1271 329 4222 378 3662 778 3486 934 263procentueelStarters )*Senioren )**Gezinnen met kinderen )***overige huishoudenshuishoudens
totaalpercentage alleenstaandAlmere711453710027Amsterdam815225510057Apeldoorn521353910032Breda920304110038 Den Haag919264610050Eindhoven1020264410043Groningen2314184510058Rotterdam1020264410048Tilburg1217314110039Utrecht1514234810053       Totaal G101017264710049 Totaal overige gemeenten520373810030       Nederland619344010035)* Starters: 17–24 jaar)** Senioren: 65 jaar en ouder)*** Gezinnen met kinderen: meerpersoonshuishoudens met kinderen, leeftijd
24–64 jaar.Tabel 2: samenstelling woningvoorraad 10 grootste gemeenten
per 1/1/2002 (Bron: CBS)absolute aantallenHuurwoningen meergezins Huurwoningen eengezins Koopwoningen meergezins Koopwoningen eengezinsVoorraad totaalAlmere11 53412 883200935 44761 873Amsterdam274 79031 55845 58523 019374 952Apeldoorn11 34516 7843 91330 99163 033Breda18 30815 9503 84432 95171 053Den Haag113 61515 41857 28135 552221 866Eindhoven20 54430 9655 42534 32791 261Groningen38 1789 33110 15024 33881 997Rotterdam170 69439 39639 35736 839286 286Tilburg19 17321 8482 73838 74882 507Utrecht40 00817 24417 82139 043114 116      Totaal G10718 189211 377188 123331 2551 448 944overige gemeenten817 5001 326 817221 5952 894 8765 260 788      Nederland1 535 6891 538 194409 7183 226 1316 709 732procentueelHuurwoningen meergezins Huurwoningen eengezins Koopwoningen meergezins Koopwoningen eengezinsVoorraad totaalAlmere1921357100Amsterdam738126100Apeldoorn1827649100Breda2622546100 Den Haag5172616100Eindhoven2334638100Groningen47111230100Rotterdam60141413100Tilburg2326347100Utrecht35151634100      Totaal G1050151323100 overige gemeenten1625455100      Nederland2323648100Tabel 3: samenstelling nieuwbouw 10 grootste gemeenten
2000–2003 (Bron: CBS)absolute aantallenHuurwoningen meergezins Huurwoningen eengezins Koopwoningen meergezins Koopwoningen eengezinsVoorraad totaalAlmere10091 4589457 35210 764Amsterdam21765063 9921 4128 086Apeldoorn2731365071 2212 137Breda526757021 5732 876Den Haag23111 8473 0138 10315 274Eindhoven7523729921 8203 936Groningen4121624081 8322 814Rotterdam33941563 0322 4389 020Tilburg2874163711 4772 551Utrecht7638001 4754 2897 327      Totaal G1011 9035 92815 43731 51764 785overige gemeenten17 72719 37524 605143 449205 156      Nederland29 63025 30340 042174 966269 941procentueelHuurwoningen meergezins Huurwoningen eengezins Koopwoningen meergezins Koopwoningen eengezinsVoorraad totaalAlmere914968100Amsterdam2764917100Apeldoorn1362457100Breda1832455100 Den Haag15122053100Eindhoven1992546100Groningen1561465100Rotterdam3823427100Tilburg11161558100Utrecht10112059100      Totaal G101892449100 overige gemeenten991270100      Nederland1191565100Uit deze tabellen blijkt dat:– het aandeel starters in de 10 grootste gemeenten gemiddeld twee
keer zo groot is als in de overige gemeenten. In Groningen en Utrecht is het
aandeel starters verreweg het grootst– het aandeel senioren in de 10 grootste gemeenten gemiddeld wat
lager ligt dan het aandeel senioren in de overige gemeenten– het aandeel gezinnen met kinderen in de 10 grootste steden gemiddeld
beduidend lager ligt dan in de overige gemeenten. Almere vormt hierop de uitzondering,
daar ligt het aandeel gezinnen met kinderen ver boven het landelijk gemiddelde.
In Apeldoorn ligt dit aandeel op het landelijk gemiddelde. Van de 10 grootste
steden hebben Groningen, Amsterdam en Utrecht het kleinste aandeel gezinnen
met kinderen– het aandeel alleenstaanden in de 10 grootste steden gemiddeld
veel hoger is dan in de overige gemeenten. Uitzondering hierop vormen Almere
en Apeldoorn. In Amsterdam, Groningen en Utrecht ligt het aandeel alleenstaanden
boven de 50%– de huidige woningvoorraad in de 10 grootste steden gemiddeld voor
65 procent uit huurwoningen bestaat (50% meergezins en 15% eengezins) en voor
35% uit koopwoningen (12% meergezins en 23% eengezins). In de overige gemeenten
en in Nederland als geheel is dit beeld omgekeerd, daar is het aandeel koopwoningen
het hoogst. Ook binnen de groep van de 10 grootste steden is het beeld wisselend.
In Almere, Apeldoorn en Breda is het aandeel koopwoningen groter dan het aandeel
huurwoningen en in Tilburg en Utrecht is het aandeel koop en huurwoningen
gelijk. In Amsterdam en Rotterdam is het aandeel huurwoningen verreweg het
grootst (respectievelijk 81% en 74%)– de nieuwbouwproductie in de 10 grootste steden, in de periode
2000–2003, in vergelijking met de woningvoorraad, een sterke beweging
heeft gemaakt naar het koopsegment. Van de totale nieuwbouwproductie in die
periode is in de 10 grootste steden 73% in het koopsegment gebouwd (waarvan
49% als eengezinswoning) en 27% in het huursegment. Hoewel dit beeld ook geldt
voor de 4 grootste gemeenten, valt bij Amsterdam en Rotterdam op dat daar
het grootste deel van het nieuw gebouwde aandeel koopwoningen meergezinswoningen
betreft.Hoewel de conclusie kan worden getrokken dat de huidige woningvoorraad
in de 10 grootste steden gemiddeld erg veel meergezinswoningen (vooral huur)
omvat, is uit deze gegevens niet een op een af te leiden wat de discrepantie
is tussen de woonwensen en de voorraadsamenstelling. Samenwonenden en gezinnen
met midden-en hogere inkomens die geen geschikte woning kunnen vinden zijn
immers veelal de stad reeds uitgetrokken. Het ruimtelijk- en het woonbeleid is er op gericht deze groepen weer aan de stad te binden.
De verschuiving van de productie van huurnaar koopwoningen in de periode 2000–2003
is overeenkomstig de in het algemeen toegenomen vraag naar koopwoningen in
die periode en geeft dus invulling aan het rijksbeleid in deze. Met de nadere
onderbouwing van de meerjarenontwikkelingsprogramma's (MOP's ISV2), die het
Kabinet eind dit jaar van de G30 gemeenten zal ontvangen, zal meer duidelijkheid
ontstaan over de bouwprogramma's van de G30 gemeenten en in hoeverre deze
aansluiten bij de kwalitatieve woningvraag. In dat kader zal het Kabniet u
daarover dan nader informeren.232. Op grond van de Nota Ruimte moet het provinciale respectievelijk
regionale ruimtelijk beleid elke gemeente kwantitatief de ruimte bieden om
woningen te bouwen voor hun natuurlijke bevolkingsaanwas en voor lokaal georiënteerde
bedrijvigheid. Dit betekent niet dat er voor dit onderwerp geen ruimte meer
is voor nadere provinciale of regionale kaderstelling.Gemeenten dienen bij
de wijze waarop zij aan de betreffende beleidsuitspraken van de Nota Ruimte
invulling geven ook rekening te houden met de beleidsuitspraken van provincie
en regio over wonen, werken en recreëren in het buitengebied. De beleidsuitspraken
van provincie of regio mogen evenwel niet zó ver gaan dat in een gemeente
elke nieuwe mogelijkheid voor woningbouw of lokale bedrijvigheid teniet wordt
gedaan.De beleidsuitspraken in de Nota Ruimte scheppen juridisch gezien geen
directe rechten of verplichtingen voor het beleid van de andere overheden.
Van de andere overheden wordt wél verwacht dat zij in hun beleid met
deze beleidsuitspraken rekening houden. In dit verband worden door het rijk
over de doorwerking van het beleid van de Nota Ruimte met de provincies afspraken
gemaakt. Daarnaast worden nieuwe streekplannen op basis van de Nota Ruimte
getoetst. Een gemeente kan aan de betreffende beleidsuitspraken in de Nota
Ruimte argumenten ontlenen om het provinciaal of regionaal bestuur tot andere
beleidsinzichten te brengen en kan hen verzoeken om bij de beoordeling van
gemeentelijke plannen en projecten met de beleidsuitspraken van de Nota Ruimte
rekening te houden.Overigens gelden de betreffende beleidsuitspraken in de Nota Ruimte niet
voor gebieden met een speciale status, zoals de EHS of Vogel- en Habitatrichtlijngebieden,
de nationale landschappen en de NB-wetgebieden.233. Het kabinet plaatst het kwantitatieve recht van gemeenten te mogen
bouwen voor de natuurlijke bevolkingsaanwas (zie het antwoord op vraag 232)
onder basiskwaliteit. Woningmarkt en bedrijventerreinenmarkt zijn inderdaad
overwegend van regionale schaal. Echter het kabinet is van mening dat elke
gemeente enige kwantitatieve ruimte moet hebben om te kunnen bouwen voor de
behoefte die voortkomt uit de eigen bevolkingsgroei en de lokaal georiënteerde
bedrijvigheid (zie ook het antwoord op vraag 142). Zie voor de verantwoordelijkheid
van de provincie het antwoord op vraag 232.234. Met het woord «mogelijk» wordt bedoeld dat stedelijke
functies en genoemde waarden soms wel en soms niet gecombineerd kunnen worden.
De wijze van bescherming en toetsing staat per onderdeel beschreven in hoofdstuk
3. De zin wijst daarmee op de samenhang tussen het beleid in hoofdstuk 2 en
hoofdstuk 3. De wijze van bescherming en toetsing staat per onderdeel beschreven
in hoofdstuk 3.235. Zie het antwoord op vraag 87.236. Het bundelingsbeleid zoals beschreven in paragraaf 2.3.2.1 geldt
ook voor woningbouw- en bedrijventerreinplannen op basis van de ruimte die
gemeenten krijgen voor de natuurlijke bevolkingsaanwas en lokaal georiënteerde
bedrijvigheid.237. Zie antwoord op vraag 88.238. De tekst geeft aan dat het kabinet in principe de vraag naar ruimte
wil accommoderen. Dat wil echter niet zeggen dat die vraag altijd en overal
geaccommodeerd moet en kan worden. Vandaar dat het rijk richting geeft in
deze Nota door haar eigen keuzen voor wat betreft de Ruimtelijke Hoofdstructuur
en door deze uitspraak onderdeel te maken van het bundelingsbeleid voor verstedelijking
en economische activiteiten. Localisering van het aanbod van ruimte om in
de ruimtevraag te voorzien staat hierin centraal. Het geeft aan dat provincies
en regio's in beginsel de eigen vraag moeten opvangen.239. Dit staat in paragraaf 2.3.2.3 op blz. 84 en paragraaf 3.4.3
blz. 126.240. Zie het antwoord op vraag 88.241. In het kader van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV)
kan in principe elke gemeente in aanmerking komen voor een financiële
bijdrage ten behoeve van herstructurering en transformatie van verouderde
wijken. De G30, de zogenoemde «rechtstreekse gemeenten» krijgen
daarbij rechtstreeks van het Rijk een bijdrage. De overige gemeenten, de zogenoemde
«niet-rechtstreekse gemeenten» kunnen via de provincie een bijdrage
krijgen.Voor het verminderen van het aantal verouderde bedrijventerreinen en het
verbeteren van het aanbod nieuwe bedrijventerreinen zullen aparte financiële
middelen beschikbaar worden gesteld. In «Samenwerken aan een Krachtige
Stad» worden deze middelen aangeduid met «Financieel Instrumentarium
Bedrijventerreinen» (FIB). Deze middelen staan zowel open voor projecten
in de G30 als voor die in de overige gemeenten.242. De SER-ladder veronderstelt een volgtijdelijkheid, die in de praktijk
vaak niet gerealiseerd kan worden. In de praktijk is veeleer sprake van parallelle
trajecten, die onderling en qua fasering en financiering verbonden zijn.243. Het rijk heeft het percentage niet opgenomen in de PKB-tekst omdat
hier sprake is van een ambitie die bovendien nog nader onderzocht gaat worden.
Het is de bedoeling dat er naar 40% gestreefd wordt. Gemeenten hoeven zich
niet direct te verantwoorden als zij dit niet halen. Totale resultaten van
dit beleid en de resultaten van het onderzoek naar de mogelijkheden tot intensivering
in het bestaande bebouwde gebied kunnen aanleiding vormen opnieuw met de lagere
overheden in overleg te gaan. Het streefgetal van 40% is niet beperkt tot
de stedelijke netwerken. Gemeenten in stedelijke netwerken hebben net als
andere gemeenten geen verantwoordingsplicht ten opzichte van het behaalde
resultaat. Wel worden de resultaten gemonitord.244. Het rijk geeft alleen nadere regels en eisen waar dat voor het ruimtelijk
beleid noodzakelijk is. Leefbaarheid, kwaliteit en variatie in vestigingsplaatsen
en functiemenging zijn in het locatiebeleid belangrijke doelstellingen. Voor
de groei van de nationale en stedelijke economie is het van groot belang dat
provincies en gemeenten ook voor bestaande en nieuwe bedrijven
en voorzieningen die niet (goed) inpasbaar zijn in of nabij de woonomgeving
voldoende ruimte bieden en deze waar mogelijk op bestaande infrastructuur
en multimodaal ontsloten zijn. Voor bedrijven en voorzieningen waarbij de
inpasbaarheid geen probleem is zijn geen nadere eisen en regels nodig. Zij
kunnen immers zonder meer in bestaand stedelijk gebied en in of nabij de woonomgeving
worden gevestigd en zij passen daar ook uitstekend in, zoals in de toelichting
op de PKB-tekst is aangegeven. Gemeenten hebben voor dit type bedrijvigheid
het rijk derhalve niet nodig in het voeren van een beleid gericht op functiemenging.
Mocht uit signalen van gemeenten blijken dat functiemenging een veel voorkomend
knelpunt is dan bestaat de mogelijkheid dat het rijk middels een stimuleringsproject
samen met de andere betrokkenen een bijdrage levert. Een en ander afhankelijk
van welke vragen door gemeenten als het meest dringend worden beschouwd.245. Op pagina 89 is functiemenging aangemerkt als een uitspraak van wezenlijk
belang. De tekst waarnaar verwezen wordt, is daar een nadere uitleg van.246. Op basis van de Grondexploitatiewet krijgen gemeenten betere mogelijkheden
om marktpartijen te verplichten ook kosten te dragen voor de aanleg van publieke
voorzieningen. Zie ook het antwoord op vraag 135.247. De bestuurlijke betekenis van deze uitspraak is dat het rijk gemeenten
maximaal zal stimuleren om dit richtgetal te realiseren maar dat het rijk
er vanaf ziet een generieke norm op te leggen. In dat opzicht is van groter
belang hetgeen wat in de gegeelde alinea daarboven staat waar nadrukkelijk
staat aangegeven – zonder strikte norm – dat groen integraal onderdeel
van de (regionale) planvorming dient te zijn en de kwaliteit van de groenvoorzieningen
in ieder geval behouden en waar mogelijk vergroot dient te worden.248. Vanzelfsprekend kan groen bij de ontwerpopgave betrokken worden.
Groen is niet apart genoemd omdat deze paragraaf de relatie tussen de waterproblematiek
en verstedelijking behandeld. De relatie tussen groen/blauw en verstedelijking
wordt een paragraaf eerder beschreven.249. Voor de decentralisatie van taken en bevoegdheden van regionale en
kleine luchthavens, zullen in het kader van de Wet luchtvaart door het rijk
randvoorwaarden worden gesteld, onder meer aan het ruimtelijke ordeningsbeleid
in de omgeving van de luchthavens.250. Zie het antwoord op vraag 249. De randvoorwaarden zullen betrekking
hebben op milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening, net zoals dat bij Schiphol
het geval is. Daarbij zal tevens, met in acht neming van de decentralisatiegedachte,
aandacht worden besteed aan hoe voorkomen kan worden dat er in de toekomst
bijvoorbeeld eerst wordt besloten tot het bouwen van woningen in de omgeving
van een luchthaven en later tot uitbreiding van dezelfde luchthaven.251. Buiten de Nationale Landschappen en de EHS zijn in eerste instantie
de provincies verantwoordelijk voor behoud, versterking en vernieuwing van
de basiskwaliteit van het landschap. Zij bieden de kaders voor doorwerking
van het landschapsbeleid in gemeentelijk beleid. Het rijk zal alleen de provinciale
kaders voor het thema «bebouwing in het buitengebied» toetsen
aan de rijksuitgangspunten (hoofdstuk 3.4.5.1.) Voor andere
ruimtelijke ontwikkelingen wordt alleen nog procesmatig getoetst of provincies
in de streekplannen aandacht hebben besteed aan de landschappelijke kwaliteit.252. Met landschappelijke kwaliteit worden de vier kernkwaliteiten van
het landschap bedoeld: natuurlijke kwaliteit, culturele kwaliteit, gebruikskwaliteit
en belevingskwaliteit. Deze worden toegelicht in 3.4.4, p. 137 en verder en
zijn nader uitgewerkt in de Nota Belvedere en het nog uit te brengen kennisdocument
«Nota Landijs».Het rijk zal deze kernkwaliteiten verder uitwerken en publiceren in een
kwaliteitsagenda. Bij het uitwerken van de kernkwaliteiten worden de potentiële
gebruikers betrokken. Deze kwaliteitsagenda heeft (alleen) een stimulerende
functie.Het rijk heeft verder een toetsende rol bij de uitwerking van de kernkwaliteiten
van de Nationale Landschappen en de kaders voor «bebouwing in het buitengebied»(hoofdstuk
3.4.5.1.) door de provincies. Voor het overige toetst het rijk alleen vanuit
haar systeemverantwoordelijkheid of provincies in hun streekplannen aandacht
hebben besteed aan landschappelijke kwaliteit.253. De ontwikkelingsruimte is afhankelijk van de plaats en het gebied
waar het betreffende bedrijf zich bevindt. Provincies en gemeenten zullen
moeten bepalen welke ontwikkelingsmogelijkheden opportuun zijn. De Nota Ruimte
geeft aan dat bij het bepalen daarvan rekening moet worden gehouden met de
ontwikkelingen op de wereldmarkt, onder andere omdat een vitale landbouw van
belang is voor het behoud van de groene ruimte. Gemeenten zullen uiteindelijk
een integrale afweging moeten maken. Daarbij zal zowel rekening moeten worden
gehouden met de eisen op het gebied van milieu, water, landschap en natuur
als met sociaal-economische factoren.254. Het past niet bij de verantwoordelijkheden om als rijk op voorhand
vrijkomende bebouwing te bestemmen als senioren- en starterswoningen. Provincies
en gemeenten zijn verantwoordelijk voor een voldoende en tijdige beschikbaarheid
van ruimte voor wonen. De Nota Ruimte geeft de gemeenten in het landelijk
gebied ruimte om woningen te bouwen voor de natuurlijke bevolkingsaanwas en
biedt hen de ruimte om vrijkomende bebouwing om te zetten in een woonbestemming.
Gebruik als starters- en seniorenwoning valt daar onder. Het rijk vraagt aan
provincies om een planologisch kader hiervoor op te stellen.Alleen op regionaal en lokaal niveau is het mogelijk om op basis van kennis
over de woningbehoefte en het verwachte aanbod van woningen (incl. vrijkomende
bebouwing) afwegingen te maken. Vrijkomende bebouwing in het buitengebied
zal in veel gevallen niet passen bij de behoeften en (financiële) mogelijkheden
van starters en senioren.Vanuit een vitaal platteland is niet alleen wonen op het platteland belangrijk,
maar ook een vitale plattelandseconomie. Het gebruik van vrijkomende bebouwing
als vestigingsruimte voor bedrijvigheid biedt daarvoor mogelijkheden. Ook
daarom vindt het Kabinet het niet gewenst om vrijkomende bebouwing bij voorrang
te bestemmen als senioren- en starterswoningen.255. In het nationaal ruimtelijk beleid is ruimte voor water gereserveerd
voor zover het het hoofdwatersysteem betreft. Hier heeft het rijk een directe
resultaatverantwoordelijkheid gericht op handhaving van voldoende veiligheid
tegen overstromingen. Op PKB-kaart 4 zijn deze reserveringen
te vinden voor de grote rivieren, de kust en de grote open wateren.Voor het regionale watersysteem draagt het rijk geen directe verantwoordelijkheid.
