Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden inzake de begrotingsstaten van het Ministerie van BuZa (V) voor het jaar 2012 (33000-V)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 000
 V
 
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
		Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2012
 
 
 Nr. 10
 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN 
 Vastgesteld 
		7 november 2011
 
 
 
 
 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1 Samenstelling:Leden: Timmermans, F.C.G.M. (PvdA), Bommel, H. van (SP), Albayrak, N. (PvdA), voorzitter, Staaij, C.G. van der (SGP), Çörüz, C. (CDA), Ferrier, K.G. (CDA), Ormel, H.J. (CDA), Eijsink, A.M.C. (PvdA), Pechtold, A. (D66), ondervoorzitter, Irrgang, E. (SP), Roon, R. de (PVV), Peters, M. (GL), Broeke, J.H. ten (VVD), Voordewind, J.S. (CU), Thieme, M.L. (PvdD), Dikkers, S.W. (PvdA), El Fassed, A. (GL), Dijkhoff, K.H.D.M. (VVD), Bosman, A. (VVD), Hachchi, W. (D66), Driessen, J.H.A. (PVV), Kortenoeven, W.R.F. (PVV) en Caluwé, I.S.H. de (VVD).Plv. leden: Samsom, D.M. (PvdA), Raak, A.A.G.M. van (SP), Recourt, J. (PvdA), Dijkgraaf, E. (SGP), Knops, R.W. (CDA), Haverkamp, M.C. (CDA), Bruins Slot, H.G.J. (CDA), Arib, K. (PvdA), Schouw, A.G. (D66), Dijk, J.J. van (SP), Mos, R. de (PVV), Sap, J.C.M. (GL), Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Ouwehand, E. (PvdD), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Braakhuis, B.A.M. (GL), Taverne, J. (VVD), Leegte, R.W. (VVD), Veldhoven, S. van (D66), Bontes, L. (PVV), Wilders, G. (PVV) en Mulder, A. (VVD)., belast met het voorbereidend onderzoek van dit
				 voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst
				 van vragen met de daarop gegeven antwoorden.
 Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de
				 openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 
 
 
 
 
 De voorzitter van de commissie,
 
 Albayrak
 
 
 
 De griffier van de commissie,
 
 Van Toor
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 De post Kennis voor Burgerschap en
				 ontwikkelingssamenwerking (8.3) verdwijnt na 2014. Hoe worden de laatste gelden
				 uitgegeven? Gebeurt dit aan organisaties wiens doelen niet vallen binnen de
				 vier vastgestelde doelen in de Focusbrief?
 
 
 
 De constatering is onjuist. De begroting vermeldt ook bedragen
				 voor 2015 en 2016. Het ligt niet in de bedoeling die doelstelling na 2014 los
				 te laten.
 Kennis voor Burgerschap en ontwikkelingssamenwerking blijft ook
				 in de toekomst belangrijk en bestaat uit twee componenten. De Nederlandse
				 Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (NCDO) deelt kennis en informatie over
				 internationale samenwerking met het brede Nederlandse publiek, met
				 maatschappelijke organisaties en met particulieren die nieuwe initiatieven
				 ontwikkelen.
 Daarnaast wordt via het programma Subsidiefaciliteit
				 Burgerschap Ontwikkelingssamenwerking (SBOS) subsidie toegekend aan
				 organisaties die Mondiaal Burgerschap stimuleren. Deze organisaties zijn
				 gericht op het actief betrekken van burgers bij mondiale thema’s van
				 internationale samenwerking. Hun doelen hoeven niet binnen de vier vastgestelde
				 doelen in de focusbrief te vallen. Zie ook de vragen over SBOS, vraag 16, 216,
				 481 en 482.
 
 
 2
 
 Kan een overzicht/schatting verschaft
				 worden van de uitgaven door decentrale overheden die voldoen aan de ODA
				 criteria? Zo nee, kunt u hier een schatting van geven?
 
 
 Een volledig overzicht/schatting van de uitgaven door decentrale
				overheden die voldoen aan de ODA criteria kan niet verschaft worden. Door de
				rijksoverheid noch de landelijke- of koepelorganisaties wordt op systematische
				wijze informatie bijgehouden over uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking door
				gemeenten, provincies en waterschappen.
 De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft in 2009 wel een
				enquête gehouden onder de gemeenten over gemeentelijk internationaal beleid.
				In de publicatie «Mondiaal op eigen schaal. Gemeentelijk internationaal beleid
				anno 2009» van de VNG worden de resultaten van deze enquête, die een response
				kende van 51%, uitgewerkt. U kunt hierin gegevens over gemeentelijke uitgaven
				op het gebied van internationale samenwerking vinden. De bedragen voor
				ontwikkelingssamenwerking zijn daarbij inbegrepen, maar niet nader uitgesplitst
				of gespecificeerd, noch getoetst aan ODA criteria.
 Van de 227 gemeenten die hebben meegedaan aan de enquête,
				ontplooiden er 175 één of meer activiteiten op het gebied van gemeentelijk
				internationaal beleid. Hiervan gaven er 31 aan samenwerkingsverbanden te hebben
				met gemeenten in het «Zuiden».
 De 19 gemeenten met meer dan 100 000 inwoners die aan de
				enquête meededen gaven gemiddeld € 228 000 uit aan internationaal beleid.
				Voor kleinere gemeenten lagen de gemiddelde uitgaven voor internationaal beleid
				tussen de € 5 000 en € 40 000.
 
 3
 
 Waaruit bestaat in navolging van de motie
				 Dijkhoff-Ferrier (
 
 32 500-V-32
 
 ) de dekking van de
				 SRGR?
 
 
 Onder operationele doelstelling 5.4 «Seksuele en Reproductieve
				Gezondheid en Rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van
				HIV/aids» vallen alle uitgaven ten behoeve van SRGR, HIV/Aids en
				gezondheidszorg algemeen. Conform de brief aan de Tweede Kamer van 18 april
				2011 («Nadere uitwerking SRGR en HIV/Aids», kst
				32 605 nr. 3) vallen
				hieronder activiteiten met betrekking tot seksualiteit en jongeren; verbeterde
				toegang tot goede anticonceptie, vaccins en andere middelen voor reproductieve
				gezondheid en HIV preventie; verbetering van seksuele en reproductieve zorg,
				inclusief toegang tot veilige abortus; en mensenrechten, waaronder
				reproductieve en seksuele rechten en rechten van gemarginaliseerde groepen.
				Deze activiteiten worden uitgevoerd via alle kanalen. Voor een nadere
				toelichting op de budgettaire onderverdeling naar de drie sub-thema’s wordt
				verwezen naar het antwoord op vraag 404.
 
 4
 
 Waarom wordt de subsidie voor het Daey
				 Ouwens Fonds (6.1) na 2014 stopgezet?
 
 
 De subsidie voor het Daey Ouwens Fonds loopt tot en met maart
				2014. De subsidie wordt niet stopgezet maar zal ook niet worden verlengd, omdat
				conform de Focusbrief het programma voor hernieuwbare energie in
				ontwikkelingslanden waaronder deze subsidie wordt verleend, tijdens deze
				kabinetsperiode wordt afgerond.
 
 5
 
 De bijdrage aan het succesvolle Initiatief Duurzame
				 Handel (4.3) neemt tot 2013 toe om daarna af te zakken tot ruim onder de
				 huidige bijdrage. Wat is hiervan de reden? Wordt het succes van dit initiatief
				 ook toegepast op andere sectoren of productieketens?
 
 
 
 De steun aan het Initiatief Duurzame Handel (IDH) valt onder
				 Operationele Doelstelling 4.1. Aan het IDH is een subsidie toegekend van 100
				 miljoen euro voor de periode 2011 tot en met 2015. De jaarlijkse bijdrage wordt
				 bepaald op basis van prognoses van het IDH en is vrij constant, variërend rond
				 20 miljoen euro. Er is dus geen sprake van een daling.
 Binnen het IDH wordt gewerkt aan meerdere productieketens en
				 sectoren. In 5 programma’s (thee , katoen, cacao, soja, hout) wordt gewerkt
				 aan opschaling van bestaande initiatieven. Voor 6 productieketens (aquacultuur,
				 koffie, cashewnoten, elektronica, toerisme, natuursteen en specerijen) worden
				 programma’s geïmplementeerd en voor 4 ketens (waaronder palmolie) wordt
				 onderzocht of opschaling door IDH mogelijk is. Het leerprogramma van IDH zorgt
				 ervoor dat successen en leerpunten uit de ene sector waar mogelijk worden
				 toegepast in de andere sector.
 
 
 6
 
 Hoe staat het met de pilot suikerpalm en op
				 welke manier wordt de Kamer geïnformeerd over de resultaten en de toepassing
				 daarvan?
 
 
 
 De basis voor een mogelijke commerciële productie- en
				 verwerkingsmethode van suikerpalm tot ethanol ligt in Indonesië, waar
				 suikerpalm onderdeel uitmaakt van de lokale economie. Er wordt
				 geëxperimenteerd met de opschaling van diverse productiesystemen waarbij
				 suikerpalm en bosbouw geïntegreerd worden in kleinschalige plantages in
				 combinatie met lokale verwerking. Dit staat echter nog in de kinderschoenen en
				 dient in de praktijk getest te worden. Hieraan draagt het Ministerie van
				 Buitenlandse Zaken bij via het Fonds Duurzame Biomassa Mondiaal. Vanuit dit
				 fonds wordt een pilotproject gefinancierd waarin Nederlandse en Indonesische
				 partners samenwerken. Het project heeft als doel het testen van
				 suikerpalmproductie en -verwerking via de bouw van twee «village hubs»,
				 lokale fabriekjes waar het vers getapte sap ingedikt wordt. Bovendien wordt
				 gewerkt aan een certficeringssysteem voor duurzaam geproduceerde
				 suikerpalm.
 Afgelopen jaren is gebleken dat een aantal investeerders
				 geïnteresseerd is in de duurzame productie en verwerking van suikerpalm. Zij
				 hebben aangegeven bereid te zijn grootschalig te willen investeren, maar willen
				 logischerwijze eerst de garantie hebben dat het concept werkt. Daarna is er
				 mogelijk perspectief op commerciële productie van suikerpalm.
 In Colombia is een verkenning uitgevoerd om suikerpalmproductie
				 te starten, dat bleek echter vooralsnog niet haalbaar. Over de voortgang van
				 activiteiten in het Fonds Duurzame Biomassa Mondiaal wordt de Tweede Kamer
				 t.z.t. geïnformeerd.
 
 
 7
 
 Verwacht u in de komende maanden nog
				 onderuitputting van het onderdeel Ontwikkelingssamenwerking op de lopende
				 begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken? Indien dat het geval is,
				 zullen deze middelen dan worden aangewend om activiteiten gericht op
				 (ecologische) veiligheid en conflictpreventie, beheer, herstel en behoud van
				 ecosystemen en biodiversiteit, als essentiële voorwaarden voor de gewenste
				 duurzame ontwikkeling te financieren?
 
 
 Nee, ik verwacht geen onderuitputting op de begroting voor
				Ontwikkelingssamenwerking.
 
 8
 
 Wat beschouwt u als de 10 grootste
				 successen van uw vernieuwde OS beleid van het afgelopen jaar? En als de 10
				 grootste mislukkingen?
 
 
 
 Het is te vroeg om nu al te kunnen rapporteren over successen
				 en mislukkingen van het vernieuwd OS beleid. Wel kan verslag worden gedaan over
				 wat het afgelopen jaar snel en minder snel is gegaan.
 Kernelementen van het nieuwe beleid, zoals vastgelegd in de
				 basisbrief, de focusbrief en de brief over het multilateraal OS beleid, zijn
				 meer aandacht voor zelfredzaamheid, concentratie van de hulp op minder landen,
				 verschuiving van middelen van sociale naar productieve sectoren, focus op een
				 viertal thema’s en afbouw van niet-prioritaire thema’s, grotere inzet van
				 Nederlandse kennis en kunde en concentratie van middelen op die multilaterale
				 organisaties die relevant zijn binnen het Nederlandse OS-beleid en die
				 effectief opereren. Het vernieuwd OS beleid is het afgelopen jaar grotendeels
				 vormgegeven en de uitvoering ervan is begonnen. Het aantal partnerlanden is tot
				 15 teruggebracht. De meerjarige plannen voor de partnerlanden waarmee Nederland
				 doorgaat en de exit-strategieën voor de landen waarmee de OS eindigt, worden
				 binnenkort afgerond. De thematische omslag naar vier speerpunten is in volle
				 gang. Daarin krijgt de productieve sector meer aandacht en wordt de private
				 sector intensiever betrokken. Waar het gaat om publiek-private samenwerking in
				 de OS is Nederland internationaal één van de koplopers. Bedrijven,
				 maatschappelijke organisaties, Nederlandse kennisinstellingen en de overheid
				 werken steeds intensiever samen. De bezuinigingen op het ontwikkelingsbudget
				 liggen op schema.
 Uiteraard gaan niet alle vernieuwingen even snel als gewenst.
				 Zo blijkt de door Nederland gewenste herziening van de ODA-definitie een taai
				 proces. Veel landen willen de discussie over de ODA-definitie pas aangaan in de
				 onderhandelingen over de ontwikkelingsagenda voor de periode na 2015. Ook het
				 hervormen van de internationale donorarchitectuur, dat op de agenda staat van
				 het High Level Forum, eind november, in Busan, zal veel tijd gaan kosten, mede
				 omdat er veel nieuwe spelers zijn. De overdracht van activiteiten aan andere
				 donoren in landen waarmee Nederland de samenwerking beëindigt, blijkt niet
				 altijd eenvoudig. Het kost tijd om de juiste partners te vinden. Bezuinigen,
				 ten slotte, doet pijn, ook bij organisaties in Nederland, en leidt
				 begrijpelijkerwijze tot discussies waarvoor afdoende tijd genomen moet worden.
				 Dat niet alle veranderingen even snel gaan, wil overigens niet zeggen dat ik
				 deze als mislukkingen kwalificeer. Het kost bij sommige processen simpelweg
				 meer tijd om resultaten te laten zien.
 
 
 9
 
 Welke landen ontvangen momenteel en in 2012
				 algemene en/of sectorale begrotingssteun via IDA en de EU? Hoe hoog zijn de
				 totale bedragen die via de WB en de EU in de vorm van algemene en/of sectorale
				 begrotingssteun aan landen worden verstrekt en hoe hoog zijn deze uitgaven per
				 land?
 
 
 
 294
 
 Kunt u aangeven welke landen in de
				 afgelopen drie jaar algemene begrotingssteun kregen van IDA?
 
 
 Wereldbank/IDA
 De Wereldbank verstrekt begrotingssteun in de vorm van
				Development Policy Loans (DPLs, die
				beleidsinterventies steunen (in plaats van fysieke projecten). Deze leningen
				steunen duidelijk gedefinieerde institutionele en beleidshervormingen passend
				binnen het tussen de Wereldbank en het betreffende land overeengekomen
				ontwikkelingsprogramma.
 Tijdens IDA 15 (lopend van juli 2008 t/m juni 2011) is 16% van de
				totale middelen toegezegd in de vorm van DPLs. Dit komt overeen met USD 7,2
				mld. Bijna de helft (43,8%) hiervan ging naar de verbetering van de publieke
				administratie en het rechtssysteem. Andere belangrijke sectoren zijn
				gezondheids zorg en sociale voorzieningen, energie en mijnbouw, en landbouw.
				Zie het overzicht in bijlage 1 voor de lijst van landen die DPLs ontvingen in
				de afgelopen drie jaar (IDA 15). De verwachting is dat de landenlijst voor IDA
				16 niet sterk zal afwijken, met uitzondering van landen waarvan het programma
				is stopgezet, zoals Afghanistan, Bangladesh, Jemen, Pakistan.
 Europese Unie
 De Europese Unie verstrekte in 2010 voor € 1 790 miljoen aan
				begrotingssteun. € 494 miljoen betrof algemene begrotingssteun en € 1296
				miljoen betrof sectorale begrotingssteun. Het grootste deel van de Europese
				begrotingssteun gaat – onder het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) – naar
				de ACP landen: in 2010 € 672 miljoen (waarvan € 395 miljoen algemeen en
				€ 277 miljoen sectoraal).
 Landen in Azië en Latijns-Amerika ontvingen uit het
				Development Corporation Instrument (DCI) € 529
				miljoen aan begrotingssteun – waarvan € 58 miljoen algemeen en € 471
				sectoraal. Nabuurschapslanden van de Unie ontvingen – vanuit het
				European Neighbourhood en Partnership Instrument
				(ENPI) – in 2010 € 589 miljoen aan begrotingssteun waarvan
				€ 41 miljoen algemeen en € 548 miljoen sectoraal.
 
 Voor de gegevens per land verwijs ik voor wat betreft het EOF
				 naar het antwoord op vraag 316 en voor wat betreft DCI en ENPI naar de hierbij
				 gevoegde bijlage 2.2 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 De meest recente beschikbare geconsolideerde gegevens zijn die
				 van 2010.
 
 
 10, 47, 329
 
 Zijn de thematische bestedingen de
				 totaalbedragen voor alle drie de kanalen (bilateraal, multilateraal en
				 maatschappelijk) per thema? Zo ja, hoeveel van het budget gaat naar de
				 verschillende kanalen? Welke multilaterale instellingen krijgen hoeveel? Kunt u
				 dit splitsen voor alle vier de prioritaire thema’s en private sector
				 ontwikkeling?
 
 
 «Kunt u een overzicht geven van de
				 bijdragen aan multilaterale instellingen per beleidsartikel voor 2012 en voor
				 de periode 2013–2015? (De MvT noemt wel enkele bedragen (pag. 38–43,
				 54–56, 64–65, etc.) maar geeft geen totaal overzicht).»
 
 
 Kan de regering inzichtelijk maken hoeveel
				 er per beleidsartikel bezuinigd dan wel geïnvesteerd wordt op de verschillende
				 kanalen, te weten het bilaterale, multilaterale, MFS en het
				 bedrijfslevenkanaal?
 
 
 Met welke adviezen van het SER-advies
				 «Ontwikkeling door duurzaam ondernemen» is de regering het niet eens? Zo ja,
				 waarom niet?
 
 
 De thematische bestedingen zijn de totaalbedragen voor alle drie
				de kanalen per thema.
 Voor een overzicht van de uitgaven aan de prioritaire thema’s
				en private sector ontwikkeling voor de verschillende kanalen, zie de tabel
				I.
 Voor de uitgaven aan multilaterale instellingen, zie tabel II.
				Hier treft u een overzicht aan van de begrote ODA-bedragen 2012 t/m 2015 via
				het multilaterale kanaal groter dan € 1 miljoen, verdeeld naar
				begrotingsartikel en naar uitvoerende organisatie.
 De Kabinetsreactie op het SER-advies «Ontwikkeling door duurzaam
				ondernemen» wordt uw Kamer in de eerste week van november aangeboden. Daarin
				wordt ingegaan op de vraag wat de regering doet met de adviezen en met welke
				adviezen de regering het niet eens is, inclusief de argumenten.
 
 11
 
 Kunt u aangeven of u het voorstel van de
				 Europese Commissie (EC) steunt om landen die wel een EPA hebben getekend maar
				 die nog niet hebben geratificeerd of geïmplementeerd per 2014 geen
				 preferentiële toegang te geven? Kunt u hierbij tevens een reactie geven op het
				 artikel «EPA negotiations: the honeymoon is over»
				 http://www.ecdpm-talkingpoints.org/epa-negotiations-the-honeymoon-is-over/
 
 
 Sinds 2007 hebben de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de
				Stille Oceaan (ACS landen) die een (interim) Economisch Partnerschapsakkoord
				(EPA) met de EU hebben uit onderhandeld tarief- en quotumvrije toegang tot de
				Europese markt op basis van EU verordening 1528/2007. Op dit moment vallen 36
				ACS landen onder de werking van deze verordening. Tegenover de tarief- en
				quotumvrije toegang tot de Europese markt van deze landen staan de
				verplichtingen voor wat betreft handelsliberalisatie die deze landen op zich
				hebben opgenomen in het (interim) EPA.
 De Europese Commissie heeft op 30 september jl. voorgesteld de
				werking van de verordening per 2014 te beperken tot die landen die
				daadwerkelijk de nodige stappen hebben gezet om het (interim) EPA te
				ratificeren en implementeren. Naar het oordeel van de regering is dit een
				begrijpelijke stap. Landen die van deze regeling gebruik maken, dienen stappen
				te zetten ter implementatie van de verplichtingen die zij op zich hebben
				genomen en op basis waarvan zij onder de werkingssfeer van de regeling zijn
				gebracht.
 Daarbij dient de Europese Unie wel in woord en daad duidelijk te
				maken dat de Unie volledig gecommitteerd blijft aan het tot stand komen van
				ontwikkelingsvriendelijke en WTO-conforme EPA’s met alle ACS landen die een
				dergelijk EPA af willen sluiten. Dat vereist een resultaatgerichte
				onderhandelingsinzet van beide zijden. Daarnaast dient de EU zorgvuldig te
				kijken naar de gevolgen van het intrekken van de markttoegangsregeling voor
				kwetsbare individuele landen en mogelijkheden deze te beperken in het kader van
				andere preferentiële regelingen. Tenslotte is ook een adequate
				overgangsregeling van belang.
 
 12
 
 Kunt u een reactie geven op het artikel
				 «4,8 miljoen voor ondeugdelijk corruptie-onderzoek»? Kunt u aangeven wat u
				 bedoelt met het feit dat de subsidie niet geoormerkt is? In hoeverre is de
				 subsidie juridisch al verplicht?
 
 
 Het ministerie heeft begin 2011 een vierjarige
				instellingssubsidie verleend aan Transparency International (TI). Deze is
				ongeoormerkt, dus TI mag binnen hun strategisch kader de middelen naar beste
				inzicht van TI besteden, met verantwoording achteraf. Het ministerie heeft
				hiervoor gekozen zodat deze organisatie zich kan richten op lobby en advocacy,
				en een ongeoormerkte subsidie biedt ruimte om in te spelen op de actualiteit en
				lokale TI expertise in thans 106 landen te vergroten. Hierdoor kan TI in de
				landen steeds vaker de aandacht vestigen op misstanden. TI publiceert
				verschillende rangordes, zoals de Corruptie Perceptie Index (CPI), welke aan
				kritiek (methodiek) onderhevig is. Daarom heeft TI ook andere rangordes
				ontwikkeld, zoals de Bribe Payers Index en de Global Corruption Barometer. Ook
				heeft TI in overleg met deskundigen de methodiek van de CPI gewijzigd. Deze
				wordt toegepast in de komende CPI.
 
 13
 
 Wanneer u spreekt over «het
				 bedrijfsleven» bedoelt u dan het Nederlandse bedrijfsleven of het
				 bedrijfsleven in ontwikkelingslanden? Bent u bereid dit in de toekomstige
				 Kamerstukken nader te specificeren?
 
 
 Dat hangt van de context af. Beleidsdoelstelling is het
				stimuleren van het bedrijfsleven in ontwikkelingslanden, ook wel private sector
				ontwikkeling genoemd. Daar waar mogelijk maak ik graag gebruik van de kennis en
				kunde van het Nederlandse bedrijfsleven. Waar relevant zal dit in de toekomst
				nader gespecificeerd worden.
 
 14
 
 Wanneer kan de Kamer de notitie over
				 bureaucratie in de Europese OS verwachten?
 
 
 
 In antwoord op eerder vragen werd op 29 oktober 2010 gesteld
				 (32 500 V, nr. 8) dat het
				 kabinet zich nog zal beraden hoe de toezegging inzake een notitie over
				 bureaucratisering en OS vorm zal kunnen krijgen (AO 3 juli 2008 met de
				 staatssecretaris voor Europese Zaken; AO 10 september 2008 met de minister
				 voor Ontwikkelingssamenwerking). Overigens betrof de toezegging van de minister
				 voor Ontwikkelingssamenwerking niet specifiek de bureaucratie in Europese
				 ontwikkelingssamenwerking, maar bureaucratie binnen ontwikkelingssamenwerking
				 in het algemeen.
 Na rijp beraad heeft het kabinet besloten deze toezegging uit
				 2008 geen gestand te doen. Het schrijven van een notitie over bureaucratie is
				 in zichzelf een bureaucratische aangelegenheid. Het kabinet geeft er de
				 voorkeur aan om zich in te zetten voor effectieve en efficiënte bilaterale en
				 multilaterale OS.
 
 
 15
 
 Welk budget reserveert u voor
				 rampenrisicovermindering? Is dit onderdeel van de humanitaire hulp of komt het
				 er bovenop?
 
 
 Rampenrisicovermindering of Disaster Risk
				Reduction (DRR) is een breed begrip. Het omvat het voorkomen van
				rampen (preventie), het beperken van het effect van rampen (mitigatie) en het
				voorbereid zijn op rampen (rampenparaatheid). Alleen rampenparaatheid is
				onderdeel van humanitaire hulp en valt dus onder het budget voor humanitaire
				hulp. De overige onderdelen van rampenrisicovermindering vallen onder
				structurele ontwikkelingssamenwerking en komen dus op andere onderdelen van de
				begroting voor.
 Binnen het in internationaal verband overeengekomen Actiekader
				van Hyogo heeft de Nederlandse overheid zich gecommitteerd om 10% van het
				budget voor humanitaire hulp aan rampenrisicovermindering te besteden.
 
 16
 
 Kunt u aangeven via welke kanalen en
				 organisaties er in 2012 nog geld wordt uitgegeven aan draagvlakactiviteiten en
				 welk bedrag hiermee is gemoeid? Is dit allemaal ODA?
 
 
 
 Operationele doelstelling 8.3 heeft betrekking op draagvlak
				 voor het buitenlandbeleid in brede zin. Voor zover het
				 ontwikkelingssamenwerking betreft wordt via de Nederlandse Commissie voor
				 Duurzame Ontwikkeling (NCDO) en de Subsidiefaciliteit Burgerschap
				 Ontwikkelingssamenwerking (SBOS) in 2012 in totaal € 18mln. ter beschikking
				 gesteld. Deze € 18mln. is ODA.
 De NCDO ontwikkelt kennis en deelt kennis en informatie over
				 internationale samenwerking met het brede Nederlandse publiek, met
				 maatschappelijke organisaties en met particulieren die nieuwe initiatieven
				 ontwikkelen. De uitgaven voor 2012 zijn begroot op € 11 mln.
 Daarnaast wordt via SBOS subsidie toegekend aan organisaties
				 die mondiaal burgerschap stimuleren. Deze organisaties zijn gericht op het
				 actief betrekken van burgers bij mondiale thema’s van duurzame ontwikkeling
				 en internationale samenwerking. De SBOS uitgaven zijn voor 2012 begroot op
				 € 5mln. Zie ook de vragen over SBOS, vraag 1, 216, 481 en 482.
 
 
 17, 24, 178, 179, 180, 181, 183, 184, 185, 327
 
 Kunt u een overzicht geven van alle
				 programma's die met internationaal ondernemen, bedrijfsleven en private
				 sectorontwikkeling te maken hebben (dus o.m. ORIO, PSOM etc.)? Welk
				 totaalbedrag is hiermee gemoeid? Is dit allemaal ODA? Welk gedeelte wordt
				 hiervan uitgegeven in Nederland en welk gedeelte in
				 ontwikkelingslanden?
 
 
 Hoeveel procent van de totale
				 bedrijfslevenuitgaven loopt via Nederlandse bedrijven? Hoe hoog was dit
				 percentage de afgelopen vier jaar?
 
 
 Kan een overzicht gegeven worden van de
				 verschillende instrumenten die ingezet worden voor het kanaliseren van
				 ontwikkelingssamenwerking via de private sector? Kunt u aangeven wat de begrote
				 uitgaven zijn per bedrijfsleveninstrument? Kunt u aangeven wat de uitgaven per
				 instrument in de afgelopen 5 jaren zijn geweest?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument aangeven
				 hoe het bijdraagt aan armoedevermindering, in het bijzonder voor de armste
				 bevolkingsgroepen?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument aangeven
				 of en hoe het bijdraagt aan de doelstelling van voedselzekerheid, in het
				 bijzonder toegang tot voedsel voor de armste bevolkingsgroepen?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument aangeven
				 op grond van welke criteria aanvragen worden beoordeeld en subsidies worden
				 toegekend?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument
				 aangeven, of het verminderen van armoede en daarbij het bereiken van de
				 allerarmsten, een doorslaggevend criterium is in de beoordeling van projecten
				 en toekenning van subsidies? Is het mogelijk dat projecten worden gesubsidieerd
				 die niet bijdragen aan de doelstelling van armoedevermindering en daarbij het
				 bereiken van de allerarmsten?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument
				 aangeven, of het verbeteren van de positie van vrouwen een doorslaggevend
				 criterium is in de beoordeling van projecten en toekenning van
				 subsidies?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument
				 aangeven, of het vergroten van toegang tot voedsel voor de allerarmsten een
				 criterium is in de beoordeling van projecten en toekenning van subsidies en in
				 hoeverre dit een doorslaggevend criterium is?
 
 
 Kan een overzicht gegeven worden van alle
				 instrumenten van de ministeries van EL&I en Buitenlandse Zaken? Welk
				 instrument valt onder welk ministerie? Welke instrumenten zijn ODA gefinancierd
				 en wat zijn per instrument de ontwikkelingsdoelstellingen ervan? Welke
				 instrumenten zijn niet ODA gefinancierd, maar dragen wel bij aan versterking
				 van het Zuidelijke bedrijfsleven? Kan de regering per instrument aangeven hoe
				 het bijdraagt aan armoedevermindering, in het bijzonder voor de armste
				 bevolkingsgroepen?
 
 
 In de AO’s over het WRR-rapport en de Focusbrief OS heb ik uw
				Kamer een brief over het private sectorontwikkelingsbeleid toegezegd, in
				combinatie met de kabinetsreactie op het SER-advies over OS en het
				bedrijfsleven. Deze brief kunt u ten behoeve van de begrotingsbehandeling in de
				eerste week van november verwachten. Veel van de gestelde vragen worden in die
				brief behandeld. De brief gaat vergezeld van een bijlage met een overzicht van
				diverse programma’s voor een beter ondernemingsklimaat en internationaal
				ondernemen in ontwikkelingslanden. Daarin worden de volgende programma’s
				beschreven:
 
 
 1.
 
 Bedrijfsleveninstrumentarium van het ministerie van
					 Buitenlandse Zaken
 
 PSI (Private Sector Investeringsprogramma)
 MMF (Matchmakingsfaciliteit)
 ORIO (Ontwikkelingsrelevante Infrastructuurontwikkeling)
 Partners voor Water
 CBI (Centrum voor Bevordering van de Import uit
					 ontwikkelingslanden)
 PUM Netherlands Senior Experts
 AECF (Africa Enterprise Challenge Fund)
 Young Expert Programme
 
 
 2.
 
 Instrumentarium EL&I direct van toepassing op het
					 bedrijfsleven
 
 Marktinformatie
 Advies op maat
 Economische missies
 Marktscan
 TIO (Team Internationale Organisaties)
 Financieringsscan
 Borgstelling MKB Kredieten
 Co-investeringfonds
 FOM (Faciliteit Opkomende Markten)
 Groeifaciliteit
 EKV (Exportkredietverzekering)
 Meldpunt Handelsbelemmeringen
 
 
 3.
 
 Programma’s gericht op de bevordering van een goed
					 ondernemersklimaat
 
 IDH (Initiatief Duurzame Handel)
 CBSC (Commodity Business Suport Centre)
 ICF (Investment Climate Facility for Africa)
 ICTSD (International Centre for Trade and Sustainable
					 Development)
 Agri-Profocus
 POP (Programma Ondersteuning Productenorganisaties)
 AIM (Amsterdam Initiative against Malnutrition)
 FIRST (Financial Sector Reform and Strengthening
					 Initiative)
 ARMT (Agricultural Risk Management Team)
 Regeling Sociaal Ethische Projecten
 HIF (Health Insurance Fund)
 DECP (Dutch Employers» Cooperation Programme)
 CNV Internationaal
 FNV Mondiaal
 PRC (Partnership Resource Centre)
 BiD Network
 BoP Innovation Center
 DCED (Donor Committee on Enterprise Development)
 World Customs Organisation for Capacity
 Building for West and Central Africa
 TMEA (TradeMark East Africa)
 PIDG (Private Infrastructure Development Group)
 IDF (Infrastructure Development Fund)
 TCX (The Currency Exchange Fund)
 
 
 4.
 
 Bedrijfsleveninstrumenten die op dit moment in
					 ontwikkeling zijn
 
 PPP-faciliteit Voedselzekerheid en Water
 2g@there OS
 Transitiefaciliteit
 IFFO (Fonds voor Innovatieve Financiering)
 IVMO vouchers
 GAFSP (Global Agriculture and Food Security Program)
 FOM-OS (Fonds Opkomende Markten –
					 ontwikkelingssamenwerking)
 
 
 
 Voor de onder categorie 1, 3 en 4 genoemde programma’s is
				 voor 2012 een bedrag van iets minder dan EUR 400 mln begroot. Dit betreft
				 ODA-financiering. De non-ODA bijdrage aan TCX (The Currency Exchange Fund) van
				 EUR 4,5 mln. is onderdeel van categorie 3 en richt zich op innovatieve
				 financiering. De begroting 2012 voor de uit non-ODA-middelen te financieren
				 programma’s van MinELI (categorie 2) bedraagt EUR 73 mln.
 
 Met de ODA-gefinancierde instrumenten wordt bijgedragen aan
				private sectorontwikkeling in ontwikkelingslanden, en daarmee aan
				armoedevermindering (zie ook de antwoorden op vragen 56, 57 en 191). Daarbij
				gaat bijzondere aandacht uit naar kleine ondernemers en boeren. De mate waarin
				zij profiteren weegt mee in de beoordeling van projecten en toekenning van
				subsidies, evenals de mate waarin economische effecten als werkgelegenheid en
				inkomensverhoging worden bereikt. De non-ODA-gefinancierde programma’s van
				MinELI zijn primair gericht op de bevordering van de internationalisatie van
				het Nederlandse bedrijfsleven en niet zozeer op armoedevermindering. Voor
				actuele informatie over de specifieke toewijzings- en beoordelingscriteria van
				de verschillende programma’s wordt naar de uitvoerende organisaties
				verwezen.
 
 Een deel van de ODA-gefinancierde private sectorinstrumenten
				 wordt veel gebruikt door Nederlandse bedrijven. Het gaat dan vooral om:
 
 PSI – Private Sector
				 Investeringsprogramma
 
 Begroting 2012: EUR 60 mln.
 Uitgaven afgelopen 5 jaar: EUR 150 mln, waarvan circa 90% via
				 NL-bedrijven.
 Hierbij dient de kanttekening gemaakt te worden dat de ruimte
				 om nieuwe verplichtingen aan te gaan in PSI in 2012 EUR 80 miljoen
				 bedraagt.
 
 IDF – Infrastructure Development
				 Fund
 
 Begroting 2012: EUR 20 mln; Het is nog niet bekend of
				 Nederlandse bedrijven betrokken zullen zijn bij de infrastructuurprojecten die
				 in 2012 gefinancierd worden.
 Sinds 2002 heeft het IDF voor EUR 263 mln. in infrastructuur
				 projecten geïnvesteerd. Hierbij is het Nederlandse bedrijfsleven voor circa
				 EUR 30 mln. betrokken (11,5%).
 
 ORET – Ontwikkelings Relevante Export
				 Transacties
 
 Dit in 2007 voor nieuwe aanvragen gesloten programma kent nog
				 steeds uitgaven voor de uitvoering van projecten die voor de sluiting al waren
				 goedgekeurd. De afgelopen 5 jaar bedroegen de uitgaven EUR 504 mln, waarvan
				 circa 90% via Nederlandse bedrijven.
 
 ORIO – Ontwikkelings Relevante
				 Infrastructuur Ontwikkeling
 
 Begroting 2012: EUR 66 mln, inclusief resterende uitgaven op
				 laatste nog af te ronden ORET projecten. Verwachte aandeel Nederlandse
				 bedrijven is 60%. Dit betreft vooral de uitgaven voor ORET. Voor de overige 40%
				 (ORIO) moeten de aanbestedingen voor de realisatie-fase nog plaats vinden en is
				 de nationaliteit van de uitvoerende bedrijven nog niet bekend.
 
 Tegenover de betalingen aan Nederlandse bedrijven staan
				leveringen van diensten en goederen die bijdragen aan private
				sectorontwikkelingen in ontwikkelingslanden. Ook deze uitgaven komen dus ten
				goede aan die landen.
 
 18
 
 Kunt u aangeven hoeveel ppps er momenteel
				 voor de 4 speerpunten bestaan? Bestaan er daarbuiten, dus voor de niet
				 prioritaire thema's ook nog ppps? Hoeveel geld is hiermee gemoeid? Vormen de
				 schokland akkoorden hier onderdeel van?
 
 
 
 Momenteel zijn er vanuit het centrale programma 33 ppp’s voor
				 de prioriteiten voedselzekerheid, water, SRGR-incl. hiv/aids en fragiele
				 staten. Daarnaast bestaan voor private sector ontwikkeling 5 ppp’s, voor
				 energie 3 ppp’s, en 4 ppp’s voor algemene gezondheid. Een aantal PPP’s in
				 beheer bij ambassades zijn hierin niet meegenomen.
 In 2010 waren de uitgaven voor centrale PPP’s (uitgezonderd
				 multi donor PPP’s) € 35 mln.
 De Schoklandakkoorden maken hier deel van uit.
 
 
 19, 20, 21, 375
 
 Kunt u aangeven of er ten opzichte van
				 voorgaande jaren meer, minder of dezelfde juridische en overige verplichtingen
				 vaststaan op alle beleidsartikelen? Wat is uw verklaring hiervoor?
 
 
 Kunt u aangeven hoe het kan dat de uitgaven
				 voor veel beleidsartikelen voor de komende jaren ook reeds voor (bijna) 100%
				 juridisch en overig verplicht zijn?
 
 
 Waar ziet u zelf nog financiële ruimte
				 voor de Kamer om te amenderen?
 
 
 Kunt u aangeven hoe het kan dat (vrijwel)
				 alle uitgaven onder beleidsartikel 4 reeds juridisch en overig verplicht zijn?
				 Hoe hard zijn deze verplichtingen? Welke consequenties zijn er als hieraan
				 getornd wordt? Kunt u hierbij vooral ook ingaan op artikel 4.3?
 
 
 Het merendeel van de juridische verplichte uitgaven op de BZ
				begroting bestaat uit de Nederlandse afdrachten aan de EU (operationele
				doelstelling 3.1.). Deze volledig juridisch verplichte uitgaven bedragen EUR
				7 003 mln in 2010, EUR 6 831 mln in 2011 en EUR 7 340 mln in 2012. Deze EU
				afdrachten zijn onderdeel van een totale beleidsbegroting van EUR 10 921 mln.
				Exclusief de EU afdrachten is het beeld als volgt:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 68%
 
 
 74%
 
 
 69%
 
 
 
 
 Overig verplicht
 
 
 31%
 
 
 22%
 
 
 28%
 
 
 
 
 Beleidsmatig nog niet ingevuld
 
 
 1%
 
 
 4%
 
 
 3%
 
 
 
 
 
 De budgetflexibiliteit geeft zoals voorgeschreven zowel de
				juridische verplichte uitgaven weer als de overig verplichte uitgaven. De
				eerste categorie betreft uitgaven die zijn vastgelegd of ingekaderd in
				juridische documenten: overeenkomsten, beschikkingen, convenanten,
				arrangementen en verdragen. De moeilijkheidsgraad om deze verplichtingen open
				te breken hangt af van een aantal factoren, zoals de vorm en de omvang van de
				overeenkomst maar ook het belang voor Nederland en de ontvangende organisatie.
				De tweede categorie betreft uitgaven die nog niet juridisch zijn verplicht,
				maar zijn toegezegd of gereserveerd op basis van regelingen of
				beleidsprogramma’s. Voor deze uitgaven geldt dat er verwachtingen zijn
				geschapen. Wel dient nadere invulling nog vaak plaats te vinden, bijvoorbeeld
				in welke landen een programma open gaat, en de (financiële) inzet per land.
				Dit zijn de beleidsvoornemens van de regering en daaraan gekoppelde uitgaven
				die met de Tweede Kamer zijn gedeeld, zoals het MATRA Zuid-programma,
				samenwerking op het gebied van voedselzekerheid en de inzet ter ondersteuning
				van de private sector.
 De afweging inzake eventuele amendementen en de dekking daarvan
				is uiteraard aan de Kamer, op basis van de informatie in de begroting. De
				categorieën «overig verplicht» en «beleidsmatig nog niet ingevuld» (samen
				32% in 2012) bieden eenvoudiger ruimte voor amendementen dan de eerste
				categorie.
 De beleidsmatige invulling van artikel 4.3 Private sector
				ontwikkeling is gebaseerd op de brief over het private
				sectorontwikkelingsbeleid, in combinatie met de kabinetsreactie op het
				SER-advies over OS en het bedrijfsleven, die de Kamer voor de
				begrotingsbehandeling kan verwachten. Hiermee is artikel 4.3 voor 55% juridisch
				verplicht en voor 44% beleidsmatig ingevuld (overig verplicht).
 
 22
 
 Kunt u een overzicht geven van alle
				 Schokland-akkoorden die momenteel nog lopen? Wat hebben de Schokland-akkoorden
				 tot nu toe opgeleverd voor de allerarmsten in de MOL landen?
 
 
 Voor het overzicht zie hieronder. Opgemerkt is dat de term
				Millennium akkoord en Schokland akkoord als synoniem worden gebruikt. Een
				aantal Millennium akkoorden heeft subsidie verkregen uit het Schokland
				fonds.
 
 In 2010 is een externe midterm review uitgevoerd van de
				 Schokland akkoorden (steekproef 54 akkoorden). Aangemerkt moet worden dat veel
				 activiteiten nog niet lang genoeg lopen om resultaten duidelijk zichtbaar te
				 maken.
 De review heeft 61% van de akkoorden als redelijk tot zeer
				 innovatief beoordeeld. De grote meerderheid van de akkoorden (89%), laat zien
				 tenminste «enige resultaten met goede verwachtingen» te hebben.
 Een kleine groep (9%) laat al een duidelijke impact zien op de
				 MDGs, de helft van de akkoorden (50%) heeft wel goede potentie om tot een
				 impact te leiden.
 Overall wordt 77% van de akkoorden als gemiddeld succesvol tot
				 zeer succesvol beoordeeld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam Millenniumakkoord 
 
 
 Penvoerder 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Schoklandfonds
 
 
 
 
 
 
 Internet voor water en sanitatie
 
 
 Akvo 
 
 
 
 
 Learn4Work: Betere toegang beroepsonderwijs 
 
 
 Edukans
 
 
 
 
 Toegang tot Internet en ICT
 
 
 Macha Works
 
 
 
 
 InReturn's East Africa Fund 
 
 
 Rebel Group (In Return East Africa Fund-I)
 
 
 
 
 Fragile states and Education
 
 
 Save the Children NL
 
 
 
 
 Pilots Commodity Business Support Centres
 
 
 Solidaridad
 
 
 
 
 Best of Both Worlds 
 
 
 Stichting Lion Heart Foundation 
 
 
 
 
 Stichting 2015
 
 
 Stichting 2015
 
 
 
 
 Oikocredit
 
 
 Oikocredit
 
 
 
 
 Programma Ananthagiri 
 
 
 Friends Indeed 
 
 
 
 
 IDH – The Borneo Initiative (TBI)
 
 
 IDH
 
 
 
 
 Partnering to improve availability premix for food
							 fortification
 
 
 GAIN
 
 
 
 
 Fair Climate Fund (FCF)
 
 
 ICCO/Fair & Sustainable Participations B.V. 
 
 
 
 
 Wij een huis, zij een huis
 
 
 Wereldfoundation
 
 
 
 
 Food Early Solutions for Africa (FESA) – Micro
							 Insurance
 
 
 EARS
 
 
 
 
 «Smarter Futures»- Improving the Quality of Wheat and
							 Maize flour in Africa
 
 
 IFSBH 
 
 
 
 
 Toevoer grondstoffen aan lokale brouwerijen
 
 
 Heineken
 
 
 
 
 SMS combats HIV/Aids
 
 
 Humana 
 
 
 
 
 Helping farmers produce cassava for profit
 
 
 IFDC 
 
 
 
 
 MDG 5 – Meshwork for Improving Maternal Health 
 
 
 Cordaid
 
 
 
 
 Fighting violence to ensure education for all
 
 
 PLAN NL 
 
 
 
 
 Platform MDG Profs – «Actieplan Kennis en Onderzoek
							 voor Ontwikkeling»
 
 
 NWO 
 
 
 
 
 Farming and Livelihood Improvement Programme
							 (FLIP)
 
 
 SOS Kinderdorpen
 
 
 
 
 Ontwikkeling ergonomisch landbouwgereedschap
 
 
 TNO
 
 
 
 
 Financiering Sustainable Value Chains 
 
 
 Triodos 
 
 
 
 
 Text to Change (TTC)
 
 
 Text to Change
 
 
 
 
 
 Totale Schoklandfonds 26
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2) Buiten
							 Schoklandfonds
 
 
 
 
 
 
 Amsterdam Initiative against Malnutrition (AIM)
 
 
 GAIN
 
 
 
 
 The Currency Exchange (TCX) 
 
 
 TCX IMC 
 
 
 
 
 Health Insurance Fund (HIF)
 
 
 HIF
 
 
 
 
 Foundation Rural Energy Services (FRES)
 
 
 FRES
 
 
 
 
 Mesofinanciering in Ontwikkelingslanden 
 
 
 EVD
 
 
 
 
 MDG 3 Fonds: Investeren in gelijkheid 
 
 
 DGIS/Pricewaterhouse Coopers
 
 
 
 
 Meer dan de som der delen: 3D interactie forum
 
 
 HCSS
 
 
 
 
 Kennisnetwerk voor vrede, veiligheid en
							 ontwikkeling
 
 
 Clingendael
 
 
 
 
 Universal Access to Female Condom (UAFC)
 
 
 Oxfam Novib
 
 
 
 
 Nederlands Nationaal Actieplan 1 325 (NAP1325)
 
 
 BZ/DGIS
 
 
 
 
 Groen licht voor Afrika
 
 
 Philips Lighting
 
 
 
 
 Water, Sanitatie en Hygiëne (WASH)
 
 
 NWP
 
 
 
 
 Kennis voor Gezondheid 
 
 
 NWO
 
 
 
 
 Geweld tegen vrouwen de wereld uit (VAW)
 
 
 DGIS
 
 
 
 
 Health Insurance for the Poor (HIP) 
 
 
 Cordaid, KIT (roterend)
 
 
 
 
 Hittestabiel Oxytocine
 
 
 TI Pharma
 
 
 
 
 Moving Targets
 
 
 North Star Alliance
 
 
 
 
 Aqua for All (A4A)
 
 
 Aqua for All
 
 
 
 
 Access to Medicine (ATM)
 
 
 Access to Medicine Foundation
 
 
 
 
 Resource Center Development Partnerships
 
 
 RSM Erasmus Universiteit 
 
 
 
 
 Millennium Gemeenten in Bedrijf
 
 
 VNG International 
 
 
 
 
 Initiatief Duurzame Handel (IDH)
 
 
 IDH
 
 
 
 
 IDH – The Amazon Alternative (TAA)
 
 
 IDH
 
 
 
 
 
 Totale buiten Schoklandfonds
							 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 23
 
 Hoeveel procent van de totale wateruitgaven
				 loopt via Nederlandse waterbedrijven? Hoe hoog was dit percentage in de
				 afgelopen 4 jaar?
 
 
 In 2011 liep 12% van de totale wateruitgaven via Nederlandse
				drinkwaterbedrijven. In de jaren daarvoor bedroeg dit respectievelijk 13%
				(2010), 11% (2009), 14% (2008). Via de opschaling van bestaande PPP’s en via
				de nieuwe PPP faciliteit voor water zal in de komende jaren een vergelijkbaar
				percentage van de wateruitgaven via Nederlandse drinkwaterbedrijven blijven
				lopen.
 
 25, 26, 27
 
 Welk percentage van het budget voor
				 fragiliteit en vredesopbouw wordt uitgegeven aan profiel II landen? Hoe hoog is
				 dit percentage in alle partnerlanden?
 
 
 Welk percentage van het budget voor water
				 wordt uitgegeven in de profiel 1 landen? En hoe hoog is dit percentage in alle
				 partnerlanden?
 
 
 Welk percentage van het budget voor
				 voedselzekerheid wordt uitgegeven in de profiel I en II landen? En hoe hoog is
				 dit percentage in alle partnerlanden?
 
 
 Deze percentages zijn nog niet bekend. Eind september hebben de
				ambassades voorstellen ingediend voor hun budgetten in de periode 2012–2015.
				Deze voorstellen worden momenteel beoordeeld; besluitvorming hierover vindt
				plaats in december 2011. Bij Voorjaarsnota 2012 zal de Kamer worden
				geïnformeerd over de definitief toegekende budgetten.
 
 28, 296
 
 Kunt u aangeven hoeveel het UNHCR in 2012
				 wordt gekort? Kunt u aangeven hoe deze korting zich verhoudt tot de
				 bezuinigingen op andere (VN-)instanties die zich met noodhulp bezig houden?
				 Wordt het ICRC ook gekort? Vinden er wellicht ook intensiveringen plaats bij
				 sommige organisaties? Welke criteria zijn gehanteerd, welke achterliggende
				 politieke keuze wordt hier duidelijk?
 
 
 Hoeveel middelen zijn beschikbaar gesteld
				 voor UNHCR voor de jaren 2011, 2012, 2013 en 2014?
 
 
 In 2011 is EUR 42 miljoen beschikbaar gesteld voor UNHCR als
				algemene vrijwillige bijdrage. Voor de jaren 2012–2014 is jaarlijks EUR 33
				miljoen begroot. De uitgaven aan organisaties die van belang zijn voor noodhulp
				zijn relatief ontzien. De bijdrage aan ICRC blijft met EUR 25 miljoen in 2012
				gelijk. Ook de bijdragen aan UNRWA en UN OCHA veranderen niet. De kortingen op
				de relatief grote algemene vrijwillige bijdragen aan UNHCR en WFP zijn
				noodzakelijk in het kader van bezuinigingen op de gehele begroting van
				ontwikkelingssamenwerking. Overigens zal Nederland ook in de komende jaren
				extra middelen aan deze VN-organisaties verstrekken als dat ten behoeve van
				noodhulp geboden is. In 2011 werd tot nu toe EUR 19.6 miljoen aan extra
				middelen aan UNHCR en WFP gegeven ter leniging van specifieke noden in bepaalde
				landen.
 
 29
 
 Kunt u aangeven hoeveel budget er in de
				 oorspronkelijke ontwerpbegroting voorzien was voor het artikel waaruit SRGR,
				 HIV/aids en gezondheid worden gefinancierd, dat wil zeggen voordat u
				 geconfronteerd werd met een extra korting op de begroting in verband met de
				 BNP-koppeling?
 
 
 EUR 371 mln.
 
 
 30
 
 In beantwoording op Kamervragen van het lid
				 Hachchi (d.d. 28 september 2011 met kenmerk 
 
 2011Z18818
 
 ) geeft u aan voor
				 SRGR 3 mln euro meer uit te trekken dan vorig jaar. Is dit de stijging van 22%
				 naar 34% waar u over spreekt in uw persbericht «Aan de slag met het nieuwe
				 ontwikkelingsbeleid» (d.d. 20 september 2011)? Zo neen, hoe verklaart u dit
				 bedrag en percentage?
 
 
 
 De verhoging van EUR 3 mln verwijst naar de geplande uitgaven
				 in 2012 (begroting) ten opzichte van de verwachte daadwerkelijke uitgaven in
				 2011.
 De percentages verwijzen naar het aandeel van SRGR voor 2012 in
				 de begroting van 2011 en het aandeel SRGR in de begroting 2012. Zie tabel in
				 antwoord op vraag 404.
 
 
 31
 
 Klopt het dat er specifieke activiteiten
				 staan gepland rond voorlichting en dienstverlening voor jongeren op het gebied
				 van SRGR in 12 partnerlanden? Zijn dit alle partnerlanden waar SRGR
				 activiteiten staan gepland?
 
 
 De plannen voor toewijzing van gedelegeerde fondsen voor 2012 en
				volgende jaren zijn ingediend maar nog niet beoordeeld. Pas als de beoordeling
				is afgerond kan ik u inzicht geven in het definitieve aantal partnerlanden
				waarin dergelijke activiteiten zullen worden uitgevoerd.
 Momenteel worden in 12 partnerlanden specifieke activiteiten op
				het terrein van voorlichting en dienstverlening voor jongeren op het gebied van
				SRGR uitgevoerd. Vanuit centrale middelen wordt eveneens in partnerlanden
				gewerkt op dit terrein, en wel door de Unite for Body
				Rights alliantie, de International Planned Parenthood Federation,
				Ipas, Population Services International en de alliantie onder leiding van het
				Aids Fonds.
 
 32
 
 Kunt u in detail aangeven in welk
				 partnerland SRGR een prioriteit is, en hoeveel budget er per partnerland is
				 aangevraagd voor SRGR?
 
 
 Momenteel worden de meerjarige strategische plannen van de
				ambassades in de partnerlanden beoordeeld. In het kader van de voorjaarsnota
				zal ik u inzicht geven welke landen SRGR als prioriteit zullen hebben en de
				hoogte van de goedgekeurde middelen per partnerland.
 
 33
 
 Klopt het dat de algemene gezondheidszorg
				 die Nederland financiert vooral ondersteunend gaat zijn voor de prioriteit
				 SRGR, met als doel dat het gezondheidssysteem maximaal resultaten op dit gebied
				 kan behalen? Zijn de prioriteiten/focus binnen deze algemene
				 gezondheidszorgfinanciering verschoven om deze ambitie waar te maken. Kunt U
				 dit inzichtelijk maken?
 
 
 Ja. De ondersteuning van de algemene gezondheidszorg in een
				aantal partnerlanden versterkt de capaciteit voor het verlenen van specifieke
				op seksuele gezondheid gerichte zorg, zoals de begeleiding van zwangerschappen
				en geboortes en family planning. Ook preventie en behandeling van
				geslachtsziektes vindt vaak plaats in algemene ziekenhuizen en klinieken. De
				Nederlandse bijdrage zal in toenemende mate gericht worden op verbetering van
				zowel de kwantiteit als de kwaliteit van deze specialistische zorg.
 Aangezien de meerjarige strategische plannen van de ambassades op
				dit moment nog worden beoordeeld is de verschuiving in financiële zin nog niet
				goed inzichtelijk te maken. Beleidsmatig wordt echter zowel binnen de
				uitvoering van lopende programma’s, maar vooral ook bij het formuleren van
				nieuwe programma’s een veel sterkere nadruk gelegd op het behalen van
				resultaten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.
				Dit wordt bijvoorbeeld gedaan door SRGR-specifieke doelen en indicatoren zoals
				het aantal geboortes onder deskundige begeleiding en gebruik van contraceptiva,
				op te nemen in deze programma’s. Dit leidt ertoe dat daar ook expliciet op
				wordt gestuurd met mensen en middelen.
 Binnen een programma als GAVI, dat gefinancierd wordt uit de
				middelen voor algemene gezondheidszorg, is met succes gepleit voor opname van
				HPV (vaccin ter voorkoming van baarmoederhalskanker) in het vaccinatieprogramma
				voor meisjes.
 
 34
 
 Waarom wordt algemene gezondheid niet
				 volledig losgekoppeld van SRGR? Worden dit aparte budgetlijnen? Waarom levert
				 algemene gezondheid enkel een bijdrage aan SRGR? Vindt u dat SRGR meer is dan
				 gezondheid, en ook verband houdt met onder andere onderwijs, mensenrechten, en
				 water?
 
 
 
 De manier waarop het kabinet inzet op gezondheidszorg levert
				 een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse doelen met betrekking tot SRGR en
				 HIV/Aids. SRGR heeft immers een medische component die alleen door goed
				 opgeleide staf in algemene ziekenhuizen en klinieken kan worden verleend.
				 Daarom blijven de uitgaven voor algemene gezondheidszorg onder dezelfde
				 operationele doelstelling geschaard. Daarbinnen zal ik wel steeds de
				 uitsplitsing naar de drie sub-thema’s maken. Vanzelfsprekend levert goede
				 gezondheidszorg ook een belangrijke bijdrage aan mijn andere speerpunten, zoals
				 bijvoorbeeld voedselzekerheid. Ook ben ik het eens met de constatering dat SRGR
				 meer is dan gezondheid.
 Zo zijn goed onderwijs en seksuele voorlichting essentiële
				 preventieve interventies, maar ook de verbetering van de positie van de vrouw
				 heeft een grote impact. Uiteraard is de handhaving van de mensenrechten voor
				 seksuele minderheden een essentiële voorwaarde om toegang tot zorg en
				 behandeling te kunnen garanderen.
 
 
 35, 37, 46
 
 Kunt u aangeven, in absolute cijfers en in
				 percentages, wat de consequenties van de bezuinigingen zijn voor de
				 verschillende kanalen van ontwikkelingssamenwerking en hoe dit uitwerkt op de
				 onderlinge verhouding in besteding per kanaal? Kunt u dit doen voor de jaren
				 2010, 2011, 2012 en 2013?
 
 
 Hoeveel geld voor ontwikkelingssamenwerking
				 gaat naar het multilaterale kanaal, het bilaterale kanaal, het maatschappelijk
				 kanaal, het bedrijfsleven en naar EKI? Hoe verhouden deze zich tot
				 elkaar?
 
 
 Kunt u aangeven hoe hoog de totale (OS)
				 uitgaven zijn aan het multilaterale kanaal?
 
 
 Onderstaande tabel toont de verdeling van de ODA-uitgaven per
				kanaal voor de periode 2010–2013 (bedragen x EUR 1 000):
 
 
 
 Hierbij wordt opgemerkt dat ruim 20% van de bedragen genoemd
				onder het bilaterale kanaal wordt uitgegeven via maatschappelijke organisaties.
				De bedragen en percentages voor 2012 en later zijn nog indicatief.
 
 36
 
 Kunt u een overzicht geven voor de
				 bestedingen via het maatschappelijke kanaal per financieringsinstrument in de
				 periode 2009 tot en met 2012, met de mutaties zowel in bedragen als in
				 percentages?
 
 
 Dit overzicht luidt als volgt (bedragen x EUR 1 000):
 
 
 
 Daarnaast wordt ruim 20% van de bedragen onder het bilaterale
				kanaal uitgegeven via maatschappelijke organisaties (het totaal van het
				bilaterale kanaal bedraagt in 2012 bijna EUR 1,3 mld, 20% hiervan komt neer op
				ca. EUR 250 mln). De bedragen en percentages voor 2012 en later zijn nog
				indicatief.
 
 38, 39, 332, 334, 335, 336, 355
 
 Hoeveel geld is er voor 2012 gereserveerd
				 voor sectorale begrotingssteun?
 
 
 Hoeveel geld is er voor 2012 gereserveerd
				 voor algemene begrotingssteun?
 
 
 Kunt u een overzicht geven van alle
				 begrotingssteun die Nederland verstrekt via bilaterale kanalen, per land
				 uitgesplitst op algemene of sectorale begrotingssteun, welke sectoren en welke
				 bedragen in 2011, 2012 en 2013?
 
 
 Welk percentage van het Nederlandse ODA
				 budget wordt besteed aan algemene en sectorale begrotingssteun in 2011, 2012 en
				 2013?
 
 
 Welke landen heeft Nederland voor ogen als
				 het gaat om de mogelijke verdere inkrimping van algemene
				 begrotingssteun?
 
 
 Kunt u aangeven welke landen de komende
				 jaren begrotingssteun zullen ontvangen en per land aangeven wat deze steun
				 precies inhoud?
 
 
 Hoeveel budget is gemoeid met
				 begrotingssteun voor partnerlanden?
 
 
 In lijn met het regeerakkoord is het begrotingssteunbeleid
				herzien en heeft er een drastische beperking van algemene begrotingssteun
				plaatsgevonden. Het financiële belang van begrotingssteun, als percentage van
				de totale ODA, nam af van 3,8% in 2010 naar 2,75% in 2011. Bestaande
				verplichtingen worden in het kader van goed donorschap gehonoreerd. Voor
				eventuele nieuwe algemene begrotingssteun verplichtingen komt alleen Mali
				(vanaf 2013) in aanmerking mits aan voorwaarden wordt voldaan. Hierover wordt
				in de loop van 2012 besloten.
 In bijgevoegd overzicht ziet u wat de uitgaven aan algemene en
				sectorale begrotingssteun zijn geweest in 2011 en welke verplichtingen er nog
				zijn voor 2012 en 2013. Over nieuwe sectorale begrotingssteun -ondersteunend
				aan de nieuwe speerpunten- wordt eind dit jaar besloten.
 Bij algemene begrotingssteun worden fondsen overgemaakt naar de
				centrale schatkist van de ontvangende overheid. Donoren maken gezamenlijk met
				de ontvangende overheid afspraken over de te bereiken ontwikkelingsresultaten
				en bespreken regelmatig de voortgang. Bij sectorale begrotingssteun gaan de
				afspraken en het overleg met de overheid over resultaten in een specifieke
				sector.
 