Het rijk garandeert dan ook niet dat er voldoende ruimte voor waterberging
zal komen. De regionale overheden zijn hier aan zet. Wel heeft het rijk een
procesverantwoordelijkheid.In de afgelopen periode is onder trekkerschap van de provincies in deelstroomgebiedsvisies
vastgelegd wat de benodigde (zoek-)ruimte voor het vasthouden en bergen van
water is. In het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW, 2003) hebben rijk,
provincies, gemeenten en waterschappen afgesproken om deze inschatting nader
te concretiseren en de integrale afweging van de ruimtebehoefte uiterlijk
in 2007 definitief vast te leggen in provinciale beleids- en steekplannen
(uiterlijk 2007), respectievelijk structuur- en bestemmingsplannen.In de Nota Ruimte zijn randvoorwaarden geformuleerd, waar deze overheden
in hun planvorming rekening mee moeten houden. Het rijk ziet hier op toe vanuit
zijn toezichthoudende rol op ruimtelijke plannen.De evaluatie van het NBW in 2006 en de tweede Uitvoeringsagenda Nota Ruimte
(2006) vormen een moment om te bezien hoe het met de implementatie hiervan
staat en of nadere actie van de kant van het rijk geboden is. Vooralsnog gaat
het Kabinet er vanuit, dat de regionale overheden het belang van een ruimtelijk
waterbeleid onderkennen en voortvarend oppakken in hun eigen ruimtelijke beleid.256. Om recht te doen aan de verantwoordelijkheden van de verschillende
overheidslagen geldt het rijksafwegingskader niet meer automatisch voor gebieden
die louter op initiatief van provincies en/of gemeenten worden aangewezen
(en dus buiten de door het rijk aangewezen natuurgebieden). Het staat andere
overheden vrij om voor deze gebieden wat betreft het beschermingsregime aan
te sluiten bij nationale kaders.257. Provincies zijn primair verantwoordelijk voor de begrenzing van de
EHS. In 3.3.4 op pagina 119 wordt daarom in geelgemarkeerde tekst gesteld
dat provincies de EHS uiterlijk in 2008 netto begrenzen. Het Kabinet gaat
er daarbij impliciet vanuit dat provincies zorgen voor adequate doorvertaling
naar bestemmingsplannen. Het verschil in markering illustreert dat het rijk
in eerste instantie de provincies aanspreekt op begrenzing van de EHS. Het
Kabinet wil dat verschil handhaven en vindt het daarom niet gewenst om de
door u geciteerde tekst geel te markeren.258. In de PKB-teksten wordt uitgegaan van het uiteindelijke einddoel.
In dit geval een EHS die bestaat uit door de provincies netto begrensde gebieden.259. In de ruime jasgebieden kunnen agrariërs beheersovereenkomsten
afsluiten voor natuurbeheer gericht op bijvoorbeeld weidevogels of bepaalde
botanische waarden. Dit zijn uit ecologisch oogpunt belangrijke natuurwaarden
voor de EHS. Doordat de natuurwaarden van deze gebieden gebonden zijn aan
de agrarische bedrijfsvoering, blijft de functie primair agrarisch. Het «nee,
tenzij» beschermingsregime heeft dan ook geen betrekking op normale
uitbreiding en ontwikkeling van agrarische activiteiten.Ter versterking van de ruimtelijke samenhang van de EHS is de provincies
overigens verzocht de ruimte jasgebieden voor vlakdekkend botanisch beheer
maar maximaal 2 keer zo groot als het hectarequotum te laten
zijn. Hierdoor wordt de omvang van de ruime jasgebieden beperkt.260. In de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur» is
naast de arealen nieuwe natuur, bestaande natuur en beheersgebieden, uitgegaan
van 37 000 ha nieuwe uitbreiding EHS met functiewijziging, waaronder
27 000 ha robuuste verbindingen en 10 000 ha kwaliteitsimpuls landschap
(groen-blauwe dooradering), en 12 500 ha (niet door rijksmiddelen gedekte)
ecologische verbindingszones. Met de Nota Ruimte is de doelstelling 10 000
ha kwaliteitsimpuls landschap overgegaan in Nationale Landschappen en is de
12 500 ha ecologische verbindingszones komen te vervallen. Daarentegen
zal op grond van de Nota Ruimte 6 500 ha natte natuur uiterlijk in 2008
door de provincies als EHS begrensd moeten worden.261. In de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur» is
naast de arealen nieuwe natuur, bestaande natuur en beheersgebieden, uitgegaan
van 37 000 ha nieuwe uitbreiding EHS met functiewijzigingen en 12 500
ha resterende (niet door rijksmiddelen gedekte) ecologische verbindingszones.De 37 000 ha nieuwe uitbreiding EHS bestaat uit 27 000 ha robuuste
verbindingen en 10 000 ha kwaliteitsimpuls landschap (groen-blauwe dooradering).Met de Nota Ruimte is de doelstelling van 10 000 ha kwaliteitsimpuls
landschap van de EHS overgegaan naar de Nationale Landschappen. In het AVP/MJP
is de taakstelling van 12 500 ha niet door rijksmiddelen gedekte ecologische
verbindingen komen te vervallen. Deze twee veranderingen leiden ertoe dat
de EHS ten opzichte van de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur»
22 500 ha kleiner wordt. Hiertegenover staat dat op grond van de Nota
Ruimte 6500 ha natte natuur ruimtelijke in 2008 door de provincies als EHS
moet zijn begrensd. Deze ha worden derhalve bij de EHS gevoegd. Per saldo
is de EHS hierdoor 16 000 ha kleiner. Deze verkleining is echter onder
meer ingegeven door de wens tot een meer robuuste EHS te komen.262. Om recht te doen aan de verantwoordelijkheden van de verschillende
overheidslagen geldt het rijksafwegingskader niet meer automatisch voor gebieden
die op decentraal niveau worden beschermd. Het staat andere overheden vrij
om voor deze gebieden wat betreft het beschermingsregime aan te sluiten bij
nationale kaders.Voor de bruto begrensde EHS geldt een planologische basisbescherming.
Dit beschermingsregime is voldoende om onomkeerbare ingrepen in relatie tot
de toekomstige ecologische functie te voorkomen, zonder dat het gebied geheel
op slot gaat. Ten aanzien van agrarische bedrijfsvoering betekent dit een
bepaalde mate van flexibiliteit binnen de basisbescherming.263. Activiteiten die het realiseren van de ecologische doelen voor de
EHS niet in de weg staan kunnen doorgang vinden. Het natuurbelang staat hierbij
wel voorop. Relevant is in dit opzicht is het gegeven dat een groot deel van
de EHS multifunctionele natuur betreft, waarbij natuurbelangen en veel (maar
niet alle) andere belangen goed samengaan.264. Zie het antwoord op vraag 262.265. In een agrarisch bouwblok heeft een agrarisch bedrijf volgens het
bestemmingsplan het recht om uit te breiden. De basisbescherming betekent
niet dat dit recht automatisch wordt geschrapt. De basisbescherming is alleen
gericht op het voorkomen van nieuwe bestemmingen die de toekomstige
natuurfunctie onomkeerbaar kunnen aantasten.Wanneer er in de bruto EHS een VHR of een NB-wet gebied ligt geldt hiervoor,
tot de inwerkingtreding van de herziene Natuurbeschermingswet, de vigerende
Natuurbeschermingswet en het Europeesrechtelijk afwegingskader van de Habitatrichtlijn.266. De bevoegdheden voor de herbegrenzing van delen van de EHS liggen
bij de provincies en het rijk. Het rijk en de provincies zullen bij de herbegrenzing
van delen van de EHS uiteraard de huidige natuurbeheerder betrekken.267. Inzet van de herbegrenzing is het verbeteren van de ruimtelijk samenhang.
Het primaire doel hiervan is een positieve impuls te gegeven aan de ecologische
kwaliteit en kwantiteit van de EHS.268. Zie het antwoord op vraag 143.269. Zie het antwoord op vraag 143.270. Binnen en in de nabijheid van EHS-gebieden waar het »nee, tenzij»-regime
van kracht is, zijn alleen maar nieuwe activiteiten toegestaan indien er geen
reële alternatieven voorhanden zijn èn er sprake is van een groot
openbaar belang. Deze voorwaarden zijn ook van toepassing op het agrarisch
gebruik van gronden die in de EHS zijn gelegen. De expliciete vermelding van
uitbreiding van agrarisch gebruik is opgenomen om aan te geven dat een dergelijke
uitbreiding ook mogelijk is zonder dat sprake is van een significante aantasting
en zelfs soms noodzakelijk is in verband met de natuurbeheersfunctie van een
agrarisch bedrijf. Uitbreidingsmaatregelen die leiden tot onomkeerbare gevolgen
voor de ontwikkelingsmogelijkheden voor de natuur zijn niet toegestaan, omdat
deze in strijd zijn met het «nee, tenzij»-regime.271. Het kan niet worden voorkomen dat projectontwikkelaars gronden in
de begrensde EHS opkopen. Op die gronden is echter wel het «nee, tenzij»-regime
van toepassing dan wel de planologische basisbescherming. In beide gevallen
is de bescherming gericht op het voorkomen van onomkeerbare ingrepen in relatie
tot de toekomstige natuurfunctie. Het opkopen van EHS gronden door projectontwikkelaars
kan niet worden voorkomen, maar het effect als ruilmiddel om rood te mogen
ontwikkelen is zeer gering. Immers, de EHS grond blijft een natuurfunctie
behouden, waarin ingrepen alleen onder strikte voorwaarden zijn toegestaan.272. Initiatiefnemers moeten in samenspraak met de provincie en het rijk
bezien wat het gebiedsniveau is waarop de saldobenadering toegepast wordt.Omdat de saldobenadering betrekking heeft op de EHS kan het gehele grondgebied
van Nederland hier niet onder worden begrepen.273. Voor de EHS wordt het Natura2000-regime niet gevolgd. Achtergrond
hiervoor is dat Nederland als zelfstandige natie voor de natuurwaarden waarvoor
louter een nationale instandhoudingsplicht geldt een op de Nederlandse situatie
toegesneden beschermingsregime heeft uitgewerkt. Dit beschermingsregime was
reeds van kracht voordat de Habitatrichtlijn was ingesteld. Voor Natura 2000
gebieden is financiële compensatie op grond van de huidige interpretatie
van de Commissie niet toegestaan. Argumentatie hiervoor is dat financiële
compensatie niet voldoet aan de vereisten van compensatie voorafgaand aan
de ingreep en fysieke compensatie van de aangetaste natuurwaarden. Op dit
moment werkt de Commissie aan een nadere handreiking voor artikel 6.4 van
de Habitatrichtlijn (compensatie). Daarbij beziet de Commissie nogmaals de
vraag of en zo ja onder welke randvoorwaarde financiële compensatie in
lijn met de richtlijn kan zijn.274. Het uitgangspunt blijft dat de schade aan de natuurwaarden volledig
moet worden gecompenseerd. Ten tijde van de besluitvorming over de ingreep
zal het moment worden bepaald wanneer de compensatie gerealiseerd wordt. Bij
uitzonderlijke gevallen, waarbij voorafgaande compensatie praktisch niet haalbaar
is, kan het voorkomen dat deze later plaats vindt.Voor de EHS wordt het Natura2000-regime niet gevolgd. Nederland heeft
als zelfstandige natie voor de natuurwaarden waarvoor louter een nationale
instandhoudingsplicht geldt een op de Nederlandse situatie toegesneden beschermingsregime
uitgewerkt (dat overigens reeds voor de instelling van de Habitatrichtlijn
van kracht was).Om recht te doen aan de verantwoordelijkheden van de verschillende overheidslagen
geldt het rijksafwegingskader niet meer automatisch voor gebieden die op decentraal
niveau worden beschermd. Het staat andere overheden vrij om voor deze gebieden
wat betreft het beschermingsregime aan te sluiten bij nationale kaders.275. De voor natuur en soortenbescherming belangrijke zaken worden niet
wegbezuinigd. Dat kan ook niet gezien de verplichtingen van bijvoorbeeld de
Vogel- en Habitatrichtlijnen. De kaders voor soortenbescherming zijn in Nota
Ruimte dan ook niet gewijzigd. Veel van de uitgangspunten in genoemd deel
van het SGR (bedoeld is paragraaf 4.2.3) zijn nu in de Flora- en faunawet
(Ffwet) verankerd: de noodzaak om bij ruimtelijke planning vroegtijdig rekening
te houden met beschermde soorten, het zonodig treffen van mitigerende en compenserende
maatregelen èn het opstellen van soortenbeschermingsplannen (art. 7
Ffwet). In de Nota Ruimte wordt de rol van het streekplan hierbij nader onderstreept:
het kabinet streeft naar een integrale ruimtelijke planvorming waarin natuur
en soortenbescherming een verplichte en volwaardige plaats innemen naast andere
belangen.De uitwerking voor weidevogels, ganzen en zwanen in genoemd deel van het
SGR is nu geregeld in de nota Natuur voor mensen, mensen voor natuur, in de
provinciale natuurgebiedsplannen, in het Meerjarenprogramma uitvoering soortenbeleid
en, specifiek voor ganzen en smienten, in het Beleidskader faunabeheer.276. De 74 recreatiewoningen hoeven in dit specifieke geval niet gezien
te worden als een aantasting van de kernkwaliteit van het Groene Hart wanneer
er een afweging gemaakt wordt met de mogelijkheden in het oorspronkelijke
bestemmingsplan. Op basis van dit bestemmingsplan was uitbreiding van het
reeds aanwezige stacaravanpark immers toegestaan. De vraag of stacaravans
lelijker zijn dan recreatiewoningen wenst het Kabinet in het midden te laten.Wel is het zo dat recreatiewoningen als meer duurzaam beschouwd kunnen
worden dan stacaravans omdat ze beter aansluiten op de behoefte van recreanten
aan meer comfort en luxe. Aan de toeristisch recreatieve functie van het Groene
Hart kunnen deze recreatiewoningen dus een bijdrage leveren, mits de huidige
landschappelijke inpassing van de recreatiewoningen verbeterd wordt, dan wel
gecompenseerd.277. Het gaat in dit beleid alleen om het gelijktrekken van het ruimtelijk
beleidskader van recreatiewoningen en reguliere woningen. Dat betekent dat
een nieuw te bouwen recreatiewoning qua lokatie moet voldoen aan de eisen
die ook aan reguliere woningen worden gesteld.Nieuw te bouwen recreatiewoningen tellen niet mee in het migratiesaldo
nul beleid.De vraag naar recreatiewoningen staat los van de behoefte aan woningen,
waarin een gemeente met behulp van het migratiesaldo nul beleid, mag voorzien.278. Met het uitgangspunt «behoud door ontwikkeling» geeft
het Kabinet het belang aan van een ontwikkelingsgericht proces. Het Kabinet
gaat daarbij vanuit dat velerlei partijen op allerlei schaalniveau's werken
aan behoud en ontwikkeling van de kwaliteiten van nationale landschappen.
Zowel het maken afspraken over woningbouw en bedrijventerreinen als het vaststellen
van een definitieve begrenzing sluiten een ontwikkelingsgerichte aanpak in
het geheel niet uit. Het is zeer wenselijk en ook heel goed mogelijk binnen
de in de Nota Ruimte gestelde randvoorwaarden, dat provincies dit samen met
gemeenten, marktpartijen en maatschappelijke organisaties oppakken.279. Het ligt niet op de weg van het kabinet om een voorbeeld te geven
van een (mogelijk) regionaal gebied omdat dat niet aan het Rijk is maar aan
de provincie. Het Rijk zet in op de 10 aangewezen locaties en geeft , onder
restricties, de provincies de mogelijkheid om aan een specifieke regionale
behoefte tegemoet te komen.280. De kwaliteitsdoelen ten aanzien van Nationale landschappen worden
vastgesteld in het kader van de integrale uitvoeringsprogramma's. Deze worden
opgesteld door de provincies. Hierop worden meerjarige prestatieafspraken
over te behalen landschapsdoelstellingen, cofinanciering, uitvoering en verantwoording
die het Rijk en provincies in het kader van ILG gebaseerd.281. De nota Ruimte geeft geen streefwaarden en termijnen voor de kernkwaliteiten
van de nationale landschappen omdat er sprake is van met name behoud van de
aanwezige kernkwaliteiten. Ten aanzien van het beheer en de verbetering van
de kernkwaliteiten stelt het Rijk d.m.v. cofinanciering financiële middelen
ter beschikking. Afspraken tussen Rijk en provincie over doelen, termijnen
en verantwoording worden in het kader van de integrale uitvoeringsprogramma's
en ILG (zie het antwoord op vraag 280) gemaakt.282. Zie het antwoord op vraag 94.283. Ja.284. Zie het antwoord op vraag 94.285. Een dergelijke zinsnede is naar het oordeel van het kabinet overbodig.
In de PKB-tekst en de daarbij behorende toelichting is voldoende duidelijk
dat landschappelijke aspecten een expliciete rol moeten spelen bij ruimtelijke
afwegingen, dus niet alleen bij woningbouw en bedrijventerreinen. Vanzelfsprekend
wordt een ontwikkelingsgerichte aanpak toegejuicht. Het kabinet wil een dergelijke
aanpak – vooral omdat het hier gaat om beleid buiten de nationale Ruimtelijke
Hoofdstructuur – overlaten aan de provincies en gemeenten en hier niet
in de PKB verplichten.286. Na het omzetten van een recreatiewoning in een gewone woning telt
deze woning mee in de ontwikkeling van de woningvoorraad in een gemeente als
uitbreiding van de woningvoorraad.Alleen diegenen die ingeschreven staan in het gemeentelijke bevolkingsregister
tellen mee als eigen bevolking.287. Alle landelijk routenetwerken dienen door Provincies en gemeenten
te worden beschermd via het opnemen van deze routes in de streek- en bestemmingsplannen.
De BRTN (Basisrecreatietoervaart Nederland ) heeft in de Nota Ruimte een PKB
status. (kaart 8)288. Het Rijk stimuleert provincies via de afspraken in het uitvoeringscontract
en de toekomstige afspraken in het kader van het ILG. Daarnaast wordt op het
gebied van kennis, onderzoek en voorlichting samengewerkt met andere partijen
als waterschappen en belangenorganisaties.289. Provincies zijn wettelijk niet bevoegd om belasting te heffen op
toerisme of recreatie. Het voorstel om provincies die mogelijkheid wel te
bieden deelt het kabinet om verschillende redenen niet. Ten eerste hebben
provincies voldoende eigen inkomsten, met name uit de opcenten motorrijtuigenbelasting,
om de aanleg van fiets- en wandelpaden te bekostigen. Voorts wordt er door
gemeenten al toeristenbelasting geheven, waaruit onder meer ook de aanleg
en het onderhoud van fiets- en wandelpaden kunnen worden bekostigd. De invoering
van een toeristenbelasting door provincies zoals door Groen Links wordt voorgesteld,
betekent een onwenselijke lastenverzwaring voor toeristen en/of ondernemers
in deze branche.290. In algemene zin ziet het kabinet een rol voor agrariërs in de
vergroting van de toegankelijkheid, herbergzaamheid en aantrekkelijkheid van
het agrarisch cultuurlandschap.In het kader van de verbreding van de bedrijfsactiviteiten van agrariërs
zijn er tal van mogelijkheden, ook commerciële, om de recreatiemogelijkheden
voor fietsers en wandelaars te vergroten. In zijn/haar rol als ondernemer
kan daarbij gedacht worden aan bijvoorbeeld logiesverstrekking, kamperen bij
de boer, tal van andere recreatieactiviteiten op landbouwbedrijven, de verkoop
van producten etc. Vanuit de meer maatschappelijke rol van de agrariër
kan daaraan, deels ter aanvulling, gedacht worden aan de agrariër als
leverancier van (toegankelijke) ruimte, een mooi landschap en natuur. Zo zijn
er agrarische natuurverenigingen, die hun activiteiten mede richten op het
meer toegankelijk maken van de agrarische grond voor wandelaars. Een activiteit
die het kabinet sterk toejuicht. In dat kader heeft het ter ondersteuning
o.a. een leidraad voor de aanleg van wandelroutes op agrarische grond laten
vervaardigen, wat een vervolg krijgt in de vorm van een pilot.291. Zie het antwoord vraag 96.292. De fysieke gesteldheid van Nederland maakt het in zijn algemeenheid
van belang dat bij de keuze en ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties
zorgvuldig wordt gekeken naar de effecten op de waterhuishouding. In het grootste
deel van de Randstad is deze gesteldheid ongunstig voor de ontwikkeling van
bouwlocaties door de kosten vanwege de negatieve effecten. Om deze reden is
dit criterium ook meegenomen in de Kengetallen Kosten en Baten Analyse Verstedelijkingsalternatieven
Randstad (KKBA), die in het kader van de Nota Ruimte is uitgevoerd. Deze analyse
is u dit voorjaar toegestuurd. Uit deze KKBA is gebleken dat
de kosten van de effecten op de waterhuishouding door woningbouw bij een keuze
voor Almere, relatief gunstig scoort ten opzichte van andere grote locaties
in de Randstad.293. Op hoofdlijn wordt op grond van de rijksvisie op het IJsselmeergebied
(2002) gestreefd naar een concentratie van menselijke activiteiten en gebruiksfuncties
in de zuidelijke zone. De kernkwaliteiten van rust, openheid en natuurlijkheid
kunnen het beste worden gewaarborgd in de noordelijke zone. Bij de formulering
van de uitgangspunten voor de plaatsing van windturbines in het IJsselmeer
heeft de overweging dat windturbines landschappelijk het beste aansluiten
bij «nieuwe strakke dijken» het meeste gewicht gekregen. Daarom
zijn de aan het IJsselmeer grenzende dijken van Wieringermeerpolder, Noordoostpolder
en Oostelijk Flevoland aangeduid als «buitendijkse zoeklocatie windmolens».
Dit beleid wordt gedragen door de betrokken provincies en sluit aan op reeds
bekende marktinitiatieven.De beschermingsverplichtingen van de Europese Vogelrichtlijn en andere
wet- en regelgeving blijven met deze uitspraken in de Nota Ruimte onverkort
gelden. Dit impliceert dat besluiten over concrete windturbineprojecten aan
alle (inter-)nationale wet- en regelgeving zullen moeten worden getoetst.294. De Bollenstreek is in de Nota Ruimte benoemd tot één
van de greenports. Extra bebouwing in het gebied is alleen mogelijk voor zover
het de greenportfuntie niet hindert. Niet voor niets is bij de passage over
de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer e.o. aangegeven dat niet wordt verwacht
dat er ruimte is voor meer dan de opvang van de eigen woningbehoefte in de
Bollenstreek. Het realiseren van een Bollenstad brengt de greenportfunctie
in gevaar en kan bovendien niet rekenen op enig regionaal draagvlak. Daarbij
komt dat het niet nodig is een Bollenstad te realiseren om het Groene Hart
van nieuwe bebouwing te ontlasten. De in de nota Ruimte geboden bouwmogelijkheden
in het Groene Hart zijn niet bijzonder groot en dienen maximaal de opvang
van de eigen bevolking, volgens migratiesaldo nul.295. Zie het antwoord op vraag 148.296. Het Groene Hart wordt momenteel toegankelijker gemaakt met rijksmiddelen
die in het kader van de diverse Landinrichtingen worden ingezet en met behulp
van de regeling Groene Hart Impuls. Hierin worden onder andere het uitzetten
van routes en het daadwerkelijk realiseren van routes met subsidie ondersteund.
In samenwerking met onder andere de ANWB is onlangs een project afgerond waarmee
meer dan veertig wandelroutes zijn beschreven en uitgezet. Als gevolg van
de vernieuwde samenwerking van de Groene Hart provincies en de extra middelen
die voor de Nationale Landschappen via het ILG beschikbaar komen zal de toegankelijkheid
van het Groene Hart nog kunnen toenemen.297. Ten aanzien van de winning van kalksteen is in de Nota Ruimte aangegeven
dat de winning van mergel op het plateau van Margraten zal worden afgebouwd.
In het eerste Structuurschema Oppervlaktedelfstoffen is als overgangsmaatregel
opgenomen dat een laatste beperkte uitbreiding van groeve 't Rooth mogelijk
is. Het rijk laat hierbij de instemming met de omvang van de uitbreiding afhangen
van de nadere motivering door de provincie. Dit was al eerder opgenomen in
de brief van het kabinet betreffende bouwgrondstoffen van 23 mei
2003 en is bestaand rijksbeleid. Het is mij bekend dat de provincie een nadere
motivering reeds gegeven heeft. Nu de Raad van State deze heeft vernietigd,
is het wachten op een nieuw besluit van de provincie Limburg waarin de omvang
van de uitbreiding heroverwogen of beter onderbouwd wordt.298. Het rijksbeleid bestaat uit de beslissingen van wezenlijk belang
die in de Nota Ruimte zijn opgenomen. Provincies en gemeenten wordt gevraagd
daarmee in hun beleid rekening te houden. Als nadere toelichting daarop is
toegevoegd dat de winning van mergel op het plateau van Margraten wordt afgebouwd
maar dat een laatste beperkte uitbreiding van 't Rooth mogelijk is. De precieze
omvang van de uitbreiding hangt af van de nadere motivering van de provincie.
De opname van de genoemde passage in de Nota Ruimte is conform bestaand rijksbeleid.299. Nee, daartoe is het kabinet niet bereid (zie de antwoorden op vraag
297 en 298). Het is aan de provincie Limburg om te besluiten al dan niet de
procedure voor ruimtelijke reservering van de uitbreiding van de groeve 't
Rooth, met inachtneming van de uitspraak van de Raad van State, opnieuw in
te gaan.300. De militaire activiteiten in het waddengebied zullen aan de orde
komen in een aangepast deel 3 van de PKB Derde Nota Waddenzee, dat eind van
dit jaar aan de Tweede Kamer zal worden toegezonden. Daarin zal ook ingegaan
worden op genoemde motie die door de Tweede Kamer is aangenomen tijdens de
behandeling van pkb deel 3 van de Derde Nota Waddenzee in maart 2002.301. Uitgangspunt voor het rijksbeleid inzake windenergie op de Noordzee
is het waar mogelijk en zinvol combineren van verschillende functies ten einde
de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten. Het oogmerk
is daarnaast geweest een zo groot mogelijk gedeelte van de Noordzee voor windenergie
open te stellen.Dat betekent dus zo weinig mogelijk uitsluitingen, behalve daar waar medegebruik
echt niet mogelijk is omdat het gaat om activiteiten die zich nu of binnen
afzienbare tijd niet verdragen met het plaatsen van windmolens. De Nota Ruimte
geeft aan welke activiteiten dat zijn: scheepvaartroutes en clearways, aanloopen
ankergebieden, defensiegebieden en reserveringsgebieden voor winning van beton-
en metselzand. Daarnaast is de 12 mijlszone (behoudens enkele uitzonderingen),
vanuit de beleidslijn om zichthinder vanaf de kust beperkt te houden, als
uitsluitingsgebied aangewezen.Het in beginsel vrijhouden van de 12 mijlszone heeft uiteraard tot gevolg
dat windmolens verder uit de kust moeten worden geplaatst dan wanneer een
dergelijk beleidslijn niet zou worden aangehouden.De uitsluitingsgebieden zijn aangegeven op de in de nota Ruimte opgenomen
kaart Noordzee en Waddenzee.302. Het kabinet hecht grote waarde aan het realiseren van tenminste 1500
MW windenergie te land in 2010. In het kader van de door het rijk met provincies
gemaakte afspraken zijn zij aan zet om de provinciale taakstelling windvermogen
concreet in te vullen. Het kabinet meent, dat het de provincies ook voldoende
ruimte moet bieden om die taakstellingen te verwezenlijken. Tevens is het
kabinet van oordeel, dat bij de inpassing van windturbines de aspecten zichthinder
en mogelijke vogelsterfte adequaat meegewogen moeten worden.Deze factoren afwegende meent het kabinet dat een absoluut verbod op het
installeren van windturbines bij de Afsluitdijk en in open water niet
op zijn plaats is. De discussie in 2002 over het Interprovinciale Project
Windmolenpark Afsluitdijk (IPWA) heeft evenwel duidelijk gemaakt dat het landschap
van het IJsselmeer en met name van de Waddenzee kwetsbaar is voor dit soort
projecten.Daarom is voor de kwalificatie «ongewenst» gekozen. Om meer
duidelijkheid te verkrijgen heeft het kabinet in de Nota Ruimte, volgend op
de uitspraken over windturbines in grote wateren, een onderzoek aangekondigd,
dat meer precies gezegd beoogt te bepalen of en zo ja welke manieren van plaatsing
en ontwerp van windturbines nabij de Afsluitdijk en de Houtribdijk landschappelijk
verantwoord kunnen worden geacht. Hierbij zal de motie Augusteijn-Esser over
windturbines in de Waddenzee (maart 2002) worden betrokken.Zo er overigens sprake zal zijn van het eventueel installeren van windturbines
op genoemde plaatsen, dienen bij de concrete besluitvorming over deze projecten
de nationale en internationale afwegingskaders van beschermde natuurgebieden
en andere relevante regelgeving in acht genomen te worden.303. Het kabinet is van oordeel dat winning, opslag en opsporing van aardgas
geschieden om dwingende redenen van groot openbaar belang – en als zodanig
zullen worden meegewogen bij de individuele beoordelingen in het kader van
de ruimtelijke bescherming van VHR-gebieden en de EHS – omdat het meent
dat het van groot belang is dat zo veel mogelijk aardgas uit de Nederlandse
kleine velden wordt gehaald, zodat het volle potentieel aan aardgasvoorraden
wordt benut. Opsporing, opslag en winning van aardgas zijn van groot belang
voor de Nederlandse economie, voor de voorzieningszekerheid en voor de transitie
naar een duurzame energiehuishouding.Bij de beoordeling van de afzonderlijke vergunningaanvragen voor het al
dan niet toestaan van opsporing, winning en opslag van aardgas in VHR- en
EHS-gebieden is het voor die gebieden geldende afwegingskader van toepassing.
Indien de voorgenomen activiteit significante effecten heeft op de wezenlijke
kenmerken en waarden van die gebieden, kan slechts toestemming worden gegeven
indien aan twee voorwaarden voldaan is:a) de voorgenomen activiteit dient te geschieden om (dwingende) reden
van groot openbaar belang.b) er moeten voor de activiteit geen (reële) alternatieven zijn.Wordt de activiteit toegestaan, dan moeten de gevolgen gemitigeerd en
zonodig gecompenseerd worden.De leden van de D66-fractie hebben de volgende vragen
en opmerkingen:Algemeen304. Het kabinet zet een scala aan maatregelen in ter stimulering van
de kenniseconomie:a) Ruimtelijk faciliteren van een gebundelde ontwikkeling van mainports,
greenports, en stedelijke gebieden, als voorwaarde voor een aantrekkelijk
vestigingsklimaat voor ondernemersb) Generieke stimulering van innovatie via het instrumentarium van de
innovatiebrief (TK 2003–2004, 27 406, nr. 4). Drie hoofdlijnen
daarbinnen:– versterken van innovatieklimaat (stimuleren R&D, wegnemen
tekort aan kenniswerkers)– meer innoverende bedrijven (technostarters, kennisoverdracht naar
MKB, gerichte acquisitie door Commissariaat Buitenlandse Investeringen in
Nederland (CBIN)– focus en massa op strategische innovatieterreinen door het stimuleren
van programmatische R&D-samenwerking op zwaartpuntenc) Programmatische stimulering van stedelijke innovatie via beleidsonderdeel
stedelijke economie van het grotestedenbeleidd) Stimulering van viertal potentiële innovatie hotspots in Nederland.
Dit is geagendeerd in de nota over gebiedsgerichte economische perspectieven,
getiteld «Pieken in de Delta».– Het kabinet onderzoekt daarbij met voorrang hoe de bestaande potenties
van de brainport Eindhoven/Zuidoost-Brabant, onderdeel van de grensoverschrijdende
toptechnologieregio Eindhoven-Leuven-Aken, verder kunnen worden benut. Hiertoe
is inmiddels op initiatief van het ministerie van Economische Zaken een regiegroep
opgericht om de nationale en regionale initiatieven voor kennisontwikkeling
en -verspreiding op elkaar af te stemmen. De insteek hierbij is om op korte
termijn en via samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden
tot majeure projecten te komen die het innovatievermogen van de regio versterken.
De verwachting is dat al dit najaar de eerste projecten van start kunnen gaan.– Met de ervaringen die hierbij worden opgedaan zal het kabinet
zich ook inspannen voor de andere potentiële hot spots in Oost-Nederland
(Triangle), de Noord- (inclusief Utrecht) en de Zuidvleugel van de Randstad.Vragen per pagina305. Zie antwoord op vraag 23.306. Zie antwoord op vraag 56.307. Op dit moment zijn er volgens onderzoek weinig kwantitatieve ruimtekorten
in Nederlandse regio's. Wel kennen enkele regio's als bijvoorbeeld Schiphol,
IJmond/Zaanstreek Rijnmond grote behoefte aan nieuwe bedrijventerreinen (zie
streekplan Noord-Holland Zuid), waarvoor het aanbod op korte termijn niet
voldoende is.Het is echter essentieel om bij de planning van bedrijventerreinen voor
een structurele aanpak te kiezen en over de conjunctuurgolven heen te kijken.
Gelet op de periode (circa 7 jaar) die het gemiddeld vraagt om een bedrijventerrein
voor uitgifte beschikbaar te krijgen is het wel zo dat zich bij het merendeel
van de provincies op termijn problemen met aanbod kunnen voordoen (ETIN, Werklocaties
2003). Punt van zorg blijft de middellange en lange termijn (tot 2010–2015);
de vraag naar bedrijventerrein zal groot blijven. Om voor een economische
opleving, die zich momenteel voorzichtig aandient, ruimtelijk te kunnen accommoderen
is voldoende en voldoende gevarieerd bedrijventerreinaanbod noodzakelijk;
ook voor bedrijven met specifieke vestigingseisen en ruimtelijk moeilijke
inpasbare bedrijven.308. Er is voor gekozen om niet de lagenbadering als abstract begrip maar
de concrete doorvertaling daarvan naar een aantal wezenlijk kenmerken van
de ruimtelijke hoofdstructuur en basiskwaliteit zoals beschreven in de hoofdsstukken
2 en 3 als gemarkeerde PKB tekst op te nemen. Het Kabinet verwijst u hiervoor
ook naar vraag 60.309. Inderdaad wijst u daar terecht dat verklaart ook waarom deze eis
als gemarkeerde tekst is uitgewerkt in 3.4.4 (blz. 137) en 3.4.5.1. (blz.
139).310. De Nota Ruimte hecht inderdaad belang aan een goede afstemming tussen
ruimtelijke inrichting en mobiliteit. De mobiliteitstoets wordt niet genoemd
in het basiskwaliteitschema omdat het, anders dan de genoemde Watertoets,
geen formeel toetsinstrument betreft. Hier is bewust voor gekozen om de creatie
van extra regelgeving te voorkomen.Onder de naam Mobiliteitstoets is door het Rijk en de decentrale overheden
gezamenlijk een pakket hulpmiddelen ontwikkeld die kunnen helpen om mobiliteitsaspecten
tijdig en adequaat mee te nemen in de planvorming van bedrijventerreinen,
woningbouwlocaties en voorzieningen. Zo zijn er kengetallen ontwikkeld die
helpen bij het voorspellen van vervoersstromen die een locatie genereert.
Het Mobiliteitstoetsproject is inmiddels afgerond en heeft een vervolg gekregen
in een driejarige kennisen stimuleringsprogramma «Ruimte en Mobiliteit».
Het programma wordt uitgevoerd onder de vlag van het Kennisplatform Verkeer
en Vervoer en is dit voorjaar van start gegaan. Het accent van het programma
ligt op het bijeenbrengen van partijen en het verspreiden van kennis en goede
voorbeelden. Daarnaast wordt doorgegaan met kennisontwikkeling. De inhoud
van het programma wordt bepaald door een gebruikersraad met onder andere vertegenwoordigers
van de diverse overheden.311. Om misverstanden te voorkomen: het kabinet is voornemens om eens
in de 2 jaar te bezien of de geboden beleidsruimte in de praktijk voldoende
is. Zoals aangekondigd in 1.4.4. (blz. 34) zal eens in de 2 jaar een voortgangsrapportage
opgesteld worden welke ook vergezeld zal gaan van een rapportagedoor het MNP
en RPB. Daarbij is niet uitgesloten dat uit deze trajecten het signaal komt
dat de beleidsruimte te royaal is of verkeerd gebruikt wordt.312. Hiermee is bedoeld dat, wanneer dit voor de uitvoering van deze nota
noodzakelijk is, door de minister richtlijnen kunnen worden gepubliceerd,
die de beleidsuitspraken van de Nota Ruimte nader preciseren en nader aangeven
hoe de concrete beleidsuitvoering dient plaats te vinden.313. Zie antwoord op vraag 111.314. Zie de antwoorden op vraag 9 en 112. Wanneer op basis van de uitkomsten
van monitoring het noodzakelijk blijkt om strakkere afspraken te maken, zullen
daartoe voorstellen worden gedaan bij de eerstkomende bijstelling van de Uitvoeringsagenda
in 2006. Wanneer dat nodig is, zal dat de vorm kunnen hebben van nadere richtlijnen
voor specifieke beleidsonderwerpen, binnen de inhoudelijke kaders van de Nota
Ruimte. Dat kan betrekkelijk snel via een beleidsbrief aan uw Kamer. Vooralsnog
gaat het Kabinet er vanuit dat de decentrale overheden hun verantwoordelijkheid
zullen nemen.315. Zie vraag 184.316. Zie vraag 119.317. De samenwerking aangaan is vrijwillig maar wanneer afspraken zijn
gemaakt zijn die afspraken verplichtend naar elkaar.318. Ja. In zijn stimulerende rol geeft het rijk prioriteit aan de centra
die reeds zijn aangewezen als nieuwe sleutelprojecten (NSP's) te weten: Amsterdam
Zuidas, Rotterdam Centraal, Den Haag Centraal, Utrecht Centraal , Breda Centraal
en Arnhem Centraal. Het rijk heeft voor ondersteuning van de NSP's in totaal
ruim € 1 miljard beschikbaar (FES/NSP € 340 miljoen, 2004
t/m 2010 en MIT € 838 miljoen). Voor de NSP projecten speelt dat
het rijk met gemeenten en private partijen uitvoeringscontracten wil sluiten
of recent heeft gesloten. Na het sluiten van deze contracten kan de realisatie
ter hand worden genomen.Daarnaast ondersteunt het rijk vanuit het Budget Investeringen Ruimtelijke
Kwaliteit (BIRK) een aantal centrumstedelijke ontwikkelingen in de nationale
stedelijke netwerken. Het rijk zal in de komende periode hierover een beslissing
nemen.319. Dit is een uitvloeisel van de bestuurlijke afspraken zoals gemaakt
ten tijde van het kabinet Kok-II in het kader van het landsdelig overleg met
de bestuurders van het noorden van Nederland over de Vijfde Nota Ruimtelijke
Ordening. De afspraak waar het hier om gaat is dan ook terug te vinden in
deel 3 van de Vijfde Nota, net als de afspraken in het kader van het Langman-akkoord
die bijdragen aan het wegwerken van het faseverschil met de andere delen van
Nederland. Het kabinet heeft aan deze afspraken met het noorden niet willen
tornen. Net als het kabinet Kok-II, heeft dit kabinet geen noodzaak gezien
voor de andere delen van Nederland dergelijke specifieke afspraken in de nota
op te nemen.Uitgangspunt voor het rijk is dat de drie noordelijke provinciehoofdsteden
door het rijk gelijkwaardig worden behandeld. Dit houdt bijvoorbeeld in dat
een financieel instrument van het rijk dat van toepassing kan zijn op de steden
Groningen en Assen evenzeer kan gelden voor de stad Leeuwarden.320. Zie hiervoor het antwoord op vraag 30.321. Wat betreft het eerste deel van de vraag: uit de uitgevoerde strategische
verkenning Haarlemmermeer–Almere is gebleken dat het bestaande spoorwegnet
voldoende capaciteit heeft om de verwachte sterke vervoerontwikkeling in het
spoorvervoer van en naar Almere af te wikkelen als de bestaande plannen in
de spoorcorridor en de maatregelen uit het herstelplan spoor zijn doorgevoerd.
De Zuiderzeelijn biedt de mogelijkheid tot een extra verbetering van de bereikbaarheid
per openbaar vervoer in de Noordvleugel van de Randstad en de mogelijkheid
een snelle verbinding naar het Noorden te combineren met een ruimtelijke ontwikkeling
van Almere (onder andere Pampus). Daarom is deze koppeling met de Zuiderzeelijn
nadrukkelijk in de Nota Ruimte opgenomen. De verschillende opties worden in
de prijsvraagfase van het project Zuiderzeelijn bezien. De marktvoorstellen
zullen duidelijkheid bieden over de haalbaarheid van de snelle Zuiderzeelijn
alternatieven en daarbij tevens inzicht geven in kansrijke voorstellen voor
de (regionale) bereikbaarheid van de Noordvleugel. Voor de prijsvraag is een
tracé door het IJmeer een variant.Wat betreft het tweede deel van de vraag het volgende.De HSL is een van de alternatieven voor een snelle verbinding naar het
Noorden. Als er marktpartijen zijn die brood zien in opties die in de richting
gaan van uw suggestie, dan zal dit blijken uit de prijsvraag. Het is mogelijk
dat marktpartijen een koppeling van de ZZL en de HSL-Zuid aan de orde stellen.
Ook andere directe treinverbindingen dan door u gesuggereerd zijn denkbaar.
De treinverbindingen moeten tevens in het licht van het gehele spoornetwerk
bezien worden. Het kabinet wacht eerst de concrete voorstellen
uit de markt af. Het kabinet heeft over uw concrete suggestie voor directe
treinverbindingen op dit moment dan ook geen mening.U doet tevens de suggestie op korte termijn reeds de HSL-Zuid door te
laten rijden over bestaand spoor naar Almere. De concessie voor de HSL-Zuid
voorziet niet in het doorrijden van HSL-zuidtreinen. Het kabinet is niet voornemens
op korte termijn deze optie in de HSL-concessie mogelijk te maken. Andere
treindiensten op het bestaande net voorzien in het verwerken van de vervoerstromen
met veel spitsvervoer van en naar Almere.322. Nee.323. Het rijk heeft op een aantal onderwerpen bij basiskwaliteit een eigen
verantwoordelijkheid. Zo is het rijk verantwoordelijk voor het gehele rijkswegennet.
Niet het gehele rijkswegennet maakt echter onderdeel uit van de Ruimtelijke
hoofdstructuur. Vandaar dat het rijk waar het een specifieke rijksverantwoordelijkheid
betreft, gerichte financiële bijdragen kan geven.Voor het geheel van doelstellingen voortvloeiend uit de basiskwaliteit
geldt dat het rijk geen afwachtende houding zal aannemen maar ook een stimulerende
en faciliterende rol zal spelen. Zo is de instelling van onder meer een Kenniswijzer
een instrument om gericht signalen van andere overheden te ontvangen over
de problemen waar zij tegenaan lopen en na te gaan of er dan een rol voor
het rijk aan de orde is. Ook andere stimuleringsmiddelen zullen worden ingezet.