 Bedragen in EUR x miljoen 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011 
 Gerealiseerde uitgaven 
 
 
 2012 
 Verplichtingen 
 
 
 2013 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 
 ABS 
 
 
 SBS 
 
 
 ABS 
 
 
 SBS 
 
 
 ABS 
 
 
 SBS 
 
 
 
 
 
 
 
 Partnerlanden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mali (cat. 1)
 
 
 15
 
 
 4 (gezondheid)
 +
 6 (onderwijs)
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 Mozambique (cat. 1)
 
 
 18
 
 
 
 9
 
 
 
 
 
 
 
 Rwanda (cat. 1)
 
 
 
 4,8 (goed bestuur) +
 6,2 (onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ghana (cat. 3)
 
 
 10
 
 
 18 (gezondheid)
 +
 7 (milieu)
 
 
 
 18 (SRGR)
 +
 7 (milieu)
 
 
 
 
 
 
 Colombia (transitie)
 
 
 
 3,056 (milieu)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Burkina Faso (exit)
 
 
 20,5
 
 
 
 18
 
 
 
 18
 
 
 
 
 
 Senegal (exit)
 
 
 
 11 (milieu)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afbouw «oud»
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kaapverdië
 
 
 
 1,7 (onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bhutan
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOT. ABS/ SBS
 
 
 
 
 65,5
 
 
 
 
 61,756
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL ODA
 
 
 
 
 4 620,0
 
 
 
 
 4 420,0
 
 
 
 
 4 459,0
 
 
 
 
 
 
 % ABS EN SBS T.O.V. TOTALE
						 ODA
 
 
 
 
 1,42%
 
 
 
 
 1,33%
 
 
 
 
 1,00%
 
 
 
 
 0,56%
 
 
 
 
 0,40%
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 % BEGROTINGS-STEUN 
 T.O.V. TOTALE ODA
 
 
 
 
 2,75%
 
 
 
 
 1,56%
 
 
 
 
 0,40%
 
 
 
 
 
 
 
 40
 
 Hoe groot is het totaal aantal Nederlandse
				 ambassadeurs? Hoeveel hiervan zijn vrouw? Hoeveel topambtenaren zijn er binnen
				 het gehele ministerie van Buitenlandse Zaken? Hoeveel hiervan zijn vrouw? Hoe
				 loopt de trend in man-vrouw verhoudingen in de afgelopen vier jaar en wat is
				 het streven voor 2012?
 
 
 In totaal zijn er 124 ambassadeurs. Twintig hiervan zijn vrouw.
				Binnen het gehele Ministerie van Buitenlandse Zaken zijn er 527 ambtenaren met
				salarisschaal 14 BBRA 1984 of hoger. Hiervan zijn er 113 vrouw. In de afgelopen
				jaren is het aantal vrouwen in hogere functies gestegen. In 2007 waren van de
				530 ambtenaren met voornoemde salarisschalen 95 vrouw. Gezien de uitgangspunten
				van de Organisatie in Balans zal het percentage vrouwen in deze functies de
				komende jaren toenemen. Het streefcijfer voor 2015 is 30% vrouwen in de schalen
				14 en hoger. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken acht een sterke toename van
				het aandeel vrouwen noodzakelijk.
 
 41
 
 Kunt u aangeven binnen welke Nederlandse
				 ambassadeposten in fragiele staten een genderspecialist is
				 gestationeerd?
 
 
 Er zijn geen permanente genderspecialisten gestationeerd op de
				posten, maar de regering draagt wel capaciteit bij in de vorm van experts op
				dit terrein via organisaties zoals de VN. Een instrument daarvoor is de Korte
				Missie Pool. Van maart 2011 tot maart 2012 is er bijvoorbeeld een expert uit de
				KM-pool bij de Sexual Violence Unit (SVU) van
				MONUSCO (UN Organization Stabilization Mission in the DRC) geplaatst. In het
				verleden zijn genderspecialisten via deze KM-pool uitgezonden naar missies in
				de DRC, de Palestijnse Gebieden en Afghanistan.
 
 42
 
 Kunt u een detailoverzicht geven van alle
				 betrekkingen met Saoedi-Arabië?
 
 
 De betrekkingen tussen Nederland en Saudi-Arabië worden vooral
				gekenmerkt door de economische en handelsrelatie. Naast investeringen op
				energiegebied zijn Nederlandse bedrijven onder andere actief op het gebied van
				infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg, water en land- en tuinbouw.
				Nederland importeert uit Saudi-Arabië vooral fossiele brandstoffen en
				petrochemische producten. Daarnaast investeren Saudische bedrijven in Nederland
				(zie ook antwoord op kamervragen, vergaderjaar 2010–2011, nr.
				3584). In
				multinationaal verband nemen Nederland en Saudi-Arabië deel aan het
				4Kingdoms Initiative on Carbon, Capture and Storage
				en het International Energy Forum.
 De EU en de Gulf Cooperation Council (GCC) komen samen op
				ministerieel niveau in het jaarlijkse EU-GCC-overleg. Het overleg geldt als
				basis voor samenwerking op het gebied van handel en economie, hoger onderwijs,
				transport en mensenrechten. De EU heeft daarnaast een vertegenwoordiging voor
				de Golfstaten in Riyadh.
 Nederland zet zich verder zowel in EU-verband als bilateraal in
				ter bevordering van de mensenrechten in Saudi-Arabië, waaronder de rechten van
				vrouwen, arbeidsmigranten en religieuze minderheden.
 
 43, 428
 
 Hoeveel geld is er bij welk artikel terug
				 te vinden op het gebied van gender?
 
 
 Er is van het budget voor de operationele
				 doelstelling 5.3 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen 3 miljoen overgeheveld
				 naar de operationele doelstelling 5.2 Versterking maatschappelijk middenveld in
				 ontwikkelingslanden. Kunt u uitleggen aan welke gender gerelateerde
				 doelstellingen en programma’s de 3 miljoen is besteed?
 
 
 Onder 5.3. (vrouwenemancipatie) is voor 2012 € 39 miljoen
				gereserveerd en als deel van 5.2. (MFS-II) € 3 miljoen.
 De budgetten voor het medefinancieringsprogramma werden in het
				verleden thematisch verantwoord in de begroting. Met ingang van het MFS II is
				het gehele budget verantwoord onder 5.2. Daarom is vanuit 5.3. EUR 3 mln voor
				gender gerelateerde activiteiten overgeheveld naar 5.2.. Onder MFS-II worden
				meerdere gender gerelateerde programma’s uitgevoerd. Dat bedrag zal ook aan
				gender gerelateerde activiteiten worden besteed. Voorbeelden zijn de
				programma’s van de Child Rights Alliance (penvoerder Plan NL), Impact
				Alliance (penvoerder Oxfam Novib) en de SRHR Alliance (penvoerder Rutgers WPF).
				De Child Rights Alliance stelt haar volledige subsidiebedrag ter beschikking
				aan de verbetering van de rechtspositie van meisjes en jonge vrouwen. Bij de
				Impact Alliance is één van de vijf programma’s gericht op een grotere
				zeggenschap voor vrouwen, een grotere leiderschapsrol voor vrouwen en een
				verhoogde capaciteit van maatschappelijk organisaties om gender justice in hun werk te integreren. Voor de SRHR
				Alliance geldt dat twee van de vier vastgestelde prioritaire thema’s
				specifiek gericht zijn op gender, te weten het bestrijden van seksueel en
				gender-gerelateerd geweld en de vrijheid van expressie van seksuele diversiteit
				en gender identiteit.
 
 44
 
 Hoeveel Wob-verzoeken heeft het ministerie
				 van Buitenlandse Zaken ontvangen, hoeveel hiervan zijn afgewezen, bij hoeveel
				 is er bezwaar en/of beroep aangetekend? Wat is de gemiddelde
				 behandelingsperiode van een Wob-verzoek bij het ministerie?
 
 
 In 2010 werden 51 Wob-verzoeken ontvangen. Daarvan zijn 11
				verzoeken geheel afgewezen. Negen maal werd een bezwaarschrift ingediend. In de
				eerste helft van 2011 werden 26 Wob-verzoeken ontvangen. Daarvan zijn 6
				verzoeken afgewezen. Vier maal werd een bezwaarschrift ingediend. In 2010 en
				2011 is geen enkele keer een beroep of hoger beroep aangetekend. De gemiddelde
				behandelingsperiode wordt niet geregistreerd. Een gemiddelde zou een vertekend
				beeld geven voor zover bij omvangrijke verzoeken vaak met verzoekers verlenging
				van de antwoordtermijn wordt overeengekomen. Zowel in 2010 als in 2011 is 80%
				van de verzoeken binnen de wettelijke termijn van 8 weken afgehandeld.
 
 47
 
 «Kunt u een overzicht geven van de
				 bijdragen aan multilaterale instellingen per beleidsartikel voor 2012 en voor
				 de periode 2013–2015? (De MvT noemt wel enkele bedragen (pag. 38–43,
				 54–56, 64–65, etc.) maar geeft geen totaal overzicht).»
 
 
 Bijgaand treft u een overzicht aan van de begrote ODA-bedragen 2012 t/m 2015 via het
				multilaterale kanaal groter dan € 1 miljoen, verdeeld naar begrotingsartikel
				en naar uitvoerende organisatie.
 
 48, 79, 126, 310
 
 Naar welke landen zullen de 17
				 handelsmissies in 2012 gaan?
 
 
 Buitenlandse bezoeken van bewindspersonen
				 worden strategischer ingezet. Hangt deze strategischer inzet samen met de extra
				 aandacht die de bilaterale relaties met onder meer Brazilië, de VS, Rusland en
				 China krijgen? En met de investering van de Nederlandse regering in economische
				 diplomatie?
 
 
 Welke strategische reizen heeft het kabinet
				 voor ogen voor haar bewindspersonen?
 
 
 Wie coördineert de strategische reisagenda
				 van de regering?
 
 
 
 De strategische reisagenda van de regering wordt gecoördineerd
				 door de minister van Buitenlandse Zaken. Het doel van de reisagenda is om te
				 komen tot een meer strategische planning van bezoeken van bewindspersonen en
				 leden van het Koninklijk Huis aan het buitenland, het op geëigend niveau
				 ontvangen van inkomende bezoeken, het meenemen van boodschappen van
				 collega-bewindspersonen en het follow-up geven aan gebrachte bezoeken. Reisdoel
				 en doelgroep worden afgestemd met het Nederlandse bedrijfsleven en de
				 brancheorganisaties, maar ook met de gemeenten, de Commissarissen van de
				 Koningin en onze kennisinstellingen. De Dutch Trade Board is daarbij een
				 belangrijk kanaal. Doel is als «BV Nederland» een uniforme boodschap uit te
				 dragen en zo efficiënt mogelijk met onze middelen om te gaan. Zo wordt
				 bijvoorbeeld voorkomen dat er twee missies tegelijk naar China gaan, en geen
				 enkele naar India.
 Bij de strategische reisagenda staat de behartiging van de
				 Nederlandse belangen voorop. In sterke mate gaat het om de extra investering
				 die de regering doet op het terrein van economische diplomatie. Daartoe worden
				 op dit moment voor 2012 17 economische missies gepland, die door verschillende
				 bewindspersonen zullen worden geleid. Bij bijzondere missies wordt ook het
				 Koninklijk Huis betrokken. Handelsmissies zijn een belangrijk hulpmiddel bij de
				 internationalisering van het Nederlandse bedrijfsleven. De snel groeiende
				 markten zoals China, India, Brazilië, de Golfstaten, Oekraïne, Polen, Turkije
				 en Rusland zijn de belangrijkste doelgroep voor de missies. De planning van de
				 17 missies wordt in de komende maanden gefinaliseerd. Behalve economische
				 belangen wordt bij het bepalen van de reisagenda ook gekeken naar de andere
				 prioriteiten die in het regeerakkoord worden genoemd. Het gaat daarbij om
				 stabiliteit/veiligheid/mensenrechten, financieel-economische governance,
				 migratie- en terugkeerbeleid, en de Nederlandse EU-prioriteiten.
 
 
 49
 
 Van en tot welk bedrag spreekt men als het
				 gaat over niet specificeren van kleine bedragen?
 
 
 Deze passage in de leeswijzer is opgenomen om aan te geven dat
				niet in alle gevallen het totaal van de financiële instrumenten per
				operationele doelstelling gelijk is aan het exacte bedrag zoals opgenomen in de
				financiële overzichten.
 
 50, 51
 
 Welke conclusie kan getrokken worden uit de
				 herformulering van operationele doelstelling 5.1 en ten aanzien van de
				 Nederlandse ambities op Millenniumdoelstelling 2?
 
 
 Impliceert de herformulering van
				 operationele doelstelling 5.1 dat Nederland zich niet langer inzet voor het
				 halen van MDG 2 of dat de Nederlandse regering minder afgerekend wil worden op
				 de inspanningen voor onderwijs?
 
 
 In het nieuwe beleid geeft Nederland meer prioriteit aan de
				Millenniumdoelen waarop een relatief grote achterstand is en waar Nederland
				specifieke meerwaarde heeft. Onderwijs is om die redenen niet benoemd als
				prioriteit. Onderwijs verdwijnt niet geheel uit het Nederlandse beleid, maar
				ondersteunt voortaan de vier speerpunten bijvoorbeeld in de vorm van
				beroepsonderwijs.
 
 52
 
 Hoe moet de groei van de economie in veel
				 ontwikkelingslanden (ook in Afrika), die vaak beduidend groter lijkt te zijn
				 dan de economische groei in ons eigen land, worden beoordeeld? Hoeveel heeft
				 ontwikkelingshulp bijgedragen aan die groei? Hoe verhoudt de economische groei
				 in sub-Sahara-Afrika zich tot de bevolkingsgroei in die regio? Welke
				 beleidsmatige consequenties moeten aan deze gegevens worden verbonden?
 
 
 Een aantal Afrikaanse landen laat al enkele jaren achter elkaar
				een substantiële economische groei zien die de bevolkingsgroei van tussen de 2
				en 3 procent overschrijdt. Deze groei is van wezenlijk belang voor
				armoedebestrijding. Tegelijk verschilt de mate waarin armen profiteren van de
				groei per land en blijft (structurele) armoede een hardnekkig probleem, vooral
				in Sub Sahara Afrika waar het absolute aantal armen niet is afgenomen. Dit
				beeld bevestigt de noodzaak om te blijven inzetten op het wegnemen van
				landenspecifieke belemmeringen voor duurzame groei en armoedevermindering.
 Oorzaken van hogere of lagere economische groeicijfers zijn
				landenspecifiek. Zowel nationale factoren zoals binnenlandse sociale,
				economische, financiële en politieke ontwikkelingen alsook internationale
				factoren zoals exportafhankelijkheid en blootstelling aan externe crises
				beïnvloeden de groei van een economie. Zo kunnen groeicijfers van economieën
				die afhankelijk zijn van grondstofexport, bij hoge grondstofprijzen, navenant
				hoog zijn.
 Hoewel de bijdrage van ontwikkelingshulp aan de economische groei
				niet exact is vast te stellen, blijkt uit recent empirisch onderzoek wel dat
				deze bijdrage positief is.4 Zie onder meer Channing Arndt, Sam Jones, and Finn Tarp (2009), Aid and Growth, Have We Come Full Circle? UNU-Wider, World Institute for Development Economics research, Discussion Paper No. 2009/05. Zie voor de economische groei in Afrika ook: Steven Radelet (2010), Emerging Africa: How 17 Countries Are Leading the Way, Center for Global Development. Ontwikkelingssamenwerking,
				herstructureringsprogramma’s van overheidsfinanciën en macro-economische
				maatregelen hebben een goede basis gelegd voor de huidige groei en het redelijk
				doorstaan van de economische en financiële crisis. Ook heeft hulp bijgedragen
				aan investeringen voor economische en sociale ontwikkeling (infrastructuur,
				onderwijs, gezondheidszorg, instituties) en voor wetgeving en een
				enabling environment). De invloed van de hulp is
				echter moeilijk te isoleren van andere groeibepalende factoren, zoals de vraag
				naar en de hoge prijs van natuurlijke hulpbronnen maar ook zaken als de
				kwaliteit van bestuur.
 De beleidsmatige consequentie is dat de Nederlandse regering
				economische groei door investeringen en innovatie in ontwikkelingslanden verder
				zal bevorderen. Een bijdrage zal geleverd worden aan private sector
				ontwikkeling en het versterken van economische instituties van
				ontwikkelingslanden. Zowel in de beleidsstrategieën van de speerpunten als in
				de meerjarig strategische plannen van partnerlanden worden landenspecifieke
				«binding constraints» in kaart gebracht.
 
 53, 58, 64, 65, 66, 68, 69, 71, 72, 74, 75, 93, 102, 103
 
 Op welke wijze gaat de Nederlandse regering
				 verder investeren in de relatie met Israel? Waarom wil de Nederlandse regering
				 de relatie met Israel versterken? Waar is de aanname op gebaseerd dat het
				 Palestijns-Israëlische conflict gebaat is bij een intensivering van de relatie
				 met Israël?
 
 
 Wat houdt de samenwerkingsraad Nederland en
				 Israël precies in? Waarom wordt deze raad ingesteld? Kunt u dat uitleggen?
				 Bent u bereid de tekst van de overeenkomst van deze raad aan de Kamer te
				 sturen?
 
 
 Op welke manier zullen de Palestijnen bij
				 de samenwerkingsraad worden betrokken om daadwerkelijk een bijdrage te kunnen
				 leveren aan een duurzame oplossing van het Palestijns-Israëlische
				 conflict?
 
 
 Werkt het opzetten van een
				 Nederlands-Israëlische samenwerkingsraad de vredesbesprekingen niet tegen door
				 de Palestijnen buiten beschouwing te laten? Kunt u dat toelichten?
 
 
 Op welke wijze zullen de economische
				 belangen van Palestijnen, die niet losgekoppeld kunnen worden van het beleid
				 van Israël, vertegenwoordigd worden in deze raad?
 
 
 Hoe is de «Nederlands-Israëlische
				 samenwerkingsraad» samengesteld? Voor welke streken in Israel en de bezette
				 Palestijnse gebieden geldt deze handel en innovatie?
 
 
 Hoe verhoudt de «Nederlands-Israëlische
				 samenwerkingsraad» zich met de opvattingen van de regering over het
				 Israëlische nederzettingenbeleid?
 
 
 Zijn doelstellingen, aanpak, middelen en
				 randvoorwaarden met betrekking tot de oprichting van de Nederlands-Israëlische
				 samenwerkingsraad vastgelegd en zo ja kunnen deze gedeeld worden met de Tweede
				 Kamer?
 
 
 Welke territoriale gebieden vallen onder
				 het mandaat van de Nederlands Israëlische samenwerkingsraad? Vallen
				 activiteiten in nederzettingen en/of in de bezette Palestijnse gebieden ook
				 onder de raad?
 
 
 Met welk doel wordt de
				 Nederlands-Israëlische samenwerkingsraad opgericht in het licht van het verder
				 investeren in de relatie met Israël?
 
 
 Hoe draagt de Nederlands-Israëlische
				 samenwerkingsraad bij aan een duurzame oplossing van het
				 Palestijns-Israëlische conflict?
 
 
 Kunt u aangeven wat de doelstellingen zijn
				 van de eerste Nederlands-Israëlische samenwerkingsraad in 2012? Komt er ook
				 een Nederlands-Palestijnse samenwerkingsraad?
 
 
 Bestaan er ook initiatieven van de
				 Nederlandse regering om de samenwerking met de Palestijnen te versterken en zo
				 ja, kunt u deze plannen toelichten?
 
 
 Op welke wijze denkt u dat de eerste
				 Nederlands-Israëlische samenwerkingsraad in 2012 in het belang zou zijn van
				 een duurzame oplossing voor het Palestijns-Israëlische conflict?
 
 
 
 Conform het regeerakkoord zal Nederland verder investeren in de
				 band met de staat Israël. Nederland blijft daarbij voorstander van een
				 alomvattend vredesakkoord tussen Israël en de Palestijnen. Een
				 tweestatenoplossing vormt hierbij het uitgangspunt, op basis van de vier
				 EU-parameters:
 
 
 –
 grenzen van 1967 met overeengekomen landruil;
 
 
 –
 veiligheidsgaranties die recht doen aan Israëlische en
						Palestijnse veiligheidsbehoeften;
 
 
 –
 oplossing van het vluchtelingenvraagstuk via
						onderhandelingen;
 
 
 –
 vastleggen van de status van Jeruzalem door
						onderhandelingen.
 
 
 
 Verder investeren in de relatie is nodig – zoals eerder in
				antwoorden op Kamervragen is gesteld (vergaderjaar 2010–2011, nr. 926) –
				omdat het bestaansrecht van Israël, de enige democratie in de regio, door
				sommige landen en groeperingen nog steeds in twijfel wordt getrokken. Nederland
				wil weerstand bieden tegen pogingen tot delegitimatie van Israël. Israëls
				bestaansrecht moet onomstreden zijn en Israël dient zich daarin gesteund te
				weten door de internationale gemeenschap. Intensivering van de relaties biedt
				meer mogelijkheden om een constructieve dialoog met Israël te hebben,
				bijvoorbeeld daar waar het gaat over het Midden-Oosten Vredesproces (MOVP).
				Versterkte samenwerking maakt ook moeilijke boodschappen makkelijker
				aanvaardbaar.
 De totstandkoming van de Nederlands-Israëlische
				samenwerkingsraad (NISR) is primair gericht op investeren in de band met de
				staat Israël. Momenteel worden in samenspraak met de Israëlische regering
				doelstellingen, aanpak en middelen van de Samenwerkingsraad uitgewerkt.
 De eerste NISR zal naar verwachting begin 2012 plaatsvinden. Het
				doel is om via de Samenwerkingsraad een politieke impuls te geven aan verdere
				samenwerking tussen verschillende actoren in Israël en Nederland: politiek,
				georganiseerd bedrijfsleven, wetenschap en technologie en maatschappelijk
				middenveld. De samenwerkingsraad zal wat Nederland betreft niet alleen een
				regeringscomponent hebben, maar ook een zakelijke, een
				wetenschappelijk/innovatieve en een maatschappelijke component.
 De werkzaamheden van de NISR zullen binnen de hoofdlijnen van het
				Nederlandse beleid ten aanzien van het Midden-Oosten Vredesproces
				plaatsvinden.
 De economische samenwerking tussen Nederland en de Palestijnse
				Autoriteit (PA) krijgt primair gestalte via het OS-programma met de PA.
				Economische wederopbouw is al enkele jaren een sector in het OS-programma. In
				de komende jaren wordt samenwerking op het gebied van voedselzekerheid en water
				uitgewerkt. Voorts geeft Nederland financiering ten behoeve van de versterking
				van Palestijnse instellingen op het gebied van veiligheid en rechtsstaat, wat
				mede bijdraagt aan versterking van de economische structuur van de Palestijnse
				Gebieden. De politieke dialoog krijgt gestalte via regelmatige bezoeken op
				ministerieel niveau. En marge van het recente bezoek van president Abbas aan
				Den Haag hebben het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Palestijnse
				Vertegenwoordiging in Den Haag een Memorandum of
				Understanding getekend dat deze politieke dialoog institutionaliseert
				via jaarlijkse buitenlands politieke consultaties.
 
 54
 
 Hoe sluit u uit dat – door het
				 Nederlandse belang centraal te stellen in uw buitenlandbeleid – u zult
				 vervallen tot aanbodgestuurde en gebonden hulp?
 
 
 Het Nederlandse beleid gaat uit van vraagsturing waarbij zo goed
				mogelijk wordt aangesloten bij de behoefte van het ontvangende land. Keuze van
				de vier speerpunten is mede gebaseerd op Nederlandse meerwaarde zodat met de
				inzet van Nederlandse expertise goed kan worden aangesloten bij de specifieke
				behoefte in een partnerland. Ontbinding van de hulp blijft uitgangspunt van het
				Nederlandse beleid.
 
 55, 129, 130
 
 Kunt u nader toelichten wat u precies
				 bedoelt met economische diplomatie? Hoe pakt dit uit in de profiel I en II
				 landen?
 
 
 Kunt u ruwweg aangeven hoeveel ODA-budget u
				 beschikbaar wil stellen voor uw economische diplomatie? Wat zijn de OESO-DAC
				 regels in dezen?
 
 
 Krijgt economische diplomatie hogere
				 prioriteit dan de prioritaire OS-thema's? Zo nee, hoe is de verhouding
				 dan?
 
 
 Economische diplomatie omvat activiteiten waarbij de overheid
				onderhandelt met een publiek/private buitenlandse partij met als doel het
				bevorderen van handel, samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling
				en het aantrekken van buitenlandse investeringen. De focus van de bilaterale
				economische diplomatie ligt op landen met het grootste economisch potentieel
				waar de buitenlandse overheid een belangrijke rol speelt in economische
				transacties.
 Ook in profiel 1 en 2 landen wordt economische diplomatie
				bedreven. Daar kunnen kennis en ervaring van de medewerkers op de ambassades
				ingezet worden in gesprekken met (Nederlandse) kennisinstituten en
				bedrijfsleven die in deze landen actief zijn of willen worden.
 30% van alle personele en materiële uitgaven van het ministerie
				worden toegerekend aan de ODA, conform de OESO-DAC regels.
 Economische diplomatie kent geen hogere prioriteit dan de
				prioritaire OS thema’s. Zij zijn nevenschikkend, maar kunnen elkaar wel
				versterken.
 
 56, 57, 191
 
 Uit welke nationale en internationale
				 onderzoeken/studies blijkt dat economische groei vanuit een sterkte private
				 sector een belangrijke motor is voor armoedebestrijding? Kunt u hierbij tevens
				 ingaan op het belang van pro-poor growth?
 
 
 Uit welke nationale en internationale
				 onderzoeken en studies blijkt dat de inzet op productieve sectoren efficiënter
				 is dan de inzet op sociale sectoren?
 
 
 Hoe en onder welke omstandigheden draagt
				 private sector ontwikkeling aantoonbaar bij aan armoedebestrijding.
 
 
 Het belang van economische groei voor armoedevermindering staat
				buiten kijf. Dit blijkt uit diverse studies (o.a. World
				Development Report 2005, Growth Report
				2008 en WRR rapport 2010). Zonder uitzondering hebben de ontwikkelingslanden
				die de afgelopen decennia een substantiële groei hebben laten zien zich
				gebaseerd op het stimuleren van privé initiatief en bedrijvigheid, van kleine
				boerinnen tot grote industriële agglomeraties. Rodrik (2007) stelt in zijn
				studie One Economics, Many Recipes, Globalization,
				Institutions, and Economic Growth dat geen enkel land snelle
				economische groei heeft gekend zonder te voldoen aan de overkoepelende
				principes van private sector ontwikkeling en economisch bestuur, waaronder
				eigendomsrechten, marktgerichte stimulering, een stabiele munt en gezonde
				overheidsfinanciën. Ook uit bijvoorbeeld de Tracking
				Development studie blijkt dat het stimuleren van private sector
				ontwikkeling, in dit geval beginnend op het platteland in Azië, essentieel is
				(D. Henley (2008) Agrarian Roots of Industrial Growth: Rural
				Development Policy in Southeast Asia and Sub-Saharan Africa, Particularly
				Indonesia and Nigeria.). Het WWR rapport «Minder pretentie, meer
				ambitie» benadrukt de noodzaak van een verschuiving naar een agenda gericht op
				ontwikkeling, waarbij economisch groei en het stimuleren van ondernemerschap
				een centrale rol spelen.
 Het belang van een dynamische private sector voor
				armoedebestrijding blijkt ook uit de afgelopen rapportage van de VN over
				voortgang in het bereiken van de Millennium Development Goals (MDGs), en wel
				met name over MDG-1 inzake bestrijding van armoede. De grootste bijdrage
				daaraan wordt toegeschreven aan groei en werkgelegenheid, in het bijzonder in
				Azië.
 Onder pro-poor growth wordt verstaan groei die er aan bijdraagt
				dat mensen boven de armoedegrens uitkomen, hetzij door ze participeren in het
				economisch proces, hetzij door inkomensoverdrachten (voor een meer uitgebreide
				definitie verwijs ik graag naar de notitie Groei en Verdeling (pag. 4)
				kamerstuk 31 250 nr 72 van 20
				jan. 2010).
 Private sector ontwikkeling draagt bij aan armoede bestrijding
				door het genereren van inkomen en het beschikbaar maken van betaalbare
				producten. Voorwaarde voor een substantiële directe impact op
				armoedebestrijding is dat er voldoende inkomen en werkgelegenheid gecreëerd
				wordt voor grote groepen. Verhoging van de productiviteit van sectoren als de
				landbouw voldoet over het algemeen aan die voorwaarde: er zijn veel mensen in
				actief en mits er ook voldoende markt is voor de verhoogde productie, kan dit
				voor hen een inkomensverbetering betekenen.
 
 
 59
 
 Is het juist dat diverse Israëlische
				 bedrijven investeren in Nederland? Zo ja, is dat het gevolg van de instelling
				 van de nieuwe raad of staat dat er los van?
 
 
 Meerdere Israëlische bedrijven investeren in Nederland. Deze
				investeringen zijn niet het gevolg van de Samenwerkingsraad, aangezien de
				instelling daarvan op zijn vroegst begin 2012 een feit zal zijn.
 
 60, 61, 67, 70, 134
 
 Sluit u uit dat bedrijven die goederen uit
				 de Bezette Jordaanoever exporteren niet onder deze samenwerking mogen vallen?
				 Indien neen, waarom niet?
 
 
 Sluit u uit dat bedrijven die goederen op
				 de Bezette Jordaanoever verkopen niet onder deze samenwerking mogen vallen?
				 Indien neen, waarom niet?
 
 
 Welke voorwaarden worden gesteld aan deze
				 samenwerkingsraad om te voorkomen dat internationaal recht zal worden
				 geschonden door op enige manier betrokken te zijn bij handel afkomstig uit de
				 nederzettingen?
 
 
 Blijft het Nederlands beleid dat men
				 Nederlandse investeerders in Israël niet ondersteunt indien men in
				 nederzettingen wil investeren gehandhaafd? Zal er ook actief bij deze bedrijven
				 worden gepleit om activiteiten en investeringen in nederzettingen te
				 staken?
 
 
 Informeert de Nederlandse ambassade in
				 Israël Nederlandse bedrijven bij hun verplichtingen die voortvloeien uit het
				 internationaal recht? Zo ja kunt u hiervan een overzicht geven, zo nee waarom
				 niet?
 
 
 Op goederenhandel met de Palestijnse Gebieden en Israël zijn de
				volgende twee overeenkomsten van toepassing: de Euro-Mediterrane
				Interim-Associatieovereenkomst voor handel en samenwerking tussen de EG en de
				PLO (1997) en het EU-Israël Associatieakkoord (2000). De
				Interim-Associatieovereenkomst geeft na de meest recente amendering van april
				dit jaar vrijwel volledige vrijstelling van invoerrechten voor Palestijnse
				producten afkomstig uit de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook bij invoer
				in de EU en omgekeerd. Het Associatieakkoord biedt een zeer gunstige
				tariefbehandeling voor de goederenhandel met Israël. Producten uit de
				nederzettingen vallen buiten de territoriale werkingssfeer van het
				Associatieakkoord. Het is Nederlandse bedrijven niet verboden handelsrelaties
				te onderhouden met bedrijven uit Israëlische nederzettingen in de Palestijnse
				Gebieden. In zijn algemeenheid ontmoedigt de regering economische relaties met
				bedrijven in de bezette gebieden. De Nederlandse ambassade in Tel Aviv
				informeert Nederlandse bedrijven over de internationaalrechtelijke aspecten van
				ondernemen in bezet gebied. Betrokken Nederlandse bedrijven zullen daar waar
				nodig worden aangesproken op hun optreden.
 
 62, 63
 
 Is het juist dat het bedrijf Better Place
				 een vestiging in Nederland begint om wisselbatterijen voor elektrische auto’s
				 te verkopen?
 
 
 Is het juist dat Better Place vestigingen
				 heeft op de Westelijke Jordaanoever? Deelt u de opvatting dat het ongewenst is
				 dat dit bedrijf profijt haalt uit de bezetting van de Westelijke Jordaanoever?
				 Indien neen, waarom niet?
 
 
 
 Better Place heeft tijdens het
				bezoek van de minister van EL&I aan Israël aangekondigd volgend jaar
				operationeel te willen worden in Nederland met de start van een
				demonstratieproject. Better Place is een
				Amerikaans-Israëlische onderneming, gevestigd in Californië, met meerdere
				vestigingen wereldwijd, waaronder in Israël en Denemarken. In deze landen
				heeft al een uitrol van het elektrisch rijden plaatsgevonden.
				Better Place onderneemt activiteiten in steeds meer
				landen, zoals bijvoorbeeld in China en in Nederland. De regering is ervan op de
				hoogte dat Better Place ook op de Westelijke
				Jordaanoever batterijwisselstations plaatst. Het is bedrijven als
				Better Place niet verboden om producten of diensten
				aan te bieden in de Bezette Gebieden.
 
 73
 
 Kunt u concreet aangeven op welke wijze
				 vanaf 2012 de bilaterale relaties met onder meer Brazilië, de VS, Rusland en
				 China extra aandacht gaan krijgen?
 
 
 Instrumenten van het buitenlands beleid, waaronder economische
				diplomatie, ondersteuning bedrijfsleven en bezoeken, zullen strategischer en
				breder worden ingezet.
 Ten aanzien van Brazilië staat economische diplomatie centraal.
				Bilaterale contacten met de Braziliaanse overheid, die veel invloed heeft op
				markttoegang en investeringsklimaat, worden geïntensiveerd. Het Nederlandse
				bedrijfsleven wordt ondersteund in topsectoren transport en logistiek,
				(lucht)havens, landbouw en energiesector. Om deze reden, en om goed aan te
				sluiten bij de snel groeiende geopolitieke invloed van Brazilië, wordt het
				postennetwerk in Brazilië versterkt.
 Ten aanzien van de VS wordt verhoging van de frequentie van
				politieke bezoeken over en weer nagestreefd, gericht op economische banden en
				de bepalende rol van de VS bij kwesties op de wereldpolitieke agenda, inclusief
				transatlantische en globale veiligheid. Momenteel wordt bezien hoe aan de
				relatie met de VS de komende tijd extra aandacht kan worden gegeven, zowel
				bilateraal als in EU-verband.
 Met Rusland wordt het aantal contacten op ministerieel niveau in
				2012 geïntensiveerd in de aanloop naar het bilaterale jaar 2013. De brief van
				5 oktober jl. aan uw Kamer schetst de brede relatie die Nederland met Rusland
				onderhoudt. Voortbouwend op het recente bezoek van de minister-president en de
				minister voor Infrastructuur en Milieu aan Rusland zal de ambassade
				activiteiten ontwikkelen gericht op Holland Branding en het bevorderen van de
				bredere energiesamenwerking tussen beide landen, alsmede op het positioneren
				van Nederland als relevante partner op het gebied van internationaal recht en
				mensenrechten. Intensieve contacten met relevante NGO’s worden
				gehandhaafd.
 In de bilaterale relaties met China staan economische diplomatie,
				het engageren van China bij mondiale vraagstukken en bevorderen van de
				mensenrechten centraal. Economische diplomatie wordt geïntensiveerd, onder
				meer op de tien economische topsectoren. Ook strategische samenwerking op het
				gebied van onderzoek en onderwijs en cultuur wordt uitgebouwd. Op korte termijn
				wordt een Consulaat-Generaal in West-China geopend, specifiek gericht op het
				behartigen van Nederlandse handelsbelangen in dit groeigebied. De Nederlandse
				diplomatieke inspanning richt zit tevens op Chinees engagement bij mondiale
				vraagstukken, zoals veiligheid, milieu, water-, energie-, grondstoffen- en
				voedselschaarste. Op het terrein van de rechten van de mens zoekt Nederland
				actief de dialoog en samenwerking met China, waarbij ook de receptorbenadering
				wordt beproefd.
 
 76, 77, 78
 
 Hoe wordt een slagvaardige Unie gecreëerd
				 zonder extra nationale bevoegdheden over te dragen aan Brussel?
 
 
 Wat wordt verstaan onder effectief toezicht
				 en door wie of welke instantie met welk mandaat?
 
 
 Welke verdragswijzigingen zijn benodigd om
				 eurolanden die de begrotingsregels aan hun laars lappen uit de euro te
				 zetten?
 
 
 Bij de oprichting van de EMU hebben de deelnemende landen
				soevereiniteit overgedragen door het opgeven van hun eigen munt en monetair
				beleid, en door het aangaan van de verplichting om hun begrotingen op orde te
				brengen en te houden. Om deze reden is het niet noodzakelijk opnieuw
				soevereiniteit over te dragen; het is zaak om de bestaande strikte afspraken te
				handhaven.
 De regering heeft uw Kamer op 7 september jl. een brief gestuurd
				met haar visie op de toekomst van de Economische en Monetaire Unie
				(kamerstukken 21 501-07 nr.
				839). Daarin bepleit de regering een structurele aanpak die aangrijpt
				bij de kern van het probleem, te weten het versterken van begrotingsdiscipline
				en het handhaven van strikte regels, onder onafhankelijk toezicht en met zo
				nodig toenemende zwaarte van sancties, waar lidstaten zich toe dienen te
				verplichten willen zij deel blijven uitmaken van de monetaire unie van de
				Eurozone.
 Net als uw Kamer (motie Weekers / De Neree tot Babberich
				(kamerstukken 21 501-07
				nr. 713)) is de regering van mening dat er een onafhankelijk Europees
				begrotingsorgaan moet komen dat toeziet op de naleving van de Europese
				begrotingsregels voor nationale begrotingen. De regering pleit daarom voor een
				speciaal daartoe aangewezen Commissaris, naar het model van de rol die de
				Commissaris mededinging speelt bij het toezicht op de interne markt, die
				beschikking krijgt over een interventieladder die het mogelijk maakt in
				toenemende mate in te grijpen in het budgettaire beleid van landen die zich
				niet aan de afspraken houden. De precieze bevoegdheden en instrumenten waarover
				deze Commissaris beschikt om naleving van het Stabiliteits- en Groeipact af te
				dwingen zullen moeten worden vastgelegd in Europese regelgeving.
 De regering is van mening dat, om deel uit te blijven maken van
				de monetaire unie, lidstaten de gemaakte afspraken volledig zullen moeten
				nakomen. De Verdragen kennen geen bepaling die het mogelijk maakt dat lidstaten
				afstand doen van de euro als munt. Om dit mogelijk te maken zou een dergelijke
				bepaling in de Verdragen opgenomen moeten worden, waarbij de omstandigheden en
				voorwaarden waaronder dit plaats zou kunnen vinden zouden moeten worden
				vastgelegd.
 
 80, 133
 
 Welke rol speelt het mensenrechtenbeleid in
				 de keuze van de regering om meer te investeren in economische diplomatie, met
				 name ten aanzien van landen in het Midden-Oosten?
 
 
 Hoe waarborgt Nederland de coherentie van
				 economische diplomatie, het mensenrechtenbeleid en het MVO-beleid en op welke
				 wijze rapporteert u hierover aan de Tweede Kamer?
 
 
 De regering streeft naar stabiliteit en economische groei en zet
				zich in voor de bevordering van mensenrechten; de drie pijlers van het
				buitenlands beleid.
 
 Mensenrechten zijn geïntegreerd onderdeel van het buitenlands
				 beleid en dat geldt ook voor de landen in het Midden-Oosten. Zoals beschreven
				 in de Mensenrechtenstrategie «Verantwoordelijk voor vrijheid», maakt
				 Nederland zich ten aanzien van het Midden-Oosten in het bijzonder sterk voor
				 mensenrechten die bijdragen aan democratiseringsprocessen. Bevorderen van
				 internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen is onderdeel van de
				 Nederlandse economische diplomatie, ook ten aanzien van het Midden-Oosten.
 De regering rapporteert jaarlijks aan de Tweede Kamer over haar
				 inspanningen om de mensenrechten in de wereld te bevorderen.
 
 Uitgangspunt daarbij is conditionaliteit («meer voor meer»,
				«minder voor minder»): hoe serieuzer landen werk maken van democratisering,
				rechtsstatelijke ontwikkeling en respect voor mensenrechten, hoe meer Nederland
				bereid zal zijn dit proces te ondersteunen. Keerzijde is dat tegenvallende
				hervormingsinspanningen de aanspraak op steun verminderen.
 
 81
 
 Wordt met deze raad Israël gevraagd lid te
				 worden van het Non-proliferatie Verdrag? Indien neen, waarom niet?
 
 
 Nederland is en blijft voorstander van toetreding van Israël tot
				het NPV en draagt dit standpunt actief uit, met name in de politieke dialoog
				met Israël zoals die ook in de Samenwerkingsraad gestalte zal krijgen.
 
 82
 
 Waarin verschillen de nader gestructureerde
				 bilaterale relaties met bijvoorbeeld Brazilië, India en China van de nieuwe
				 samenwerking met Israël? Kunt u dat toelichten?
 
 
 Voor de genoemde landen geldt dat zij om meerdere redenen van
				groot buitenlands politiek belang voor Nederland zijn. De omvang en aard van de
				relatie leidt tot verschillende invulling van de samenwerking, die wordt
				toegesneden op de karakteristieken van de relatie, de inrichting en
				ontwikkeling van de economie en plaats van de overheid in de samenleving van
				het betreffende land. Bij de nieuwe samenwerkingsraad met Israël wordt lering
				getrokken uit de Nederlandse samenwerking met andere landen alsook
				samenwerkingsvormen van andere landen met Israël.
 
 83
 
 U stelt dat uw vier prioriteiten meer geld
				 zullen ontvangen, maar kunt u dan ook aangeven waar die stijging zit m.b.t.
				 speerpunt SRGR inclusief HIV/Aids zoals is samengepakt onder het nieuwe artikel
				 5.4? En kunt u een overzicht opstellen waarin de absolute en percentuele
				 stijging wordt aangegeven van de budgetten voor alle vier uw prioriteiten voor
				 de periode 2011 tot en met 2014 volgens de nieuwe begrotingsartikelen?
 
 
 In de begroting voor 2012 zijn de voormalige operationele
				doelstellingen 5.4 (Aids, malaria etc.) en 5.5 (SRGR) voor het eerst
				samengevoegd, waarbij drie sub-thema’s worden onderscheiden, te weten SRGR,
				HIV/Aids en gezondheid algemeen.
 In de tabel bij het antwoord op vraag 404 wordt de stijging van
				het speerpunt SRGR toegelicht ten opzichte van de verwachte uitkomst 2011 en
				ten opzichte van het budget dat voor 2012 was opgenomen in de begroting van
				2011. Er is sprake van zowel een absolute als relatieve toename van het budget
				van SRGR. De absolute toename zal in 2012 vooral gerealiseerd worden in de
				partnerlanden.
 Ten opzichte van de verwachte uitgaven in 2011 wordt in 2012 een
				daling voorzien in het budget voor HIV/Aids. Deze is grotendeels te verklaren
				doordat het Health Insurance Fund en enkele Product Development Partnerships
				vanaf 2012 worden geschaard onder de uitgaven voor gezondheidszorg algemeen.
				Dit is onderdeel van de aanpassing in de begrotingsindeling die tot doel heeft
				een zuivere koppeling tussen doel en middelen tot stand te brengen. De daling
				op het totaal budget van 370 naar 337 mln in onderstaande tabel is voornamelijk
				toe te schrijven aan de daling van de geplande uitgaven voor gezondheidszorg
				algemeen, met name in de partnerlanden. Zowel het budget voor SRGR als het
				budget voor de drie sub-thema’s samen zullen vanaf 2012 stijgen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011 
 
 
 2012 
 
 
 2013 
 
 
 2014 
 
 
 
 
 
 
 
 (EUR mln.) 
 
 
 (EUR mln.) 
 
 
 Percentuele stijging t.o.v. 2011 
 
 
 (EUR mln.) 
 
 
 Percentuele stijging t.o.v. 2012 
 
 
 (EUR mln.) 
 
 
 Percentuele stijging t.o.v. 2013 
 
 
 
 
 
 Fragiliteit en wederopbouw
 
 
 
 198
 
 
 281
 
 
 42%
 
 
 325
 
 
 16%
 
 
 392
 
 
 21%
 
 
 
 
 
 Voedselzekerheid en economische
							 groei
 
 
 
 505
 
 
 552
 
 
 9%
 
 
 677
 
 
 23%
 
 
 834
 
 
 23%
 
 
 
 
 
 SRGR/Gezondheid/ Hiv-Aids1 Voor de onderverdeling tussen de verschillende delen wil ik u verwijzen naar de tabel bij het antwoord op vraag 404.
 
 
 
 370
 
 
 337
 
 
 -9%
 
 
 356
 
 
 6%
 
 
 390
 
 
 10%
 
 
 
 
 
 Water
 
 
 
 156
 
 
 181
 
 
 16%
 
 
 216
 
 
 19%
 
 
 258
 
 
 19%
 
 
 
 
 
 
 84
 
 Wat is de strekking van «gemiddeld»,
				 wanneer de MvT stelt dat het ODA-budget daalt tot een gemiddeld budget van
				 0,7%?
 
 
 Het ODA-budget bedraagt vanaf 2012 gemiddeld 0,7% per jaar van
				het BNP. Vanaf 2012 kan het jaarlijkse budget dus afwijken van de 0,7%-norm,
				zolang het gemiddelde ODA-budget in deze kabinetsperiode vanaf 2012 uitkomt op
				0,7% BNP.
 
 85, 86, 220, 250
 
 Is er in het mensenrechtenbeleid van het
				 kabinet aandacht voor de positie van vervolgde christenen met een Nederlands
				 paspoort, zoals het geval is in Iran?
 
 
 Wat is het beleid t.b.v. vervolgde
				 christenen met een Nederlands paspoort?
 
 
 Hoeveel Nederlandse gedetineerden in het
				 buitenland zijn vervolgd in het kader van christenvervolging? Wat is de
				 werkwijze van het kabinet in deze?
 
 
 In welke landen worden hoeveel rechtszaken
				 gevolgd door ambassadepersoneel?
 
 
 In het Nederlandse mensenrechtenbeleid is vrijheid van godsdienst
				en levensovertuiging een prioriteit. In het mensenrechtenbeleid wordt niet naar
				de nationaliteit van de betrokkenen gekeken als basis om steun te geven. Ik ben
				mij in het algemeen bewust van de verslechterende positie van christelijke
				minderheden in een aantal landen en probeer daar het mogelijke aan te
				doen.
 De Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland spannen
				zich in om consulaire bijstand te verlenen aan alle Nederlanders die in het
				buitenland zijn gedetineerd en prijs stellen op bijstand. De levensovertuiging
				van de gedetineerde is daarbij geen criterium.
 Ik heb geen aanwijzingen dat er op dit moment Nederlanders in het
				buitenland zijn gedetineerd in het kader van christenvervolging.
 De Nederlandse ambassade volgt in alle gevallen de rechtsgang van
				Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Gezien het aantal van ca. 750
				nieuwe Nederlandse gedetineerden per jaar en een totale populatie van ca.
				2 500 Nederlandse gedetineerden in het buitenland, is het voor het
				ambassadepersoneel onmogelijk alle rechtszittingen bij te wonen.
 
 87
 
 Kunt u een specificatie geven van de
				 bezuiniging van 2,5 mln op het postennet in 2012 zoals benoemd in de
				 tabel?
 
 
 De bezuiniging in 2012 is een saldo van een investering van EUR 7
				mln in flankerend beleid, de economische capaciteit van het postennet en
				kwaliteitsverbetering van de OS-functie en een bezuiniging van EUR 9,5 via
				versobering van de arbeidsvoorwaarden van medewerkers, minder medewerkers op de
				posten en het sluiten van posten.
 
 88
 
 In de recent verschenen kamerbrief
				 «Multilateraal OS-beleid» (7 oktober 2011, bijlage2) wordt een oordeel
				 gegeven over de doeltreffendheid van deze instellingen. Kunt u
				 toelichten:
 
 
 
 a.
 
 hoe het eindoordeel per instelling tot
						stand gekomen is; (d.w.z. kunt u toelichten hoe de weging van de scores op
						deelaspecten van effectiviteit gebeurde; kamerbrief, bijlage 2, pag.
						4)
 
 
 
 b.
 
 welke bronnen u heeft benut bij het
						beschrijven en beoordelen van de mate waarin de instelling de
						ontwikkelingsrelevante resultaten behaalt; zijn deze bronnen voldoende
						onafhankelijk en divers?
 
 
 
 c.
 
 Van sommige multilaterale instellingen
						die een Nederlandse bijdrage ontvangen is in de kamerbrief «Multilateraal
						OS-beleid» geen «scorecard» opgenomen. Bijvoorbeeld, NAVO, GAFSP (pag.
						54,MvT), EFA-FTI (pag. 63, MvT). Bent u voornemens voor deze instellingen ook
						een dergelijke scorecard op te stellen?
 
 
 
 
 
 
 
 a.
 Het eindoordeel over de effectiviteit per instelling is een
						samenvatting van de hoofdstukken 3 en 4 van de scorecard waarin de
						institutionele aspecten en het externe functioneren van de organisatie aan de
						orde komen. Alle deelaspecten zoals in de scorecard beschreven zijn daarbij
						meegenomen, zonder dat er sprake is van een mathematische formule voor de
						weging.
 
 
 b.
 Belangrijke bronnen hiervoor waren onafhankelijke
						evaluaties, rapportages van ambassades en permanente vertegenwoordigingen,
						beoordelingen door andere donoren (zoals MOPAN en de Britse MAR), academische
						publicaties en documentatie van de instellingen zelf. De verscheidenheid van
						deze bronnen waarborgt een objectieve oordeelsvorming.
 
 
 c.
 Bij de huidige serie scorecards is getracht voor zo veel
						mogelijk relevante instellingen een aparte scorecard op te stellen. Belangrijke
						overwegingen vormden de omvang van de Nederlandse ODA-bijdrage en de vraag of
						het om een zelfstandige organisatie gaat die op effectiviteit kan worden
						beoordeeld. Met name die laatste vraag is niet altijd eenduidig te beantwoorden
						bij fondsen en samenwerkingsverbanden zoals GAFSP en EFA-FTI. Bij de volgende
						serie scorecards zal opnieuw worden overwogen of het zinvol is ook voor deze
						fondsen een eigen scorecard op te stellen.
 
 
 
 
 89, 90
 
 Hoe wordt het Kabinetsbeleid op het gebied
				 van mondiale publieke goederen getoetst op coherentie? Welke criteria worden
				 hiervoor gebruikt?
 
 
 Wat verstaat de regering onder Global
				 Public Goods?
 
 
 Global Public Goods of internationale publieke goederen (IPG’s)
				zijn goederen en diensten die in beginsel voor iedereen vrij beschikbaar zijn,
				terwijl het gebruik door één individu niet ten koste gaat van een ander,
				zoals bijvoorbeeld een stabiel klimaat. De regering gaat daarbij uit van de
				definitie die de WRR hanteert in haar rapport «Minder pretentie, meer
				ambitie». Omdat de markt deze goederen of diensten uit zich zelf niet of
				onvoldoende levert, neemt de overheid op nationaal niveau vaak de rol op zich
				om hierin te voorzien of deze te reguleren. Op mondiaal niveau is het lastiger
				om de voorziening van IPG’s als vrede en veiligheid, een stabiel klimaat en
				financiële stabiliteit ten goede te laten komen aan alle wereldburgers.
				Hiervoor is gerichte gezamenlijke actie en internationale samenwerking nodig.
				Bij het kabinetsbeleid op het gebied van IPG’s wordt, net als dat voor andere
				gebieden het geval is, getoetst of de belangen van ontwikkelingslanden niet
				geschaad worden. Het kabinet zal vóór de begrotingsbehandeling een praktische
				agenda presenteren ten behoeve van een samenhangend beleid ter versterking van
				de ontwikkelingsdimensie van prioritaire IPG’s.
 
 91, 400
 
 Is uw prioriteit SRGR gelijk aan de post
				 5.4 zoals die is opgenomen in de begroting voor 2012?
 
 
 Tijdens een AO in mei 2011 zei u toe 50%
				 van uw totale gezondheidsbudget te willen besteden aan SRGR. Van de 337 mln
				 voor gezondheidszorg wordt volgens de begroting 113 mln gereserveerd voor SRGR,
				 hetgeen 33,5% is van het totale budget. Op het budget van SRGR wordt bovendien
				 40 mln bezuinigd, terwijl een intensivering plaatsvindt op de 3 andere
				 speerpunten. Vanwaar deze bezuiniging op SRGR, in tegenstelling tot eerdere
				 toezeggingen?
 
 
 
 Operationele doelstelling 5.4 omvat de drie onderdelen SRGR,
				 HIV/Aids en gezondheid algemeen. Zoals u weet hanteerden mijn voorgangers in
				 vorige begrotingen twee operationele doelstellingen die overeenkwamen met MDG 5
				 en 6 (reproductieve gezondheid en Aids, TB en malaria). Bevordering van
				 algemene gezondheidszorg had daarin geen plaats terwijl dat wel een doel op
				 zich was. Mede als gevolg daarvan was het historisch zo gegroeid dat niet alle
				 uitgaven onder de meest logische operationele doelstellingen stonden.
 Ik heb ervoor gekozen beide operationele doelstellingen samen
				 te voegen omdat deze inhoudelijk nauw met elkaar verbonden zijn. Alle middelen
				 dragen immers in samenhang bij aan de gezamenlijke doelstelling «seksuele en
				 reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de
				 verspreiding van HIV/Aids». Ik zal daarbij mijn inzet vooral focussen op
				 thema’s waarin de onderwerpen SRGR, HIV/Aids en gezondheid elkaar overlappen
				 zoals seksualiteit en jongeren; toegang tot seksuele en reproductieve
				 dienstverlening; verbeterde toegang tot anticonceptie en andere middelen voor
				 seksuele gezondheid en HIV preventie; en seksuele en reproductieve rechten,
				 inclusief de rechten van zogenaamde «key
				 populations».
 Daarbij kies ik er ook voor om binnen deze gezamenlijke
				 doelstelling de cijfers met betrekking tot de verdeling over de drie
				 sub-thema’s de werkelijkheid beter te laten weergeven dan in het verleden het
				 geval was. Op deze manier kan ik met meer transparantie rapporteren over de
				 daadwerkelijke uitgaven ten behoeve van SRGR, HIV/Aids en gezondheid.
 In het AO in mei jongstleden heb ik toegezegd dat het mijn doel
				 is in 2014 50% van het totale budget voor SRGR, HIV/Aids en gezondheid algemeen
				 aan SRGR te besteden. In antwoord op vragen van Mw Hachchi op 7 oktober jl heb
				 ik reeds toegelicht dat er geen sprake is van een bezuiniging op SRGR.
 
 
 92
 
 Kunt u toelichten waarom u private sector
				 ontwikkeling niet als speerpunt van uw nieuwe beleid heeft benoemd ondanks dat
				 hier wel extra geld naar toe gaat?
 
 
 Private Sectorontwikkeling is niet benoemd als apart thematisch
				speerpunt van het nieuwe beleid, omdat het ook dwarsdoorsnijdend bijdraagt aan
				de vier prioritaire thema’s. Zo is verbetering van het ondernemingsklimaat in
				ontwikkelingslanden van groot belang om te werken aan voedselzekerheid en
				water. Ook in fragiele staten kan Private Sectorontwikkeling van belang zijn,
				bijvoorbeeld voor het creëren van werkgelegenheid, al is dat vaak
				kleinschalig.
 
 94, 95, 99
 
 De regering zet zich in voor
				 beleidscoherentie en kiest daarbij voor vijf prioritaire global public goods:
				 handel en financiering, klimaatverandering, voedselzekerheid, migratie en vrede
				 en veiligheid. Voert de regering in dat kader ook de motie El Fassed uit die
				 vraagt om onderzoek naar public bads?
 
 
 Welke vorderingen heeft de regering gemaakt
				 om public bads zoals genoemd in de motie El Fassed (Kamerstuk 
 
 32 605 V, nr.
				 10
 
 , Kamerjaar 2010–2011) gezaghebbend te
				 kwantificeren. Welke stappen heeft de regering gezet om dat te doen? Graag een
				 toelichting.
 
 
 Gaat de regering bepleiten dat ook de
				 Europese Commissie onderzoek doet naar «public bads» voor alle partnerlanden
				 en op de vijf EU-prioriteiten voor beleidscoherentie?
 
 
 De regering heeft naar aanleiding van de motie El Fassed een
				eerste verkenning uitgevoerd. Hierbij stond de vraag centraal in hoeverre
				negatieve gevolgen van Nederlands beleid op individuele partnerlanden –
				«public bads» – gekwantificeerd kunnen worden. Uit de verkenning blijkt dat
				er (nog) geen betrouwbare methodiek bestaat om een gezaghebbende kwantitatieve
				analyse te maken van de gevolgen van het beleid van een ontwikkeld land voor
				individuele ontwikkelingslanden, zoals gevraagd in de motie El Fassed. In deze
				verkenning is tevens het verzoek van het Kamerlid Ferrier meegenomen of het
				mogelijk is zogenaamde coherentierapportages voor de partnerlanden op te
				stellen. De regering zal hierover nader rapporteren in de aanbiedingsbrief van
				de toegezegde notitie «De ontwikkelingsdimensie van prioritaire internationale
				publieke goederen (IPG’s); een praktische agenda» (zie de antwoorden op
				vragen 96–98): In de brief zal ook worden ingegaan op de verdere stappen die
				voorzien worden op het niveau van de EU en de OESO. Deze brief kunt voor de
				begrotingsbehandeling verwachten.
 
 96, 97, 98
 
 Welke ontwikkelingsdoelen wil de regering
				 op elk van de afzonderlijke vijf prioritaire global public goods
				 bevorderen?
 
 
 Wat zijn nationale, Europese en mondiale
				 factoren die een belemmering vormen op het behalen van deze
				 ontwikkelingsdoelen? Wat gaat de regering doen om die belemmeringen weg te
				 halen?
 
 
 Welke doelen stelt de regering zich per
				 afzonderlijke prioritaire global public good binnen de huidige
				 regeerperiode?
 
 
 Het kabinet zal de Kamer tijdig voor de aanstaande
				begrotingsbehandeling een notitie sturen waarin een praktische agenda is
				opgenomen ter versterking van de ontwikkelingsdimensie van de vijf genoemde
				prioritaire internationale publieke goederen (IPG’s) met daarbij speciale
				aandacht voor de positie van arme ontwikkelingslanden. Per IPG wordt in deze
				notitie een aantal doelen, indicatoren en acties voor deze regeerperiode
				gepresenteerd. Er wordt ingegaan op ontwikkelingsrelevante aspecten, zoals het
				internationale bestuur van IPG’s, de impact op ontwikkeling, de rol en
				positie van arme ontwikkelingslanden in relevante internationale organisaties,
				financiering en capaciteitsopbouw. Raakvlakken met andere IPG’s en toegang
				tot kennis vormen daarbij aandachtspunten. Op relevante terreinen wordt tevens
				aandacht besteed aan de aanpak van mogelijke belemmeringen op nationaal,
				Europees en mondiaal niveau.
 
 100
 
 Is het niet verder uitbouwen van de relatie
				 met Israël vanuit de EU, conform de afspraken na de Gaza-oorlog, nog staand
				 EU-beleid? Waar en door wie is dit EU-beleid vastgelegd?
 
 
 Neen.
 Het EU-beleid inzake de relatie met Israël vloeit voort uit het
				EU-Associatieakkoord met Israël en het EU-Actieplan Israël dat
				voortvloeit uit het Europees Nabuurschapsbeleid. In de jongste zitting van de
				Associatieraad EU-Israël (22 februari 2011) heeft de EU vastgelegd dat zij
				technische besprekingen wil voeren met Israël om onder het bestaande Actieplan
				gebieden te identificeren waarop in de toekomst nauwer kan worden samengewerkt
				(zie Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van 21 februari 2011, Kamerstuk
				21 501-02, nr.
				1031).
 
 101
 
 Is de Europese Unie op de hoogte van het
				 feit dat Nederland voornemens is, via de Nederlands Israëlische
				 samenwerkingsraad, om de relatie met Israel te versterken? Zo ja, hoe wordt
				 daarop gereageerd?
 
 
 De beleidsvoornemens van de regering zijn bekend bij de EU, zowel
				via de inbreng van de Nederlandse regering in Brussel als via bilaterale
				contacten. Duitsland, Polen, Tsjechië en Italië stelden eerder een
				samenwerkingsraad met Israël in.
 
 104
 
 Hoe verhoudt zich het voornemen sterk
				 vertegenwoordigd te blijven in de VN en andere mondiale fora tot het voornemen
				 te korten op het multilaterale kanaal?
 
 
 Nederland behoudt nog altijd een sterke positie in de relevante
				mondiale fora. Door de bijdragen te concentreren op de relevante en effectieve
				instellingen zal Nederland meer focus kunnen aanbrengen in de multilaterale
				inspanningen.
 
 105
 
 Bent u bereid een internationale evaluatie
				 te bepleiten van de wijze waarop het beleid ter bevordering van Responsibility
				 to Protect is uitgewerkt na aanname van resolutie 1973? Indien neen, waarom
				 niet? Zo ja, wat is het oordeel van de Nederlandse regering hierover?
 
 
 
 De verwijzing naar Responsibility to Protect in resolutie 1973
				 van eerder dit jaar was behulpzaam bij het mobiliseren van de internationale
				 gemeenschap om een menselijke ramp in Libië te voorkomen. Ik hecht er aan de
				 preventieve kant van het beginsel te beklemtonen. Dit werd ook benadrukt in de
				 mede door Nederland georganiseerde ronde tafelbijeenkomst met bewindslieden uit
				 diverse landen over Responsbility to Protect tijdens de AVVN.
 De Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties heeft
				 aangekondigd dat zijn volgende jaarlijkse rapport over Responsibility to
				 Protect in 2012 zal gaan over de inzet van de Verenigde Naties sinds 2005 in
				 landen als Soedan, Kenia, Guinea, Kyrgyzstan, Ivoorkust en Libië. Ik verwelkom
				 deze intentie, omdat dit van belang is voor de verdere operationalisering van
				 Responsibility to Protect.
 
 
 
 106
 
 Wat is naar uw oordeel het doel van de
				 nucleaire ambities van Iran?
 