Voor het realiseren van het bundelingsbeleid kan bijvoorbeeld verwezen worden
naar de handreiking «Zoeken naar Ruimtewinst», die het Kabinet
in april van dit jaar naar de decentrale overheden heeft gestuurd. Daarmee
kunnen zij op methodische wijze de capaciteit binnen het bestaande bebouwde
gebied bepalen. Tot slot kunnen er wel degelijk financiële instrumenten
verbonden zijn aan basiskwaliteit, zo hebben de middelen voor ISV ook betrekking
op gemeenten buiten de nationale RHS en zijn de middelen voor geluidssanering
in het kader van de Wet geluidhinder bestemd voor alle knelpunten langs spoor
en weg.324. Het kabinet acht het wenselijk dat gemeenten in regionaal verband
afspraken maken, maar vindt het, uitgaande van de sturingsfilosofie en het
streven naar deregulering, niet noodzakelijk om dit verplichtend op te leggen.325. Teneinde herhaling en/of overlap van de PKB-teksten in de Nota Ruimte
zo veel als mogelijk te voorkomen, is in paragraaf 2.3.2.8 «Waarborging
van de wateropgave bij verstedelijking» toegelicht op welke wijze de
deelstroomgebiedsvisies doorwerken. De daadwerkelijke opgave ten aanzien van
deelstroomgebiedsvisies met betrekking tot «anticiperen op en meebewegen
met water» staat in paragraaf 3.2.4.2 (pag. 113).Daar staat als PKB-tekst: «Provincies en gemeenten dienen er voor
te zorgen dat de ruimtelijke aanspraken uit de deelstroomgebiedsvisies en
de stedelijke waterplannen – na afweging – vastgelegd worden in
provinciale beleids- en streekplannen (uiterlijk 2007), respectievelijk in
structuur- en bestemmingsplannen. Het rijk ziet hier op toe vanuit zijn toezichthoudende
rol op ruimtelijke plannen. Bij in gebreke blijven zal het rijk zijn aanwijzingsbevoegdheid
gebruiken.»326. De nieuwe Wro biedt straks de mogelijkheid om een betere relatie
te leggen tussen ruimtelijke ordening en milieu. Dat kan door bij amvb (of op provinciaal niveau door middel van een verordening) nadere
regels te stellen omtrent de inhoud van een bestemmingsplan. Een dergelijke
amvb is een algemeen verbindend voorschrift en allerminst vrijblijvend. De
bij amvb te stellen regels kunnen betrekking hebben op kwaliteitseisen die
zowel een ruimtelijke component als een milieucomponent hebben. Daarbij kan
bijvoorbeeld gedacht worden aan zonering, waarbij milieubelastende activiteiten
ruimtelijk worden gescheiden met het oog op een veilig woonmilieu, maar ook
aan het benoemen/vastleggen van milieukwaliteiten voor een specifiek gebied.
Van de mogelijkheid om richtlijnen op te stellen zal het Rijk gebruik maken
op het moment dat uit de monitoring blijkt de geformuleerde beleidsdoelen
(«input») niet tot de gewenste resultaten leidt («outcome»).327. Rijk en provincies maken jaarlijks afspraken over de realisatie van
de EHS, zowel op het gebied van de planologische bescherming als op het gebied
van de fysieke realisatie. In het laatste geval worden thans tussen Rijk en
provincies uitvoeringscontracten gesloten. De provincie is verantwoordelijk
voor de uitvoering. Vanaf 2007 worden tussen Rijk en provincies meerjarige
prestatiecontracten opgesteld in het kader van het Investeringsbudget Landelijk
Gebied (ILG). Via het ILG worden afrekenbare doelen, middelen en prestaties
aan elkaar gekoppeld. De provincies zijn ook dan verantwoordelijk voor de
uitvoering. Het Rijk controleert en toetst de prestaties van de provincies.328. Zie het antwoord op vraag 143.329. Zie het antwoord op vraag 255.330. Het Rijk toetst streekplannen op basis van de globale begrenzing
in de Nota Ruimte, met in achtneming van landschappelijke, cultuurhistorische
en natuurlijke kwaliteiten zoals in de PKB opgenomen (de kernkwaliteiten).
De SER onderscheidt naast het criterium landschappelijke kenmerken, de criteria
functionele relaties (zoals die tussen wonen, werken en recreatie) en lagenbenadering.
Provincies kunnen deze criteria gebruiken om de globale begrenzing te preciseren.
Bij de toetsing van de definitieve begrenzing zal het rijk echter alleen de
globale begrenzing en de kernkwaliteiten betrekken.331. Zie het antwoord op vraag 148.332. De verlaging van de woningbouwtaakstelling naar 3700 woningen is
het kabinet niet bekend. Volgens de informatie van het kabinet gaat de provincie
nog steeds uit van 4500 woningen. Niettemin blijft het noodzakelijk om het
gebied aan het Groene Hart te ontrekken, ook in het geval van een mogelijk
verlaagde opgave. Op deze wijze is het mogelijk om voldoende woningbouw te
realiseren die nodig is om aan de woningbouwopgave voor de Noordvleugel te
voldoen. Wanneer de Bloemendalerpolder en het KNSF terrein binnen het Groene
Hart zouden blijven dan is alleen een substantieel kleinere taakstelling mogelijk
op grond van het nationaal ruimtelijk beleid. Er zou dan niet meer gebouwd
mogen worden dan voor de eigen aanwas van de gemeenten noodzakelijk is.333. Nee, het rijk vereist geen compensatie als een gebied in een voormalige
rijksbufferzone een stedelijk karakter krijgt. Het rijk vindt het van belang
dat er binnen de nationale stedelijke netwerken voldoende recreatieve groenvoorzieningen
zijn. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij provincies,
regio's en gemeenten. De provincie en gemeenten kunnen er bijvoorbeeld voor
kiezen om tussen de Ringvaart en de Sloterplas dagrecreatieve voorzieningen
aan te leggen, maar dat zou ook eventueel elders in deze voormalige rijksbufferzone
kunnen.334. Met betrekking tot de criteria op grond waarvan de afweging tussen
het te beschermen en te behouden belang en het met het plan of project gemoeide
belang zal worden gemaakt vindt thans een nadere uitwerking plaats in het
kader van het Integraal Beheerplan Noordzee 2015. Het rijk zal eind 2004 het
Integraal Beheerplan voor de Noordzee uitbrengen.BIJLAGE BIJ VRAAG 10: KADERSTELLINGBasiskwaliteit: Economie, infrastructuur en verstedelijkingAlgemene paragraaf over handhaving is: 1.4.4 (blz. 33 – 34)Naast de doorwerking op basis van de voor het rijk bindende PKB-uitspraken
en de bijbehorende kaarten, hecht het rijk aan daadwerkelijke realisering
van ten minste de basiskwaliteit. Niet alleen het rijk, maar ook provincies,
(samenwerkende) gemeenten en waterschappen zijn verantwoordelijk voor consistente
en rechtmatige realisatie, toepassing en handhaving van de ruimtelijke regels;
een verantwoordelijkheid waarop de decentrale overheid door het rijk aangesproken
kan – en waar nodig – zal worden............Doorwerking van het in deze nota opgenomen nationaal ruimtelijk beleid
in streekplannen en in het overige ruimtelijk beleid van provincies en (samenwerkende)
gemeenten dient op een zodanige wijze te geschieden dat plannen en beleid
een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen
en concrete (bouw)plannen waarvoor de procedure ex. artikel 19 van de huidige
WRO wordt gevolgd. Ten behoeve van een effectieve doorwerking en handhaving
van het nationaal ruimtelijk beleid zal het rijk, wanneer het dat nodig acht,
periodiek richtlijnen publiceren met betrekking tot specifieke beleidsonderwerpen,
binnen de inhoudelijke kaders van de Nota Ruimte. (blz. 33 en 34).BasiskwaliteitKader/legitimiteitDoorwerking en HandhavingVoldoende en tijdige beschikbaarheid van
ruimte voor alle functies Provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk voor een voldoende
en tijdige beschikbaarheid van ruimte voor wonen en werken en de daarbij behorende
voorzieningen, groen, water recreatie, sport en infrastructuur. Het aanbod
van ruimte sluit ook kwalitatief aan bij de vraag. De provincie, respectievelijk
de WGR-plusregio's zijn met name verantwoordelijk voor de reservering van
ruimte op de lange termijn, gemeenten met name voor de beschikbaarheid van
ruimte op kortere termijn. Om eventuele tekorten aan ruimte voor de functies
wonen en werken te voorkomen toetst het rijk of provincies en – voorzover
het om binnenregionale vraagstukken gaat – de WGR-plusregio's in voldoende
mate de ruimtebehoefte honoreren. (blz 84) Op basis van deze of een geactualiseerde schatting* zal het rijk in het kader
van de streekplanprocedure beoordelen of er per provincie voldoende en bij
de vraag aansluitende ruimte voor de aan de verstedelijking verbonden functies
wordt gereserveerd. Een beargumenteerde en met berekeningen gestaafde onderbouwing
van streek- en structuurplannen, die rekening houdt met herstructurering en
transformatie en met de samenhang tussen vernieuwing en uitleg (die onder
meer kan bijdragen in de noodzakelijke «schuifruimte») is daarvoor
wenselijk. (blz 85) * Hier wordt verwezen naar
de schatting welke is opgenomen op blz 85 Bundelingsbeleid verstedelijking en economische
activiteiten Het provinciale respectievelijk regionale ruimtelijk beleid biedt
elke gemeente de mogelijkheid: – om zoveel woningen te kunnen laten
bouwen als overeenkomt met hun natuurlijke bevolkingsaanwas, gedefinieerd
als het aantal woningen dat nodig is wanneer het saldo van alle verhuisbewegingen
op nul wordt gesteld. Dit wordt ook wel de «migratiesaldo nul»-benadering
genoemd; – voldoende ruimte te bieden voor lokaal georiënteerde
bedrijvigheid. Gemeenten zijn niet verplicht (al dan niet volledig) gebruik
te maken van deze mogelijkheid: afstemming in regionaal verband is wenselijk
om te komen tot de juiste woonmilieutypen en locatiekeuzen, met name in relatie
tot de woning- bouwafspraken (zie ook paragraaf 2.2.3.2). Waar dit aan
de orde is, kunnen, in overleg met de provincie of waar dit relevant is WGR-plusregio's,
gemeenten hierover onderling afspraken maken. Bij de wijze waarop gemeenten
hieraan invulling geven, dienen deze onder andere rekening te houden met hetgeen
beschreven staat in paragraaf 3.4.5. Voor de nationale
landschappen geldt dat per nationaal landschap ruimte geboden wordt voor ten
hoogste migratiesaldo nul. De provincie overlegt met betreffende gemeenten
hoe deze woningbouwopgave over de gemeenten wordt verdeeld en maakt daarover
afspraken. Daarbij kunnen wettelijke basiskwaliteitsregels (bijvoorbeeld met
betrekking tot geluid of externe veiligheid) aanzienlijke ruimtelijke beperkingen
opleggen. Ook ander rijksbeleid uit deze nota ten aanzien van Ecologische
Hoofdstructuur, de Vogel- en Habitatrichtlijn- en Natuurbescher- mingswetgebieden
en veiligheid voor hoog water kunnen dusdanig omvangrijke ruimtelijke beperkingen
opleggen, dat het moeilijk, onmogelijk dan wel ongewenst is om aan de betreffende
gemeente ruimte te bieden om te kunnen bouwen voor «migratiesaldo nul».
De provincie, respectievelijk de WGR-plusregio, mag in dergelijke gevallen
gemotiveerd de woningbouwbehoefte elders accommoderen. (blz 84) Bundeling
van verstedelijking en economische activiteiten betekent dat nieuwe bebouwing
voor deze functies grotendeels geconcentreerd wordt gelokaliseerd, dat wil
zeggen in bestaand bebouwd gebied, aansluitend op het bestaande bebouwde gebied
of in nieuwe clusters van bebouwing daarbuiten. Daarbij wordt aangesloten
bij de bestaande ruimtelijke structuren. Voor wat betreft het verspreid bouwen
in het buitengebied wordt verwezen naar paragraaf 3.4.3. Provincies en –
voorzover het om binnenregionale vraagstukken gaat – de WGR-plusregio's,
geven het bundelingsbeleid zo vorm dat het de vraag naar ruimte van alle aan
de verstedelijking verbonden functies in al zijn diversiteit accommodeert
en de rijksdoelstelling krachtige steden en vitaal landelijk gebied ondersteunt.
De invulling van het provinciale bundelingsbeleid sluit aan bij de integrale
ontwikkelingsdoelstellingen van het betreffende gebied en de daarin liggende
steden en dorpen. Dit geldt specifiek voor de keuze van locaties voor verstedelijking
en economische activiteiten (zowel in bestaand bebouwd gebied als daarbuiten)
en van de verhouding tussen de omvang van de gebundelde en de meer verspreide
bebouwing in het buitengebied. Waar in het buitengebied bijzondere natuurlijke
en landschappelijke waarden beschermd of ontwikkeld moeten worden en voor
gebieden die de waterproblematiek moeten helpen oplossen gelden mogelijk beperkingen
voor verstedelijking. (blz 82/83) Het rijk toetst of provincies en – voorzover het om binnenregio- nale
vraagstukken gaat – de WGR-plusregio's het bundelingsbeleid voor verstedelijking
en economische activiteiten in het provinciale en regionale ruimtelijk beleid
opnemen. (blz 83) Afspraken met provincies
over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. 
 Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)Bundelingsbeleid en ruimtelijke inpassing
van (hoofd)infrastructuur Bij de ontwikkeling van nieuwe uitbreidingen van steden en dorpen,
bij herstructurering, transformatie en centrumontwikkeling moet, naast de
ruimtelijke en marktpotenties van de locatie en de ruimtelijke context, gestreefd
worden naar een optimale benutting van de bestaande infrastructuur en van
de potenties van knooppunten in deze infrastructuur. Anderzijds moet bij ontwikkeling
van infrastructuur geanticipeerd worden op mogelijkheden van verstedelijking
en centrumvorming. (blz 88) Rijk, provincies, waterschappen en (samenwerkende) gemeenten zijn
ieder voor zich verantwoordelijk voor een deel van de infrastructuur en voor
het borgen van een basiskwaliteit hierop. Voorzover deze basiskwaliteit betrekking
heeft op de hoofdinfrastructuur zal het rijk hieraan uitwerking geven in de
Nota Mobiliteit. Provincies, waterschappen, gemeenten en – voorzover
het om binnenregionale vraagstukken gaat – de WGR-plusregio's zijn verantwoordelijkheid
voor de op de rijkshoofdinfrastructuur aansluitende regionale en lokale verbindingen.
De opgave is de bereikbaarheid integraal te verbeteren om zo een bijdrage
te leveren aan de verbetering van de internationale concurrentiepositie van
Nederland. Bij het invullen van deze verantwoordelijkheid neemt het bundelingsprincipe
een belangrijke plaats in. Bundeling van infrastructuur betekent dat de groei
van de mobiliteit op bepaalde, voor het overgrote deel bestaande, verbindingen
wordt geconcentreerd. Bij uitbreiding van de capaciteit gaat de voorkeur uit
naar bundeling met bestaande infrastructuur. Bij de bundeling van infrastructuur
vormt een goede inpassing conform de wettelijke en beleidsmatige eisen een
belangrijke randvoorwaarde. De verdere uitwerking van het bundelingsbeleid
voor infrastructuur vindt plaats in de provinciale en regionale verkeers-
en vervoersplannen en wat betreft de niet-ruimtelijke aspecten daarvan in
de Nota Mobiliteit. (blz 93) Om toekomstige verbredingen en/of bundeling van hoofdinfrastructuur
fysiek en financieel niet te belemmeren, moet langs de hoofdinfrastructuur
uitbreidingsruimte beschikbaar blijven. Het is echter niet redelijk en ook
niet noodzakelijk om langs alle hoofdinfrastructuur ruimte vrij te houden.
Met name in het stedelijk gebied is de opgave om evenwicht te vinden tussen
het vrijhouden van ruimte voor infrastructuur en de aanspraken op diezelfde
ruimte door andere (stedelijke) functies. De meerkosten van inpassing van
de geplande infrastructuuruitbrei- dingen die veroorzaakt worden door nieuwe
bestemmingen langs de hoofdinfrastructuur, nadat het rijk betreffende infrastructuuruitbreidingen
in een PKB heeft aangekondigd, worden door de gemeente betaald. (blz
94) Het rijk streeft ernaar de infrastructurele
barrières in de Ecologische Hoofdstructuur (inclusief de robuuste verbindingen)
op te heffen en panorama's vanaf de infrastructuur op steden, dorpen en landschap
te behouden. Het rijk neemt bij de aanleg van nieuwe of verbreding van bestaande
infrastructuur gebiedsgericht ontwerpen in samenhang met de omgeving als uitgangspunt
en vraagt provincies en gemeenten hetzelfde te doen. (blz
95) Afspraken met provincies over opname
in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Het rijk zal door het voeren van bestuurlijk overleg en door monitoring
de vinger aan de pols houden hoe de provincies en de WGR-plusregio's het bundelingsbeleid
voor infrastructuur in het provinciale en regionale beleid opnemen. (blz
93) Afspraken met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige
wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling
van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en
besluiten (blz 33) Locatiebeleid voor bedrijven en voorzieningen Het nieuwe locatiebeleid
dient verschillende doelstellingen: – Economische ontwikkelingsmogelijkheden:
het bieden van voldoende geschikte vestigingsplaatsen voor bedrijvigheid en
voorzieningen; – Bereikbaarheid: het optimaal gebruik van alle vervoersmogelijkheden
voor personen en goederen over de weg, het spoor en het water; – Leefbaarheid:
kwaliteit en variatie in vestigingplaatsen voor alle stedelijke activiteiten,
functiemenging en kwaliteit van de leefomgeving (veiligheid, emissies en geluid).
Provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk voor een voldoende en gevarieerd
op de vraag afgestemd aanbod van locaties voor bedrijven en voorzieningen.
Provincies en – voorzover het om binnenregionale vraagstukken gaat –
de WGR-plusregio's concretiseren het integrale locatiebeleid voor bedrijven
en voorzieningen in het provinciale ruimtelijke en verkeers- en vervoersbeleid.
Essentieel is hierbij dat zij ten minste regels en criteria bevatten die waarborgen
dat: – bestaande en nieuwe bedrijven en voorzieningen die uit oogpunt
van veiligheid, hinder en verkeersaantrekkende werking niet inpasbaar zijn
in of nabij woonbebouwing ruimte wordt geboden op specifieke daarvoor te bestemmen
(bedrijven)terreinen; – aan nieuwe en zo mogelijk ook aan bestaande
bedrijven en voorzieningen met omvangrijke goederenstromen en/of een omvangrijke
verkeersaantrekkende werking ruimte wordt geboden op locaties met een goede
aansluiting op (bestaande) verkeers- en vervoersverbindingen van bij voorkeur
verschillende modaliteiten (multimodale ontsluiting). (blz
89) Afspraken met provincies over opname in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Stedelijke herstructureringVerdichtingsmogelijkheden
in het bestaand bebouwd gebied moeten in elk geval in de steden van de verschillende
nationale stedelijke netwerken, zo optimaal mogelijk worden benut. Nieuwe
woonwijken en bedrijventerreinen buiten het bestaande bebouwde gebied van
steden en dorpen in 2000 worden gezien als nieuwe uitleglocaties. (blz
86) Het streefgetal voor de realisatie van woningen en arbeidsplaatsen in
het bestaand bebouwd gebied is 40% van het totale uitbreidingsprogramma. Als
grens van het bestaand bebouwd gebied geldt de grens zoals gerealiseerd in
het jaar 2000. In de praktijk van de afgelopen jaren ligt dit percentage lager
vanwege de relatief hoge kosten van bouwen binnen bestaand bebouwd gebied
voor een beperkt aantal partijen, vertragingen die kunnen optreden door complexiteit
en draagvlak, problemen om het evenwicht tussen rood en groen/blauw in de
stad te kunnen bewaren en veranderende woonvoorkeuren. Het kabinet hanteert
als achtergrond voor investeringsbeslissingen een tegenvallende productie
binnen bestaand bebouwd gebied, i.c. 25% van het totale uitbreidingsprogramma.
(blz 86/87) De revitaliserings-,
herstructurerings- en transformatieopgave in bestaand bebouwd gebied moet
in beleid en uitvoering krachtig ter hand wordt genomen, gelijktijdig en/of
in samenhang met de mogelijke ontwikkeling van nieuwe uitleglocaties. Gemeenten
(in samenwerking met marktpartijen) zijn verantwoordelijk voor planvorming
en uitvoering. Teneinde herstructurering en transformatie in stedelijke knooppunten
en centra mede mogelijk te maken, acht het rijk optimalisatie van het gebruik
en zonodig opheffing van met name binnenstedelijke emplacementen gewenst –
voor zover die daarvoor belemmerend werken – op zodanige wijze, dat
stedelijke ontwikkelingen niet leiden tot nieuwe (externe) veiligheidsknelpunten
en er ook zo min mogelijk extra vervoersstromen ontstaan. (blz
87) Afspraken met provincies
over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing
provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Het
rijk stimuleert herstructurering en transformatie van zowel (verouderde) wijken
als bedrij- venterreinen in het algemeen. Het rijk richt zijn financiële
ondersteuning voor wat betreft herstructurering met name op de grote(re) steden.