 
 
 Het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) is op basis
				 van zijn inspecties niet in staat om vast te stellen dat het nucleaire
				 programma van Iran alleen vreedzame doelen heeft. Het IAEA heeft gesteld, op
				 basis van de informatie waarover het beschikt, zorgen te hebben over het
				 mogelijk bestaan in Iran van vroegere en huidige clandestiene activiteiten
				 gerelateerd aan het ontwikkelen van een nucleaire lading voor een raket. Dit
				 zou in strijd zijn met de verplichtingen uit het Non-Proliferatieverdrag, waar
				 Iran partij bij is. Het land geeft verder geen gehoor aan de resoluties van de
				 Veiligheidsraad van de Verenigde Naties die gebieden dat Iran zijn opwerkings-
				 en aan verrijking gerelateerde activiteiten opschort.
 Het feit dat Iran weigert volledig mee te werken aan
				 internationaal toezicht en aanwijzingen voor het mogelijk bestaan van een
				 clandestien Iraans nucleair programma verontrusten de regering ten zeerste. Het
				 IAEA zal in november 2011 een nieuw rapport uitbrengen waar naar verwachting
				 meer aandacht zal worden besteed aan de mogelijke militaire component van het
				 Iraanse nucleaire programma. De IAEA Bestuursraad, waar Nederland zitting in
				 heeft, zal medio november dit rapport bespreken.
 
 
 107, 121, 123
 
 Op welke wijze blijft de regering zich
				 inspannen om nucleaire proliferatie tegen te gaan?
 
 
 Welke prioriteiten hanteert Nederland bij
				 de uitwerking van het actieplan van de toetsingsconferentie van het NPV? Welke
				 rol spelen in Europa gestationeerde kernwapens daarbij?
 
 
 Welke voortgang wordt er geboekt met de
				 Nederlandse rol als initiatiefnemer in NPDI?
 
 
 De Nederlandse regering wil een actieve rol spelen op het gebied
				van nucleaire non-proliferatie. Het systeem van internationaal-juridisch
				bindende verdragen en wetgeving is de kern van het internationale
				non-proliferatieregime. Het NPV met zijn drie gelijkwaardige pijlers,
				non-proliferatie, ontwapening en vreedzaam gebruik van kernenergie, is daarvan
				de hoeksteen.
 De Nederlandse inspanningen op het gebied van nucleaire
				proliferatie vinden plaats in diverse fora. Zo is Nederland actief in het kader
				van de Nuclear Security Summit (NSS), het Global Initiative to Combat Nuclear
				Terrorism (GICNT), het G8 Global Partnership programma, Nuclear Suppliers Group
				(NSG), de Eerste Commissie. De regering wil de rol vasthouden die Nederland
				speelt als non-proliferatie-, wapenbeheersings- en ontwapeningsmakelaar. Juist
				als middelgroot en betrouwbaar land kan Nederland bruggen slaan in moeizame
				multilaterale onderhandelingen. Daarom is Nederland naast deze formele fora
				onder andere actief in het Non Proliferation and Disarmament Initiative
				(NPDI).
 In het NPDI worden specifieke actiepunten uit het actieplan van
				de Toetsingsconferentie van 2010 uitgewerkt en geconcretiseerd. Het NPDI heeft
				onder andere een concept rapportage systeem voor Kernwapenstaten om de
				transparantie te vergroten ontwikkeld. Dit concept systeem is ook aan de vijf
				erkende kernwapenstaten overhandigd. Daarnaast heeft het NPDI zich gericht op
				het starten van onderhandelingen over een Fissile Material
				Cut Off Treaty (FMCT) en universele toepassing van het IAEA
				Additioneel Protocol. Het streven is om in NPDI kader zo actiepunten in
				concrete actie om te zetten en zo voortgang te boeken in aanloop naar de eerste
				voorbereidende bijeenkomst (PrepCom) in 2012 en de Toetsingsconferentie in
				2015.
 
 109
 
 Op welke wijze wordt vastgesteld welk deel
				 van de kosten die gaan zitten in operaties waar de 3D-aanpak wordt toegepast
				 onder de ODA criteria vallen?
 
 
 Volgens de ODA-richtlijnen is een activiteit alleen aan te merken
				als ODA wanneer financiële middelen worden ingezet om een doel te bereiken dat
				bijdraagt aan de economische ontwikkeling en het welzijn van een
				ontwikkelingsland. Activiteiten die in het kader van de 3D-operaties in
				ontwikkelingslanden worden uitgevoerd, worden beoordeeld en getoetst aan deze
				ODA-richtlijnen. Er is internationale consensus over welke activiteiten op het
				terrein van conflictbeheersing, vredesopbouw en veiligheid als ODA aangemerkt
				kunnen worden.
 
 110, 257
 
 Op welke wijze bevordert Nederland de
				 betrokkenheid van vrouwen in vredes- en wederopbouwprocessen
 
 
 Op welke wijze gaat het kabinet de
				 bescherming van meisjes en vrouwen in (post)-conflict situaties blijven
				 bevorderen?
 
 
 Nederland bevordert de deelname van vrouwen aan vredes- en
				wederopbouwprocessen met activiteiten op de terreinen van politieke
				participatie, het zekerstellen van vrouwenrechten en het bestrijden van geweld
				tegen vrouwen. Bijvoorbeeld binnen het nieuwe fonds Funding
				Leadership and Opportunities for Women (FLOW; 2012–2015), investeert
				het kabinet EUR 70 miljoen in vrouwen in ontwikkelingslanden. VNVR 1325 is
				terug te vinden in twee van de drie doelstellingen, namelijk Veiligheid en
				Participatie van Vrouwen in Politiek & Bestuur. V.w.b. de toekenning zullen
				de genoemde drie doelstellingen in principe dezelfde bedragen toebedeeld
				krijgen.
 Verder wordt eind 2011 het tweede Nederlandse Actie Plan 1325
				(NAP II; 2012–2015) opgesteld, waarin de Nederlandse overheid en het
				maatschappelijk middenveld samenwerken. Focus ligt daarbij op het thema
				«politieke participatie van vrouwen & vrouwelijk leiderschap» voor een
				beperkt aantal landen (Afghanistan, Burundi, DRC, Sudan en Colombia) naast de
				MENA-regio. Voor deze genoemde landen en de MENA-regio zullen ook fondsen
				beschikbaar gesteld worden om vrouwenbewegingen te ondersteunen die zich met
				het genoemde thema bezighouden.
 Sinds het begin van het Arabische ontwaken in het begin van 2011
				vormt VNVR 1 325 ook het beleidsmatige kader voor activiteiten in de regio
				Noord Afrika/Midden Oosten (MENA). Activiteiten worden gefinancierd uit FLOW en
				eveneens (centraal en decentraal) uit begrotingsartikel 5.03.
 
 111
 
 Wat zijn de concrete maatregelen die ervoor
				 zorgen dat vrouwenrechten voldoende aandacht krijgen tijdens civiele en
				 militaire missies? Is hiervan een overzicht van bewezen best practices
				 beschikbaar?
 
 
 
 Bij de voorbereiding van nieuwe Gemeenschappelijke Veiligheids-
				 en Defensiebeleid-missies (GVDB) wordt o.a. door Nederland aangedrongen op
				 afdoende aandacht voor de genderaspecten van het conflict, de rol die de missie
				 hierin kan spelen en op welke wijze hier invulling aan gegeven kan worden. Dit
				 heeft er in geresulteerd dat GVDB-missies in de regel een gender focal point
				 hebben of op een andere structurele wijze aandacht besteden aan gender issues.
				 Bij Nederlandse bijdragen aan deze missies wordt actief gekeken naar de
				 mogelijkheid om experts op het gebied van gender in conflictgebieden in te
				 zetten. Dit heeft geleid tot een actieve bijdrage van uitgezonden experts op
				 het gebied van gender, bijvoorbeeld in DRC Congo en in de Palestijnse Gebieden.
				 In de Palestijnse Gebieden heeft de Palestijnse Civiele Politie, mede dankzij
				 de EU missie EUPOL COPPS, een eigen Gender Adviser aangesteld.
 In de geïntegreerde politietrainingsmissie in Afghanistan is
				 nadrukkelijk aandacht voor de positie van vrouwen, onder meer bij de
				 ontwikkeling van de curricula, training aan vrouwelijke politieagenten, inzet
				 op toegang voor vrouwen tot het juridisch systeem etc. Verder is via EUPOL een
				 Nederlandse bij het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken in Kabul
				 werkzaam als mentor op het gebied van gender en human rights. Ook start half
				 november een Nederlandse rule of law expert in het EUPOL City Police and
				 Justice team in Kunduz met als voornaamste taakgebied gender en mensenrechten.
				 In oktober is in Kunduz de eerste tweeweekse training begonnen voor vrouwelijke
				 civiele agenten. Deze eerste groep bestond uit twaalf agentes uit Kunduz die
				 allen hun opleiding met goed gevolg hebben afgesloten.
 Goede ervaringen zijn opgedaan met:
 
 
 –
 De inzetten van gender expertise bij militaire missies in
						het kader van de 3-D benadering.
 
 
 –
 Het geven van technische en financiële assistentie voor de
						opvang van slachtoffers van seksueel geweld in conflictlanden in Afrika.
 
 
 –
 Het vergroten van de weerbaarheid van vrouwen ten aanzien
						van opkomend fundamentalisme in Irak.
 
 
 –
 Het geven van voorlichting aan soldaten van het
						regeringsleger in de DRC over rechten van vrouwen.
 
 
 –
 Het gezamenlijk met de Spaanse ministeries van Buitenlandse
						Zaken en Defensie opzetten van trainingen over VNVR 1 325 en het detacheren
						van een Nederlandse diplomaat bij het Spaanse ministerie van Defensie voor de
						samenwerking tussen Nederland en Spanje op dit onderwerp.
 
 
 
 
 112
 
 Op welke wijze gaat Nederland bijdragen aan
				 de opbouw van de Zuid-Soedanese staat? Welke verschillende middelen worden
				 hiervoor vrijgemaakt?
 
 
 
 Nederland zal zowel via bilaterale als multilaterale kanalen
				 bijdragen aan de opbouw van Zuid-Sudan. Momenteel stelt Nederland een meerjarig
				 strategisch plan op voor de periode van 2012 tot en met 2015 voor de bilaterale
				 bijdrage aan de opbouw van Zuid-Sudan. Veiligheid en rechtsorde,
				 voedselzekerheid en water vormen de prioriteiten van de bilaterale inzet van
				 Nederland de komende jaren. Voor de uitvoering van programma’s op de
				 prioritaire thema’s zal Nederland op korte termijn een aanbestedingsprocedure
				 starten waar (internationale) NGO’s, kennisinstellingen en private partners
				 op in kunnen schrijven.
 Op multilateraal vlak steunt Nederland enkele grote fondsen en
				 is het nauw betrokken bij de gezamenlijke programmering van de EU. De regering
				 is voornemens militaire en civiele expertise te leveren aan UNMISS, dat vrede,
				 veiligheid en opbouw van de rechtsstaat van Zuid-Sudan helpt bereiken.
 Uit decentrale wederopbouwgelden heeft Nederland in 2012 EUR 44
				 miljoen te besteden voor de wederopbouw van Zuid-Sudan. Voorts kunnen
				 programma’s worden ondersteund via het Stabiliteitsfonds. Aangezien de
				 situatie in Zuid-Sudan op humanitair vlak nog niet stabiel is, zal in 2012 ook
				 humanitaire hulp voor Zuid-Sudan noodzakelijk blijven.
 
 
 113
 
 Is Nederland via bilaterale dan wel
				 multilaterale kanalen betrokken bij initiatieven op het gebied van Security
				 Sector Reform in Zuid-Sudan? Zo ja, op welke wijze?
 
 
 Nederland is momenteel niet betrokken bij initiatieven op het
				gebied van Security Sector Reform in Zuid-Sudan. De regering van Zuid-Sudan en
				de internationale gemeenschap ontwikkelen momenteel plannen voor SSR. Op basis
				van deze nog nader uit te werken plannen en de mogelijke inzet van andere
				donoren zal Nederland bezien of het aan de SSR-sector zal bijdragen.
 
 114
 
 Valt cyberdreiging (zoals de hack op
				 DigiNotar) onder terrorisme?
 
 
 Nee, cyberdreiging voortkomend uit hacken valt niet onder
				terrorisme. Hacken is strafbaar op basis van artikel 138ab van het Wetboek van
				Strafrecht. Deze strafbare handeling kan voortkomen uit een terroristisch
				motief.
 
 115
 
 Op welke wijze krijgt cyberdreiging een
				 plaats in het buitenlandbeleid?
 
 
 De regering wil door internationale samenwerking, bijvoorbeeld
				door samenwerking binnen NAVO en de EU, de cyberdreiging verminderen. Nederland
				maakt zich in dit kader onder meer sterk voor bewustwording, informatiedeling
				ten behoeve van adequate dreigingsanalyses, goede verdedigings- en
				responsmechanismen in geval van cyberaanvallen, en grensoverschrijdende
				samenwerking en Europese regelgeving om cybercriminaliteit te bestrijden. Ook
				de op 30 juni 2011 geïnstalleerde Cyber Security Raad en het per 1 januari
				2012 operationeel zijnde Cyber Security Centrum zullen een belangrijke bijdrage
				leveren aan deze internationale samenwerking. De Adviesraad Internationale
				Vraagstukken (AIV) zal op korte termijn op verzoek van de regering nader advies
				uitbrengen over de wijze waarop internationale samenwerking kan bijdragen aan
				verhoogde digitale veiligheid.
 
 116
 
 Kunt u aangeven hoe «vrijhandel» en «een
				 gelijk speelveld voor alle landen» samen kunnen gaan en hierbij expliciet
				 ingaan op de positie van de LDCs?
 
 
 
 Vrijhandel is gericht op de vermindering van belemmeringen
				 (tarifair dan wel niet tarifair). Dit heeft tot doel een gelijk speelveld voor
				 alle landen te bewerkstelligen. Beide zijn pijlers van het multilaterale
				 handelsstelsel, naast het beginsel van speciale en gedifferentieerde
				 behandeling van ontwikkelingslanden in de WTO. Dit laatste beginsel houdt in
				 dat binnen het multilaterale handelssysteem gedifferentieerd mag worden op
				 basis van ontwikkelingsstatus, bijvoorbeeld door af te spreken dat minder
				 ontwikkelde landen ook minder hoeven te liberaliseren. De EU gunt producten uit
				 minst ontwikkelde landen (MOL’s) bijvoorbeeld vrijwel volledige tariefvrije,
				 quotavrije toegang (onder de «Everything but arms»-regeling) tot de EU markt,
				 zonder dat de EU daar iets voor terugvraagt.
 In algemene zin geldt dat de minst ontwikkelde landen (MOL’s)
				 gebaat zijn bij eerlijke, niet-discriminerende multilaterale handelsregels, ook
				 al omdat de mogelijkheid bestaat om rekening te houden met verschil in
				 ontwikkelingsniveau.
 
 
 117
 
 Kunt u aangeven wat de laatste berekeningen
				 zijn van de voordelen voor de LDCs bij het afronden van de DOHA ronde? Hoe
				 groot zijn de voordelen voor de overige landen? Uit welke studies blijkt
				 dit?
 
 
 
 Volgens Wereldbankonderzoek zou de export vanuit MOLs naar
				 ontwikkelde en grote opkomende markten met 44% of 8 mld USD per jaar kunnen
				 toenemen, indien ontwikkelde landen en grote opkomende markten hun tarieven
				 voor alle producten uit de MOLs zouden schrappen, zoals in principe is
				 overeengekomen in het kader van de Doharonde (Hoekman, Martin and Mattoo
				 (2010), «Conclude Doha – It matters!», World Trade Review, IX 03,
				 505–530, 2009).
 Afronding van de Doha onderhandelingen zou voordelig zijn voor
				 alle landen, echter de voordelen voor ieder land of groep landen zijn niet
				 eenvoudig te kwantificeren. Het gaat ook om voordelen zoals herstel van
				 vertrouwen, toenemende rechtszekerheid over markttoegang, afbouw van niet
				 duurzame en concurrentievervalsende subsidies, verminderde administratieve
				 lasten en nieuwe markttoegangsmogelijkheden. Modelberekeningen over de totale
				 voordelen van succesvolle afronding van de Doha onderhandelingen lopen uiteen
				 van een toename van het BNP op wereldniveau van 60 mld USD tot ongeveer 200 mld
				 USD.
 
 
 118, 122, 278
 
 Welke stappen zult u nemen om de voor 2012
				 voorgenomen conferentie over een massavernietigingswapens vrije zone in het
				 Midden-Oosten daadwerkelijk te doen plaats hebben? Wat is in concreto de
				 belangrijke rol die Nederland wenst te spelen?
 
 
 Heeft Nederland zich aangeboden als
				 gastland voor een conferentie over een massavernietigingswapensvrijezone in het
				 Midden Oosten? Welke initiatieven neemt Nederland om hierbij ook betrokkenheid
				 van civiele samenlevingen in het Midden Oosten te realiseren?
 
 
 Waarop wordt concreet gedoeld als u
				 schrijft dat Nederland een actieve rol wenst te spelen in 2012 in een mogelijke
				 conferentie over een massavernietingswapenvrije zone?
 
 
 Op verzoek van de drie depositarissen van het Non-Proliferatie
				Verdrag (de VS, Rusland en het VK) had Nederland zich, naast een aantal andere
				landen, eerder dit jaar bereid verklaard als gastland op te treden voor de
				conferentie over een massavernietigingswapenvrije zone in het Midden Oosten,
				mede om gehoor te geven aan de uitvoering van de motie Van Bommel van
				10 december 2010 (32 500 V, nr.
				84).
 Op 14 oktober jl. heeft de secretaris-generaal van de VN
				bekendgemaakt dat de keuze is gevallen op Finland als gastheer van deze
				conferentie. In de contacten tussen de depositarissen en Nederland werd grote
				waardering uitgesproken voor de Nederlandse bereidheid en inzet om deze
				conferentie in Nederland te laten plaatsvinden.
 Finland is een uitstekende kandidaat om deze taak op zich te
				nemen. Nederland heeft inmiddels zijn diensten aangeboden aan de Finse
				organisatoren om desgewenst bij te dragen aan de voorbereidingen.
 
 119
 
 Wat betekent het in concreto dat de
				 regering zich inzet om afspraken te maken met Turkije en Brazilië, landen die
				 goed zijn voor het economisch klimaat in de wereld en dus ook voor Nederlandse
				 bedrijven inclusief het midden- en kleinbedrijf?
 
 
 Turkije en Brazilië zijn opkomende wereldmachten met grote
				ambities op politiek en economisch terrein. Nederland is één van de grootste
				investeerders in beide landen en gezien de sterke groei van de Turkse en
				Braziliaanse economie zijn zij prioriteitslanden voor de Nederlandse
				economische diplomatie.
 
 
 120
 
 Behoort het beteugelen van wapendoorvoer
				 via Nederland ook tot de rol die de regering wil spelen als «non-proliferatie-
				 en ontwapeningsmakelaar»?
 
 
 De regering neemt haar controlerende taak bij wapendoorvoer
				serieus, met name wanneer het gaat om risicovolle bestemmingen. Daarbij hecht
				de regering echter aan het uitgangspunt dat bondgenoten de juiste afweging
				maken wanneer zij een exportvergunning verlenen. De regering is daarom
				terughoudend met ingrijpen in het besluit van een bondgenoot dat ten grondslag
				ligt aan een vergunningaanvraag voor doorvoer door Nederland.
 Niettemin heeft de regering in juni jl. besloten om doorvoer
				scherper te gaan controleren. Dit besluit wordt in de regelgeving aangepast
				d.m.v. een wijziging van de Uitvoeringsregeling. Doorvoer met overlading zal
				vergunning plichtig worden, onafhankelijk van de herkomst of bestemming. Om de
				administratieve last die hieraan gepaard gaat enigszins te verlichten, zal voor
				vervoerders, expediteurs e.d. een algemene vergunning beschikbaar komen voor de
				doorvoer van veel typen militaire goederen. Complete wapensystemen en
				kleinkaliber wapens en munitie worden echter uitgezonderd van deze algemene
				vergunning. Bij doorvoer zonder overlading zal een meldplicht gelden zodat de
				regering, zo nodig, zal kunnen ingrijpen.
 Op dit moment geldt reeds dat indien de regering een
				doorvoermelding of aanvraag voor een doorvoervergunning afkomstig van een
				bondgenoot wenst af te wijzen, de regering deze bondgenoot consulteert, en
				eventueel de expediteur/vervoerder, om een oplossing te vinden. Meest gangbare
				oplossing is dat een alternatieve route wordt gekozen, of – als de goederen
				Nederland al bereikt hebben – dat de goederen terug worden gezonden naar het
				land van herkomst.
 
 124
 
 Ten aanzien van economische diplomatie
				 richt Nederland zich op negen topsectoren waaronder life sciences: kunt u
				 aangeven op welke wijze u dat gaat doen?
 
 
 De topsectoren zullen in de komende maanden zelf identificeren
				welke landen voor hen prioritair zijn, welke kansen daar liggen en welke
				belemmeringen er zijn. Het resultaat daarvan zal worden ingebracht in de Dutch
				Trade Board die beslissingen neemt over de strategische reisagenda
				voor economische diplomatie. Die uitkomst wordt ook doorvertaald naar de
				jaarplanning van de posten.
 
 125
 
 Hoeveel handelsmissies zijn er de
				 voorafgaande jaren geweest naar OS-landen en waarheen?
 
 
 Vanaf 2006 hebben er 79 uitgaande handelsmissies naar
				ontwikkelingslanden (ontwikkelingslanden volgens de lijst van de OESO-DAC)
				plaatsgevonden, handelsmissies naar BRIC landen en Indonesië buiten
				beschouwing latend. Het gaat om 9 economische missies (dit zijn missies geleid
				door een bewindspersoon of een hoge ambtenaar) en 70 collectieve promotionele
				activiteiten (handelsmissies, waarvan de organisatiekosten door de overheid
				gefinancierd worden)
 
 
 Economische missies: 9
 Zuid-Afrika, Venezuela, Algerije, Marokko, Vietnam (2x),
				 Colombia, en twee gecombineerde missies naar Zuid-Afrika en Mozambique.
 
 
 
 CPA-missies (Collectieve
				 Promotionele Activiteiten): 70
 Algerije 4; Angola 3; Bangladesh 1; Burkina Faso 1; Colombia 4;
				 Costa Rica 2; Egypte 4; Ethiopië 3; Filippijnen 1; Guatemala 1; Irak 1;
				 Kameroen 1; Kenia 3x; Libië 1x; Madagaskar 1x; Marokko 4x; Mozambique 1x;
				 Nicaragua 1x; Nigeria 2x; Peru 2x; Suriname 1x; Tanzania 3x; Thailand 2x;
				 Venezuela 2x; Vietnam 12x; Zuid-Afrika 9x.
 (bron: EVD international)
 
 
 127
 
 Kan een overzicht gegeven worden van welk
				 bedrijfsleven binnen ieder van de negen topsectoren gefinancierd zal worden met
				 ontwikkelingsgeld? Hoeveel budget is per topsector beschikbaar?
 
 
 In 2012 is EUR 200 mln. gebudgetteerd voor verschillende
				ontwikkelingsprogramma’s (instrumenten zoals ORIO en PSI en een aantal ppp
				fondsen, die relevantie hebben voor de topsectoren) waarvan ook bedrijven uit
				deze topsectoren gebruik kunnen maken. Deze budgetten zijn noch per sector noch
				per bedrijf gealloceerd.
 
 128
 
 Kunt u aangeven op welke manier u een
				 Europese aanpak ten aanzien van grondstoffen concreet zult bevorderen?
 
 
 In februari 2011 heeft de Commissie met de mededeling
				Tackling the Challenges in Commodity Markets and on Raw
				Materials de Europese grondstoffenstrategie geactualiseerd. Daarnaast
				presenteerde de Commissie in september jl de mededeling Roadmap to a Resource Efficient Europe. Een
				regeringsreactie op beide mededelingen is de Kamer in de vorm van BNC-fiches
				toegegaan. Nederland onderschrijft de aanpak van de Commissie. De EU kan op een
				aantal gebieden vanuit een gemeenschappelijke Europese aanpak, bijvoorbeeld op
				het gebied van handel en milieu, invloed hebben op de mondiale discussie. Naast
				samenwerking in Unieverband zal worden gestreefd naar bilaterale samenwerking
				met een aantal Europese landen, w.o. Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en
				Frankrijk.
 
 131
 
 Wat is de concrete doelstelling voor de
				 bilaterale verdragen met China, Brazilië, en India, evenals Vietnam en Panama?
				 Zijn grondstoffen hierin het belangrijkst? Op welke wijze zal het Nederlandse
				 bedrijfsleven hiervan profiteren? Op welke wijze zal de bevolking van die
				 landen profiteren? Kunt u dat toelichten?
 
 
 De Nederlandse verdragen bevorderen in het algemeen markttoegang
				en investeringen en kunnen daarmee ook een positieve bijdrage leveren aan het
				vergroten van kansen op toegang tot grondstoffen voor het Nederlands
				bedrijfsleven. Daarna is het aan het Nederlandse bedrijfsleven om kansen te
				benutten. Genoemde landen kennen een economische groei waar zowel de eigen
				bevolking als buitenlandse investeerders aan bijdragen en van profiteren. De
				Nederlandse overheid zal zich inzetten om het Nederlandse bedrijfsleven in deze
				landen te ondersteunen.
 Nederland sluit voor de toegang tot grondstoffen aan bij
				initiatieven in EU- en internationaal verband. De EU besteedt veel aandacht aan
				vrije markttoegang tot grondstoffen, onder andere door opname van afspraken in
				(handels)overeenkomsten. Daarnaast geldt dat de WTO-verdragen een voor alle
				WTO-lidstaten bindend kader bieden voor wat betreft toegang tot
				grondstoffen.
 
 
 132
 
 Op welke wijze worden de
				 veiligheidsbelangen met Brazilië, China en India ook vastgelegd? Zo ja, hoe?
				 Indien nee, waarom niet?
 
 
 Nederland investeert op het gebied van veiligheid zowel
				bilateraal als multilateraal in de genoemde landen. Bilateraal betreft dit met
				name consultaties gericht op de concrete samenwerking waar mogelijk, o.a. op
				het terrein van terrorismebestrijding. Ook de NAVO ziet het belang van
				samenwerking en partnerschappen met landen en regionale organisaties buiten het
				trans-Atlantisch verdragsgebied. Deze zogenaamde strategische outreach is één
				van de belangrijke pijlers van het nieuw Strategisch Concept van de NAVO.
				Recente voorbeelden daarvan zijn de opening van een vertegenwoordiging van de
				NAVO van de Verenigde Arabische Emiraten en de opening van diverse NATO points
				of contact in landen buiten het verdragsgebied.
 
 135
 
 Hoe waarborgt u dat er tijdens
				 handelsmissies ook tijd en ruimte is voor een verkenning van mogelijkheden voor
				 investering in en samenwerking met lokaal bedrijfsleven en maatschappelijke
				 organisaties?
 
 
 In het programma van handelsmissies worden altijd matchmaking
				sessies georganiseerd waarin de bezoekende en lokale bedrijven elkaar kunnen
				spreken. Voor deze bijeenkomsten worden lokale publieke en private partijen
				uitgenodigd. Ook maatschappelijke organisaties kunnen aan deze sessies
				deelnemen. Daarnaast vinden er sociale evenementen plaats zoals recepties en
				lunches waarbij leden van de handelsmissie informeel in contact komen met
				lokale ondernemers en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. De
				ambassade neemt vaak de gelegenheid te baat om de handelsmissie voor te lichten
				over het land en het ondernemingsklimaat.
 
 136
 
 Kunt u een detailoverzicht geven van alle
				 (economische) betrekkingen met Taiwan?
 
 
 Nederland onderhoudt geen diplomatieke betrekkingen met Taiwan.
				Dit komt voort uit het één-China beleid, waarbij de regering in Peking als
				enige wettige regering van de Volksrepubliek China erkend wordt. Nederland
				onderhoudt wel economische, culturele en wetenschappelijke betrekkingen met
				Taiwan. Die worden in Taipei ondersteund door een kantoor van de Stichting tot
				Bevordering van de Uitvoer.
 Nederland is de tweede (binnen de EU) en zestiende (wereldwijd)
				handelspartner van Taiwan. Volgens Taiwanese cijfers bedroeg de totale handel
				in goederen tussen Nederland en Taiwan $4,7 miljard in de eerste zeven maanden
				van 2011. Momenteel zijn ongeveer 200 Taiwanese bedrijven gevestigd in
				Nederland. Tot half oktober 2011 heeft er voor 12,5 miljoen euro aan totale
				directe investeringen vanuit Taiwan in Nederland plaatsgevonden. Dit is circa
				een derde van de Taiwanese investeringen in Europa. In Taiwan zijn 40
				Nederlandse bedrijven gevestigd.
 De bilaterale handel in landbouwproducten tussen Taiwan en
				Nederland bedraagt een export van $211 miljoen naar Taiwan in 2010 en een
				import van $34 miljoen in datzelfde jaar. In 1993 is een Memorandum of
				Understanding gesloten tussen het toenmalige Ministerie van LNV en de Taiwanese
				Council of Agriculture inzake landbouwsamenwerking.
				De landbouwwerkgroep Taiwan-Nederland is opgericht ter bespreking van
				inhoudelijke en technische onderwerpen op ambtelijk niveau.
 Taiwanese studenten zijn geïnteresseerd in studeren in
				Nederland. In het collegejaar 2010–2011 studeerden er in totaal 303 Taiwanese
				studenten in Nederland en 15 Nederlanders studeerden in Taiwan, deels in het
				kader van een uitwisselingsprogramma tussen Nederlandse en Taiwanese
				universiteiten. Het aantal Taiwanese studenten in Nederland stijgt.
 Diverse Nederlandse culturele organisaties onderhouden relaties
				met Taiwanese counterparts.
 
 137, 149, 182, 328, 368
 
 Wat zijn de consequenties voor Nederlandse
				 bedrijven indien blijkt dat zij de OESO-normen schenden in hun productieketen?
				 Kunt u per bedrijfsleveninstrument aangeven hoe de hantering van de OESO
				 richtlijnen wordt gemonitord?
 
 
 De posten gaan bedrijven informeren over
				 OESO normen. Op welke manier worden de aanbevelingen van het SER rapport –
				 OESO normen voorwaardelijk voor subsidie, stroomlijning van subsidievoorwaarden
				 en toezicht op naleving door overheid – verwerkt in het beleid en de rol van
				 de posten als handelsbevorderaar? Hoe wordt een onafhankelijke handhaving en
				 controle gewaarborgd?
 
 
 Kunt u per bedrijfsleveninstrument
				 aangeven, of het hanteren van de OESO richtlijnen voor multinationals (anders
				 dan alleen kennis genomen te hebben hiervan), een doorslaggevend criterium is
				 in de beoordeling van aanvragen en toekenning van subsidies?
 
 
 Kan de regering aangeven welke
				 consequenties de aanbeveling van de SER uit het rapport «Ontwikkelen door
				 ondernemen» m.b.t. toepassing van OESO richtlijnen over MVO heeft voor de
				 verschillende bedrijfsleveninstrumenten? Binnen welke instrumenten was het
				 respecteren van deze richtlijnen nog geen verplichting om voor subsidie in
				 aanmerking te komen? Op welke termijn gaat de regering dit aanpassen en hoe
				 wordt op de naleving toegezien?
 
 
 Bent u van plan bedrijven die gebruik maken
				 van het bedrijfsleveninstrumentarium op gebied van ontwikkelingssamenwerking,
				 te toetsen op de implementatie van principes en richtlijnen op gebied van MVO,
				 zoals het Ruggie Framework, de Voluntary Principles on Human Rights and
				 Security en de OECD guidelines. Zo ja, hoe gaat u dat doen?
 
 
 
 In het algemeen geldt dat alle bedrijven uit de 34 OESO-landen
				 (en uit de 9 niet OESO-landen die de OESO-richtlijnen onderschrijven) geacht
				 worden de herziene OESO-richtlijnen (april 2011) na te leven. Bedrijven die een
				 investeringssubsidie ontvangen in het kader van het
				 bedrijfsleveninstrumentarium, dienen een verklaring te ondertekenen dat zij de
				 OESO-richtlijnen zullen naleven. Monitoring vindt plaats door organisaties die
				 het bedrijfsleveninstrumentarium uitvoeren. Zij kunnen oog houden op de
				 uitvoering van de richtlijn op basis van eigen waarneming, signalen uit de
				 media, van maatschappelijke organisaties en posten. De posten zijn verplicht
				 melding te maken van schendingen die hen ter ore komen. Bij minder vergaande
				 schendingen zal de uitvoerende organisatie met het bedrijf de mogelijkheden van
				 corrigerende acties verkennen en daarover tijdgebonden afspraken maken. De
				 ernst, omvang en het karakter van de schending alsmede de mate van invloed van
				 het bedrijf op het voorkomen of beëindigen van de schending spelen hierbij een
				 belangrijke rol.
 Indien blijkt dat een bedrijf geen invulling geeft aan zijn
				 (mede) verantwoordelijkheid voor het voorkomen of beëindigen van de schending
				 of in geval er sprake is van een ernstige schending, zal het bedrijf
				 verantwoordelijk worden gesteld en zullen de juridische mogelijkheden
				 onderzocht worden om de subsidierelatie te beëindigen en het te subsidiëren
				 bedrag te verminderen. Het kabinet heeft onlangs een wetsvoorstel ingediend
				 «Introductie van de bestuurlijke boete bij niet naleving van bijzondere
				 meldingsplichten bij rijkssubsidies». Dit wetsvoorstel richt zich op
				 schendingen van kinder- en dwangarbeid.
 
 
 Voor toekomstige financieringen aan bedrijven wil de regering
				 de administratieve lastendruk van de bedrijven terug brengen en de
				 verantwoordelijkheid voor MVO sterker bij de bedrijven leggen. Daarom zal de
				 inzet voor de uitvoeringsorganisaties op het terrein van MVO de komende periode
				 verlegd worden van de beoordeling van de te financieren bedrijfsactiviteit naar
				 de beoordeling van het MVO-beleid van het aanvragende bedrijf en de daarbij
				 behorende managementinstrumenten. De ontvanger van de financiering dient
				 daarnaast te verklaren de OESO-richtlijnen na te leven, waaronder de door de
				 OESO geadviseerde analyse van daadwerkelijke en mogelijke negatieve impact van
				 de eigen bedrijfsactiviteiten.
 Nadere toelichting hierover zal volgen in de aanstaande
				 kabinetsreactie op het SER advies.
 
 
 138, 150
 
 Waaruit blijkt dat Nederland een
				 voortrekkersrol speelt op de thema's vrijheid van godsdienst en
				 levensovertuiging en de vrijheid van meningsuiting?
 
 
 Hoe gaat de regering invulling geven aan
				 het streven om meer dan voorheen de vervolging van religieuze minderheden tegen
				 te gaan?
 
 
 Nederland is naast de VS, de EU, het VK en Canada, een van de
				landen waar vrijheid van godsdienst en levensovertuiging een prioriteit is van
				het mensenrechtenbeleid. In overeenstemming met deze prioriteit heeft Nederland
				een pilot doorgevoerd in vijf landen (Egypte, China, India, Kazachstan,
				Eritrea). Deze pilot zal in november worden uitgebreid met vijf landen. Tevens
				financiert Nederland activiteiten gericht op het stimuleren van de vrijheid van
				godsdienst of levensovertuiging vanuit het Mensenrechtenfonds. Nederland staat
				samen met Oostenrijk en Italië vooraan als het gaat om agendering binnen
				EU-verband van de verslechterende positie van christelijke minderheden in de
				wereld.
 Nederland is in EU-verband leidend in de vijf pilotlanden en
				deelt de resultaten van de pilot met EU-lidstaten en like-minded landen. Verder was Nederland de motor achter de
				EU-Raadsconclusies van februari jl. n.a.v. recente geweldsincidenten tegen
				christenen en de Raadsconclusies over het EU-actieplan godsdienstvrijheid van
				mei jl. Met kennis en expertise draagt Nederland verder bij aan het
				EU-actieplan voor ruim 40 prioritaire landen.
 In VN-verband (Mensenrechtenraad en Algemene Vergadering van de
				VN) pleit Nederland voor naleving van het recht om van godsdienst te veranderen
				of zonder religieuze overtuiging en activiteit te leven.
 
 139
 
 Op welke wijze gaat het kabinet
				 mediadiversiteit in landen waar die tekort schiet bevorderen?
 
 
 Nederland zet zich binnen internationale fora zoals de EU en de
				VN in voor de verantwoordelijkheid van landen om ruimte te geven aan kritische
				journalistiek. Daarnaast zal Nederland mediadiversiteitsprojecten, die zich
				bijvoorbeeld richten op training van journalisten of het omzeilen van
				internetcensuur, blijven ondersteunen. In 2012 zal Nederland ook starten met
				een uitwisselingsproject tussen journalisten en studenten journalistiek uit
				onder meer de Arabische regio.
 
 
 140, 231, 239, 241
 
 Welke bedrijven hebben aangegeven gebruik
				 te willen maken van budget uit het Mensenrechtenfonds? Hoeveel middelen zijn
				 hiermee gemoeid?
 
 
 Hoeveel budget is beschikbaar voor het
				 Mensenrechtenfonds respectievelijk in de jaren 2010, 2011, 2012, 2013 en
				 2014?
 
 
 Hoeveel geld gaat er via Nederlandse
				 ambassades en het mensenrechtenfonds naar civil society in Birma in 2011 en
				 2012? Hoe is het opgesplitst per thema? Wat voor soort activiteiten zijn
				 dit?
 
 
 Welke landen hebben in 2011 geld gekregen
				 uit het mensenrechtenfonds en hoeveel is dit per land? Wat staat er al gepland
				 voor 2012?
 
 
 Uit het Mensenrechtenfonds wordt inclusief de bijdrage aan de
				Hoge Commissaris voor de Mensenrechten (OHCHR) dit jaar voor 35,8 miljoen euro
				aan mensenrechtenprojecten gefinancierd. Dit bedrag zal gradueel worden
				teruggebracht tot 34,1 miljoen in 2012, 33 miljoen in 2013 en 32 miljoen in
				2014. Voor de inzet van het fonds wordt gekeken naar landen waar een zo groot
				mogelijke impact behaald kan worden met een focus op thema’s die aansluiten
				bij de Regeringsnotitie «Verantwoordelijk voor Vrijheid».
 De regering rapporteert jaarlijks aan de Tweede Kamer over haar
				inspanningen om de mensenrechten in de wereld te bevorderen. In de
				mensenrechtenrapportage brengt de regering ook de middelen die hiervoor zijn
				ingezet en de voortgang die hierbij is geboekt in kaart. De gegevens over de
				landen die in 2011 geld hebben gekregen uit het mensenrechtenfonds worden
				verwerkt in de mensenrechtenrapportage 2011 die begin 2012 beschikbaar zal
				zijn. In het in 2011 geactualiseerde mensenrechtenbeleid zijn 52 landen
				geselecteerd waar projecten en programma’s op grond van de prioriteiten uit
				de mensenrechtenstrategie «Verantwoordelijk voor Vrijheid» kunnen worden
				uitgevoerd. Deze landen zijn: Afghanistan, Algerije, Bahrein, Bangladesh,
				Benin, Birma, Brazilië, Burundi, China, Colombia, Cuba, DRC, Egypte, Eritrea,
				Ethiopië, Ghana, India, Iran, Irak, Israël (MOVP), Jemen, Jordanië,
				Kazachstan, Kenia, Koeweit, Indonesië, Libië, Libanon, Mali, Marokko, Mexico,
				Mozambique, Nigeria, Noord-Korea, Oeganda, Oman, Pakistan, Palestijnse
				Gebieden, Qatar, Rusland, Rwanda, Saoedi-Arabië, Soedan, Somalië, Syrië,
				Tunesië, Turkije, Venezuela, VAE, Wit-Rusland, Zimbabwe, Zuid-Afrika.
 Op dit moment is de jaarplangoedkeuring van de ambassades en de
				beoordeling van de projectvoorstellen die zijn ontvangen in het kader van de
				tender voor het mensenrechtenfonds voor de periode 2012–2015 nog gaande. Om
				die reden kunnen nog geen uitspraken worden gedaan over welke bedrijven
				betrokken zijn bij de indiening van projectvragen lastens het
				mensenrechtenfonds.
 Via de Nederlandse ambassades en centrale middelen is voor de
				periode 2010–2014 vanuit het Mensenrechtenfonds voor ruim € 700 000 aan
				activiteiten in Birma gecommitteerd. De projecten richten zich onder andere op
				het bevorderen van mediavrijheid en het ondersteunen van
				mensenrechtenverdedigers (voornamelijk politieke gevangenen).
 
 141
 
 Over welke specifieke instrumenten
				 beschikken ambassades om mensenrechtenverdedigers te beschermen?
 
 
 Mensenrechtenverdedigers dragen in eerste instantie zelf
				verantwoording voor hun eigen veiligheid en bescherming. Ambassades kunnen op
				verschillende manieren wel de veiligheid en bescherming van
				mensenrechtenverdedigers vergroten.
 Centrale handleiding vormen de EU-richtsnoeren inzake
				mensenrechtenverdedigers, waarin specifiek wordt omschreven wie
				mensenrechtenverdedigers zijn en hoe zij ondersteund kunnen worden. De
				ambassades kunnen op praktisch niveau contacten onderhouden met
				mensenrechtenverdedigers en bijeenkomsten organiseren. Ook kunnen zij
				individuele zaken bespreken met de regering van het land van accreditatie.
				Verklaringen die lokaal worden afgelegd zijn bij voorkeur in EU-verband. Indien
				de ambassade beschikt over middelen ter bevordering van de mensenrechten,
				kunnen mensenrechtenverdedigers en organisaties financieel ondersteund
				worden.
 Indien een situatie voor een mensenrechtenverdediger dermate
				bedreigend is en opvang in de regio niet mogelijk is, kan hij/zij een beroep
				doen op een respijtvisum voor een verblijf van maximaal drie maanden in
				Nederland zoals in de brief van 2 mei jl. aan uw Kamer uiteengezet. Opvang in
				Nederland wordt vervolgens door de mensenrechtenverdediger of het
				maatschappelijk middenveld georganiseerd.
 
 142
 
 Kunt u concreet aangeven hoe u in de Ogaden
				 wilt gaan werken aan vrijheid?
 
 
 Op welke manier gaat u zich inspannen voor
				 de religieuze en culturele minderheden in de Ogaden?
 
 
 De situatie in de Somali regio (ook wel Ogaden genoemd) is
				zorgelijk. Er woedt een conflict met het Ogaden National Liberation Front en de
				humanitaire toegang slecht is. Nederlandstelt in EU verband en bilateraal de
				mensenrechtensituatie in deze regio bij de Ethiopische autoriteiten aan de
				orde. Tijdens zijn bezoek aan Ethiopië op 6 en 7 juni van dit jaar stelde
				staatssecretaris Knapen de mensenrechtensituatie aan de orde in zijn gesprek
				met premier Meles. Ook bespreekt Nederland de positie van religieuze en
				culturele minderheden in Ethiopië. Ethiopië is tevens één van de landen
				waarbij de middelen van het mensenrechtenfonds worden ingezet.
 
 143
 
 Kunt u aangeven hoe u probeert de
				 Ethiopische regering «de voet dwars te zetten» gezien haar notoire
				 mensenrechtenschendingen in de Ogaden? Bepleit u in dit geval dat zij minder of
				 zelfs geen EU-hulp krijgen? Zo neen, waarom niet? Zo ja, hoeveel minder en per
				 wanneer?
 
 
 De mensenrechtensituatie in Ethiopië, ook in de Ogaden, heeft de
				aandacht van het kabinet. Staatssecretaris Knapen heeft de
				mensenrechtensituatie met de Ethiopische autoriteiten besproken tijdens zijn
				bezoek aan Ethiopië van 6 en 7 juni 2011. Ik ben echter niet voor
				conditionering van hulp op gebied van de mensenrechten, omdat gewone burgers
				daar het slachtoffer van worden. De EU-mensenrechtendialoog moet doorgaan; deze
				is leidend. Er is tot nu toe geen aanleiding tot het stopzetten van hulp.
 
 144
 
 Wat is uw interpretatie van «voorhoede»
				 in de zinsnede «speelt Nederland een rol in de voorhoede van de
				 internetvrijheid?
 
 
 Op het gebied van vrijheid van meningsuiting en met name
				internetvrijheid onderneemt Nederland diverse activiteiten. Bilateraal brengt
				Nederland regelmatig het belang van respect voor de vrijheid van meningsuiting
				en internetvrijheid bij andere landen onder de aandacht, en ook in
				multilaterale fora is Nederland leidend op dit vlak.
 Ten slotte organiseert Nederland op 9 december 2011 een
				ministeriële conferentie over internetvrijheid inclusief toegang tot internet
				van dissidenten, in nauwe samenwerking met andere voortrekkers op dit thema
				zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Zweden. Daarbij
				zijn ook niet-Westerse landen en bedrijven, NGO’s en experts uitgenodigd om
				gezamenlijk concrete stappen te kunnen zetten om internetvrijheid wereldwijd te
				bevorderen.
 
 145
 
 Welke verdedigers van mensenrechten in
				 landen waar de bilaterale relaties in 2012 extra aandacht krijgen (o.a.
				 Brazilië, Rusland, China, Israël) hebben steun gekregen van Nederland in de
				 periode 2010 – tot heden? Bent u bereid mensenrechtenactivisten in deze
				 landen te ondersteunen naast intensivering van de economische diplomatie
				 richting genoemde landen?
 
 
 Steun aan mensenrechtenverdedigers is een prioriteit in het
				Nederlandse mensenrechtenbeleid. Daarbij zijn de EU-richtsnoeren leidend.
				Nederland is, bilateraal of tezamen met de EU en andere partners, wereldwijd
				actief ter uitvoering van deze richtsnoeren.
 Nederland zet zich in voor mensenrechtenverdedigers, zo nodig ook
				in Brazilië, Rusland, China en Israël, en dit naast de intensivering van de
				economische diplomatie.
 Vanuit het mensenrechtenfonds wordt door diverse ambassades
				financiële steun gegeven aan mensenrechtenverdedigers en hun organisaties.
				Ambassades onderhouden bilaterale contacten met mensenrechtenverdedigers of
				binnen EU-verband. Verder financiert het Ministerie momenteel vijf organisaties
				die wereldwijd of regionaal werken aan de veiligheid en zelfredzaamheid van
				mensenrechtenverdedigers. Vanuit veiligheidsoverwegingen wordt niet op steun
				aan individuele mensenrechtenverdedigers ingegaan. In het algemeen geldt dat
				met name in de EU mensenrechtendialoog met betreffende landen concrete gevallen
				aan de orde worden gesteld.
 
 146, 148
 
 Kan de Minister aangeven wat het volume aan
				 tegoeden en bezittingen is van de Syrische personen en bedrijven tegen wie de
				 EU sancties heeft afgekondigd in Nederland en in andere EU landen?
 
 
 Kan de Minister openheid geven over de
				 totale waarde van de bevroren tegoeden en bezittingen in de EU van de Syriërs
				 tegen wie de EU sancties heeft afgekondigd? Wat gaat er op termijn met deze
				 bevroren tegoeden gebeuren?
 
 
 Syrische personen en Syrische bedrijven die door de EU op een
				sanctielijst zijn geplaatst hebben in Nederland geen tegoeden of bezittingen
				onder hun eigen naam uitstaan.
 Ik kan geen uitspraken doen over de vraag in hoeverre in andere
				EU-lidstaten tegoeden van Syrische personen en bedrijven zijn bevroren.
 
 147
 
 Kan de Minister openheid geven over de aard
				 en volume van de relaties van EU personen en bedrijven met deze Syrische
				 personen en bedrijven?
 
 
 De Nederlandse overheid verzamelt geen informatie over de
				relaties van individuele bedrijven met andere bedrijven in derde landen. Het is
				in eerste instantie aan bedrijven zelf zich te houden aan geldende wet- en
				regelgeving. De overheid stelt handhaving van de sancties zeker door middel van
				administratieve en eventueel strafrechtelijke maatregelen.
 
 151
 
 Welke voortgang wordt er geboekt in het
				 bevorderen van geloofsvrijheid en vrijheid van meningsuiting in
				 Turkije?
 
 
 De geloofsvrijheid is de afgelopen drie jaar verslechterd. Nog
				steeds is er grote, sociale druk op mensen die afstand willen doen van het
				islamitisch geloof. Volgens het recente voortgangsrapport van de Europese
				Commissie is er soms sprake van tegenwerking door ambtenaren wanneer mensen hun
				geloof op hun identiteitskaart wensen te wijzigen. De ontwikkelingen op dit
				gebied blijf ik dan ook nauwlettend volgen. Hetzelfde geldt voor de
				eerdergenoemde vrijheid van meningsuiting en persvrijheid.
 Vrijheid van meningsuiting staat in een aantal opzichten in
				toenemende mate onder druk. Zo lopen er meer dan voorheen rechtszaken tegen
				schrijvers en journalisten en dreigt de internetvrijheid te worden beknot.
 
 152
 
 Wat heeft de regering ondernomen, in het
				 kader van de 3de pijler «werken aan vrijheid», in de zaak van de
				 Turkse cartoonist Bahadır Baruter die wordt vervolgd wegens het in een cartoon
				 afwijzen van Allah?
 
 
 Deze zaak is onder de Turkse rechter. Nederland heeft, meer in
				algemene zin, al eerder bezorgdheid uitgesproken over de negatieve ontwikkeling
				rond de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid in Turkije en zal dit in
				contacten met de Turkse autoriteiten aan de orde blijven stellen.
 
 153
 
 Voldoet Turkije aan de Kopenhagen-criteria
				 en waaruit blijkt dat?
 
 
 EU heeft in 2005 vastgesteld dat toetredingsonderhandelingen met
				Turkije geopend konden worden, omdat dit land in voldoende mate aan de
				Kopenhagen-criteria voldeed. Dit werd ook in recent voortgangsrapport van de
				Europese Commissie weer bevestigd. Om dichterbij de vereiste norm voor
				grondrechten (onder meer godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting,
				persvrijheid) te komen, heeft Turkije echter nog een lange weg te gaan.
 
 154
 
 Welke sancties heeft Indonesië, als
				 notoire schender van de mensenrechten jegens Molukkers, Papoea’s en
				 christenen opgelegd gekregen van de EU?
 
 
 Tegen Indonesië zijn geen EU-sancties van kracht.
 
 155, 156, 157
 
 Welke instrumenten worden in het kader van
				 christenvervolging door het ministerie ingezet?
 
 
 Welke instrumenten blijken het meest
				 effectief te zijn bij de bestrijding van christenvervolging?
 
 
 Wat zijn in die zin de meest opvallende
				 resultaten op dit vlak (t.b.v. bestrijding christenvervolging)?
 
 
 Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging is één van de
				prioriteiten van het Nederlandse mensenrechtenbeleid. Nederland zet zich in
				voor alle bedreigde minderheden, waaronder christenen. Dit doet zij door
				NGO’s te steunen uit het Mensenrechtenfonds en regeringen aan te spreken
				wanneer zij de bevolking onvoldoende bescherming bieden of zich zelf schuldig
				maken aan onderdrukking. Ook binnen de EU en de VN speelt Nederland een actieve
				rol en pleit o.a. voor het recht om van geloof te veranderen of zonder
				religieuze overtuiging of activiteit te leven. Gezien het feit dat lokaal de
				situatie in een land voor een bepaalde religieuze groep zeer kan verschillen
				van andere landen zijn er geen instrumenten die specifiek effectief zijn voor
				christenen. Wel is gebleken dat teveel politieke aandacht of media-aandacht
				voor bepaalde individuen of groepen contraproductief kan zijn. Buitenlandse
				bemoeienis kan extra gevaar opleveren voor onderdrukte individuen. Derhalve zet
				Nederland waar nodig stille diplomatie in. Voor het Nederlandse beleid ten
				aanzien van vrijheid van godsdienst en levensovertuiging verwijs ik u naar
				vraag 150.
 
 158
 
 Welke stappen zet Nederland op het gebied
				 van de positie van etnische en religieuze minderheden in Iran en
				 Pakistan?
 
 
 Op welke wijze wordt op Europees niveau
				 samengewerkt op dit punt (etnische en religieuze minderheden Iran en
				 Pakistan)?
 
 
 De mensenrechtensituatie in Iran en Pakistan verslechtert. In
				Teheran en Islamabad volgt de Nederlandse ambassade de ontwikkelingen
				nauwgezet. In alle bilaterale contacten worden de mensenrechtensituatie en
				specifieke individuele gevallen zoals Youssef Nadarkhani of Asia Bibi
				aangekaart. Verder steunt Nederland NGO’s vanuit het Mensenrechtenfonds en
				werkt het nauw met hen samen op het gebied van kennis en
				informatie-uitwisseling.
 Pakistan en Iran zijn voor de EU prioritaire landen op het gebied
				van mensenrechten in het algemeen en religieuze minderheden in het bijzonder.
				Nederland zet zich in EU-verband in beide landen in voor gelijke rechten voor
				groepen en individuen die als gevolg van hun geloofsovertuiging worden
				gediscrimineerd en vervolgd. Nederland heeft bijgedragen aan de EU Human Rights
				Country Strategy die eind juni is verschenen. De huidige EU-inzet ten aanzien
				van Pakistan richt zich op verbetering van de behandeling van minderheden en
				het ongedaan maken van de voorbehouden die Pakistan heeft opgeworpen bij de
				ratificatie van de International Convention of Civil and Political Rights
				(ICCPR) en United Nations Convention Against Torture (UNCAT). Vooral het
				voorbehoud over de sharia-wetgeving, die Pakistan niet herroepen heeft, is
				zorgelijk. Wat betreft Iran, heeft de Hoge Vertegenwoordiger op 10 januari jl.
				voorstellen gedaan voor een effectief en gecoördineerd EU-mensenrechtenbeleid.
				Dat bestaat uit een breed pakket: sancties, ingesteld op 12 april jl. en
				recent uitgebreid (visarestricties en EU-brede bevriezing tegoeden voor 61
				mensenrechtenschenders), dialoog (de EU zet in op informele gesprekken op laag
				niveau buiten Iran)en steun aan NGO’s. Tevens heeft Nederland bijgedragen aan
				de verbetering van de EU-mechanismen om de mensenrechtensituatie te monitoren
				en daarop te reageren.
 
 160
 
 Zijn er ook verplichtende en bindende
				 afspraken tussen Nederland en het bedrijfsleven op het gebied van MVO en
				 mensenrechten?
 
 
 
 De OESO-richtlijnen Multinationale Ondernemingen zijn in mei
				 jl. herzien. Nederland heeft zich met succes ingezet voor een apart hoofdstuk
				 mensenrechten in de richtlijnen in aansluiting op het VN-Raamwerk van Ruggie
				 waarmee veel van de voortgang die in het VN-proces over bedrijfsleven
				 mensenrechten is geboekt in de dialoog tussen overheden, maatschappelijke
				 organisaties en het bedrijfsleven wordt geïncasseerd.
 De richtlijnen zijn geformuleerd als aanbevelingen aan
				 bedrijven en kunnen niet wettelijk worden afgedwongen, maar de Nederlandse
				 overheid beschouwt de richtlijnen wel als de referentie voor bedrijven voor
				 verantwoord internationaal ondernemen. Meldingen van vermeende schendingen van
				 de richtlijnen kunnen worden ingediend bij en worden behandeld door het
				 Nationaal Contactpunt (NCP).
 De richtlijnen maken duidelijk wat de 42 aangesloten
				 OESO-landen van hun bedrijven verwachten wanneer zij in het buitenland zaken
				 doen.  Zo bevatten de richtlijnen aanbevelingen voor «due diligence» en zijn
				 ze ook gekoppeld aan subsidies voor ondernemen in het buitenland.
 
 
 161
 
 Kan nader gespecificeerd worden bij welke
				 gelijkgezinde landen Nederland zich graag aansluit op het gebied van
				 mensenrechten en bij welke bestaande initiatieven Nederland zich graag
				 aansluit?
 
 
 De gelijkgezindheid van landen verschilt per onderwerp. In vele
				gevallen vindt Nederland aansluiting bij EU-landen als Zweden, Denemarken,
				Duitsland, het VK en Frankrijk. Ook niet-EU-landen als de VS, Canada, Noorwegen
				en Zwitserland zitten vaak op één lijn met Nederland. Nederland zoekt
				daarnaast ook naar mogelijkheden om zich aan te sluiten bij interregionale
				initiatieven, bijvoorbeeld t.a.v. een LHBTIQ-statement, respectievelijk een
				Jemen-resolutie in de Mensenrechtenraad. De prioriteiten worden wat dat betreft
				ingegeven door de regeringsnotitie «Verantwoordelijk voor Vrijheid».
 
 162
 
 Wat worden de precieze taken van de nieuwe
				 formule van de Wereldomroep? Wat betekent dat voor de redactionele vrijheid?
				 Wat betekent dat voor het personeelsbeleid?
 
 
 Zoals door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
				aangegeven in de brief van 17 juni 2011 ter uitwerking van het regeerakkoord
				op het onderdeel media (Tweede Kamer, 2010–2011,
				32 827, nr. 1), zal de
				Wereldomroep vanaf 1 januari 2013 gefinancierd worden uit de begroting van het
				ministerie van Buitenlandse Zaken en zich concentreren op het voorzien in
				onafhankelijke informatie in landen met een informatieachterstand. Deze taak
				staat ook wel bekend als het «vrije woord». De Wereldomroep blijft
				verantwoordelijk voor zijn eigen personeelsbeleid. De minister van OCW heeft de
				Wereldomroep verzocht om vóór 1 december aanstaande een sociaal plan voor te
				leggen in verband met de beleidswijzigingen die staan genoemd in hogergenoemde
				Mediabrief.
 
 163
 
 In welke landen is RNW naar uw opvatting
				 straks actief? In welke talen wordt dan uitgezonden? En met welke «content»?
				 Korte golfradio? Internet?
 
 
 Ten behoeve van de toekomstige subsidierelatie met het ministerie
				van Buitenlandse Zaken is de Wereldomroep bezig met het formuleren van een
				beleidsvisie ter invulling van het vrije woord, die zal worden voorgelegd aan
				het Ministerie. Dit proces zal vermoedelijk begin 2012 zijn afgerond. Uit deze
				beleidsvisie volgt vervolgens een keuze voor landen, thema’s en middelen van
				transmissie. In de Mediabrief van 17 juni 2011 staat dat de korte golf als
				distributieplatform zal worden afgebouwd.
 
 164, 165, 170
 
 Wat is de overweging om Jordanië toe te
				 voegen aan de lijst van landen waar de regering de inzet van middelen op
				 focust?
 
 
 Bouwt u in uw plannen voor de Arabische
				 regio ruimte in om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, zoals een eventuele
				 omwenteling in Syrië en de recente omwenteling in Libië?
 
 
 Wat is de verklaring voor het gegeven dat
				 het kabinet bij aanwenden van de extra middelen zich vooral wil richten op
				 Egypte en Tunesië en secundair op Marokko en Jordanië? Hoe verhoudt dit zich
				 tot de breed aangenomen motie Timmermans c.s (
 
 32 623 nr.
				 26
 
 ) waarin de regering wordt verzocht te
				 handelen in lijn met de aanbevelingen van het AIV ten aanzien van Tunesië,
				 Egypte en Marokko? Op welke wijze gaat het kabinet deze motie
				 uitvoeren?
 
 
 De AIV heeft ervoor gekozen het advies vooral te focussen op
				Tunesië, Egypte en Marokko. Daar constateert de AIV een «window of
				opportunity» voor fundamentele verbeteringen in de levensomstandigheden van de
				bevolking die zich snel weer kan sluiten. De regering onderkent dat deze drie
				landen – ten opzichte van een groot deel van de rest van de regio – stappen
				hebben gezet op weg naar democratische hervormingen en een rechtsstaat.
				Daarnaast is het van belang focus aan te brengen in de inzet en versnippering
				zo veel mogelijk tegen te gaan. Tegelijk wil de regering op voorhand geen
				landen uitsluiten. De AIV constateert terecht dat juist in die landen waar een
				transitie veel moeilijker te bewerkstelligen is, steun aan het
				hervormingsproces juist hard nodig is. Om deze reden heeft de regering besloten
				het instrumentarium in principe open te stellen voor alle landen in de regio,
				zodat ook op nieuwe ontwikkelingen kan worden ingespeeld. Het in de periode tot
				2015 stijgende budget voor Matra-zuid biedt daartoe ook de ruimte. Daarbij zal
				Nederland inzetten op vijf prioriteitslanden: Egypte en Tunesië omdat deze
				landen de meeste vorderingen maken in hun transitieproces, alsmede Jordanië en
				Marokko waar geen omwentelingen plaatsgevonden hebben maar waar wordt gewerkt
				aan hervormingen en Libië dat is toegevoegd door de ontwikkelingen in het land
				en de behoefte om de transitie in dit land te steunen.
 In dit verband meld ik dat ik in het werkprogramma van de AIV
				voor 2012 de update van advies nr. 75 inzake hervormingen in de Arabische regio
				heb opgenomen. In dit advies wordt zowel aan de regio als geheel als aan de
				onderscheidene landen binnen de regio aandacht geschonken. Daarmee geef ik
				uitvoering aan de motie Hachchi/Timmermans (32 623 nr 29).
 
 166
 
 Bestaat er in het geïntegreerde beleid
				 voor de Arabische regio ruimte voor «cross border» initiatieven?
 
 
 Indien er vraag is uit de regio voor «cross border»
				initiatieven, dan is ondersteuning van dergelijke initiatieven mogelijk.
 