Hierbij wordt aangesloten op het grotestedenbeleid (GSB) en de bijbehorende
selectie van steden (G30). Voor wat betreft transformatie richt het rijk zijn
financiële ondersteuning op de grotere steden in de nationale stedelijke
netwerken. (blz 87) Balans tussen rood en groen/blauw Bij de bundeling van
de verstedelijking moet optimaal aangesloten worden op het watersysteem (grond-
en oppervlaktewater). Provincies en gemeenten kunnen bij locatiekeuzen en
(her)inrichting van bestaand en nieuw bebouwd gebied door uitwerking te geven
aan de uitgangspunten van het ruimtelijk waterbeleid, nadelige effecten op
kwantiteit en kwaliteit van grond- en oppervlaktewater voorkomen, verminderen
dan wel compenseren. Waar mogelijk wordt optimaal gebruik gemaakt van mogelijkheden
die water biedt voor verbetering van de stedenbouwkundige structuur en voor
wonen, werken en recreëren aan het water en wordt dit als een gecombineerde
meervoudige ontwerpopgave met bovenstaande waterbeheerdoelen opgepakt. (blz
92)Het
rijk ziet hierop toe bij de algemene toetsing van het provinciale en –
voorzover het om vraagstukken binnen de WGR-plusregio's gaat – regionale
bundelingsbeleid, zoals hiervoor beschreven en/of bij toepassing van de watertoets. (blz 92) Afspraken met provincies over opname
in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Groen in en om de stad In de planning
van provincies en gemeenten zal niet alleen ruimte voor «rode»
functies moeten worden gevonden, maar ook voor parken, groengebieden, sportterreinen
en «groene» en «blauwe» recreatiemogelijkheden in
en om de stad. In de ruimtelijke plannen van provincies en gemeenten wordt
de balans tussen bebouwing en groen en blauw integraal meegenomen. De kwaliteiten
van de stedelijke en regionale groenstructuur wordt behouden en zonodig vergroot,
waarbij het groen in en om de stad in samenhang met herstructurering, transformatie
en nieuwe uitleg wordt ontwikkeld. De gemeenten geven aan welke mate van intensivering
van bebouwing nagestreefd wordt, zonder dat dit ten koste gaat van het oppervlakte
groen in het bebouwde gebied, en waar verdichting en verdunning mogelijk is. (blz 91) Met zorg constateert het rijk dat
ook op nieuwe uitleglocaties het groen nogal eens sluitpost van de begroting
is. In de praktijk blijkt circa 75 vierkante meter groen per woning een goed
richtgetal. Het rijk rekent erop dat gemeenten bij de opzet van nieuwe uitleglocaties
dit richtgetal hanteren. (blz 91) Behoud van parken en groenstructuren is
derhalve wenselijk, zodat als het ware ten minste een «stand-still»-situatie
ontstaat. Voor de herstructureringsopgave in steden en dorpen kan het echter
noodzakelijk zijn een stuk van een park of voetbalveld te bebouwen. Op het
betreffende niveau moet door de verantwoordelijke overheden zelf een afweging
worden gemaakt. Oplossingen die vermindering van het areaal groen in het bebouwd
gebied eventueel aanvaardbaar maken zijn gelegen in een compensatie buiten
het bebouwd gebied of door een kwaliteitsimpuls in het resterende groen waardoor
de gebruikswaarde ten minste op het oude niveau blijft. Het is aan provincie
en gemeente om in concrete gevallen deze afweging te maken. (blz 92) In
het Balansboek rood-groen van de ministeries LNV en VROM (september 2003)
worden voorbeelden gegeven hoe rood en groen beter in balans komen. (blz 91) Afspraken met provincies over opname
in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)Milieuregelgeving (w.o. geluid, stank en stof)Het rijk streeft
naar een schone, veilige en aantrekkelijke leefomgeving voor burgers en bedrijven.
Het rijk en andere overheden zijn er aan gehouden de gestelde basiskwaliteit
te realiseren. Zij stellen waar dat mogelijk is, een hogere ambitie. Een belangrijk
uitgangspunt bij de ontwikkeling van ruimtelijk beleid is dat milieu- en veiligheidsaspecten
naast andere belangen vroegtijdig, gebiedsgericht en geïntegreerd in
de planvorming betrokken worden. Het rijk legt de basismilieukwaliteit in
wet- en regelgeving vast (minimumnormen) en biedt kaders waarbinnen overheden
lokale afwegingen kunnen maken. Het rijk zal daarbij provincies en gemeenten
meer ruimte bieden voor lokaal en regionaal maatwerk. De decentrale overheden
realiseren ten minste de basiskwaliteit voor milieu en veiligheid binnen deze
door het rijk gestelde kaders. Het rijk zorgt, in overleg met de decentrale
overheden, ten minste voor basiskwaliteit langs de hoofdinfrastructuur. (blz
99)Bij
de oplossing van bestaande knelpunten met betrekking tot milieu en externe
veiligheid past het rijk het veroorzakersprincipe toe voorzover de knelpunten
het gevolg zijn van het negeren van op dat moment van kracht zijnde wettelijke
normen. Het rijk en decentrale overheden voorkomen gezamenlijk dat er nieuwe
knelpunten ontstaan. (blz 99/100) Afspraken
met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat
deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen.
Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Externe veiligheid Het kabinet neemt verantwoordelijkheid
voor verbetering van de veiligheid voor burgers door normen en randvoorwaarden
ten aanzien van externe veiligheid vast te leggen. Daarbinnen komen bevoegdheden
en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk toe aan de decentrale overheden. (blz 101) Voor het plaatsgebonden risico1 legt het rijk de normering vast in wettelijke kaders (zoals AmvB's).
Voor het groepsrisico2 stelt het rijk uiterlijk in 2005 een beoordelingskader
vast dat de verantwoordelijke overheden een handvat biedt voor een evenwichtige
en transparante belangenafweging inzake de acceptatie van risico's in relatie
tot de maatschappelijke kosten en baten van een risicovolle activiteit3. (blz 101) Afspraken met provincies
over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing
provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Externe veiligheid luchthavensVooruitlopend
op de inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving voor regionale en kleine
luchthavens zal specifiek voor externe veiligheid een planologisch interim-beleid
gevoerd worden ter voorkoming van nieuwe ongewenste risico- situaties. Het
gaat hierbij om voorkoming van nieuwe bebouwing op – vanuit externe
veiligheidsperspectief – ongewenste plekken. In de Wet Luchtvaart zal
een basiskwaliteit voor externe veiligheid worden geregeld. Na decentralisatie
van taken en bevoegdheden staat het de provincies dan vrij verdergaande beperkingen
aan regionale en kleine luchthavens op te leggen. (blz
96) Afspraken met provincies over opname
in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) ZeehavensHet kabinet voert zeehavenbeleid gericht op versterking van de
maatschappelijke meerwaarde van de zeehavens voor de Nederlandse economie.
De ambitie daarbij is om de internationale concurrentiekracht van de zeehavens
te verbeteren, binnen de randvoorwaarden van leefbaarheid en veiligheid. Daartoe
voert het rijk een selectief investeringsbeleid en een voorwaardenscheppend
beleid. Vanuit dit perspectief is het aan de betrokken overheden om de gewenste
groei en omvang van de zeehavengebieden te bepalen, met inachtname van de
gestelde randvoorwaarden en de ruimtelijke neerslag daarvan. Daarbij moeten
keuzen worden gemaakt in de besteding van publieke middelen en de benutting
van beschikbare ruimte. (blz 97)Afspraken met provincies over opname in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en
gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Kennis- en innovatieclusters Voor de waarborging van de economische groei
op de langere termijn acht het rijk het essentieel dat het innovatiekracht
van de Nederlandse economie wordt vergroot en dat kennis wordt uitgewisseld
en toegepast. (blz 98) In alle nationale stedelijke
netwerken en in de daarbinnen gelegen economische kerngebieden zijn in de
loop der jaren vooral regionale kennis- en innovatieclusters ontstaan, onder
andere op het gebied van informatie- en communicatietechnologie (ICT), kennisintensieve
(«high tech») bedrijven, landbouwinstituten en kapitaalsintensieve
bedrijven. Private inspanningen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling
zijn sterk geconcentreerd in Eindhoven/Zuidoost-Brabant, en in de tweede plaats
in en rondom Twente, Groot-Amsterdam, de Zuidvleugel van de Randstad en Utrecht.
Relatief gezien kennen het zuidoosten en oosten van Nederland de hoogste intensiteit
op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. (blz 98) Het locatiebeleid
in deze nota en het beleid ten aanzien van centrumvorming in nationale stedelijke
netwerken ondersteunt in ruimtelijke zin de ontwikkeling van de brainport
en andere kennis- en innovatieclusters. Het beleid ten aanzien van de kennis-
en innovatieclusters wordt verder uitgewerkt in de nota Gebiedsgerichte Economische
Perspectieven. (blz 99) Afspraken met provincies
over opname in provinciale plannen van de ruimtelijke consequenties van dit
beleid op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen.1 Plaatsgebonden risico (PR; voorheen «individueel risico»):
kans dat een persoon die onafgebroken en onbeschermd op een plaats nabij een
risicovolle activiteit – inrichting met of transport van gevaarlijke
stoffen – verblijft, overlijdt als gevolg van een ongeval met gevaarlijke
stoffen.2 Groepsrisico (GR): risico dat een groep omwonenden tegelijkertijd
overlijdt als gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen. De hoogte van
dit risico wordt derhalve beïnvloed door de mate van concentratie van
personen in de nabijheid van de risicovolle activiteit.3 Zie de derde voortgangsrapportage externe veiligheid; op
1 september 2003 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer toegestuurd (met
kenmerk: vrom030567).Basiskwaliteit: Water, natuur en landschapAlgemene paragraaf over handhaving is: 1.4.4 (blz. 33 – 34)Naast de doorwerking op basis van de voor het rijk bindende PKB-uitspraken
en de bijbehorende kaarten, hecht het rijk aan daadwerkelijke realisering
van ten minste de basiskwaliteit. Niet alleen het rijk, maar ook provincies,
(samenwerkende) gemeenten en waterschappen zijn verantwoordelijk voor consistente
en rechtmatige realisatie, toepassing en handhaving van de ruimtelijke regels;
een verantwoordelijkheid waarop de decentrale overheid door het rijk aangesproken
kan – en waar nodig – zal worden............Doorwerking van het in deze nota opgenomen nationaal ruimtelijk beleid
in streekplannen en in het overige ruimtelijk beleid van provincies en (samenwerkende)
gemeenten dient op een zodanige wijze te geschieden dat plannen en beleid
een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen
en concrete (bouw)plannen waarvoor de procedure ex. artikel 19 van de huidige
WRO wordt gevolgd. Ten behoeve van een effectieve doorwerking en handhaving
van het nationaal ruimtelijk beleid zal het rijk, wanneer het dat nodig acht,
periodiek richtlijnen publiceren met betrekking tot specifieke beleidsonderwerpen,
binnen de inhoudelijke kaders van de Nota Ruimte. (blz. 33 en 34).BasiskwaliteitKader/legitimiteit Doorwerking
en HandhavingWatertoets De watertoets omvat het hele proces van vroegtijdig
informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van waterhuishoudkundige
aspecten in relevante ruimtelijke plannen en besluiten. (blz.
112) Bestuurlijk is overeengekomen
dat alle waterhuishoudkundig relevante ruimtelijke plannen en besluiten een
waterparagraaf bevatten, als resultaat van het uitgevoerde watertoets proces.
Een waterparagraaf bevat een toelichting op het doorlopen watertoetsproces
en maakt de besluitvorming ten aanzien van water transparant. Voor streekplannen,
streekplanuitwerkingen, regionale en gemeentelijke structuurplannen, bestemmingsplannen
en de ruimtelijke onderbouwing bij vrijstellingen daarvan op grond van artikel
19 eerste lid van de huidige WRO is er een wettelijke verplichting om een
dergelijke beschrijving op te nemen van de wijze waarop rekening is gehouden
met de gevolgen van het plan voor de waterhuishouding. (blz
112) Uitgangspunt bij de watertoets
is om negatieve gevolgen voor de waterhuishouding van ruimtelijke plannen
en besluiten te voorkomen. Als dit redelijkerwijs niet mogelijk is, dienen
de negatieve gevolgen gecompenseerd te worden. De besluitvorming over compensatie
vindt gelijktijdig met de besluitvorming over het ruimtelijk plan of besluit
plaats. De compenserende maatregelen worden bij voorkeur binnen het plangebied
genomen, om afwenteling naar andere gebieden te voorkomen. De relevante waterbeheerder
stelt in overleg met de initiatiefnemer de criteria voor een watertoets vast,
op basis van de uitgangspunten van het ruimtelijk waterbeleid als hierboven
(3.2.3) beschreven. (blz 112)Vanuit de
toezichthoudende rol op ruimtelijke plannen zal het rijk provinciale en gemeentelijke
plannen en besluiten toetsen op de uitvoering van de watertoets als hierboven
beschreven en nagaan in hoeverre de algemene uitgangspunten van het ruimtelijk
waterbeleid zijn meegewogen. (blz 113) Afspraken
met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat
deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen.
 Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)Deelstroomgebieds-visies Provincies en gemeenten dienen er voor te zorgen dat de ruimtelijke
aanspraken uit de deelstroomgebiedsvisies en de stedelijke waterplannen –
na afweging – vastgelegd worden in provinciale beleids- en streekplannen
(uiterlijk 2007), respectievelijk in structuur- en bestemmingsplannen. (blz
113) Afspraken met provincies over opname in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Het
rijk ziet hier op toe vanuit zijn toezichthoudende rol op ruimtelijke plannen.
Bij in gebreke blijven zal het rijk zijn aanwijzingsbevoegdheid gebruiken. (blz
113) Blauwe knopen Zoals vastgelegd in het Nationaal Bestuursakkoord Water zullen
Blauwe Knopen voor eind 2004 worden vastgesteld door het rijk in samenwerking
met provincies, waterschappen en gemeenten. Na het aanwijzen van deze Blauwe
Knopen kunnen de partijen – zo gewenst – inhoudelijke en procedurele
afspraken maken over de te realiseren waterdoelen en de daarvoor te leveren
inspanningen. Eind 2004 wordt het kader voor deze afspraken door het rijk
in samenwerking met provincies, waterschappen en gemeenten vastgelegd. Deze
bestuurlijke afspraken worden uiterlijk eind 2007 vastgelegd in nieuwe waterakkoorden
of regionale akkoorden. De provincies hebben bij het opstellen van deze convenanten
een coördinerende rol. (blz 113) Het rijk zal erop toezien dat deze bestuurlijke afspraken voldoen aan het
nationaal en internationaal vastgestelde (water)beleid. (blz 114) Afspraken
met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat
deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen.
 Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Functiecombinaties met water Het rijk stimuleert provincies
en gemeenten waar mogelijk ruimte voor water te vinden door combinatie van
waterbeheer met andere functies (meervoudig ruimtegebruik). Het rijk zal realisatie
van functiecombinaties met water stimuleren door middel van betere afstemming
van subsidiestromen en ondersteuning van de kennisontwikkeling en -uitwisseling
op dit gebied. De particuliere sectoren, met name de bouw en de recreatie,
worden betrokken bij de ontwikkeling van functiecombina- ties met water, evenals
betrokken maatschappelijke organisaties. (blz. 114) ––––––––Bescherming van overige natuur(gebieden)Bescherming, instandhouding en ontwikkeling van de daarbuiten* gelegen kleinere
natuurgebieden en leefgebieden van in (inter)nationaal verband beschermde
soorten is de verantwoordelijkheid van provincies en gemeenten. (blz
115) De provincies leggen in hun
ruimtelijk beleid vast welke natuurkwaliteit beschermd moet worden, rekening
houdende met de landelijke natuurdoelenkaart en de bepalingen van de VHR en
NB-wet. Het rijk vraagt de provincies tevens om, uiterlijk in 2005, vast te
stellen welke milieu- en waterkwaliteit daarvoor vereist is en welke maatregelen
daarvoor moeten worden genomen. Een integrale knelpuntenanalyse kan daarbij
behulpzaam zijn. (blz 117) In aanvulling op het generieke ammoniakemissiebeleid worden de
meest kwetsbare natuurgebieden door middel van zonering extra beschermd. Daarbij
is «nieuwvestiging» van veehouderijen niet toegestaan en is uitbreiding
van veehouderijen alleen onder strikte voorwaarden mogelijk (binnen het emissieplafond
van de veehouderij). (blz 117) * Daarbuiten = buiten de EHS, de VHR-gebieden en de NB-wetgebieden (kortom
buiten de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur)Het rijk faciliteert
provincies hierbij met wet- en regelgeving en inzet van deskundigheid, stimuleert
en ziet er op toe dat provincies en gemeenten hun verantwoordelijkheid op
zich nemen. (blz. 115) (Hier
wordt bedoeld: Flora- en Faunawet) Afspraken met provincies over
opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing
provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Bescherming van soortenProvincies
geven in het streekplan aan op welke wijze de (inter)nationaal beschermde
soorten en hun leefgebieden (waaronder ecologische verbindingszones en natuurgebieden
buiten de EHS) worden beschermd en eventueel verder worden ontwikkeld. (blz
125) Provincies treffen voorzieningen in het streekplan die er op gericht
zijn dat nieuwe functies en activiteiten geen aantastingen opleveren voor
leefgebieden van beschermde soorten – zoals ganzen – bestaande
bos- en natuurgebieden, en overige natuurwaarden. Waar significante aantasting
van soorten optreedt, wordt gehandeld conform de Europese richtlijnen en de
geldende wetgeving, met name de Flora- en Faunawet en de Natuurbeschermingswet.
Uit hoofde van deze wet- en regelgeving moeten provincies en gemeenten vroegtijdig
verspreidingsgegevens van beschermde soorten betrekken bij bestemmingswijzigingen
en vergunningverlening. (blz 125) Afspraken met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige
wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling
van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten
(blz 33) Waar significante aantasting van soorten optreedt, wordt gehan-
deld conform de Europese richtlijnen en de geldende wetge- ving, met name
de Flora- en Faunawet en de Natuurbescher- mingswet. (blz 125) Beleid van milieu- en waterkwaliteit + verdroging
t.b.v. natuurkwaliteit (Voor verdrogings-problematiek geldt:)Provincies
en gemeenten geven in hun ruimtelijk beleid en in hun waterhuishou- dingsbeleid
aan waar en hoe, voor de aanwezige natuurkwaliteit negatieve ontwikkelingen
op het gebied van water-, lucht- en bodemkwaliteit worden voorkomen en verminderd.
Bij ruimtelijke besluiten die zodanig zijn gelokaliseerd dat zij de milieu-
en waterkwaliteit in genoemde natuurgebieden kunnen beïnvloeden moet
het effect daarvan expliciet worden meegenomen. Hiertoe worden door de provincies
de voor de natuur relevante beïnvloedingsgebieden bepaald. (blz
117) Ter bescherming van het land
tegen overstromingen en wateroverlast, ter veiligstelling van de zoetwatervoorraden,
ter voorkoming van verdroging, en onnodige bodemdaling, watertekorten en verzilting
en ter verbetering van de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater is water
één van de structurerende principes bij de bestemming, de inrichting
en het beheer van de ruimte. Dit betekent dat meer ruimte wordt geboden aan
water en dat waterkwantiteit en -kwaliteit meer dan voorheen sturend zijn
voor ontwikkeling en locatiekeuzen van grondgebruik. Hiermee wordt beoogd
dat het watersysteem op orde wordt gebracht en gehouden, een goede ecologische
(grond)waterkwaliteit wordt bereikt (anticiperen op implementatie van de EU-Kaderrichtlijn
Water) en de ruimtelijke kwaliteit wordt versterkt. Andere overheden (provincies,
waterschappen en gemeenten) hanteren bij het ontwikkelen, uitwerken en toetsen
van hun ruimtelijk beleid water als een structurerend principe.De ruimtelijke uitwerking van deze
hoofdlijn betekent het aanduiden van (zoek)gebieden voor extra ruimte voor
water en/of het behouden en zonodig aanpassen van het ruimtegebruik met de
volgende uitgangspunten: – Ter voorkoming van (grond)wateroverlast,
ter beperking van wateraanvoer, ter vergroting van de voorraadberging en ter
vermindering van de verdroging wordt de ruimte zodanig bestemd, ingericht
en gebruikt dat water beter vast wordt gehouden. Als dat niet voldoende is
worden maatregelen genomen om water te bergen. Hiervoor wordt het areaal oppervlaktewater
al of niet tijdelijk, vergroot en zo nodig het peilbeheer aangepast. Pas in
laatste instantie wordt zo nodig water af- of aangevoerd. Deze prioriteitenvolgorde
(vasthouden – bergen – afvoeren) wordt aangeduid als de «drietrapsstrategie
waterkwanti- teit». Dit betekent in principe dat: per saldo het waterbergend
vermogen per stroomgebied toeneemt; geen bebouwing plaats vindt in gebieden
die door de provincies op termijn nodig worden geacht voor waterberging; dat
geen ruimtelijke besluiten worden genomen of peilverlaging plaats vindt die
direct of indirect leiden tot bodemdaling in gebieden met dikke laagveenpakketten;
dat onttrekking van het grondwater de natuurlijke aanvulling niet mag overstijgen
en .... – De ruimte wordt zodanig bestemd,
ingericht en gebruikt dat geen vervuiling optreedt naar het grond- en oppervlaktewater.