 167
 
 Staat het programma voor de Arabische regio
				 open voor maatschappelijke organisaties in de regio zelf en in
				 Nederland?
 
 
 Ja. Een onderdeel van het Matra-Zuid programma voorziet in
				ondersteuning van initiatieven van maatschappelijke organisaties in de regio.
				Nederlandse maatschappelijke organisaties kunnen daarbij aansluiten. Ook via
				andere kanalen, zoals het mensenrechtenfonds, kunnen organisaties uit Nederland
				of uit de regio financiering aanvragen voor projecten in de Arabische
				regio.
 
 168
 
 Hoe reflecteert Nederland op het Economisch
				 beleid dat de afgelopen decennia is gevoerd in en ten aanzien van de Arabische
				 regio (met steun van donoren) en hoe Nederlandse ondersteuning aan het
				 bedrijfsleven in de regio (en de verdere steun in samenwerking met EU/IMF/WB)
				 daar een verbetering op is?
 
 
 Ontwikkeling van de private sector, evenals economische
				diplomatie, is één van de speerpunten van het regeerakkoord. Nederland zet
				zich daarnaast in EU-verband in voor verbeterde markttoegang voor producten uit
				de regio. Nederland neemt hierin, samen met een aantal andere lidstaten, het
				initiatief. Meer dan voorheen is het beleid gericht op ontwikkeling van de
				private sector, vooral het MKB, als motor van de economische groei en het
				creëren van werkgelegenheid. Het «Private Sector Investeringsprogramma»
				(PSI) wordt daarom opengesteld voor landen die aan de criteria daarvoor voldoen
				(Algerije, Irak, Jordanië, Tunesië en Syrië -alhoewel voor dit laatste land
				op dit moment een moratorium geldt vanwege de binnenlandse situatie). Marokko,
				Egypte, Jemen en de Palestijnse gebieden staan reeds op de PSI-landenlijst. Er
				vindt interdepartementaal overleg plaats over de openstelling van het programma
				voor Libië.
 
 169
 
 Kunnen er een aantal voorbeelden genoemd
				 worden van conditionaliteit met betrekking tot de Arabische regio die in het
				 verleden zijn toegepast?
 
 
 
 Over het afgelopen jaar zijn diverse voorbeelden te noemen van
				 toepassing van conditionaliteit met betrekking tot de Arabische regio. Zo heeft
				 Nederland naar aanleiding van het aanhoudende geweld op 5 april 2011 alle
				 ontwikkelingshulp aan de Jemenitische overheid opgeschort. In het kader van
				 conditionaliteit zijn noodhulp en steun aan het maatschappelijk middenveld niet
				 stopgezet. Wat betreft Syrië is in EU-kader op 23 mei besloten om alle
				 EU-hulp op te schorten en geen verdere stappen te nemen om tot een EU-Syrië
				 associatieakkoord te komen. Verder geldt een moratorium op aanvragen voor
				 Syrië onder het «Private Sector Initiatief» (zie ook vraag 168) en is de
				 samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Syrië uit 1977 opgeschort.
 Een ander voorbeeld is de wapenexport. Wapenexportaanvragen
				 naar landen in de regio worden extra kritisch beoordeeld, en voor enkele landen
				 worden aanvragen aangehouden. Vanzelfsprekend vindt geen wapenexport plaats
				 naar landen waarvoor een wapenembargo geldt (Syrië, Libië).
 
 
 171, 173
 
 Wat wordt bedoeld met sterkere expertise op
				 het gebied van beleidscoherentie voor ontwikkeling? Wordt hier gesproken over
				 mensen of geld?
 
 
 Kunt u een nadere toelichting geven op de
				 sterkere expertise bij Buitenlandse Zaken voor beleidscoherentie en
				 ontwikkeling? Wordt dit betaald uit ODA?
 
 
 Door meer en beter gebruik te maken van externe kennis van onder
				meer NGO’s (zie het antwoord op vraag 361) zal de inbreng van coherentie
				expertise vanuit BZ toenemen. Een intensivering van contacten met de Europese
				Commissie, EU-lidstaten, de OESO en wetenschappers zal de expertise op het
				gebied van beleidsvorming, resultaatmeting en evaluatie versterken (zie ook
				antwoord op vraag 94). De intensivering op expertise betreft niet de inzet van
				meer geld of extra personeel en brengt dus geen extra kosten met zich mee.
 
 172, 270, 280
 
 Hoe worden de beschikbare gelden voor de
				 Arabische regio per land verdeeld? En welke bedragen worden per sector
				 geïnvesteerd?
 
 
 Kunt u inzicht geven in de financiering van
				 het MATRA-programma, voor 2012 en de jaren daarna? Kunt u daarnaast onderscheid
				 maken tussen de verschillende projecten en de landen waar deze worden
				 ingezet?
 
 
 Hoeveel middelen zijn beschikbaar voor het
				 MATRA-programma in respectievelijk 2011, 2012, 2013 en 2014? Kan een
				 toelichting gegeven worden hoeveel van dit budget beschikbaar is voor MATRA
				 algemeen en MATRA-ZUID?
 
 
 Voor Matra Europa zijn de middelen voorzien conform de volgende
				tabel (bedragen in miljoenen euro’s):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 traditioneel
 
 
 gedelegeerd
 
 
 politieke partijen
 
 
 diplomatieke trainingen
 
 
 overheid-tot- overheid- samenwerking
 
 
 totaal
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 19,9
 
 
 6,1
 
 
 3,1
 
 
 0,6
 
 
 6,9
 
 
 36,7
 
 
 
 
 2012
 
 
 8,9
 
 
 5,6
 
 
 1,2
 
 
 0,5
 
 
 5,5
 
 
 21,7
 
 
 
 
 2013
 
 
 2,6
 
 
 4,7
 
 
 1,0
 
 
 0,5
 
 
 4,7
 
 
 13,5
 
 
 
 
 2014
 
 
 0
 
 
 3,8
 
 
 1,0
 
 
 0,5
 
 
 4,5
 
 
 9,8
 
 
 
 
 
 De middelen Matra Zuid (2012: EUR 7,5 mln, 2013 EUR 10 mln, 2014
				EUR 12,5 mln) worden voor 2012 als volgt verdeeld (voor latere jaren is nog
				geen verdeling vastgesteld):
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar
 
 
 Bedrijfsleveninstrumentarium
 
 
 gedelegeerd
 
 
 politieke partijen
 
 
 diplomatieke trainingen
 
 
 overheid- tot-overheid- samenwerking (incl.
							 training ambtenaren)
 
 
 totaal
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 4,0
 
 
 1,5
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 1,1
 
 
 7,5
 
 
 
 
 
 Matra-activiteiten (kunnen) worden ontwikkeld in de volgende
				landen: 
 
 
 –
 Europa: Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kosovo, Kroatië,
					 Macedonië, Montenegro, Servië, en Turkije; en
 
 
 –
 Zuid: de prioriteitslanden zijn Egypte, Tunesië, Marokko,
					 Jordanië en Libië. Daarnaast staat het programma open voor Algerije, Irak,
					 Koeweit, Libanon, Oman en Syrië. Alleen voor de gedelegeerde middelen staat de
					 verdeling op voorhand vast. Voor de andere onderdelen zullen het aantal te
					 ontvangen voorstellen en de kwaliteit daarvan leidend zijn. De gedelegeerde
					 fondsen zullen in 2012 als volgt worden verdeeld over de prioriteitslanden:
					 Egypte EUR 0,4 mln. Jordanië EUR 0,1 mln., Libië EUR 0,2 mln., Marokko EUR
					 0,4 mln., Tunesië EUR 0,2 mln. De overige EUR 0,2 mln. wordt ingezet in een
					 zestal andere landen in de Arabische regio.
 
 
 
 174
 
 Nederland belooft ondersteuning aan
				 transitieprocessen op basis van conditionaliteit (mensenrechten, goed bestuur).
				 Verbindt Nederland bepaalde voorwaarden aan de steun aan Egypte? In hoeverre is
				 Nederland over deze voorwaarden in dialoog met het Egyptisch maatschappelijk
				 middenveld?
 
 
 In de Kamerbrief Arabische Regio van 24 juni 2010 (vergaderjaar
				2010–2011, 32 623, nr. 40),
				heeft de regering het Nederlandse beleid voor financiële ondersteuning van de
				transitieprocessen in de Arabische wereld, waaronder Egypte, uiteengezet. Deze
				ondersteuning is gericht op drie terreinen: democratie, rechtsstaat en
				mensenrechten, en economische transitie. Op deze steun is conditionaliteit van
				toepassing: Meer steun voor meer toewijding aan transitieproces en minder steun
				voor minder toewijding aan transitieproces. Over voortgang van het
				transitieproces in de betrokken landen laat de regering zich informeren door
				onder andere de Nederlandse ambassades aldaar, die in contact staan met het
				maatschappelijk middenveld.
 
 175
 
 Hoeveel van de voorgenomen 7.5 miljoen
				 bilaterale hulp voor Tunesië en Egypte vloeit expliciet naar Egypte? In
				 hoeverre zijn deze gelden afhankelijk van de ontwikkelingen in de Arabische
				 regio?
 
 
 Voor 2012 is in totaal 7.5 miljoen Euro begroot voor het
				Matra-Zuid programma, waarin Egypte en Tunesië, evenals Marokko, Jordanië en
				Libië, tot de prioriteitslanden behoren. Een deel van het budget wordt
				gedelegeerd naar de Nederlandse ambassades in de betreffende landen ter
				ondersteuning van lokale maatschappelijke initiatieven. Voor Egypte is dit in
				2012 400 000 Euro.
 Daarnaast zijn binnen Matra-zuid middelen beschikbaar voor
				private sectorontwikkeling, overheidssamenwerking, training van ambtenaren en
				jonge diplomaten en ondersteuning van politieke partijen. De verdeling daarvan
				per land is niet op voorhand aan te geven, maar een substantieel deel zal naar
				verwachting worden besteed aan activiteiten in Egypte, afhankelijk van de
				kwaliteit van de te ontvangen projectvoorstellen.
 Ook bestaande centrale fondsen zullen in 2012 toegespitst worden
				ingezet in de Arabische regio, zoals vermeld in mijn brief van 24 juni 2011
				(32 623, nr. 40). Daarnaast
				ontvangt Egypte nog middelen in het kader van de uitfasering van de
				Ontwikkelingssamenwerkingsrelatie.
 Op het MATRA-Zuid programma is conditionaliteit van toepassing,
				zoals toegelicht in de Kamerbrief Arabische Regio van 24 juni jl.
				(vergaderjaar 2010–2011, 32 623, nr.
				40).
 
 Daarnaast gaan er ook multilaterale middelen naar Egypte, zoals
				 in de Kamerbrief Arabische Regio van 24 juni jl is beschreven, waaraan
				 Nederland bijdraagt.
 
 
 –
 Voor Egypte is vanuit het EU-nabuurschapsbeleid € 449
						miljoen gereserveerd voor de periode 2011–2013. Ruim € 22 miljoen daarvan
						kan worden toegeschreven aan Nederland (5%).
 
 
 –
 De Europese Raad besloot in maart 2011 dat € 1 miljard
						extra aan EIB-leningen aan de Zuidelijke buurregio (waaronder Egypte) zou
						worden vrijmaakt. Wanneer het plafond is opgehoogd, betekent dit dat er de
						komende drie jaar € 5,8 miljard kapitaal beschikbaar is voor leningen aan de
						regio. € 290 miljoen kan worden toegeschreven aan Nederland.
 
 
 
 Als belangrijke aandeelhouder van Wereldbank, Afrikaanse
				Ontwikkelingsbank, IMF en EIB draagt Nederland substantieel bij aan een aantal
				grote leningen om de meest urgente economische noden in Egypte te lenigen. De
				Wereldbank draagt USD 4,5 miljard bij in de vorm van leningen aan Egypte en het
				IMF draag USD 20 miljard bij in de vorm van leningen aan Tunesië en Egypte
				samen. Anders dan bij de EU, kan de absolute en relatieve positie van Nederland
				bij de IFI’s – Nederland is bijvoorbeeld bij de Wereldbank met 2% van het
				kapitaal de dertiende aandeelhouder – niet direct worden toegeschreven aan
				Nederland.
 
 176
 
 Kunt u uitleggen hoe het verminderen van
				 het aantal partnerlanden tot 15 zich verhoudt met het rekening houden met
				 kansen en mogelijkheden van het Nederlandse bedrijfsleven waardoor – conform
				 de wens van het bedrijfsleven – de lijst van landen die in aanmerking komen
				 voor inzet van het OS bedrijfsleveninstrumentarium niet inkrimpen, zodat de
				 meeste bedrijfsleveninstrumenten nu openstaan voor 60 landen?
 
 
 Internationale handels- en productieketens beperken zich niet tot
				landenlijsten. Ook het Nederlandse bedrijfsleven laat zich niet beperken tot
				alleen kansen in de 15 partnerlanden voor ontwikkelingssamenwerking. Om het
				Nederlandse bedrijfsleven effectief te kunnen betrekken bij
				ontwikkelingssamenwerking, moeten deze bedrijven de markt(ontwikkelingen)
				kunnen volgen. Daarom staan de centrale bedrijfsleveninstrumenten open in 60
				landen, waaronder de 15 partnerlanden. Dezelfde redenering volg ik overigens
				ook bij de NGO’s. Ook zij moeten hun netwerken en specifieke expertise ruimer
				kunnen inzetten dan de 15 partnerlanden.
 
 177
 
 Op welke wijze geeft het kabinet gehoor aan
				 de met algemene stemmen aangenomen motie Eigeman (
 
 32 500 V,
				 K
 
 ), waarin de regering word verzocht om
				 een nader beleidskader voor het stimuleren van bedrijvigheid in
				 ontwikkelingslanden te onderwerpen waarbij expliciet aandacht gevraagd wordt om
				 in dit beleidskader onderwijs, publieke gezondheidszorg en de focus op voedsel
				 en water meer in samenhang aan te pakken?
 
 
 Private sector ontwikkeling is een dwarsdoorsnijdend thema, dat
				bij alle beleidsterreinen, inclusief gezondheidszorg en onderwijs, een rol
				speelt. Onderwijs en publieke gezondheidszorg verdwijnen niet geheel uit het
				Nederlandse beleid, maar worden ingezet ter ondersteuning van de vier
				speerpunten. Zo wordt bijvoorbeeld in relatie tot voedselzekerheid en
				watermanagement meer ingezet op beroepsonderwijs in plaats van basisonderwijs.
				Het beleidskader is de Focusbrief ontwikkelingssamenwerking. Daarin staat
				private sector als dwarsdoorsnijdend thema genoemd. Toelichting op de
				uitwerking van dit beleid en de dwarsverbanden naar verschillende
				beleidsterreinen zoals onderwijs en gezondheid zal zowel in de brieven naar de
				Tweede Kamer inzake de vier speerpunten geschieden alsmede in de aanstaande
				Kabinetsreactie op het SER-advies, waarin nader op het
				bedrijfsleveninstrumentarium ingegaan wordt.
 
 
 186, 326, 370
 
 Kan de regering aangeven welke definitie
				 zij hanteert voor de begrippen gebonden en ongebonden hulp? Kan het zo zijn dat
				 bepaalde hulpinstrumenten formeel niet gebonden zijn, maar in de praktijk toch
				 vooral het Nederlandse bedrijfsleven ten goede komen? Kan onderbouwd en per
				 instrument aangegeven worden dat het laatste bij de Nederlandse instrumenten
				 voor ondersteuning van het bedrijfsleven, voor zover met ODA middelen
				 gefinancierd, niet het geval is?
 
 
 Kan de regering aangeven welke definitie
				 zij hanteert voor de begrippen gebonden en ongebonden hulp? Kan het zo zijn dat
				 bepaalde hulpinstrumenten formeel niet gebonden zijn, maar in de praktijk toch
				 vooral het Nederlandse bedrijfsleven ten goede komen? Kan onderbouwd en per
				 instrument aangegeven worden dat het laatste bij de Nederlandse instrumenten
				 voor ondersteuning van het bedrijfsleven, voor zover met ODA middelen
				 gefinancierd, niet het geval is?
 
 
 Kan de regering aangeven welke definitie
				 zij hanteert voor de begrippen gebonden en ongebonden hulp? Kan het zo zijn dat
				 bepaalde hulpinstrumenten formeel niet gebonden zijn, maar in de praktijk toch
				 in belangrijke mate het Nederlandse of Wsterse bedrijfsleven ten goede komen
				 (zoals ORIO)? Kan onderbouwd en per instrument aangegeven worden dat het
				 laatste bij de Nederlandse instrumenten voor ondersteuning van het
				 bedrijfsleven, voor zover met ODA middelen gefinancierd, niet het geval
				 is?
 
 
 
 In OESO/DAC verband wordt er naar gestreefd zoveel mogelijk tot
				 ontbinding van hulp over te gaan. Ook Nederland heeft zich hieraan
				 gecommitteerd. De OESO/DAC hanteert de volgende ODA-richtlijn aangaande
				 ongebonden hulp: ongebonden hulp omvat leningen en schenkingen die worden
				 gefinancierd uit overheidshulp (Official Development Aid) waarvan de opbrengst
				 in zijn geheel vrij beschikbaar is voor inkoop van goederen en diensten uit
				 alle OECD landen en alle ontwikkelingslanden.
 Het grootste bedrijfsleveninstrument dat ongebonden is (in de
				 MOL’s) en waar Nederlandse bedrijven veelvuldig gebruik van maken is het PSI.
				 Bij circa 90% van de uitgaven was één van de joint-venture partners een
				 Nederlands bedrijf. Het aantal buitenlandse aanvragers is echter wel aan het
				 toenemen, onder meer door de grotere bekendheid van het programma. ORIO is ook
				 ongebonden, waarbij de verwachting is dat Nederlandse bedrijven erin zullen
				 slagen om opdrachten te winnen, op basis van kwaliteit en de geïntegreerde
				 benadering van ontwerp- en productiefase bij projecten. Duidelijk is dat in het
				 voortraject van ORIO, bij de ontwikkeling van infrastructuurprojecten,
				 Nederlandse consultants goed vertegenwoordigd zijn. Het IDF (Infrastructure
				 Development Fund), uitgevoerd door de FMO, is tevens ongebonden. Het
				 Nederlandse bedrijfsleven is bij 11,5% van de IDF uitgaven betrokken. Daarnaast
				 zijn er nog andere ongebonden programma’s gericht op bedrijven zoals het
				 Africa Enterprise Challenge Fund (participatie Nederlandse bedrijven gering),
				 het CBI en de door het Agentschap NL/EVD uitgevoerde Matchmakingsfaciliteit.
				 Bij deze programma’s zijn de begunstigden vooral bedrijven uit
				 ontwikkelingslanden.
 
 
 187, 198
 
 Op welke wijze wordt informele zorg- die
				 veelal door vrijwilligers wordt geleverd en die zelfredzaamheid kan bevorderen-
				 door de Nederlandse regering ondersteund?
 
 
 Welke concrete activiteiten op het terrein
				 van informele gezondheidszorg worden vanuit ontwikkelingssamenwerking
				 gesteund?
 
 
 Informele zorg valt buiten officiële systemen en onttrekt zich
				daarmee vaak aan de waarneming. Dit neemt niet weg dat met ontwikkelingsgeld
				verschillende initiatieven worden ondersteund waarbij gebruik gemaakt wordt van
				vrijwilligers. Ik denk bijvoorbeeld aan het onlangs goedgekeurde Key
				Populations programma waarbinnen peergroups actief
				zijn: vrijwilligers die lotgenoten begeleiden bij ziekenhuisbezoeken e.d. In
				Zimbabwe zijn sinds 2009 31298 sociaal gedepriveerde gezinnen ondersteund met
				gemeenschapsthuiszorg onder het Social Protection Programma. Ook de door
				Nederland gesteunde organisatie International Planned Parenthood Federation
				(IPPF) werkt met lokale vrijwillige krachten voor het verstrekken van
				voorbehoedsmiddelen en het geven van voorlichting. Seksuele voorlichting aan
				tieners en jongeren wordt vaak eveneens door peer-educators
				gegeven.
 
 188
 
 Bent u van mening dat zelfredzaamheid voor
				 armen voorheen niet het doel van OS-beleid was? Zo ja, kunt u dat
				 toelichten?
 
 
 Ook in het verleden was zelfredzaamheid doel van het OS-beleid.
				Het nieuwe beleid legt echter meer nadruk op de economische dimensie van
				zelfredzaamheid en het verkrijgen van een zelfstandig inkomen voor grote
				groepen. Daarnaast is er aandacht voor de mate waarin landen als geheel door
				het verhogen van het nationale inkomen en het heffen van meer belastingen meer
				zelfstandig de ontwikkelingsagenda ter hand kunnen nemen.
 
 189
 
 Wat bedoelt u precies met «een effectieve
				 multilaterale inzet in post-conflict situaties»? Welke stappen onderneemt u om
				 dit te bewerkstelligen?
 
 
 De huidige multilaterale inzet in post conflict situatie kan
				verder worden verbeterd. Nederland zal via beleidsdialoog en fondsen selectief
				inzetten op de versterking van leiderschap, coördinatie en capaciteit van de
				belangrijkste internationale organisaties. De VN en Wereldbank moeten hun
				leiderschapsrol beter waarmaken, o.a. door betere bezetting van veldkantoren,
				betere coördinatie tussen organisaties en door meer middelen vrij te maken
				voor het werken in conflictgebieden en zwakke staten, o.a. op het gebied van
				conflictpreventie, politieke dialoog en bemiddeling, SSR en rechtsstaat en
				wederopbouw. Met het uitvoeren van het Nationaal Actieplan 1 325 over Vrouwen,
				Vrede en Veiligheid is ingezet op een grotere rol voor vrouwen in vredes- en
				wederopbouwprocessen en deze inzet verdient opvolging.
 Binnen de EU kan de inzet worden verbeterd door meer politieke
				strategieën en joint programming, samenwerking op
				het gebied van civiele capaciteiten en uitvoering van één EU SSR
				joint strategy. Via de OECD/DAC en de
				International Dialogue on Peacebuilding and
				Statebuilding (dialoog tussen DAC-donoren een groep fragiele landen)
				zijn afspraken gemaakt met fragiele landen over de gemeenschappelijke doelen in
				conflictgebieden en fragiele staten.
 
 190
 
 Voedsel wordt gedefinieerd als basale
				 behoefte van de mens, zonder dat het ook expliciet wordt benoemd als Universeel
				 recht. Betekent dit een verschuiving van de positie van Nederland t.o.v.
				 naleving en promotie van de Voluntary Guidelines to Support the Progressive
				 Realization of the Right to Adequate Food in the Context of National Food
				 Security (FAO 2004)?
 
 
 De positie van Nederland t.o.v. de naleving en promotie van deze
				vrijwillige FAO richtlijnen is ongewijzigd.
 
 192
 
 Publiek-private partnerships (PPPs) zijn
				 een belangrijk instrument binnen het ontwikkelingsbeleid. Wat is de definitie
				 van PPPs? En wat zijn succesvolle PPPs geweest? Wordt deze definitie ook op het
				 ministerie van EL&I gehanteerd?
 
 
 
 MinBuza en Min EL&I hanteren de dezelfde definitie voor
				 PPP’s: «Een publiek-privaat partnerschap is een samenwerking tussen overheid
				 en bedrijfsleven, vaak met betrokkenheid van NGO’s, vakbonden en/of
				 kennisinstellingen, waarin risico’s, verantwoordelijkheden, middelen en
				 competenties worden gedeeld om een gemeenschappelijk doel te bereiken of een
				 specifieke taak te verrichten».
 Een review van 2010 van de Schokland akkoorden waar de meeste
				 PPPs toe behoren gaf aan dat 77% van PPP’s gemiddeld tot zeer succesvol was.
				 Voorbeelden zijn de PPP’s van Solidaridad (opzetten van Business Service
				 Centres voor duurzame productketenontwikkeling) en Aqua forAll (drinkwater en
				 sanitatie).
 
 
 193
 
 Milieu, goed bestuur en gelijke rechten en
				 kansen voor vrouwen (gender rights) worden opgevoerd als dwarsdoorsnijdende
				 thema’s. U geeft aan dat deze meewegen bij de programmering. Op welke wijze?
				 Hoe gaat u hier uitvoering aan geven?
 
 
 
 Milieu, goed bestuur en gender zijn dwarsdoorsnijdende
				 aandachtsgebieden die, waar relevant, worden meegenomen bij de uitvoering van
				 de speerpunten water, voedselzekerheid, veiligheid en rechtsorde en seksuele en
				 reproductieve gezondheid en rechten (SRGR). De focusbrief
				 ontwikkelingssamenwerking en de antwoorden op de vragen over de focusbrief
				 (Kamerstuk 32605) gaan in op de wijze
				 waarop de dwarsdoorsnijdende thema’s binnen de speerpunten worden
				 geïntegreerd. Verbetering van bestuur vormt een belangrijk onderdeel van de
				 speerpunten, en is in fragiele staten een doelstelling op zichzelf.
 Voor alle partnerlanden zijn politieke analyses gemaakt op
				 basis waarvan de ambassade een meerjarenstrategie heeft opgesteld. Goed
				 Bestuur, milieu en gender worden in de analysefase meegenomen. Op basis hiervan
				 kunnen activiteiten en programma’s op deze terreinen worden ondersteund.
 Wat betreft het integreren van milieuaspecten in de
				 programmering van de ambassades in de meerjarige strategieën zie het antwoord
				 op vraag 201.
 
 
 194, 199, 256
 
 Kan een schematisch overzicht gegeven
				 worden van de exit- of transformatiestrategie per land (inclusief tijdpad) waar
				 Nederland haar partnerrelatie mee gaat beëindigen? Kan in dit schema ook
				 aangegeven worden of andere donorlanden de taken van Nederland gaan
				 overnemen?
 
 
 Kunt u aangeven op welk moment de op maat
				 gesneden exit -of transformatiestrategieën zijn uitgewerkt? Zullen deze met de
				 Kamer worden gedeeld? Zo nee, waarom niet?
 
 
 Kunt u per exit land aangeven welke
				 specifieke afspraken zijn gemaakt met collega donoren over de financiële en
				 inhoudelijke uitfasering en overdracht van de Nederlandse inzet?
 
 
 De Tweede Kamer ontvangt voor de begrotingsbehandeling een brief
				over de exit-strategieën in de partnerlanden waarmee Nederland de samenwerking
				beëindigt. De exit-strategieën zijn recent opgesteld en worden nu beoordeeld.
				Het algemene beeld dat hieruit naar voren komt is dat het voor de verschillende
				exit landen werk-in-uitvoering is: ontwikkelingsprogramma’s zijn immers niet
				in alle gevallen onmiddellijk overdraagbaar aan andere donoren en het kost tijd
				geleerde lessen in kaart te brengen en evaluaties uit te voeren die onderdeel
				uitmaken van een verantwoorde overdracht aan andere donoren. Bij een aantal
				programma’s zijn er goede mogelijkheden tot overdracht. Bij andere wordt nog
				gezocht naar mogelijkheden. Dit betekent dat voor de verschillende exit-landen
				het uitfaseringsproces zich in verschillende fasen bevindt. Zie ook de
				antwoorden op HGIS-vragen 66 en 96.
 
 195
 
 Welke criteria worden gebruikt voor het
				 selecteren van multi- en bilaterale instellingen ter bevordering van
				 SRGR?
 
 
 Alle organisaties waarmee wordt samengewerkt op het terrein van
				SRGR worden geselecteerd op basis van de mate waarin zij een bijdrage leveren
				aan de realisering van de beleidsdoelstellingen. Gekeken wordt naar
				effectiviteit en bewezen staat van dienst (evaluaties, score cards). Ook de
				mate van aansluiting bij het nationale beleid en de inbedding in de lokale
				context is van belang.
 
 196
 
 Kunt u per onderwerp binnen SRGR waar
				 Nederland zich op richt aangeven welke internationale instelling voor welke
				 doelstelling wordt ingezet?
 
 
 
 
 
 1.
 Seksualiteit en jongeren:
 International Planned Parenthood Federation
 Ipas
 Population Services International
 United Nations Population Fund (UNFPA)
 
 
 2.
 Verbeterde toegang tot kwalitatief goede anticonceptie,
						mannen- en vrouwencondooms, vaccins en andere medische middelen voor
						reproductieve gezondheid en hiv preventie:
 Concept Foundation
 PATH
 International Planned Parenthood Federation
 Population Services International
 Global Fund for Aids, TB and Malaria
 International HIV/Aids Alliance
 United Nations Population Fund (UNFPA)
 
 
 3.
 Verbetering van seksuele en reproductieve zorg, inclusief
						veilige abortus:
 Concept Foundation
 International Planned Parenthood Federation
 Ipas
 Population Services International
 International Confederation of Midwives
 United Nations Population Fund (UNFPA)
 
 
 4.
 Mensenrechten, waaronder reproductieve en seksuele rechten
						en rechten van gemarginaliseerde groepen:
 International Planned Parenthood Federation
 Ipas
 International HIV/Aids Alliance
 United Nations Population Fund (UNFPA)
 
 
 
 Verder werken de «Unite For Body Rights» alliantie
				(UFBR,gefinancierd uit MSF-II), de Alliantie onder leiding van het Aids Fonds
				(gefinancierd uit het Key Populations Fund) en de publiek-private
				partnerschappen Universal Access to Female Condoms Joint Program en Meshwork
				samen met lokale organisaties in diverse landen. De UFBR alliantie werkt op de
				terreinen 1,3 en 4, en de Aids Fonds alliantie op de terreinen 1, 2, 3 en 4.
				UAFC werkt op de terreinen 1, 2 en 4. Meshwork werkt op terreinen 2 en 3.
 
 197
 
 Op welke wijze komt u uw toezegging na dat
				 meer aandacht gaat komen voor SRGR in het onderwijs met een focus op
				 opleidingen van gezondheidspersoneel en seksuele voorlichting voor jongeren? Op
				 welke wijze zal «comprehensive sexuality education» voor jongeren ingebouwd
				 worden in onderwijscurricula? Hoeveel middelen gaan naar dit
				 programma?
 
 
 
 Het Ministerie voert thans een studie uit naar de meest
				 effectieve interventies vanuit onderwijs ten behoeve van SRGR. De aanbevelingen
				 zullen richting geven aan de intensivering in 2012.
 In sommige landen wordt nu al de ondersteuning aan opleidings-
				 en onderwijsprogramma’s ingezet om seksuele voorlichting aan jongeren te
				 introduceren dan wel te versterken; Bangladesh is een voorbeeld. Ook NGO’s
				 aangesloten bij de SRGR Alliantie en regionale organisaties zoals Forum of
				 African Women Educationalists/FAWE zijn betrokken bij seksuele voorlichting
				 voor jongeren in formele en informele settings. Multilaterale organisaties als
				 UNESCO, UNICEF en UNFPA zijn actief in het programmeren van seksuele
				 voorlichting aan jongeren en het trainen van onderwijskrachten op dit gebied
				 inclusief het incorporeren van «comprehensive sexuality education» in de
				 onderwijscurricula.
 
 
 200
 
 Op welke manier wordt de doorwerking van de
				 motie Ferrier (
 
 32 500, nr. 36
 
 ) over
				 verduurzaming van de lokale economie uitgewerkt in de meerjaren strategieën
				 van de verschillende ambassades?
 
 
 In de meerjaren strategieën voor bijvoorbeeld Kenia en
				Mozambique, waar wordt ingezet op het versterken van geïntegreerd waterbeheer,
				worden pilots ontwikkeld waarin publieke en private partijen samenwerken.
				Andere meerjaren strategieën, waaronder die voor Ghana en Indonesië, bieden
				duidelijke aanknopingspunten voor pilots die gericht zijn op de verduurzaming
				van handelsketens, zoals cacao, palmolie of hout. Samen met organisaties en
				bedrijven die op dit terrein kennis en ervaring hebben zullen deze verder
				worden ontwikkeld. Ambassades die duurzaamheid nog onvoldoende hebben vertaald
				in concrete programma’s zullen worden geassisteerd door een groep deskundigen
				bij het verduurzamen van de programma’s gericht op water en
				voedselzekerheid.
 
 201
 
 Kunt u aangeven hoe u uitvoering geeft aan
				 de motie Ferrier (
 
 32 605, nr. 45
 
 ) en hoe het
				 traject van mainstreamen van milieu en klimaat is gestart met het oog op de
				 opmaak en de beoordeling van de meerjarige landenstrategieën 2012–2015? Bent
				 u van mening dat alleen meerjarige uitvoeringsprogramma’s kunnen worden
				 goedgekeurd die blijk geven van een duurzame oriëntatie, zodat er ruimte komt
				 om in de komende jaarplannen steeds meer werk te maken van een echt op
				 duurzaamheid en ecosysteembehoud gericht beleid?
 
 
 
 Om uitvoering te geven aan de motie Ferrier is aan de
				 ambassades gevraagd om in hun meerjarenplanning nadrukkelijk aandacht te
				 besteden aan milieu-en klimaataspecten in de uitwerking van de prioriteiten. De
				 ambassades zijn ondersteund door formuleringsmissies voor de prioriteiten
				 voedselzekerheid en water die expliciet de opdracht hadden meegekregen om ook
				 naar de milieu-en klimaataspecten van de voorgestelde programma’s te
				 kijken.
 In de beoordeling van de meerjarige landenstrategieën
				 2012–2015 wordt gekeken in hoeverre de duurzaamheidsaspecten in
				 resultaatketens van de planning zijn opgenomen en meetbaar zijn. Indien de
				 uitwerking niet voldoende concreet is, zal dit in onderling overleg met de
				 ambassades verder worden vormgegeven. Daarbij zal per situatie bekeken worden
				 of en hoe daarbij Nederlandse en lokale expertise en ervaring kunnen worden
				 ingezet.
 De beoordeling van meerjarige landen strategieën is nog niet
				 afgerond. Het is duidelijk dat bij de goedkeuring nadrukkelijk gelet wordt op
				 een duurzame oriëntatie van de voorgestelde programma’s.
 Overigens worden geen programma’s gestart die
				 ecosysteembehoud als doel hebben, maar wordt duurzaam beheer en gebruik van
				 ecosystemen ondersteund en versterkt daar waar het de gekozen prioriteiten kan
				 ondersteunen.
 
 
 202
 
 Kunt u zich voorstellen dat het door de
				 Tweede Kamer en ook door u onderschreven belang van een sterker op duurzame
				 ontwikkeling gericht ontwikkelingsbeleid gevolgen moet hebben voor de
				 specifieke capaciteitsopbouw binnen de ambtelijke en diplomatieke dienst ? Wat
				 is zijn visie / mening?
 
 
 Binnen het huidige personeelsbestand van het ministerie van
				Buitenlandse Zaken is kennis op het gebied van duurzame ontwikkeling
				beschikbaar. Daar waar nodig zal door middel van opleidingen de kennis op een
				hoger niveau gebracht worden. Daarnaast kan in een aantal gevallen extra
				capaciteit worden ingehuurd. Ter ondersteuning van de posten wordt momenteel
				gewerkt aan de formatie van een groep deskundigen die de posten kan assisteren
				bij het verduurzamen van de ontwikkelingsprogramma’s.
 
 203
 
 Kunt u aangeven of u in de komende jaren
				 financieel meer middelen beschikbaar stelt voor HIV-preventie dan in voorgaande
				 jaren en waar dit uit blijkt in uw begroting, dit in lijn met uw eerdere
				 toezegging dat preventie een belangrijk onderdeel is van uw beleid en dat het
				 internationaal gezien ondergefinancierd blijft.
 
 
 Voor een toelichting op de bijdragen aan HIV/Aids in voorgaande
				jaren en in 2012 verwijs ik naar het antwoord op vraag 404 en het antwoord op
				vraag 48 naar aanleiding van de HGIS nota.
 Nederland geeft aan internationale organisaties zoals UNAIDS, WHO
				en het Global Fund ongeoormerkte bijdragen. Hiermee is moeilijk aan te geven
				welk deel van de Nederlandse financiering naar preventie gaat. Het Global Fund
				rapporteert dat 30% van de cumulatieve uitgaven voor HIV/Aids naar preventie
				gaat. Nederland zet zich binnen deze fondsen nadrukkelijk in voor
				preventie.
 Nederland draagt via het onlangs toegekende Key Populations Fonds
				bij aan preventie van HIV onder kwetsbare groepen, zoals homomannen,
				druggebruikers en sekswerkers (EUR 7 mln per jaar). Via de publiek-private
				partnerschappen voor productontwikkeling wordt bijgedragen aan de ontwikkeling
				van het HIV-vaccin en microbicides die vrouwen tegen HIV-infecties beschermen
				(in 2012 samen ongeveer EUR 7 mln).
 Overigens is HIV-preventie altijd een belangrijke pijler geweest
				van het internationale HIV/Aids beleid én is preventie een zeer breed begrip,
				zoals ik schetste in mijn brief aan de Tweede Kamer van 18 april 2011
				(«Nadere uitwerking SRGR en HIV/Aids», KST
				32 605 nr 3).
 
 204, 209, 210
 
 In hoeverre blijven de uitgaven voor Jemen
				 in 2012 mogelijk gezien de ontstane situatie in het land?
 
 
 Sinds april dit jaar is een groot deel van
				 de Nederlandse hulp aan Jemen bevroren. Gaat u gezien de ernst van de situatie
				 in Jemen deze middelen voor 2011 alsnog inzetten via alternatief beschikbare
				 kanalen (VN/NGOs)? Hoe ziet u dit in 2012? Er staat ruim 17 mln. euro begroot
				 voor 2012. Overweegt u ook voedselhulp/investering via VN/NGOs in
				 2012?
 
 
 Hoe overweegt u de huidige bevroren steun
				 voor Jemen in te zetten voor het bestrijden van de voedselcrisis? Kunnen deze
				 middelen ten goede komen aan het VN humanitarian response plan en/of het World
				 Food Programme’s protracted relief and recovery operation and its emergency
				 safety net, die nog met tekorten kampen?
 
 
 Sinds april 2011 zijn betalingen aan of via de Jemenitische
				overheid opgeschort. De inzet via VN en (Internationale)NGO kanalen gaat zo
				veel mogelijk door. Ook wordt getracht een deel van de fondsen die waren
				gepland voor programma’s met en/of via de overheid alsnog via deze VN en
				(I)NGO kanalen te besteden. Gezien de humanitaire noden en de ernstige
				voedselcrisis is, bijvoorbeeld, besloten met fondsen uit de bevroren middelen
				de humanitaire hulp aan Jemen dit jaar te verhogen en te besteden aan
				voedselzekerheid via het VN Humanitarian Response
				Plan.
 
 Voor 2012–2015 wordt een voorlopig meerjaren strategisch plan
				 opgesteld, maar de situatie in Jemen is vooralsnog onzeker. De
				 begrotingscijfers voor 2012 e.v. zijn streefcijfers en gaan uit van de aanname
				 dat het OS-programma in 2012 hervat kan worden. De hulp aan Jemen wordt ingezet
				 binnen drie thema’s (nl. veiligheid en rechtsorde, water, en seksuele
				 reproductieve gezondheidszorg en rechten). Er is in de meerjarige strategie
				 voor Jemen al gekozen om voornamelijk te werken via (I)NGO’s.
 Daarnaast wordt voor 2012 rekening gehouden met een bijdrage
				 aan noodhulp en wederopbouw. De VN, waaronder het WFP, en (I)NGOs zullen ook in
				 2012 een belangrijk kanaal voor de humanitaire steun aan Jemen vormen.
				 Afhankelijk van de hulpbehoefte wordt in 2012 bezien aan welke noden en via
				 welke kanalen bijgedragen kan worden.
 
 
 205
 
 Wat zijn de middenlange termijn plannen
				 voor een OS relatie met Indonesië?
 
 
 In de Focusbrief van 18 maart 2011 is aangegeven dat het aantal
				partnerlanden wordt teruggebracht van 33 naar 15 landen. Indonesië blijft
				één van de partnerlanden. De OS relatie met Indonesië blijft dus op de
				middellange termijn bestaan. Indonesië is één van de profiel-3 landen. Met
				deze landen wordt gewerkt aan een verbreding van de relaties richting een meer
				economische relatie, gebaseerd op wederzijds belang. Dat werd laatstelijk
				tijdens het bezoek van Staatssecretaris Knapen aan Indonesië in juli 2011 door
				de Nederlandse en Indonesische autoriteiten bevestigd.
 
 206
 
 Bent u nog van plan, zoals aangekondigd in
				 de Focusbrief, om een regionaal programma voor Midden-Amerika vorm te geven? Zo
				 ja, welk budget zal daarvoor worden vrijgemaakt en vanuit welke ambassade zal
				 dit programma worden vormgegeven? Zijn stabiliteitsfonds en mensenrechtenfonds
				 ook beschikbaar voor dit regionale Midden-Amerika programma?
 
 
 Ja, het regionale programma voor Midden-Amerika is in
				voorbereiding. U wordt over de outline van het Midden-Amerika programma nader
				geïnformeerd via de Kamerbrief over de regionale benadering. Het programma zal
				voornamelijk gericht zijn op mensenrechten, democratisering en stabiliteit. Het
				Midden-Amerika programma zal over een eigen budget beschikken.
 Het programma, inclusief de financiële middelen, wordt op dit
				moment nader ingevuld. Voor 2012 is € 7,5 miljoen beschikbaar. Het programma
				zal vanuit de regio worden vormgegeven en beheerd.
 
 207
 
 Kunt u aangeven hoe u de motie Voordewind
				 gaat uitvoeren over het slechts beperkt verminderen van het beschikbare budget
				 voor de DRC? Hoeveel verwacht u de komende jaren uit te geven in de DRC via
				 niet-gedelegeerde fondsen en vanuit welke voorzieningen gaat dat gebeuren? Kunt
				 u aangeven voor de regionale programma’s waar de DRC deel van uitmaakt, welke
				 bedragen er voorzien zijn voor de DRC?
 
 
 De motie Voordewind verzocht de regering het regionale programma
				aan onder andere de Democratische Republiek van de Congo (DRC) te intensiveren.
				Zoals de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken destijds heeft aangegeven, is
				hij bereid tot aandacht voor een regionale benadering in de Grote Meren regio,
				met bijzondere aandacht voor het oosten van de DRC.
 Het regionale programma dat beheerd wordt door de ambassade te
				Kigali zal daarom worden voortgezet en ook ten goede blijven komen aan het
				oosten van de DRC. Eind september hebben de ambassades voorstellen ingediend
				voor hun budgetten in de periode 2012–2015. Deze voorstellen worden momenteel
				beoordeeld; besluitvorming hierover vindt plaats in december 2011. Dit geldt
				ook voor het regionale programma. Bij Voorjaarsnota 2012 zal de Kamer worden
				geïnformeerd over de definitief toegekende budgetten.
 Daarnaast kan de DRC aanspraak blijven maken op centrale middelen
				op het gebied van humanitaire hulp, mensenrechten, gender, stabiliteit en
				wederopbouw. Toekenning van deze middelen gebeurt op basis van
				projectvoorstellen. Ook hier valt dus niet bij voorbaat aan te geven om welke
				bedragen het zal gaan.
 
 208
 
 Kunt u een overzicht geven van de
				 bilaterale ontwikkelingssamenwerking met Rwanda, uitgesplitst per programma en
				 bijbehorende bedragen?
 
 
 In de HGIS nota 2012 (bijlage 5a) wordt een ruwe indicatie
				gegeven van de geplande ODA-uitgaven in Rwanda, uitgesplitst naar thema. Eind
				september hebben de ambassades voorstellen ingediend voor hun budgetten in de
				periode 2012–2015. Deze voorstellen worden momenteel beoordeeld;
				besluitvorming hierover vindt plaats in december 2011. Bij Voorjaarsnota 2012
				zal de Kamer worden geïnformeerd over de definitief toegekende budgetten.
 
 211
 
 De verschillende donoren van Jemen lijken
				 op dit moment niet op een lijn te zitten. Is de minister bereid om een
				 bijeenkomst te vragen van «Friends of Yemen» met als doel gecoördineerde
				 steun aan Jemen te garanderen?
 
 
 De donoren actief in Jemen hebben regulier contact, en zijn
				eensgezind in hun oproep aan president Saleh om het door de Gulf Cooperation
				Council (GCC) voorgestelde plan voor vreedzame politieke transitie te
				implementeren. Tevens vindt regelmatig overleg plaats met als doel zoveel
				mogelijk samen op te trekken bij het starten van nieuwe OS-programma’s en
				projecten zodra de veiligheidssituatie dit toelaat. Gezien de huidige politieke
				onzekerheid en veelvuldige geweldsuitbarstingen in Jemen is het bijeenroepen
				van een «Friends of Yemen»-bijeenkomst op dit moment niet opportuun.
 
 212
 
 Op basis van welke criteria wordt het
				 dwarsdoorsnijdende thema milieu meegewogen in de programmering en in de
				 uitvoering van het beleid op de gekozen prioriteiten?
 
 
 
 Het dwarsdoorsnijdend thema milieu moet bijdragen aan het
				 vergroten van de duurzaamheid bij de uitvoering van de prioriteiten. Dit is het
				 belangrijkste criterium. Immers, met een goede integratie van het thema milieu
				 kan worden voorkomen dat investeringen die nu worden gedaan op termijn tot
				 extra kosten zullen leiden. De integratie van milieu- en klimaat aspecten biedt
				 ook nieuwe kansen voor Nederland om meer gebruik te maken van de beschikbare
				 expertise en ervaring bij kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke
				 organisaties.
 De beoordeling van de meerjaren strategische plannen van de
				 ambassades is op het moment van beantwoorden van deze kamervraag nog niet
				 afgerond. In overleg met de ambassades en met inzet van Nederlandse en lokale
				 expertise zal duurzaamheid verder worden geoperationaliseerd in concrete
				 programma’s binnen de speerpunten.
 
 
 213, 364
 
 Hoeveel geld heeft u begroot voor de
				 transitiefaciliteit voor respectievelijk Colombia, Zuid Afrika en Vietnam? Kunt
				 u hierbij onderscheid maken tussen ODA en non-ODA?
 
 
 Hoe hoog is de bijdrage vanuit het ODA
				 budget aan de Transitiefaciliteit? Is armoedebestrijding en het bereiken van de
				 allerarmsten een doelstelling van de faciliteit?
 
 
 De Transitiefaciliteit staat open voor Colombia, Vietnam en Zuid
				Afrika en wordt vanaf 2012 gezamenlijk gefinancierd door het ministerie van
				Buitenlandse Zaken en het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
				Innovatie. Het deel van de middelen voor de transitiefaciliteit dat op de
				begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken staat betreft
				ODA-middelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar 
 
 
 ODA 
 
 
 Non-ODA 
 
 
 Totaal 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 EUR 13 mln.
 
 
 
 EUR 13 mln.
 
 
 
 
 2012
 
 
 EUR 17 mln.
 
 
 EUR 5 mln.
 
 
 EUR 22 mln.
 
 
 
 
 2013
 
 
 EUR 15 mln.
 
 
 EUR 10 mln.
 
 
 EUR 25 mln.
 
 
 
 
 2014
 
 
 EUR 13 mln.
 
 
 EUR 15 mln.
 
 
 EUR 28 mln.
 
 
 
 
 Evaluaties
 
 
 EUR 450 000
 
 
 
 EUR 450 000
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 EUR 58,45 mln.
 
 
 
 
 EUR 30 mln.
 
 
 
 
 EUR 88,45 mln.
 
 
 
 
 
 
 De doelstelling van de transitiefaciliteit is om met behulp van
				de inzet van Nederlandse kennis en kunde de transitie van een OS- naar een
				economische relatie mogelijk te maken.
 De respectievelijke bedragen voor Colombia, Zuid-Afrika en
				Vietnam moeten nog worden vastgesteld op basis van ingediende plannen.
 
 
 214
 
 Bangladesh, Ghana, Kenia en Indonesië zijn
				 partnerlanden «met een gezonde economische groei». Wat is de definitie van
				 een gezonde economische groei? Kan er worden gesproken van een gezonde
				 economische groei in een land als Indonesië, waar de mensenrechten worden
				 geschonden, landrechten niet worden nageleefd, 50% van de bevolking van minder
				 dan 2 dollar moet leven, de biodiversiteit achteruit gaat en de klimaatschade
				 groot is?
 
 
 Met het begrip «gezonde economische groei» wordt hier gedoeld
				op een groei die groot en breed genoeg is en voldoende lang aanhoudt om een
				substantiële welvaartgroei mogelijk te maken. De belangrijkste indicatoren die
				gebruikt worden zijn de ontwikkeling van de armoedecijfers en de Human
				Development Index van UNDP die inmiddels ook rekening houdt met
				ongelijkheid.
 Het Nederlandse beleid is er op gericht de duurzaamheid van die
				groei te versterken en sluit daarmee aan bij de SER die in haar adviezen de
				nadruk legt op duurzame groei, met naast economische groei ook een zwaardere
				nadruk op milieu en sociale aspecten van die groei.
 De prestaties die Indonesië sinds 1967 heeft geleverd om armoede
				te bestrijden zijn substantieel. Dankzij de brede groei, met toenemende
				werkgelegenheid in industrie in diensten, maar ook met substantiële pro-poor
				investeringen op het platteland, is Indonesië op weg een welvarend land te
				worden. De verdeling van de welvaart, uitgedrukt in de Gini-coëfficiënt, is
				in Indonesië 0,36 en daarmee vergelijkbaar met Europese landen als het
				Verenigd Koninkrijk.
 Dat neemt niet weg dat er sociale en ecologische uitdagingen in
				Indonesië zijn. Daarom is het Nederlandse beleid er ook op gericht om de
				duurzaamheid van de groei te vergroten, bijvoorbeeld door in te zetten op
				duurzame agrarische productieketens, oliepalmteelt en houtkap.
 
 215
 
 Welke mogelijkheden tot verbetering ziet u
				 voor EDEO en welke voorstellen worden daarvoor in Beneluxverband
				 gedaan?
 
 
 De voorstellen die Nederland in Beneluxverband heeft gedaan,
				hadden als doel de samenwerking tussen de EDEO en de diplomatieke diensten van
				de lidstaten te verbeteren. Deze voorstellen zijn Uw kamer bij het verslag van
				de Raad Buitenlandse Zaken van 12 april 2011 toegegaan (Kamerstuk
				21 501-02 nr. 1054).
				Deze voorstellen zijn een aantal maal besproken tussen de EDEO en de lidstaten
				en hebben tot een aantal afspraken geleid, bijvoorbeeld over gezamenlijke
				verklaringen en demarches. Ook is gebleken dat er veel steun bestaat om de EDEO
				een rol in crisissituaties te geven, die nog nader moet worden uitgewerkt. In
				2013 zal een evaluatie van de EDEO plaatsvinden.
 
 216
 
 Hoe verklaart u de budgetten voor SBOS in
				 de jaren 2011–2015? Waar wordt de 27 miljoen aan reeds toegezegde
				 investeringen die SBOS in 2011 maakte teruggevonden?
 
 
 In 2011 is voor een bedrag van € 27 mln aan voorstellen voor
				SBOS goedgekeurd. Deze voorstellen hebben een maximale looptijd tot en met eind
				2015. De kosten van het programma worden over de jaren 2011–2015 verdeeld
				(2011:  € 9 mln; 2012: € 5 mln; 2013: € 5 mln; 2014: € 4 mln;
				2015: € 4 mln). SBOS wordt gefinancierd lastens begrotingsartikel 8.3 (zie
				pagina 86 Rijksbegroting van Buitenlandse Zaken) en valt onder de ODA-middelen
				zoals beschreven in de alinea «voorlichting op het terrein van
				ontwikkelingssamenwerking» op pag 85 van de Rijksbegroting.
 
 217
 
 Klopt het dat de opbrengsten van de ETS
				 veiling vanaf 2013 ongeoormerkt als staatsinkomsten zullen worden geboekt
				 i.p.v. voor energie en klimaat adaptatie conform de afspraak in Europees
				 verband (Kopenhagen)? Zo ja, waarom?
 
 
 Ja. In de politieke verklaring van december 2008 memoreert de
				Europese Raad dat de lidstaten in overeenstemming met hun respectieve
				grondwettelijke en budgettaire eisen bepalen hoe de opbrengsten van de veiling
				van emissierechten in het ETS gebruikt zullen worden en neemt er nota van dat
				de lidstaten bereid zijn tenminste de helft van dat bedrag te gebruiken om
				broeikasgasemissies te verminderen, klimaatverandering tegen te gaan en te
				helpen bij aanpassing daaraan. Nederland wijst op grond van de nationale
				begrotingsregels iedere vorm van oormerken van nationale begrotingsmiddelen van
				de hand. Op eigen wijze levert Nederland met de gereserveerde
				begrotingsmiddelen voor duurzame energie, energiebesparing en financiering van
				adaptatie- en mitigatieprojecten in ontwikkelingslanden reeds een substantiële
				bijdrage aan het nationaal, Europees en internationaal klimaatbeleid. Het
				rapport van Nederland aan de Europese Commissie, waarin een overzicht wordt
				gegeven van de veilingopbrengsten en de inzet voor klimaatbeleid, zal ook naar
				de Kamer worden gestuurd.
 
 218
 
 Wat houdt het externe energiebeleid van de
				 EU in?
 
 
 Het externe energiebeleid van de EU richt zich op het
				zekerstellen van energievoorziening bij toenemende afhankelijkheid van import
				van energie en toenemende mondiale vraag. Doelstellingen van het beleid zijn
				waarborgen van de werking van de interne energiemarkt, continuïteit van de
				energievoorziening van de EU, stimuleren van energie-efficiëntie en
				energiebesparing, en ontwikkeling van nieuwe en duurzame energie. De EU is
				voornemens nieuwe partnerschappen aan te gaan of bestaande te versterken met
				belangrijke energielanden (waaronder buurlanden van de EU, de VS en Japan) en
				opkomende economieën. Ook richt de EU zich op betere toegang tot duurzame
				energie in ontwikkelingslanden en betere samenwerking om veiligheid van
				nucleaire energieopwekking te bevorderen. De EU streeft naar meer coördinatie
				tussen de verschillende lidstaten bij het sluiten van bilaterale
				energieovereenkomsten tussen lidstaten en derde landen om zo gezamenlijk en
				krachtiger op te treden. De Europese Commissie heeft hier op 7 september 2011
				een voorstel toe gedaan (Mededeling en besluit energievoorzieningszekerheid en
				internationale samenwerking). Het Nederlandse standpunt is het parlement in een
				BNC-fiche toegegaan6Brief d.d. 17 oktober 2011, fiche nr. 1..
 
 219
 
 Kunt u aangeven hoe het «genereren van
				 private financiering» in zijn werk gaat?
 
 
 
 Het genereren van private financiering betreft de stimulering
				 van private investeringen in mitigatie en adaptatie gerelateerde activiteiten
				 in ontwikkelingslanden. Initiatieven hieromtrent zijn volop in ontwikkeling en
				 richten zich op een viertal sporen:
 
 
 1.
 Verbeteren van het investeringsklimaat in
						ontwikkelingslanden;
 
 
 2.
 Het creëren van een «level playing field» voor
						koolstofarme investeringen door het bevorderen van de afbouw van subsidies voor
						fossiele brandstoffen;
 
 
 3.
 Het oplossen van klimaatspecifiek marktfalen via het
						bevorderen van het beprijzen van de uitstoot van broeikasgassen;
 
 
 4.
 Verbeteren van het risico – rendementsverhouding van
						klimaatrelevante investeringen. Omdat de klimaatfinanciering in
						ontwikkelingslanden zal plaatsvinden en het investeringen in relatief nieuwe
						technologieën betreft hebben veel bedrijven te maken met een dubbel risico.
						Denk bijvoorbeeld aan investeringen in hernieuwbare energieprojecten of
						recycling. Hierdoor daalt het rendement van de projecten en worden
						investeringen niet gedaan of uitgesteld. De lokale nationale overheid kan met
						publiek geld risico's van klimaatprojecten verminderen en zo bijdragen aan het
						mobiliseren van private klimaatinvesteringen in ontwikkelingslanden (de
						hefboomwerking). Met name programma’s van de multilaterale
						ontwikkelingsbanken spelen een belangrijke rol bij de ondersteuning van
						dergelijke initiatieven. Daarnaast heeft een aantal ontwikkelde landen (o.a. VS
						en Japan) nieuwe private financiering voor klimaatacties gegenereerd door
						risico’s te verminderen met behulp van kredieten en garanties die worden
						ingezet voor export-promotie (non-ODA klimaatfinanciering)
 
 
 De EU zal inzetten op een flinke bijdrage van de private
				 sector in de 100 miljard USD klimaatfinanciering die per jaar vanaf 2020 door
				 de ontwikkelde landen zal worden gemobiliseerd. In de VN
				 klimaatonderhandelingen is echter nog geen duidelijke afspraak gemaakt over
				 welke private financiering mee mag tellen om het internationale
				 financieringsdoel te behalen.
 Vooralsnog lijkt een mix van ODA en niet-ODA klimaat
				 financieringsinstrumenten het best aan te sluiten bij de belangen van
				 ontwikkelingslanden, ontwikkelde landen en het bedrijfsleven om
				 klimaatrelevante investeringen te versnellen. Door de EU is aangegeven dat
				 overheden niet dezelfde mate van zekerheid kunnen afgeven rondom gemobiliseerde
				 private bijdragen als zij dat kunnen voor gemobiliseerde publieke bijdragen.
				 Daarnaast zijn private bijdragen, gezien de vaak internationale stromen van
				 privaat kapitaal, niet vanzelfsprekend aan individuele donor landen
				 toerekenbaar.
 
 
 221
 
 Worden lokale maatschappelijke organisaties
				 hierbij betrokken? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe? Kunt u voor de posten in
				 Colombia, Za en Vietnam, en de brede relatieland aangeven wat dit betekent voor
				 de politieke diplomatie etc... 
 
 
 Expertise van NGO’s kan ingezet worden, indien die bijdraagt
				aan het opheffen van belemmeringen in het investeringsklimaat. Maatschappelijke
				organisaties kunnen hierbij een rol spelen. Dit is afhankelijk van de vraag in
				het betreffende transitieland. Het belangrijkste voor de ontwikkeling van deze
				landen is een goed functionerend ondernemingsklimaat, zonder corruptie, met
				goede regelgeving en met sterke en goed functionerende instituties, die
				voldoende rekenschap afleggen aan de bevolking van die landen. Dit is een
				gezamenlijke agenda van zowel overheid als het lokale en internationale
				bedrijfsleven. Politiek en economie zijn hierbij nauw verweven. De diplomatie
				wordt derhalve geïntegreerd ingezet ten behoeve van deze doelen.
 
 222
 
 Welke leden zijn vertegenwoordigd in de
				 groep van wijzen?
 
 
 De Groep van Wijzen wordt voorgezeten door mr. A.W.H. (Arthur)
				Docters van Leeuwen, de overige leden zijn mr. P.Ch. (Tineke) Lodders-
				Elfferich, mevr. M.M.C. (Meiny) Prins, drs. P.J.Th. (Pieter) Marres en prof.
				dr. J. (Ko) Colijn.
 
 223
 
 U geeft aan dat Nederland «specifieke
				 aandacht aan mensenrechten gerelateerd aan seksualiteit en voorlichting»
				 geeft. Kunt u aangeven hoe u deze doelstelling gaat operationaliseren, en
				 hoeveel budget u hiervoor beschikbaar stelt in 2012 en de jaren
				 daarna?
 
 
 De mensenrechtenbenadering is het fundament onder alle SRGR en
				aids interventies. Activiteiten die zich specifiek richten op mensenrechten,
				waaronder het recht op voorlichting, zijn onder meer het Key Populations Fonds
				(35 miljoen) en de programma’s van de Unite for Body Rights Alliantie (MFSII,
				45 miljoen). Verder wordt de International Planned Parenthood Federation met
				jaarlijks 2,5 miljoen ondersteund voor onder andere het verder uitdragen en
				bespreekbaar maken van de IPPF «Charter on Sexual and Reproductive
				Rights».
 Daarnaast maken uitgaven voor mensenrechten gerelateerd aan
				seksualiteit en voorlichting integraal onderdeel uit van onze inspanningen op
				de terreinen van gender, SRGR en aids. Deze kunnen daarom niet separaat worden
				geadministreerd. Het totaal van deze inspanningen is relevant voor de
				bevordering en bescherming van het recht op informatie en educatie over
				seksualiteit en voortplanting, met name ook van jongeren.
 De bescherming en bevordering van dit recht dragen wij actief uit
				in de verschillende fora waar Nederland partner is, zoals in de VN Commissie
				voor Bevolkingszaken. Ons land neemt actief deel aan discussies in de
				Mensenrechtenraad over aan SRGR gerelateerde onderwerpen. Nederland neemt
				initiatief tot of ondersteunt VN resoluties over genitale verminking, geweld
				tegen vrouwen en seksuele en reproductieve rechten.
 
 224
 
 Hoe verhoudt zich de opmerking dat
				 mensenrechtenbeleid zich richt op de terreinen waar vrijheid, veiligheid en
				 welvaart elkaar versterken, tot de opmerking dat Nederland «consequent strijdt
				 tegen ernstige mensenrechtenschendingen als marteling, executies en
				 verdwijningen»?
 
 
 Nederland is er van overtuigd dat mensenrechten niet op zichzelf
				staan, maar geheel zijn verweven met, en daarom niet los gezien kunnen worden
				van, veiligheidskwesties en economische ontwikkeling. Het optreden tegen
				stelselmatige en uiterst grove mensenrechtenschendingen zoals marteling,
				executies en verdwijningen past binnen deze aanpak. Nederland beschouwt
				dergelijke praktijken als bijzonder serieuze inbreuken op het menswaardig
				bestaan die de stabiliteit van een samenleving direct beïnvloeden en die
				bovendien investeringen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen
				vaak bemoeilijken. Om deze redenen zal Nederland zich blijven uitspreken tegen
				de toepassing van deze activiteiten en zet Nederland zich er actief voor
				in dat daders van deze misdrijven niet vrijuit gaan.
 
 225, 236
 
 De Nederlandse regering geeft aan door te
				 willen gaan met verdere operationalisering van R2P instrumenten. Kan de
				 regering aangeven op welke wijze zij R2P verder gaat operationaliseren en welke
				 beleidsinstrumenten zij hiervoor ontwikkelt of aanpast?
 
 
 Wat zijn de praktische voorstellen ter
				 operationalisering van het R2P-concept voor het Nederlandse beleid?
 
 
 De regering moedigt individuele landen aan partij te worden bij
				relevante internationale (mensenrechten)verdragen. Daarnaast is het van belang
				dat landen ook de wetgeving implementeren die leidt tot het beëindigen van
				straffeloosheid op het gebied van de vier Responsibility to Protect misdrijven
				(genocide, oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en etnische
				zuivering). Verder ziet de regering een monitoringsrol weggelegd voor de
				Mensenrechtenraad, de Speciale Rapporteurs en aanvullend via landenexamens op
				het gebied van mensenrechten.
 Capaciteitsopbouw voor Responsbility to Protect maakt veelal
				onderdeel uit van het ontwikkelingsbeleid van internationale organisaties en
				landen. Nederland is een actieve donor op bovenstaande gebieden en de regering
				zal hieraan blijvende prioriteit toekennen.
 De verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap
				verandert van aard wanneer staten hun eigen bevolking niet kunnen of willen
				beschermen tegen de Responsibility to Protect misdrijven. Besluitvorming over
				het gebruik van instrumenten vindt grotendeels in de VN-Veiligheidsraad plaats.
				Nederland vroeg tijdens de recente ministeriele bijeenkomst meer aandacht voor
				de uitwerking van stappen als alternatieven voor gewapend ingrijpen: preventie,
				early warning, bemiddeling, fact-finding missies, opschorten van
				lidmaatschappen en gerichte sancties. Nederland draagt bij aan een betere
				capaciteit van de internationale gemeenschap om in dergelijke gevallen op te
				treden.
 
 226
 
 In de brede relatie landen Indonesië,
				 Kenia, Ghana en Bangladesh wordt het hulpprogramma omgevormd. Kunt u per
				 beleidsartikel een overzicht geven van de bilaterale uitgaven mutaties in de
				 periode 2011–2015 per land?
 
 
 Het is nog niet mogelijk een overzicht te geven van de toegekende
				budgetten voor 2012 t/m 2015. Eind september hebben de ambassades voorstellen
				ingediend voor hun budgetten in de periode 2012–2015. Deze voorstellen worden
				momenteel beoordeeld; besluitvorming hierover vindt plaats in december 2011.
				Bij Voorjaarsnota 2012 zal de Kamer worden geïnformeerd over de definitief
				toegekende budgetten.
 De verwachte bilaterale uitgaven in 2011 en de in de MvT 2012
				begrote bilaterale uitgaven in 2012 worden weergegeven in onderstaande
				tabel:
 
 
 
 
 227
 
 In de brede relatie landen Indonesië,
				 Kenia, Ghana en Bangladesh wordt het hulpprogramma omgevormd. Dit betekent een
				 verschuiving sociale sectoren naar productieve sectoren. Wordt de impact van
				 deze omvorming gemeten, welke indicatoren worden hiervoor gebruikt en hoe
				 worden lokale bedrijfsleven, lokale kennisinstellingen en lokale
				 maatschappelijke organisaties hierbij betrokken?
 
 
 De omvorming van sociale naar productieve sectoren in deze landen
				zal afgemeten kunnen worden aan een verschuiving in programmering en in de
				verdeling van de middelen. De impact van de omvorming is niet te meten omdat er
				geen vergelijkbare situatie is waar niets verandert. Wel kunnen de te behalen
				resultaten in de productieve sectoren via indicatoren als economische groei,
				werkgelegenheid, inkomensarmoede, voedselzekerheid en ondervoeding worden
				gemeten. Belanghebbenden zoals het lokale bedrijfsleven, lokale
				kennisinstellingen en maatschappelijk middenveld worden zoveel mogelijk
				betrokken als partners bij de uitvoering en als informatiebron.
 
 228, 245, 248
 
 Welke landen nemen deel aan de pilot
				 vrijheid van godsdienst?
 
 
 Is al bekend welke vijf landen uitgekozen
				 zijn voor de uitbreiding van pilot godsdienstvrijheid?
 
 
 Wanneer worden de definitieve landen voor
				 de pilot godsdienstvrijheid bekend gemaakt? Op basis van welke criteria worden
				 deze landen geselecteerd?
 
 
 De pilot loopt op dit moment in Egypte, China, India, Kazachstan
				en Eritrea. De evaluatie hiervan en de selectie van de nieuwe pilotlanden
				zullen medio november aan uw Kamer bekend gemaakt worden. Zij zijn geselecteerd
				op basis van consultaties en aanbevelingen van mensenrechtenorganisaties, de
				aard en ernst van de situatie, de aanwezigheid van een maatschappelijk
				middenveld, de mogelijkheid om een verschil te maken, de aanwezigheid van en de
				capaciteit van de post en de focus en aanbevelingen van EU en VS.
 
 229, 237, 246
 
 Welke landen nemen deel aan de pilot
				 maatschappelijk verantwoord ondernemen?
 
 
 Waarom wordt de pilot maatschappelijk
				 verantwoord ondernemen uit het mensenrechtenfonds betaald? Om welk bedrag gaat
				 het?
 
 
 Is al bekend welke landen zijn uitgekozen
				 voor de pilot MVO?
 
 
 Intensivering van het beleid ter bevordering van mensenrechten in
				het kader van MVO is eind 2009 met succes ingezet door de Nederlands ambassades
				in Abu Dhabi, Ankara/Istanbul, Bogota, Brasilia, Moskou, New Delhi, Peking en
				Pretoria. Bij het maken van de selectie is rekening gehouden met de
				geografische spreiding en de intensiteit van de handelsbetrekkingen met deze
				landen. Doel van de beleidsintensivering is de samenwerking met het
				bedrijfsleven ten aanzien van MVO-activiteiten gericht op de verbetering van
				mensenrechten te intensiveren.
 De beleidsintensivering in deze pilot-landen krijgt gestalte door dit onderwerp op te nemen
				in de beleidsdialoog, door het organiseren van multi-stakeholder-bijeenkomsten rondom dit thema en door
				intensiever met het Nederlandse bedrijfsleven samen te werken op dit thema. Van
				de ambassadesposten wordt verwacht dat zij op een open en constructieve wijze
				de samenwerking tussen autoriteiten en bedrijven zullen faciliteren om
				gezamenlijk mensenrechten naar een hoger plan te tillen.
 Slechts een aantal van de pilotposten heeft een beroep gedaan op
				het Mensenrechtenfonds in het kader van de pilot, bijv. voor het organiseren
				van een seminar over MVO en mensenrechten of het vervaardigen van een brochure.
				Ik verwijs naar de mensenrechtenrapportage 2010 waarin een aantal van de door
				de ambassades ondernomen activiteiten is genoemd. De kosten bedragen in totaal
				nog geen € 50 000 over de afgelopen 2 jaar.
 Zoals aangegeven in de geactualiseerde mensenrechtenstrategie zal
				de beleidsintensivering worden uitgebreid naar meer posten die een
				handelsbevorderende rol spelen, in het bijzonder de landen waarmee Nederland
				een intensieve energierelatie heeft. Voor het eind van dit jaar wordt besloten
				welke landen dit betreft.
 
 
 230, 238
 
 Zal het VN-raamwerk van Ruggie ook een
				 verplichtend karakter krijgen? Indien nee, waarom niet?
 
 
 Worden bij de bijeenkomsten over het
				 Ruggie-raamwerk ook maatschappelijke organisaties betrokken?
 
 
 
 In de geactualiseerde mensenrechtenstrategie «Verantwoordelijk
				 voor vrijheid: mensenrechten in het buitenlands beleid» (kamerstuk
				 32 735, nr. 1) is aangegeven
				 dat Nederland zich actief inzet voor de verdere acceptatie en implementatie van
				 het «Ruggie»-raamwerk, zowel in VN-verband als nationaal. Ruggie’s
				 uitgangspunten hebben geen verplichtend karakter. Zij sporen bedrijven aan de
				 risico’s van hun activiteiten op de mensenrechtensituatie inzichtelijk te
				 maken en daarmee nadelige effecten te voorkomen.
 De regering zal enkele bijeenkomsten organiseren met het
				 Nederlands bedrijfsleven over de toepassing van het «Ruggie»-raamwerk. De
				 eerste bijeenkomst vindt plaats in december. Bij deze bijeenkomsten worden ook
				 maatschappelijke organisaties betrokken. Voornamelijk de elementen van «due
				 diligence» en «human rights impact assessments» zullen tijdens deze
				 bijeenkomsten onder de aandacht worden gebracht.
 
 
 232
 
 Kan een toelichting gegeven worden wat de
				 regionale organisatie «Organisation of American States» is en hoeveel budget
				 Nederland hieraan bijdraagt? Waarom levert Nederland een bijdrage aan deze
				 organisatie?
 
 
 De OAS is een belangrijke regionale organisatie op het Westelijk
				Halfrond en is als zodanig van bijzonder belang voor de Caribische delen van
				het Koninkrijk. De OAS speelt een belangrijke controlerende en normstellende
				rol op het gebied van mensenrechten, democratisering en verkiezingswaarneming.
				Nederland richt zich op versterking van de Inter-Amerikaanse
				mensenrechtencommissie van de OAS (IACHR). IACHR onderzoekt
				mensenrechtenschendingen en rapporteert hierover. De Nederlandse bijdrage voor
				2011 en 2012 samen is € 500 000. Nederland zet, conform de OS focusbrief,
				specifiek in op het tegengaan van discriminatie op basis van seksuele
				oriëntatie.
 Nederland geeft verder steun aan de OAS «Mission to Support the
				Peace Process» in Colombia. Deze OAS-missie monitort enerzijds de
				demobilisatie en re-integratie van para-militairen en strijders en anderzijds
				de restitutie van grond aan de slachtoffers van het conflict. Voor 2011
				bedraagt de Nederlandse steun € 1,600,000 en bij ongewijzigde wisselkoers is
				dat voor 2012 hetzelfde.
 
 233
 
 Kunt u nader ingaan op de landen die
				 zitting hebben in de Group of Friends of Responsibility to Protect en de rol
				 die Nederland daarin speelt, mede in het licht van de regeringsreactie op het
				 AIV-advies?
 
 
 
 De Group of Friends on Responsibility to Protect bestaat uit 36
				 landen uit de verschillende regio’s in de wereld. Het is een informele groep
				 voorgezeten door Rwanda en Nederland, die probeert om het beginsel van
				 Responsibility to Protect verder in te bedden in het werk van de Verenigde
				 Naties. Als co-voorzitter faciliteert Nederland de informele vergaderingen, en
				 lobbyt namens de groep bij de verschillende delen van de Verenigde Naties en
				 andere lidstaten.
 In september was Nederland mede-gastheer van de recentste
				 ministeriële bijeenkomst over Responsibility to Protect in New York.
 
 
 234
 
 Kunt u concreet aangeven wat Nederland
				 heeft bereikt in haar hoedanigheid als Co-voorzitter van de Group of Friends of
				 Responsibility to Protect (R2P) in 2011 ten aanzien van het creëren van
				 draagvlak voor en operationalisering van het principe van R2P?
 
 
 
 De Group of Friends heeft in februari 2011 in een vroeg stadium
				 aandacht gevraagd voor de situatie in Libië met een verklaring, waarin onder
				 andere de overheid van Libië werd opgeroepen om de eigen bevolking te
				 beschermen en de internationale gemeenschap werd geattendeerd op de
				 verantwoordelijkheid voortkomend uit Responsibility to Protect. Dit heeft ertoe
				 bijgedragen dat de Veiligheidsraad het principe van Responsibility to Protect
				 heeft opgenomen in resolutie 1973 over Libië.
 Ook hebben de Friends het Global Centre for Responsibility to
				 Protect ondersteund, dat bijdraagt aan voortdurende aandacht voor het onderwerp
				 (onder andere door regelmatige bijeenkomsten met de VN, voorstanders en
				 sceptici). De Friends droegen verder bij aan de instelling van de Speciale
				 Adviseurs voor de Preventie van Genocide en Responsibility to Protect en aan
				 versterking van de early-warning systemen van de VN. Ook preventieve aspecten
				 van Responsibility to Protect kregen meer aandacht door druk van Nederland en
				 de Friends. De capaciteit op dit gebied is uitgebreid als gevolg van onder
				 andere Nederlandse steun.
 
 
 235
 
 Wat zijn de concrete voornemens van
				 Nederland voor het Co-voorzitterschap in 2012 van de Group of Friends of
				 Responsibility to Protect?
 
 
 Nederland wil dat Responsibility to Protect beter wordt ingebed
				in de reguliere werkzaamheden van het gehele VN-systeem. Vooral inzet voor
				preventieve aspecten van Responsibility to Protect moet in de VN meer aandacht
				krijgen. Nederland zal hier met de vriendengroep op aandringen. Ook streeft
				Nederland meer overeenstemming na over controversiële onderdelen van de
				uitwerking van het principe, zoals sancties, de rol van het Internationaal
				Strafhof en de randvoorwaarden voor militair ingrijpen. De speciale adviseur
				van de SGVN en het Global Centre for Responsibility to Protect spelen een
				belangrijke rol om voortgang op deze thema’s mogelijk te maken.
 
 240
 
 Hoeveel geld gaat er via de Nederlandse
				 ambassades en het mensenrechtenfonds naar civil society in Iran in 2011 en
				 2012? Hoe is het opgesplitst per thema? Wat voor soort activiteiten zijn
				 dit?
 
 
 Via de Nederlandse ambassade in Teheran gaat jaarlijks ongeveer
				EUR 6 à 700 000,– naar civil society projecten. In 2011 komt daar vanuit
				centrale middelen EUR 1 326 000,– bij en in 2012 ruim 1.2 miljoen. De
				uiteindelijke cijfers voor 2012 zijn prognoses die nog kunnen wijzigen, onder
				meer vanwege de vraag naar projectfinanciering.
 Met deze middelen worden activiteiten van zowel Iraanse als
				internationale ngo's ondersteund, in Iran zelf en in de diaspora. Daarnaast
				vindt financiering plaats van een aantal activiteiten onder beheer van
				VN-organisaties. De ondersteunde initiatieven richten zich onder andere op
				(Afghaanse) vluchtelingen in Iran, vaardighedentraining van (vrouwelijke)
				kostwinners in minderheidsgroepen en internetvrijheid. Ook worden op dit moment
				twee regionale initiatieven ondersteund in Iran, Afghanistan en Tajikistan voor
				een totaal van EUR 562 075.
 
 
 242, 243, 244
 
 Heeft de regering een beleid voor
				 bevordering van MVO voor ondernemingen die actief zijn in de fossiele en
				 energetische grondstoffen zoals steenkolen en olie, gegeven het feit dat deze
				 grondstoffen niet worden behandeld in de Grondstoffennotitie?
 
 
 In hoeverre vallen de Voluntary Principles
				 on Human Rights en Security, waar Nederland lid van is, onder het mandaat van
				 de minister van Buitenlandse Zaken, dan wel de minister van Economische Zaken,
				 Landbouw en Innovatie? Rekent u deze Voluntary Principles ook onder de MVO
				 instrumenten die u via de posten bij Nederlandse ondernemingen van plan bent te
				 bevorderen?
 
 
 Hoe bent u voornemens het Ruggie Framework
				 en de Voluntary Principles ter sprake te brengen in door u voorgenomen dialoog
				 met maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven over duurzame energie-
				 grondstoffenvoorzieningszekerheid?
 
 
 Nederland zet actief in op Maatschappelijk Verantwoord
				Ondernemen, waarbij de OESO-richtlijnen leidend zijn. Dit geldt ook voor de
				fossiele en energetische grondstoffenindustrie. Zich bewust van de
				omstandigheden waaronder deze sector dikwijls opereert steunt de overheid
				specifieke initiatieven in aanvulling op de OESO-richtlijnen. Een voorbeeld
				daarvan is de jarenlange Nederlandse steun aan het Extractive Industries
				Transparency Initiative (EITI). De regering heeft recent een nieuwe meerjarige
				bijdrage toegezegd voor het secretariaat van het EITI ter hoogte van 1,250,000
				USD voor de periode 2011 – 2014; ook heeft Nederland een bedrag van 1,500,000
				USD gestort in het EITI Multi-Donor Trust Fund (MDTF) dat door de Wereldbank
				wordt beheerd.
 De Voluntary Principles on Security and Human Rights (VP’s) is
				een ander voorbeeld van een sector-specifiek initiatief dat Nederland steunt.
				Dit initiatief, dat zich richt op bevordering van respect voor mensenrechten
				bij de beveiliging van bedrijfsterreinen en -installaties, geeft praktische
				invulling van wat op meer algemene wijze ligt omsloten in de OESO-richtlijnen.
				De VP’s worden als MVO-instrument bevorderd via posten in landen waarvoor de
				VP’s van toegevoegde waarde kunnen zijn en waarvan bekend is dat er
				Nederlandse bedrijven opereren, zoals Nigeria.
 De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie is
				eerstverantwoordelijk ten aanzien van de VP’s en stemt hierover nauw af met
				de Minister van Buitenlandse Zaken.
 In het kader van het streven naar meer rekenschap –
				«accountability» – heeft Nederland zijn steun uitgesproken voor een pilot
				project ter ontwikkeling van indicatoren voor de praktische naleving van de
				Voluntary Principles. Dit project, waaraan VP-leden uit zowel bedrijven,
				overheden als NGO’s meedoen, zal volgend jaar van start gaan. Het naleven van
				de VP’s en het Ruggie-Raamwerk ligt primair bij de bedrijven zelf. Daarnaast
				worden in bijeenkomsten met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven
				over duurzame grondstoffen- en energievoorzieningszekerheid daar waar van
				toepassing de VP’s en het Ruggie-raamwerk betrokken.
 
 247
 
 Op welke manier geeft de regering invulling
				 aan de motie Van Bommel (
 
 32 753, nr. 18
 
 ) waarin de regering wordt opgeroepen om ook prioriteit te geven aan
				 «recht op vereniging en vergadering» naast het «recht op vrije
				 meningsuiting»?
 
 
 
 Vrijheid van vereniging en vergadering is een essentieel recht
				 waar Nederland zich binnen de internationale gemeenschap hard voor maakt. Zowel
				 in EU als in VN verband ziet Nederland er op toe dat dit recht voldoende tot
				 uiting komt in de praktijk. Dit blijkt onder andere uit de steun die Nederland
				 verleende aan het bijeenroepen van een panel over de bescherming van de rechten
				 van de mens in de context van vreedzame demonstraties (decision 17/120 van de
				 VN-Mensenrechtenraad). Daarnaast heeft Nederland bijvoorbeeld bij het
				 landenexamen (UPR) van Syrië de vrijheid van vergadering ter sprake
				 gebracht.
 Zoals ook genoemd in de mensenrechtenstrategie, zet Nederland
				 zich binnen verschillende thema’s extra in voor de vrijheid van vereniging en
				 vergadering. Zo maakt Nederland zich in Oost-Europa sterk voor het recht op
				 vergadering van LHBT-personen en streeft Nederland in het kader van bevordering
				 van fundamentele arbeidsnormen ook naar vrijheid van (vak)vereniging.
 
 
 249
 
 Hoe staat het met de opbouw van het
				 mensenrechten-protectiesysteem voor/van ambassades?
 
 
 Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een wereldwijd te
				gebruiken handboek voor EU-ambassades samengesteld, dat in het Engels en Frans
				is uitgegeven. Hierin is voor ambassades een breed pakket aan mogelijkheden
				beschreven om nationale mensenrechtenprotectiesystemen in hun land van
				accreditatie te versterken. Voorbeelden van dergelijke protectiesystemen zijn
				verschillende nationale sectoren in een land, zoals nationale
				mensenrechteninstituten, juridische instituten, veiligheidssectoren als
				bijvoorbeeld politie en leger, parlementen, centrale en decentrale overheden en
				het maatschappelijk middenveld. Het handboek is bedoeld om bijvoorbeeld te
				helpen bij het identificeren van een mensenrechtenstrategie, bij interventies
				en bij het bepalen welke projecten financieel gesteund kunnen worden. Het
				handboek is aan een groot aantal EU-ambassades gestuurd, en wordt door
				EU-diplomaten gebruikt als achtergrond voor mensenrechtenwerk in het veld.
				Gezien de interesse van het maatschappelijk middenveld voor het handboek is het
				ook onder NGO’s verspreid, en kunnen lokale NGO’s een digitale versie
				beschikbaar stellen op hun websites.
 
 250
 
 In welke landen worden hoeveel rechtszaken
				 gevolgd door ambassadepersoneel?
 
 
 Daarvan zijn geen cijfers beschikbaar. Gezien het aantal van ca.
				750 nieuwe gedetineerden per jaar en een totale populatie van ca. 2 500
				Nederlandse gedetineerden in het buitenland, is het onmogelijk alle processen
				bij te wonen. Ambassades maken de afweging of het bijwonen van een rechtszaak
				zinvol is of niet. Het spreekt voor zich dat de ambassade vooral bij
				publicitair, politiek of anderszins zwaarwegende processen (bijvoorbeeld zaken
				waarin de doodstraf kan worden opgelegd), in persoon aanwezig is.
 
 251
 
 Waarom wordt de aandacht voor mensenrechten
				 bij partnerbezoeken geconditionaliseerd? Welke criteria worden gehanteerd om te
				 bepalen of dit relevant is of niet?
 
 
 Nederland heeft aandacht voor de mensenrechtensituatie
				wereldwijd. Per geval wordt bekeken wat de meest efficiënte wijze van handelen
				is. De afweging die gemaakt wordt is door wie, en in welk forum op de meest
				effectieve manier aandacht kan worden gevraagd voor een bepaalde situatie. Dat
				kan variëren van ambtelijk tot politiek niveau, en van een optreden in EU- of
				VN verband tot het agenderen van mensenrechten bij een bilateraal bezoek.
 
 252
 
 Hoe verhoudt «een restrictief en
				 transparant» wapenexportbeleid zich tot het eveneens uitgesproken voornemen om
				 de positie van de Nederlandse wapenindustrie te versterken?
 
 
 Nederland voert een restrictief en transparant wapenexportbeleid,
				waardoor onze export op een verantwoorde wijze plaatsvindt. De Nederlandse
				wapenexport voldoet aan de criteria zoals in Europees verband overeengekomen in
				het Gemeenschappelijk Standpunt inzake Wapenexport. De regering zet in op
				verdere harmonisatie, transparantie en een uniforme en strikte uitvoering van
				het Europese wapenexportbeleid. Deze inzet vertaalt zich in de eigen
				verantwoordelijkheid voor het Nederlandse wapenexportbeleid en het creëren en
				bewaken van een level playing field voor de
				Nederlandse defensie-industrie. De sector kenmerkt zich door technologisch
				hoogwaardige productie, frequente innovatie en hoog opgeleid personeel, een
				combinatie die borg staat voor producten van hoge kwaliteit die ook in het
				buitenland aftrek vinden. Harmonisatie van de Europese regelgeving en gelijke
				beoordeling van vergunningaanvragen binnen de EU is van belang om Nederlandse
				bedrijven dezelfde uitgangspositie te kunnen garanderen als andere bedrijven
				binnen de Europese defensie-industrie.
 
 253, 254
 
 De uitgaven in 2011 voor artikel 1.1
				 (Internationale rechtsorde) zijn fors hoger dan voorzien in de begroting 2011.
				 Waarom is hiervoor gekozen?
 
 
 De uitgaven voor artikel 1.1
				 (Internationale rechtsorde) zijn hoger voorzien voor 2012 dan in de begroting
				 van 2011 voorzien. Waarom is hiervoor gekozen? Waar wordt het extra geld aan
				 uitgegeven?
 
 
 Deze stijging komt deels door een technische omsleuteling in de
				begroting, waardoor de OESO-uitgaven nu ook onder artikel 1.1. vallen, en deels
				door de ophoging van de verdragscontributies voor de Verenigde Naties.
 
 255
 
 Welke landen zal de
				 Mensenrechtenambassadeur in 2012 bezoeken?
 
 
 Het reisschema van de landen die de Mensenrechtenambassadeur
				(MRA) zal aandoen, wordt in grote mate bepaald door actuele ontwikkelingen. Het
				geplande reisschema voor 2012 bevat Indonesië, Colombia en Saoedi Arabië en
				zal nog worden uitgebreid.
 
 258
 
 Wat zijn de totale kosten van het NAVO
				 hoofdkwartier? Hoeveel daarvan wordt door Nederland betaald?
 
 
 De totaalkosten voor de nieuwbouw van het NAVO hoofdkwartier
				worden geraamd op ca. 1,050 miljard euro. Onder de bondgenoten zijn afspraken
				gemaakt over een verdeelsleutel, volgens welke Nederland ca. 3,8% bijdraagt. Op
				basis daarvan houdt Nederland rekening met een totale bijdrage aan de kosten
				van 40 miljoen euro. Nederland volgt de ontwikkeling van dit project op de voet
				in het toezichthoudende NAVO-comité. Daarnaast heeft Nederland een
				vertegenwoordiger in het team dat diverse technische aspecten van de bouw
				bewaakt.
 
 
 259
 
 Welke instrumenten worden ingezet om
				 respect voor mensenrechten te garanderen in landen waarmee wordt samengewerkt
				 bij de bestrijding van internationaal terrorisme? Neemt de regering ook
				 maatregelen indien blijkt dat dergelijke landen zich schuldig maken aan
				 mensenrechtenschendingen?
 
 
 Nederland draagt in bilaterale en multilaterale contacten het
				standpunt uit dat terrorismebestrijding in overeenstemming moet zijn met
				mensenrechten. Ook investeert Nederland in capaciteitsopbouw in voor
				Nederlandse veiligheid prioritaire landen zoals Algerije, Afghanistan, Jemen,
				Marokko en Pakistan, o.a. om te waarborgen dat deze landen in de bestrijding
				van terrorisme internationale mensenrechtenstandaarden respecteren. Zo
				ontwikkelt de Zuid-Afrikaanse NGO Institute for Security Studies – mede door
				Nederland gefinancierd – opleidingsprogramma’s voor professionals
				(politieagenten, officieren van justitie) in landen in Afrika met ruime
				aandacht voor de rechten van de mens.
 Mensenrechten staan ook centraal in de EU-Strategie voor
				terrorismebestrijding. In partnerschapsovereenkomsten met derde landen neemt de
				EU clausules op voor de bescherming van mensenrechten bij
				terrorismebestrijding. In VN-verband zet Nederland zich verder in voor de
				uitvoering van de «Wereldwijde Strategie tegen Terrorisme,» die in 2006 met
				unanimiteit werd aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde
				Naties. Bevordering van mensenrechten in de context van terrorismebestrijding
				is één van de pijlers van deze strategie. Indien landen zich schuldig maken
				aan mensenrechtenschendingen zal Nederland zich daartegen uitspreken en
				maatregelen nemen. Om het effect van de maatregelen te versterken gaat de
				voorkeur uit naar maatregelen in EU en/of VN-verband.
 
 260
 
 Op welke wijze gaat u de maatschappelijke
				 dialoog in Nederland over de NAVO-agenda en de Posture Review vormgeven? Welke
				 maatschappelijke organisaties worden hierbij mogelijk betrokken?
 
 
 De minister van Defensie en de minister van Buitenlandse Zaken
				streven ernaar later dit najaar een publieksbijeenkomst over de NAVO
				Defence and Deterrence Posture Review te
				organiseren. De voorbereidingen hiervoor zijn van start gegaan. De bijeenkomst
				is erop gericht vertegenwoordigers van een breed scala aan politieke partijen,
				maatschappelijke organisaties, experts en de media in debat te laten gaan over
				de posture review.
 
 261
 
 Wat zijn de te bereiken doelen van het
				 Nederlands voorzitterschap van de Nuclear Suppliers Group (NSG) dat tot en met
				 juni 2012 wordt bekleed? Wat is uw oordeel over de toekomst van de NSG? Welke
				 nieuwe rol moet het exportcontrole regime in uw ogen spelen?
 
 
 Tijdens de plenaire vergadering van de NSG in Noordwijk in juni
				2011 is een belangrijke doelstelling van het Nederlands voorzitterschap reeds
				gehaald, te weten de aanscherping van de richtlijnen van de export van
				gevoelige verrijkings- en opwerkingstechnologie.
 Daarnaast werkt het Nederlands voorzitterschap aan een
				outreach-beleid voor de NSG. De bedoeling daarvan is de dialoog over het
				tegengaan van proliferatierisico’s bij de export van nucleaire goederen
				intensiveren en verbeteren met landen die niet deelnemen aan de NSG, inclusief
				de drie niet-NPV landen India, Pakistan en Israël.
 Tenslotte is een belangrijk doel van het resterende deel van het
				Nederlands voorzitterschap om de opkomende discussie over de toekomstige rol
				van de NSG, als belangrijk onderdeel van het exportcontrole regime, in goede
				banen te leiden. De Nuclear Suppliers Group staat op een belangrijk moment van
				zijn bestaan. De internationale context waar enerzijds sprake is van toenemende
				proliferatierisico’s en anderzijds van toenemende interesse in het
				ontwikkelen van civiel nucleaire energie, en dus van handel in goederen die dit
				toelaten, is een grote uitdaging voor de NSG. Er dienen stappen gezet te worden
				zodat de NSG ook in de komende jaren effectief kan blijven optreden tegen
				proliferatie terwijl tegelijkertijd handel in nucleair gerelateerde goederen
				mogelijk blijft. Het vinden van de juiste balans hierin is van belang voor de
				toekomstige relevantie van de NSG. Met het oog hierop heeft Nederland
				recentelijk twee seminars georganiseerd. Dit thema zal ook in de nabije
				toekomst aandacht vergen.
 
 262
 
 Wat bedoelt de regering concreet met
				 «vergroten impact OS-inspanningen tegen radicalisering»?
 
 
 De Nederlandse OS-inspanningen in en voor landen als Somalië,
				Jemen, Pakistan en Afghanistan hebben allereerst tot doel ontwikkeling en
				stabiliteit te bevorderen. Deze kunnen indirect bijdragen aan het tegengaan van
				radicalisering. Het kan hierbij gaan om een breed scala aan activiteiten,
				gericht op sociale cohesie, politieke participatie, positie van jongeren en
				vrouwen, versterking van de rechtsstaat, economische ontwikkeling,
				conflictpreventie etc. Nederland investeert daarnaast in projecten die het
				tegengaan van radicalisering als hoofddoelstelling hebben (bijv. gericht op
				onderwijsinstellingen in Indonesië en media in Pakistan). Het Nederlands
				veiligheidsbelang is leidend bij de keuze van de landen waarin deze projecten
				worden uitgevoerd. Zo wordt op directe en indirecte wijze nagestreefd de impact
				van OS-inspanningen op radicalisering te vergroten.
 
 263
 
 Op welke wijze wilt u de IAEA
				 versterken?
 
 
 De centrale rol van het IAEA als «uitvoerend orgaan» van het
				Non-Proliferatie Verdrag blijft van groot belang, met name als objectieve
				internationale waakhond ten aanzien van nucleaire proliferatie. Nederland acht
				het van belang dat het Atoomagentschap nu en in de toekomst over voldoende
				middelen (financieel en personeel) beschikt om zich van deze taak te kunnen
				kwijten. Nederland is sinds september 2009 lid van de Bestuursraad van het IAEA
				en zet zich hier nadrukkelijk voor in. De Tweede Kamer is uitgebreid
				geïnformeerd over de Nederlandse prioriteiten tijdens het lidmaatschap van de
				IAEA Bestuursraad (TK, vergaderjaar 2009–2010, 21501–02, nr. 931).
 Nederland draagt naast de reguliere jaarlijkse bijdrage aan het
				Agentschap vrijwillig € 750 000 bij aan het Nuclear
				Security Fund voor drie jaar. Daarnaast draagt Nederland € 100 000
				per jaar bij aan het Member States Support Program
				dat onderzoek doet naar de verbetering van safeguards . Ten slotte heeft Nederland in augustus 2011
				besloten tot een incidentele bijdrage van € 100,000 voor de bevordering van
				de ratificatie door alle lidstaten van een Additioneel Protocol als onderdeel
				van de IAEA safeguards standaard.
 
 264
 
 Om welke landen gaat het en welke sancties
				 worden bedoeld bij een eventueel pleidooi voor sanctiemaatregelen en gebruik
				 maken van sanctie-instrumenten om landen die zich niet conformeren aan
				 verdragsverplichtingen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij het nucleaire
				 programma van Iran.
 
 
 Nederland pleit voor sanctiemaatregelen en gebruik van
				sanctie-instrumenten tegen landen waarvan het IAEA en de VN Veiligheidsraad
				vaststellen dat zij niet aan hun verplichtingen in het kader van het
				non-proliferatieverdrag voldoen. Momenteel gaat het naast Iran om Syrië en
				Noord-Korea. In voorkomende gevallen, wanneer de VNVR zijn verantwoordelijkheid
				niet neemt, kan de EU zelfstandig maatregelen treffen. Het gaat zowel in VN-
				als EU-verband bijvoorbeeld om visumrestricties en tegoedenbevriezing met
				betrekking tot verantwoordelijke personen en instellingen en om maatregelen die
				de proliferatie van materialen en technologie praktisch bemoeilijken.
 
 265
 
 Wat is de huidige stand van zaken bij het
				 streven van de Nederlandse regering om Iraanse studenten niet in de gelegenheid
				 te stellen om door middel van een studie hier kennis te vergaren over nucleaire
				 technologie?
 
 
 Op grond van VN Veiligheidsraadresolutie 1737 verbiedt de
				sanctieregeling Iran het toelaten van Iraniërs tot proliferatiegevoelige
				studies zonder dat deze beschikken over een ontheffing. Het
				ontheffingsinstrument wordt in combinatie met een strikt visumbeleid ingezet om
				verwerving van genoemde kennis te voorkomen. Tegelijkertijd werkt het kabinet
				aan een wettelijke regeling om te toegang van buitenlandse studenten tot
				proliferatiegevoelige studies in het algemeen te reguleren.
 
 266
 
 Bent u van plan resolutie 1737, via de EU,
				 uit te breiden voor landen als bv. Libanon?
 
 
 VNVRES 1737 is specifiek gericht op Iran. Indien daartoe
				aanleiding bestaat zal Nederland zich inzetten voor een vergelijkbare resolutie
				gericht op andere landen.
 
 267
 
 Kunt u een detailoverzicht geven van alle
				 betrekkingen met Iran?
 
 
 
 De bilaterale betrekkingen tussen NL en Iran worden gedomineerd
				 door een aantal zorgwekkende internationale dossiers als het nucleaire
				 programma van Iran, de rol van Iran in de regio en de mensenrechtensituatie in
				 het land. Ten aanzien van deze dossiers maakt NL zich in EU- en
 VN-verband hard Iran tot een andere koers te dwingen.
 
 
 De bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Iran zijn dan
				 ook beperkt. De diplomatieke relatie die Nederland met Iran onderhoudt dient
				 momenteel – naast de reguliere verplichtingen die een diplomatieke betrekking
				 met een ander land met zich meebrengt – met name om:
 
 
 1.
 Iran aan te spreken op de zorg die Nederland heeft over
						bovengenoemde dossiers;
 
 
 2.
 Een consulaire dialoog te voeren over de bipatride
						gedetineerden in Iran.
 
 
 Op andere terreinen zijn de betrekkingen minimaal, bijvoorbeeld
				 m.b.t. de handel tussen Nederland en Iran. De nucleair gerelateerde sancties
				 (VN en EU) hebben ertoe geleid dat de Nederlandse regering sinds 2007 de handel
				 met Iran niet langer bevordert. Er heeft in beperkte mate en onder de sancties
				 toegestane handel plaats tussen Nederland en Iran.
 
 
 
 268
 
 Op welke wijze wilt u bevorderen dat India
				 en Pakistan in het mondiale non-proliferatiestelsel worden betrokken?
 
 
 Nederland acht het van belang dat India en Pakistan zich
				aansluiten bij het Non-Proliferatie Verdrag en draagt dit uit in de bilaterale
				en multilaterale contacten met deze twee landen. In contacten met de twee
				landen wordt deze boodschap ook telkens overgebracht, laatstelijk tijdens een
				bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken aan zijn Indiase counterpart en
				in een gesprek met de Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken
				en marge van de AVVN. Daarnaast benadrukt Nederland
				het belang van het betrekken van, en het aangaan van een dialoog met India en
				Pakistan over non-proliferatie. De deelname van India en Pakistan aan de door
				de Verenigde Staten georganiseerde Nuclear Security
				Summit in april 2010 en de jaarlijkse bijeenkomsten tussen de
				Nuclear Suppliers Group (NSG) en deze twee landen
				zijn daar een goed voorbeeld van.
 
 269
 
 Welke stappen worden er concreet gezet door
				 het kabinet op het gebied van conventionele wapenbeheersing en mondiale
				 nucleaire ontwapening?
 
 
 Op beide terreinen voert Nederland actief beleid. Wat betreft
				nucleaire ontwapening verwijs ik naar de beantwoording van de vragen 107, 121
				en 123.
 Wat betreft conventionele wapenbeheersing geldt allereerst dat
				Nederland de eigen wapenexport toetst aan de acht criteria van het Europese
				Gemeenschappelijk Standpunt inzake Wapenexport. Verder is Nederland partij bij
				het Wassenaar Arrangement, een wapenexportregime voor conventionele wapens, dat
				ten doel heeft de destabiliserende accumulatie van wapens te voorkomen. Ook is
				Nederland partij bij de Conventie inzake Clustermunitie (CCM), het
				Anti-personeelsmijnenverdrag (Ottawa Verdrag) en de Conventie inzake
				Conventionele Wapens (CCW). Onder deze verdragen verplichten partijen zich
				bepaalde wapens niet meer te gebruiken, te produceren of te verhandelen.
 Nederland speelt een actieve rol in de totstandkoming van het VN
				Wapenhandelverdrag (ATT). Dit verdrag moet door de toetsingscriteria voor
				wapentransacties en de vereisten van transparantie in conventionele wapenhandel
				bijdragen aan grotere wereldwijde stabiliteit. Tenslotte poogt Nederland met
				een aantal andere landen de Ontwapeningsconferentie in Genève nieuw leven in
				te blazen onder meer door deelname aan discussies hierover in relevante fora en
				via resoluties in de Eerste Commissie van de AVVN.
 
 271
 
 Op welke manier zal Nederland in zijn
				 bijdragen aan multilaterale instellingen ook op dat niveau en via die
				 geldstromen duurzaamheid en duurzame ontwikkelingen elders bevorderen?
 
 
 Duurzaamheid is één van de criteria waarop strategische
				plannen, werkprogramma’s en financieringsverzoeken van multilaterale
				organisaties worden getoetst, zowel wat betreft specifieke projecten en
				programma’s als algemene vrijwillige bijdragen. Duurzaamheidsstrategieën
				worden besproken in het jaarlijks beleidsoverleg met de multilaterale
				organisaties, en krijgen aandacht bij de beoordeling van jaarverslagen en
				evaluatierapporten.
 Nederland draagt via het United Nations Development Programme
				(UNDP) bij aan programma’s en beleid op het gebied van duurzame ontwikkeling
				in 177 landen. De Nederlandse bijdragen aan multilaterale organisaties helpen
				bij de ontwikkeling, verspreiding en integratie van standaarden en
				grondbeginselen op het gebied van duurzame ontwikkeling, in met name
				ontwikkelingslanden. Via het United Nations Environment Programme (UNEP) draagt
				Nederland bij aan de verspreiding en integratie van duurzame
				ontwikkelingsprincipes op strategisch niveau. Nederland draagt ook via andere
				VN organisaties en Internationale Financierings Instellingen bij aan de
				bevordering van duurzame ontwikkelingsconcepten en principes.
 
 272
 
 Kunt u een toelichting geven op de middelen
				 voor onderwijs ter bevordering van veiligheid en rechtsorde?
 
 
 De middelen voor onderwijs ter bevordering van veiligheid en
				rechtsorde bedragen EUR 30 miljoen per jaar voor de periode 2012–2014 ten
				behoeve van het UNICEF-programma Peacebuilding and
				Education.
 
 273, 277
 
 Is het de bedoeling van de regering dat de
				 dialoog met het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld rond
				 grondstoffen wordt uitgebreid met andere producten dan alleen kolen?
 
 
 Kunt u aangeven hoe de «Dialoog met het
				 bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld voor bevordering van de lange
				 termijn en duurzame energie- grondstoffen-voorzieningszekerheid» vorm krijgt?
				 Wat zijn de verwachte resultaten, welke frequentie heeft deze dialoog en hoe
				 wordt bepaald welke actoren worden betrokken?
 
 
 
 Ja.
 Over uitvoering van de Grondstoffennotitie vindt geregeld
				 overleg plaats met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke
				 organisaties. Dit geschiedt zowel in kennisplatforms als het Platform
				 Materiaalschaarste, waar het bedrijfsleven en academische instellingen deel van
				 uitmaken, alsook apart per thema.
 
 Het doel van de dialoog is duurzame lange termijn winning van
				grondstoffen te agenderen, bewustwording van de urgentie en inzicht in de
				grondstoffenproblematiek te bevorderen en te komen tot oplossingen. Daarbij
				zijn geopolitiek, internationale veiligheid en stabiliteit, en de allocatie en
				distributie van grondstoffen voor Buitenlandse Zaken de eerste prioriteit.
 
 274
 
 Staat het MATRA-programma voor goed bestuur
				 in Oost-Europese landen met een toetredingsperspectief ook open voor projecten
				 van en met civil society organisaties in deze landen, in het bijzonder
				 organisaties actief op terreinen van mensenrechten en vredesopbouw?
 
 
 Ja. Een deel van de Matra-middelen is gedelegeerd aan Nederlandse
				ambassades in landen met een toetredingsperspectief. De ambassades kunnen
				hiermee projecten van het lokaal maatschappelijk middenveld ondersteunen,
				waaronder projecten op het gebied van mensenrechten en vredesopbouw.
 
 275
 
 De MvT spreekt over vrede en veiligheid en
				 prioritaire gebieden. Betreft dit landen uit de Focusbrief? Zo nee, welke
				 gebieden zijn dat en waarom zijn deze prioritair?
 
 
 Ja, voor de inzet van OS-middelen betreft dit de landen uit de
				Focusbrief. Daarnaast worden specifieke bedragen genoemd voor het
				MATRA-programma voor goed bestuur in Oost-Europese landen met
				toetredingsperspectief en voor maatschappelijke en overige hervormingen in de
				Arabische regio. Tot slot, draagt NL bij aan crisisbeheersingsoperaties in o.a.
				Afghanistan, Kosovo, Palestijnse gebieden, en Zuid-Soedan.
 
 276
 
 Hoe zal door de regering systematisch
				 invulling worden gegeven aan de verplichting onder het meest recentelijk tot
				 stand gekomen ontwapeningsverdrag, de Conventie over Cluster Munitie, om landen
				 die het verdrag nog niet getekend hebben het gebruik van clustermunitie te
				 ontmoedigen en aan te moedigen partij te worden bij dit verdrag?
 
 
 Op de Staten Partijen bij de Conventie inzake Clustermunitie
				(CCM) rust de verplichting om te streven naar universalisering van dit verdrag.
				Tijdens de laatste bijeenkomst van Staten Partijen bij de CCM in Beiroet in
				september van dit jaar heeft Nederland gepleit voor toetreding van landen die
				nog geen partij zijn. Nederland beschouwt clustermunitie als een wapen dat
				onaanvaardbaar humanitair leed veroorzaakt, en benadrukt dit niet alleen in
				multilaterale fora, maar ook in bilaterale contacten met staten die nog geen
				partij zijn.
 
 279
 
 Hoe lang duurt het programma nog om
				 chemische wapens in Rusland te vernietigen?
 
 
 Rusland heeft de lidstaten bij het Chemische Wapens Verdrag (CWV)
				laten weten dat het op basis van de huidige projecties nog 3 jaar langer dan de
				in het CWV vastgelegde deadline van 29 april 2012 nodig heeft voor de
				vernietiging van zijn voorraden chemische wapens. Nederland heeft – met
				andere landen – reeds een financiële bijdrage gegeven aan het Russische
				vernietigingsprogramma.
 
 281
 
 Zullen bij de context- en conflictanalyses
				 in prioritaire landen ook maatschappelijke organisaties worden
				 betrokken?
 
 
 Bij context- en conflictanalyses vormen de landenspecifieke
				doelstellingen het uitgangspunt. Indien mogelijk worden maatschappelijke
				organisaties betrokken, zoals het geval was bij de analyses die plaatsvonden in
				Zuid-Soedan, en in Afghanistan.
 
 282
 
 Waarop wordt gedoeld met «de nationale
				 strategie voor civiele crisisbeheersing en de strategie voor veiligheid en
				 ontwikkeling in fragiele staten»?
 
 
 
 In de strategie «Veiligheid en Ontwikkeling» uit 2008 die
				 besproken is tijdens een AO op 19 februari 2009, worden de uitgangspunten van
				 het Nederlandse fragiele statenbeleid voor de periode 2008–2011
				 uiteengezet.
 Het opstellen van een «Nationale Strategie voor Civiele
				 Crisisbeheersing» is besproken tijdens een AO op 8 oktober 2009. De
				 toenmalige Raad voor Algemene Zaken en Externe Betrekkingen riep EU-lidstaten
				 op een nationale strategie voor civiele crisisbeheersing te formuleren.
				 Nederland heeft het voornemen aan deze oproep tegemoet te komen.
 
 
 283
 
 Klopt het dat twee derde van de 92 miljard
				 euro die de rijke landen in 2009 aan ontwikkelingshulp hebben uitgegeven, ging
				 naar bedrijven uit die rijke landen? (Noot: Guardian, 7 september 2011, «Aid
				 still benefits companies from donor countries»)
 
 
 Het genoemde artikel verwijst naar een rapport van Eurodad (How
				to Spend it; Smart procurrement for more effective aid, september 2011).
				Hierover is uw Kamer reeds geïnformeerd door middel van de beantwoording van
				de vragen van het lid Dikkers op 10 oktober (vragen met kenmerk
				2011Z17857).
 
 284
 
 Deelt u de mening dat ontvangende landen
				 niet mogen verplicht worden hun aankopen te verrichten in het
				 donorland?
 
 
 Nederland is voorstander van ontbinding van hulp. De verplichting
				aankopen te doen in een donorland past dus niet in het Nederlandse beleid.
 
 285, 286, 287
 
 Hoeveel contracten (% op totaal) die bij
				 door de Wereldbank gefinancierde projecten worden toegekend, worden
				 binnengehaald door bedrijven uit donorlanden? Welke bedrijven en uit welke
				 landen komen het meest in aanmerking voor de toekenning van die contracten? In
				 hoeverre zijn voorwaarden voor maatschappelijk verantwoord ondernemen een
				 voorwaarde bij aanbesteding van die contracten? Hebben plaatselijke en
				 regionale bedrijven een voorkeursbehandeling? Waarom niet?
 
 
 Wat is het aandeel van midden- en
				 kleinbedrijven in ontwikkelingslanden waaraan contracten worden toegekend? Wat
				 is het aandeel van transnationale bedrijven? Wat is het aandeel van Nederlandse
				 bedrijven?
 
 
 Wat gaat de regering doen om ervoor te
				 zorgen dat plaatselijke en regionale bedrijven, met name het midden- en
				 kleinbedrijf, meer in aanmerking kunnen komen voor de toekenning van contracten
				 bij door de Wereldbank gefinancierde projecten?
 
 
 Uit de informatie over aanbestedingen die de Wereldbank
				beschikbaar stelt, blijkt dat minder dan 15% van alle contracten worden
				binnengehaald door bedrijven uit donorlanden (alle OESO-landen). De top 10 zag
				er in 2010 als volgt uit:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 Ranking
 
 
 Land
 
 
 Hoeveelheid in USD
 
 
 Aantal projecten
 
 
 Percentage totaal
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Brazilië
 
 
 1 346 584 058
 
 
 332
 
 
 11
 
 
 
 
 2
 
 
 China
 
 
 1 170 332 515
 
 
 418
 
 
 9,6
 
 
 
 
 3
 
 
 Italië
 
 
 1 071 005 136
 
 
 62
 
 
 8,7
 
 
 
 
 4
 
 
 India
 
 
 928 028 351
 
 
 299
 
 
 7,6
 
 
 
 
 5
 
 
 Vietnam
 
 
 476 071 760
 
 
 753
 
 
 3,9
 
 
 
 
 6
 
 
 Korea
 
 
 451 474 661
 
 
 9
 
 
 3,7
 
 
 
 
 7
 
 
 Argentinië
 
 
 406 219 796
 
 
 138
 
 
 3,3
 
 
 
 
 8
 
 
 Turkije
 
 
 353 165 259
 
 
 119
 
 
 2,9
 
 
 
 
 9
 
 
 Azerbaijan
 
 
 297 099 274
 
 
 129
 
 
 2,4
 
 
 
 
 10
 
 
 Zwitserland
 
 
 287 297 759
 
 
 47
 
 
 2,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 47
 
 
 Nederland
 
 
 47 881 697
 
 
 50
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 12 242 624 602
 
 
 9 994
 
 
 100
 
 
 
 
 
 Bron:
					 http://siteresources.worldbank.org/INTPROCUREMENT/Resources/278019–1310394978787/PSLO_Summary~OECD-NonOECD_Supplier_Totals_by_Country(FY00–10).xls
 
 
 
 Voor de bedrijvenlijsten (incl. Nederland) wordt verwezen naar:
				 http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/PROJECTS/PROCUREMENT/0,,contentMDK:20251613~pagePK:84269~piPK:84286~theSitePK:84266,00.html
 In deze lijsten wordt geen onderscheid gemaakt tussen midden-
				 en kleinbedrijf en transnationale bedrijven, het is dus niet mogelijk de
				 respectievelijke aandelen te achterhalen. Het aandeel van Nederlandse bedrijven
				 schommelt rond de 0,4%. Om te zorgen dat plaatselijke en regionale bedrijven
				 meer in aanmerking kunnen komen voor Wereldbank contracten, steunt Nederland
				 private sector development initiatieven van de
				 Bank, alsmede het gebruik van landensystemen.
 
 Op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen kent de
				Wereldbank strikte milieu- en sociale waarborgen, die negatieve bijeffecten van
				projecten moeten voorkomen en ervoor moeten zorgen dat benadeelden een eerlijke
				compensatie krijgen. Deze waarborgen zijn op alle Wereldbank projecten van
				toepassing en vormen daarmee een randvoorwaarde waarbinnen de winnaars van
				aanbestedingen dienen te werken. Bij de aanbestedingen zelf spelen voorwaarden
				voor maatschappelijk verantwoord ondernemen geen rol. Uitzondering zijn de
				core labour standards van de ILO waaraan bedrijven
				zijn gebonden bij aanbestedingen in de bouwsector.
 De aanbestedingsrichtlijnen van de Wereldbank verwijzen in annex
				2 naar (de mogelijkheid van) domestic preferences
				voor werken en goederen en naar kennis van de lokale taal en cultuur voor
				consultants.
 
 288
 
 Welke harde effectiviteits- en
				 efficiencyeisen gaat Nederland stellen aan het volgende IDA-contract?
 
 
 Tijdens de IDA-16 onderhandelingen was het behalen van
				ontwikkelingsresultaten het hoofdthema voor het IDA-contract. Dit is vastgelegd
				in het eindrapport: «Delivering Development
				Results» (www.worldbank.org/ida/16, blz 15 t/m 23). Aan het IDA
				resultatenraamwerk – dat in brede kring reeds wordt beschouwd als trendsetter
				– zijn extra eisen/indicatoren voor de operationele efficiency en de
				organisatorische effectiviteit van IDA toegevoegd. Een voorbeeld is het
				delegeren van taken en bevoegdheden naar een zo laag mogelijk niveau in de
				organisatie zodat projectbeslissingen snel kunnen worden genomen.
 Nederland is lid van de IDA Werkgroep «Resultaten en
				Effectiviteit». Deze is gevormd na afloop van de IDA-16 onderhandelingen en
				heeft tot taak de afspraken te monitoren en aanbevelingen te doen voor IDA-17.
				De werkgroep overlegt intensief met de IDA-klantlanden. Nederland zal de
				aanbevelingen van de werkgroep gebruiken voor de eigen inzet voor de
				onderhandelingen van IDA-17, die in maart 2013 zullen starten.
 
 289
 
 Hoe gaat de Wereldbank ervoor zorgen dat
				 investeringen in fossiele brandstofprojecten zo snel mogelijk worden afgebouwd?
				 Hoe zorgt de regering ervoor dat de motie Vendrik die hiervoor pleit
				 daadwerkelijk wordt uitgevoerd? Welke eisen legt Nederland op bij de Wereldbank
				 hiervoor en van welke conditionaliteit is er sprake?
 
 
 
 De Wereldbank (WB) houdt zich aan de toezegging, gedaan tijdens
				 de klimaattop in Bonn in 2004, om haar portefeuille voor fossiele
				 brandstofprojecten te verminderen en voor hernieuwbare energie jaarlijks met
				 20% te verhogen. Nederland voert op verschillende wijzen druk uit om het
				 aandeel fossiele brandstofprojecten in de portfolio van de WB te
				 verkleinen:
 
 
 –
 In de huidige Board discussies
						over de herziening van het energiebeleid van de WB voert Nederland actief
						campagne voor een hernieuwbaar energiebeleid.
 
 
 –
 Als belangrijke donor van Wereldbank Trust Funds op het terrein van hernieuwbare energie oefent
						Nederland invloed uit om tot een zo spoedig mogelijke transitie naar een
						koolstofarme economische ontwikkeling te komen. Nederland stelt zich hierbij op
						het standpunt dat investeringen in fossiele projecten alleen nog maar kunnen in
						de context van een transparant nationaal energiebeleid waarin de overgang naar
						hernieuwbare energie een duidelijke keuze is.
 
 
 
 
 Als onderdeel van de uitvoering van de motie Vendrik voert
				 Nederland, bij voorstellen voor fossiele energieprojecten van
				 ontwikkelingsbanken, altijd enkele punten op vanuit het oogpunt van het
				 bevorderen van de (economische) zelfredzaamheid van betrokken landen, zoals
				 vastgelegd in het huidige regeerakkoord (30 september 2010) en de Focusbrief
				 (18 maart 2011).
 Naar voren wordt gebracht dat Nederland:
 
 
 –
 oog heeft voor het feit dat dergelijke projecten het tekort
						aan energie in het betrokken ontwikkelingsland zullen doen verminderen en de
						energievoorziening zal borgen, waardoor de economische groei verder wordt
						gestimuleerd (belang van de toegang tot energie in het kader van
						armoedebestrijding);
 
 
 –
 onveranderd van mening is dat de betrokken multilaterale
						ontwikkelingsbank heel actief moet zoeken naar mogelijkheden om te komen tot
						een groter aandeel hernieuwbare energie in haar totale energie portefeuille.
						Betrokken multilaterale ontwikkelingsbank moet, gegeven de potentie in
						ontwikkelingslanden, streven naar een substantiële verschuiving ten gunste van
						hernieuwbare energie.
 
 
 
 
 290
 
 Wat is de verdeling tussen studies en
				 technische assistentie en de bestedingen in werken, infrastructuur? In hoeverre
				 sluiten de studies en prioriteiten aan bij de problemen die ontwikkelingslanden
				 hebben en in hoeverre zijn het Nederlandse prioriteiten? Wat heeft Nederland
				 gedaan met de aanbevelingen uit studies die de Wereldbank in 2010 heeft
				 afgerond? Wat gaat Nederland doen met aanbevelingen uit studies van de
				 Wereldbank in 2011?
 
 
 De verdeling van middelen tussen studies en technische
				assistentie (Analytic and advisory activities) en
				bestedingen in infrastructuur is niet in een cijfer samen te vatten. Een groot
				deel van IBRD- en IDA-leningen heeft betrekking op infrastructuur; via
				speciale, door donoren gefinancierde, trustfunds worden zowel investeringen als
				studies en technische assistentie gefinancierd. Deze activiteiten worden in
				overleg met ontwikkelingslanden geïdentificeerd en uitgevoerd in de context
				van de meerjarige landenprogramma’s (Country Assistance
				Strategies). Het afgelopen jaar zijn door de Wereldbank vele studies
				uitgevoerd met directe relevantie voor het Nederlandse OS-beleid. Als voorbeeld
				daarvan kan verwezen worden naar de uitkomsten van het World
				Development Report inzake conflictgebieden en fragiliteit. Nederland
				maakt gebruik van zowel de beleidsrapporten op landen- en themaniveau, als de
				meer strategische en overkoepelende analyses.
 
 291
 
 Wat is de verdeelsleutel tussen projecten
				 waar de Wereldbank contractpartner is en die door de bank zelf besteed worden
				 en de trustfondsen die ten behoeve van ontwikkelingslanden zijn en waarbij de
				 Wereldbank een administratieve rol heeft? Wat zijn de criteria voor bestedingen
				 van de bank zelf? Ziet Nederland erop toe dat die criteria maatschappelijk
				 verantwoord zijn?
 
 
 
 De Wereldbank maakt een onderscheid tussen zogeheten
				 Bank-executed trust funds (BETF), waar de
				 Wereldbank uitvoerder is, en Recipient executed trust funds
				 (RETF), waarbij de Wereldbank vooral een administratieve rol
				 heeft.
 De totale omvang van de RETFs is ongeveer zes keer zo groot als
				 die van de BETFs. BETFs moeten aan verschillende criteria voldoen. Besteding
				 dient in overeenstemming te zijn met het mandaat en het beleid van de bank,
				 waarbij strategische relevantie een belangrijk ijkpunt is. Daarnaast zijn er
				 verschillende voorwaarden met betrekking tot de bestuursstructuur, financieel
				 management, effectiviteit en duurzaamheid. Voor zover Nederland betrokken is
				 bij deze trustfunds, wordt toegezien op maatschappelijk verantwoorde
				 bestedingen.
 
 
 292
 
 Uit onderzoek van het IOB blijkt dat de
				 oorsprong van de bilaterale schulden met Nigeria vooral lag bij exportkredieten
				 waarvan de ontwikkelingsrelevantie beperkt was. De oorspronkelijke waarde van
				 de transactie was 438 miljoen. Nigeria heeft 575 miljoen terugbetaald en
				 daarnaast heeft Nederland 610 miljoen kwijtgescholden ten laste van ODA.
				 Ondanks de kwijtschelding heeft Nigeria meer terugbetaald dan het initieel
				 geleend had. Hoe valt dit te verklaren?
 
 
 De schuld van Nigeria aan Nederland is door de jaren heen
				gegroeid, doordat Nigeria slechts gedeeltelijk voldeed aan alle rente- en
				aflossingsverplichtingen. De totale uitstaande schuld van Nigeria aan Nederland
				bestond ten tijde van de schuldkwijtschelding in 2005 uit zowel hoofdsom,
				gebaseerd op de oorspronkelijke vordering, als rente (inclusief boeterente).
				Dit verklaart het verschil tussen de oorspronkelijke vordering en de som van de
				bedragen die uiteindelijk zijn terugbetaald en kwijtgescholden.
 
 293
 
 Kunt u aangeven hoeveel middelen zijn
				 gereserveerd voor IDA in de jaren 2010–2015?
 
 
 De tabel geeft een uitsplitsing van de totale geraamde uitgaven
				(zie begroting IXB) voor IDA en de kapitaalverhoging bij IBRD) voor de jaren
				2011–2016.
 In het jaar dat de betalingsverplichting wordt aangegaan wordt er
				in de begroting hiervoor een verplichting opgenomen. Verder worden er
				kasramingen voor deze verplichtingen opgenomen. Hoewel het kastritme kan worden
				aangepast, kan het totaal aan betalingen onder de programma’s niet meer
				wijzigen. Het betalingsschema voor IDA-16 wordt op dit moment in overleg met
				IDA nog definitief vastgesteld en eventuele aanpassingen zullen bij de
				voorjaarsnota worden verwerkt.
 Bij de ramingen wordt in eerste instantie getracht grote
				uitschieters in de totale jaarlijkse betalingen aan de Wereldbank zo veel
				mogelijk te vermijden. Het gebruik van kasschuiven, waarmee fluctuaties in het
				ODA-budget worden opgevangen, vormt de belangrijkste verklaring voor eventuele
				verschillen in jaarlijkse betalingen.
 Voor de eerstvolgende middelenaanvulling (IDA-17), waarvoor de
				onderhandelingen in 2013 plaatshebben en de eerste betaling in 2015
				plaatsvindt, zal een stelpost worden opgenomen die in reële termen gelijk is
				aan de bijdrage voor IDA-16. De daadwerkelijke bijdrage aan IDA-17 zal echter
				tijdens de onderhandelingen worden bepaald.
 
 Uitgaven, in euro's, x 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011 
 
 
 2012 
 
 
 2013 
 
 
 2014 
 
 
 2015 
 
 
 2016 
 
 
 
 
 
 
 
 IDA-14
 
 
 
 122 925
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IDA-15
 
 
 
 214 280
 
 
 147 293
 
 
 21 692
 
 
 116 887
 
 
 
 
 
 
 
 IDA-16
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 131 472
 
 
 341 894
 
 
 222 290
 
 
 
 
 
 IBRD
 
 
 
 
 11 179
 
 
 11 523
 
 
 11 263
 
 
 11 096
 
 
 11 096
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 337 205
 
 
 
 
 158 472
 
 
 
 
 33 215
 
 
 
 
 259 622
 
 
 
 
 352 990
 
 
 
 
 233 386
 
 
 
 
 
 
 
 295
 
 Kunt u aangeven of er ook geld vrijgemaakt
				 wordt voor de implementatie van het tweede Nationaal Actie Plan 1325 en welke
				 rol voorziet u voor het maatschappelijk middenveld in de implementatie
				 hiervan?
 