Als dat niet voldoende is, worden zo mogelijk (aanvullend) maatregelen getroffen
om schone en vuile waterstromen gescheiden te houden. Wanneer ook dat onvoldoende
soelaas biedt, is zuiveren van de vuile waterstromen aan de orde. Deze prioriteitenvolgorde
(voorkomen – scheiden – zuiveren) wordt aangeduid als de «drietrapsstrategie
waterkwaliteit»..... – De nadelige
invloed op het watersysteem die veroorzaakt wordt door een ruimtelijke ingreep,
wordt waterneutraal of waterpositief gecompenseerd. Dit betekent voor nieuw
stedelijk gebied en nieuwe infrastructuur een zodanige inrichting dat afwenteling
van problemen met (grond)waterkwaliteit of -kwantiteit op de omgeving wordt
voorkomen. Bij de herstructurering van bestaand bebouwd gebied wordt deze
afwenteling verminderd; – Waar mogelijk
wordt ruimte voor water gevonden door combinatie van waterbeheer met andere
functies om bij te dragen aan vergroting van de ruimtelijke kwaliteit. (blz
111) Deze uitgangspunten betekenen dat in ruimtelijke visies en plannen locatiekeuzen,
inrichtings- en beheersmaatregelen nadrukkelijk mede op grond van waterhuishoudkundige
argumenten worden afgewogen. De afspraken uit het Nationaal Bestuursakkoord
Water waarmee het watersysteem op orde wordt gebracht en gehouden, zijn daarbij
richtinggevend. (blz 111) Provincies
en gemeenten leggen de definitieve taakstellende afspraken over de ruimtelijke
aanspraken voor de regionale watersystemen vast in provinciale beleids- en
streekplannen (uiterlijk 2007), respectievelijk in gemeentelijke structuur-
en bestemmingsplannen.(blz 112) Afspraken met provincies over opname in provinciale plannen op
een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor
de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke
plannen en besluiten (blz 33) Landschappelijke en ontwerpkwaliteitDe
verantwoordelijkheid voor de basiskwaliteit van het landschap ligt bij provincies
en gemeenten. Voor ruimtelijke plannen is één van de doelen
om te «ontwikkelen met kwaliteit». Het rijk heeft hierbij een
stimulerende en faciliterende rol. (blz 137)
 Een goede doorwerking van het provinciale beleid en een bijbehorende adequate
borging is essentieel, omdat ruimtelijke afwegingen op gemeentelijk niveau
een zeer grote invloed hebben op de kwaliteit van het landschap. Het rijk
stimuleert «ontwikkelen met kwaliteit» door een «kwaliteitsagenda»
te publiceren als uitwerking van de kernkwaliteiten waarop kan worden gelet.
(blz 137) Deze begrippen (kernkwaliteiten) zijn nader uitgewerkt in de Nota
Belvedere (cultuurhistorie), de Nota Landijs (geomorfologie) en de Flora-
en Faunawet. Provincies houden hiermee rekening. (blz 138) Afspraken met provincies over opname in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Het rijk toetst of de provincies in de streekplannen aandacht hebben
besteed aan de landschappelijke kwaliteit. (blz
137) Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)
 Ter stimulering heeft het rijk tevens een rijksadviseur voor het landschap
ingesteld. (blz 138) Bouwen in het buitengebiedOm het hergebruik van leegstaande gebouwen te stimuleren en de
mogelijkheden te benutten die nieuwbouw biedt om de kwaliteit en vitaliteit
van de groene ruimte te vergroten, vraagt het rijk aan provincies om een planologisch
kader op te stellen voor het thema bebouwing in het buitengebied. (blz
139) Dit kader is tevens een uitwerking van het beleid voor steden en dorpen
in hoofdstuk 2. Dit provinciale kader legt vast welke randvoorwaarden de provincie
hanteert inzake: – de mogelijkheden voor hergebruik van bestaande vrijkomende
bebouwing; – de mogelijkheden om bestaande onbruikbare of niet-waardevolle
bebouwing te saneren met behulp van nieuwbouw van woningen (ruimte voor ruimte),
en; – de mogelijkheden voor nieuwbouw gekoppeld aan een substantiële
kwaliteitsverbetering van natuur, water, landschap en/of recreatie. In het
provinciale kader dient nadrukkelijk aandacht te worden besteed aan een adequate
borging van zowel de ontwerpkwaliteit als financiële koppelingen. (blz
139) Voor nieuwbouw en eventueel nieuwe dorpen die in dit kader mogelijk
worden gemaakt, geldt bovendien dat gebruik wordt gemaakt van de ruimte rondom
kernen en wordt aangesloten bij bestaande bebouwingspatronen en bij bebouwingsclusters
en bebouwingslinten in het buitengebied. Hiermee wordt een te grote spreiding
van woningen voorkomen en behouden zowel de meer landelijke gebieden van Nederland
in het algemeen, als het buitengebied in het bijzonder, zoveel mogelijk hun
open karakter. Tevens wordt hierdoor voorkomen dat specifieke functies die
gebonden zijn aan het buitengebied, zoals de landbouw, op den duur onnodige
hinder ondervinden van dergelijke verspreide woningbouw. (moet dit wel worden
toegevoegd??) Provincies dienen prioriteit te geven aan benutting en, waar
nodig met behulp van nieuwbouw, sanering («ruimte voor ruimte»)
van de bestaande voorraad vrijkomende bebouwing in het buitengebied. In het
laatste geval zal het bebouwde oppervlak per saldo substantieel moeten verminderen.
Het rijk toetst dit op basis van bovenstaande uitgangspunten. (blz 139)Toetsing provinciaal kader Groen in en om de stad In de planning
van provincies en gemeenten zal niet alleen ruimte voor «rode»
functies moeten worden gevonden, maar ook voor parken, groengebieden, sportterreinen
en «groene» en «blauwe» recreatiemogelijkheden in
en om de stad. In de ruimtelijke plannen van provincies en gemeenten wordt
de balans tussen bebouwing en groen en blauw integraal meegenomen. De kwaliteiten
van de stedelijke en regionale groenstructuur wordt behouden en zonodig vergroot,
waarbij het groen in en om de stad in samenhang met herstructurering, transformatie
en nieuwe uitleg wordt ontwikkeld. De gemeenten geven aan welke mate van intensivering
van bebouwing nagestreefd wordt, zonder dat dit ten koste gaat van het oppervlakte
groen in het bebouwde gebied, en waar verdichting en verdunning mogelijk is. (blz 91) Met zorg constateert het rijk dat
ook op nieuwe uitleglocaties het groen nogal eens sluitpost van de begroting
is. In de praktijk blijkt circa 75 vierkante meter groen per woning een goed
richtgetal. Het rijk rekent erop dat gemeenten bij de opzet van nieuwe uitleglocaties
dit richtgetal hanteren. (blz 91) Behoud van parken en groenstructuren is
derhalve wenselijk, zodat als het ware ten minste een «stand-still»-situatie
ontstaat. Voor de herstructureringsopgave in steden en dorpen kan het echter
noodzakelijk zijn een stuk van een park of voetbalveld te bebouwen. Op het
betreffende niveau moet door de verantwoordelijke overheden zelf een afweging
worden gemaakt. Oplossingen die vermindering van het areaal groen in het bebouwd
gebied eventueel aanvaardbaar maken zijn gelegen in een compensatie buiten
het bebouwd gebied of door een kwaliteitsimpuls in het resterende groen waardoor
de gebruikswaarde ten minste op het oude niveau blijft. Het is aan provincie
en gemeente om in concrete gevallen deze afweging te maken. (blz 92) In
het Balansboek rood-groen van de ministeries LNV en VROM (september 2003)
worden voorbeelden gegeven hoe rood en groen beter in balans komen. (blz 91) Afspraken met provincies over opname
in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)Basis RecreatieToervaart NetProvincies
beschermen de landelijk routenetwerken voor wandelen, fietsen en basisrecreatietoervaart.
Het Basisrecreatietoervaartnet is vastgelegd op kaart 8 en wordt door provincies
en gemeenten opgenomen in streek- en bestemmingsplannen. (blz.
141) Afspraken met provincies over
opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. 
 Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten Toeristisch recreatieve ontwikkelingen (bereikbaarheid,
toegankelijkheid)Provincies dienen in hun streekplannen voldoende ruimte te scheppen
om de veranderende behoefte aan toeristisch-recreatieve voorzieningen in de
samenleving te faciliteren. Concreet betekent dit dat rekening moet worden
gehouden met nieuwe vormen van recreatie en toerisme en met uitbreiding en
aanpassing van bestaande toeristische en verblijfsrecreatieve voorzieningen.
Het gaat daarbij ook om vergroting van de mogelijkheden voor recreatie als
nevenactiviteit op agrarische bedrijven. (blz
140)Afspraken met provincies over opname in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Beleid voor recreatiewoningen en complexenDe ruimtelijke mogelijkheden voor nieuwbouw van recreatiewoningen zijn gelijk
aan de mogelijkheden voor nieuwbouw van woningen in het buitengebied: een
aanvraag tot de bouw van een recreatiewoning kan alleen door een gemeente
worden toegestaan, indien op die plaats ook een reguliere woning kan worden
toegelaten. Als uitzondering op deze hoofdregel geldt dat voor complexen van
recreatiewoningen waar het recreatieve gebruik van deze recreatiewoningen
door middel van een bedrijfsmatige exploitatie kan worden verzekerd, een positieve
planologische beoordeling kan worden gegeven. (blz
140) Provincies en gemeenten hebben
de ruimte om in bepaalde gevallen de recreatiefunctie van bestaande recreatiewoningen
te wijzigen naar een woonfunctie, mits aan de gebruikelijke voorwaarden voor
woningbouw is voldaan. Deze verruiming biedt gemeenten en provincies de mogelijkheid
om bestemmingswijzigingen door te voeren voor situaties waar op 31 oktober
2003 (of eerder) onrechtmatig in een recreatiewoning werd gewoond. Deze beleidsruimte
is niet van toepassing op recreatiewoningen die zich bevinden in de VHR-,
NB-wet- en EHS-gebieden. Het is bovendien niet de bedoeling dat complexen
waar thans niet of nauwelijks permanent wordt gewoond (dus grotendeels recreatief
gebruikt) worden omgezet. Bij de afweging om eventueel tot een bestemmingswijziging
over te gaan, spelen op lokaal en regionaal niveau vele ruimtelijke en regionaal
economische factoren een rol, waaronder het belang van de borging van voldoende
verblijfsrecreatief aanbod en de borging en ontwikkeling van de kwaliteit
en leefbaarheid van het landelijk gebied. In lokaal en provinciaal beleid
kunnen bepaalde gebieden worden aangemerkt als kwetsbare gebieden waar de
in deze paragraaf genoemde beleidsruimte niet van toepassing is. Hiertoe kunnen
desgewenst nader te bepalen kwetsbare delen van nationale landschappen horen.
Gemeenten en provincies kunnen hierin hun eigen afweging maken. (blz
140) Zie ook: Kamerstukken Tweede Kamer 2003–2004, 29 200 XI, nr.
6, brief MVROM d.d. 11 november 2003. Afspraken met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige
wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling
van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en
besluiten (blz 33) Bundeling van niet-grondgebonden landbouw
en aanverwante functies in landbouwontwik-kelingsgebieden (LOG's) Uit oogpunt van economie, milieu, landschappelijke kwaliteit en infrastructuur
(verkeer, water, energie, logistiek) streeft het rijk naar bundeling van de
niet-grondgebonden en/of kapitaalsintensieve landbouw in landbouwontwikkelings-
gebieden (LOG's). De LOG's zijn duurzaam ingerichte en landschappelijk goed
ingepaste gebieden. Ze bieden ruimte voor nieuwvestiging en uitbreiding van
bedrijven in een specifieke sector of een combinatie van sectoren. Het gaat
hierbij ook om agro-gerelateerde bedrijven als onderdeel van de agrokolom.
De provincies dienen dergelijke gebieden aan te wijzen en in hun streekplan
te begrenzen, daarbij de uitgangspunten van het locatiebeleid te hanteren
(zie hoofdstuk 2) en de ontwikkeling van niet-grondgebonden en/of kapitaalsintensieve
landbouw erbuiten af te remmen. Het ruimtelijk beleid is erop gericht de kracht
van de bestaande LOG's te versterken en de daarvoor benodigde ruimte te behouden. (blz
144) Afspraken met provincies over
opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. 
 Het rijk toetst of provincies de
bovenstaande uitgangspunten in het streekplan verwerkt. (blz
144) Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)Grondgebonden landbouw ruimte geven en
verbreding stimuleren De formulering van ruimtelijk beleid voor de grondgebonden landbouw
en van de bijbehorende voorschriften voor het grondgebruik, is een verantwoordelijkheid
van provincies en gemeenten. Van provincies wordt verwacht dat zij sturing
geven aan de ontwikkeling van de grondgebonden landbouw, en daarbij rekening
houden met de eisen die de wereldmarkt stelt aan landbouwbedrijven en met
de wens van landbouwbedrijven om hun bedrijfsvoering te verbreden. Bedrijven
moeten zich, ook bij de hervorming van Gemeenschappelijk Landbouwbeleid duurzaam
kunnen blijven ontwikkelen. (blz 145) Provincies dienen aan te geven waar deze vormen van ondersteunende
bebouwing al dan niet mogelijk zijn en daaraan een maximale areaalomvang per
bedrijf te verbinden. Bedrijven die deze maximale areaalomvang willen overschrijden
zullen verdere groei moeten realiseren in specifiek daarvoor ingerichte landbouwontwikkelingsgebieden. (blz 145)Afspraken met provincies over opname in provinciale plannen op een zodanige
wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling
van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en
besluiten (blz 33) Reconstructie zandgebieden In de provincies Noord-Brabant, Limburg, Gelderland, Overijssel en Utrecht
geldt een specifiek ruimtelijk beleid in het kader van de Reconstructiewet
Concentratiegebieden. Deze wet voorziet in een ruimtelijke en integrale aanpak
van de mest-, milieu- en veterinaire problemen. De Reconstructiewet Concentratiegebieden
van 2002 is daarmee het kader voor een duurzaam ontwikkelingsperspectief voor
de intensieve veehouderij, gekoppeld aan een vitalisering van een intensief
gebruikt en kwetsbaar deel van het Nederlandse landelijk gebied. (blz. 146)
 De vijf provincies, die deel uit maken van de concentratiegebieden Zuid-
en Oost-Nederland, dienen op grond van de Reconstructiewet reconstructieplannen
op te stellen. (blz 146) Na vaststelling door
Provinciale Staten worden de plannen ter goedkeuring aan het rijk voorgelegd
(blz 146) Toetsing door het rijk van de door Provinciale Staten vastgestelde
Reconstructieplannen aan de ReconstructiewetNationale RHS: Economie, infrastructuur en verstedelijkingAlgemeen geldt dat:In de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur (RHS) zijn de gebieden en netwerken
opgenomen die in belangrijke mate ruimtelijk structurerend zijn voor Nederland,
bestuurlijke grenzen overschrijden, een complexe of kostbare opgave met zich
meebrengen die rijksbemoeienis noodzakelijk maakt of die anderszins voor het
functioneren van Nederland van grote betekenis zijn. Het rijk heeft voor de
nationale RHS dan ook in het algemeen een grotere verantwoordelijkheid dan
daarbuiten.Het gaat om elementen van de economie, de infrastructuur en de verstedelijking
van Nederland en om elementen van de «groenblauwstructuur»: water,
natuur en landschap. De tot de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur behorende
gebieden en netwerken, komen in hoge mate overeen met de belangrijkste elementen
van de drie lagen: ondergrond, netwerken en occupatie. In algemene zin heeft
het rijk een systeemverantwoordelijkheid voor de nationale RHS. (blz 23)Overigens kiest het rijk in veel gevallen voor een decentralisatie van
de verantwoordelijkheid voor de realisatie van rijksdoelen, bundeling van
budgetten en sturing op doelen (en niet op instrumenten). Tegelijkertijd kiest
het rijk voor een selectieve, directe betrokkenheid bij concrete ruimtelijke
inrichtingsopgaven gerelateerd aan de nationale RHS, waarmee vaak majeure
investeringen samenhangen. Selectiviteit is hier gewenst, maar dat kan op
gespannen voet staan met een algemene behoefte bij decentrale overheden, maatschappelijke
organisaties en marktpartijen om het rijk bij de gebiedsgerichte aanpak te
betrekken. Bij strategische opgaven die verband houden met de nationale RHS
is het rijk in elk geval «partner». Waar vele onderdelen van de
nationale RHS samenkomen of elkaar kruisen, zoals in de Randstad Holland,
is de rijksbemoeienis relatief het grootst. (blz 16).Basiskwaliteit Kader / legitimiteit Doorwerking en Handhaving Economische kerngebieden Het rijk benoemt zes nationale stedelijke
netwerken en dertien grotendeels binnen deze netwerken gelegen economische
kerngebieden. Een deel van elk nationaal stedelijk netwerk is eveneens economisch
kerngebied. (blz 56) Bij de vormgeving en inzet van financiële instrumenten, bij
de totstandkoming van afspraken en in voortgaande ontwikkelingsprocessen,
zal het rijk actief, maar selectief vorm geven aan zijn betrokkenheid vanuit
de (inter)nationale betekenis van nationale stedelijke netwerken en economische
kerngebieden. Het rijk geeft daarbij onder meer prioriteit aan de ontwikkeling
van de beide mainports, stimulering en herstructurering van centra met prioriteit
bij de nieuwe sleutelprojecten (zoals de Amsterdamse Zuidas), ontwikkeling
en herstructurering van bedrijventerreinen met een bovenregionale betekenis
(zoals de ontwikkeling van Moerdijkse Hoek en de Hoeksche Waard) en behoud
en versterking van de tuinbouwfunctie in de «greenports». Daarnaast
is een goede afstemming nodig met investeringen in de (hoofd)infrastructuur
en met de ontwikkeling van de (boven)regionale waterhuishoudkundige en groenstructuur. (blz 56)Het rijk koppelt de inzet van financiële middelen aan de mate
waarin de binnen een nationaal stedelijk netwerk participerende (samenwerkende)
gemeenten afspraken met elkaar hebben gemaakt en deze ten uitvoer brengen. (blz 56) Schiphol Voor het beleid inzake de vestiging van bedrijven en kantoren in
de directe nabijheid van de luchthaven geldt het criterium van gerelateerdheid
aan de luchthaven. Bij de inrichting van de Noordvleugel
van de Randstad voor andere ruimtevragende functies moet voldoende ruimte
worden gelaten voor de verdere ontwikkeling van de mainport Schiphol. Dit
betekent dat woningbouw in de omgeving van de luchthaven op plaatsen waar
dit uit een oogpunt van geluid en veiligheid niet wenselijk is, moet worden
vermeden. Dit sluit aan bij het eerder door het kabinet in de Schipholwet
gehanteerde principe om zo min mogelijk over dichtbebouwde stedelijke gebieden
te vliegen. In het verlengde van dit principe past het derhalve niet in het
kabinetsbeleid om onder intensief gebruikte vliegroutes nieuwe stedelijke
gebieden tot stand te laten komen. Concreet betekent
dit dat er buiten de in de verstedelijkingsafspraken vastgelegde locaties
(Vinex en Vinac 2010) geen nieuwe uitleglocaties kunnen worden ontwikkeld
ten behoeve van woningbouw binnen en direct gelegen aan de 20 Ke-contour behorende
bij het vijfbanenstelsel. Het gaat hierbij om locaties die liggen onder de
intensief gebruikte vliegroutes. «Direct gelegen aan de 20Ke-contour»
heeft in elk geval betrekking op de gebieden bij Hoofddorp-West, Noordwijkerhout
en de Legmeerpolder (zie kaart 3). Herstructurering en intensivering in bestaand
bebouwd gebied zijn binnen de 20 Ke-contour nu en in de toekomst wel mogelijk.
(blz 78) In het geval in de toekomst vliegroutes wijzigen
dan wel tot een ander banenstelsel wordt besloten, zal de 20 Ke-contour respectievelijk
de dan geldende Lden contour bepalend zijn voor de mogelijkheden voor nieuwe
uitleglocaties. Na de evaluatie van de Schipholwetgeving zal het kabinet bezien
of door verlegging van intensief gebruikte vliegroutes de noodzaak van deze
bouwbeperking vervalt. Ook zal dan worden bezien in hoeverre het beleid inzake
de direct aan de 20 Ke-contour gelegen gebieden een aanpassing behoeft. (blz
78)Afspraken
met provincies over opname Schipholbeleid in provinciale plannen op een zodanige
wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling
van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en
besluiten (blz 33)Rotterdamse haven Om in de ruimtevraag
naar 300 hectare havengerelateerde bedrijventerreinen ten behoeve van Rotterdam
te kunnen voorzien acht het rijk het noodzakelijk dat hiervoor in de noordrand
van de Hoeksche Waard ruimte wordt geboden. Het rijk
wil de mogelijkheid openhouden voor vestiging van grootschalige chemische
bedrijven op de Tweede Maasvlakte en verbindt daaraan randvoorwaarden ten
aanzien van het vervoer van gevaarlijke stoffen. Met het oog op transportpreventie
zal het bevorderen van clustering een belangrijke plaats innemen. Waar
het ontstaan van nieuwe vervoersstromen van gevaarlijke stoffen niet voorkomen
kan worden, dient bij de decentrale besluitvorming over de vestiging van chemische
bedrijven de wijze waarop het vervoer van gevaarlijke stoffen wordt gereguleerd
expliciet te worden meegenomen. Daarbij gaat het om alle modaliteiten. (blz
79) Afspraken met provincie over opname
ruimtevraag (300 ha havengerelateerd bedrijventerrein) in provinciale plannen.