 
 Ter uitvoering van het tweede NAP 1325 kan een beroep worden
				gedaan op de onder begrotingsartikel 5.3. beschikbare middelen voor
				emancipatie.
 Het maatschappelijk middenveld in Nederland is nauw betrokken bij
				de opstelling en uitvoering van het nationaal actie plan.
 
 297
 
 Hoeveel middelen zijn beschikbaar gesteld
				 voor UNRWA in respectievelijk 2011, 2012, 2013 en 2014?
 
 
 In 2011 is 13 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het
				General Fund van UNRWA. Voor 2012, 2013 en 2014
				wordt eenzelfde bedrag begroot. Tevens ontving UNRWA in 2011 een bijdrage van
				4,9 miljoen euro ten behoeve van het noodhulpprogramma. De bijdrage voor het
				noodhulpprogramma van UNRWA in 2012, 2013 en 2014 wordt pas vastgesteld als het
				noodhulpverzoek van UNRWA in die jaren beschikbaar komt (UNRWA Emergency Appeal).
 
 298
 
 Hoeveel middelen zijn beschikbaar gesteld
				 voor het Wereldvoedselprogramma in respectievelijk in 2011, 2012, 2013 en
				 2014?
 
 
 
 Aan het Wereldvoedselprogramma zijn cq. worden de volgende
				 bedragen als Algemene Vrijwillige Bijdrage beschikbaar gesteld:
 2011 € 40 miljoen
 2012 € 36 miljoen
 2013 € 36 miljoen
 2014 € 36 miljoen
 Daarnaast is er tot nu toe in 2011 € 11,22 miljoen ten
				 behoeve van humanitaire hulp aan het Wereldvoedselprogramma beschikbaar
				 gesteld. Voor 2012 en daarna zullen fondsen ten behoeve van humanitaire hulp
				 beschikbaar gesteld worden afhankelijk van de behoefte en de aanwezige
				 financiële middelen.
 
 
 299
 
 Hoe gaat u concreet in uw beleid meer
				 aandacht schenken aan rampenrisicovermindering?
 
 
 Rampenrisicovermindering of Disaster Risk
				Reduction (DRR) beslaat zowel het terrein van de humanitaire hulp als
				structurele ontwikkelingssamenwerking (OS). In het kader van het OS-beleid zal
				meer nadruk komen te liggen op «mainstreaming»
				van DRR in het OS-beleid. Dit gebeurt op verschillende manieren. In
				OS-partnerlanden die kwetsbaar zijn voor natuurrampen zal aandacht worden
				gevraagd voor de integratie van DRR in het sectorbeleid (o.a. op het gebied van
				water en voedselzekerheid) en de dialoog met de overheid. Op klimaatgebied zal
				aansluiting worden gezocht tussen DRR en klimaatadaptatie.
 Onder MFS II loopt een programma dat is gericht op het verbeteren
				van de weerbaarheid van burgers in negen ontwikkelingslanden tegen
				natuurrampen, klimaatverandering en degradatie van ecosystemen. Dit programma
				wordt uitgevoerd door «Partners for Resilience»,
				een alliantie waarvan het Nederlandse Rode Kruis penvoerder is, met als
				medeindieners het Rode Kruis klimaatcentrum, Care Nederland, Cordaid en
				Wetlands International. «Partners for Resilience»
				heeft EUR 35,7 mln subsidie toegewezen gekregen voor de periode
				2011–2015.
 Binnen humanitaire hulp wordt in bestaande projecten aandacht
				gegeven aan rampenparaatheid (een van de deelonderdelen van DRR) door
				bijvoorbeeld capaciteitsopbouw, bewustmaking en het stimuleren van snelle
				responsmechanismen. Via een bijdrage aan het Nederlandse Rode Kruis wordt de
				capaciteit versterkt van Rode Kruis en Rode Halve Maan verenigingen in
				ontwikkelingslanden op het gebied van rampenparaatheid.
 Tevens draagt Nederland bij aan de twee belangrijkste
				multilaterale instrumenten op het gebied van DRR: VN-ISDR en de
				Global Facility for Disaster Reduction and Recovery
				(GFDRR) van de Wereldbank.
 
 300
 
 Welke strategische partnerschappen met
				 maatschappelijke organisaties op het gebied van conflictpreventie en
				 vredesopbouw, goed bestuur en democratisering, rechtsstaatontwikkeling en
				 corruptiebestrijding bestaan er al, en welke heeft de regering op het
				 oog?
 
 
 
 Het Ministerie heeft diverse strategische partnerschappen met
				 leidende internationale organisaties op het gebied van conflictpreventie en
				 vredesopbouw, zoals Interpeace, International Crisis Group en International
				 Center for Transitional Justice.
 Partnerschappen met deze organisaties hebben grote toegevoegde
				 waarde bij de beleidsontwikkeling, mede door het fijnmazige netwerk in het veld
				 dat de organisaties te bieden hebben. De exacte invulling van deze
				 partnerschappen zal in het licht van het standaard subsidiekader in 2012
				 herzien worden.
 
 In het belang van internationale bestrijding van corruptie is
				Nederland partij bij het UNCAC (United Nations Convention Against Corruption)
				en neemt deel aan de OESO – Working Group on Bribery.
 Strategische partnerschappen op het gebied van goed bestuur,
				democratisering, rechtsstaatontwikkeling en corruptiebestrijding zijn aangegaan
				met: EITI (Extractive Industries Transparency Initiative); TI (Transparency
				International); U4 – Anti-Corruption Resource Centre; WB (STAR / GPF)
				(Wereldbank Stolen Asset Recovery Initiative / Governance Partnership
				Facility); IDLO (International Development Law Organisation) en IDEA
				(International Institute for Democracy and Electoral Assistance).
 Nederland is co-voorzitter van de Task Force Tunesië in het
				kader van de Community of Democracies (een netwerkorganisatie van landen en
				internationale organisaties).
 Een mogelijk toekomstig strategisch partnerschap betreft het
				Natural Resource Charter en een Alliantie van organisaties op het gebied van
				rechtsstaatontwikkeling. Andere toekomstige strategische partnerschappen zullen
				gebaseerd zijn op de kaders zoals gesteld in de focusbrief
				ontwikkelingssamenwerking en de grondstoffennotitie.
 
 301
 
 Op basis waarvan is de kanalenkeuze
				 (multilateraal, bilateraal, civilateraal) bepaald voor de besteding van
				 humanitaire hulp in 2012?
 
 
 Alleen de kanaalkeuze voor het Noodhulpfonds van de VN (CERF)
				voor de ongeoormerkte bijdrage aan ICRC en de jaarlijkse bijdrage aan WFP,
				UNHCR en UNRWA is van tevoren bepaald. Via deze kanalen kan bij uitstek snel
				hulp worden geboden bij acute rampen of bij rampen die internationaal weinig
				aandacht krijgen. Voor het overige bepaalt de Nederlandse regering telkens bij
				iedere humanitaire noodsituatie afzonderlijk via welk kanaal op de meest
				effectieve en efficiënte wijze kan worden bijgedragen gegeven de specifieke
				omstandigheden en behoeften bij die noodsituatie.
 
 302
 
 Wat is de verklaring voor het gegeven dat
				 bij operationele doelstelling 2.6 vanaf 2013 geen juridische verplichting wordt
				 aangegaan.
 
 
 Juridische verplichtingen voor 2013 zijn mede gezien het
				onvoorziene karakter van humanitaire hulp nog niet bekend.
 
 303
 
 In 2012 wordt aan artikel 2.5 (Veiligheid,
				 rechtsorde in prioritaire gebieden) meer geld uitgegeven dan in de begroting
				 van 2011 voorzien was voor de artikelen voor regionale stabiliteit en
				 crisisbeheersing en voor goed bestuur bij elkaar opgeteld. Waarom is hiervoor
				 gekozen? Gaat het extra geld naar goed bestuur of naar
				 crisisbeheersing?
 
 
 Het budget voor wederopbouw is verhoogd aangezien veiligheid en
				rechtsorde een van de vier speerpunten binnen het OS-beleid is. Bovendien wordt
				er extra geld uitgetrokken ten behoeve van de trainingsmissie Kunduz en voor
				ondersteuning van maatschappelijke hervormingen in de Arabische regio. De
				budgetten voor Matra (klassiek) en Goed bestuur zijn verlaagd.
 
 304
 
 Wanneer wordt de Staat van Unie 2012 2013
				 gepresenteerd?
 
 
 Tenzij naar aanleiding van nader overleg tussen beide Kamers
				anders blijkt, is de regering voornemens de Staat van de Europese Unie
				2012–2013 aan beide Kamers aan te bieden als bijlage bij de BZ-begroting
				2013.
 
 305
 
 Hoe groot is het overschot van de begroting
				 2010?
 
 
 Het totale overschot op de EU-begroting voor 2010 bedroeg ruim
				€ 4,5 miljard. Dit wordt in mindering gebracht op de EU-afdrachten van de
				lidstaten. Nederland kreeg daardoor ongeveer 218 miljoen euro terug.
 
 306
 
 Wat is de oorzaak van de onderuitputting
				 van de begroting 2010 waardoor het overschot is ontstaan?
 
 
 De onderuitputting hangt vooral samen met lagere uitgaven op het
				terrein van landbouw (plattelandsbeleid) en het externe beleid van de EU. Daarnaast
				vloeit er geld terug naar de lidstaten in verband met hoger dan geraamde
				renteopbrengsten en wisselkoerswinsten.
 
 307
 
 Met welk bedrag wordt de raming
				 aangepast?
 
 
 De raming voor 2011 is als gevolg van de onderuitputting op de
				EU-begroting 2010 met € 0,4 miljard neerwaarts bijgesteld.
 
 308
 
 Hoe komt het dat er vanaf 2011 meer inzicht
				 in de realisatiecijfers van de EU-begroting is?
 
 
 Inzicht in realisatiecijfers wordt gaandeweg opgebouwd. Ook in
				EU-verband verschijnen na de ontwerpbegroting nog suppletoire begrotingen die
				zijn gebaseerd op de laatste inzichten. De ramingen worden daarop
				aangepast.
 
 309
 
 Op hoeveel locaties buiten Brussel en
				 Straatsburg opereert de bilaterale en intra-Europese diplomatie?
 
 
 Hoewel beslissingen in Europa nog steeds hoofdzakelijk in Brussel
				worden genomen, is het in toenemende mate van belang om vroegtijdig met andere
				EU-lidstaten in contact te treden om de Nederlandse wensen in Europa uit te
				leggen, hiervoor medestanders te vinden en coalities te smeden. Dit geschiedt
				op zowel ministerieel als ambtelijk niveau. Het Nederlandse postennet binnen de
				EU (Nederland heeft in alle 26 EU-hoofdsteden een ambassade) speelt een
				cruciale rol bij het zoeken van steun voor de Nederlandse posities.
 
 311
 
 Wat is het doel van het actief
				 detacheringsbeleid bij Europese instellingen?
 
 
 Het doel van strategische detacheringen bij Europese instellingen
				door het Ministerie van Buitenlandse Zaken is tweeledig: het op strategische
				functies laten functioneren van Nederlandse diplomaten die met hun kennis van
				zaken en visie een positieve invloed uit kunnen oefenen op de Europese
				besluitvorming en bovendien zelf relevante kennis en netwerken opdoen die van
				groot nut zullen zijn als betrokken medewerkers weer terugkeren op een
				vervolgfunctie bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Zowel Nederland,
				betrokken medewerker als de Europese instellingen hebben baat bij een
				dergelijke goede samenwerking.
 
 312, 313
 
 Op welke wijze draagt Nederland actief bij
				 aan de ontwikkeling van de Europese rechtsorde? Welke middelen zijn hiervoor
				 vrijgemaakt?
 
 
 Op welke wijze kenmerkt zich de actieve
				 houding van de Nederlandse regering bij het Hof van Justitie? Welke middelen
				 zijn hiervoor beschikbaar?
 
 
 Nederland heeft een groot belang bij de ontwikkeling van de
				Europese rechtsorde. Deze ontwikkeling is in de eerste plaats van grote invloed
				op het Nederlandse recht en beleid. In de tweede plaats heeft zij een effect op
				de andere lidstaten van de EU, waar de Nederlandse belangen groot zijn.
 De actieve houding van Nederland bij de ontwikkeling van de
				Europese rechtsorde komt onder andere tot uitdrukking in de advisering bij de
				totstandkoming van wetgeving in Brussel, bij de coördinatie van het
				Nederlandse EU-beleid of bij de omzetting en uitvoering van EU-regelgeving in
				Nederland. Verder heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een
				Expertisecentrum Europees recht (ECER) met als doel kennis over Europees recht
				en de praktische aspecten van Europa beschikbaar te maken voor medewerkers van
				de ministeries.
 Een ander belangrijk instrument voor de regering om invloed uit
				te oefenen op de ontwikkeling van het Europese recht is door haar visie naar
				voren te brengen bij het Hof van Justitie. Het Hof beslist over belangrijke
				rechtsontwikkelingen, die regelmatig direct van invloed zijn op het Nederlandse
				recht en beleid. Nederland is een actieve lidstaat bij het EU-Hof. Zo heeft de
				Nederlandse regering in 2010 deelgenomen aan 61 zaken bij het Hof. Dit
				betreffen allereerst zaken die door Nederlandse rechters aan het Hof zijn
				voorgelegd (prejudiciële vragen). De Nederlandse regering is daarnaast actief
				in zaken uit andere lidstaten, wanneer deze van invloed kunnen zijn op
				Nederlandse wet- en regelgeving of op de ontwikkeling van de Europese
				rechtsorde. Hierbij vervult het ministerie van Buitenlandse Zaken een
				coördinerende en adviserende rol. De standpuntbepaling in zaken bij het Hof
				vindt plaats in nauw overleg met de beleidsverantwoordelijke departementen.
				Voorts verzorgen de daartoe gemachtigde medewerkers van het ministerie van
				Buitenlandse Zaken de mondelinge en schriftelijke inbreng van de Nederlandse
				regering bij het Hof.
 
 314
 
 Kunt u een overzicht geven van alle
				 programma’s die uit het EOF worden gefinancierd en voor welk bedrag?
 
 
 
 Een overzicht van de programma’s die vanuit het EOF (in meer
				 dan 75 landen) worden gefinancierd en de bijbehorende bedragen is te vinden op
				 http://ec.europa.eu/europeaid/where/acp/country-cooperation/index_en.htm
 Naast een landenoverzicht biedt deze uiterst informatieve en
				 transparante website van de EU ook thematische overzichten.
 
 
 315
 
 Wat zijn de Nederlandse te realiseren
				 beleidsprioriteiten bij de Raad van Europa?
 
 
 De Nederlandse prioriteiten voor de Raad van Europa (RvE) komen
				voort uit de kaders van algemeen buitenlands beleid en
				mensenrechtenbeleid:
 Nederland steunt het voorstel van de SG RvE om de activiteiten
				van de RvE te richten op de kerntaken van de Raad: door de SG aangeduid als
				normstellen, toezicht houden en samenwerken.
 Daarnaast steunt Nederland het voorstel van de SG om het mandaat
				van de RvE toe te spitsen op mensenrechten, democratie en bevordering van de
				«rule of law».
 
 Voor wat betreft de prioriteit van de regering om het Europees
				 Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) te hervormen zet de regering in op:
 
 
 a)
 verankering van het beginsel van subsidiariteit,
 
 
 b)
 efficiëntie van de werkprocessen binnen het Hof,
 
 
 c)
 versterking van de institutionele inbedding van het
						Hof,
 
 
 d)
 borging van de kwaliteit van de jurisprudentie,
 
 
 e)
 reflectie inzake de huidige laagdrempelige toegang tot het
						Hof en
 
 
 f)
 nadruk op meer «country specific solutions».
 
 
 
 In de brief van de regering aan uw Kamer van 3 oktober 2011
				(kamerstuk 32735–32) over het kabinetsstandpunt inzake de hervormingen van
				het EHRM wordt hier dieper op in gegaan.
 Tot slot zet de regering in op het bevorderen van samenwerking
				tussen de RvE en de EU. Thema’s waarop de EU en de RvE (die onder meer
				beschikt over ruime expertise op het gebied van assistentieverlening en
				monitoringsystemen) beter kunnen samenwerken zijn de
				toetredingsonderhandelingen met kandidaat-lidstaten en het Oostelijk
				Partnerschap programma.
 
 316
 
 Kunt u aangeven welke landen in de
				 afgelopen drie jaar algemene en/of sectorale begrotingssteun krijgen via het
				 EOF?
 
 
 
 In het verslag van de Europese Commissie over het externe
				 beleid wordt ieder jaar een lijst opgenomen met landen waaraan de Commissie uit
				 het EOF begrotingssteun geeft (Algemene Begrotingssteun en Sectorale
				 Begrotingssteun).
 Het overzicht voor 2010 staat in een tabel op pagina 182 van
				 het jaarverslag van de Europese Commissie over 2010, te vinden op de website
				 van de Commissie onder de volgende link:
				 http://www.gopa.de/uploads/media/EU_annual-report-2011_en_01.pdf
 
 Volledigheidshalve treft u de overzichten voor 2010, 2009 en 2008
				ook in deze bijlage.
 
 317
 
 Kunt u aangeven hoeveel middelen zijn
				 gereserveerd voor het EOF voor de jaren 2010–2015?
 
 
 
 Het 10de EOF heeft een looptijd van zes jaar:
				 2008–2013. In het Intern Akkoord (door de Tweede Kamer met algemene stemmen
				 goedgekeurd op 5 juli 2007) is de Nederlandse bijdrage aan het 10de
				 EOF vastgesteld op € 1 100 077 000.
 Het gaat hier om een verdragsrechtelijke verplichting. De
				 totale enveloppe van het 10de EOF bedraagt € 22,7 miljard.
 
 Voor de periode 2014–2020 zal het 11de EOF worden
				opgericht. De hoogte van het 11de EOF is nog niet vastgesteld. De
				Europese Commissie stelde eind juni 2011 voor («Mededeling A budget for Europe2014 –
				2020») € 30 miljard te reserveren voor het 11de EOF
				(periode 2014–2020). Dit is een ruime reële stijging tov het (huidige)
				10de EOF. Deze stijging verhoudt zich niet tot de door Nederland
				gewenste soberheid in Europese uitgaven en Nederland heeft zich daar in de Raad
				dan ook tegen verzet (zie kamerbrief van
				21 501-04 nr 135 van
				25 juli 2011).
 
 318
 
 Hoeveel gerichte detacheringen bij de
				 verschillende EU lidstaten betreft het? Hoeveel gerichte detachering betreft
				 het bij de verschillende EU-instellingen? En bij welke lidstaten en
				 EU-instelling vinden gerichte detacheringen plaats? Van welk
				 ministerie/ministeries zijn de gerichte detacheringen afkomstig?
 
 
 Rijksbreed zijn er 119 detacheringen bij de verschillende
				EU-instellingen. Zij zijn werkzaam bij de Europese Commissie, Raad van de
				Europese Unie, de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO), het Europees
				Parlement en de EU-agentschappen. Vanuit BZ zijn er momenteel 14 BZ-ambtenaren
				bij EU-instellingen zoals de Europese Commissie, Europees Parlement, EU
				delegaties binnen/buiten Europa en EDEO tewerkgesteld als strategisch
				gedetacheerden. Voorts zijn er vijf BZ-ambtenaren in tijdelijke dienst getreden
				van de EDEO en is een medewerker werkzaam bij het Benelux-kantoor te
				Brussel.
 Daarnaast detacheert het Ministerie van Buitenlandse Zaken met
				regelmaat beleidsmedewerkers bij andere EU-landen als dit land het
				EU-voorzitterschap bekleedt. Niet alleen biedt dit het betreffende land
				belangrijke ondersteuning, ook voor Nederland is het van belang om de
				samenwerking met het Voorzitterschap gedurende die periode te intensiveren. Een
				voorbeeld hiervan is een recente detachering bij het Hongaars ministerie van
				Buitenlandse Zaken op gebied van mensenrechten. Ook worden regelmatig
				BZ-beleidsmedewerkers bij de Belgische en Duitse ministeries van Buitenlandse
				Zaken gedetacheerd en vice versa in het kader van nauwere samenwerking over en
				weer op gebied van vrede en veiligheid, Europese onderwerpen etc.
 
 319
 
 Er gaat de komende drie jaar meer geld naar
				 het EOF. Waaruit bestaat de juridische verplichting hiertoe?
 
 
 Het budget voor het 10de EOF (looptijd: 2008 – 2013)
				is vastgelegd in een bijlage bij het Verdrag van Cotonou (dat is gesloten
				tussen de EU en haar lidstaten en de ACS landen) alsmede in een tussen de EU
				lidstaten gesloten Intern Akkoord. In het Intern Akkoord (door de Tweede Kamer
				met algemene stemmen goedgekeurd op 5 juli 2007) is de Nederlandse bijdrage
				aan het 10de EOF vastgesteld op € 1 100 077 000. Het gaat hier
				om een verdragsrechtelijke verplichting.
 
 320
 
 Op basis waarvan zijn de bedragen genoemd
				 onder 3.4 verplicht?
 
 
 Deze bedragen zijn verdragsrechtelijke verplichtingen die
				voorvloeien uit het lidmaatschap van de Benelux.
 
 321
 
 Kunt u de ontvangsten uit de
				 perceptiekostenvergoedingen toelichten?
 
 
 Perceptiekostenvergoedingen zijn vergoedingen die de lidstaten
				ontvangen voor het innen van landbouwheffingen en invoerrechten. De vergoeding
				bedraagt 25% van de geinde middelen.
 
 322
 
 Aan het artikel 3.2 (effectief, efficiënt
				 en coherent optreden van de Unie t.o.v. derde landen en regio’s, incl.
				 ontwikkelingslanden) wordt fors minder uitgegeven dan in de begroting van 2011
				 voorzien was voor de jaren 2011 en 2012 (artikel 3.2. en 3.3 opgeteld). Waar
				 zullen deze bezuinigingen terecht komen?
 
 
 
 De betaalafroepen van de Europese Commissie voor het Europees
				 Ontwikkelingsfonds zijn in 2011 ruim € 25 miljoen lager dan vorig jaar was
				 voorzien (vorig jaar werd voor 2011 € 189 miljoen geraamd; de daadwerkelijke
				 afroep in 2011 bedraagt € 164 miljoen).
 Deze lagere realisatie in 2011 is in de begroting 2012
				 doorgetrokken naar de jaren 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016.
 
 Zie tevens antwoord op vraag 319.
 
 
 323
 
 Hoe ziet u de rol van maatschappelijke
				 organisaties bij het ontwikkelen van een vitale private sector in
				 ontwikkelingslanden en het stimuleren van duurzame economische groei
				 (beleidsartikel 4 en operationele doelstelling 4.3)?
 
 
 Maatschappelijke organisaties spelen hierin een belangrijke rol,
				die veelal complementair is aan hetgeen de overheid en het bedrijfsleven
				bijdragen. Maatschappelijke organisaties richten zich steeds meer op private
				sectorontwikkeling, met name op het versterken van boeren en kleine ondernemers
				bij het verkrijgen van toegang tot kapitaal, kennis, land en markten. Ook zijn
				maatschappelijke organisaties vaak actief betrokken bij publiek-private
				partnerschappen en spelen zij voor verduurzaming van handelsketens een
				belangrijke rol in bijvoorbeeld de ronde tafels voor palmolie en soja. Zij
				bepalen mede de duurzaamheidscriteria waaraan producten moeten voldoen. Geschat
				wordt dat ongeveer 25% van de MFS-gelden ingezet worden voor private
				sectorontwikkeling. Voor SNV wordt dit zelfs op 50% geschat.
 
 324
 
 Op welke wijze sluit het nieuwe Nederlandse
				 voedselzekerheidsbeleid aan bij het Europese beleidskader dat is ontwikkeld
				 voor het Europese voedselzekerheidsbeleid?
 
 
 Met de aandacht voor duurzame productieverbetering, innovatie,
				inkomensgeneratie, voedselkwaliteit en de sectordoorsnijdende aanpak van
				voedselzekerheid wordt invulling gegeven aan de raadsconclusies van 10 mei
				2010 over het Europese voedselzekerheidsbeleid.
 Het Nederlandse beleid sluit goed aan bij de mededeling van de
				Commissie van 13 oktober 2011 onder de titel «An agenda for change»: meer
				nadruk op bedrijvigheid, duurzame voedselproductie en regionale markten. Ook de
				door Europa voorgestelde focus op een gericht aantal landen past goed in het
				Nederlandse beleidskader.
 
 325, 361
 
 Het Nederlandse overheidsbeleid en dat van
				 de EU wordt getoetst op effecten voor de ontwikkelingslanden. Wanneer vindt de
				 eerste toets plaats? Kan de minister aangeven wat zijn verantwoordelijkheden en
				 beleidsinstrumenten zijn om bij negatieve effecten zijn beleid te
				 veranderen?
 
 
 Welke mechanismen zullen worden ontwikkeld
				 om beleidscoherentie te waarborgen en is daarbij een rol voor het
				 maatschappelijk middenveld voorzien?
 
 
 De verantwoordelijkheid voor beleidscoherentie voor ontwikkeling
				ligt bij het kabinet als geheel. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zet zich
				specifiek in voor beleidscoherentie voor ontwikkeling (PCD) door nieuw beleid
				dat ontwikkelingslanden raakt in de fase van beleidsvorming (ex ante) te
				toetsen op mogelijke gevolgen. In geval van voorziene schadelijke effecten zijn
				verschillende opties mogelijk. Daarbij kan gedacht worden aan voorstellen tot
				(Nederlandse of EU) beleidsaanpassingen, een pleidooi voor technische
				assistentie en/of langere overgangsperiodes voor ontwikkelingslanden in het
				geval van onderhandelingen over multilaterale spelregels of andere oplossingen
				in de vorm van flankerend beleid. Een voorbeeld van het laatste betreft aid for
				trade in het geval van handelsliberalisatie in arme ontwikkelingslanden. De
				coherentiebevindingen worden in de relevante (inter)departementale
				afstemmingscircuits ingebracht. Daarin worden ontwikkelingsbelangen meegenomen
				en deze worden, in geval van spanning of strijdigheid, afgewogen tegen andere
				Nederlandse belangen. Het ministerie onderhoudt regulier contact met het
				maatschappelijk middenveld over mogelijke consequenties van beleidsvoornemens
				voor ontwikkelingsbelangen. Het kabinet is voornemens sterker in te zetten op
				de monitoring en evaluatie van de gevolgen in de praktijk (ex post) van het
				PCD-beleid van Nederland en de EU op (individuele of groepen)
				ontwikkelingslanden (zie ook het antwoord op vraag 95 over
				coherentierapportages). Uit dergelijke rapportages en evaluaties kunnen nuttige
				lessen worden getrokken ten behoeve van de continue PCD-beleidscyclus
				(formulering, monitoring en evaluatie) en het formuleren van eventueel
				flankerend beleid.
 
 330
 
 Geeft Nederland nog steeds geld uit aan het
				 schoolfeeding programme in Ghana? Bent u van zins dit in meer landen uit te
				 rollen?
 
 
 Het contract met de Ghanese overheid voor het Ghana School
				Feeding programma (GSFP) liep af in december 2010. Dit jaar wordt de laatste
				betaling verricht. De evaluatie wordt dit jaar afgerond. Het «Ghana School
				Feeding Social Accountability Program» – dat toeziet op de uitvoering van
				het GSFP – loopt eind 2011 af.
 Als in partnerlanden overheden en maatschappelijk middenveld dat
				wensen, hebben ambassades het mandaat om steun te geven aan schoolfeeding
				programmas met middelen die beschikbaar zijn voor voedselzekerheid. Wel zullen
				bij deze interventies de lessen uit het Ghana Schoolfeeding Programme maximaal
				gebruikt worden. Dit gebeurt al binnen het Amsterdam Initiative against
				Malnutrition. Hierin werk ik samen met Unilever, DSM, Akzo/Nobel, GAIN, WUR en
				ICCO aan het tegengaan van ondervoeding in zes Afrikaanse landen.
 
 331
 
 Welke ondersteuning van het bedrijfsleven
				 in BRICS uit ODA gebeuren. Wordt hier de samenwerking met Nlse bedrijfsleven of
				 lokaal bedrijfsleven bedoeld en MNO’s en MKB.
 
 
 
 De BRICS (met uitzondering van Zuid Afrika) staan niet op de
				 lijst met landen die openstaan voor de bedrijfsleveninstrumenten. Zuid-Afrika
				 ontvangt wel ODA voor private sector ontwikkeling en samenwerking met het
				 bedrijfsleven. Het betreft hier activiteiten die het lokaal ondernemingsklimaat
				 verbeteren. Activiteiten vinden plaats binnen de transitiefaciliteit en via
				 bedrijfsleveninstrumenten zoals PSI, publiek-private samenwerking en
				 bijvoorbeeld ORIO. Hierin wordt samengewerkt met zowel het lokale bedrijfsleven
				 en het Nederlandse bedrijfsleven, en met MNO’s en het MKB.
 Daarnaast bestaat er nog een oude ODA verplichting van het
				 vorige kabinet aan het Package4Growth programma, t.b.v. niet-commerciële
				 activiteiten gericht op duurzaamheid met het Nederlands bedrijfsleven in China.
				 Dit programma staat op de begroting van het Ministerie van Economische Zaken,
				 Landbouw en Innovatie (binnen de HGIS).
 
 
 333
 
 Kunt u een overzicht geven van het
				 totaalbedrag dat NL bijdraagt aan begrotingssteun, algemeen en sectoraal, via
				 multilaterale kanalen inclusief de EU?
 
 
 
 Nederland heeft in het verleden in een enkel geval een
				 begrotingssteunoperatie van de Wereldbank geco-financierd. Dit vindt sinds 2011
				 niet meer plaats.
 Nederland geeft ongeoormerkte bijdrages aan het multilaterale
				 kanaal. Door het niet geoormerkte karakter van deze bijdrages is het niet
				 mogelijk om specifiek aan te geven wat het Nederlandse aandeel is aan door deze
				 instellingen verleende vormen van begrotingssteun.
 In antwoord op vragen 9, 294 en 316 treft u overzichten van de
				 door de Wereldbank en de EU gegeven sectorale en algemene begrotingssteun.
 
 
 337
 
 Hoe is binnen het Global Agricultural and
				 Food Security Program (GAFSP) de inspraak van maatschappelijke actoren die de
				 bevolkingsgroepen die honger lijden representeren geregeld?
 
 
 
 Er zijn uitgebreide besprekingen geweest met de International
				 Finance Corporation (IFC) over de inbreng van de maatschappelijke actoren.
 Er is afgesproken dat IFC bij de uitvoering van het GAFSP in de
				 landen ter plekke met relevante maatschappelijke organisaties contact zal
				 zoeken om zich op de hoogte te stellen van de problemen en knelpunten die er
				 leven. Om dit proces te faciliteren zal IFC ook in contact gebracht worden met
				 Agriterra, gespecialiseerd in het werken met coöperaties en boeren- en
				 boerinnenorganisaties in ontwikkelingslanden, en met Agri ProFocus, het
				 platform van 35 Nederlandse organisaties. Zij hebben in negen landen in Sub
				 Sahara Afrika een agrihub, waar de partner organisaties van de Nederlandse
				 leden aan deelnemen.
 
 Voorts zal er in 2012 in Nederland een werkconferentie worden
				gehouden waar vertegenwoordigers van IFC, FMO, Nederlandse maatschappelijke
				organisaties en financiële instellingen aan deel zullen nemen om te valideren
				dat er daadwerkelijk gewerkt wordt met die groepen van «emerging» ondernemers
				en coöperaties, die in het kader van een inclusieve economische ontwikkeling
				cruciaal zijn en die anders niet bereikt zouden worden.
 
 338
 
 Welk (wetenschappelijk) onderzoek heeft u
				 gebruikt in het opzetten van uw voedselzekerheidsbeleid dat grotendeels gericht
				 is op de verduurzaming van internationale ketens? Hoe weet u dat dit het meest
				 effectief is voor verhoging van de voedselzekerheid in
				 ontwikkelingslanden?
 
 
 Als basis is onder andere gebruikt het World Development Report
				2008; het WRR rapport « Minder pretentie, meer ambitie»; Tracking Development
				Study, ASC et. al. 2010; Dewbre, J., D. Cervantes-Godoy and S. Sorescu (2011),
				OECD, «Agricultural Progress and Poverty Reduction: Synthesis Report;
				Wereldbank 2010: «Evaluative lessons for Word Bank Group Experience»;
				Independent Evaluation Group; IFAD 2011: Rural Poverty Report; KIT/IOB 2011:
				Systematic Review Food Security, in preparation.
 Het verduurzamen van internationale ketens maakt slechts een
				klein deel uit van de nieuwe voedselzekerheidsagenda. In het beleid is er juist
				meer aandacht voor lokale en regionale markten, versterking van lokale
				productie en het verbeteren van voedselkwaliteit en inkomen. Zie ook het
				antwoord op vraag 352 en brief aan de Tweede Kamer over voedselzekerheid en
				ontwikkelingssamenwerking die u kortelings is toegegaan.
 
 339, 353
 
 Hoe hoog is de kwijtschelding per land t/m
				 2015?
 
 
 Hoeveel budget staat er voor 2012, 2013 en
				 2014 ingepland voor schuldkwijtschelding (artikel 4.2)? Hoeveel is dit per
				 land?
 
 
 
 De gereserveerde bedragen voor schuldverlichting onder dit
				 beleidsartikel betreffen twee multilaterale schuldverlichtingsinitiatieven: het
				 Heavily Indebted Poor Countries (HIPC) initiatief
				 en het Multilateral Debt Relief Initiative
				 (MDRI).
 Afspraken over schuldverlichting in internationaal verband
				 leiden doorgaans niet alleen tot kwijtschelding van bilaterale schulden, maar
				 ook tot kwijtschelding van schulden en betalingsachterstanden die
				 ontwikkelingslanden hebben bij multilaterale ontwikkelingsbanken. De
				 aandeelhouders, waaronder Nederland, dienen deze ontwikkelingsbanken te
				 compenseren voor de gemiste terugbetalingen. De geraamde Nederlandse bijdragen
				 in dit verband kunnen als volgt worden uitgesplitst:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage (in miljoenen euro’s) 
 
 
 2012 
 
 
 2013 
 
 
 2014 
 
 
 2015 
 
 
 
 
 
 
 IDA-MDRI (Wereldbank)
 
 
 17
 
 
 19
 
 
 19
 
 
 21
 
 
 
 
 AfDF-MDRI (Afrikaanse ontwikkelingsbank)
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 Debt Relief Trust Fund (HIPC en arrears clearance – Wereldbank)
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Het is nog onzeker welke landen in de komende jaren
				schuldverlichting zullen ontvangen. Dat hangt af van de voortgang die landen
				maken in het HIPC-traject.
 
 340
 
 Wordt de inzet van
				 ontwikkelingssamenwerking gekoppeld aan het
				 grondstoffenzekerheidsbeleid?
 
 
 Ja, in beleidsmatige zin en door financiering van projecten die
				bijdragen aan institutionele versterking, transparantie en verantwoording wordt
				ontwikkelingssamenwerking gekoppeld aan het grondstoffendossier. Het
				Nederlandse ontwikkelingsbeleid gaat primair uit van het belang van duurzame
				economische ontwikkeling van de ontwikkelingslanden zelf. Inkomsten uit
				grondstoffen kunnen een grote invloed hebben op de economische ontwikkeling van
				een land. Een aantal grondstofrijke landen hebben een kans om uit de armoede te
				klimmen, dankzij inkomsten uit de verkoop van grondstoffen.
 
 341
 
 Via financiële instellingen en
				 VN-organisaties draagt Nederland 93 miljoen bij aan o.a. schenkingen aan de
				 overheden van de armste lage-inkomenslanden. Wordt dit gegeven in de vorm van
				 algemene begrotingssteun? Hoe verhoudt zich dit tot het nieuwe beleid van
				 Nederland, waarbij algemene begrotingssteun wordt losgelaten, vanwege het feit
				 dat dat de besteding van deze gelden niet te controleren valt?
 
 
 Het genoemde bedrag van EUR 93 miljoen heeft betrekking op
				Nederlandse bijdragen in 2012 aan het Afrikaanse Ontwikkelingsfonds (EUR 66
				miljoen), het Aziatische Ontwikkelingsfonds (EUR 25 miljoen) en het
				ontwikkelingsfonds van de Inter Amerikaanse Ontwikkelingsbank (EUR 2 miljoen).
				Anders dan bij algemene begrotingssteun worden vanuit deze fondsen vooral
				concessionele leningen en schenkingen verstrekt voor specifieke programma’s
				en sectoren in de armste lidstaten van betrokken ontwikkelingsbanken.
 
 342
 
 Welke percentage van de programma's genoemd
				 voor samenwerking met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zal
				 beschikbaar gesteld worden voor het bedrijfsleven en welk deel voor
				 maatschappelijke organisaties?
 
 
 De programma’s kenmerken zich door een geïntegreerde aanpak
				waarin zowel bedrijven als maatschappelijke organisaties een specifieke rol
				hebben, een rol die mede afhankelijk is van de aard van de activiteit. Om die
				reden wordt een op voorhand vastgestelde verdeling van het budget over de twee
				categorieën organisaties niet gehanteerd. Dit geldt vooral voor het IDH en de
				publiek private partnerschappen. Voor het POP komt het hele budget ten goede
				aan de versterking van boerenorganisaties. De kosten van de inzet van het
				bedrijfsleven ten behoeve van dit doel zijn hier ook deel van.
 
 343
 
 Hoeveel budget stelt het kabinet
				 beschikbaar voor het UNDP in respectievelijk 2011, 2012, 2013 en 2014?
 
 
 In de begroting is voor UNDP in 2011 72,3 mln. euro opgenomen,
				waarvan 66,3 mln. voor de Algemene Vrijwillige Bijdrage (AVB) en 6 mln. voor
				«One UN» landenprogramma’s. Voor de jaren 2012 t/m 2014 is jaarlijks 57,5
				mln. euro begroot, ten behoeve van de AVB. UNDP ontvangt daarnaast financiering
				voor programma’s en projecten. Op basis van tot op dit moment afgesloten
				contracten gaat het daarbij om 66,1 mln. euro in 2011, 16 mln. euro in 2012,
				3,7 mln. euro in 2013 en 1,2 mln. euro in 2014.
 
 344, 371
 
 Kan de regering een overzicht geven van
				 alle lopende PPP’s en via welke ODA gelden van het ministerie deze worden
				 gefinancierd? Op welke wijze vindt monitoring plaats van deze PPP’s en hoe is
				 de openbare verslaggeving over de resultaten geregeld?
 
 
 Kan de regering een overzicht geven van
				 alle lopende PPP’s via welke ODA gelden van het ministerie worden uitgegeven?
				 Op welke wijze vindt monitoring plaats van deze PPP’s en hoe is de openbare
				 verslaglegging over de resultaten geregeld?
 
 
 Zie bijgaand overzicht van de lopende PPP’s.
 
 De meeste PPP’s zijn gefinancierd vanuit centrale ODA
				 middelen. Een aantal water PPP’s wordt ge-cofinancieerd door ambassades
				 vanuit hun gedelegeerde ODA gelden.
 Monitoring vindt primair plaats door de uitvoerders van de
				 activiteiten op basis van vooraf afgesproken criteria. Er wordt jaarlijks
				 gerapporteerd over de voortgang van de activiteiten. Deze rapporten zijn
				 openbaar. Via de Resultatenrapportage Ontwikkelingssamenwerking van het
				 ministerie wordt van een selectie van PPP’s, verslag gedaan over de
				 resultaten.
 
 Voedselzekerheid en Private Sector
				Ontwikkeling
 
 
 
 
 
 
 
 Naam PPP 
 
 
 Korte beschrijving 
 
 
 
 
 
 
 Solidaridad, pilots voor Commodity Business Support
							 Centres
 
 
 Opzetten van Community Business Support centers in
							 verschillende landen om kleine boeren bij certificering te ondersteunen.
 
 
 
 
 GAIN – Global Alliance for Improved Nutrition
 
 
 Initiatief om hoofdvoeding in voldoende mate te
							 voorzien van micronutriënten, o.a. door het verrijken van staple food.
 
 
 
 
 Initiatief Duurzame Handel (IDH)
 
 
 Verduurzamen van internationale handelsketens. IDH
							 smeedt ondernemende allianties tussen overheden, bedrijven, vakbonden en
							 maatschappelijke organisaties. Deze partijen nemen samen verantwoordelijkheid
							 voor het verbeteren van milieu- en arbeidsomstandigheden in handels- en
							 productieketens in ontwikkelingslanden.
 
 
 
 
 African Agribusiness Academy
 
 
 On the job trainen van agribusiness, met behulp van
							 ondernemersgroepen in Sub Sahara Afrika in een «peer to peer» modaliteit
							 trainingen en workshops worden georganiseerd waarbij de kleine bedrijven van de
							 meer ervaren bedrijven (de «champions») kunnen leren waar en hoe knelpunten
							 in bedrijfsvoering en aanpak te verbeteren. Academy zit in Tanzania.
 
 
 
 
 Flour Fortification Iniatiative
 
 
 Verbetering van de kwaliteit van brood en meel d.m.v.
							 technisch advies en het bij elkaar brengen van voedselinspecteurs en
							 gezondheidsautoriteiten.
 
 
 
 
 Sustainable Agriculture Guarantee Fund for Coffee
							 Growers
 
 
 Garantiefond voor financiële instellingen in OS-landen
							 voor landbouwcorporaties. 
 
 
 
 
 Helping farmers produce cassava for profit
 
 
 Opzet van fabrieken voor verwerking van Cassave (in
							 cakes die makkelijk te transporteren zijn) met innovatieve technologie.
 
 
 
 
 Amsterdam Initiative against Malnutrition 
 
 
 Betere kwaliteit voeding voor 100 mln mensen in 2015.
							 Samenwerkingsverband met Unilever, DSM, AkzoNobel, Wageningen University en
							 ICCO.
 
 
 
 
 Vietnam Relay Facility – onderdeel PPP
 
 
 Verduurzamen van de kweek van Pangasius in Vietnam
 
 
 
 
 Heineken International
 
 
 Vervanging van gerst met andere granen (soghum) in DRC
							 en Burundi voor de productie van bier.
 
 
 
 
 TNO
 
 
 Ontwikkeling ergonomisch landbouwgereedschap.
 
 
 
 
 Forest Tea Gardens
 
 
 Productie van thee in tropisch regenwoud zonder gebruik
							 van pesticide.
 
 
 
 
 Village Tea Production
 
 
 Ontwikkelen thee plantages in Rwanda
 
 
 
 
 Edukans
 
 
 Verbeteren van beroepsonderwijs in voornamelijk de
							 productieve sector.
 
 
 
 
 SOS kinderdorpen
 
 
 Capaciteitsontwikkeling met een productieve
							 invalshoek.
 
 
 
 
 Borneo Initiative (in beheer bij IDH)
 
 
 Verduurzamen van de houtketen.
 
 
 
 
 
 Innovatieve financiering
 
 
 
 
 
 
 
 Naam PPP 
 
 
 Korte beschrijving 
 
 
 
 
 
 
 Oikocredit, mesofinanciering
 
 
 Financieringsfonds voor productiebedrijven (SMEs).
 
 
 
 
 EARS: FESA Micro-Insurance
 
 
 Ontwikkelen van verzekeringsproducten voor
							 landbouwboeren op basis van satelliet informatie over de
							 weersomstandigheden.
 
 
 
 
 Triodos, het katalyseren van financiering voor
							 sustainable value chains
 
 
 Investeringsfonds voor duurzame ketens in OS-landen.
							 Focus op agribusiness.
 
 
 
 
 Mesofinanciering in Ontwikkelingslanden
 
 
 Fonds in Georgië, Vietnam en Mozambique – gericht op
							 de financiering van het MKB.
 
 
 
 
 Wij een huis, zij een huis
 
 
 Door extra promilage op Nederlandse hypotheek een huis
							 financieren in een ontwikkelingsland.
 
 
 
 
 Rebel Group
 
 
 Investeringsfonds voor MKB in Oost Afrika.
 
 
 
 
 
 
 
 
 The Currency Exchange (TCX) 
 
 
 Verzekeren van investeringen in lokale valuta.
 
 
 
 
 PIDG
 
 
 Multi-donor organisatie met als doelstelling het
							 bijdragen aan armoedebestrijding door een beter aanbod van
							 infrastructuurdiensten in de armere ontwikkelingslanden door het bevorderen van
							 maatschappelijk verantwoorde private sector deelname in infrastructuur
							 projecten, met speciale aandacht voor pro-poor economische groei en
							 verdeling.
 
 
 
 
 
 Gezondheid / SRGR
 
 
 
 
 
 
 
 Naam PPP 
 
 
 Korte beschrijving 
 
 
 
 
 
 
 North Star
 
 
 30tal mobiele klinieken langs de transportroutes in
							 Zuidelijk Afrika om integrale zorg te bieden aan vrachtwagenchauffeurs om zo
							 hiv, soa's en tb te bestrijden
 
 
 
 
 Health Insurance Fund (HIF)
 
 
 Verbetering toegang tot goede gezondheidszorg voor lage
							 inkomens groepen, met behulp van een ziektekostenverzekering. De essentie is om
							 lokale verzekeraars te ondersteunen om ziektekostenverzekeringen te ontwikkelen
							 voor lage inkomensgroepen in de informele sector.
 
 
 
 
 MDG5
 Cordaid, Meshwork for Mother Care
 
 
 Binnen dit Schokland akkoord is de activiteit Oxyticine
							 een PPP. Dit PPP draait om de ontwikkeling en implementatie van een
							 gevriesdroogd oxytocine.
 
 
 
 
 UAFC/Universal access to the female condom joint
							 programme
 
 
 Introductie van het vrouwencondoom in 3 Afrikaanse
							 landen.
 
 
 
 
 Concept foundation
 
 
 Ontwikkeling van betere toepassing van medicijnen voor
							 abortus.
 
 
 
 
 Drugs for Neglected Diseases initiative
 
 
 Productontwikkeling voor Sleeping Sickness,
							 Leishmaniasis en Chagas diseases, i.s.m. academia en farma industrie.
 
 
 
 
 International Aids Vaccine Initiative
 
 
 Ontwikkeling aidsvaccin ism academia en farma
							 industrie.
 
 
 
 
 International Partnership for Microbicides
 
 
 Ontwikkeling microbiciden ter preventie van HIV, i.s.m.
							 academia en farma industrie.
 
 
 
 
 Aeras 
 
 
 Ontwikkeling TB-vaccins i.s.m. academia en farma
							 industrie.
 
 
 
 
 Sabin Institute
 
 
 Ontwikkeling hookworm vaccine i.s.m. academia en farma
							 industrie
 
 
 
 
 Foundation for Innovative Diagnostics
 
 
 Ontwikkeling diagnostische middelen voor armoede
							 gerelateerde ziekten, i.s.m. academia en farma industrie
 
 
 
 
 Path/Protection Options for Women (Women’s
							 condom)
 
 
 Implementatie van vrouwencondoom in OS-landen, i.s.m.
							 NGOs en farma-industrie
 
 
 
 
 Text To Change (TTC), voorlichting HIV/Aids via mobiele
							 telefonie
 
 
 Informeren van lokale bevolking via sms over hiv/aids
							 en het laten testen op hiv/aids
 
 
 
 
 
 Water , sanitatie en Hygiene
 
 
 
 
 
 
 
 Naam PPP 
 
 
 Korte beschrijving 
 
 
 
 
 
 
 Internet voor water en sanitatie (Akvo)
 
 
 Informatievoorziening – digitaal systeem om impact en
							 resultaten te delen. AKVO ontwikkelde een internetsite voor kennis,
							 financiering en monitoring van projecten op gebied van water en sanitatie
 
 
 
 
 Aqua for All
 
 
 Waterzuivering in huishoudens. Aqua for all fungeert
							 als matchmaker om middelen en expertise beschikbaar te stellen aan
							 ontwikkelingsprogramma’s van NGO’s, gericht op water en
 sanitatie voor de allerarmsten.
 
 
 
 
 Water Integrity Network
 
 
 Bestrijden van corruptie in de watersector
 
 
 
 
 Urban sanitation in 4 small towns, Mozambique
 
 
 Capaciteit van lokale en nationale overhead op gebied
							 van sanitatie versterken. Samenwerking met Vitens Evides International,
							 Waterschap Friesland en lokale autoriteiten.
 
 
 
 
 Stichting 2015, UNICEF
 
 
 Kleinschalig project, gericht op watervoorziening, met
							 Millenniumgemeente Harderberg.
 
 
 
 
 Water, Sanitatie en Hygiëne (WASH)
 
 
 Het Water Sanitatie en Hygiëne (WASH) Secretariaat
							 (NWP) stimuleert en coördineert initiatieven die bijdragen aan duurzame
							 drinkwatervoorzieningen en sanitatie in ontwikkelingslanden.
 
 
 
 
 Ulaanbaatar Water Supply and Sewerage Authority
 
 
 Ondersteuning van Drinkwater en rioolstelsel in
							 Mongolië
 
 
 
 
 Water Operators in Tete, Chimoio, Gondola, Moatize and
							 Manica
 
 
 Versterken van water operators in een aantal rurale
							 steden in Mozambique. Vitens Evidens International draagt direct bij aan een
							 betere serviceverlening (toegang tot water) en management door samenwerking met
							 FIPAG (de Mozambicaanse partner) door het inzetten van specifieke deskundigen
							 waar nodig.
 
 
 
 
 Water operators Xai Xai, Chókwè, Maxixe and
							 Inhambane
 
 
 Versterken van water operators in een aantal rurale
							 steden in Mozambique. Vitens Evidens International draagt direct bij aan een
							 betere serviceverlening (toegang tot water) en management door samenwerking met
							 FIPAG (de Mozambicaanse partner) door het inzetten van specifieke deskundigen
							 waar nodig
 
 
 
 
 Aceh Drinkwater
 
 
 Samenwerking tussen drie NL drinkwater bedrijven
							 (Dunea, PWN, WMD) verenigd in de Stichting H2O en vijf op Aceh.
 
 
 
 
 Drinkwater Oost-Indonesie
 
 
 Add-on bij het P3SW project met als doelstellingen het
							 snel vergroten van het aantal huisaansluitingen bij drie drinkwater bedrijven
							 in Oost Indonesië
 
 
 
 
 
 Klimaat en Engergie
 
 
 
 
 
 
 
 Naam PPP 
 
 
 Korte beschrijving 
 
 
 
 
 
 
 Nuon – FRES PPS zonne-energiebedrijfjes opzetten
 
 
 Het leveren van energie aan rurale gebieden zonder
							 toegang tot elektriciteit door het opzetten van kleine zonne-energiebedrijfjes
							 in 6 landen in sub-Sahara Afrika.
 
 
 
 
 Groen licht voor Afrika Philips
 
 
 Ontwikkelen van geschikte producten (lampjes) voor de
							 «off-grid consumer market» in Afrika en deze producten via lokale distributie
							 kanalen te leveren aan de rurale eindgebruikers die op dit moment geen
							 fatsoenlijke energievoorziening hebben.
 
 
 
 
 Fair Carbon Fund
 
 
 Het Fair Climate Fund investeert in klimaatvriendelijke
							 energie-oplossingen in ontwikkelingslanden
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 
 
 
 Naam PPP 
 
 
 Korte beschrijving 
 
 
 
 
 
 
 Partnerships Resource Center
 
 
 Onderzoeksinstituut naar publiek-private
							 partnerschappen.
 
 
 
 
 
 
 345, 372
 
 Wat doet de regering met de aanbevelingen
				 uit de evaluatie From Idea to Partnership: Reviewing the Effectiveness of
				 Development Partnerships in Zambia, Colombia and Ghana (2008), nu besloten is
				 om veel meer dan voorheen te investeren in ontwikkeling via PPP’s? Is het
				 kabinet voornemens om een helder beleidskader te ontwikkelen met criteria
				 waaraan PPP’s moeten voldoen, ook t.a.v. armoedebestrijding? Zo niet, waarom
				 niet?
 
 
 Wat doet de regering met de aanbevelingen
				 uit de evaluatie From Idea to Partnership: Reviewing the Effectiveness of
				 Development Partnerships in Zambia, Colombia and Ghana (2008), nu besloten is
				 om veel meer dan voorheen te investeren in ontwikkeling via PPP’s? Is het
				 mogelijk een beknopt, maar helder beleidskader te ontwikkelen met criteria
				 waaraan PPP’s moeten voldoen en waarop gemonitord wordt, dit mede n.a.v. het
				 recente Algemene Rekenkamerrapport over geldstromen in
				 ontwikkelingssamenwerking dat wijst op de consequenties voor
				 resultatenrapportage als steeds meer gewerkt wordt met sui generis
				 PPP’s?
 
 
 De evaluatie waarnaar wordt verwezen is uitgevoerd op basis van
				de ervaringen met de eerste PPP’s van het ministerie. De evaluatie
				onderstreept de relevantie van PPP’s en de waarde die PPP’s hebben voor het
				effectief oplossen van structurele knelpunten in ontwikkelingslanden en hun
				potentie om bij te dragen aan de ontwikkeling van waardeketens en verbeterde
				dienstverlening. Bovendien heeft de evaluatie belangrijke lessen gegenereerd
				over de effectiviteit van PPP’s. De lessen vormen de basis van het huidige en
				toekomstige beleid voor PPP’s. Voor de uitbreiding van PPP’s wordt vóór
				eind 2011 een beleidskader geschreven, inclusief criteria op basis waarvan
				subsidies worden toegekend aan PPP’s. Monitoring vindt plaats zowel op
				partnerschap performance als op programma resultaten. Programma resultaten
				bestrijken verschillende beleidsprioriteiten en worden gerealiseerd in de
				context van lokale economische ontwikkeling en armoedebestrijding.
 
 346
 
 Welke bedragen zijn er gemoeid met het
				 bilaterale programma en hoe verhoudt zich dit tot het bedrijfsleven- en tot het
				 multilaterale programma?
 
 
 
 Eind september hebben de ambassades voorstellen ingediend voor
				 hun budgetten in de periode 2012–2015. Deze voorstellen worden momenteel
				 beoordeeld; besluitvorming hierover vindt plaats in december 2011. Bij
				 Voorjaarsnota 2012 zal de Kamer worden geïnformeerd over de definitief
				 toegekende budgetten. Er kan dus nog geen uitspraak gedaan worden hoe deze
				 cijfers zich verhouden tot het multilaterale kanaal.
 
 
 347
 
 Waaruit zullen de nieuwe programma’s op
				 het gebied van voedselzekerheid worden gefinancierd?
 
 
 Nieuwe programma’s op het gebied van voedselzekerheid zullen
				met name gefinancierd worden vanuit de intensivering onder beleidsartikel 4.1.
				In het antwoord op vraag 346 is nadere informatie hierover gepresenteerd.
 
 348, 349
 
 Onder welke voorwaarden ontvangen bedrijven
				 geld via het IDH? Hoe worden die voorwaarden getoetst? Aan welke
				 duurzaamheidsnorm moeten bedrijven gaan voldoen? Welke termijn staat daarvoor
				 en hoe wordt dat getoetst?
 
 
 Waaruit bestaat de eigen bijdrage van
				 deelnemende bedrijven aan het IDH?
 
 
 
 De IDH-bijdragen gaan niet naar de bedrijven. Het geld gaat
				 direct naar activiteiten in het veld die bijdragen aan verduurzaming zoals het
				 trainen van boeren en vernieuwde agrarische technieken. Het IDH vult de
				 investeringen van bedrijven in verduurzaming van een bepaalde handelsketen aan
				 met maximaal eenzelfde bedrag. In de ontwikkelingsfase van een programma wordt
				 bepaald welke investeringen in aanmerking komen voor match
				 funding via IDH. Slechts die investeringen die direct bijdragen aan de
				 doelstellingen van het IDH komen in aanmerking. Per programma en per bedrijf
				 varieert dit van een financiële bijdrage tot uren en kennis die door de
				 ketenpartners direct worden bijgedragen (in cash en
				 in kind). Over de bijdrage van de (private)
				 partners in het programma dient door een externe accountant een
				 controleverklaring te worden afgegeven.
 De doelstellingen worden via Key Performance Indicators
				 getoetst en via een impact assessment wordt ook de bijdrage aan verduurzaming
				 gemeten.
 
 
 350
 
 Wat zijn de resultaten van IDH tot nu toe?
				 Welke impact heeft IDH in ontwikkelingslanden/ wat zijn de resultaten van IDH
				 mb.t. de MDG’s?
 
 
 
 Het IDH is succesvol in het bijeen brengen van
				 resultaat-gedreven coalities van bedrijven, maatschappelijke organisaties en
				 overheden. De programma’s worden aangestuurd op specifieke resultaten voor
				 duurzame productie, teneinde bij te dragen aan MDG 1, 7 en 8.
 Certificering door bijvoorbeeld UTZ of Rainforest Alliance
				 speelt daarbij een belangrijke rol. In de criteria voor certificering zijn
				 ontwikkelings- en milieudoelstellingen opgenomen. Het aantal hectares dat
				 gecertificeerd is voor duurzame productie en het aantal ton duurzaam
				 geproduceerd en verhandeld product worden gebruikt als indicatoren voor
				 duurzame productie. In termen van concrete resultaten is voor de producten
				 Soja, tropisch hout, katoen thee en cacao in totaal tot nu toe meer dan
				 1 000 000 hectare en ca. 275 000 ton gecertificeerd. Deze resultaten zijn op
				 output niveau; impact is pas op langere termijn meetbaar. Impact studies zijn
				 onderdeel van het IDH programma.
 
 
 351
 
 Hoe wordt het multistakeholderkarakter van
				 IDH vormgegeven? Hoe wordt betrokkenheid van zuidelijke stakeholders
				 gegarandeerd? Hoe krijgt in het bijzonder betrokkenheid van
				 vakbonden/werknemersvertegenwoordiging vorm in landen waar
				 vakbonden verboden zijn of vervolgd worden?
 
 
 
 Alle IDH programma’s worden gevormd door resultaat gedreven
				 coalities waar bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en overheden met
				 elkaar samenwerken aan de verduurzaming van grondstoffenketens. De Nederlandse
				 vakbonden en/of de ILO worden betrokken in het ontwerp van IDH programma’s.
				 Sociale duurzaamheideisen worden op basis van ILO richtlijnen geformuleerd. In
				 een aantal gevallen, zoals voor palmolie en soja, zijn deze ook in de
				 certificeringseisen opgenomen.
 Zuidelijke stakeholders zijn nauw betrokken in de programma’s
				 van IDH. Zuidelijke vakbonden zijn in veel programma’s een actieve partner.
				 In sommige landen hebben vakbonden ervoor gekozen om niet expliciet in de
				 programma’s samen te werken, omdat zij menen meer te kunnen bereiken door
				 extern druk te zetten op de bedrijven. In deze gevallen blijft het IDH wel in
				 gesprek of worden de vakbonden geconsulteerd.
 Waar vakbonden/werknemersvertegenwoordiging verboden zijn of
				 vervolgd worden, wordt via certificering en verificatie opvolging gegeven aan
				 sociale duurzaamheideisen, op basis van kwalitatief onderzoek onder
				 personeel/werknemers.
 
 
 352
 
 Voor de nieuwe beleidsprioriteit
				 voedselzekerheid zullen in de loop van 2012 nieuwe programma’s worden
				 ontwikkeld. Op basis van welke prioriteiten en criteria en op welke manier (met
				 inbreng van welke actoren) zullen deze nieuwe programma’s ontwikkeld
				 worden?
 
 
 
 De prioriteiten van het nieuwe voedselzekerheidsbeleid
				 zijn:
 
 
 1.
 Toename van duurzame voedselproductie;
 
 
 2.
 Betere toegang tot voeding van voldoende kwaliteit;
 
 
 3.
 Verbeterde werking van markten;
 
 
 4.
 Een beter ondernemingsklimaat.
 
 
 Belangrijke criteria zijn duurzaamheid, het bereiken van grote
				 groepen, innovatie, betrokkenheid van Nederlandse kennis en kunde,
				 marktgerichtheid en de kwaliteit van voedsel.
 
 De programma’s komen tot stand in samenspraak met
				maatschappelijke actoren en bedrijfsleven. Een substantieel deel zal onder
				beheer van de ambassades in de partnerlanden worden geïnvesteerd. Lokale
				overheden, bedrijven en organisaties hebben daarbij het initiatief.
				Partnerschappen van bedrijven en maatschappelijke partners worden
				gestimuleerd.
 Over het speerpunt voedselzekerheid is de Kamer kortelings een
				brief toegegaan waarnaar ik gaarne verwijs.
 
 354
 
 Hoeveel middelen gaan naar UNICEF in
				 respectievelijk 2011, 2012, 2013 en 2014?
 
 
 De algemene vrijwillige bijdrage aan UNICEF bedraagt in de jaren
				2011 t/m 2014 EUR 34,0 miljoen per jaar. Daarnaast ontvangt UNICEF in 2011 EUR
				43,8 miljoen voor programma’s en projecten, op basis van tot op dit moment
				afgesloten contracten. De doorlopende verplichtingen voor deze contracten
				bedragen in 2012 EUR 34 miljoen, in 2013 EUR 23 miljoen in 2014 EUR 13
				miljoen.
 
 356
 
 Kunt u aangeven hoe de € 0,5 miljoen
				 worden besteed aan de ontwikkeling, effectiviteit en kwaliteit van de
				 Nederlandse financiële inspanningen gericht op ontwikkeling?
 
 
 Deze EUR 0,5 miljoen heeft betrekking op Nederlandse bijdragen
				aan het Ontwikkelingscomité (DAC) van de OESO. Het gaat hierbij om specifieke
				– vaak kortlopende – activiteiten van het Ontwikkelingscomité op het
				terrein van kennis- en capaciteitsontwikkeling rond thema’s als de relatie
				tussen hulp en buitenlandse handel, coherentie en effectiviteit van de hulp.
				Deze activiteiten ondersteunen de bilaterale ontwikkelingshulp in
				partnerlanden.
 
 357
 
 Hoeveel werd er voorheen uitgegeven aan het
				 assistent-deskundigen programma? Is dit ODA?
 
 
 
 Over de periode 2006 t/m 2010 is aan het AD-programma EUR
				 58 499 000,- uitgegeven.
 Dit is gemiddeld EUR 11 699 800,- per jaar. Het bedrag is
				 geheel toerekenbaar aan ODA.
 
 
 358
 
 Wat doet Nederland momenteel op het gebied
				 van belastingontwijking en ontduiking?
 
 
 Nederland ondersteunt initiatieven om de belastinginkomsten in
				ontwikkelingslanden te verhogen. Om dit te bereiken proberen we
				belastingstelsels in ontwikkelingslanden te versterken en internationale
				samenwerking en transparantie te bevorderen om belastingontwijking- en
				ontduiking tegen te gaan.
 Hiertoe draagt Nederland actief bij aan de ontwikkeling van
				voorstellen van de OESO informele Taskforce Tax and
				Development8 In de OESO Informal Taskforce Tax and Development participeren OESO-landen, ontwikkelingslanden, andere internationale organisaties, het internationaal opererend bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, zie: http://www.oecd.org/document/35/0,3746,en_2649_34565_45958051_1_1_1_1,00. html op het gebied van verrekenprijzenmethodieken,
				uitwisseling van informatie, transparantie in de rapportages door
				multinationale ondernemingen en capaciteitsontwikkeling.
 De Europese Commissie zal dit najaar met voorstellen komen voor
				de herziening van de transparantie- en accounting richtlijnen, waarin meer
				transparantie in de financiële rapportages door multinationals centraal zal
				staan. Nederland wil de concrete voorstellen van de Commissie afwachten maar
				zal ze met een positieve en constructieve houding tegemoet zien.
 Op het gebied van capaciteitsontwikkeling steunt Nederland
				internationale organisaties zoals het African Tax
				Administration Forum en het IMF Topical Trustfund
				on Tax Policy and Administration. Tevens worden via een samenwerking
				met het Ministerie van Financiën mogelijkheden verkend om de bilaterale inzet
				op capaciteitsopbouw in enkele OS-partnerlanden te intensiveren.
 Tenslotte zal Nederland bij het sluiten van belastingverdragen
				met ontwikkelingslanden rekening houden met de kwetsbare fiscale positie van
				ontwikkelingslanden en is Nederland bereid gerichte maatregelen op te nemen om
				verdragsmisbruik tegen te gaan en ruimte te bieden voor bronheffingen op
				geldstromen naar Nederland9 Zie ook de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011 (Bijlage bij Kamerstuk 25 087, nr. 7, Kamerjaar 2010–2011) van het Ministerie van Financiën waarin de relatie tussen Nederland en ontwikkelingslanden op fiscaal gebied aan de orde komt..
 
 359, 360
 
 In 2011 heeft de regering actuele gegevens
				 over OS-activiteiten van de regering als open data beschikbaar gesteld. Welke
				 Europese donoren hebben actuele gegevens over OS-activiteiten als open data
				 beschikbaar gesteld? Gaat de regering bepleiten dat donoren die dat nog niet
				 hebben gedaan, dat in 2012 wel gaan doen?
 
 
 Heeft de Europese Commissie gegevens over
				 OS-activiteiten als open data beschikbaar gesteld? Zo nee, waarom niet. Gaat de
				 regering bepleiten dat de Europese Commissie dat in 2012 wel gaat
				 doen?
 
 
 Van de Europese donoren hebben tot op heden het Verenigd
				Koninkrijk, de Europese Commissie en Nederland actuele gegevens over
				OS-activiteiten als open data beschikbaar gesteld. In de voorbereiding op de
				4th High-Level Forum on Aid Effectiveness (HLF4) in
				Busan (29 november–1 december 2011) heeft Nederland in diverse fora bepleit
				dat andere donoren het voorbeeld van het VK en Nederland zo snel mogelijk
				zouden moeten volgen. In het concept politiek outcome document voor de HLF4
				wordt hiertoe ook een oproep gedaan. Denemarken, Zweden en Finland hebben
				aangegeven voor de HLF4 een eerste dataset beschikbaar te stellen. De Europese
				Commissie heeft op 14 oktober 2011 haar data conform de International Aid Transparency Initiative standaard
				openbaar gemaakt (http://iatiregistry.org/dataset)
 
 362
 
 Hoe verhouden de uitgaven voor private
				 sector ontwikkeling in 2012 tot de uitgaven daarvoor in eerdere recente
				 jaren?
 
 
 De uitgaven onder Operationele Doelstelling (OD) 4.3 de afgelopen
				jaren waren als volgt:
 
 (in EUR mln.)
 2010 414
 2011 509
 2012 556 (incl. nieuwe OD 4.1 Voedselzekerheid, geraamd op EUR
				 219 mln.)
 
 Tot 2012 waren in de begroting de thema’s voedselzekerheid en
				private sector ontwikkeling samengenomen onder OD 4.3. Vanaf 2012 is het
				speerpunt voedselzekerheid apart ondergebracht onder de nieuwe OD 4.1
				Voedselzekerheid.
 
 363
 
 Welk percentage van de gelden die richting
				 ICF en FMO vloeien vallen onder de ODA-criteria?
 
 
 
 Bij FMO moet onderscheid worden gemaakt tussen het kern
				 kapitaal/eigen vermogen van FMO en de BZ fondsen die worden beheerd door
				 FMO.
 Voor wat betreft het kern kapitaal/eigen vermogen; in de
				 periode 1998 – 2005 heeft BZ het eigen vermogen van FMO zodanig verhoogd (met
				 ruim EUR 650 mln) dat op eigen benen kan staan en niet meer een jaarlijkse
				 storting nodig heeft. Deze bijdrage betreft non-ODA middelen.
 Voor wat betreft BZ-fondsen beheerd door FMO; BZ heeft drie
				 specifieke investeringsfondsen (Infrastructure Development fund, Access to
				 Energy Fund en MASSIF-financiële sector fonds) en één fonds voor technische
				 assistentie (Capacity Development fund) bij FMO ondergebracht. Deze fondsen
				 worden rechtstreeks uit de OS-begroting gefinancierd en worden voor 100%
				 aangemerkt als ODA.
 Het ICF (Investment Climate fund) is voor 100% ODA.
 
 
 365
 
 Zullen de NBSO’s en NBSA’s uit ODA
				 worden betaald?
 
 
 NBSO’s en NBSA’s zullen uit de non-ODA-middelen binnen de
				HGIS worden betaald.
 
 366
 
 Kunt u een nadere toelichting geven op
				 operationele doelstelling 4.3? Kunt u bijv. voorbeelden geven van projecten en
				 programma's? Zullen de resultaten hiervan opgenomen worden in de bijv. de
				 resultatenrapportage?
 
 
 Operationele doelstelling 4.3 maakt deel uit van beleidsartikel
				4: Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede. Doelstelling en
				beleidstoelichting van dit beleidsartikel staan beschreven op bladzijde 52 e.v.
				van de begroting. Onderdeel daarvan is dat ontwikkeling van de private sector
				een essentiële voorwaarde is voor meer economische groei. Om adequate private
				sector ontwikkeling te ondersteunen zet Nederland in op markttoegang en
				-ontwikkeling, verbeterde infrastructuur, financiële dienstverlening, wet- en
				regelgeving, en kennis en vaardigheden. Daarbij wordt de samenwerking met het
				bedrijfsleven geïntensiveerd.
 
 Voorbeelden van de inzet op private sector ontwikkeling
				 zijn:
 Markttoegang en -ontwikkeling: Trade Mark East Africa en
				 Initiatief Duurzame Handel (IDH).
 Infrastructuur: Private Infrastructure Development Group (PIDG)
				 en Ontwikkelingsrelevante Infrastructuurontwikkeling (ORIO).
 Financiële dienstverlening: MASSIF (fonds bij FMO) en Health
				 Insurance Fund (HIF).
 Wet- en regelgeving: Investment Climate Facility for
				 Africa.
 Kennis en vaardigheden: Programma Uitzending Managers (PUM) en
				 Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI).
 
 De resultatenrapportage in de vorm die de afgelopen zes jaar is
				gebruikt wordt vervangen door een «open data» informatiesysteem. De
				resultaten van beleidsartikel 4 zullen, net als die van andere
				beleidsartikelen, in de toekomst via dit nieuwe systeem bekend gemaakt worden.
				De reguliere verantwoording aan de Kamer wordt uiteraard gehandhaafd.
 
 367
 
 Kunt u een overzicht geven van de
				 publiek-private samenwerkingen die bestaan? Welke zijn er in 2011 nieuw
				 bijgekomen? Op welke terreinen wilt u in 2012 uitbreiden
 
 
 
 Het antwoord op vraag 344 bevat een overzicht van alle
				 ppp’s.
 2011 is een overgangsjaar waarin op basis van de nieuwe
				 prioriteiten, het beleid wordt uitgewerkt.
 Er heeft geen structurele uitbreiding van publiek-private
				 samenwerkingen plaats gehad. Wel hebben enkele bestaande PPP’s een vervolg
				 gekregen (Solidaridad, Akvo, Aqua4All).
 
 In 2012 zal een uitbreiding van ppp’s plaats vinden op de
				terreinen voedselzekerheid, private sector ontwikkeling, water en
				gezondheid.
 
 369
 
 Hoe worden in de bilaterale relatie met
				 Colombia – die meer gericht wordt op «een reguliere economische relatie»
				 – aspecten als vrede, veiligheid, rechtstaat en respecteren van mensenrechten
				 gewaarborgd?
 
 
 In de transitie van de bilaterale OS relatie naar economische
				samenwerking zullen aspecten als vrede, veiligheid, de rechtstaat en het
				respecteren van de mensenrechten aandacht krijgen. Deze aspecten zijn immers
				eigenstandige onderdelen van het buitenlands beleid van het Koninkrijk en de
				onderlinge samenhang tussen deze aspecten en sociaaleconomische ontwikkeling
				anderzijds is duidelijk aanwezig. In de planning en uitvoering van activiteiten
				van de transitiefaciliteit zullen criteria voor maatschappelijk verantwoord
				ondernemen (inclusief mensenrechten) en conflictsensitiviteit worden
				meegenomen. Daarnaast zal in het kader van het mensenrechtenbeleid steun aan de
				bescherming van mensenrechtenverdedigers worden voortgezet.
 
 373, 374
 
 Hoe kan de sterke schommeling onder 4.2
				 (effectief armoedebeleid van ontwikkelingslanden) verklaard worden?
 
 
 Wat is de verklaring van de daling in
				 operationele doelstelling 4.2 Effectief armoedebeleid van ontwikkelingslanden
				 tussen 2010 en 2011?
 
 
 Dit artikel betreft enerzijds uitgaven die niet aan een bepaald
				OS-thema kunnen worden toegerekend, zoals de uitgaven aan algemene
				begrotingssteun en de bijdrage aan UNDP. Anderzijds heeft dit artikel een
				parkeerkarakter. Het totale beschikbare ODA-budget is gedurende het jaar aan
				soms forse veranderingen onderhevig: deze worden op dit artikel opgevangen. Het
				gaat hierbij onder meer om aangepaste ramingen van het BNP en aangepaste
				toerekeningen zoals de EKI-schuldverlichting en de eerstejaarsopvang van
				asielzoekers uit ontwikkelingslanden.
 De daling tussen 2010 en 2011 betreft een mutatie van EUR 627 mln
				naar EUR 173 mln (een verschil van EUR 454 mln). Bijna de helft van de daling,
				namelijk EUR 200 mln, komt voor rekening van de herfinancieringslening aan de
				NIO. De huidige aandelen van de NIO worden door de Staat van de FMO
				overgenomen. De lopende NIO leningen op de kapitaalmarkt moeten worden
				afgelost. Deze leningen zijn niet opnieuw van de kapitaalmarkt betrokken, maar
				in 2010 vervangen door een niet-kader relevante begrotingslening ten laste van
				de BZ begroting (zie ook de Najaarsnota 2010). Daarnaast zijn de bijdragen aan
				algemene begrotingssteun en UNDP verlaagd, met resp. 31 mln en 35 mln. Het
				resterende verschil wordt verklaard door het eerdergenoemde parkeerkarakter van
				dit artikel.
 
 376
 
 Oppositie tegen reproductieve en seksuele
				 rechten is groot en groeit, veelal religieus geïnspireerd. Wat bedoelt de
				 regering hiermee? Naar welke religieus geïnspireerde stromingen verwijst de
				 regering?
 
 
 
 Binnen de meeste religieuze groepen zijn er krachten die zich
				 verzetten tegen SRGR. Tegelijk zijn er binnen iedere stroming mensen die
				 pragmatisch met gevoelige kwesties om durven gaan.
 Als voorbeelden van religieus geïnspireerde oppositie verwijs
				 ik naar mijn verslag over de High Level Meeting on aids in New York in juni van
				 dit jaar (Kamerstuk 32 605, nr
				 51, 26-08-2011 BZ). Daar waren het vooral het Vaticaan en de Arabische
				 regio die op religieuze basis bezwaar maakten tegen diverse teksten op gebied
				 van SRGR. In Afrika is op landenniveau met name de rol van Amerikaanse
				 evangelisatie bewegingen belangrijk.
 
 
 377
 
 Is de regering het ermee eens dat vanwege
				 hun feitelijke macht en invloed, religieuze gemeenschappen en leiders hoe dan
				 ook betrokken moeten worden bij SRGR programma’s, omdat zij hele krachtige
				 bondgenoten kunnen zijn of worden en in staat zijn om een religieuze inbedding
				 te geven aan relevante SRGR programma’s?
 
 
 Om de gezondheidsmillenniumdoelen te behalen is het in veel
				landen essentieel religieuze leiders te betrekken bij de strijd tegen kinder-
				en moedersterfte, hiv/aids en ter verbetering van (het recht op) seksuele
				reproductieve gezondheid voor iedereen. In landen als Bangladesh is juist de
				rol van religieuze leiders cruciaal geweest voor de successen van familie
				planning.
 
 378, 379, 380, 381
 
 Welke initiatieven ondersteunt de regering
				 in activiteiten die vermindering van religieuze oppositie tegen SRGR beogen en
				 welke resultaten hebben die tot op heden opgeleverd?
 
 
 Kan de regering concrete voorbeelden geven
				 waaruit blijkt dat de regering gebruik maakt van de kennis en de netwerken van
				 de Faith Based organisaties, kerken en religieuze leiders om de genoemde
				 oppositie tegen SRGR tegen te gaan?
 
 
 Kan de regering concrete resultaten geven
				 van deze samenwerking met FBO’s kerken en religieuze leiders waardoor de
				 genoemde oppositie tegen SRGR tegengegaan wordt?
 
 
 Heeft de regering voornemens om nieuwe
				 initiatieven voor nauwere samenwerking met FBO,s en religieuze leiders op het
				 gebied van SRGR en HIV en Aids aan te gaan?
 
 
 Zo ja, welke en met welke
				 partijen?
 
 
 In 2010 faciliteerde Nederland een conferentie voor religieuze
				leiders van verschillende geloofsrichtingen om hun rol en invloed te bespreken
				met betrekking tot HIV/Aids. Daar bleek het mogelijk om ook over de gevoelige
				aspecten van HIV/Aids, die in belangrijke mate op gebied van SRGR liggen, te
				spreken. Hierna zijn enkele vervolgbijeenkomsten georganiseerd tijdens de
				Internationale Aids Conferentie (juli 2010) en tijdens de High Level Meeting on
				HIV/Aids (juni 2011) waarin de ambassadeur voor SRGR/HIV een actieve rol heeft
				gespeeld. Nederland zal dit proces ook de komende jaren blijven volgen.
 Met MFS-2 allianties als ICCO en Cordaid, die veel met partners
				op religieuze basis werken heeft het Ministerie regelmatig overleg over de
				ervaringen. Daarnaast ondersteunt Nederland ook organisaties als IPPF
				(International Planned Parenthood Federation) en PSI (Population Services
				International) die de dialoog actief faciliteren via hun lokale partner
				organisaties. Ook de Unite for Body Rights Alliantie werkt samen met Faith
				Based organisaties.
 
 382
 
 Op pagina 60 van de begroting staat dat de
				 «oppositie tegen reproductieve en seksuele rechten groot is en groeit, veelal
				 religieus geïnspireerd. Wat bedoelt de regering hiermee? Naar welke religieus
				 geïnspireerde stromingen verwijst de regering?
 
 
 Is de regering het ermee eens dat vanwege
				 hun feitelijke macht en invloed, religieuze gemeenschappen en leiders hoe dan
				 ook betrokken moeten worden bij SRGR programma’s, omdat zij hele krachtige
				 bondgenoten kunnen zijn of worden en in staat zijn om een religieuze inbedding
				 te geven aan relevante SRGR programma’s?
 
 
 Welke initiatieven ondersteunt de regering
				 in activiteiten die vermindering van religieuze oppositie tegen SRGR beogen en
				 welke resultaten hebben die tot op heden opgeleverd?»
 
 
 Kan de regering concrete voorbeelden geven
				 waaruit blijkt dat de regering gebruik maakt van de kennis en de netwerken van
				 de Faith Based organisaties, kerken en religieuze leiders om de genoemde
				 oppositie tegen SRGR tegen te gaan?
 
 
 Kan de regering concrete resultaten geven
				 van deze samenwerking met FBO’s kerken en religieuze leiders waardoor de
				 genoemde oppositie tegen SRGR tegengegaan wordt?
 
 
 Heeft de regering voornemens om nieuwe
				 initiatieven voor nauwere samenwerking met FBO’s en religieuze leiders op het
				 gebied van SRGR en HIV en Aids aan te gaan? Zo ja, welke en met welke
				 partijen?
 
 
 Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar de antwoorden op
				de vragen 376 t/m 381.
 
 383
 
 U geeft aan dat onderwijsprogramma’s
				 zoveel mogelijk zullen worden omgevormd naar onderwijs en training die de vier
				 speerpunten van het OS-beleid ondersteunen. Volgens welke visie en prioritering
				 gaat dit gebeuren? Is er een visie per speerpunt ontwikkeld? Is er een
				 verdeelsleutel gemaakt voor het budget van het NFP en NICHE voor de 4
				 speerpunten? Zo ja, wat is deze? Zo neen op welke basis worden dan wel keuzes
				 gemaakt die recht doen aan de 4 speerpunten?
 
 
 
 In de Focusbrief is aangegeven dat onderwijs voortaan de vier
				 speerpunten ondersteunt, bijvoorbeeld via beroepsonderwijs in relatie tot
				 voedselzekerheid en water, en via onderwijs in zwakke staten. Onderwijs kan ook
				 een rol spelen binnen SRGR, bijvoorbeeld in opleidingen van
				 gezondheidspersoneel en «comprehensive sexuality education» voor jongeren
				 (zie ook vraag 197). In de partnerlanden geven de posten aan welke speerpunten
				 zij in hun meerjarenplanning opnemen, en of en hoe binnen de eigen benadering
				 van elk speerpunt (beroeps)onderwijs een rol speelt. Voor ondersteuning van de
				 ombuiging naar beroepsonderwijs zijn beperkte centrale fondsen gereserveerd
				 (zie ook vraag 422–425).
 De ondersteuning vanuit onderwijs van het speerpunt veiligheid
				 en rechtsorde wordt vooral gerealiseerd door voortzetting van de steun aan het
				 UNICEF programma voor onderwijs in post-conflictstaten.
 
 Er vindt in principe geen verdeling vooraf plaats van de
				budgetten van het NFP en NICHE over de vier speerpunten. Wel is in lijn met de
				motie-Smaling over bezuinigingen op hoger en beroepsonderwijs (EK
				32 500 V, O) besloten om
				vanaf 2013 intensiveringsmiddelen voor voedselzekerheid in te zetten voor NICHE
				en NFP (2013: EUR 15 miljoen, 2014: EUR 30 miljoen, 2015: EUR 30 miljoen). Het
				NICHE programma sluit aan bij de speerpunten die de ambassades hebben gekozen.
				Het NFP blijft een breder programma dat naast de vier speerpunten ook wordt
				ingezet voor andere doelstellingen van het Nederlandse buitenlandse beleid,
				zoals economische diplomatie.
 
 284
 
 Via welke financieringskanalen/organisaties
				 is er geïntensifieerd in de begroting van 2012 op SRGR ten opzichte van 2011?
				 Waarom zijn deze kanalen gekozen? Wat is hun focus/beoogd resultaat?
 
 
 De intensivering voor SRGR zal in 2012 gestalte krijgen in het
				bilaterale kanaal. In latere jaren zal ook de samenwerking met UNFPA,
				internationale NGO’s en in PPP’s in financiële zin geïntensiveerd worden.
				De kanaalkeuze hangt samen met de start van een nieuwe periode van
				programmering in de partnerlanden. In hun meerjarige strategische plannen nemen
				de ambassades ook resultaatketens op. Deze plannen worden op dit moment
				beoordeeld. Het is dus nog te vroeg om specifieke resultaten te benoemen.
 
 385
 
 Hoeveel geld is er minder beschikbaar voor
				 het FTI?
 
 
 Voor 2012 is EUR 30 miljoen begroot voor het FTI, dat sinds kort
				de nieuwe naam Global Partnership for Education
				heeft aangenomen. Deze bijdrage is minder dan het gemiddelde over de periode
				2004–2011. Dat bedroeg $ 60 miljoen per jaar.
 
 386
 
 Waarom maakt de regering geen duidelijke
				 keus om de inzet voor beroepsonderwijs te vergroten, maar stelt zij slechts dat
				 dit «mogelijk» is? Is de intensivering van 2 miljoen euro voor andere vormen
				 van beroepsonderwijs dan hoger beroepsonderwijs via NICHE bedoeld als
				 uitvoering van de motie-Van der Staaij (32 5 000 V nr. 49)? Waarom kiest de
				 regering ervoor om budgettair vooral in te zetten op hoger beroepsonderwijs
				 (via het NICHE programma van NUFFIC), terwijl in de partnerlanden de behoefte
				 aan lagere en informele vormen van beroepsonderwijs minstens zo groot
				 is?
 
 
 Naast de intensivering van middelbaar en hoger beroepsonderwijs
				in NICHE zal de grootste intensivering van beroepsonderwijs uit het bilaterale
				kanaal komen. De ambassades is gevraagd aandacht te besteden aan onderwijs
				binnen de vier speerpunten, inclusief lager- en informeel beroepsonderwijs,
				waarbij de keuze per land gemaakt zal worden. Daarnaast is in 2012 tot maximaal
				EUR 7 miljoen beschikbaar voor ondersteuning van algemeen beroepsonderwijs
				vanuit centrale programma’s zoals die onder meer in samenwerking met de ILO
				worden uitgevoerd. Voor beroepsonderwijs dat specifiek voedselzekerheid en
				private sector ontwikkeling bevordert – ook op lagere en informele niveaus
				– worden in de komende maanden concrete plannen ontwikkeld. Deze zullen
				complementair zijn aan reeds gecommitteerde bedragen uit de
				intensiveringsmiddelen voor voedselzekerheid (zie het antwoord op vraag nr
				383).
 
 387
 
 Kan de regering inzicht geven in de wijze
				 waarop de ambassades gebruikmaken van de toolkit uit 2009 «Know-how for
				 skills», ter ondersteuning van hun inzet voor beroepsonderwijs?
 
 
 De toolkit uit 2009 «Know-how for skills» omvat een breed
				overzicht van mogelijkheden voor ambassades om aandacht te besteden aan
				beroepsonderwijs in partnerlanden waar de ontwikkeling van beroepsonderwijs op
				de agenda van de nationale regeringen en/of internationale
				ontwikkelingspartners staat. Uit de Meerjarige Strategische Plannen van de
				ambassades blijkt dat ambassades de inzichten en concrete lessen voor het
				opzetten van steun aan beroepsonderwijs in veel gevallen hebben meegenomen in
				hun plannen en activiteiten ter ondersteuning van beroepsonderwijs.
 
 
 388
 
 Wat is er tot op heden bekend over de
				 resultaten die het Schokland-programma Learn4Work heeft opgeleverd? Hoe
				 beoordeelt de regering de waarde van het samenwerken met verschillende actoren
				 binnen dit programma?
 
 
 
 Het Schokland-programma Learn4Work heeft vooralsnog geleid tot
				 de volgende resultaten:
 
 
 1.
 in 2010 hebben 3 834 gemarginaliseerde jongeren
						beroepsonderwijs ontvangen op 4 nieuw opgezette opleidingscentra in Ethiopie,
						Ghana en Zambia
 
 
 2.
 kwaliteit van training materiaal (onder meer gericht op het
						bevorderen van ondernemerschap en markt analyses), relaties met bedrijfsleven
						en beschikbaarheid van microkrediet is verbeterd in interventiegebieden in
						Ethiopie, Ghana, Kenia en Zambia
 
 
 3.
 het aantal organisaties dat betrokken is bij Learn4Work
						partnerschappen, zowel in Nederland als in Zambia, Kenia, Ghana en Ethiopie, is
						van een 10-tal organisaties gegroeid naar ruim 70.
 
 
 4.
 20 beroepsonderwijsinstellingen en meer dan 200 leraren
						zijn geholpen om de kwaliteit van hun werk en diensten te verbeteren.
 
 
 5.
 Learn4Work partners hebben met succes scholen, studenten,
						bedrijven en belangstellende burgers enthousiast gemaakt over het belang van
						beroepsonderwijs voor jonge mensen in ontwikkelingslanden. In 2010 hebben
						Nederlandse studenten bijvoorbeeld meer dan 200 000 euro opgehaald door middel
						van tal van plaatselijke acties.
 
 
 
 De regering staat positief tegenover het door Edukans
				gecoördineerde Learn4Work partnerschap omdat het bevordert dat er een analyse
				wordt gemaakt van beroepen en beroepseisen waar het bedrijfsleven behoefte aan
				heeft. De regering heeft daarom besloten extra fondsen beschikbaar te stellen
				voor een tweede fase vanaf 2012. In deze tweede fase zal het bedrijfsleven
				nauwer en meer centraal betrokken worden bij de identificatie en uitvoering van
				programma’s die de toegang tot en kwaliteit van formeel en informeel
				beroepsonderwijs bevorderen.
 
 389
 
 Geldt nog steeds de lijst van «minstens 10
				 landen» van het vorige kabinet, waar ingezet werd op een betere aansluiting
				 van beroepsonderwijs op onderwijs en arbeidsmarkt (operationele doelstelling
				 5.2)? Welke landen betreft het, wat zijn de belangrijkste programma’s die op
				 dit vlak gesteund werden en worden? Welke resultaten zijn per land behaald
				 sinds deze doelstelling geformuleerd werd?
 
 
 In de periode 2009–2011 hebben in 14 landen (Afghanistan,
				Bolivia, Ethiopië, Indonesië, Jemen, Kaap Verdië, Kenia, Mali, Mozambique,
				Oeganda, Rwanda, Tanzania, Zambia en Zuid Afrika) activiteiten plaatsgevonden
				op het terrein van beroepsonderwijs. Voor de belangrijkste programma’s per
				land en de gerealiseerde en te verwachten resultaten verwijs ik u naar
				onderstaand overzicht. Sommige programma’s zijn nog niet afgelopen en er
				hebben nog geen evaluaties plaatsgevonden.
 Voor de toekomst geven de posten in partnerlanden aan welke
				speerpunten zij in hun meerjarenplanning opnemen, en of en hoe binnen de eigen
				benadering van elk speerpunt (beroeps)onderwijs een rol speelt. Die
				meerjarenplanning wordt op dit moment verder vormgegeven.
 Overzicht van beroepsonderwijs
				interventies en te verwachten en gerealiseerde resultaten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Thema
 
 
 Land en programma
 
 
 Verwachte of gerealiseerde resultaat
 
 
 
 
 
 
 Beleidsontwikkeling beroepsonderwijs
 
 
 • Bolivia – Basket fonds
 • Indonesië – Dutch Education Support
							 Programme
 • Mozambique – FASE
 • Rwanda – Kosten beroepsonderwijs studie
 • Zambia – TVET development programme
 
 
 • Wet op beroepsonderwijs ontwikkeld
 • Onderwijs beleidsanalyse, met aandacht voor
							 beroepsonderwijs
 • Steun aan uitvoering van het nationale onderwijs
							 plan (basket funding – doorlopend)
 • Studie uitgevoerd over financiële kosten van
							 beroepsonderwijs
 • Nationale strategie voor beroepsonderwijs
							 ontwikkeld
 
 
 
 
 Versterking Nationale Beroepsonderwijs Autoriteit
 
 
 • Mozambique – PIREP
 • Zambia – TVET development programme
 
 
 • Steun aan opzetten van een beroepsonderwijs
							 autoriteit – voorstel ontwikkeld
 • Financiering van TEVETA programma
 
 
 
 
 Ontwikkeling van een nationaal kwalificatie raamwerk
							 (incl. certificering)
 
 
 • Bolivia – Basket fund
 • Mali – PISE III
 • Rwanda – GIZ programma
 • Zambia – TVET development programme
 • Mozambique – PIREP
 • Kaap Verdië – Technical and Vocational Education
							 and Training programme
 
 
 • Nationaal certificeringssysteem ontwikkeld
 • Ontwikkeling van certificeringssysteem voor
							 beroepsonderwijs landbouw (gerelateerd aan voedselzekerheid)
 • Nationaal certificeringssysteem ontwikkeld
 • Kwaliteits regulerings kader ontwikkeld en
							 geïmplementeerd door TEVETA
 • Kwalificatieraamwerk ontwikkeld
 • Nationaal certificeringssystem ontwikkeld
 
 
 
 
 Curriculum ontwikkeling
 
 
 • Bolivia – Basket Fonds
 • Bolivia – Fautapo (NGO)
 • Mozambique – PIREP
 • Rwanda – GIZ programme + Promotion of skills
							 development with private sector federation
 • Zambia – TVET development programme
 • Afghanistan – Support of TVET in agriculture
 
 
 • Curriculum ontwikkeling in samenhang met nationaal
							 kwalificatie kader
 • Succesvolle uitvoering van vraaggerichte en
							 relevante trainingen; Bijdrage aan opzetten van certificeringssyteem
 • Ontwikkeling van relevante en competentie based
							 curricula tenminste 4 velden (landbouw, bouw, management studies en
							 toerisme)
 • Private sector betrokken bij herziening van
							 curricula, marktanalyse uitgevoerd (behoefte geïdentificeerd voor
							 training)
 • Curriculum ontwikkeling in samenhang met nationaal
							 kwalificatie kader. Lopende versterking van relatie met lokale private
							 sector
 • Inceptie fase – marktstudie uitgevoerd om
							 profielen en competenties te ontwikkelen voor de landbouw sector en streven om
							 curricula relevanter te maken voor de behoeften van de landbouwsector
 
 
 
 
 Vergroten van relevatie van beroepsonderwijs
 
 
 • Indonesia – EAST
 • Mozambique – PIREP
 • Kaap Verdië – Technical and Vocational Education
							 and Training programme
 
 
 • Beroepsvoorbereidende activiteiten opgenomen in
							 middelbare schoolprogramma’s; uitvoering van competence based training door
							 centra voor beroepsonderwijs en betere banden met private sector; toegenomen
							 capaciteit van niet-formele training aanbieders over training behoeften,
							 competence based training en steun na training; ondernemerschaps vaardigheden
							 en attitudes geïntegreerd in de curricula
 • Opzetten van nieuwe beroepsonderwijs opleidingen,
							 in samenwerking met bedrijfsleven
 • Observatoruim voor werkgelegenheid opgezet om
							 marktstudies uit te voeren
 
 
 
 
 Oprichten en steunen van beroepsonderwijsfondsen
 
 
 • Kaap Verdië – Technical and Vocational Education
							 and Training programme
 • Mozambique – PIREP
 • Rwanda – GIZ programme
 • Zambia – TVET development programme
 
 
 • Steunfonds voor beroepsonderwijs
							 ge-reactiveerd
 • Oprichten van een fonds voor beroepsonderwijs
							 (ondersteuning aankoop onderwijsmateriaal door aanbieders van
							 beroepsonderwijs)
 • Oprichten van een fonds voor beroepsonderwijs (nog
							 niet volledig operationeel)
 • Fonds voor beroepsonderwijs opgericht met deelname
							 van overheid en private sector functioneert nog niet efficient)
 
 
 
 
 Opzetten van leerlingbegeleiding/stage systeem
 
 
 • Kaap Verdië – Technical and Vocational Education
							 and Training programme
 • Rwanda – GIZ programme + Promotion of skills
							 development with private sector federation
 • Mozambique – PIREP
 
 
 • Versterking van de regionale centra van het
							 Instituut voor werkgelegenheid en beroepsopleiding om samen te werken met de
							 particuliere sector. 600 studenten geslaagd om een stage te vinden.
 • Verbeterdesamenwerking tussen beroepsonderwijs
							 autoriteit (WDA) en de private sector; leertijdkader ontwikkeld voor stages;
							 analyse uitgevoerd van de kwaliteit en beschikbaarheid van het
							 leerlingwezen
 • Ontwikkeling van een leerlingstelsel dat deel
							 uitmaakt van de nieuwe curricula, zoals geformuleerd door de PIREP
 
 
 
 
 Vergroten van arbeidscounseling / loopbaanbegeleiding
							 
 
 
 • Indonesia – EAST
 • Rwanda – Promotion of skills development with
							 private sector federation
 
 
 • Aanbieders van het voortgezet onderwijs getraind in
							 loopbaan begeleiding en advisering
 • Leningen voor afgestudeerden om een bedrijf te
							 starten
 
 
 
 
 Verbeteren van lerarenopleiding
 
 
 • Afghanistan – Support of TVET in agriculture +
							 Teach the Trainer programme
 • Indonesië – BERMUTU
 • Mali – PISE III (nog op te starten)
 • Rwanda – GIZ programme
 • Kaap Verdië – sector budget support
 • Mozambique – PIREP
 
 
 • Leerkrachten getraind in Nederland (8) en in India
							 (80). Docenten nog niet in dienst, behalve twee leerkrachten opgeleid in
							 Nederland die momenteel in dienst zijn van de Afghaanse overheid
 • Bijdrage aan project ter verbetering van de
							 opleiding van leraren
 • Verbetering van lerarenopleiding
 • Verbetering van leraren opleiding in samenwerking
							 met de Verenigingen van scholen voor technisch en beroepsonderwijs
 • Opleidingseenheid van opleiders in beroepsonderwijs
							 vastgesteld (nog niet operationeel)
 • Nieuwe beleid voor lerarenopleiding voor
							 beroepsonderwijs vastgesteld en de uitvoering gestart
 
 
 
 
 Investering in infrastructuur
 
 
 • Afghanistan – TVET school in Uruzgan
 • Kenia – Kenya Horticultural Training Centre
 • Mozambique – PIREP
 
 
 • Bouw van school voor beroepsonderwijs in Uruzgan
							 – nog niet afgerond
 • Renovatie en installatie van een
							 opleidingscentrum
 • Investeringen in infrastructuur in PIREP
							 pilot-scholen. 
 
 
 
 
 Landbouwonderwijs
 
 
 • Afghanistan – agriculture TVET programme
 • Kenia – Kenya Horticultural Training Centre
 • Mozambique – PIREP
 
 
 • Inceptie fase – opleiding van leerkrachten,
							 investeringen in infrastructuur, de ontwikkeling van curricula
 • Analyse van de opleidingsbehoeften in de Keniaanse
							 tuinbouw en het opzetten van een opleidingscentrum (infrastructuur)
 • Competence based curriculum voor de landbouw
							 gerelateerde beroepsonderwijs is geformuleerd en geïmplementeerd.
 
 
 
 
 
 
 390
 
 Kunt u aangeven of u uw reactie op de
				 IOB-beleidsdoorlichting «Basic Education» voor de behandeling van de
				 begroting naar de Kamer zult sturen? Zo ja, op welke termijn zal dit gebeuren?
				 Zullen de conclusies de beleidskeuzes in artikel 5.1 op een of andere manier
				 kunnen beïnvloeden? Zo nee, waarom niet?
 
 
 De IOB-beleidsdoorlichting « Basic Education» – een
				appreciatie van de Nederlandse inspanningen op het gebied van « Basic
				Education» in het afgelopen decennium – is in oktober afgerond. Ik zal de
				Kamer mijn beleidsreactie hierop zo spoedig mogelijk – voor de
				begrotingsbehandeling – doen toekomen. De beleidskeuzes die zijn gemaakt in
				de Focusbrief Ontwikkelingssamenwerking (maart 2011) voor operationele
				doelstelling 5.1 veranderen niet wezenlijk door de resultaten van de
				beleidsdoorlichting. Wel zullen de bevindingen van de IOB zoveel mogelijk
				gebruikt worden bij de invulling van het nieuwe beleid voor onderwijs ter
				ondersteuning van de speerpunten, en bij de zorgvuldige afbouw van
				onderwijsprogramma’s in partnerlanden.
 
 391
 
 Hoe verhoudt zich de uitspraak in de
				 Memorie van Toelichting dat een sterk maatschappelijk middenveld een voorwaarde
				 is voor duurzame ontwikkeling en dat het maatschappelijk middenveld een
				 bijdrage levert aan het realiseren van prioritaire beleidsthema’s, tot de
				 deprioritizering van het maatschappelijk middenveld, zoals genoemd op pagina 42
				 van de Miljoenennota, bijlage; horizontale toelichting? Betreft het hier het
				 bestedingskanaal of het thema?
 
 
 Ik heb bij het selecteren van de vier speerpunten de thema’s
				als uitgangspunt gehanteerd. Als bestedingskanaal is ook het maatschappelijk
				middenveld, net als het bi- en multilaterale kanaal, instrumenteel aan het
				realiseren van de thematische doelstellingen. Los daarvan staat voor mij de
				meerwaarde van maatschappelijke organisaties als belangrijke partner in
				ontwikkelingssamenwerking vast. Een sterk en divers lokaal maatschappelijk
				middenveld is een voorwaarde voor duurzame ontwikkeling. Het
				subsidiebeleidskader van het Medefinancieringsstelsel (MFS II) hanteert dan ook
				als overkoepelende beleidsdoelstelling «het leveren van een bijdrage aan de
				opbouw en de versterking van het maatschappelijk middenveld in het Zuiden als
				bouwsteen voor structurele armoedevermindering». In de Focusbrief heb ik
				aangekondigd dat het maatschappelijk middenveld, net als kennisinstellingen en
				het bedrijfsleven, nauwer betrokken zal worden bij de formulering en uitwerking
				van het beleid. Dit zal leiden tot meer en betere resultaten, maar ook tot
				sterkere banden tussen partijen die betrokken zijn bij
				(ontwikkelings)samenwerking.
 Bij de in de miljoenennota aangekondigde bezuinigingen en het
				vrijmaken van middelen voor de vier speerpunten kon het maatschappelijk
				middenveld niet ongemoeid blijven. Desondanks is met het
				medefinancieringsstelsel voor een periode van vijf jaar een substantieel deel
				van het ODA budget bestemd voor de versterking van het maatschappelijk
				middenveld. Ik heb toegezegd in de jaren 2012–2015 niet aanvullend te
				bezuinigen op dit medefinancieringsstelsel.
 
 392
 
 Kan de regering inzicht geven in de
				 uitkomsten van de resultatenscan die zij medio 2011 heeft laten verrichten op
				 het gebied van beroepsonderwijs en het onderzoek dat onlangs gedaan is naar de
				 mogelijkheden om ruraal vakonderwijs in de partnerlanden te
				 stimuleren?
 
 
 De eindrapporten van beide studies zijn onlangs ingediend. Beide
				studies bevestigen het belang van beroepsonderwijs maar benadrukken ook dat
				beroepsonderwijs in ontwikkelingslanden in de praktijk met de nodige problemen
				kampt. Het ministerie bezint zich momenteel op deze uitkomsten en de mogelijke
				implicaties voor het beleid op het terrein van (landbouw)beroepsonderwijs. De
				rapporten zullen worden gebruikt om het beleid verder vorm te geven van de
				ambassades die in het kader van de nieuwe meerjarenplannen aandacht besteden
				aan beroepsonderwijs binnen de speerpunten. Daarnaast zullen de rapporten
				worden gebruikt bij de ondersteuning van middelbaar en hoger beroepsonderwijs
				via het NICHE programma, evenals in de samenwerking met ILO en andere mogelijke
				partners op het gebied van algemeen beroepsonderwijs (zie het antwoord op vraag
				386 en vraag 422–425).
 
 393
 
 Welke organisaties die zijn afgewezen in
				 het MFS II proces hebben alsnog andere subsidie(s) gekregen van de overheid, om
				 welke bedragen gaat dit en wordt bij deze organisaties eenzelfde toetsing en
				 monitoring toegepast als organisaties die onder het MFS II stelsel
				 vallen?
 
 
 Een vijftal organisaties dat als penvoerder of mede-indiener van
				een alliantie voor MFS II is afgewezen ontvangt alsnog subsidie van de
				overheid. De eerste betreft het Aidsfonds. Halverwege 2011 heeft het Aidsfonds
				in alliantievorm een subsidie van in totaal EUR 35 miljoen verspreid over ruim
				vier jaar toegekend gekregen via het Key Populations Fonds van het
				Ministerie.
 De tweede betreft de Rural Energy Foundation. Deze organisatie
				heeft zich begin dit jaar gekwalificeerd voor het Daey Ouwens Fonds voor
				kleinschalige hernieuwbare energieprojecten en ontvangt samen met haar
				alliantieleden ruim EUR 433 000,- subsidie voor de periode februari 2011 tot
				en met december 2012.
 De derde betreft de Seva Network Foundation. Deze organisatie
				heeft zich in juli van dit jaar gekwalificeerd voor de uitvoering van het
				programma Migratie & Ontwikkeling 2011–2013. Aan de organisatie wordt
				maximaal EUR 547 000,- beschikbaar gesteld. Het programma heeft een looptijd
				van drie jaar (juli 2011 – juni 2014).
 De vierde betreft Solidaridad. Deze organisatie ontvangt reeds in
				2009 in een consortium met diverse bedrijven EUR 4,8 miljoen subsidie uit het
				Schoklandfonds PPP (public-private partnership). Naar aanleiding van een
				positieve evaluatie van het onafhankelijk consultancy kantoor Aid Environment
				is in oktober 2011 besloten deze subsidie op te schalen naar EUR 29,5 miljoen
				en de looptijd te verlengen tot en met 2015.
 De vijfde betreft Aqua4All. Deze organisatie zag, in het licht
				van een toegenomen focus op watervoorziening, in oktober dit jaar haar aanvraag
				goedgekeurd om de al lopende subsidie op te schalen naar EUR 10 miljoen voor de
				financiële ondersteuning van een PPP-programma. De betaling wordt verspreid
				over 4 jaar (2011–2014).
 Zowel voor MFS II als voor de hierboven genoemde subsidies zijn
				specifieke beleidsregels opgesteld, waarin monitoring en toetsing op basis van
				aard en omvang van de kaders zijn ingevuld.
 
 394
 
 Wat is de stand van zaken van het standaard
				 subsidiekader? Zijn er al tenders uitgeschreven? Zijn er al projecten
				 gefinancierd? Zo nee, waarom niet en wanneer gaat dit gebeuren?
 
 
 Het Standaardkader Ontwikkelingssamenwerking, is op 1-1-2011 van
				start gegaan en is in het leven geroepen met een tweeledig doel. Enerzijds
				zorgt het kader voor een standaardisering van de subsidieverlening, terwijl er
				anderzijds flexibel ingespeeld kan worden op wereldwijde ontwikkelingen en
				prioriteitsverschuivingen.
 
 Sinds het in werking treden van het Standaardkader
				 Ontwikkelingssamenwerking zijn de volgende subsidietenders ontwikkeld en
				 vastgesteld:
 
 
 –
 Key Populations Fonds;
 
 
 –
 Funding Leadership and Opportunities for Women (FLOW);
 
 
 –
 Fonds Politieke Partijen II 2012–2015;
 
 
 –
 Mensenrechtenfonds 2012–2015;
 
 
 –
 NGO inbreng Mondiale Gezondheidsinitiatieven (met nadruk op
						SRGR en HIV/Aids).
 
 
 
 De subsidietender voor het Key Populations Fonds heeft reeds
				geleid tot subsidieverlening, en voor het Fonds Politieke Partijen II zal dit
				binnenkort plaatsvinden. Voor FLOW, het Mensenrechtenfonds en de NGO inbreng
				Mondiale Gezondheidsinitiatieven worden op dit moment de aanvragen nog
				beoordeeld. De besluitvorming voor FLOW dient 15 november 2011 te zijn
				afgerond, voor het Mensenrechtenfonds op 1 december 2011. Voor de NGO inbreng
				Mondiale Gezondheidsinitiatieven sluit de indieningstermijn voor
				subsidieaanvragen op 28 oktober 2011. De besluitvorming over de aanvragen
				dient vervolgens 30 november te zijn afgerond.
 De verwachting is dat in de nabije toekomst in ieder geval nog
				twee tenders onder het Standaardkader Ontwikkelingssamenwerking worden
				ontwikkeld, een voor Humanitair Ontmijnen en een voor Wederopbouw
				Centraal.
 
 395
 
 Wordt er bezuinigd op het VMP?
 
 
 Ja, er wordt op het vakbondsmedefinancieringsprogramma 12,5%
				bezuinigd in 2011 en 2012.
 
 396
 
 Hoeveel budget is er per jaar geoormerkt
				 voor geweld tegen vrouwen als ook de versterking van de positie van vrouwen in
				 conflictgebieden?
 
 
 
 Het beschikbare budget onder 5.3. is niet geoormerkt naar
				 thema’s. Om die reden is het niet mogelijk aan te geven wat er totaal per
				 jaar voor deze onderwerpen beschikbaar zal zijn. Wel geoormerkt is onze
				 bijdrage aan het VN Trustfund Violence against Women van UN Women. Deze zal
				 vanaf 2012 jaarlijks € 2 miljoen bedragen.
 Verder investeert het ministerie via het nieuwe
				 fonds Funding Leadership and Opportunities for
				 Women (FLOW; 2012–2015), EUR 70 miljoen in vrouwen in
				 ontwikkelingslanden. Geweld tegen vrouwen en versterking van de positie van
				 vrouwen maken tevens deel uit van 2 van de 3 doelstellingen van de VNVR 1 325,
				 namelijk Veiligheid en Participatie van Vrouwen in Politiek & Bestuur.
				 V.w.b. de toekenning zullen de genoemde drie doelstellingen in principe
				 dezelfde bedragen toebedeeld krijgen.
 Ook zijn er verschillende ambassades die projecten over deze
				 onderwerpen in hun landen financieren.
 
 
 397
 
 Multilateraal draagt Nederland bij aan de
				 verdere versterking en institutionele opbouw van UN Women (EUR 6 miljoen),
				 inclusief de bijdrage aan het UN Trust Fund to Eliminate Violence Against
				 Women. Hoeveel is de bijdrage aan het UN TRUST FUND?
 
 
 In de periode 2012 t/m 2014 is een jaarlijkse bijdrage aan UN
				Women van 6 mln. Euro voorzien, waarvan 4 mln. algemene bijdrage en 2 mln.
				bijdrage aan het UN Trust Fund to Eliminate Violence Against Women.
 
 398
 
 In de begroting van 2011 is de jaarlijkse
				 bijdrage aan UNIFEM 6 miljoen. Was de bijdrage aan UNIFEM in 2011 ook inclusief
				 de bijdrage aan het UN Trust Fund to Eliminate Violence Against Women? Zo nee,
				 betekent dat dan dat er dit jaar minder dan 6 miljoen aan de directe
				 ondersteuning van de gender organisatie van de VN wordt besteed?
 
 
 Ja, van de jaarlijkse bijdrage in 2011 ging 4 miljoen naar de
				algemene bijdrage van de VN gender organisatie en 2 miljoen naar het UN Trust
				Fund to Eliminate Violence Against Women.
 
 399
 
 Hoe wordt er ingezet op een efficiëntere
				 besteding van OS-gelden door multilaterale instellingen?
 
 
 Zoals beschreven in de brief over het multilaterale OS-beleid
				(kamerstuk 32 605, nr. 53)
				worden Nederlandse bijdragen aan multilaterale organisaties geconcentreerd op
				instellingen die bewezen hebben aandacht te besteden aan effectiviteit en
				efficiëntie. Daarnaast zal Nederland in de bestuursorganen en in bilaterale
				contacten blijven aandringen op versterking van de organisaties op die punten.
				Zo zal Nederland organisaties aanspreken op het tegengaan van versnippering
				door meer focus op het kernmandaat en intensivering van onderlinge samenwerking
				en taakverdeling opdat juist hun intrinsieke voordelen worden benut. Binnen de
				VN steunt Nederland in dat kader het proces van system wide
				coherence. Andere aspecten waarop de instellingen worden beoordeeld
				zijn o.a. het zichtbaar maken van resultaten, het aansluiten bij nationale
				systemen, decentralisatie van besluitvorming en het laag houden van
				transactiekosten. Bij onvoldoende voortgang op deze terreinen zal niet worden
				geaarzeld consequenties te trekken voor de Nederlandse bijdrage.
 
 401
 
 Hoeveel bezuinigt u op UNAIDS en GFATM
				 t.o.v. voorgaande jaren?
 
 
 
 In 2010 ontving UNAIDS EUR 31,5 mln. De bijdrage in 2011 komt
				 op EUR 25 mln uit. Voor 2012 is EUR 20 mln begroot.
 Het Global Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria ontving
				 in 2010 EUR 61,9 mln. In 2011 wordt EUR 54,6 mln bijgedragen aan het fonds.
				 Voor 2012 is EUR 55 mln begroot.
 
 
 402
 
 Op pagina 65 van de Memorie van Toelichting
				 staat, dat er een totaalbedrag van EUR 71 miljoen voorzien is voor UNFPA. Wat
				 was begroot voor UNFPA in resp. 2010 en 2011? Wat is daadwerkelijk uitgegeven
				 aan UNFPA in 2010 en in 2011? Zit er een verschil tussen beloofde bedragen
				 (pledge) en werkelijk ontvangen bedragen? Zo ja, kan u dit verschil verklaren?
				 Hoe gebeurt de toeschrijving van dit bedrag van 71 miljoen voor UNFPA naar de
				 verschillende subonderdelen van de operationele doelstelling 5.4 (SRGR;
				 HIV/AIDS; gezondheid). Hoe gebeurde deze toeschrijving in 2010 en
				 2011?
 
 
 Voor UNFPA was vanuit centrale middelen in 2010 EUR 85 miljoen
				begroot en uitgegeven. Voor 2011 was EUR 68 miljoen begroot en wordt EUR 71
				miljoen uitgegeven. Het verschil heeft te maken met wisselkoersen. Deze
				bedragen worden geheel toegeschreven aan het subonderdeel SRGR van operationele
				doelstelling 5.4. Voor wat betreft de toeschrijvingen voor de jaren 2010 en
				2011 zij verwezen naar de beantwoording van vraag 404 en de vragen naar
				aanleiding van de HGIS-nota 104, 106, 108, 110 en 113.
 
 403, 405
 
 Hoeveel procent van het algemene
				 gezondheidsbudget (111 mln volgens vaststelling begrotingsstaten, memorie van
				 toelichting) gaat besteed worden aan health system strengthening? Via welke
				 kanalen gaat dit voornamelijk gebeuren?
 
 
 Kan de regering uitleggen hoe zij het
				 versterken van algemene gezondheidzorg/systemen wil gaan realiseren met het
				 hiervoor gereserveerde budget van 111 mln voor gezondheid algemeen?
 
 
 Nederland draagt op verschillende manieren en via diverse kanalen
				bij aan het versterken van lokale gezondheidssystemen. Dit draagt bij aan het
				behalen van SRGR doelen. SRGR heeft immers een belangrijke medische component.
				Deze medische zorg kan alleen door goed opgeleide staf in algemene ziekenhuizen
				en klinieken worden verleend. Projecten en programma’s die verbetering van de
				gezondheidszorg tot doel hebben worden gesteund als ze speciale aandacht
				besteden aan SRGR en interventies bevatten om op dat gebied resultaten te
				boeken.
 Vanwege de lange staat van dienst en lokaal gewaardeerde
				Nederlandse deskundigheid op ambassades wordt veel van deze ondersteuning van
				gezondheidssystemen via bilaterale gedecentraliseerde interventies
				gekanaliseerd (in 2012 ongeveer 34%). Daarnaast bepleit Nederland in verticale
				fondsen zoals het GFATM (uit HIV/Aids budget) en GAVI (uit het
				gezondheidsbudget) dat de door die fondsen gesteunde activiteiten bijdragen aan
				de versterking van nationale gezondheidssystemen. Verder wordt uit de genoemde
				111 mln een bijdrage geleverd aan Health Systems
				Research.
 
 404
 
 Kunt u een overzicht geven van de
				 programma’s en uitgaven onder 5.4 en daarmee specificeren wat wordt
				 uitgegeven binnen de pijlers: HIV/Aids (113 mln), SRGR (113 mln) en algemene
				 gezondheid (111 mln)? Hoe was deze verdeling, van HIV/Aids, SRGR en Algemene
				 Gezondheid in de Begroting van Buitenlandse Zaken voor 2009, 2010 en 2011? Zou
				 u kunnen aangeven hoe de verhouding tussen en de invulling van de budgetten
				 voor SRGR, HIV/Aids en Algemene Gezondheid wijzigt ten opzichte van de begrote
				 bedragen die in de begroting van Buitenlandse Zaken 2011 en de HGIS Nota 2011
				 genoemd worden voor 2012?
 
 
 In de begroting voor 2012 zijn de voormalige operationele
				doelstellingen 5.4 (Aids, malaria etc.) en 5.5 (SRGR) voor het eerst
				samengevoegd, waarbij drie sub-thema’s worden onderscheiden. Om de cijfers
				2009–2012 vergelijkbaar te maken is dezelfde systematiek toegepast op
				uitgaven van eerdere jaren. In de eerste kolom van onderstaande tabel wordt
				aangegeven onder welke operationele doelstelling deze uitgaven eerder
				stonden.
 Onderstaande tabel geeft achtereenvolgens aan: welke uitgaven
				werden gedaan in 2009 en 2010, welke uitgaven naar verwachting zullen worden
				gedaan in 2011, welke uitgaven begroot waren voor 2012 in de begroting voor
				2011 en welke uitgaven nu begroot staan voor 2012.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verwachte uitkomst
 
 
 2012 in MvT 2011
 
 
 Begroting 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 HIV/Aids
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.4
 
 
 HIV/Aids in partnerlanden
 
 
 47
 
 
 39
 
 
 29
 
 
 45
 
 
 20
 
 
 
 
 5.4
 
 
 HIV/Aids centrale budget1In de jaren 2009–2011 bevat dit budget ook de uitgaven voor
				het Health Insurance Fund en een aantal Product Development Partnerships. In
				2011 betrof dat samen EUR 18 mln. Met ingang van de begroting voor 2012 worden
				die overgeheveld naar het budget gezondheid centraal (totaal EUR 31 mln).
 
 
 24
 
 
 19
 
 
 36
 
 
 40
 
 
 18
 
 
 
 
 5.4
 
 
 UNAIDS
 
 
 36
 
 
 32
 
 
 25
 
 
 36
 
 
 20
 
 
 
 
 5.4
 
 
 MFS/TMF HIV/Aids2De ramingen voor 2012 in de begroting van 2011 bevatten op
				alle drie sub-thema’s nog bedragen voor MFS/TMF activiteiten. In 2012 zullen
				alle projecten onder het Thematisch Medefinancierings Fonds en het MFS I zijn
				afgerond. MFS II valt in zijn geheel onder operationele doelstelling 5.2.
				Hiervan maakt de SRGR alliantie Unite for Body Rights
				onderdeel uit, die wordt gesteund metEUR 9 mln per jaar. Dit bedrag
				maakt deel uit van de uitgaven onder operationele doelstelling 5.2.
 
 
 21
 
 
 16
 
 
 7
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 
 
 5.4
 
 
 GFATM
 
 
 60
 
 
 62
 
 
 55
 
 
 90
 
 
 55
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 188
 
 
 
 
 168
 
 
 
 
 152
 
 
 
 
 231
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gezondheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.4
 
 
 WHO/PAHO
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 7
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 
 
 5.4
 
 
 Partnership programma WHO
 
 
 15
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 
 
 5.5
 
 
 Gezondheid in partnerlanden
 
 
 82
 
 
 85
 
 
 78
 
 
 71
 
 
 38
 
 
 
 
 5.5
 
 
 Gezondheid centrale budget3In dit budget zijn ook de bijdragen aan GAVI en IFFIm
				vervat.
 
 
 40
 
 
 20
 
 
 12
 
 
 39
 
 
 57
 
 
 
 
 5.5
 
 
 MFS/TMF gezondheid
 
 
 14
 
 
 10
 
 
 1
 
 
 11
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 157
 
 
 
 
 134
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 140
 
 
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SRGR
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.4
 
 
 UNFPA
 
 
 95
 
 
 85
 
 
 71
 
 
 70
 
 
 71
 
 
 
 
 5.5
 
 
 SRGR partnerlanden
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 17
 
 
 18
 
 
 30
 
 
 
 
 5.5
 
 
 SRGR centrale budget
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 9
 
 
 5
 
 
 4
 
 
 
 
 5.5
 
 
 MFS/TMF SRGR
 
 
 5
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 
 
 5.5
 
 
 SALIN SRGR
 
 
 19
 
 
 17
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 126
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 157
 
 
 
 
 428
 
 
 
 
 370
 
 
 
 
 479
 
 
 
 
 337
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal 5.4 oud
 
 
 304
 
 
 272
 
 
 240
 
 
 320
 
 
 
 
 
 
 Totaal 5.5 oud
 
 
 183
 
 
 156
 
 
 130
 
 
 159
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal 5.4 nieuw
 
 
 
 
 
 
 
 
 337
 
 
 
 
 
 
 
 406, 409
 
 Kan de regering uitleggen waarom er bij
				 operationele doelstelling 5.4 niets staat over gender en de betrokkenheid van
				 mannen en vrouwen?
 
 
 Kan de regering uitleggen waarom er bij
				 operationele doelstelling 5.4 niets staat over gender en de betrokkenheid van
				 mannen en vrouwen?
 
 
 
 Gender vormt integraal onderdeel van dit kader.
 Het Nederlandse beleid richt zich op verbetering van de
				 gezondheid van vrouwen en moeders (MDG 5a en 5b), het terugdringen van
				 moedersterfte en het verbeteren van toegang tot seksuele en reproductieve
				 gezondheidszorg voor iedereen. Daarbij gaat Nederland uit van mensenrechten:
				 het is aan koppels en individuen zelf om te beslissen met wie ze een seksuele
				 relatie willen aangaan en wanneer en hoeveel kinderen ze willen. Het gaat
				 daarnaast ook om het voorkomen van uitsluiting op basis van leeftijd, geslacht,
				 seksuele geaardheid of leefstijl en bestrijding van discriminatie in de
				 gezondheidszorg. In dit beleidskader staan mensen, vrouwen en mannen en hun
				 relaties tot elkaar, centraal.
 
 
 407
 Kan de regering uitleggen wat de huidige stand van zaken is
				 m.b.t. de uitvoering van de motie-Voordewind en Van der Staaij over social
				 protection (31200 V, nr.
				 57, en 31 700 V, nr.
				 52) en amendement Van der Staaij (31700 V, nr. 22)? Hoe gaat de regering in 2012 gehoor
				 geven aan dit amendement?
 
 Sinds 2009 zijn in Zimbabwe, Mozambique en Ethiopië
				programma’s voor sociale bescherming gefinancierd. De programma’s richten
				zich op ondersteuning van kwetsbare kinderen en gezinnen. In Zimbabwe en
				Mozambique wordt onder andere bijgedragen aan geboorteregistratie van kinderen
				zodat deze in aanmerking komen voor reguliere zorg, voedingsprogramma’s en
				onderwijs. Een belangrijke component in de programma’s in alle landen is het
				zgn. cash-transfer systeem, dat gezinnen op de
				meest kosteneffectieve manier in staat stelt voedsel, scholing en zorg in te
				kopen, afhankelijk van de directe behoefte. In 2012 zullen de programma’s in
				alle drie de landen worden voortgezet. In Zimbabwe gaat het om het UNICEF Child
				Protection Fund en het Protracted Relief Programme dat gecoördineerd wordt
				door DFID. In Mozambique gaat het om een programma voor geboorteregistratie van
				UNICEF en een cash transfer programma van het
				ministerie van Vrouwen en Sociale Actie (MMAS). In Ethiopië wordt bijgedragen
				aan het Productive Safety Net Programme, een multi-donor trustfund dat wordt
				beheerd door de Wereldbank.
 
 408
 
 Kan de regering aangeven op welke manier
				 zij de motie-Van der Staaij/Voorderwind (
 
 32 605 V nr. 44
 
 ) over uitstappprogamma’s gaat uitvoeren? Welk deel van het SRGR
				 budget gaat naar de zogeheten uitstapprograma’s om gehoor te geven aan de
				 motie-Van der Staaij/Voordewind (
 
 32 605 V
				 nr. 44
 
 ) van 30 juni 2011, welke een
				 vervolg is op het amendement (
 
 31 700 V nr. 27
 
 ). Kan de regering toelichten welke partijen dit amendement
				 uitvoeren en wat de programma’s inhouden?
 
 
 Het beschikbare budget van 2 miljoen Euro voor
				uitstapprogramma’s is besteed aan programma’s van ICCO en SOA/aids
				Nederland. Deze hebben in relatief korte tijd netwerken opgezet die
				uitstapprogramma’s door lokale organisaties in verschillende landen vorm
				geven. De activiteiten zijn onder andere gericht op het geven van
				loopbaantraining en opleiding aan vrouwen die uit de prostitutie willen
				stappen. De resultaten zullen in 2012 beschikbaar zijn. De activiteiten van
				SOA/aids Nederland zullen een structureel vervolg krijgen in het Key
				Populations Fonds.
 
 410
 
 Kan de regering verduidelijken op welke
				 manier Nederland er aan bijdraagt mensen die leven met een beperking toegang te
				 verlenen tot SRGR informatie, diensten en zorg?
 
 
 
 Toegang tot SRGR informatie, diensten en zorg is in veel landen
				 beperkt. Kwetsbare groepen, waaronder mensen met een handicap, worden daardoor
				 extra getroffen. Nederland streeft naar een inclusief beleid dat ook gericht is
				 op mensen met een beperking.
 Mensen met een beperking zijn een expliciete doelgroep van de
				 Unite for Body Rights Alliantie o.l.v. Rutgers/WPF, die steun ontvangt onder
				 het MFSII programma. Rutgers WPF Indonesië verleent bijvoorbeeld technische
				 assistentie aan het Ministry of National Education (MoNE) belast met speciaal
				 onderwijs, bij het uitrollen van de onder MFSI ontwikkelde seksuele
				 voorlichtingsmodule voor jongeren met een gezichts- of gehoorbeperking.
 
 
 411
 
 Hoeveel van de 20 miljoen voorzien in de
				 begroting van 2012 gaat specifiek aan de ontwikkeling van voorbehoedsmiddelen
				 besteed worden?
 
 
 Het gaat om een bedrag van ongeveer 1,5 mln dat besteed wordt aan
				de ontwikkeling en voorlichting over een nieuw vrouwencondoom.
 
 412
 
 Klopt het dat family planning is
				 uitgesloten van het Health Insurance Fund in Tanzania? Zo ja is dit ook het
				 geval in de andere landen waar het Health Insurance Fund actief is?
 
 
 
 Family planning is altijd onderdeel van de dienstverlening in
				 de klinieken waar het Health Insurance Fund mee werkt.
 In Tanzania worden de middelen voor family planning gratis ter
				 beschikking gesteld door de overheid, zodat de kosten hiervan niet doorberekend
				 hoeven te worden in de premie voor de ziektekostenverzekering. Ook in Kenia en
				 Nigeria zijn er landelijk dekkende overheidsprogramma’s voor family
				 planning.
 
 
 413
 
 Is het voorziene bedrag in de begroting
				 2012 voor GAVI van EUR 25 mln gestegen of gedaald ten opzichte van de uitgaven
				 in 2011?
 
 
 De voorziene bijdrage aan GAVI van EUR 25 mln is een stijging ten
				opzichte van 2011. In 2011 wordt een bijdrage geleverd van EUR 9 mln.
 
 414
 
 Kunt u specificeren hoe het bedrag van 88
				 mln euro in post 5.4 voor bilaterale programma’s is opgebouwd? Over welke
				 landen en programma’s wordt de 20 mln euro voor Hiv/Aids ingezet? En op welke
				 landen en programma’s wordt de 20 mln euro voor Hiv/Aids ingezet? En op welke
				 wijze hebben de betrokken ambassades hun prioriteiten opgesteld?
 
 
 
 Momenteel worden de meerjarige strategische plannen van de
				 ambassades beoordeeld, dus het is nog te vroeg om uitspraken te doen over de
				 exacte opbouw van het genoemde bedrag. In 2011 wordt het budget voor bilaterale
				 Aids programma’s ingezet in Ethiopië, Mozambique, Nicaragua, Suriname,
				 Tanzania, Vietnam, Zimbabwe, Zuid Afrika en het regionale programma voor
				 zuidelijk Afrika. Fondsen worden vooral besteed aan preventie van HIV/Aids
				 bijvoorbeeld via «social marketing» van condooms in Mozambique, Tanzania, en
				 zuidelijk Afrika, en aan de combinatie van preventie en mensenrechten via
				 «harm reduction» in Vietnam, en ondersteuning van LGBT organisaties in
				 Mozambique. Tevens worden in Zimbabwe, Mozambique en Zuid Afrika « social
				 protection» activiteiten gefinancierd. Ook capaciteitsopbouw van NGOs en SADC
				 (Southern African Development Council) behoort tot gefinancierde
				 programma’s.
 De prioriteiten komen voort uit «Keuzes en Kansen» (kst
				 31 250 nr 45), waarin SRGR
				 en HIV/Aids al nauw met elkaar zijn verbonden. Daarnaast is prioritering door
				 de ambassades mede afhankelijk van de situatie ter plaatse op het terrein van
				 HIV/Aids en de aanwezigheid van relevante en betrouwbare partners.
 
 
 415
 
 Wat voor soort projecten komen in
				 aanmerking voor financiering onder de 38 mln euro voor algemene gezondheidszorg
				 begroot voor bilaterale hulp in 2012 onder operationele doelstelling
				 5.4.
 
 
 Projecten en programma’s die verbetering van de gezondheidszorg
				tot doel hebben worden gesteund als ze speciale aandacht besteden aan SRGR en
				interventies bevatten om op dat gebied resultaten te boeken.
 
 416, 418
 
 Onder operationele doelstelling 5.4 staat
				 dat er 20 miljoen euro gaat naar publieke private partnerschappen (PPPs) voor
				 productontwikkeling. Kan de regering aangeven wat voor PPPs dit zijn? Welke
				 partijen zijn hierbij betrokken en wat gaan ze precies doen?
 
 
 Is de regering op de hoogte van het
				 onderzoek van Oxfam International, Blind Optimism, challenging the myths about
				 private health care in poor countries, van februari 2009? Is de regering op de
				 hoogte van het belang dat er binnen PPP’s in de gezondheidszorg specifieke
				 aandacht moet zijn voor versterking van de publieke partners, omdat zij met
				 name de toegang tot zorg bieden voor de meest armen / gemarginaliseerde? Is er
				 in de PPP’s die de regering is aangegaan of zal aangaan onder operationele
				 doelstelling 5.4 voldoende aandacht de publieke partner? Zodat er ook
				 daadwerkelijk meer toegang tot zorg komt voor de armste mensen d.m.v. deze
				 PPP’s?
 
 
 In vervolg op de positieve evaluatie van een eerdere
				subsidieronde, ontvangen momenteel 7 Product Development Partnerships een
				subsidie. Het gaat om:
 
 
 
 
 
 
 
 
 PDP naam
 
 
 Type product
 
 
 Partners (selectie)
 
 
 
 
 
 
 1. Drugs for Neglected Diseases (www.dndi.org) 
 
 
 Geneesmiddelen voor verwaarloosde ziekten zoals
							 slaapziekte, de ziekte van Chagas en viscerale leishmaniasis
 
 
 Artsen zonder Grenzen, internationale universiteiten en
							 een groot aantal farmaceutische bedrijven zoals het Indiase bedrijf Cipla,
							 Abbott en MSD.
 
 
 
 
 2. International Aids Vaccine Initiative
							 (www.iavi.org)
 
 
 HIV-vaccins
 
 
 Universiteiten, lokale overheden en een aantal
							 farmaceutische bedrijven zoals Becton and Dickinson en Pfizer.
 
 
 
 
 3. International Partnership for Microbicides
							 (www.ipmglobal.org)
 
 
 Vaginale microbicides die vrouwen moeten beschermen
							 tegen HIV-infecties. 
 
 
 Een groot aantal maatschappelijke organisaties,
							 biotechbedrijven en farmaceutische bedrijven zoals Tibotec en
							 Johnson&Johnson
 
 
 
 
 4. Aeras (www.aeras.org)
 
 
 Verschillende tuberculosevaccins, zowel voor kinderen
							 als volwassenen
 
 
 Een groot aantal academische centra, Nederlandse
							 partners zoals het BPRC, het Nederlands Kankerinstituut en het KNCV
							 tuberculosefonds. Farmaceutische bedrijven w.o.het Nederlandse bedrijf
							 Crucell.
 
 
 
 
 5. Foundation for Innovative Diagnostics
							 (www.finddiagnostics.org)
 
 
 Testen om tuberculose, hiv en andere
							 armoede-gerelateerde ziekten snel, goed en goedkoop te kunnen opsporen, zodat
							 adequate behandeling kan plaatsvinden. 
 
 
 Een groot aantal universiteiten, NGOs en bedrijven
							 waaronder het Japanse bedrijf Eiken en het Nederlandse Future Diagnostics
 
 
 
 
 6. Sabin Vaccine Institute (www.sabin.org)
 
 
 Een vaccin tegen «hookworm» infecties. Deze parasiet is een van de grootste
							 ziekteverwekkers bij moeders en kinderen in ontwikkelingslanden.
 
 
 Universiteiten en bedrijven in Zuid-Amerika en
							 China.
 
 
 
 
 7. Path (www.path.org)
 
 
 De ontwikkeling, registratie en introductie van een
							 nieuw vrouwencondoom. 
 
 
 CONRAD, UNFPA en een Chinees bedrijf, Dahua.
 
 
 
 
 
 
 Alle genoemde PDP’s worden door meerdere overheden en private
				 stichtingen ondersteund, die in hun voorwaarden en/of aansturing ook het
				 publieke belang waarborgen.
 De regering kent het rapport en deelt de visie dat het de taak
				 van de publieke sector is om de toegang tot zorg te waarborgen voor alle
				 burgers, ook de allerarmsten. Dit kan de publieke sector doen door de juiste
				 randvoorwaarden te creëren. De uitvoering van deze zorg kan dan ook (deels)
				 door private partijen plaatsvinden.
 De PPP’s die onder doelstelling 5.4 genoemd worden, betreffen
				 PPP’s voor productontwikkeling. Deze zijn er juist expliciet op gericht om
				 producten te ontwikkelen voor armoede gerelateerde ziekten, omdat dit niet aan
				 de markt kan worden overgelaten. De publieke partijen in deze PPP’s hebben
				 als taak de vraag te articuleren (welke producten zijn er nodig) maar ook te
				 zorgen dat de producten, als ze eenmaal ontwikkeld zijn, tegen een redelijke
				 prijs op de juiste plek terecht komen (waarborgen van toegang).
 
 
 417, 419
 
 De regering zet in op toegang tot
				 medicijnen en behandeling van Hiv en Aids. Kan de regering uitleggen waarom
				 Nederland dit effect tegenwerkt doordat in het vrijhandelsverdrag van de
				 Europese Unie met India, want nu in onderhandeling is, nog steeds schadelijke
				 bepalingen staan waardoor de toegang tot medicijnen bemoeilijkt wordt en dan
				 met name tot aidsremmers?
 
 
 Identiek aan vraag 417.
 
 
 
 Er wordt momenteel door de Europese Commissie, namens
				 de Europese Unie, onderhandeld met India over een bilateraal
				 vrijhandelsverdrag. De regering is zich bewust van het feit dat India een
				 belangrijke rol speelt in het maken en exporteren van levensreddende
				 medicijnen, waaronder aidsremmers, naar ontwikkelingslanden. Het
				 vrijhandelsverdrag heeft op geen enkele manier tot doel deze rol van India te
				 beperken.
 Nederland steunt het voorstel van de Commissie om een bindende
				 verwijzing in het vrijhandelsverdrag op te nemen naar de «Declaration on the TRIPS Agreement and Public Health».
				 Deze verklaring wordt ook wel de Doha-verklaring genoemd. Deze Doha-verklaring
				 geeft ontwikkelingslanden een bevestiging van de beleidsruimte en
				 flexibiliteiten binnen het TRIPS-verdrag om de bescherming van intellectuele
				 eigendomsrechten af te wegen tegen het publiek belang van een goede
				 gezondheidszorg, inclusief de toegang tot medicijnen.
 Nederland hecht veel waarde aan deze zogenoemde TRIPS
				 flexibiliteiten en de naleving van de Doha verklaring. Het is aan landen zelf
				 om te bepalen hoe zij deze flexibiliteiten willen toepassen. De inzet van
				 Nederland en de EU in het vrijhandelsakkoord is dat India gebruik kan blijven
				 maken van deze flexibiliteiten.
 
 
 420
 
 Het beschikbare subsidiebedrag van het Key
				 Populations Fonds is toegekend aan het AIDS Fonds. Waren er concurrerende
				 aanvragen? Hoe en wanneer heeft de regering de toekenning van het Key
				 Populations Fonds bekend gemaakt aan de Tweede Kamer? Wat is de inhoud van de
				 programma’s dat gesubsidieerd wordt d.m.v. het Key Populations Fonds? Is er
				 binnen deze programma’s ook aandacht voor mensen met een beperking? Hoe vindt
				 de rapportage naar de Tweede Kamer plaats over de programma’s die
				 gefinancierd worden door het Key Populations Fonds?
 
 
 Er zijn in totaal twee aanvragen ontvangen, die door
				onafhankelijke experts op hun merites zijn beoordeeld. De subsidie is toegekend
				aan een alliantie van zeven organisaties o.l.v. het AIDS Fonds. Dit is op
				19 augustus via het rijksportaal (www.rijksoverheid.nl) bekend gemaakt. De
				doelstellingen van het programma zijn om seksuele minderheden (LGBT) en
				kwetsbare groepen (zoals prostituees, druggebruikers) te bereiken en hen te
				ondersteunen bij het verkrijgen van toegang tot goede zorg en het veiligstellen
				van hun rechtspositie. Binnen het programma zal aandacht zijn voor mensen met
				een beperking, waarvoor zo nodig speciale interventies zullen worden
				ontwikkeld.
 De alliantie zal periodiek de resultaten van hun activiteiten
				publiceren voor een breed publiek via de moderne media. Daarnaast wordt
				regelmatig over de voortgang van de programma’s gerapporteerd conform de
				reguliere rapportageverplichtingen.
 
 
 421
 
 Kunt u voor de volgende organisaties
				 (UNFPA, GFATM, UNAIDS, GAVI, Wereld Bank en WHO) aangeven hoe u de Nederlandse
				 bijdrage aan deze organisaties in 2011 toeschreef aan de sub-thema’s SRGR,
				 hiv/aids en gezondheid, en welke toeschrijvingspercentages u in 2012 hanteert
				 voor dezelfde sub-thema’s?
 
 
 Zie antwoord op vraag 404. De Wereldbank ontvangt overigens geen
				middelen uit het budget voor operationele doelstelling 5.4.
 
 422, 423, 424, 425
 
 Welk budget is er van 2012 tot en met 2014
				 gereserveerd voor centrale onderwijsactiviteiten ter ondersteuning van de
				 specifieke speerpunten? Door welk ministerie of door welke afdelingen worden
				 deze budgetten beheerd?
 
 
 Kunt u onderscheid maken tussen de bedragen
				 die zijn begroot voor steun aan «basic education» in ontwikkelingslanden
				 (voorheen begrotingspost 5.1) en voor «hoger onderwijs, beurzen, onderzoek en
				 Nederlandse kennisinstellingen» (voorheen begrotingspost 5.2)?
 
 
 Kunt u aangeven welke bedragen voor 2012
				 tot en met 2014 zijn gereserveerd voor steun aan onderwijsprogramma’s in
				 ontwikkelingslanden zelf (basic education)? Kunt u per kanaal aangeven welk
				 bedrag wordt besteed?
 
 
 Kunt u toelichten of in andere posten dan
				 post 5.1 op de begroting, ook nog uitgaven voor onderwijs voorzien
				 zijn?
 
 
 
 Voor steun aan onderwijs in ontwikkelingslanden (voorheen
				 begrotingspost 5.1) is in de MvT 2012 EUR 418 miljoen gereserveerd voor 2012
				 tot en met 2014. Dit bestaat uit:
 
 
 –
 EUR 90 miljoen voor onderwijs ter ondersteuning van
						veiligheid en rechtsorde (via het multilaterale kanaal UNICEF) (met ingang van
						2012 onder begrotingspost 2.5)
 
 
 –
 EUR 90 miljoen voor het Global Partnership for Education
						(voorheen Education for All/Fast Track Initiative FTI)
 
 
 –
 EUR 26 miljoen voor beroepsonderwijs ter ondersteuning van
						de vier speerpunten (onder begrotingspost 5.1, kanalen nog nader in te vullen),
						mogelijk aangevuld met specifiek beroepsonderwijs voor voedselzekerheid en
						private sector ontwikkeling (onder begrotingsposten 4.1 en 4.3)
 
 
 –
 EUR 22 miljoen voor centrale afbouw van programma’s voor
						basisonderwijs
 
 
 –
 Steun aan bilaterale programma’s voor basisonderwijs in
						partnerlanden. Voorzien is dat deze snel terugloopt, van EUR 134 miljoen in
						2011 naar EUR 79 miljoen in 2012 en naar schatting EUR 114 miljoen voor de
						periode 2013–2014.
 
 
 
 Voor «hoger onderwijs, beurzen, onderzoek en Nederlandse
				kennisinstellingen» (voorheen begrotingspost 5.2) is EUR 345 miljoen
				gereserveerd voor 2012 tot en met 2014, waarvan EUR 45 miljoen valt onder
				begrotingsartikel 4.1 en 4.3 ter versterking van de NICHE en NFP programma’s
				op het gebied van voedselzekerheid en private sector ontwikkeling.
 De centrale budgetten worden beheerd door de Directie Sociale
				Ontwikkeling, of waar het gaat om beroepsonderwijs dat specifiek
				voedselzekerheid en private sector ontwikkeling bevordert de Directie Duurzame
				Economische ontwikkeling, van Buitenlandse Zaken.
 Naast begrotingspost 5.1, zijn de hierboven genoemde uitgaven
				voor onderwijs voorzien in begrotingspost 2.5, 4.1 en 4.3.
 Overigens hebben de ambassades eind september voorstellen
				ingediend voor hun budgetten in de periode 2012–2015. Deze voorstellen worden
				momenteel beoordeeld; besluitvorming hierover vindt plaats in december 2011.
				Bij Voorjaarsnota 2012 zal de Kamer worden geïnformeerd over de definitief
				toegekende budgetten.
 
 426
 
 Hoe verklaart u de terugval in uitgaven op
				 HIV/Aids/SRGR in de meerjarenbegroting?
 
 
 Zie de tabel in het antwoord op vraag 404. Ten opzichte van de
				verwachte uitgaven in 2011 wordt, naast een toename in het budget voor SRGR, in
				2012 een daling voorzien in het budget voor HIV/Aids. Deze daling heeft drie
				oorzaken. Ten eerste is deze het gevolg van een korting op de bijdrage aan
				UNAIDS en de uitgaven voor HIV/Aids in de partnerlanden. Ten tweede is iets
				meer dan de helft van de daling te verklaren doordat het Health Insurance Fund
				en enkele Product Development Partnerships in 2012 worden geschaard onder de
				uitgaven voor gezondheidszorg algemeen. Deze overheveling is onderdeel van de
				aanpassing in de begrotingsindeling die tot doel heeft een zuivere koppeling
				tussen doel en middelen tot stand te brengen. Als gevolg van deze overheveling
				stijgt per saldo het budget voor gezondheidszorg algemeen licht. Tenslotte
				wordt de daling deels verklaard doordat MFS II uitgaven niet meer onder de
				thematische doelstelling worden weergegeven.
 Zowel het budget voor SRGR als het budget voor de drie
				sub-thema’s samen zullen vanaf 2012 stijgen.
 
 427
 
 De memorie van Toelichting impliceert dat
				 er sprake is van een bezuiniging op operationele doelstelling 5.2. van 66
				 miljoen van 2011 naar 2012. OP PAGINA 165 van de verticale toelichting op de
				 Miljoenennota lijkt er sprake van een toename van 60,2 miljoen van het
				 beschikbare bedrag voor diezelfde post. Wat is de budgettaire verandering voor
				 deze operationele doelstelling van 2011 naar 2012? Wat is de verwachting voor
				 de jaren daarna? Kunt u dit verschil verklaren?
 
 
 De budgettaire verandering voor 2012 ten opzichte van 2011
				bedraagt inderdaad minus EUR 66 mln. In 2013 vindt een aanvullende verlaging
				plaats van EUR 20 mln, tot EUR 454 mln. Vanaf 2014 is het begrote bedrag voor
				operationele doelstelling 5.2 EUR 448 mln.
 Het bedrag van EUR 60,2 mln in de verticale toelichting op de
				Miljoenennota is een som van verschillende mutaties, waar het bedrag van EUR 66
				mln onderdeel van uitmaakt.
 
 429
 
 Kunt u aangeven wat het Fast Start Finance
				 precies inhoudt en hoeveel ODA-middelen hieraan worden besteed.
 
 
 Het Fast Start Finance initiatief is een afspraak gemaakt tijdens
				de klimaattop in Kopenhagen (2009) en bevestigd in Cancún (2010). Het
				initiatief betreft een bijdrage van de ontwikkelde landen aan de
				ontwikkelingslanden om de gevolgen van klimaatverandering in hun landen het
				hoofd te bieden. Ontwikkelde landen hebben voor de periode 2010–2012 een
				vrijwillige bijdrage van 30 miljard US Dollar toegezegd; voor Nederland betreft
				dit voor deze periode een bedrag van EUR 300 miljoen. Dit bedrag wordt, conform
				regeerakkoord, volledig uit ODA middelen gefinancierd. De activiteiten
				betreffen voornamelijk mitigatie activiteiten zoals stimuleren van hernieuwbare
				energie activiteiten. Daarnaast financiert Nederland adaptatie activiteiten in
				de sectoren water en disasterpreparedness.
 
 430, 431, 434, 436, 437, 438
 
 Wat betekent het in de praktijk dat de
				 inzet op verbeterde toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen
				 ten opzichte van geïntegreerd waterbeheer geleidelijk aan verminderd zullen
				 worden?
 
 
 Welke activiteiten gericht op veilig
				 drinkwater en sanitatie worden geleidelijk verminderd, en in welke
				 landen?
 
 
 De inzet op verbeterde toegang tot veilig
				 drinkwater en sanitaire voorzieningen wordt ten opzichte van geïntegreerd
				 waterbeheer geleidelijk verminderd». Zal er een specifieke strategie worden
				 ontwikkeld om ontwikkelingsdoelen (MDG’s) te bereiken op deze nieuwe
				 beleidskeuze?
 
 
 Zal er meer of minder geld worden
				 uitgegeven voor het vergroten van toegang tot veilig drinkwater en sanitatie
				 als dezelfde definities binnen operationele doelstelling 6.2 worden gebruikt
				 («integraal waterbeheer» en «drinkwater en sanitatie») ten opzichte van de
				 begroting van 2011?
 
 
 Kunt u nader toelichten wat de zin «De
				 inzet op verbeterde toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen
				 wordt ten opzichte van geïntegreerd waterbeheer geleidelijk verminderd» in de
				 praktijk betekent voor het bereiken van specifiek gemarginaliseerde groepen,
				 als vrouwen en meisjes, op water en sanitatie?
 
 
 Wat betekent de thematische verschuiving
				 van inzet op toegang tot water, sanitatie en hygiëne naar geïntegreerd
				 waterbeheer voor de Nederlandse commitment om bij te dragen aan het bereiken
				 van MDG-7?
 
 
 De intensivering op water binnen ontwikkelingssamenwerking zal
				vooral worden ingezet op het thema geïntegreerd waterbeheer. Daardoor neemt
				het relatieve aandeel van drinkwater en sanitatie geleidelijk af. Programma’s
				gericht op verbeterde toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen
				zullen ook in absolute zin geleidelijk afnemen; van EUR 80 miljoen in 2011 en
				EUR 81 miljoen in 2012 naar EUR 79 miljoen in 2013 en EUR 63 miljoen in 2014.
				Dat betekent dat de directe bijdrage aan het bereiken van MDG-7 geleidelijk wat
				zal afnemen; indirect zal verbeterd waterbeheer echter bijdragen aan een
				verbeterde beschikbaarheid van voldoende water van voldoende kwaliteit.
				Gemarginaliseerde groepen, zoals vrouwen en meisjes, blijven een belangrijke
				doelgroep binnen de subsector drinkwater en sanitatie.
 
 432, 433, 440
 
 Zal bij geïntegreerd waterbeheer specifiek
				 worden gemeten op het behalen van MDG doelstellingen?
 
 
 Zal er bij geïntegreerd waterbeheer ook
				 expliciet worden gemonitord op duurzaamheid van interventies, zoals bij
				 verbeterde toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, en hoe zal
				 dat plaatsvinden?
 
 
 Waar ligt de grens tussen «integraal
				 waterbeheer» en «drinkwater en sanitatie»?
 
 
 Goed waterbeheer heeft een belangrijke impact op de positie van
				vrouwen, de volksgezondheid, voedselvoorziening en economische ontwikkeling –
				en daarmee op de MDG doelstellingen. Bij de rapportage over programma’s op
				het gebied van geïntegreerd waterbeheer worden de resultaten van de
				programma’s, inclusief resultaten die relevant zijn voor het behalen van de
				MDG’s, op output en outcome niveau in kaart gebracht.
 Duurzaamheid van interventies is een belangrijk criterium bij het
				monitoren van activiteiten gericht op geïntegreerd waterbeheer. In de
				watersector wordt hiervoor het FIETS-model gehanteerd: Financial,
				Institutional, Environmental, Technical and Social sustainability. Op deze
				aspecten wordt in de programma’s gemonitord.
 Geïntegreerd waterbeheer beoogt een zodanig gebruik van water,
				land en andere daaraan gerelateerde natuurlijke hulpbronnen dat dit maximaal
				economisch en sociaal rendement oplevert, zonder dat dit de duurzaamheid van
				essentiële ecosystemen aantast. Geïntegreerd waterbeheer betreft verdeling
				van water en afstemming tussen moeilijk te verenigen claims op water.
				Drinkwater vormt een van die claims. Er is dus enige overlap tussen
				«geïntegreerd waterbeheer» en «drinkwater en sanitatie». Drinkwater en
				sanitatie hebben echter ook een component die niets te maken heeft met
				geïntegreerd waterbeheer maar alles met het organiseren van een nutsdienst: de
				logistiek en de infrastructuur om water van bron naar gebruiker te krijgen, om
				afvalwater te verwijderen en te zuiveren en de gedragsbeïnvloeding die nodig
				is om hygiëne te verbeteren. Daar ligt de grens.
 
 435
 
 Naast expliciete monitoring op
				 duurzaamheid, gelden er voor maatschappelijke organisaties ook andere eisen en
				 toetsingen om resultaten te meten. Gelden dezelfde toetsingen en voorwaarden
				 ook voor andere actoren (bv bedrijfsleven, waterschappen,
				 kennisinstellingen)?
 
 
 Monitoring is een middel om de effectiviteit van een programma te
				waarborgen. Dit is alleen mogelijk wanneer voor alle betrokken actoren in een
				ontwikkelingsprogramma dezelfde toetsingen en voorwaarden gelden. De eisen die
				aan maatschappelijke organisaties worden gesteld gelden daarom ook voor alle
				andere betrokken actoren, ook waar het publiek-private partnerschappen
				betreft.
 
 439, 449
 
 Kunt u aangeven of bij de PPP’s op het
				 gebied van water ook gemonitord wordt of deze bijdragen aan het verbeteren van
				 de toegang tot WASH van de armste bevolkingsgroepen?
 
 
 Zal bij opzetten van een faciliteit voor de
				 financiering van PPP’s op het gebied van water ook worden gemonitord of deze
				 bijdragen aan het verbeteren van de toegang tot WASH voor gemarginaliseerde
				 groepen, en zo ja op welke wijze?
 
 
 Zowel in de beoordeling van de subsidieaanvragen als bij de
				monitoring van de uitvoering zullen programma’s die via de nieuwe PPP
				faciliteit worden gefinancierd worden getoetst op de bijdrage die deze
				programma’s leveren aan de toegang tot water, sanitatie en hygiene (WASH)
				voor de armste of anderszins gemarginaliseerde bevolkingsgroepen. Hiervoor
				zullen beoordelingscriteria worden opgesteld en zullen er eisen worden gesteld
				aan de monitoringskaders die de aanvragende partijen moeten opstellen. Deelname
				van maatschappelijke organisaties in de PPP’s wordt aangemoedigd. Ook
				hierdoor wordt geborgd dat er in de uitvoering specifiek rekening wordt
				gehouden met kwetsbare groepen in de samenleving.
 
 441, 443
 
 Zullen de thema's sanitatie en hygiëne
				 binnen de faciliteit voor de financiering van publiek-private partnerschappen
				 meegenomen worden?
 
 
 Kunnen water en sanitatie programma’s ook
				 aanspraak maken op de faciliteit voor de financiering van publiek-private
				 partnerschappen op het gebied van water (30 miljoen)?
 
 
 Ja de PPP faciliteit voor water wordt ingezet voor nieuwe
				partnerschappen die vallen binnen de in de focusbrief genoemde deelgebieden:
				water, sanitatie, veilige delta’s en beter beheer van stroomgebieden en
				duurzaam en efficiënt watergebruik, vooral in de landbouw. Hygiëne maakt vast
				onderdeel uit van de door dit departement ingezette aanpak van drinkwater en
				sanitatie. Hiermee wordt invulling gegeven aan de door ons, in samenwerking met
				Sanitation and Water for All (SWA) geïnitieerde « 5 year drive on
				sanitation» . Met dit initiatief wordt beoogd om internationaal meer aandacht
				te vagen voor water en sanitatie.
 
 442
 
 Welke financiële inzet op operationele
				 doelstelling 6.2 is afkomstig van andere departementen waarmee op OS wordt
				 samengewerkt, en hoe wordt gemonitord op het bereiken van gemarginaliseerde
				 groepen?
 
 
 Operationele doelstelling 6.2 betreft alleen ODA-middelen. Andere
				departementen dragen hier niet aan bij. Wel draagt het departement voor I&M
				via de HGIS non-ODA begroting samen met BZ/OS bij aan de uitvoering van het
				business plan van het International Water and Sanitation Centre (IRC). Daartoe
				hevelt I&M jaarlijks EUR 676 000 over naar HGIS. BZ/OS is verantwoordelijk
				voor beheer en monitoring. Binnen alle door DGIS gefinancierde programma’s
				wordt door uitvoerende organisaties gemonitord op het bereiken van
				gemarginaliseerde groepen.
 
 444
 
 Gaat u bij de uitvoerende publieke en
				 private organisaties monitoren dat meisjes en vrouwen profiteren van hun
				 interventies en dat zij betrokken worden bij de ontwikkeling van
				 programma’s?
 
 
 Programma’s op het gebied van drinkwater, sanitatie en hygiëne
				hebben een belangrijke impact hebben op het leven van vrouwen en meisjes. Zowel
				bij de beoordeling van de subsidieaanvragen als bij de monitoring van de
				uitvoering zullen programma’s die via de nieuwe PPP faciliteit worden
				gesubsidieerd op gender aspecten worden getoetst.
 
 445
 
 Welke instrumenten zijn al bestaand, en
				 welke instrumenten zijn nieuw die worden ingezet voor het bereiken van
				 Efficiënt en duurzaam watergebruik, veiliger delta’s en stroomgebieden en
				 verbeterde toegang tot drinkwater en sanitaire voorzieningen in
				 ontwikkelingslanden?
 
 
 Voor het bereiken van deze drie pijlers van het waterbeleid
				binnen ontwikkelingssamenwerking worden diverse instrumenten ingezet. Het gaat
				om programma’s met multilaterale organisaties (Wereldbank, de Afrikaanse en
				Aziatische Ontwikkelingsbank, UNICEF, UN-HABITAT, UNOPS en UNDESA), NGO’s
				(Global Water Partnership, MFS II, Aqua for All), kennisinstellingen
				(NWO-WOTRO), en bedrijven (Ontwikkelingsrelevante Infrastructuurontwikkeling,
				Private Infrastructure Development Group, Fonds Opkomende Markten voor
				ontwikkelingslanden, Private Sector Investeringsprogramma en het Infrastructure
				Development Fund).
 Daarnaast zijn er instrumenten waarin diverse organisaties
				samenwerken op deze drie thema’s, zoals Water Mondiaal en het recent gestarte
				Water OS programma. Ook wordt een nieuwe faciliteit ingericht voor
				publiek-private partnerschappen voor deze drie thema’s. In het nieuwe beleid
				is synergie tussen deze verschillende instrumenten, gebaseerd op lokaal
				ownership, een belangrijke doelstelling. Daarom wordt, waar mogelijk, getracht
				zoveel mogelijk instrumenten onder een loket samen te brengen, nl het
				Agentschap NL.
 
 
 446
 
 Kunt u, in het licht van de huidige
				 discussie omtrent de begroting, garanderen dat het bedrag van 181 mln euro voor
				 de inzet van het thema Water vastligt?
 
 
 Het voor het thema Water gereserveerde budget van EUR 181 mln. is
				vastgelegd en programmatisch volledig ingevuld. De realisatie en daarmee de
				hoogte van de uiteindelijke uitgaven zijn uiteraard afhankelijk van de
				(voortgang van de) uitvoering van de programma’s.
 
 447
 
 Kunt u voor operationele doelstelling 6.2
				 aangeven hoe zeker zal worden gesteld dat gemarginaliseerde groepen worden
				 bereikt, en hoe hier op wordt gemeten?
 
 
 
 In de door Nederland gefinancierde programma’s vormen
				 gemarginaliseerde groepen de belangrijkste doelgroep. Door maatschappelijke
				 organisaties te betrekken bij de uitvoering van programma’s kunnen kwetsbare
				 groepen in de samenleving beter bereikt worden en kunnen oplossingen worden
				 gevonden die beter aansluiten op de lokale behoefte. Een voorbeeld hiervan is
				 een pilot in Kenia op het gebied van Urban Community Led Total Sanitation
				 (UCLTS) waar op basis van een participatieve aanpak in kaart wordt gebracht
				 waar de behoefte voor sanitaire voorzieningen het grootst is. Vervolgens kan de
				 gemeenschap zelf beslissen waar investeringen moeten worden gedaan. Dit is een
				 voorbeeld hoe met lokaal draagvlak investeringen terecht komen waar dit het
				 hardste nodig is.
 Het monitoren van toegang tot drinkwater en sanitatie naar
				 inkomenscategorie wordt op mondiaal niveau gedaan door het Joint Monitoring
				 Programme (JMP) van WHO en UNICEF. Het JMP wordt door Nederland ondersteund.
				 Waar mogelijk wordt ook door Nederland op programmaniveau gemonitord op het
				 bereiken van de allerarmsten. Vooral waar de boven beschreven CLTS benadering
				 wordt gebruikt, blijkt dit goed uitvoerbaar. In het Water Sanitatie en Hygiëne
				 (WASH) programma van BRAC in Bangladesh zijn bijvoorbeeld speciale maatregelen
				 getroffen om de ultra poor te bereiken en wordt de
				 werkelijke realisatie per doelgroep periodiek gerapporteerd.
 
 
 448
 
 Zal Nederland aanwezig zijn bij de SWA High
				 Level Meeting op 20 april 2012 in Washington, en welke beloftes is Nederland
				 van plan hier mee naar toe te nemen?
 
 
 Nederland zal aanwezig zijn bij de SWA High Level Meeting op
				20 april 2012. Het programma voor de High Level Meeting wordt momenteel
				voorbereid door de SWA stuurgroep waarin het Ministerie van Buitenlandse zaken
				is vertegenwoordigd. Het secretariaat van de stuurgroep bereidt de strategische
				notitie voor. Het is nog te vroeg om in te gaan op mogelijke beloftes van
				Nederland. Conform de Focusbrief is water een prioritaire sector voor
				Nederland. Daarbinnen is toegang tot veilig drinkwater en sanitaire
				voorzieningen voor de armen een belangrijk onderwerp.
 
 450
 
 Welke van de bestedingen die worden genoemd
				 zijn al gecommitteerd, en wat staat er nog open?
 
 
 Het voor operationele doelstelling 6.2 beschikbare budget is voor
				een groot deel vastgelegd in juridische verplichtingen. Zo zijn de bijdragen
				via het multilaterale kanaal (zoals aan de drinkwater- en
				sanitatieprogramma’s van UNICEF, de Water Supply and Sanitation Collaborative
				Council, de ADB Water Financing Facility en UNESCO/IHE) grotendeels
				gecommitteerd. Ook zijn bijdragen aan maatschappelijke organisaties (waaronder
				Bangladesh Rural Advancement Committee) vastgelegd. Een aantal lopende
				publiek-private partnerschappen (o.a. Aqua for All, AKVO, Vitens/Evidens) is
				opgeschaald. Hiervoor zijn aanvullende verplichtingen aangegaan.
 Het resterende budget is beleidsmatig ingevuld. Het programma
				wordt op dit moment uitgewerkt en zal in de komende maanden worden vastgelegd
				in contracten. Zo wordt er een faciliteit opgezet voor financiering van
				publiek-private partnerschappen op het gebied van water, die in 2012
				operationeel zal zijn. Daarnaast wordt de intensivering op het thema Water in
				vijf tot zeven geselecteerde partnerlanden verder uitgewerkt. Hiervoor is
				intensief overleg gaande tussen BZ (vooral via de ambassades), bedrijven,
				kennisinstellingen en het maatschappelijk middenveld in Nederland en de
				ontvangende landen.
 
 451
 
 Vallen interventies (bv. een PPP) op het
				 gebied van de maritieme sector onder water management?
 
 
 Zoals aangegeven in de focusbrief zal het thema water binnen
				ontwikkelingssamenwerking worden uitgewerkt langs drie hoofdlijnen: Veilige
				delta’s en beter beheer van stroomgebieden, duurzaam en efficiënt
				watergebruik vooral in de landbouw en toegang tot veilig drinkwater en goede
				sanitaire voorzieningen. Omdat gebrekkige infrastructuur zoals waterwegen en
				havens een belemmering kunnen vormen voor duurzame economische groei helpt
				Nederland ontwikkelingslanden op dit terrein via het ORIO-programma
				(Ontwikkelings Relevante Infrastructuur Ontwikkeling). Doel van dit programma
				is het stimuleren van economische groei in ontwikkelingslanden, in het
				bijzonder voor armere bevolkingsgroepen. Nederland betrekt daarbij het
				(inter)nationale bedrijfsleven, zoals de maritieme sector.
 
 452
 
 Kunt u voor operationele doelstelling 6.2
				 aangeven welk percentage in LDC landen wordt uitgegeven? Kunt u een nadere
				 toelichting geven op de nieuwe PPP faciliteit water (30 miljoen)? Steunt u het
				 PPIAF van de WB en zo ja met hoeveel?
 
 
 
 Volgens de UN-water Global Annual Assessment of Sanitation and
				 drinking water (GLAAS, 2010) behoort Nederland bij de top 3 van donorlanden die
				 de meeste water-gerelateerde hulp richten op de LDC’s.
 In 2009 kwam ruim 55% van de inzet op drinkwater en sanitatie
				 ten goede aan LDC’s en OLIC’s.
 Het Ministerie van Buitenlandse Zaken werkt samen met het NWP
				 (Netherlands Water Partnership) aan de PPP-faciliteit water. Een nieuw
				 programma om waterveiligheid en waterzekerheid in ontwikkelingslanden te
				 verbeteren met publiek-private samenwerking. Het instrument is breed
				 toegankelijk voor de watersector en biedt kansen voor bedrijven, publieke
				 partners, NGO’s en kennisinstellingen om gezamenlijk  innovatieve, duurzame
				 programma’s op het gebied van drinkwater en sanitatie, water in de landbouw
				 en watermanagement op te zetten en uit te voeren. De PPPs gaan uit van het
				 hefboom principe en er worden hiermee dus extra middelen gegenereerd voor de
				 aanpak van waterproblematiek in ontwikkelingslanden. Openstelling wordt begin
				 2012 verwacht.
 Het Wereldbank programma PPIAF (Public Private Infrastructure
				 Advisory Facility) is tussen 2008 en 2010 met EUR 1.6 mln ondersteund. Deze
				 samenwerking zal ook tussen 2011 en 2014 worden voortgezet. Hiermee zal EUR 4.8
				 mln gemoeid zijn.
 
 
 453, 454
 
 Aan welke NGO’s op het gebied van
				 migratie en ontwikkeling worden subsidies verleend.
 
 
 Aan welke nationale en internationale
				 organisaties op het gebied van migratie en terugkeer worden bijdragen
				 verleend.?
 
 
 Bijdragen worden verleend aan gouvernementele en interstatelijke
				organisaties die goedgekeurde projectvoorstellen uitvoeren die vallen onder de
				zes beleidsprioriteiten van het thema «migratie en ontwikkeling». Het
				ondersteunen van duurzame terugkeer en herintegratie is een van die
				beleidsprioriteiten. Een overzicht van de belangrijkste lopende projecten met
				de namen van de uitvoerder, uitgesplitst per beleidsprioriteit, is aan uw Kamer
				gezonden als bijlage bij de brief over internationale migratie en ontwikkeling
				(kamerstuk 30 573, nr. 74)
				d.d. 11 juli 2011.
 
 455, 458, 464
 
 Kunt u toelichten hoe culturele diplomatie
				 de Nederlandse positie in het buitenland in economisch opzicht
				 versterkt?
 
 
 Wat wordt verstaan onder synergie tussen
				 cultuur en het buitenlandpolitieke en economisch beleid?
 
 
 Wat valt er allemaal onder het economische
				 belang van Nederland bij culturele diplomatie?
 
 
 Cultuur en culturele uitingen zijn van invloed op het beeld van
				NL in het buitenland. Dat geldt voor de Hollandse meesters uit de Gouden Eeuw
				maar ook voor vernieuwende kunst uit onze tijd. Cultuur is ook een economische
				kracht. Zo groeien de creatieve sectoren harder dan de rest van de economie.
				Voor het topsegment binnen sectoren als architectuur en design, maar ook binnen
				de podiumkunsten, is internationaal werken essentieel om aansluiting bij de top
				te behouden en een gezonde bedrijfsvoering te kunnen garanderen. De regering
				stelt het economisch belang binnen het internationaal cultuurbeleid meer
				centraal. Dit betekent focus op topsegment, marktverruiming en op sectoren die
				in het buitenland inkomsten verwerven en die met ondersteuning van de overheid
				hun markt verder kunnen verbreden. Culturele activiteiten in het buitenland
				kunnen ook de diplomatie in meer brede zin ten goede komen. Ze brengen
				invloedrijke instellingen en personen uit de culturele, economische en
				politieke wereld bijeen en bieden een platform voor contacten en nieuwe
				samenwerkingsverbanden. In 2012 en 2013 vinden respectievelijk bilaterale
				vieringen met Turkije en Rusland plaats. Naast economische en maatschappelijke
				activiteiten krijgen deze vieringen ook een duidelijke culturele
				invulling.
 
 456
 
 Wat verstaat u onder een realistisch beeld
				 van Nederland?
 
 
 Een beeld dat recht doet aan de werkelijkheid, waarbij op een
				reële en nuchtere manier invulling wordt gegeven aan thema’s en
				ontwikkelingen die Nederland kenmerken of die in Nederland spelen.
 
 457
 
 Betreft het de aansturing van de posten in
				 Parijs en Jakarta én culturele instituten in Parijs en Jakarta of alle posten
				 en de culturele posten in Parijs en Jakarta?
 
 
 Onder dit artikel wordt de verantwoordelijkheid van de minister
				bedoeld voor de aansturing van alle posten voor wat betreft culturele zaken en
				daarnaast de aansturing van de culturele instituten in Parijs en Jakarta.
 
 459
 
 Welk percentage van de middelen gaat naar
				 de contacten met de media middels het actief nieuwsmanagement?
 
 
 Er gaan geen middelen, anders dan FTE’s, naar nieuwsmanagement.
				Het betreft hier de redacteuren van de website en de woordvoerders van de
				bewindspersonen.
 
 460
 
 Op welke wijze wordt de objectiviteit van
				 actief nieuwsmanagement gewaarborgd?
 
 
 Via afspraken in het redactiestatuut. Tevens worden de
				uitgangspunten voor Overheidscommunicatie gevolgd zoals die zijn vastgelegd
				door de Voorlichtingsraad.
 
 461, 479
 
 Welke diplomaten en ambassadeurs worden
				 ondersteund om de burger in Nederland op te zoeken?
 
 
 Op welke wijze wordt de Nederlandse burger
				 – naast de online kanalen – geïnformeerd over het belang van het
				 buitenland en het buitenlandbeleid?
 
 
 Welke inspanningen zullen gericht zijn op
				 het betrekken van de Nederlandse burger bij het buitenland en het
				 buitenlandbeleid?
 
 
 De bewindspersonen en medewerkers van het ministerie van
				Buitenlandse Zaken laten regelmatig via persberichten en interviews met diverse
				media weten wat het belang is van het buitenlandbeleid. Ook hebben zij publieke
				optredens, zoals speeches, werkbezoeken, prijsuitreikingen, gastcolleges,
				etc.
 Buitenlandse Zaken ontvangt met grote regelmaat verzoeken uit de
				samenleving van groepen burgers (maatschappelijke organisaties, studenten,
				bedrijfsleven etc) voor achtergrondinformatie en duiding over het te voeren
				buitenlands beleid. Buitenlandse Zaken stimuleert medewerkers om de dialoog aan
				te gaan met Nederlandse burgers. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om
				beleidsmedewerkers die verantwoordelijk zijn voor thema’s die burgers
				aanspreken of ambassadeurs werkzaam in landen waarin groepen burgers zijn
				geïnteresseerd. Buitenlandse Zaken heeft geen vaste «pool» van medewerkers
				die het land in trekken, iedere medewerker komt hiervoor in aanmerking. Ook de
				jongerenvereniging van Buitenlandse Zaken, «VeryBZ», organiseert activiteiten
				gericht op het Nederlandse publiek.
 
 462
 
 Kunt u een overzicht geven van alle
				 thema’s waarop Nederland aantoonbare relevantie heeft in de wereld?
 
 
 Het Nederlands buitenlands beleid is gebaseerd op de
				gelijkwaardige pijlers Welvaart, Veiligheid en Vrijheid. Nederland levert een
				bijdrage aan de internationale stabiliteit en veiligheid, internationale
				rechtsorde en mensenrechten, en het bevorderen van welvaart in de wereld, zowel
				voor exporterende Nederlandse bedrijven als voor het stimuleren van de economie
				in de partnerlanden van Ontwikkelingssamenwerking. De regering heeft hierbij
				gekozen voor een scherpe focus en toetst de Nederlandse inspanningen aan
				relevantie, effectiviteit en efficiency. Nederland heeft beperkte middelen tot
				zijn beschikking en kan dus niet overal alles doen.
 
 463
 
 Kunt u aangeven waarom de Nederlandse kunst
				 voor deze regering in het buitenland wel hoog aangeschreven staat maar binnen
				 Nederland niet?
 
 
 Het kabinet erkent het belang van Nederlandse kunst zowel
				nationaal als internationaal.
 
 465
 
 Kunt u aangeven hoe de verdeling van de
				 subsidies over de aangebrachte geografische focus is?
 
 
 De HGIS cultuurmiddelen uit de begroting van het ministerie van
				Buitenlandse Zaken bedragen 3,9 miljoen Euro per jaar. Deze worden gedelegeerd
				aan Fondsen en Sectorinstituten, die zich moeten houden aan de door de regering
				gestelde geografische prioriteiten, en aan ambassades in prioriteitslanden. Het
				DutchDFA-programma, waaraan de ministeries van Buitenlandse Zaken, OCW en
				EL&I ieder elk 1 miljoen Euro per jaar bijdragen, is gericht op China,
				India, Duitsland en Turkije. Voor de bilaterale vieringen met Turkije in 2012
				en Rusland in 2013 stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken 750 000 Euro
				per viering beschikbaar.
 
 466
 
 Op welke wijze zal de culturele
				 samenwerking met de Arabische regio en Centraal- en Oost Europa worden
				 gestimuleerd?
 
 
 Nederlandse ambassades in deze gebieden inventariseren de
				mogelijkheden voor samenwerking en culturele uitwisseling en kunnen hiervoor
				gedelegeerde middelen inzetten. Daarnaast richten ook Fondsen en
				Sectorinstituten zich op deze gebieden, onder meer via bezoekersprogramma’s
				en door ondersteuning van gerichte culturele initiatieven, ter plaatse en in
				Nederland.
 
 467
 
 Welke criteria worden gehanteerd om te
				 bepalen of landen zowel uit cultureel als uit economisch oogpunt interessant
				 zijn?
 
 
 De vraag verwijst naar het beleid ten aanzien van de creatieve
				industrie. Eind 2012 loopt DutchDFA af, een vierjarenprogramma gericht op
				marktverruiming en bekendheid van de Nederlandse vormgeving, mode en
				architectuur in China, India, Duitsland en Turkije. De regering zal in 2013
				doorgaan met het ondersteunen van internationaliseringsactiviteiten van de
				creatieve industrie. Daartoe zal de regering, samen met andere partners binnen
				dit topgebied, bezien welke landen hiervoor uit cultureel en economisch oogpunt
				interessant kunnen zijn. Bij deze keuze zullen onder andere de volgende
				criteria een rol spelen: interesse vanuit de sectoren zelf, handelsbelangen en
				mogelijke afzetmarkt voor Nederland en de internationale economische positie
				van het land.
 
 468
 
 Op welke wijze worden de objectieve
				 criteria gewaarborgd bij de verdeling van de middelen ten behoeve van het
				 publieke debat over Europa nu dit niet langer via het Europafonds zal
				 gebeuren?
 
 
 We hebben een aantal thema’s en doelgroepen geïdentificeerd.
				Bij de verdeling van middelen wordt gekeken of deze binnen dit gestelde kader
				vallen.
 
 469
 
 Op welke wijze gaat de regering het debat
				 over Europa wel stimuleren?  Welke middelen worden daarvoor
				 vrijgemaakt?
 
 
 Debat over Europa is er volop. De media bericht iedere dag over
				Europa en Europa is onderwerp gesprek op verjaardagen, feesten en partijen. Dat
				hoeven wij als regering niet te stimuleren. Wat we wel doen is in dit debat
				constant duidelijk maken waar dit kabinet voor staat en hoe wij de Nederlandse
				belangen in de Europese Unie behartigen. Het voeren van het debat, in de media
				en ook daarbuiten, kost tijd en soms ook geld. Binnen het budget algemene
				voorlichting van de Directie Communicatie van het Ministerie van Buitenlandse
				Zaken is een budget van EUR 700 000 vrijgemaakt voor activiteiten die het
				debat over Europa stimuleren. U kunt dan denken aan projecten als het EU Back
				To School Project en de Dag van Europa.
 
 470
 
 Hoe groot is het percentage van de
				 Nederlandse bijdrage aan de huur van het Libanon-tribunaal ten opzicht van de
				 totale huurprijs ? Wie is de verhuurder van het pand waarin het
				 Libanon-tribunaal is gehuisvest ? Welke overige landen dragen bij in de
				 huurprijs ?
 
 
 100%. Het pand waarin het Libanon-tribunaal is gehuisvest wordt
				verhuurd door de Rijksgebouwendienst aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
				Er dragen geen andere landen bij aan de huurprijs maar wel aan de overige
				exploitatiekosten.
 
 471
 
 Hoe groot is het percentage van de
				 Nederlandse bijdrage aan het Internationale Strafhof ten opzichte van de totale
				 kosten ? Wie is de eigenaar van het pand waarin het Internationaal Strafhof is
				 gehuisvest ? Welke overige landen dragen bij in de kosten ?
 
 
 Bij de beantwoording van deze vraag wordt uitgegaan van het
				budget van het Internationaal Strafhof over 2011. Het budget van het
				Internationaal Strafhof voor 2012 ligt in december 2011 ter goedkeuring voor
				aan de Statenpartijen van het Internationaal Strafhof tijdens de 10e sessie van
				de jaarlijkse Vergadering van Statenpartijen in New York.
 Aan de begroting van het Internationaal Strafhof dragen alle
				Statenpartijen bij. De contributie per land bedraagt een bepaald percentage dat
				afgeleid is van de VN contributieschalen, gecorrigeerd voor het feit dat er
				minder Statenpartijen zijn bij het Internationaal Strafhof dan dat er VN
				lidstaten zijn. Op dit moment kent het Internationaal Strafhof 119
				Statenpartijen. Nederland droeg in 2011 2,7% (2,8 miljoen euro) bij aan de
				totale begroting (van EUR 103 607 900 ) van het Internationaal Strafhof.
				Daarnaast draagt Nederland als gastland gedurende de eerste 10 jaar de
				huisvestingskosten van het Internationaal Strafhof (deze periode komt medio
				2012 ten einde). Deze bedragen in 2011 ongeveer 5,9 miljoen euro. De nu door
				het Internationaal Strafhof in gebruik zijnde panden zijn eigendom van ING en
				Wichford.
 
 472
 
 Hoe groot is het percentage van de
				 Nederlandse bijdrage aan de Carnegie Stichting ten opzichte van de totale
				 kosten? Wie is de eigenaar van het Vredespaleis? Welke overige landen dragen
				 bij in de kosten?
 
 
 Het percentage van de Nederlandse bijdrage bedraagt 67% en de
				Carnegie Stichting is eigenaar van het Vredespaleis. Er zijn geen andere landen
				die bijdragen in de kosten. Wel zijn er huurinkomsten voor het verhuren van het
				Vredespaleis aan het Internationaal Gerechtshof (de Verenigde Naties) en het
				Permanent Hof van Arbitrage. Ook zijn er huurinkomsten en inkomsten uit
				dienstverlening aan de Haagsche Academie van Internationaal Recht. Voorts is er
				een Instandhoudingsbijdrage van Monumentenzorg en verschillende andere
				inkomstenbronnen (o.a. bijdrage Gemeente Den Haag, entreegelden, opbrengst
				accommodatie externe gebruikers, opbrengst bibliotheek)
 
 473
 
 Hoe groot is het percentage van de
				 Nederlandse bijdrage aan de bedrijfsvoering en huur van het kantoor van de Hoge
				 Commissaris voor Nationale Minderheden ten opzichte van de totale kosten? Wie
				 is de eigenaar van het pand waarin de Hoge Commissaris is gehuisvest? Welke
				 overige landen dragen bij in de kosten?
 
 
 Het percentage van de Nederlandse bijdrage bedraagt 4,9%. De
				Rijksgebouwendienst is eigenaar van het gebouw waarin de Hoge Commissaris is
				gevestigd. Alle 56 aan de OVSE deelnemende staten dragen bij in de kosten.
 
 474
 
 Hoe kan coördinatie met andere
				 departementen, uitvoerende diensten en decentrale overheden en regelmatig
				 overleg met internationale organisaties zelf juridisch verplicht zijn?
 
 
 Dit beleidsinstrument behelst vooral ambtelijke inzet, die onder
				artikel 11 Apparaatsuitgaven wordt verantwoord. Hier is geen sprake van een
				juridische verplichting. De financiële bijdragen aan het Libanon-Tribunaal,
				het Internationaal Strafhof, de Carnegie Stichting en de Hoge Commissaris voor
				de Nationale Minderheden onder operationeel doel 8.2 zijn wel juridisch
				verplicht. Onder dit doel is geen vrije beleidsruimte.
 
 475
 
 Welke doelgroepen zijn van belang bij het
				 ontwikkelen, bereiken en uitdragen van beleidsdoelstellingen op het terrein van
				 buitenlandbeleid?
 
 
 In algemene zin: Maatschappelijk middenveld, bedrijfsleven,
				academische wereld, algemeen publiek, media.
 
 476
 
 Waarom zijn publiekscampagnes per definitie
				 groots opgezet en duur?
 
 
 Publiekscampagnes zijn bedoeld om een breed publiek te bereiken.
				Om een groot bereik te bewerkstelligen, is grootschalige (en kostbare) inzet
				van mediakanalen veelal noodzakelijk.
 
 477
 
 Is de doelgroep die van belang is voor het
				 uitdragen van beleidsdoelstellingen beperkt tot ngo’s, de academische wereld
				 en het bedrijfsleven?
 
 
 Nee, zie ook vraag 475.
 
 480
 
 Wat zal er gebeuren met de 18 miljoen die
				 in 2012 beschikbaar is voor de voorlichting op het terrein van
				 ontwikkelingssamenwerking? Welke instrumenten zullen hieronder vallen?
 
 
 Zie antwoord op vraag 16.
 
 
 481
 
 Welke actieve beleidsinstrumenten zullen
				 ingezet worden naast het passief ter beschikking stellen van kennis en advies
				 om de mondiale dimensie van burgerschap te versterken?
 
 
 Via de Subsidiefaciliteit Burgerschap Ontwikkelingssamenwerking
				(SBOS) wordt subsidie toegekend aan organisaties die mondiaal burgerschap
				stimuleren. Deze organisaties zijn gericht op het actief betrekken van burgers
				bij mondiale thema’s van duurzame ontwikkeling en internationale
				samenwerking.
 
 482
 
 Wat wordt bedoeld met de zin: verbinding
				 met burgerschap op nationaal niveau en een bredere aansluiting op de bredere
				 context van internationale en ontwikkelingssamenwerking? Welke middelen horen
				 hier bij en welke beleidsinstrumenten?
 
 
 Nederland is gebaat bij mondiale duurzame ontwikkeling en
				daarvoor is kennis en inzicht bij burgers een belangrijke voorwaarde.
				Voorlichting, informatieverstrekking en het ondersteunen van relevante
				burgerinitiatieven op het gebied van internationale duurzame ontwikkeling zijn
				daarbij instrumenteel en leiden tot de ontwikkeling van mondiaal burgerschap.
				De activiteiten richten zich op overheden, bedrijfsleven, maatschappelijke
				organisaties en particulieren en sluiten daarmee aan bij burgerschap op
				nationaal niveau. Via de Nederlandse Commissie voor Duurzame Ontwikkeling
				(NCDO) en de Subsidiefaciliteit Burgerschap Ontwikkelingssamenwerking (SBOS)
				wordt in totaal € 18m ODA ter beschikking gesteld.
 
 483
 
 Wat zijn de kosten van het bijstellen van
				 het beeld van Nederland als gevolg van de huidige gedoogconstructie en de
				 negatieve uitlating over het buitenland door de gedoogpartij?
 
 
 Geen.
 
 484
 
 Wat verklaart de enorme toename van de
				 totale programma uitgaven in 2011 ten opzichte van 2010?
 
 
 De stijging ten opzichte van 2010 wordt deels veroorzaakt door
				het bouwrijp maken van het terrein van de Alexanderkazerne, waar de nieuwbouw
				van het ICC wordt gebouwd. Dit terrein wordt medio 2012 bouwrijp opgeleverd.
				Daarnaast werd in 2010 minder uitgegeven aan voorlichting op het terrein van
				ontwikkelingssamenwerking in verband met de afbouw van het NCDO-programma
				«oude stijl».
 
 485
 
 Kunt u inzichtelijk maken welke in de
				 huidige begroting onder beleidsartikel 8 opgenomen organisaties, fondsen,
				 sectorinstituten, posten, culturele instituten en instellingen minder middelen
				 ter beschikking krijgen dan in voorgaande jaren en voor welk bedrag? Kunt u dit
				 in tabelvorm doen? En kunt u dit ook doen voor de jaren 2013, 2014, 2015 en
				 2016?
 
 
 De volgende tabel laat de ODA-bezuinigingen ten opzichte van 2011
				zien onder beleidsartikel 8:
 
 
 
 In de eerste suppletoire begroting 2011 zijn op beleidsartikel 8
				onderstaande non-ODA-bezuiniging verwerkt.
 Nota bene: de bedragen zijn nog indicatief.
 
 486
 
 Hoeveel geld en arbeidsuren wordt er aan de
				 externe inhuur uitgegeven en op welke sectoren gebeurt dit? Uit welke
				 nationaliteiten bestaat de externe inhuur?
 
 
 
 In 2010 is € 9,922 uitgegeven aan externe inhuur. Dat is
				 4,19% van de totale personele kosten. Dit percentage ligt ver onder het
				 rijksbreed toegestane percentage voor externe inhuur van 10% van de totale
				 personele kosten. Het merendeel van de uitgaven, te weten € 6,883 mln,
				 betreft ondersteuning van de bedrijfsvoering op zowel posten als departement.
				 Inhuur voor (beleids)ondersteuning op het terrein van juridische, financiële
				 en automatiseringsaangelegenheden bedroeg € 1,953 mln. Aan beleidsgevoelige
				 externe inhuur (interimmanagement, organisatie- en formatieadvies,
				 beleidsadvies en communicatieadvies) werd € 1,086 mln besteed. Genoemde
				 cijfers zijn opgenomen in het BZ jaarverslag 2010 (Kamerstuk
				 32 710 V, nr. 1).
 Registratie van arbeidsuren van extern ingehuurd personeel
				 vindt niet plaats.
 Extern ingehuurd personeel op het departement (€ 8,843 mln)
				 heeft vrijwel altijd de Nederlandse nationaliteit. Extern ingehuurd personeel
				 op de posten (€ 1,079 mln) heeft in veel gevallen de lokale
				 nationaliteit.
 
 
 487
 
 Kunt u aangeven wat de reden is voor de
				 verwachte onderuitputting op de raming van het Clean Development Mechanism
				 (CDM)? Zijn er minder CDM-rechten nodig, of zijn de rechten goedkoper dan
				 eerder geraamd?
 
 
 De bij Voorjaarsnota 2011 aangebrachte verlaging van de budgetten
				voor CDM betrof een bijstelling van de raming, waarbij de budgetten in
				overeenstemming werden gebracht met de verwachte leveringen, en werd niet
				veroorzaakt doordat er minder rechten nodig zijn of dat de rechten goedkoper
				zijn geworden.