 Het rijk ziet daarbij clustering
als een belangrijke mogelijkheid om risico's van het vervoer van gevaarlijke
stoffen tussen productielocaties te beperken en zal toetsen in hoeverre de
ruimtelijke plannen van provincies en gemeenten clustering bevorderen.Brainport Eindhoven/ Zuidoost-Brabant Het beleid ten aanzien van de brainport
Eindhoven/Zuidoost-Brabant wordt verder uitgewerkt in de nota Gebiedsgerichte
Economische Perspectieven. (blz 80) –––- GreenportsHet rijk vindt het van belang dat de tuinbouwfunctie in vijf locaties
van internationaal belang behouden blijft en versterkt wordt. De
provincies hebben het voortouw om dit beleidsmatig uit te werken en ruimtelijk
te verankeren in hun streekplannen . Het rijk heeft een stimulerende en faciliterende
rol. (blz 80) Afspraken met provincies over opname beleid t.a.v. de zg. Greenports in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en
gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Nieuwe sleutelprojectenSamenwerking tussen de verschillende decentrale overheden in nationale stedelijke
netwerken vergroot het draagvlak voor (hoogwaardige) voorzieningen en ondersteunende
diensten, onder andere op het gebied van kunst, cultuur, kennis en innovatie,
onderwijs, zorg, sport, recreatie en detailhandel en draagt eraan bij dat
de steden geschikt zijn voor de netwerksamenleving en -economie. Centrumvorming
is hierbij belangrijk. De rijksbijdrage aan de Amsterdamse Zuidas en de vijf
andere nieuwe sleutelprojecten past hierbij. (blz 50)Toetsing aan bereikte overeenkomst Hoofdverbindingsassen (spoor,water,weg)Het rijk is verantwoordelijk voor de hoofdverbindingsassen als onderdeel van
de totale hoofdinfrastructuur. Het rijk streeft ernaar
op de gehele hoofdinfrastructuur een basiskwaliteit te bieden. Daar waar zich
hierin knelpunten voordoen, geeft het rijk prioriteit aan de oplossing van
knelpunten op de hoofdverbindingsassen boven knelpunten elders in de hoofdinfrastructuur. (blz 70) Afspraken met provincies over opname hoofdinfrastructuurbeleid in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en
gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33)Nationale stedelijke netwerkenIn
nationale stedelijke netwerken gaat het om een goede organisatie: gemeenten
werken met elkaar samen om daarmee ruimtelijke keuzen op elkaar af te stemmen
en gezamenlijk meer te kunnen bieden dan ieder voor zich. (blz
53) De netwerken verschillen in
omvang en samenstelling. De nationale stedelijke netwerken zijn niet alleen
van ruimtelijk structurerende betekenis, maar ze hebben ook een organisatorische
betekenis. Het biedt een aangrijpingspunt of een podium voor de in de nationale
stedelijke netwerken participerende overheden om in ruimtelijk opzicht samen
te werken, ontwikkelingen te initiëren en afspraken te maken, onder meer
over taakverdeling en specialisatie om met name op de langere termijn kansen
te benutten. (blz 54) De steden en centra
in een nationaal stedelijk netwerk vullen elkaar aan en versterken elkaar,
zodat zij samen meer te bieden hebben dan elk afzonderlijk. Dit betekent dat
het rijk verwacht dat de steden taken verdelen en afspraken maken over specialisatie
en complementariteit. (blz 62) Afhankelijk van het schaalniveau van de ruimtelijke
opgaven zullen de decentrale overheden samenwerken in een daarbij passende
samenwerkingsvorm. De samenwerking is vrijwillig. De met elkaar gemaakte afspraken
zijn verplichtend naar elkaar toe. De (samenwerkende) gemeenten hebben het
voortouw bij het maken van afspraken over de langetermijnontwikkeling van
de nationale stedelijke netwerken, inclusief de daaruit voortvloeiende taakverdeling.
De afspraken worden gemaakt in overleg met de provincies en met de WGR-plusregio's.
De afspraken betreffen in elk geval de manier waarop aan het bundelingsbeleid
voor verstedelijking, economische activiteiten en infrastructuur inhoud wordt
gegeven. Het gaat daarbij om: – verdeling van de ruimte voor wonen en
werken over gemeenten; – tijdige en voldoende beschikbaarheid van een
bij de vraag aansluitend aanbod van ruimte voor wonen, bedrijven en voorzieningen,
en van ruimte voor alle overige aan de verstedelijking verbonden functies; –
optimale benutting van bestaand bebouwd gebied; – goede afstemming met
het verkeers- en vervoerssysteem; – ontwikkeling van een locatiebeleid
voor bedrijven en voorzieningen; – behoud en verbetering van de balans
tussen groen en verstedelijking; – optimale aansluiting op het watersysteem
(zowel grond- als oppervlaktewater) waarbij nadelige effecten op de waterhuishouding
voorkomen worden. (blz 62) Het rijk
voert op basis van deze nota en van de diverse ontwikkelingsagenda's –
selectief – overleg en maakt waar nodig en mogelijk afspraken met de
in de verschillende nationale stedelijke netwerken samenwerkende gemeenten
en met de provincie(s) over: – de gecoördineerde inzet van rijksinstrumenten
en -middelen;– de (vroegtijdige) afstemming van rijksinvesteringen in
de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur op de afspraken die gemaakt zijn binnen
de nationale stedelijke netwerken;– (desgewenst) facilitering van de
samenwerking en planvorming binnen de nationale stedelijke netwerken. Deze
afspraken worden zonodig vastgelegd in bestaande formele kaders. (blz
63) Afspraken met provincies en binnen
een stedelijk netwerk participerende (samenwerkende) gemeenten over opname
bereikte ontwikkelingsagenda's in provinciale en gemeentelijke plannen. Daarbij
bevorderen dat er sprake is van een toetsbaar en handhaafbaar kader voor de
beoordeling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale en gemeentelijke
plannen en besluiten Bij de inzet en afstemming van financiële middelen betrekt
het rijk de mate waarin de binnen een nationaal stedelijk netwerk participerende
(samenwerkende) gemeenten afspraken met elkaar hebben gemaakt en deze ten
uitvoer brengen. (blz 63) Stedelijke transformatie De revitaliserings-, herstructurerings- en transformatieopgave
in bestaand bebouwd gebied moet in beleid en uitvoering krachtig ter hand
wordt genomen, gelijktijdig en/of in samenhang met de mogelijke ontwikkeling
van nieuwe uitleglocaties. Gemeenten (in samenwerking met marktpartijen) zijn
verantwoordelijk voor planvorming en uitvoering. Teneinde herstructurering
en transformatie in stedelijke knooppunten en centra mede mogelijk te maken,
acht het rijk optimalisatie van het gebruik en zonodig opheffing van met name
binnenstedelijke emplacementen gewenst – voor zover die daarvoor belemmerend
werken – op zodanige wijze, dat stedelijke ontwikkelingen niet leiden
tot nieuwe (externe) veiligheidsknelpunten en er ook zo min mogelijk extra
vervoersstromen ontstaan. Het rijk stimuleert
herstructurering, transformatie en zorgvuldig ruimtegebruik door inzet van
onder meer het BLS, GSB en ISV/IPSV. Daarnaast wordt in overleg met andere
betrokken partijen gewerkt aan opheffing van belemmeringen en stimuleringen
van kennisontwikkeling en -uitwisseling, waarbij ook gebruik gemaakt zal worden
van initiatieven van kenniscentra op dit gebied. (blz 87) Het rijk stimuleert herstructurering en transformatie van zowel
(verouderde) wijken als bedrijventerreinen in het algemeen. Het rijk richt
zijn financiële ondersteuning voor wat betreft herstructurering met name
op de grote(re) steden. Hierbij wordt aangesloten op het grotestedenbeleid
(GSB) en de bijbehorende selectie van steden (G30). Voor wat betreft transformatie
richt het rijk zijn financiële ondersteuning op de grotere steden in
de nationale stedelijke netwerken. (blz 87)Nationale RHS: Water, natuur en landschap Algemeen geldt
dat:In de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur (RHS) zijn de gebieden en netwerken
opgenomen die in belangrijke mate ruimtelijk structurerend zijn voor Nederland,
bestuurlijke grenzen overschrijden, een complexe of kostbare opgave met zich
meebrengen die rijksbemoeienis noodzakelijk maakt of die anderszins voor het
functioneren van Nederland van grote betekenis zijn. Het rijk heeft voor de
nationale RHS dan ook in het algemeen een grotere verantwoordelijkheid dan
daarbuiten.Het gaat om elementen van de economie, de infrastructuur en de verstedelijking
van Nederland en om elementen van de «groenblauwstructuur»: water,
natuur en landschap. De tot de nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur behorende
gebieden en netwerken, komen in hoge mate overeen met de belangrijkste elementen
van de drie lagen: ondergrond, netwerken en occupatie. In algemene zin heeft
het rijk een systeemverantwoordelijkheid voor de nationale RHS. (blz 23)Overigens kiest het rijk in veel gevallen voor een decentralisatie van
de verantwoordelijkheid voor de realisatie van rijksdoelen, bundeling van
budgetten en sturing op doelen (en niet op instrumenten). Tegelijkertijd kiest
het rijk voor een selectieve, directe betrokkenheid bij concrete ruimtelijke
inrichtingsopgaven gerelateerd aan de nationale RHS, waarmee vaak majeure
investeringen samenhangen. Selectiviteit is hier gewenst, maar dat kan op
gespannen voet staan met een algemene behoefte bij decentrale overheden, maatschappelijke
organisaties en marktpartijen om het rijk bij de gebiedsgerichte aanpak te
betrekken. Bij strategische opgaven die verband houden met de nationale RHS
is het rijk in elk geval «partner». Waar vele onderdelen van de
nationale RHS samenkomen of elkaar kruisen, zoals in de Randstad Holland,
is de rijksbemoeienis relatief het grootst. (blz 16).Nationale RHSKader/legitimiteitHandhavingGrote rivierenHet rijk wil in het gebied van de grote rivieren de veiligheid
tegen overstromingsgevaar handhaven en de ruimtelijke kwaliteit verbeteren. (blz
107) De zoekruimte voor deze gebieden
staat onder de noemer «ruimte voor de rivieren» op de bij deze
nota behorende kaart 3. De vrijwaring van deze zoekruimte betekent dat nieuwe
grootschalige of kapitaalsintensieve ruimtelijke ontwikkelingen (zoals woonwijken
en bedrijventerreinen) die de bescherming tegen overstromingen kunnen bemoeilijken,
worden geweerd.(blz 107) Het kabinet acht
voor calamiteiten een reservering voor gebieden voor noodoverloop noodzakelijk.
Op grond van het advies van de Commissie Noodoverloopgebieden heeft het kabinet
hierbij een voorlopige voorkeur voor de gebieden Rijnstrangen, Ooijpolder
en het oostelijk deel van de Beersche Overlaat. Het kabinet zal uiterlijk
in 2006 een definitief besluit nemen over de rampenbeheersingsstrategie overstromingen
Rijn en Maas. Indien het kabinet hiertoe besluit, zal een wet worden ingediend
waarin de procedures en bevoegdheden ten aanzien van noodoverloopgebieden
worden vastgelegd, alsmede de hierbij geldende schadevergoeding. (blz 107)
 Gebieden, die op termijn als gevolg
van het beleid voor de grote rivieren worden toegevoegd aan het winterbed
door middel van dijkverlegging, zullen gaan vallen onder het regime van de
Beleidslijn Ruimte voor de Rivier.(blz 109) Het rijk toetst hierop bij de beoordeling van provinciale en gemeentelijke
plannen, projecten of handelingen. (Blz 107)
 Afspraken met provin- cies over opname beleid voor de grote rivieren in
provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar
kader vormen voor de beoor- deling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten IJsselmeergebiedVooruitlopend op mogelijke
versterking van de primaire waterkeringen wordt in principe geen uitbreiding
van de bestaande bebouwing toegestaan in een zone van 100 meter binnendijks
en 175 meter buitendijks. Hiervan zijn de windturbines uitgezonderd. Het beleid
daarvoor staat in paragraaf 4.8.3. Afgesproken is dat gemeenten tot die
tijd in geval van nieuwe planvorming voor betreffende gebieden in de beginfase
contact opnemen met waterbeherende partijen en provincies. De definitieve
zones worden in overleg tussen het rijk, de waterkeringbeheerder en de provincies
bepaald en in streekplannen, bestemmingsplannen en de leggers van de waterschappen
verankerd. Voor plannen in een vergaand stadium worden door betrokken partijen
maatwerkafspraken gemaakt. (blz 180) Voor nieuwe buitendijkse ontwikkelingen, uitbreidingen van bestaande
buitendijkse activiteiten, nieuwe inpolderingen en andere landaanwinningen,
is het «nee, tenzij»-regime van toepassing dat in de paragrafen
3.2.3 en 3.3 is verwoord, voor water respectievelijk natuur. Voor nieuwe buitendijkse
initiatieven, zoals herstructurering van buitendijks gelegen bedrijventerreinen,
ontwikkeling van nieuwe verkeers- en vervoerslocaties en -infrastructuur en
eventuele nieuwe woningbouwlocaties, geldt daarmee een streng en helder afwegingskader
dat dergelijke ontwikkelingen niet op voorhand uitsluit, maar daaraan wel
randvoorwaarden verbindt. In het nationaal ruimtelijk beleid worden geen reserveringen
gedaan voor grootschalige inpolderingen. De ruimtelijke reservering voor een
Markerwaard vervalt. (blz 181) De decentrale overheden zullen de beleidsdoelen en beleidskeuzen
uit deze nota overnemen en zonodig uitwerken in een kadernota voor het interprovinciaal
streekplan voor IJsselmeer en Markermeer. (blz
182) Voor winning van olie en aardgas
is ruimte binnen de bestaande concessies. Het IJsselmeer valt binnen de categorie
«gevoelig gebied» volgens het besluit van de Milieueffectrapportage.
Elke vergunning voor een proefboring dient de MER-procedure te doorlopen.
Hierdoor is gewaarborgd dat mogelijke onaanvaardbare risico's op betrouwbare
en gekwalificeerde wijze plaatsvinden. Mogelijk onaanvaardbare risico's op
waterverontreiniging komen hierdoor aan het licht. Voor boringen in het IJsselmeergebied
wordt in alle gevallen het alternatief «boren vanaf het land»
in de MER-procedure onderzocht. (blz 181) Langs nieuwe strakke dijken kunnen windturbines worden geplaatst,
mits deze niet leiden tot een omheining. Ter bescherming van de open horizon
is plaatsing in open water ongewenst; de windmolens dienen zo dicht mogelijk
langs de dijken geplaatst te worden, voorzover op basis van technische en
ecologische criteria mogelijk. Afhankelijk van de situatie kunnen de windturbines
in enkele lijnopstelling of in meerdere lijnen geplaatst worden. Voor het
IJsselmeergebied is ter behoud van de open horizon plaatsing bij de Houtribdijk
(de dijk Enkhuizen-Lelystad) ongewenst. Om dezelfde reden én vanwege
de externe werking van het Waddenzeebeleid is plaatsing bij de Afsluitdijk
ongewenst. Het rijk zal in aansluiting op deze
nota onderzoek doen naar de effecten en plaatsingsmogelijkheden van windturbines
binnen de in deze paragraaf geschetste randvoorwaarden. (blz 194) Afspraken met provin- cies over
opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar
en handhaafbaar kader vormen voor de beoor- deling van bestemmingsplannen.
 Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten Toetsing kadernota
decentrale overheden Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten Kust (kustfundament) De provincies en gemeenten leggen de definitieve landwaartse begrenzing
van het kustfundament vast in streek- en bestemmingsplannen in overleg met
de beheerders van de zeewering. (Blz 176) Bij versterking van de acht prioritaire zwakke schakels, wordt
een gecombineerde aanpak van verbetering van de veiligheid en van de ruimtelijke
kwaliteit voorgestaan, waarbij rekening wordt gehouden met natuur, landschap,
economische functies en recreatie. De prioritaire zwakke schakels zijn:(zie
kaart 4) (blz 168) Aan de provincies is de opdracht gegeven integrale planstudies
uit te voeren. De planstudies zullen per gebied een landwaarts, zeewaarts
en consoliderend-alternatief bevatten en moeten in 2007 afgerond zijn (zie
kaart 4). (blz 169) Afspraken met
provin- cies over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat
deze een toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoor- deling van
bestemmingsplannen. Het rijk levert een financiële en inhoudelijke
bijdrage ten behoeve van de planstudies voor de versterking van de prioritaire
zwakke schakels. (blz 169) Toetsing provinciale planstudies uiterlijk in 2007Noordzee Het kabinet kiest voor een ruimtelijk afwegingsbeleid voor de Noordzee, waarbij
nut en noodzaak aangetoond dient te worden van nieuwe activiteiten op zee
met significante ruimtelijke en/of ecologische consequenties, tenzij activiteiten
in deze nota expliciet worden toegestaan of door vigerend rijksbeleid worden
gestimuleerd. Via het doorlopen van een stappenplan wordt op basis van door
de initiatiefnemer aan te leveren informatie door het bevoegd gezag getoetst
of de nieuwe activiteit kan worden toegelaten op de Noordzee. In dit stappenplan,
dat nader uitgewerkt wordt in het Integraal Beheerplan Noordzee 2015, zullen
de volgende toetsingen opgenomen worden: Definiëring van de ruimtelijke claim De ruimtelijke claim van
de voorgenomen activiteit wordt gedefinieerd en de mogelijkheden voor combineren –
ruimtelijk en in de tijd – met andere functies worden benut. Daarbij
zal zoveel mogelijk worden gestreefd naar efficiënter gebruik van de
ruimte, in plaats van uitbreiding van het ruimtebeslag. Bij de claim wordt
aangegeven of deze de bodem, de waterkolom en/of de lucht betreft. Ook worden
de mogelijke effecten van de voorgenomen activiteit in beeld gebracht. Voorzorg Op basis van inzicht in de ruimtelijke claim
van de voorgenomen activiteit en de effecten daarvan, wordt bepaald of er
aantasting dreigt van de basiskwaliteiten van de Noordzee. Het voorzorgsprincipe
zoals opgenomen in het OSPAR-verdrag (Verdrag inzake de bescherming van het
mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan) van 1993
is uitgewerkt in het beleid zoals opgenomen in de Vierde Nota Waterhuishouding.
Het houdt in dat preventieve maatregelen genomen dienen te worden wanneer
er redelijke gronden tot bezorgdheid bestaan dat direct of indirect in het
mariene milieu gebrachte stoffen of verstoring kunnen leiden tot gevaar voor
de gezondheid van de mens, tot schade aan levende rijkdommen en mariene ecosystemen,
tot aantasting van de mogelijkheden tot recreatie of tot hindering van ander
rechtmatig gebruik van de zee; zelfs wanneer er geen afdoende bewijs is voor
een oorzakelijk verband tussen het inbrengen van stoffen of energie en de
gevolgen daarvan. Daarbij wordt uitgegaan van de best beschikbare informatie. Nut en noodzaak Indien er significante consequenties zijn,
moet de initiatiefnemer van een nieuwe activiteit onderbouwen waarom die activiteit
in de Noordzee moet plaatsvinden. Hij moet ook aangeven waarom hij die activiteit
niet redelijkerwijs op het land kan realiseren. Voor de bepaling van geschikte
locaties, kan gebruik worden gemaakt van instrumenten zoals een milieueffectrapportage
(MER). Daarbij dienen ook de mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik te
worden onderzocht. Bij de locatiekeuze wordt uitgegaan van het relevante nationale
en internationale beleid, de nationale en internationale wet- en regelgeving
en de daarbij behorende afwegingskaders.Beperking en compensatie
van effecten Betrokkenen zullen zich inspannen om de effecten van
de activiteit te beperken en te compenseren. De effecten van ingrepen en activiteiten
worden zoveel mogelijk beperkt, met toepassing van de best bestaande technieken.
Compensatie wordt in natura geleverd in of direct grenzend aan de Noordzee,
tenzij dit feitelijk onmogelijk is. Dan vindt financiële compensatie
plaats. (blz 185) Toetsing voorgenomen
activiteit aan het hier opgenomen ruimtelijk afwegingsbeleid Noordzee. Winning en opsporing
van aardolie en aardgas geschiedt om dwingende redenen van groot openbaar
belang en zal als zodanig worden meegewogen bij de individuele beoordelingen
in het kader van de ruimtelijke bescherming van gebieden met bijzondere ecologische
waarden. (blz 186)In of in de nabijheid van de vijf
ecologisch waardevolle gebieden zijn nieuwe plannen, projecten of handelingen,
die significante gevolgen kunnen hebben voor de te behouden kenmerken en natuurwaarden
in deze gebieden niet toegestaan, tenzij er geen reële alternatieven
zijn én er sprake is van redenen van groot openbaar belang. Op basis
van een afweging tussen het te beschermen en te behouden belang en het met
het plan of project gemoeide belang, wordt al dan niet toestemming verleend
door het rijk. In de EEZ hebben alleen partijen met
een toestemming op basis van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken de mogelijkheid
een vergunning voor de aanleg van een windturbinepark aan te vragen. Het rijk
zal de regelgeving voor de aanleg van windtur- bineparken in de EEZ vastleggen
in de Wet beheer rijkswaterstaatswerken. Binnen de 12-mijlszone zijn windturbineparken,
mits dat mogelijk is uit oogpunt van scheepvaartveiligheid, toegestaan op
de locatie near shore windpark (bij Egmond) voor de duur van het daarvoor
afgesproken pilot-project en in de gemeentelijk ingedeelde gebieden recht
voor de haven- en industriegebieden van de IJmond en de Maasvlakte nabij de
aanlandingspunten op het hoogspanningsnet te land. (blz 193) Een
klein gedeelte van de Noordzee is aangewezen, respectievelijk aangemeld als
Vogel- en Habitatrichtlijngebied. Het betreft de Voordelta en de kustzone
ten noorden van Petten. Beide gebieden liggen in de territoriale zee. Voor
de beoordeling van plannen, projecten en handelingen binnen deze gebieden
is het Europees-rechtelijke afwegingskader van de Vogel- en Habitatrichtlijn
van toepassing. Dit geldt ook voor de externe werking van activiteiten buiten
deze gebieden. (blz 187) Het rijk sluit bij
de bescherming van gebiedspecifieke ecologische waarden aan bij de (internationale)
beleidsontwikkeling in het kader van OSPAR en de EU (Europese Mariene Strategie
en Vogel- en Habitatrichtlijn). (blz 188) Vooruitlopend
op de implementatie van de in OSPAR- en EU-kader te maken afspraken, worden
bij de rijksbeoordeling van voorgenomen projecten in of in de nabijheid van
de hierboven aangegeven overige gebieden met bijzondere natuurwaarden de volgende
uitgangspunten gehanteerd. Bestaand gebruik kan in principe worden gecontinueerd.
Om te voorkomen dat er nieuwe ingrepen plaatsvinden die een latere aanwijzing
als beschermd gebied onmogelijk maken, geldt het volgende afwegingskader:
Nieuwe plannen, projecten of handelingen binnen en in de nabijheid van deze
ecologisch waardevolle gebieden, die significante gevolgen kunnen hebben voor
de te behouden kenmerken en natuurwaarden in deze gebieden zijn niet toegestaan,
tenzij er geen reële alternatieven zijn én er sprake is van redenen
van groot openbaar belang. Op basis van een afweging tussen het te beschermen
en te behouden belang en het met het plan of project gemoeide belang, wordt
al dan niet toestemming verleend door het rijk. Wordt een plan, project of
handeling na afweging van belangen toch toegestaan, dan dient voordat het
plan of project wordt uitgevoerd een besluit te worden genomen over compenserende
maatregelen. Bovenstaande beleidslijn,
met inbegrip van een nadere begrenzing van de overige gebieden met bijzondere
ecologische waarden, wordt nader uitgewerkt in het Integraal Beheerplan Noordzee
2015 en mogelijk, na het van toepassing verklaren van de Natuurbeschermingswet
in de EEZ, in aanwijzingsbesluiten op grond van deze wet. Voor de bouw van
vanaf de Kust zichtbare permanente werken binnen de 12-mijlszone wordt buiten
de gebieden die onder het VHR-regime vallen alleen bij redenen van groot openbaar
belang vergunning verleend op basis van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken
en de Wet milieubeheer. (blz 188)    Vogel- en Habitat richtlijngebieden (VHR)
en NatuurbeschermingswetgebiedenBinnen de beschermde natuurgebieden nemen de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden
en de gebieden die onder de Natuurbeschermingswet vallen een bijzondere plaats
in. Door middel van een wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 zal het
Europeesrechtelijke afwegingskader uit de Vogel- en Habitatrichtlijn worden
geïmplementeerd. In afwachting van de inwerkingtreding van de herziene
Natuurbeschermingswet wordt in deze PKB, voor wat betreft de inhoud van het
door het bevoegd gezag te hanteren afwegingskader voor de beoordeling van
plannen, projecten of handelingen in deze gebieden, volstaan met een verwijzing
naar de nu vigerende Natuurbeschermingswet en het Europeesrechtelijke afwegingskader
van de Habitatrichtlijn (artikel 6). Na inwerkingtreding van de herziene Natuurbeschermingswet,
geldt het afwegingskader zoals daar neergelegd. (blz
121) Afspraken met provin-
cies over opname in provinciale plannen op een zodanige wijze dat deze een
toetsbaar en handhaafbaar kader vormen voor de beoordeling van bestemmingsplannen.
 Toetsing provinciale en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) EHS en robuuste ecologische verbindingenBinnen en in de nabijheid van de gebieden waar het «nee, tenzij»-regime
van kracht is, zijn nieuwe plannen, projecten of handelingen niet toegestaan
indien deze de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied significant
aantasten, tenzij er geen reële alternatieven zijn én er sprake
is van redenen van groot openbaar belang. Voor ingrepen die aantoonbaar aan
de criteria voldoen geldt het vereiste dat de schade zoveel mogelijk moet
worden beperkt door mitigerende maatregelen. Resterende schade dient te worden
gecompenseerd. Om te kunnen bepalen of de wezenlijke kenmerken en waarden
van een gebied significant worden aangetast, moet het bevoegde gezag erop
toezien dat hiernaar, door de initiatiefnemer, onderzoek wordt verricht. (blz
120) Het rijk is samen met de provincies
verantwoordelijk voor de realisatie van de EHS. Het rijk door het beschikbaar
stellen van middelen en deskundigheid. De concrete uitvoering is bij provincies
gelegd. De EHS moet (inclusief robuuste verbindingen) in 2018 zijn gerealiseerd. (blz 115) Om
de ruimtelijke samenhang van de EHS op nationaal en internationaal niveau
te verbeteren, realiseert het rijk samen met de provincies als onderdeel van
de EHS een aantal robuuste verbindingen. (blz
118) De realisatie van de robuuste
verbindingen wordt gefaseerd uitgevoerd. Binnen de bruto begrenzing, zoals
aangegeven op kaart 4, worden de robuuste ecologische verbindingen door de
provincies netto begrensd en opgenomen in het streekplan. Op de bruto begrenzing
is een planologische basisbescherming van toepassing, die is gericht op voorkoming
van onomkeerbare ingrepen. Zodra de netto-begrenzing is vastgesteld door de
provincie, geldt het «nee, tenzij»-regime van de EHS. Ten behoeve
van een tijdige realisatie vraagt het rijk de provincies om de natuur- en
beheersgebiedsplannen voor 2008 aan te passen. (blz
118) De robuuste verbinding dient
een samenhangend geheel te zijn dat is opgebouwd uit ecologische en landschappelijke
elementen en dat natuurkernen met elkaar verbindt. Ten behoeve van de ecologische
functie van de robuuste verbindingen verwacht het rijk dat provincies bij
de begrenzing en de realisatie rekening houden met de ecologische eisen voor
uitwisseling van soorten die in de te verbinden natuurgebieden voorkomen.
Waar mogelijk wordt met de robuuste verbindingen aangesloten op de natuur
in het buitenland, zodat een internationaal ecologisch netwerk kan ontstaan. (blz
119) Om de ruimtelijke samenhang
van de EHS te verbeteren en de EHS in haar omgeving duurzaam in te passen,
kunnen de provincies met behoud van de oorspronkelijke ambitie de huidige
begrenzing van de EHS aanpassen. Het rijksbeleid is daarbij leidend. Het rijk
maakt met de provincies afspraken over de wijze waarop de herbegrenzing van
de EHS plaatsvindt. (blz 119) Wanneer een ingreep onvermijdelijk blijkt, dan is in dat geval
de initiatiefnemer van het plan, project of de handeling verantwoordelijk
voor realisatie van mitigerende maatregelen om de nadelige effecten weg te
nemen of te ondervangen en waar dit niet volstaat, de resterende effecten
te compenseren. Het bevoegd gezag dat verantwoordelijk is voor het opleggen
van compensatieverplichtingen ziet er op toe dat de initiatiefnemer daadwerkelijk
compenseert. Aan compensatie worden de volgende voorwaarden gesteld: –
geen netto-verlies aan waarden, voor wat betreft areaal, kwaliteit en samenhang; –
compensatie aansluitend of nabij het gebied, onder de voorwaarde dat een duurzame
situatie ontstaat; – indien fysieke compensatie aansluitend of nabij
het gebied onmogelijk is, door compensatie door de realisering van kwalitatief
gelijkwaardige waarden, dan wel door fysieke compensatie verder weg van het
aangetaste gebied; – indien zowel fysieke compensatie als compensatie
door kwalitatief gelijkwaardige waarden redelijkerwijs onmogelijk is, wordt
financiële compensatie geboden. Deze wordt in het door rijk en provincies
beheerde Nationaal Groenfonds gestort, maar blijft gelabeld aan de betrokken
ingreep. Van een dergelijke situatie is niet eerder sprake dan nadat alle
andere mogelijkheden, waaronder onteigening, maximaal zijn benut; –
het tijdstip van het besluit over de ingreep is ook het tijdstip waarop besloten
wordt over de aard, wijze en het tijdstip van mitigatie en compensatie; –
voor die gebieden in en buiten de EHS die zijn aangemeld c.q. aangewezen als
gebieden in de zin van de Vogel- en Habitatrichtlijn, gelden enkele scherpere
eisen conform de bepalingen uit de richtlijnen. (blz
123)  In het afwegingskader voor de EHS worden plannen, projecten of
handelingen afzonderlijk beoordeeld. Om een meer ontwikkelingsgerichte aanpak
te bevorderen kan hiervan worden afgeweken door op gebiedsniveau een «nee,
tenzij»-afweging te maken. Dit kan wanneer een combinatie van projecten
of handelingen wordt ingediend die tevens tot doel heeft de kwaliteit en/of
kwantiteit van de EHS op gebiedsniveau per saldo te verbeteren, bijvoorbeeld
als tegelijkertijd een fysieke barrière binnen het beschermde natuurgebied
wordt gesaneerd. Middels deze saldobenadering kan bijvoorbeeld een meer aangesloten
EHS worden verkregen of kunnen EHS-gebieden beter met elkaar verbonden worden.
Functies of activiteiten kunnen dan elders binnen de EHS of daarbuiten betere
ontwikkelingsmogelijkheden krijgen. Deze benadering is alleen toepasbaar als: –
de combinatie van plannen, projecten of handelingen binnen één
ruimtelijke visie wordt gepresenteerd; – er een onderlinge samenhang
bestaat tussen de betreffende plannen, projecten of handelingen; – een
schriftelijke waarborg voor de realisatie van de plannen / projecten of handelingen
kan worden overgelegd waarop alle betrokkenen zijn aan te spreken. Bovendien
is voor toepassing van deze saldobenadering nodig dat: – binnen de EHS
een kwaliteitsslag gemaakt kan worden waarbij het oppervlak natuur minimaal
gelijk blijft dan wel toeneemt. Zo'n kwaliteitsslag kan bijvoorbeeld ontstaan
doordat binnen de EHS met bestemmingen geschoven wordt; en/of: – binnen
de ruimtelijke visie vergroting van het areaal EHS optreedt, ter compensatie
van het gebied dat door de projecten of handelingen verloren is gegaan; onder
de voorwaarde dat daarmee tevens een beter functionerende EHS ontstaat. Over
de gebiedsvisie, en toepassing van de saldobenadering op basis van deze gebiedsvisie,
moet overeenstemming met het rijk bestaan. 
Voor die onderdelen van de EHS die tevens zijn aangemeld als te beschermen
gebied in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijnen zal het rijk in overleg
met de Europese Commissie bepalen onder welke voorwaarden deze maatwerkmogelijkheid
ook geboden kan worden voor Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. (blz 123)
 Indien in de natuurgebieden sprake
is van in rijks-, provinciale of gemeentelijke kaders vastgestelde bijzondere
cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten, moet de ontwikkeling van
natuurlijke waarden daarop worden afgestemd. Waar sprake is van overlap tussen
VHR-, NB-weten EHS-gebieden enerzijds en nationale landschappen anderzijds,
geven provincies in hun streekplan aan hoe zij instandhouding en ontwikkeling
van ecologische en culturele waarden in deze gebieden combineren.(blz
124) Jaarlijkse afspraken
over realisatie EHS Afsluiten van Uitvoe- ringscontracten met provincies
en toetsen door provincie te reali- seren voortgang van de uitvoering (vanaf
2007 meerjarige prestatiecontracten in kader van ILG Investe- ringsbudget
Landelijk Gebied, met een directe koppeling van afrekenbare doelen, middelen
en prestaties, en toet- sing door het rijk van de provinciale prestaties)
 Toetsing aanpassingen van natuur- en beheersgebiedsplannen Toetsing naleving
gemaakte afspraken Toetsing gebiedsvisies Afspraken over doorwer- king
in en toetsing van provinciale streekplannen (blz 33) Werelderfgoed gebieden (UNESCO) De rijksoverheid heeft de internationale verplichting
en verantwoording om de bescherming van de werelderfgoederen in eigen land
via bestaande instrumenten te realiseren. Voor de werelderfgoederen geldt
dat de aanwezige gebouwde en archeologische monumenten in principe voldoende
zijn beschermd via de Monumentenwet en provinciale en gemeentelijke regelingen.
 De benodigde bescherming en ontwikkeling
van de gebieden (inclusief de gebieden op de voorlopige lijst) dienen te worden
gerealiseerd in streek- en bestemmingsplannen. Het rijk zal in overleg met
de betrokken overheden in – aan de UNESCO te overleggen – gebiedsdocumenten
vastleggen hoe de instandhouding van het erfgoed planologisch en financieel
wordt gewaarborgd. (blz 126)Afspraken met provin- cies over opname in provinciale
plannen op een zodanige wijze dat deze een toetsbaar en handhaafbaar kader
vormen voor de beoor- deling van bestemmingsplannen. Toetsing provinciale
en gemeentelijke plannen en besluiten (blz 33) Nationale landschappen Binnen nationale landschappen is daarom «behoud door ontwikkeling»
het uitgangspunt voor het ruimtelijk beleid. De landschappelijke kwaliteiten
zijn medesturend voor de wijze waarop de gebiedsontwikkeling plaatsvindt.
Uitgangspunt is dat de nationale landschappen zich sociaal-economisch voldoende
moeten kunnen ontwikkelen, terwijl de bijzondere kwaliteiten van het gebied
worden behouden of worden versterkt. In algemene zin
geldt dat binnen nationale landschappen ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk
zijn, mits de kernkwaliteiten van het landschap worden behouden of worden
versterkt («ja, mits»-regime). Binnen nationale landschappen is
ruimte voor ten hoogste de eigen bevolkingsgroei (migratiesaldo nul). Op basis
hiervan maken provincies afspraken met gemeenten over de omvang en locatie
van woningbouw. Nationale landschappen bieden daarnaast ruimte voor de aanwezige
regionale en lokale bedrijvigheid. Ook hier maken provincies en gemeenten
afspraken over aard en omvang van locaties voor bedrijventerreinen. Maatvoering,
schaal en ontwerp zijn bepalend voor behoud van de kwaliteiten van deze landschappen.
Om die reden zijn grootschalige verstedelijkingslocaties en bedrijventerreinen,
nieuwe grootschalige glastuinbouwlocaties en nieuwe grootschalige infrastructurele
projecten niet toegestaan. Waar deze ingrepen redelijkerwijs, vanwege een
groot nationaal belang onvermijdelijk zijn, dienen mitigerende en compenserende
maatregelen – zoals inpassing en grote aandacht voor ontwerpkwaliteit –
te worden getroffen. (blz 126) Provincies zijn verantwoordelijk
voor de uitwerking van het beleid voor nationale landschappen. De globale
begrenzing van de nationale landschappen is weergegeven op kaart 7. Provincies
nemen, op basis van de globale begrenzing op deze PKB-kaart, een gedetailleerde
begrenzing van de nationale landschappen op in hun streekplannen en werken
daarin de per nationaal landschap benoemde kernkwaliteiten uit. Deze zijn
leidend voor de ruimtelijke ontwikkeling. Het rijk zal het streekplan hierop
toetsen. Op de PKB-kaart 9 is de precieze begrenzing van het nationaal landschap
Groene Hart opgenomen. Deze begrenzing is, ten opzichte van de eerdere begrenzing
van het Groene Hart in de Vierde Nota over de ruimtelijke ordening Extra (Vinex),
op een paar plekken aangepast (zie paragraaf 4.2.5). Provincies en –
voorzover relevant – de WGR-plusregio's, dienen deze begrenzing van
het Groene Hart over te nemen in de streek- en structuurplannen. (blz 127) Voor
die delen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie die niet samenvallen met andere
nationale landschappen, geldt het planologisch beleid zoals opgenomen onder
3.4.1. Provincies en gemeenten dienen het «Linieperspectief Panorama
Krayenhoff» een goede vertaling in streek- en bestemmingsplannen te
geven. De aanwijzing van de Nieuwe Hollandse Waterlinie tot nationaal landschap
leidt hiermee niet tot nieuwe beperkingen. (blz 136)Voor
die delen van de Stelling van Amsterdam die niet samenvallen met andere nationale
landschappen, geldt het planologisch beleid zoals opgenomen onder 3.4.2. (Werelderfgoed).(blz 137) Toetsing
provinciale uitwerking Het rijk
zal het streekplan hierop toetsen. (blz 127)XNoot1Leden: Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD), Buijs (CDA), voorzitter, Schreijer-Pierik
(CDA), Van Gent (GL), Geluk (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Ondervoorzitter, Snijder-Hazelhoff
(VVD), Depla (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA), Van As (LPF), Van den
Brink (LPF), Van Bochove (CDA), De Ruiter (SP), Duyvendak (GL), Huizinga-Heringa
(CU), Koopmans (CDA), Spies (CDA), Van Lith (CDA), Van der Ham (D66), Van
Velzen (SP), Timmer (PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA), Kruijsen (PvdA),
Samsom (PvdA) en Veenendaal (VVD).Plv. leden: Crone (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA),
Ormel (CDA), Halsema (GL), Luchtenveld (VVD), Boelhouwer (PvdA), Örgü
(VVD), Dubbelboer (PvdA), Algra (CDA), Kraneveldt (LPF), Varela (LPF), Ten
Hoopen (CDA), Vergeer (SP), Vos (GL), Van der Staaij (SGP), Vietsch (CDA),
Sterk (CDA), Haverkamp (CDA), KoSSSSer Kaya (D66), Gerkens (SP), Verbeet (PvdA),
Balemans (VVD), Waalkens (PvdA), Van Heteren (PvdA), Wolfsen (PvdA), Oplaat
(VVD).XNoot2Leden: Van der Vlies (SGP), Vos (GL), Cornielje (VVD), Buijs (CDA), Van
Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Voorzitter, Atsma (CDA), Oplaat (VVD),
Geluk (VVD), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Verbeet (PvdA), Van
den Brink (LPF), Vergeer (SP), Herben (LPF), Tichelaar (PvdA), Ormel (CDA),
Duyvendak (GL), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Koomen
(CDA), Boelhouwer (PvdA), Douma (PvdA), Dubbelboer (PvdA), Kruijsen (PvdA)
en Vacature (CDA).Plv. leden: Slob (CU), Vendrik (GL), Örgü (VVD), Spies (CDA),
Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Hofstra (VVD),
Veenendaal (VVD), Samsom (PvdA), De Krom (VVD), Duivesteijn (PvdA), Eerdmans
(LPF), vacature SP, Van As (LPF), Van Heteren (PvdA), Van Lith (CDA), Van
Gent (GL), Van Bochove (CDA), Van der Laan (D66), Gerkens (SP), Jager (CDA),
Timmer (PvdA), Depla (PvdA), Fierens (PvdA), Verdaas (PvdA) en Vacature (CDA).XNoot3Leden: Duivesteijn (PvdA), Dijksma (PvdA), Hofstra (VVD), Ondervoorzitter,
Atsma (CDA), Voorzitter, Van Gent (GL), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP),
Van der Staaij (SGP), Oplaat (VVD), Geluk (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Depla
(PvdA), Van As (LPF), Mastwijk (CDA), Duyvendak (GL), Koopmans (CDA), Gerkens
(SP), Bruls (CDA), Van Lith (CDA), Van der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Boelhouwer
(PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA), Hermans (LPF), Dezentjé Hamming
(VVD) en Van Hijum (CDA).Plv. leden: Heemskerk (PvdA), Samsom (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Hessels (CDA), Vos (GL), Smeets (PvdA), De Ruiter (SP), Slob (CU), Aptroot
(VVD), Szabó (VVD), Van Dijken (PvdA), Waalkens (PvdA), Herben (LPF),
Van Winsen (CDA), Halsema (GL), Jager (CDA), Vergeer (SP), Ten Hoopen (CDA),
Van Haersma Buma (CDA), Bakker (D66), De Pater-van der Meer (CDA), Van Dam
(PvdA), Van Beek (VVD), Dubbelboer (PvdA), Van den Brink (LPF), Luchtenveld
(VVD) en Buijs (CDA).XNoot4Leden: Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD), Voorzitter, Schreijer-Pierik
(CDA), Ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Slob (CU), Van den Brink (LPF), Duyvendak (GL), Kortenhorst
(CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Varela (LPF), Algra (CDA),
Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), De Krom (VVD), Heemskerk
(PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Van Egerschot (VVD)
en Jonker (CDA).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Dittrich (D66), Örgü (VVD), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Hijum (CDA), Koenders (PvdA), Vos (GL),
Joldersma (CDA), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van Gent (GL), Verburg
(CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), vacature SP, De Ruiter (SP), Van As (LPF),
De Haan (CDA), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Van Heteren (PvdA),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Waalkens (PvdA), Szabó(VVD),
Weekers (VVD) en Van Dijk (CDA).XNoot1De wetswijzigingen van de Wet voorkeursrecht gemeenten zijn gepubliceerd
in 2003 Stb. 562, respectievelijk 2002 Stb. 326. De wijziging inzake transparantie
maakt onderdeel uit van het Besluit begroting en verantwoording provincies
en gemeenten, gepubliceerd in 2003 Stb. 27. Het convenant grondprijsbeleid
is in 2001 gesloten tussen de toenmalige staatssecretaris van VROM, VNG, NVB
en Neprom.XNoot1Stuwende sectoren zijn: industrie, land- en tuinbouw, distributie, zakelijke
en financiële diensten. De arbeidsproductiviteit van stuwende sectoren
is gemiddeld 38% hoger dan in de niet-stuwende sectoren.XNoot1CPB, Macro Economische Verkenning 2004, bijlage A1.1. het betreft de uitvoer
en invoer van goederen in 2002 gerelateerd aan het bruto binnenlands product
tegen marktprijzen; de in- en uitvoer van diensten is buiten beschouwing gelaten.XNoot1CPB, Macro Economische Verkenning 2004, bijlage A1.1. het betreft de uitvoer
en invoer van goederen in 2002 gerelateerd aan het bruto binnenlands product
tegen marktprijzen; de in- en uitvoer van diensten is buiten beschouwing gelaten.XNoot1Zie de brief van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer en de staatssecretaris van Financiën d.d. 12 maart
2002, Kamerstukken II, 2001–2002, 27 581, nr. 15. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29435-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl