Wijziging WVO ivm regeling nieuw bekostigingsstelsel exploitatiekosten voortgezet onderwijs; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25878, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

10-12-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25878 nr. 6

25-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. ALGEMEENBeschrijving huidig BSMBeschrijving vereenvoudiging BSM en aanpassing vmbo2. EVALUATIE BEKOSTIGINGSSTELSEL MATERIEEL (BSM)3. UITKOMSTEN EVALUATIE BSMTabel 1 Inkomsten avo en vbo in 1994 (bedragen x f 1 miljoen) Tabel 2 De onderhoudsachterstand in het voortgezet onderwijs
volgens NIBAG (situatie ultimo 1991; rapport uit 1994) Tabel 3 De actuele onderhoudsachterstand per 1 augustus
1998 Tabel 4 Achterstand per m2 na toekenning van
in totaal f 223 miljoen Tabel 5 Totaal normbedrag per leerling schooljaar 1998/1999
20 groepen (januari 1998): Tabel 6 Totaal normbedrag per leerling na vereenvoudiging
aanpassing aan mavo/vbo maar nog excl. de structurele verhoging (peil januari
1998) 4. DE ONDERHOUDS- EN INVENTARISSITUATIE5. VORMGEVING DEFINITIEVE REGELING6. FINANCIËLE GEVOLGENTabel 7 Tabel 8 Tabel 9 ARTIKELEN ARTIKEL I Artikel 86, eerste lidTabel 10 Artikel 86, zesde lidARTIKEL VI. INVOERINGSBEPALINGARTIKEL VII. EVALUATIEOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25878Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 88 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 878Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs in verband
met vervanging van de tijdelijke regeling van de vergoeding voor de exploitatiekosten
door een in die wet zelf neergelegde regeling (regeling nieuw bekostigingsstelsel
exploitatiekosten voortgezet onderwijs)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 25 november 1998Met belangstelling hebben de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
en ik kennisgenomen van het verslag van de vaste commissie voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over het wetsvoorstel. Wij zijn de fracties erkentelijk
voor de uitgebreide en diepgaande inbreng die het verslag bevat, en hopen
met deze nota de vragen en opmerkingen uit het verslag afdoende te beantwoorden.
Mijn reactie wordt wat het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) betreft mede
gegeven namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.In mijn antwoorden op de gestelde vragen en de gemaakte opmerkingen heb
ik de volgorde van het verslag zoveel mogelijk aangehouden. Soms had dat het
nadeel dat verwijzingen naar eerder vermelde antwoorden moesten worden opgenomen,
of dat antwoorden, althans naar strekking, voor de leesbaarheid van mijn reactie
moesten worden herhaald. Ik vraag daarvoor begrip van uw commissie. 1. ALGEMEENHet verheugt mij dat de hoofdlijnen van het wetsvoorstel als zodanig op
de instemming blijken te kunnen rekenen van de diverse fracties. Ik acht dit
een zeer belangrijk gegeven. Ook stemt het mij tot tevredenheid dat de fracties
positief staan tegenover de extra financiële impuls die in het Regeerakkoord
is gegeven voor de exploitatie van het voortgezet onderwijs.De leden van de PvdA-fractie maken zich reeds geruime tijd zorgen over
de bekostiging van het onderwijs. Daarom zijn zij verheugd over de extra financiële
impuls die in het Regeerakkoord is gegeven voor de exploitatie van het voortgezet
onderwijs.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het voorliggende wetsvoorstel, dat een structurele regeling beoogt van het
bekostigingsstelsel voor exploitatiekosten in het voortgezet onderwijs. Deze
leden merken op dat de discussie over BSM zich gedurende de laatste jaren
met name toespitste op de hoogte van de vergoeding. Er bestond op dit punt
een fors verschil van inzicht tussen de Normeringscommissie (hierna: NC) en
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (hierna: OCenW). In
dit verband wijst de VVD-fractie op de in het Regeerakkoord op
dit punt beschikbaar gestelde gelden, te weten f 30 miljoen voor een
structurele verhoging van het budget voor administratie, beheer en bestuur
(hierna: ABB) en f 200 miljoen voor het inlopen van onderhoudsachterstanden.
Met de hier aan het woord zijnde leden spreek ik de verwachting uit dat deze
intensiveringen het door veel scholen ervaren verschil tussen benodigde en
feitelijke bekostiging zal doen afnemen.De leden van de VVD-fractie spreken voorts als hun opvatting uit (en ik
deel deze) dat daarnaast dit verschil verkleind moet worden door een toegenomen
deskundigheid en kostenbewustzijn van schoolleiding en bestuur. Deze leden
spreken de hoop uit dat de intensivering van de vergoeding voor ABB hier een
bijdrage aan kan geven.De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat dit wetsvoorstel een
belangrijke schakel vormt in de totale bekostiging van het voortgezet onderwijs.
Als onderdeel van de lump-sum-bekostiging verdient de materiële bekostiging
van het voortgezet onderwijs dan ook meer (politieke) aandacht, aldus deze
leden. Terecht gaat vaak de aandacht uit naar de menselijke, de personele
component van de bekostigingsstelsels, maar in toenemende mate blijkt uit
onderzoek dat een goede materiële omgeving van groot belang is voor het
geven van goed onderwijs.Ik ben het met deze observatie van harte eens.Ook de leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennis genomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij onderschrijven eveneens op hoofdlijnen
de uitgangspunten van het BSM, te weten de vereenvoudiging en vermindering
van de bekostigingsgrondslagen in het voortgezet onderwijs. Het verheugt deze
leden dat het Regeerakkoord en de Onderwijsbegroting van 1999 f 192 miljoen
investeren in het achterstallig onderhoud en f 28,8 miljoen in ABB. Deze
leden vinden het belangrijk dat de onafhankelijkheid van het funderend onderwijs
en de gelijke bekostiging ten volle gewaarborgd blijven. Daarmee ben ik het
vanzelfsprekend eens.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF hebben eveneens met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij staan positief tegenover de hoofdlijnen
van het voorgestelde stelsel, maar zijn er nog niet van overtuigd dat met
de voorgestelde uitwerking en hoogte van de vergoedingen een structureel toereikende
vergoeding wordt verwezenlijkt. De aanvankelijk voorgestelde structurele verhoging
van de vergoedingen met f 52 miljoen was daarvoor zeker niet toereikend,
zo merken deze leden op. Zij benadrukken dat zij er meermalen op hebben gewezen
dat de materiële bekostiging van het voortgezet onderwijs fors onder
de maat is. De discussies over de kosten van ABB zijn overbekend, en ook over
het onderhoud en de inventarissen wordt al jarenlang gevochten. Inmiddels
zijn in de begroting voor 1999 extra gelden beschikbaar gesteld. De vraag
of deze toereikend zijn, laat zich volgens de leden van deze fracties echter
nog steeds stellen.Alvorens op de afzonderlijke vragen en opmerkingen van de verschillende
fracties in te gaan, zet ik graag, als referentiepunt voor mijn reacties op
onderdelen, in algemene zin nogmaals uiteen wat mij voor ogen staat met dit
wetsvoorstel tegen de achtergrond van de huidige regels over de exploitatievergoeding. Beschrijving huidig BSMDe huidige vergoedingsregeling voor de materiële kosten in het voortgezet
onderwijs is gebaseerd op de regeling exploitatiekosten voor vwo, avo en vbo.Die regeling heeft de volgende kenmerken:– de teldatum van 1 oktober is bepalend voor de vergoeding in het
daarop volgende schooljaar;– de geldende systematiek kent twee onderdelen:I. een bedrag per leerling, opgebouwd uit drie elementen:– een vergoeding in verband met schoonmaak;– een vergoeding in verband de instandhouding van de schoolgebouwen;– een vergoeding in verband met de overige exploitatiekosten.Momenteel zijn er 20 verschillende vergoedingscategorieën per leerling.
Die hangen af van de schoolsoort, de afdeling of de leerjaren.II. een vaste voet. Dit is een gelijk bedrag per school ongeacht de grootte
en de schoolsoort; in de regeling van 17 januari 1998 (Uitleg OCenW-Regelingen
1998, nr. 2/3) is dit bedrag voor het schooljaar 1998–1999 bepaald op
f 32 600 per school.Houden scholen een nevenvestiging met spreidingsnoodzaak in stand, dan
kan een extra vaste voet per nevenvestiging van f 20 600 worden
toegekend. Bevinden scholen zich onder de opheffingsnorm, dan kunnen zij aanspraak
maken op een extra vergoeding van f 12 000 per school. Beschrijving vereenvoudiging BSM en aanpassing vmboMet ingang van 1 augustus 1999 is een vereenvoudiging van de huidige BSM-systematiek
in het voortgezet onderwijs beoogd. Die vereenvoudiging is gewenst zowel met
het oog op eenvoud en transparantie van het systeem, als met het oog op eerder
gerealiseerde (basisvorming) en nieuwe (vmbo) onderwijskundige ontwikkelingen.
In het Bekostigingsoverleg VO, waarin besturenorganisaties zijn vertegenwoordigd,
is overeenstemming bereikt over:– de beperking van het aantal vergoedingscategorieën (nu: 20)
tot 7 (incl. landbouw);– de verhoging van de vaste voet per school van f 32 600
naar f 43 400.De BSM-vergoedingen berusten ook na de aanpassing op twee onderdelen,
te weten:I. een bedrag per leerling enII. een vast bedrag per school (vaste voet).De vergoeding op basis van het vereenvoudigde BSM wordt, net als nu, toegekend
voor een schooljaar. Voor nevenvestigingen met spreidingsnoodzaak en voor
scholen onder de opheffingsnorm verandert er ten opzichte van de huidige situatie
niets; de mogelijkheid van die extra vergoeding blijft en ook de bedragen
blijven gelijk.In het voorstel voor de vereenvoudiging van BSM zijn de volgende elementen
meegenomen:a. herinvoering van de vaste voet voor schoonmaken (f 10 800).
Dit betekent een belangrijke verhoging van de vaste voet t.o.v. de huidige
situatie (was f 32 600 en wordt hiermee f 43 400);b. vermindering van het aantal vergoedingsbedragen per leerling. Hiervoor
gelden de volgende overwegingen:– de huidige indeling berust nog op de volledige scheiding tussen avo en vbo. Met de invoering van de basisvorming is het onderscheid
tussen deze onderwijssoorten in de onderbouw verdwenen: avo-vbo hebben hetzelfde
onderbouwtarief per leerling;– vermindering van het aantal vergoedingsbedragen per leerling maakt
het stelsel inzichtelijker en beperkt de uitvoeringslast van zowel de scholen
als de overheid;– zonder de structurele verhoging van BSM levert de reductie van
het aantal vergoedingstarieven slechts beperkte herverdeeleffecten op; inclusief
de structurele verhoging voor BSM gaat elke school er zelfs op vooruit;– het is vanuit een oogpunt van uitvoering gewenst dat voor intrasectorale
programmas dezelfde vergoeding kan worden gehanteerd als voor de afdelingen
waaruit het intrasectorale programma is samengesteld.Wat de beoogde invoering per 1 augustus 1999 betreft, merk ik het volgende
op.Afhandeling van het wetsvoorstel door Tweede en Eerste Kamer nog voor
1 februari (effectief dus: Tweede Kamer nog voor het kerstreces) is twijfelachtig
geworden. Daarom is in de nota van wijziging die bij deze nota naar aanleiding
van het verslag is gevoegd, een voorziening getroffen voor het geval het Staatsblad
niet voor 1 februari 1999 verschijnt. In dat geval namelijk moet de invoering
van de nieuwe voorschriften met een jaar worden uitgesteld, en blijft het
thans nog bestaande artikel XV van de Wet van 27 februari 1992, Stb. 112 (regeling
herziening bekostigingsstelsel voortgezet onderwijs) de basis vormen voor
toekenningen voor het schooljaar 1999–2000. Dat artikel XV zoals het
na enkele wijzigingen is komen te luiden, bepaalt namelijk in het achtste
lid, dat wijzigingen van de ministeriële regeling van het derde lid (waarbij
de vergoedingsbedragen worden vastgesteld), moeten worden bekendgemaakt voor
1 februari voorafgaand aan het schooljaar waarop die wijzigingen betrekking
hebben.Een juridische lacune valt er dus niet. Wel is het wenselijk, op korte
termijn duidelijkheid te krijgen omtrent het nieuwe bekostigingssysteem. Dit
omdat het wetsvoorstel waarborgen bevat voor het niveau van de vergoeding
en voor de structuur van het stelsel. Daarom hecht ik eraan, de behandeling
van het wetsvoorstel ondanks eventueel uitstel van invoering, voort te zetten
en spoedig tot een afronding te brengen.Ik merk voorts op dat de invoering van de wetswijziging mavo/vbo/vso per
1 augustus 1998 (Stb. 337, 1998) ook gevolgen heeft voor de materiële
bekostiging. De eerste effecten daarvan worden merkbaar per 1 augustus 1999.
In samenhang daarmee is het nodig het aantal vergoedingsbedragen (leerlingcategorieën)
te verminderen. Dat kan ook al worden vormgegeven onder het huidige recht,
ingeval het wetsvoorstel niet voor 1 februari 1999 tot wet is verheven en
in werking treedt. Het gaat dan om een aanpassing van de ministeriële
regeling die berust op het hiervoor al genoemd artikel XV, derde lid, van
de Wet van 27 februari 1992, Stb. 112. Maar omdat dergelijke vereenvoudigingen
nadrukkelijk betrokken zijn in de discussie over het voorliggende wetsvoorstel,
en uiteindelijk tot uitdrukking moeten komen in de ministeriële regeling,
bedoeld in het nieuwe artikel 86, vijfde lid, van de WVO, hecht ik eraan dit
voornemen reeds in dit verband aan de orde te stellen. Meer in concreto betekent
dit dat de aanpassing aan vmbo en de vermindering van het aantal vergoedingsbedragen
(leerlingcategorieën) per 1 augustus 1999 ook worden gerealiseerd als
de nieuwe wettelijke regeling niet tijdig tot stand komt. Ik stel daarbij
vast dat uw commissie zich positief opstelt ten aanzien van vereenvoudigingen
van de regeling. Gedetailleerde informatie over de «oude» en «nieuwe»
vergoedingsbedragen per leerlingcategorie treft uw commissie aan bij de beantwoording
van de afzonderlijke vragen.Uiteraard leidt de vereenvoudiging tot herverdeeleffecten op schoolniveau.
Maar door de combinatie met invoering van de structurele verhoging per 1 augustus
1999 is het zoals al gezegd mogelijk gebleken het stelsel zo vorm te geven
dat elke school erop vooruitgaat. Het gaat hier om de structurele verhoging
met ca. f 82 miljoen (f 52 + f 28,8 miljoen). Zie de brief
van 15 september jl. aan de Tweede Kamer, VO/FB/1998/37044 (kamerstukken II
1998/99, 25 878, nr. 4).Het Bekostigingsoverleg VO kan instemmen met de herstructurering van de
vergoedingsbedragen (leerlingcategorieën).De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF informeren zoals hiervoor
al is vermeld, of de middelen in de begroting voor 1999 toereikend zijn voor
de materiële bekostiging.Het vraagstuk van de toereikendheid is terecht onderwerp van discussie
geweest in de afgelopen jaren. De aandacht ging daarbij vooral uit naar de
onderhoudsachterstand en de vergoeding voor de kosten van ABB. In dat verband
heeft de regering vraagtekens geplaatst bij de zeer gedetailleerde, theoretische
en moeilijk onderhoudbare normsystematiek van de NC. Elke nieuw advies van
de NC leidde tot (nog) hogere kosten en grotere tekorten: het advies van 1990
kwam op een tekort van f 260 miljoen, het advies van eind 1995 op een
tekort van ca. f 500 miljoen. Van de kant van de regering is daartegenover
een globalere methodiek gesteld die minder uitgaat van een soort ideaalcomplex
en meer aansluiting zoekt bij de feitelijke uitgaven (waar mogelijk), dan
wel evenals de NC uitgaat van de te berekenen behoeften (waarbij slechts een
theoretische benadering redelijk is zoals bij investeringsuitgaven). Erkend
wordt dat die laatste systematiek tot een soberder bekostiging leidt, waarvan
de aannamen overigens expliciet zijn gemaakt. Voorts wijs ik op:– de structurele verhoging van het budget met f 52 miljoen
(al afgesproken onder het vorig kabinet);– de extra structurele verhoging van het budget met f 28,8
miljoen met name voor kosten van ABB;– het incidentele budget voor onderhoud van f 192 miljoen.Al met al hoop ik dat de discussies over de juiste normsystematiek voor
dit moment worden beëindigd, om over te kunnen gaan tot invoering van
het nieuwe structurele wettelijke stelsel. Dit temeer omdat dit stelsel meer
waarborgen biedt voor een continue gedragslijn voor de scholen dan de huidige
regeling. Tevens garandeert die regeling een vijfjaarlijkse evaluatie en een
jaarlijkse monitoring. 2. EVALUATIE BEKOSTIGINGSSTELSEL MATERIEEL (BSM)De leden van de PvdA-fractie stemmen in met de voorgestelde verhogingen
van de vergoeding van de exploitatiekosten, maar hebben niettemin nog enkele
vragen. De memorie van toelichting bij het voorliggende wetsvoorstel behandelt
expliciet enkele oorzaken van de verschillen tussen OCenW en de NC in de beoordeling
van de noodzakelijke exploitatievergoeding. Reeds langere tijd bestaan er
klachten over vervuiling van schoolgebouwen, zo merken deze leden op. Het
ministerie berekent een lagere prijs voor de kostencategorie schoonmaken dan
de NC, en baseert zich hierbij op een onderzoek van het Nederlands Inkoop
Centrum (NIC) van 4 jaar geleden. De leden van de PvdA-fractie houden op dit
punt zekere twijfels. Een onderzoek van 4 jaar geleden hoeft in hun opvatting
niet vanzelfsprekend de werkelijkheid van hier en nu weer te geven. Deze leden
vragen tegen deze achtergrond om een nadere onderbouwing van de prijs van
de kostencategorie schoonmaken. Ook informeren zij of recentere onderzoeksgegevens
beschikbaar zijn. Ik heb geen reden om aan te nemen dat de onderzoeksresultaten over de
prijs van schoonmaak van enige jaren geleden nu niet meer geldig zijn. Dit
temeer niet omdat de mantelcontracten zich op die prijs baseren (mantelcontracten
zijn standaardcontracten voor schoonmaak, opgesteld door het NIC als handreiking
aan de scholen). De mantelcontracten schoonmaak voor het primair onderwijs
(hierna: PO) worden jaarlijks bijgesteld en geactualiseerd indien dat noodzakelijk
blijkt. Dit kan leiden tot prijsaanpassingen of tot aanpassing van de frequentie
van het aantal schoonmaakhandelingen. Het ligt voor de hand dat het VO bij
de bekostiging rekening zal houden met eventuele wijzigingen bij het PO.De leden van de CDA-fractie hebben geconstateerd dat de regering over
de technische aspecten van het voorstel van wet overeenstemming heeft bereikt
met de diverse overlegpartners. Zij denken daarbij aan de plaats van de materiële
bekostiging binnen de lump-sum-systematiek, de normering als zodanig, het
aantal parameters enzovoort. Het grote geschilpunt is en blijft echter de
hoogte van het budget. Dit bevreemdt deze leden ten zeerste: of er is sprake
van een (objectief) genormeerd systeem – de overlegpartners en de rijksoverheid
handelen daar dan ook naar –, of er is geen sprake van een objectief
genormeerd systeem, waardoor een eindeloze discussie kan ontstaan over wat
nu wel of niet een afdoende bekostiging is. In het voorgestelde artikel 86,
tweede lid, is duidelijk aansluiting gezocht bij artikel 92, tweede lid, van
de Wet op het basisonderwijs (WBO); het zogenaamde Londostelsel. Ook bij de
ontwikkeling van het Londostelsel hebben zich de nodige strubbelingen voorgedaan,
maar daarbij is ook het nodige leergeld betaald. Waarom wordt nu in het VO
een identieke discussie veroorzaakt, zo vragen deze leden? Is overwogen om
in artikel 86, tweede lid, de suggestie van de gezamenlijke besturenorganisaties
op te nemen (zie hun brief van 27 maart 1998, kenmerk MZIWB98/287): «De
vergoeding wordt zodanig vastgesteld dat zij toereikend is voor de noodzakelijke
kosten van een school»?Naar aanleiding van de verwijzing naar de suggestie van de gezamenlijke
besturenorganisaties zoals die is geformuleerd in hun brief van 27 maart 1998
(kenmerk MZIWB98/287), merk ik het volgende op.Op zich zou er geen bezwaar hoeven te zijn tegen vervanging van de term
«redelijke behoefte» door «noodzakelijke kosten».
Maar bedoelt men daarmee dat – en de term «noodzakelijke kosten»
geeft daartoe aanleiding – voor elke specifieke school moet worden voorzien
in gedetailleerd aangegeven specifieke kosten (met andere woorden, dat de
klok wordt teruggezet naar het declaratiesysteem), dan heb ik daar onoverkomelijke
bezwaren tegen. De keuze voor «redelijke behoeften» past bij het
oogmerk om te voorzien in de behoeften van een in normale omstandigheden verkerende
school. Daarmee wordt dus geaccepteerd dat het vergoedingssysteem globaler
is en voorziet in de behoefte van de gemiddelde school. Ook sluit de formulering
aan bij die voor het PO. Zie daarvoor artikel 113, tweede lid, van de Wet
op het primair onderwijs (WPO). Ik ben er dan ook niet van overtuigd dat de
omschrijving «noodzakelijke kosten» de discussie over het al of
niet toereikend zijn van de bekostiging zal doen afnemen.Dezelfde leden vragen aan te geven hoe het verschil van f 282 miljoen
in 1995 in de berekeningen van OCenW en de NC kan worden verklaard. Ook informeren
zij, welke rol de vertegenwoordiging van OCenW in de commissie heeft gespeeld
en of deze leden tussentijds signalen hebben afgegeven. Verder vragen de leden
van de CDA-fractie waarom een meer objectieve normering niet mogelijk was.Ik wijs erop dat het verschil in benodigd budget volgens de NC en volgens
OCenW wordt veroorzaakt door de verschillende veronderstellingen die zijn
toegepast c.q. door de verschillende keuzen die zijn gemaakt. In de memorie van toelichting bij het voorliggende wetsvoorstel is uitvoerig
het verschil van f 282 miljoen verklaard (zie blz. 5 en 6). Overigens
gaat het evaluatierapport BSM (dat de Kamer al eerder is toegezonden) daar
nog uitgebreider op in.De budgetten per kostencategorie zijn deels onderbouwd vanuit werkelijke
uitgaven, deels vanuit normbedragen en deels vanuit een combinatie van werkelijke
uitgaven en normbedragen. Daarbij is gekeken naar de aannemelijkheid en logica
ervan. Voor bepaalde uitgaven is het moeilijk en bovendien niet nodig een
normbedrag vast te stellen, omdat het onder andere om uitgaven gaat die min
of meer dagelijks terugkeren, dus vaak noodzakelijk zijn (zoals uitgaven voor
gas, water, elektra, OZB etc.). Voor andere categorieën uitgaven is het
juist vrij makkelijk een normbedrag vast te stellen of is het zelfs de enige
mogelijkheid omdat de feitelijke uitgaven (door het investeringskarakter ervan)
onvoldoende houvast bieden voor de kosten op jaarbasis.Concreet wordt onder andere het verschil verklaard doordat OCenW uitgaat
van de normatieve m2 in plaats van de normatieve m2
plus een normatieve leegstand en een extra vaste voet voor nevenvestigingen
zonder spreidingsnoodzaak resulterend in 15% extra m2 (NC), geen
herinvoering van de vergoeding voor sportvelden (deze zijn met de decentralisatie
van de huisvesting «overgegaan» naar de gemeente) en tuinen, werkelijke
uitgaven in plaats van normbedragen voor energie, heffingen en ABB, werkelijke
groepsgrootte, werkelijk materiaalverbruik en de feitelijk langere levensduur
van de inventaris (conform onderzoek NEI).Overigens sterken de uitkomsten van onderzoek van Regioplan mij in mijn
mening. Want daaruit is naar voren gekomen dat inderdaad 83% van de scholen
een tekort heeft, maar dat dit tekort ten hoogste 16–19% bedraagt en
niet 50% zoals de NC heeft berekend. Bovendien heeft 17% van de scholen in
dat onderzoek aangegeven dat de bekostiging voldoende is.Ook de afschrijvingstermijn van 13 jaar voor inventaris die de NC hanteert,
blijkt erg kort te zijn wanneer men kijkt naar de werkelijk aanwezige en bruikbare
inventaris.Het verschil in benodigd budget tussen toepassing van de afschrijvingstermijn
voor inventaris van de NC (13 jaar) en die van OCenW (20 jaar) bedraagt f 73,7
miljoen van het benodigde jaarlijkse budget (Bron: Evaluatierapport BSM, blz.
13).De onderbouwing van de afschrijvingstermijn is als volgt:Ik ga uit van de bruikbare, aanwezige inventaris. Dit betekent dat de
feitelijke levensduur tweederde langer is dan de norm van de NC. Het beleid
van scholen, gericht op een doelmatig gebruik (bijvoorbeeld door goed onderhoud),
ondersteunt deze laatste benadering. Zo heeft 80% van de scholen met een technische
afdeling een contract voor inspectie met TNO. Observaties van TNO wijzen uit
dat de levensduur bij goed onderhoud belangrijk hoger is dan de normlevensduur
van de NC.Gaat men uit van bruikbare/aanwezige inventaris, dan volgt daaruit een
levensduur van 20 jaar (de feitelijke situatie); de NC echter gaat uit van
een theoretische norm van 13 jaar en telt de aanwezige, bruikbare inventaris
die de theoretische norm heeft overschreden niet mee. De evaluatie van BSM
gaat bij de onderbouwing door OCenW uit van de feitelijke levensduur.De Besturenorganisaties geven in hun brief van 4 december 1996 (WB/VO/96/1373)
aan dat een structurele verhoging van f 100 miljoen (ca. 13%) de belangrijkste
onderhouds- en inventarisachterstanden teniet zal doen.Uit het bovenstaande blijkt dat niet alleen de gegevens van de NC maar
ook onderzoek van Regioplan en TNO medebepalend zijn geweest voor het uiteindelijke
standpunt van OCenW. Helder is aangegeven waarop de verschillen in opvatting zijn gebaseerd.
De huidige globale normering is in voldoende mate objectief en inzichtelijk.
Een volstrekt objectieve normering lijkt niet bereikbaar. Van de zijde van
OCenW is herhaaldelijk in de NC aangegeven op welke punten (bijvoorbeeld normatieve
m2, energieverbruik, materiaalverbruik etc.) andere normen kunnen
worden toegepast.Een nieuw onafhankelijk onderzoek door een derde instantie zou alleen
maar nog een opvatting toevoegen aan die van de NC en zou bovendien weer 1
tot 2 jaar vergen. In mijn opvatting kan zo'n onderzoek het beste starten
3 jaar na invoering van de wet (beoogd: per 1 augustus 1999), zodat zo nodig
na 5 jaar de systematiek kan worden bezien.De leden van de CDA-fractie vragen voorts hoe de structurele verhoging
met f 50 miljoen en de constatering dat daarmee de tekorten zijn opgeheven,
zich verhouden tot de tekorten die de adviseurs melden.In het wetsvoorstel is inderdaad rekening gehouden met een verhoging van
het budget met ca. f 50 miljoen, maar daarnaast is in het Regeerakkoord
een structurele verhoging van f 28,8 miljoen opgenomen. Ook bevat het
Regeerakkoord een incidentele verhoging van f 192 miljoen voor onderhoud.
Dit komt bij elkaar neer op een verhoging van bijna 15% (ca.10% structureel
en ca. 5% incidenteel, in het jaar 2000), dus iets lager dan de benodigde
verhoging (volgens de scholen 16–19% conform het onderzoek van Regioplan)
en beduidend lager dan de 50% die volgens de NC nodig zou zijn. Daartegenover
staat een door de Besturenorganisaties gewenste verhoging van ca. 13%.Ter verdere toelichting merk ik nog het volgende op.De onderhoudsachterstand op basis van werkelijke m2 bedraagt
f 320 miljoen en door de normatieve m2 f 258 miljoen;
de inventarisachterstand bedraagt f 380 miljoen. De f 192 miljoen
is niet toereikend om zowel de inventaris- als de onderhoudsachterstanden
voor de normatieve m2 te bestrijden; wel is dit bedrag toereikend
om de onderhoudsachterstanden grotendeels weg te werken. Het verschil tussen
de werkelijke en de normatieve m2 kan door scholen worden opgelost
via het afstoten van overtollige gebouwen.Zie hierover meer uitgebreid in paragraaf 3 van deze nota naar aanleiding
van het verslag, in antwoord op soortgelijke vragen van de leden van de fractie
van de VVD.De leden van de CDA-fractie informeren ook, welke berekeningen ten grondslag
liggen aan de structurele verhoging met f 30 miljoen voor ABB en of dit
bedrag in overeenstemming is met het advies van de NC.De verhoging van het budget voor ABB met f 28,8 miljoen houdt verband
met de inspanningen die van de scholen worden verwacht als gevolg van autonomievergroting
(in dat kader moet decentraal arbeidsvoorwaardenoverleg worden gevoerd, hetgeen
een belangrijke intensivering betekent van de inzet van werkgevers/werkgeversorganisaties),
kwaliteitsbeleid, bestuurlijke krachtenbundeling, innovatie en implementatie
vmbo en tweede fase.De NC heeft in haar advies van december 1995 de normatieve kosten voor
ABB gesteld op f 114,9 miljoen (systematiek ongewijzigd ten opzichte
van het advies van het jaar 1990). Na het verschijnen van het «Evaluatierapport
BSM» medio 1996, waarin OCenW de kosten op basis van de feitelijke uitgaven
op f 140 miljoen stelde, heeft de NC de normatieve kosten in september
1996 bijgesteld tot f 140 miljoen. Het nieuwe budget (f 140 miljoen
+ f 28,8 miljoen) van f 168,8 miljoen is dus f 28,8 miljoen
hoger dan volgens het advies van de NC van september 1996 en ongeveer f 54
miljoen hoger dan volgens het advies van de NC van december 1995.De hier aan het woord zijnde leden zouden graag vernemen welke berekeningen
en aannames ten grondslag liggen aan de eenmalige impuls van f 200
miljoen om achterstanden in het onderhoud van schoolgebouwen terug te dringen.Het Kabinet heeft geconstateerd dat de onderhoudsachterstand voor rekening
van de schoolbesturen f 320 miljoen is. Om die achterstand flink te verminderen
door een eenmalige impuls (conform de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel)
is bij het Regeerakkoord een budget van f 200 miljoen uitgetrokken (waarvan
f 192 miljoen voor OCenW is bestemd en het resterende bedrag voor LNV).
Met de middelen kan de onderhoudsachterstand bij de normatieve m2 vrijwel volledig worden weggewerkt.De leden van de CDA-fractie vervolgen dat zij een verklaring wensen voor
de verschillen in de bedragen van de NC en OCenW.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel en in het voorafgaande,
in antwoord op vragen van dezelfde leden, ga ik uitgebreid in op de verschillen
in de bedragen, voortvloeiend uit het verschil in opvattingen/aannames tussen
de NC en OCenW. Daarmee is tevens duidelijk welke keuzen worden gemaakt ten
aanzien van de doelmatigheid van de uitgaven en het toereikend zijn van de
bekostiging.Over het toereikend zijn van de bekostiging merk ik bovendien op dat deze
discussie nooit losstaat van omgevingsfactoren zoals het beschikbare budget,
de toename van de welvaart, de economische ontwikkelingen in de bedrijven
en wat – in samenhang daarmee – door de scholen als redelijk wordt
ervaren. 3. UITKOMSTEN EVALUATIE BSMDe leden van de PvdA-fractie vragen om een specificatie van het verschil
in budget van f 43 miljoen ten opzichte van de NC als gevolg van toedelingskwesties.Ik merk hierover het volgende op.De belangrijkste posten die het verschil van f 43 miljoen verklaren,
zijn:– de NC rekent f 18,8 miljoen voor onderhoudsinspectie bij
de kostencategorie onderhoud; maar onderhoudsinspectie is een onderdeel van
de kostencategorie ABB. Deze kostencategorie is op basis van werkelijke uitgaven
in het OCenW-budget opgenomen;– de NC heeft een aantal posten bij het onderhoud meegenomen die
voorheen door het rijk en nu door de gemeenten worden vergoed; dit levert
een verschil op van f 20 miljoen.Zowel de post van f 18,8 miljoen als die van f 20 miljoen leidt
tot een verlaging van het budget dat OCenW heeft opgenomen voor de kostencategorie
onderhoud. De post van f 18,8 miljoen is al begrepen in het budget voor
ABB, dat immers is gebaseerd op de feitelijke uitgaven.Deze leden merken verder op dat de regering stelt dat de invoering van
het bekostigingsstelsel materieel scholen niet in problemen heeft gebracht.
Zij baseert zich op een onderzoek van «Regioplan». Uit dit onderzoek
blijkt, dat 83% van de scholen een gemiddeld tekort van 16–19% ervaart.
De leden van de PvdA-fractie willen graag horen hoeveel het gemiddeld tekort
bij de overige 17% van de scholen bedraagt.Naar aanleiding hiervan merk ik op dat deze 17% van de scholen de vergoeding
als voldoende ervaart. Voor het overige verwijs ik naar het hiervoor in paragraaf 2
gegeven antwoord op een soortgelijke vraag van de CDA-fractie met betrekking
tot recente onderzoekgegevens.De leden van de VVD-fractie vragen welke indirecte inkomsten zijn begrepen
in de f 75 miljoen die in mindering worden gebracht op het budget voor
materiële bekostiging. Zij willen weten of het aannemelijk is dat deze
inkomsten voor de materiële bekostiging worden gebruikt. Op basis van de samenvatting van het NEI-rapport «Materiële
exploitatiekosten van het voortgezet onderwijs» (deelonderzoek van «Hoe
komen de scholen rond?») is afgeleid welke inkomsten rond het jaar 1990
als indirecte rijksbijdragen mogen worden beschouwd: a. verhuur:27,6
miljoen b. rente:29,2 miljoen c. verkoop inventaris, contract
donaties bedrijfsleven7,7 miljoentotaal64,5
miljoen De posten a t/m c zijn opgenomen in de tabel die hieronder is afgedrukt.
Aangezien het vbo vóór 1993 een aantal inkomsten nog aan het
rijk moest afdragen (en na 1 januari 1993 niet meer), zijn de inkomsten van
de posten a t/m c in 1994 hoger dan in 1990 (f 90 miljoen in plaats van
f 64,5 miljoen). Tabel 1 Inkomsten avo en vbo in 1994 (bedragen x f 1 miljoen) jaarSchoolsoortrenteverhuurwerkstukkenverkoop
inventaristotaal 1994Avo–27,6–7,7  Vbo–107,77,0 Totaal 3037,67,714,790(Bron: Evaluatierapport BSM)Scholen hebben in 1994 f 90 miljoen aan inkomsten ontvangen, die
zijn aan te merken als indirecte rijksbijdrage materieel. Van deze f 90
miljoen is f 30 miljoen ontvangen rente; de helft van de rente (dat wil
zeggen circa 3% in geval van een rente van 6%) is aan te merken als extra
inkomsten omdat deze uitgaan boven de rente die nodig is om de geldontwaarding
te compenseren. Daarmee hebben scholen jaarlijks f 75 miljoen aan inkomsten
die, binnen de bestedingsvrijheid die scholen hebben, kunnen worden aangewend
ter dekking van hun materiële uitgaven. Die f 75 miljoen bestaat
dus voor f 15 miljoen uit ontvangen rente, voor f 37,6 miljoen uit
verhuur en voor f 7,7 plus f 14,7 miljoen uit verkoop van werkstukken
en inventaris.Het is inderdaad aannemelijk dat deze inkomsten aan materieel worden besteed.
Uit het onderzoek van Regioplan «Lumpsum in het voortgezet onderwijs–schooljaar
1996–1997» (1997) blijkt dat de inkomsten voor materieel respectievelijk
personeel in het algemeen ook daaraan worden besteed.De hier aan het woord zijnde leden vragen hoe groot het effect is voor
de materiële bekostiging van het hanteren van een afschrijvingstermijn
voor inventaris van 20 jaar i.p.v. de 13 jaar van de NC. Is de afschrijvingstermijn
van 20 jaar realistisch en hoe is hij onderbouwd?Het verschil tussen toepassing van de afschrijvingstermijn voor inventaris
volgens de NC en die volgens OCenW bedraagt f 73,7 miljoen (Bron: Evaluatierapport
BSM, blz. 13).De onderbouwing van de afschrijvingstermijn is uiteengezet in paragraaf 2
van deze nota naar aanleiding van het verslag, in antwoord op desbetreffende
vragen van de leden van de CDA-fractie. Daarnaar wordt hier verwezen.De leden van de VVD-fractie informeren verder of het budget van f 50
miljoen voor onderhoudsachterstanden inmiddels is toegekend, welke criteria
hierbij golden en of de f 200 miljoen uit het Regeerakkoord op eenzelfde
wijze zal worden toegekend.In antwoord hierop merk ik het volgende op. Het budget voor de f 50 miljoen ten behoeve van bestrijding van onderhoudsachterstanden
is toegekend. Over de wijze van toekenning is de Kamer op 13 juni 1997 schriftelijk
geïnformeerd (kenmerk VO/FB/1997/5724);De middelen zijn toegedeeld aan scholen met gebouwen met een bouwjaar
van voor 1 januari 1976 (permanente bouw) of van voor 1 januari 1986 (noodbouw).
Toekenning vond plaats op grond van normatieve m2 (peildatum leerlingen-aantallen
1 oktober 1996). Daarbij werd eerst gekeken naar de hoofd- en daarna naar
de nevenvestiging;Ik ben voornemens de f 192 miljoen uit het Regeerakkoord (f 8
miljoen staat ter beschikking van LNV) op soortgelijke wijze toe te delen
als de f 50 miljoen. Het Bekostigingsoverleg VO heeft hiermee kunnen
instemmen. Aan de f 192 miljoen wordt 7/12 van de verhoging van het BSM-budget
voor het schooljaar 1998/1999 toegevoegd, zodat een beschikbaar budget van
f 223 miljoen resulteert. Deze middelen zullen ter beschikking staan
van de bestrijding van onderhoudsachterstanden bij m2 voor de periodes
vóór 1976, van 1976 tot 1985 en vanaf 1985 (indeling volgens
NIBAG). De toekenning is wederom op grond van normatieve m2 en
de hoogte van het bedrag per m2 is afhankelijk van de ouderdom
van het gebouw. Na toekenning zullen alle gebouwen, ongeacht het stichtingsjaar,
tot eenzelfde «restachterstand» zijn teruggebracht.Hieronder worden zichtbaar gemaakt:– de oorspronkelijke onderhoudsachterstand conform het NIBAG-onderzoek
ultimo 1991 (zie tabel 2);– de onderhoudsachterstand na de impuls van f 50 miljoen in
het schooljaar 1997/1998 (zie tabel 3, tweede kolom) en na oploop in de periode
1992–1998 (zie tabel 3, derde kolom);– de «restant» onderhoudsachterstand voor de normatieve
m2 na toekenning van het budget van f 223 miljoen (zie tabel
4). Tabel 2 De onderhoudsachterstand in het voortgezet onderwijs
volgens NIBAG (situatie ultimo 1991; rapport uit 1994) BouwjaarAchterstand
volgens NIBAG per m21a. vóór 1956f 441b. 1956 – 1975f 46 2 1976 – 1985f 313.na 1985f 10In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel BSM (blz. 7) is aangegeven
dat de onderhoudsachterstand bij vo-scholen in 1992 f 320 miljoen bedroeg
en dat de achterstand in de periode hierna tot 1998 met f 78 miljoen
is opgelopen. Voor deze toename met 24% moeten de NIBAG-bedragen uit tabel
2 worden gecorrigeerd.Overigens was met de impuls van f 50 miljoen (= f 12 per m2) de onderhoudsachterstand van de m2 van voor 1976 inmiddels
al teruggebracht tot f 34 per m2 (= f 46 van NIBAG min
f 12). Dit leidt tot tabel 3. Tabel 3 De actuele onderhoudsachterstand per 1 augustus
1998 BouwjaarAchterstand
volgens NIBAG per m2Achterstand na impuls van f 50
miljoen per m2Achterstand per m2, na
correctie voor oploop met 24% in de periode 1992–1998 1.
tot 1976f 46f 34f 42,16 2. 1976–1987*f 31f 31f 38,443. na 1987*f 10f 10f 12,40* het ligt voor de hand in verband met het verstrijken van de tijd, het
eind- respectievelijk beginjaar met 2 jaar op te schuiven (oplopen van de
achterstand) De «restant»-achterstand voor de normatieve m2
na toekenning van het budget van f 223 miljoen is dan: Tabel 4 Achterstand per m2 na toekenning van
in totaal f 223 miljoen BouwjaarAchterstandToekenningRestant achterstand tot
197642,1636,805,36 1976–198738,4433,085,36na 198712,40 7,045,36Bovenstaande «restant»-achterstand komt neer op f 35
miljoen voor alle scholen samen (ca. f 40 per leerling). Van de scholen
kan 95% deze achterstand uit (een deel van) de reserve materieel ongedaan
maken (totale reserve f 585 miljoen).De leden van de fractie van D66 vragen of de regering – naast de
huidige praktijk in de scholen – rekening heeft gehouden bij de vaststelling
van de normbedragen met de verplichte invoering van de ARBO-regelgeving, de
nieuwe leermiddelen die moeten worden aangeschaft in verband met de invoering
van het studiehuis en de leerwegen in vbo/mavo, aanpassing van de inrichting
van de school in verband met de tweede fase VO en het traject mavo/vbo/vso.In reactie hierop merk ik het volgende op.De structurele vergoeding, en dus ook het structurele budget van BSM,
voorziet in de behoeften van de scholen onder normale omstandigheden. In geval
van onderwijsvernieuwingstrajecten is sprake van invoeringskosten en eventueel
van een wijziging in het structurele bekostigingsniveau.In invoeringskosten – personeel en materieel – bij onderwijsvernieuwingstrajecten
(zoals profielen tweede fase en mavo/vbo/vso) is voorzien door een invoeringsbudget,
dat expliciet is «opgenomen» in de memorie van toelichting bij
de desbetreffende wetsvoorstellen.Daarnaast wordt per onderwijsvernieuwingstraject op hoofdlijnen vooraf
rekening gehouden met de invloed ervan op de structurele bekostiging. Men
moet zich daarbij realiseren dat het niet altijd mogelijk zal zijn om op het
moment van invoering van de onderwijskundige vernieuwing een precieze inschatting
te maken van de mogelijke gevolgen voor de structurele bekostiging. Die mogelijke
gevolgen zullen daarom worden meegenomen in de (vijfjaarlijkse) evaluatie.
Is sprake van ingrijpende effecten, dan zal dat uit de jaarlijkse monitoring
blijken, waarover de Kamer eveneens jaarlijks door een bijlage bij de begroting
zal worden geïnformeerd. In dat geval kan tussentijds worden bijgestuurd.
De jaarlijkse vaststelling van de vergoedingsbedragen (waarvoor een voorhangprocedure
bij de Kamer geldt) biedt daartoe de mogelijkheid.Overigens is voor de genoemde onderwijsvernieuwingen in het Regeerakkoord
een structurele verhoging opgenomen van ca. f 96 miljoen. Over de invulling
daarvan zal ik de Kamer zo spoedig mogelijk berichten, nadat ik daarover met
het Onderwijsoverleg POVO heb gesproken.Op dit moment ben ik bezig met een heroverweging van de oorspronkelijke
ambities uit het actieplan ICT. De in het Regeerakkoord voorziene middelen
maken dit noodzakelijk. In die heroverweging worden ook de structurele kosten
meegenomen die met de ICT-impuls samenhangen. Ik hoop u daar zo spoedig mogelijk
over te informeren.De hier aan het woord zijnde leden informeren verder, waarom de dagelijks
terugkerende schoonmaakkosten onder de categorie investeringskosten vallen.Voor de schoonmaakkosten is het vrij makkelijk een normbedrag vast te
stellen, omdat brede consensus bestaat voor het aantal benodigde schoonmaakuren
per type ruimte. Ook de prijs per schoonmaakuur valt normatief vast te stellen.Voorts vragen dezelfde leden of de kostendekkendheid van de vergoeding
voor schoonmaakkosten door middel van mantelcontracten is getoetst.Ik antwoord hierop dat met name bij het PO onderzoek is gedaan naar het
prijsniveau (Londo) van het schoonmaken. De huidige vergoeding voor het PO
is kostendekkend voor de schoonmaakkosten die zijn begrepen in de mantelcontracten.De leden van de D66-fractie vragen ook, welk aantal leerlingcategorieën
zal gaan gelden in het BSM (memorie van toelichting blz. 10) en op welke wijze
er zal worden geïndiceerd.Naar aanleiding hiervan geef ik de volgende uiteenzetting (voor de beschrijving
van het huidige BSM verwijs ik naar paragraaf 1 van deze nota naar aanleiding
van het verslag).De kern van de BSM-bekostiging is gelegen in de normbedragen per leerling.
De normbedragen voor de 20 leerlingcategorieën in het schooljaar 1998/1999
zijn in onderstaande tabel weergegeven. Tabel 5 Totaal normbedrag per leerling schooljaar 1998/1999
20 groepen (januari 1998): Groepsoort ondnadere
omschrijving (afdelingen/leerjaren)bedrag 1VWO/AVOVWO
of AVO 1 + 2 *)  803 2VBOVBO of Sgs VWO/AVO/VBO
1 en 2  862 3IVBOIVBO 1 en 2  994 4VWO/AVOleerjr. 3 t/m 6  657 5VBOVerkoop,
Handel, Administratie, 3 + 41 214 6IVBOVerkoop,
Handel, Administratie, 3 + 41 473 7VBOConsumptieve
techniek 3 + 41 661 8VBOBouwtechniek 3 + 41 733 9VBOInstallatie- en Elektrotechniek 3 + 41 73110IVBOConsumptieve techniek 3 + 41 962 11IVBOKeramiek
3 + 41 962 12VBOVerzorging/uiterl.verz./mode
en kl. 3 + 41 936 13IVBOBouwtechniek 3 + 42 02514aVBOEdelsmeden 3 + 41 960 14bVBOUurwerken
maken, alle leerjaren1 960 15IVBOVerzorging,
uiterl. verz., mode 3 + 4 kleding 3 + 42 312 16VBOMechanische
techniek 3 + 42 518 17VBONautisch: alle leerjaren2 29918VBOGrafische techniek 3 + 42 535 19IVBOMechanische
techniek 3 + 42 808 20(I)VBOLandbouw: alle leerjaren1 206* de cijfers achter de afdelingsnamen geven de leerjaren aanDe invoering van de leerwegen in het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(hierna: VMBO) leidt tot het ontstaan van extra leerlingcategorieën voor
bijvoorbeeld gemengde leerweg, de intrasectorale programma's, praktijkonderwijs
en door de spreiding van het leerwegondersteunend onderwijs (het voormalige
ivbo) over alle afdelingen van het vbo. De eerste effecten treden op per 1
augustus 1999. Het aantal leerlingcategorieën zou daardoor gemakkelijk
toe kunnen nemen tot 40 als het stelsel niet tegelijk wordt vereenvoudigd.
Zoals al is gezegd, is een vereenvoudiging en dus een vermindering van het
aantal categorieën gewenst.De eisen van het VMBO combinerend met de wens tot vermindering van het
aantal leidt tot de onderstaande tabel. Voor de leerling in het leerwegondersteunend
onderwijs wordt een opslag gegeven, omdat die leerling niet langer slechts
in bepaalde vbo-afdelingen kan «voorkomen», maar in alle afdelingen.
Er blijven nu per saldo 7 verschillende vergoedingscategorieën over (zie
tabel 6) plus een toeslag voor leerwegondersteunend onderwijs.
Daarbij komt dan nog het vergoedingsbedrag voor het praktijkonderwijs. Tabel 6 Totaal normbedrag per leerling na vereenvoudiging
aanpassing aan mavo/vbo maar nog excl. de structurele verhoging (peil januari
1998) groepsoortnadere omschrijvingbedrag   (afdelingen/leerjaren) 1AlleVBO,
AVO, VWO leerjaar 1 en 2  834 2VWO/AVOVWO/AVO
leerjaar 3 t/m 6  648 3VBObouw, installatie-,
elektro-, en metaaltechniek   transport en logistiek,
voertuigen leerj. 3 en 4   verzorging, uiterlijke verzorging
leerj. 3 en 4   consumptief, mode en commercie leerj.
3 en 41 895 4VBOgrafisch, nautisch onderwijs
leerj. 3 en 42 526 5VBOhandel en verkoop, administratie
leerj. 3 en 41 205 6VBOlandbouw en natuurlijke
omgeving leerj. 3 en 41 130 7VBOgemengde leerweg
leerj. 3 en 41 023Indien een leerling is geïndiceerd voor het leerwegondersteunend
onderwijs, ontvangt de school voor die leerling een opslag boven op de in
tabel 6 weergegeven bedragen.De opslag voor de onderbouw bedraagt f 151 per geïndiceerde
leerling. Voor de bovenbouw is er een opslag van f 329 per geïndiceerde
leerling.Overigens komt er nog het vergoedingsbedrag bij voor praktijkonderwijs
van f 1350 voor alle leerjaren (dit kent geen pendant in de voorlaatste
tabel).Over deze systematiek is overeenstemming bereikt met het Bekostigingsoverleg
VO.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF vragen, op welke wijze de
vergoeding is onderbouwd.De onderbouwing van de materiële vergoeding is in eerste instantie
gegeven in het «Evaluatierapport BSM» (blz. 53), dat medio 1996
aan de Kamer is toegestuurd. Daarbij is stap voor stap aangegeven op welke
punten en om welke redenen wordt uitgegaan van een soberder scenario dan dat
van de NC.In tweede instantie zijn deze verschillen ook uiteengezet in de memorie
van toelichting (blz. 5 en 6) bij het nu voorliggende wetsvoorstel.Dezelfde leden vragen om een regelmatige toetsing of de kostenvergoeding
in de praktijk toereikend is en of het begrip «redelijke kosten»
niet kan worden gewijzigd in «noodzakelijke kosten».Na jaarlijkse vaststelling van de regeling wordt gedurende het jaar het
verloop van de uitgaven bij de scholen gevolgd op basis van de jaarrekening.
De uitkomsten hiervan worden opgenomen in een bijlage bij de rijksbegroting.Ook wordt in het kader van de evaluatie-afspraken rond de personele lump-sum
door het houden van een steekproef bij scholen de gang van zaken rond de bekostiging
van scholen gevolgd.Bovendien zal er een 5-jaarlijkse, uitgebreide evaluatie plaats vinden
door een extern bureau.Voor een mogelijke wijziging van het begrip «redelijke kosten»
in «noodzakelijke kosten» verwijs ik naar het antwoord op dezelfde
vraag, gesteld door de fractie van het CDA in paragraaf 2. De hier aan het woord zijnde leden vragen over afschrijving om een nadere
toelichting op de noodzakelijke termijnen van afschrijvingen wat betreft activa
en onderhoud. Ook willen zij weten of uit het feit dat oudere schoolgebouwen
met grotere achterstanden zitten, niet blijkt dat de door het ministerie gehanteerde
termijnen te kort zijn. Voor de afschrijvingstermijn van de inventaris wordt verwezen naar het
antwoord op de hiervoor in deze paragraaf vermelde beantwoording van de vragen
van de fractie van de VVD.Samenvattend kan worden opgemerkt dat de grotere achterstanden bij oudere
schoolgebouwen niet zijn veroorzaakt door het hanteren van een te korte (waarschijnlijk
wordt bedoeld «te lange») termijn door het ministerie. OCenW gebruikt
dezelfde cyclustijden voor onderhoud als de NC. Het verschil zit in het noodzakelijk
geacht aantal m2 e.d.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF vragen verder, waarom de
schoonmaakkosten theoretisch zijn onderbouwd. Tevens vragen zij of de Londo-norm
die specifiek is gebaseerd op kleinere schoonmaakeenheden, past bij de schoolsituatie
in het VO.In dit kader verwijs ik allereerst naar de antwoorden op de hiervoor in
de aanvang van paragraaf 2 weergegeven vragen van de PvdA.In aanvulling daarop wil ik nog opmerken dat de Londo-norm inderdaad gebaseerd
is op kleinere schoonmaakeenheden, maar dat er vrij breed overeenstemming
bestaat over de benodigde schoonmaaktijd voor een bepaald type ruimte. Dit
geldt voor het VO op dezelfde wijze als voor het PO. Resten alleen nog mogelijke
verschillen in uurtarief tussen het PO en het VO. Logischerwijs kan worden
verondersteld dat de prijs eerder daalt dan stijgt bij toename van de omvang
van de schoonmaakeenheden. De grotere schoonmaakeenheden in het VO hoeven
dus zeker niet te leiden tot een hogere vergoeding dan de Londo-norm voor
het PO.Dezelfde leden merken op dat de regering niet bereid is, te rekenen met
een vaste voet voor alle nevenvestigingen, dus ook die zonder spreidingsnoodzaak.
Volgens de regering gaat het om eigen bestuurlijke keuzen van de scholen.
De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF vinden dat dit wel wat moet worden
genuanceerd. De overheid heeft immers bewust een fusiestimuleringsbeleid gevoerd,
zo merken zij op. Schaalvergroting heeft echter lang niet altijd tot gevolg
dat alle scholen/schoolgebouwen op één locatie staan. Nog afgezien
van de vraag of dit voor de scholen zelf wenselijk zou zijn, was ook het overheidsbeleid
gericht op handhaving van voldoende spreiding van voorzieningen. Deze leden
pleiten dan ook voor heroverweging op dit punt.In reactie hierop breng ik naar voren dat daar waar er sprake is van spreidingsnoodzaak
in verband met nevenvestigingen, en deze dus ook op een afstand van minimaal
12 kilometer gelegen zijn van de hoofdvestiging, er tevens sprake is van een
extra vaste voet in de materiële bekostiging.Waar nevenvestigingen worden toegestaan binnen een kortere afstand van
de hoofdvestiging, ligt het accent minder op de door de overheid gewenste
spreiding en meer op de bestuurlijke keuze van de betrokken school om bij
voorbeeld bij fusie een bepaalde vestiging als nevenvestiging in stand te
houden.Toekenning van een vaste voet aan nevenvestigingen zonder spreidingsnoodzaak
acht ik daarom niet noodzakelijk.Inderdaad heeft schaalvergroting niet altijd tot gevolg dat alle scholen/schoolgebouwen
op één locatie staan. Dit leidt echter niet tot de noodzaak
om daarvoor een extra vaste voet te hanteren, zoals wel het geval is bij nevenstigingen
met spreidingsnoodzaak. 4. DE ONDERHOUDS- EN INVENTARISSITUATIEDe leden van de PvdA-fractie vragen of een financiële bijdrage vanuit
monumentenzorg tot de mogelijkheden behoort om oude schoolgebouwen met een
zekere monumentale waarde in gebruik te houden.Naar aanleiding hiervan merk ik op dat in de praktijk zeer waarschijnlijk
zal blijken dat slechts enkele schoolgebouwen zullen worden aangewezen
als rijksmonument. Bovendien voldoen oudere schoolgebouwen doorgaans, en zeker
die van monumentale waarde, niet meer aan de hedendaagse eisen van het onderwijs,
die verder reiken dan alleen de onderhoudstoestand van het gebouw. Voor het
merendeel van de gevallen zullen de oude gebouwen – voorzover overtollig –
beter kunnen worden afgestoten. Bovendien beperkt de huidige subsidieregeling
voor onderhoud aan monumenten zich tot een beperkt aantal categorieën
gebouwen, waar schoolgebouwen vooralsnog niet onder vallen.Deze leden vragen zich voorts af of de wijze lessen van TNO over goed
onderhoud nog van invloed zijn op de aanwezige inventaris. Zij verzoeken om
een nadere toelichting op de norm-levensduur.Ik merk op dat TNO al sinds vele jaren inspecties verricht op een groot
aantal scholen (deze kosten werden in het verleden voor 100% vergoed). De
wijze lessen van TNO zijn dus van invloed op de huidige inventaris. Overigens
wordt verwezen naar mijn antwoord in paragraaf 3 in reactie op de vragen
van de leden van de VVD-fractie.De leden van de VVD-fractie brengen vervolgens het volgende naar voren:1. de regering wijst op de mogelijkheid voor scholen om een deel van hun
reserves in te zetten voor het inlopen van de achterstand op het gebied van
het onderhoud en de inventaris. Het gaat hierbij evenwel om een macrobeeld.
Het NEI-onderzoek constateert dat er op het niveau van de school geen relatie
is tussen de omvang van de reserves en de onderhoudsachterstanden. De leden
van de VVD-fractie achten dit in tegenspraak met de stelling van de regering
dat de meeste scholen een lage prioriteit geven aan onderhoud, en dus onderhoudsachterstanden
laten ontstaan ondanks aanzienlijke reserves. Dit laatste betekent immers
dat er wel een positieve relatie is tussen de hoogte van de reserves en de
omvang van de onderhoudsachterstanden. Kan de regering aangeven hoe zij tot
de laatste stelling komt?2. kan de regering een beeld geven van het aantal «succesvolle»
scholen, d.w.z. scholen met hoge reserves en lage achterstanden? Welke factoren
spelen een rol in dit succes?3. is deskundigheid bij het management doorslaggevend of de ouderdom van
de gebouwen?4. de leden van de VVD-fractie zijn van mening dat deze gegevens van belang
zijn voor een goede en rechtvaardige toekenning van de f 200 miljoen
voor achterstanden die in het Regeerakkoord zijn opgenomen. Is de regering
van mening dat bij een goede inzet van dit bedrag de zorg ten aanzien van
de onderhoudsachterstanden kan worden weggenomen?Ik merk naar aanleiding van deze vragen het volgende op.Ad 1: over de relatie tussen de onderhoudsachterstanden en de reserves
op het niveau van de individuele scholen heeft onderzoek van het NEI zoals
al gezegd uitgewezen dat er geen relatie is tussen de omvang van de reserves
en de onderhoudsachterstanden.Dit betekent dus dat – in tegenstelling tot de verwachting –
hoge reserves soms aanwezig zijn naast grote onderhoudsachterstanden. Geconcludeerd
wordt dan ook dat de meeste scholen een lage prioriteit geven aan onderhoud
en er aldus onderhoudsachterstanden ontstaan (onafhankelijk van de omvang
van de reserves);Ad 2: er is weinig inzicht in het aantal succesvolle scholen en in de
factoren die daarbij een rol spelen. Wel is zoals al gezegd aannemelijk dat
een krachtig en deskundig management hierbij een grote rol speelt. Ter ondersteuning
daarvan wordt een integraal financieel-management instrumentarium ontwikkeld; Ad 3: de ouderdom van de gebouwen is inderdaad bepalend voor de onderhoudsachterstand
en wordt daarom meegewogen bij de toekenning van extra middelen;Ad 4: juist door het toekennen van de extra middelen uit het Regeerakkoord
op basis van normatieve bedragen wordt voorkomen dat scholen die door minder
goed management grotere achterstanden hebben laten ontstaan dan de gemiddelde
school met even oude gebouwen, daarvoor gecompenseerd worden.Tenslotte, de veronderstelling in het wetsvoorstel dat bijna alle scholen
een belangrijk deel van hun reserves kunnen aanwenden ter bestrijding van
onderhoudsachterstanden is niet meer zo aan de orde. Door middel van de verdeling
van de toegevoegde middelen uit het Regeerakkoord kunnen in principe de onderhoudsachterstanden
bijna geheel worden weggewerkt, los van eventuele inzet van de reserves bij
de scholen.De leden van de VVD-fractie onderschrijven het grote belang van het vergroten
van de deskundigheid bij scholen over financieel management. Zij vragen dan
ook welke bestaande en nieuwe instrumenten de regering op het oog heeft om
deze deskundigheidsvergroting te ondersteunen.Momenteel is de ontwikkeling van een bijbehorend instrumentarium voor
financieel management in een vergevorderd stadium. De huidige verwachting
is dat het instrument voor het Integraal Financieel-Management (IFM) eind
1998 gereed zal zijn. Vervolgens zal dat instrument door de markt/de aanbieders –
door middel van onder andere de ontwikkeling van specifieke software –
omgezet worden naar een gebruiksgereed product.Het eindproduct zal waarschijnlijk eind 1999 gereed zijn. De aansturing
van dit proces vindt plaats door Besturenorganisaties, de Vereniging van Administratief
Personeel (VAP), en de Vereniging voor Management in het Voortgezet Onderwijs
(VVO).Een tweede hoofdpunt van kritiek van de leden van de CDA-fractie (het
eerste hoofdpunt ziet op de toereikendheid van het budget c.a., en is besproken
in paragraaf 2 van deze nota naar aanleiding van het verslag) betreft
de kwestie van het achterstallig onderhoud. Zij wensen met name een substantieel
commentaar op de brief van de VNG d.d. 31 mei 1998 (kenmerk OCSR/802609).
Kan de aanname van 20% (voor rekening van de gemeentebesturen) nog een keer
worden verklaard? Op welke wijze denkt de regering deze 20% in het gemeentefonds
te compenseren? Als compensatie niet plaats vindt, wie draagt dan deze kosten?
Eenzelfde vraag stelt de VNG in haar brief ten aanzien van de schoolbesturen.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF vragen of het gemeentefonds
met het oog op de verantwoordelijkheid van de gemeenten voor 20% van de onderhoudskosten
structureel zal worden verhoogd.In reactie hierop merk ik het volgende op.In verband met het wetsvoorstel BSM en de verantwoordelijkheid van het
rijk voor de onderhoudsachterstanden aan de «binnenzijde» in dat
wetsvoorstel, is bij Regeerakkoord f 200 miljoen uitgetrokken. De gemeente
is verantwoordelijk voor de (onderhoudsachterstand aan de) «buitenzijde».
Het provinciefonds/gemeentefonds krijgt van alle beleidsintensiveringen 20%,
dus ook van de f 200 miljoen. Het totale accres van het gemeentefonds
(bron: nieuwe miljoenennota) is f 1200 miljoen vanaf 1999. Dezelfde leden vragen (als hun derde aandachtspunt) om een toelichting
op het min of meer dwingende advies van de regering (impliciet opgenomen in
de memorie van toelichting) aan de schoolbesturen, om een gedeelte van de
reserves aan te wenden voor tekorten in de materiële bekostiging. Hiervoor in deze paragraaf is al aangegeven (bij het antwoord op soortgelijke
vragen van de leden van de VVD-fractie) dat de school – door de toevoeging
van de middelen uit het Regeerakkoord – niet wordt gedwongen de eigen
reserves aan te wenden.Wat de leden van de CDA-fractie voorts volstrekt onduidelijk is, is het
feit dat achterstallig onderhoud en reserves niet in een verhouding van één
op één bij de schoolbesturen voorkomen. Wat te doen bij schoolbesturen
met veel achterstallig onderhoud en weinig of geen reserves; een situatie
die zich helaas veelvuldig voordoet bij het openbaar onderwijs in de middelgrote
en grote steden, zo vragen zij?Op deze vragen ben ik in het voorgaande al ingegaan, in reactie op vragen
van de leden van de fractie van de VVD en ook van het CDA zelf. Daarnaar moge
ik dan ook verwijzen.De leden van de D66-fractie vragen of de regering er zicht op heeft of
individuele scholen met onderhoudsachterstanden afdoende gebruik kunnen maken
van de reserves van het collectief, en of het ontstaan van de achterstanden
hun eigen schuld is of niet en hoe dit bij de toedeling van middelen mee zou
moeten wegen.Zoals ik in het voorgaande al heb opgemerkt, zal de toekenning van bedragen
ten behoeve van het wegwerken van onderhoudsachterstanden niet op basis van
feitelijke achterstanden per school plaatsvinden maar op basis van normatieve
bedragen. Deze zijn onder andere gerelateerd aan de ouderdomscategorie gebouwen
en daarmee aan de gemiddelde, feitelijke onderhoudsachterstand van die categorie.Dit betekent dat scholen van gelijke ouderdom ook een gelijk bedrag krijgen
toegekend. Op deze wijze worden scholen die een beperkte onderhoudsachterstand
hebben opgelopen (door bijvoorbeeld bewust en goed management van het onderhoud)
niet tekort gedaan. Ik ga ervan uit dat de scholen de toekenning in eerste
instantie besteden aan het wegwerken van onderhoudsachterstanden. Een feitelijke
verplichting wordt echter niet opgelegd.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF wijzen erop dat volgens een
onderzoek van Regioplan 83% van de scholen een gemiddeld tekort van 16–19%
ervaart. Deze leden vragen wat dit zegt over de overige 17% van de scholen.
Hebben die een tekort van meer dan 19% of wellicht minder dan 16%?In reactie hierop wordt het volgende geantwoord.Voor een antwoord hierop verwijs ik naar het antwoord op een desbetreffende
vraag van de fractie van de PvdA in paragraaf 3 en van de fractie van
het CDA in paragraaf 2. De hier aan het woord zijnde leden vragen verder:1 of de onderhoudsachterstanden in elk geval f 320 miljoen bedraagt
en de inventarisachterstand in elk geval f 380 miljoen;2 of de f 192 miljoen in de begroting voldoende is om de achterstanden
te bestrijden;3 of de f 192 miljoen alleen is bedoeld voor onderhoudsachterstanden;4 of de f 192 miljoen bovenop het budget van f 52 miljoen komt;5 welk deel van de f 52 miljoen was bedoeld voor ABB-kosten;6 een nadere toelichting op de verschillen tussen de berekeningen van
OCenW en die van het NEI; de berekeningen van het NEI leiden tot een tekort
van f 400 miljoen voor onderhoud en inventarissen.Mijn reactie op deze vragen luidt als volgt:Ad 1: de onderhoudsachterstand op basis van werkelijke m2 bedraagt
f 320 miljoen; de inventarisachterstand bedraagt f 380 miljoen;Ad 2 en 3: de f 192 miljoen is niet toereikend om zowel de inventaris-
als de onderhoudsachterstanden te bestrijden. Wel is de f 192 miljoen toereikend om de onderhoudsachterstanden vrijwel geheel weg te werken:a. de onderhoudsachterstand bij de f 8,8 miljoen werkelijke m2 is (conform memorie van toelichting, blz. 7): f 320 miljoenb. naast de impuls onderhoud Regeerakkoord van f 192 miljoen wordt
ook 7/12 deel van de f 53 miljoen die niet in de structurele BSM-bekostiging
1998–1999 zijn verwerkt, toegevoegd – 223 miljoenc. «restant» onderhoudsachterstand op basis van werke- lijke
m2 (a–b): f  98 miljoenDe toedeling vindt echter plaats op basis van het normatieve aantal min
plaats van de werkelijke m2. Het verschil in overtollige m2 kan immers later worden afgestoten. De overgang van werkelijke naar
normatieve m2 leidt op microniveau (=schoolniveau) tot een reductie
met f 1,8 miljoen m2, doordat er naast scholen met overtollige
m2 ook scholen zijn met minder dan het normatieve aantal m2 in eigendom, onder meer doordat m2 worden gehuurd;d. «restant»-onderhoudsachterstand bij de normatieve m2 is daardoor gelijk aan (7 miljoen x f 5) f  35 miljoen.Op deze wijze is de onderhoudsachterstand bij de benodigde/normatieve
m2 vrijwel geheel weggewerkt (restant f 35 miljoen).Ad 4: de f 192 miljoen wordt bovenop de f 52 miljoen toegekend;Ad 5: naast de structurele verhoging met f 52 miljoen wordt BSM met
f 28,8 miljoen verhoogd voor ABB;Ad 6: in het voorgaande is de onderhoudsachterstand die door het NIBAG
is gemeten – en vervolgens in het NEI rapport en in het advies bij de
evaluatie van de NC ongewijzigd overgenomen – voldoende besproken.Op de inventarisachterstand die het NEI berekent op f 1100 miljoen
(eveneens ongewijzigd overgenomen door de NC) is ingegaan in de memorie van
toelichting (blz. 9) bij het wetsvoorstel. OCenW stelt het tekort aan inventaris
op f 380 miljoen vanwege:– uitgangspunt van OCenW is meetellen van aanwezige bruikbare inventaris;
uitgangspunt NEI/NC is meetellen van inventaris waarvan de tevoren vastgestelde
levensduur niet overschreden is (dit verklaart f 600 miljoen verschil);– OCenW geeft aan dat na de vaststelling van de achterstand ultimo
1991 ca. f 120 miljoen extra is toegekend voor inventaris.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF vinden het niet juist dat
de regering onvoldoende tegemoet komt aan de achterstanden, zelfs niet tot
het niveau dat zij zelf erkent. Deze leden constateren dat in de toelichting
bij het wetsvoorstel wordt gesteld dat de regering zich zal inspannen om een
budget voor een eenmalige impuls in 1998 ter beschikking te stellen om de
onderhoudsachterstanden verder terug te dringen, echter onder gelijktijdige
verlaging van het structurele budget. Over deze impuls zou bij de Voorjaarsnota
worden beslist. Wat is het resultaat hiervan? Kan de cijferreeks in paragraaf 4
van de toelichting worden geactualiseerd?Ik merk naar aanleiding hiervan op:Niet bij Voorjaarsnota, maar in het Regeerakkoord, is eenmalig f 192
miljoen voor onderhoud beschikbaar gesteld. De incidentele middelen van f 192
miljoen leiden niet tot een structurele korting op BSM.Wat het actualiseren van de cijferreeks in paragraaf 4 betreft verwijs
ik naar de actualisering in paragraaf 6 van deze nota naar aanleiding
van het verslag.Naar aanleiding van de verwijzing door de staatssecretaris naar de reserves
die er bij de scholen zijn (f 585 miljoen) merken dezelfde leden op, dat volstrekt niet duidelijk is welk deel daarvan bestemd c.q.
beschikbaar is voor onderhoud.In reactie hierop breng ik onder de aandacht dat de ontstane reserves
van ca. f 585 miljoen voornamelijk zijn ontstaan uit de materiële
vergoeding. Het is dan ook aannemelijk dat de scholen deze reserves bestemmen
voor materieel (met name onderhoud en inventaris).Bij het bepalen van het deel dat door de scholen aangewend kan worden
voor onderhoud (f 200 miljoen) is er al rekening mee gehouden dat de
reserve voor een belangrijk deel wordt ingezet voor inventaris.Overigens wordt opgemerkt (zoals al eerder gezegd) dat aanwending van
de eigen reserves door de scholen niet meer zo aan de orde is nu f 192
miljoen extra is uitgetrokken bij het Regeerakkoord, waardoor de onderhoudsachterstanden
vrijwel geheel kunnen worden weggewerkt.De leden van dezelfde fracties vragen verder of het juist is dat veelal
scholen met grote reserves in geringere mate of geen achterstallig onderhoud
hebben, terwijl scholen met veel achterstallig onderhoud beperkte of geen
reserves hebben.Hierop ben ik in het voorafgaande van deze paragraaf al ingegaan, naar
aanleiding van overeenkomstige vragen van de VVD-fractie. Ik verwijs daarom
naar die eerdere reactie.De leden van de fractie van SGP, GPV en RPF informeren voorts of het juist
is dat OCenW voor PO een reserve behoefte hanteert van f 900 per leerling
en voor het VO van f 300 per leerling.Naar aanleiding hiervan merk ik op dat de f 300 per leerling is afgeleid
uit het onderzoek van het NEI naar de reserve behoefte bij vo-scholen in relatie
tot de afschrijvingstermijnen respectievelijk cyclustijden voor inventaris
en groot onderhoud («Reserve behoefte bepaling voor 50 scholen»,
1996). Er is geen sprake van dat OCenW voorschrijft dat scholen reserves aan moeten leggen. De praktijk wijst uit dat scholen al eind 1994 over reserves
beschikten van in totaal f 585 miljoen (ca. f 600 per leerling).Voorts informeren deze leden wanneer de rapportage met een aparte beschouwing
over de relatie tussen ouderdom van een school en te maken kosten aan de Kamer
is gestuurd.Ik breng in herinnering dat de Kamer op 13 juni 1997 (VO/FB/1997/5724)
is geïnformeerd over de toedeling van de impuls van f 50 miljoen
voor onderhoudsachterstanden. In relatie daarmee is daarbij aangegeven welk
verband er bestaat tussen de ouderdom van scholen en de onderhoudsachterstanden.Zie tabel 2 voor een overzicht van de onderhoudsachterstanden in het voortgezet
onderwijs zoals door het NIBAG in 1994 weergegeven.Vervolgens willen de leden van de fracties van SGP, GPV en RPF weten of
de analyse van de effecten aan de hand van modelscholen aan de Kamer is gestuurd.In het onderhavige wetsvoorstel is uitgebreid ingegaan op de verschillen,
inclusief de oorzaken, tussen de ramingen van de NC en van OCenW. Als basis
hiervoor is het, ook bij de Kamer bekende, evaluatierapport BSM gebruikt,
aangevuld met de aandachtspunten die in het advies van de Raad van State naar
voren zijn gekomen.Gebleken is dat een aanvullende analyse aan de hand van modelscholen aan
het bovenstaande niets meer toevoegt. 5. VORMGEVING DEFINITIEVE REGELINGHet verheugt mij dat de leden van de VVD-fractie kunnen instemmen met
de hoofdlijnen van de systematiek van bekostiging zoals opgenomen in het wetsvoorstel.
Een onderbouwing voor een periode van 5 jaar geeft stabiliteit aan het systeem,
zo merken deze leden terecht op. Het jaarlijks vaststellen van de vergoedingsbijdragen
biedt daarnaast ruimte om bij onderwijskundige ontwikkelingen de bedragen
bij te stellen. Ook kunnen deze leden instemmen met de wettelijke waarborg
dat de vergoeding redelijkerwijs voldoende moet zijn voor een in normale omstandigheden
verkerende instelling. 6. FINANCIËLE GEVOLGENDe leden van de VVD-fractie vragen welke bedragen voor incidentele intensivering
van BSM beschikbaar zijn.Voor een actualisering van de cijfermatige onderbouwing naar aanleiding
van de toevoeging van middelen uit het Regeerakkoord verwijs ik naar de antwoorden
op de hierna vermelde vragen van de leden van de fractie van D66.In aanvulling op die antwoorden merk ik nog op dat een incidentele verhoging
van ca. f 50 miljoen was vrijgemaakt tot 1 augustus 1998. De oorspronkelijke
als structureel bedoelde verhoging voor het daarop volgende schooljaar (1998/1999)
is in verband met de verschuiving van de invoeringsdatum van de nieuwe wettelijke
regeling BSM omgezet in een incidentele verhoging van ca. f 50 miljoen.De leden van de D66-fractie vragen, de twee tabellen op blz. 4 van de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel (§ 2.3.1.) te actualiseren
om zo de financiële en budgettaire gevolgen van het wetsvoorstel te verhelderen.Hieronder zijn de beide tabellen van blz. 4 geactualiseerd voor de toevoegingen
uit het Regeerakkoord. Tabel 7 KostencategorieBenodigde
budgetten x f 1 miljoen1. Schoonmaken219,72. Onderhoud173,9 3. Energie106,8 4.
Administratie, beheer en bestuur168,8* 5. Heffingen 47,36. Middelen (m.i.v. inventaris)215,3 Totaal931,8* Bovenstaande gegevens hebben betrekking op het jaar 1995; de toegepaste
verhoging van het budget voor ABB is echter met name nodig in verband met
de lump-sum-financiering zoals die per 1 augustus 1996 is ingevoerd. Tabel 8 Jaar (bedragen
x f 1 miljoen):19951996Benodigd budget931,8925,8 Beschikbaar budget  –
indirecte rijksinkomsten75  75  –
jaarlijkse rijksvergoeding770  770  Totaal
beschikbaar budget845  845  Verschil benodigd
budget OCenW en beschikbaar budget86,880,8Door toekenning van de hieronder genoemde structurele verhoging van ca.
f 82 miljoen wordt het verschil in benodigd budget in bovenstaande tabel
weggenomen.De leden van de D66-fractie vragen tevens, het hoofdstukje Financiële
gevolgen van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel te verhelderen
en de totale raming voor de materiële bekostiging in het wetsvoorstel
op te nemen.Hieronder is de tabel uit paragraaf 4 «Financiële gevolgen»
geactualiseerd voor de toevoegingen uit het Regeerakkoord en is op verzoek
van de leden van de fractie van D66 de totale raming voor de materiële
bekostiging opgenomen. Tabel 9 (bedragen
x f 1 miljoen)19981999200020012002Wetsvoorstel:     – structureel0,0022,154,256,557,3– incidenteel46,031,10,000,000,00Totale verhoging op basis van wetsvoorstel46,053,254,256,557,3      Regeerakkoord:     – structureel0,0014,428,828,828,8– incidenteel0,0048,024,00,00120,0Totale verhoging op basis van Regeerakkoord0,0062,452,828,8148,8      Totale verhoging: wetsvoorstel en Regeerakkoord46,0115,6107,085,3206,1– structureel0,0036,583,085,386,1– incidenteel46,079,124,00,00120,0Totaal budget exclusief verhoging778,7787,2792,5803,0816,1      Procentuele verhoging5,9%14,7%13,5%10,6%25,3%– %-verhoging structureel 0,004,6%10,5%10,6%10,6%– %-verhoging incidenteel 5,9% 10,0%3,0%0,0014,7%De leden van dezelfde fractie vragen verder of – gelet op de impuls
van f 192 miljoen als verwoord in de brief van 15 september – de
toegezegde structurele verhoging van f 52 miljoen doorgaat.De toegezegde structurele verhoging van f 52 miljoen gaat door en
is niet neerwaarts aangepast in verband met de impuls van f 192 miljoen,
zoals blijkt uit mijn antwoord in deze paragraaf op de desbetreffende vraag
van dezelfde fractie.Dezelfde leden informeren waarom de toegezegde verhoging van f 52
miljoen per 1 augustus 1998 niet is uitgevoerd maar uitgesteld werd naar 1999.De structurele verhoging met f 52 miljoen van BSM was gekoppeld aan
invoering van de nieuwe wettelijke regeling van het bekostigingsstelsel exploitatiekosten
VO. Omdat deze definitieve regeling voor BSM nog niet door de Kamer is geaccordeerd
en dus nog niet van kracht is, is de structurele verhoging van BSM voor het
schooljaar 1998/1999 nog niet doorgevoerd.De verhoging van het budget in het schooljaar 1998–1999 zal worden
aangewend voor een tweetal kostencategorieën: inventarissen en onderhoud.5/12 van het budget (dat als gevolg van prijscompensatie inmiddels f 53
miljoen bedraagt) zal worden aangewend voor extra investeringen in inventaris
in het kader van het VMBO; 7/12 van het budget wordt toegevoegd
aan de f 192 miljoen die voor OCenW in het Regeerakkoord beschikbaar
zijn gesteld voor achterstallig onderhoud.Over deze wijze van toedelen is inmiddels gesproken met de besturenorganisaties
in het Bekostigingsoverleg VO; de leden van dit overleg zijn unaniem akkoord
gegaan met de concrete bestedingsvoorstellen.Per 1 augustus 1999 zal de BSM-bekostiging structureel met f 81,8
miljoen worden verhoogd. In deze f 81,8 miljoen is f 28,8 miljoen
begrepen voor ABB-kosten.De hier aan het woord zijnde leden informeren of de f 192 miljoen
uit het Regeerakkoord naast de onderhoudsachterstand ook mag worden ingezet
voor het wegwerken van inventarisachterstanden.De f 192 miljoen uit het Regeerakkoord voor het achterstallig onderhoud
zal door middel van een normatief bedrag op basis van de ouderdom van de gebouwen
van de school worden verdeeld. Daarbij geldt niet een verplichting om deze
in te zetten voor de onderhoudsachterstand; de school mag het geld dus ook
voor inventaris aanwenden. Er wordt echter wel vanuit gegaan dat de scholen
waar daadwerkelijk sprake is van onderhoudsachterstanden het toegekende budget
vooral daarvoor aanwenden. Vooral scholen met een geringere onderhoudsachterstand
dan gemiddeld kunnen (een deel van) het normatieve bedrag inzetten voor het
beperken van de inventarisachterstanden.Deze leden merken in dit verband nog op dat in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel nog wordt gesproken van een eenmalige impuls voor het
wegwerken van zowel achterstand in onderhoud als inventaris. In het Regeerakkoord
en de begroting OCenW 1999 wordt alleen gesproken over onderhoudsachterstand.
Deze leden vrezen dat als het extra budget voor de onderhoudsachterstanden
niet aan de inventaris besteed mag worden, deze kostencategorie behoorlijk
in de knel komt te zitten.In de memorie van toelichting werd nog in het midden gelaten of de eenmalige
impuls ten behoeve van onderhoud, inventaris of beide zou zijn. In het Regeerakkoord
is prioriteit gegeven aan het wegwerken van onderhoudsachterstanden. Dit betekent
niet dat er geen zorg is over de inventarisachterstand en dat daar niets voor
gebeurt. Zoals bekend is de inventarisachterstand f 380 miljoen. De bijdrage
van OCenW aan vermindering van deze achterstand is bijvoorbeeld dat nog in
het schooljaar 1998/1999 met name uit de incidentele budgetten binnen BSM
circa f 50 miljoen voor inventarisvernieuwing wordt uitgetrokken. Ook
van de kant van de scholen mag een bijdrage worden verwacht. De reserves die
zijn opgebouwd voor onderhoud en inventaris van f 585 miljoen behoeven
nu (vrijwel) niet meer voor onderhoud te worden besteed en vallen dus vrij
ten behoeve van inventaris. Daarmee kan een majeur deel van de achterstand
worden weggewerkt. De verdeling van de reserves over de scholen is zodanig
dat ten minste 65% van de scholen beschikt over een zodanige reserve voor
materieel dat daaruit de «restant»-onderhoudsachterstand (f 35
miljoen, ofwel f 40 per leerling) en de volledige inventarisachterstand
ongedaan kunnen worden gemaakt. De resterende scholen kunnen die achterstand
niet (5%) of slechts gedeeltelijk (30%) uit hun reserves bestrijden. Ze zullen
dus ook hun efficiency moeten verbeteren met behulp van onder meer het financieel-management
instrumentarium. ARTIKELEN ARTIKEL I Artikel 86, eerste lidDe leden van de PvdA-fractie vernemen graag, welke garanties bestaan dat
de loopbaanbegeleiding en -oriëntatie zonder een specifieke vergoeding
voldoende blijven gehandhaafd.Met de geleidelijke overheveling van vergoedingen voor loopbaanbegeleiding
en -oriëntatie naar de scholen wordt inhoud gegeven aan het streven van
het departement om scholen zelf meer eigen verantwoordelijkheid te geven voor
de uitvoering van het beleid en de besteding van bijbehorende middelen.Dit laat onverlet dat het overheidsbeleid garanties biedt dat scholen
aandacht geven aan loopbaanoriëntatie en -begeleiding, doordat dit element
onderdeel uitmaakt van de kerndoelen basisvorming en de eindexamenprogrammas.
Als zodanig is aandacht voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding één
van de aspecten van de kwaliteitszorg.De Inspectie Voortgezet Onderwijs heeft tot taak om controle uit te oefenen
op de kwaliteitszorg in het kader van onder meer de uitvoering van de basisvorming
(zie o.a. de publicatie «De basis gelegd», Inspectie 1997), waar
dus ook de loopbaanbegeleiding en -oriëntatie onder valt.De leden van de CDA-fractie vragen om een nadere toelichting op de component
«loopbaanoriëntatie en begeleiding.» Ook verzoeken zij, de
concrete bedragen aan te geven die in de meerjarenraming aan de materiële
bekostiging worden toegevoegd.Ook de leden van de fracties van SGP, GPV en RPF staan stil bij dit onderwerp.
Zij vragen of «loopbaanoriëntatie en -begeleiding» niet opgenomen
dient te worden bij de personele kosten.Op dit moment wordt ongeveer 30% van het budget voor studie- en beroepskeuzevoorlichting
uitgekeerd aan de Regionale Diensten Centra (voor onderwijs en beroep) als
een soort van basissubsidie; de resterende 70% wordt rechtstreeks aan de scholen
uitgekeerd. Vanaf 1 augustus 2000 wordt het totale budget voor de studie-
en beroepskeuzevoorlichting aan de scholen uitgekeerd.Het jaar 2000 is dus een soort van overgangsjaar, zoals ook blijkt uit
onderstaande tabel. Tabel 10 bedragen
x f 1 miljoen199819992000200120022003incidentele uitgaven:      rechtstreeks
via aparte min.regeling19,320,912,2–  – –  via RDC's7,57,84,5–––       rechtstreeks via BSM–  – 11,727,626,326,3        totaal studie-/
beroepskeuzevoorlichting26,828,728,427,626,326,3De uitvoering van de loopbaanoriëntatie- en begeleiding was tot voor
kort voor 100% uitbesteed aan de regionale dienstencentra (RDC's). Dat de
financiering – nu grotendeels en in de toekomst geheel – via de
aanbodzijde verloopt, is geen aanleiding om ervan uit te gaan dat scholen
dit «in eigen beheer» gaan uitvoeren en niet langer uitbesteden.
Het budget is in BSM opgenomen in lijn met de «oude»
financieringswijze en gebaseerd op de veronderstelde continuering van uitbesteding.Zie overigens ook de hierboven vermelde antwoorden op de vragen van de
leden van de fractie van de PvdA op dit punt.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF vragen op welke wijze tegemoet
wordt gekomen aan het voornemen tot versterking van de oriëntatie op
maatschappij en beroep in het kader van het VMBO.De versterking van de oriëntatie op maatschappij en beroep vindt
plaats door de (facultatieve) invoering van de praktische sectororiëntatie
in de eerste twee leerjaren aan het VMBO. Ook is die oriëntatie een aspect
waar aandacht aan wordt besteed bij de vernieuwing van de examenprogramma's.De leden van de CDA-fractie vragen, op welke wijze een afdoende bekostiging
van nevenvestigingen wordt gegarandeerd. Ook informeren zij of het niet zinvol
is om bij de bekostiging van nevenvestigingen een onderscheid te maken tussen
stads- en plattelandsscholen.Ik wijs hierbij op mijn antwoord op de in paragraaf 3 aangehaalde
vraag van de leden van de fractie van SGP, GPV en RPF om het besluit te heroverwegen,
niet te rekenen met een vaste voet voor alle nevenvestigingen.Dezelfde leden vragen om een nadere uiteenzetting over de verhouding tussen
de ARBO-wetgeving en het onderhavige voorstel van wet, en of de ARBO-wetgeving
geen aanvullende financiële claims met zich meebrengt. Deze leden vernemen
graag, op welke wijze met dergelijke claims in de normering rekening wordt
gehouden.De uitvoering stelt in de eerste plaats strengere eisen aan nieuwe gebouwen
en noodzaakt voorts het personeel om zeer zorgvuldig met potentiële gevaarlijke
situaties om te gaan (maken ARBO-plan, aanwijzen ARBO-coördinator e.d.).
Niet valt te ontkennen dat dit enige extra druk op de besteding van de personele
en materiële budgetten kan leggen. Gelet op de invoeringsdatum voor het
onderwijs (31 maart 1994) zijn in het «Evaluatierapport BSM» de
effecten op de uitgaven al grotendeels meegenomen.De globale normering van de materiële bekostiging zoals opgenomen
in het huidige wetsvoorstel behoeft daaraan vooralsnog niet te worden aangepast.
De jaarlijkse monitoring en de eerstvolgende evaluatie zouden wel tot een
aanpassing kunnen leiden. Artikel 86, zesde lidDe leden van de D66-fractie vragen waarom de regering heeft besloten om
de ministeriële regeling waarin de systematiek van de aanpassing van
de rijksvergoeding aan loon- en prijsontwikkelingen geregeld wordt niet voor
te hangen bij de Tweede Kamer (artikel 86, zesde lid).Deze leden verzoeken ook om een motivatie waarom OCenW in afwijking van
de systematiek van de rest van het rijk de formulering «tenzij de toestand
van 's Rijks schatkist zich daartegen verzet» heeft opgenomen in artikel
86, zesde lid.De leden van de fracties van SGP, GPV en RPF zijn van oordeel dat de zinsnede
«tenzij de toestand van 's Rijks schatkist zich daartegen verzet»
niet past bij de wettelijke vastlegging van het beginsel van prijsindexering.Ik antwoord als volgt op deze vragen en opmerkingen.Het beginsel dat loon- en prijsbijstelling plaatsvindt, is opgenomen in
het wetsvoorstel. De uitwerking van dat beginsel vindt plaats in de ministeriële
regeling BSM, die «voorhangt» bij de Kamer. De aanpassing in verband met loon- en prijsontwikkeling die wordt opgenomen
in de jaarlijks voor 1 februari vast te stellen ministeriële regeling,
is reeds onderworpen aan een voorhangprocedure bij de Tweede Kamer. In de
nota van wijziging die bij deze nota naar aanleiding van het verslag is gevoegd,
wordt verduidelijkt dat deze voorhangprocedure ook geldt voor de ministeriële
regeling waarin een tussentijdse aanpassing wordt vastgesteld.Sinds 1993 wordt voor de schoonmaak steeds de loonbijstelling gehanteerd
en voor de overige posten de prijscompensatie. Er is dus sprake van een continue
gedragslijn. Daarnaast biedt het wetsvoorstel de scholen nog meer houvast
door het benoemen van de componenten (samenstellende onderdelen) van de materiële
vergoeding.De bijzondere situatie om tot een neerwaartse loonbijstelling of prijscompensatie
te komen als de toestand van 's Rijks schatkist daartoe noodzaakt, is opgenomen
omdat het mogelijk moet blijven dat de regering in overleg met de medebegrotingswetgever
rekening houdt met acute begrotingsproblemen. ARTIKEL VI. INVOERINGSBEPALINGDe leden van de fractie van D66 vragen waarom bij de invoeringsbepaling
(artikel VI) is gekozen voor het onderscheid tussen directe afroming door
het Rijk bij een hogere rijksbijdrage en bijpassing bij een lagere bijdrage
bij een verschil van meer dan 5%.Dezelfde leden vragen of het afgeroomde geld van artikel VI ten goede
komt aan de scholen die een lagere vergoeding krijgen.Naar aanleiding van deze beide vragen merk ik op dat, gezien de toevoegingen
aan BSM met circa f 82 miljoen, alle scholen er op vooruit gaan en artikel
VI derhalve overbodig is geworden. In bijgevoegde nota van wijziging is dit
artikel dan ook geschrapt. ARTIKEL VII. EVALUATIEDe leden van de PvdA-fractie vragen of de evaluatie van de bekostiging
eerder dan over 5 jaar zou kunnen worden gepland.De leden van de CDA-fractie vragen waarom is gekozen voor een evaluatie
van 5 jaar.De leden van de D66-fractie vragen om het nieuwe bekostigingsstelsel in
een eerder stadium dan na 5 jaar te evalueren en, wanneer dit niet mogelijk
is, een permanente onafhankelijke commissie in het leven te roepen die regering
en parlement jaarlijks over de feitelijke ontwikkelingen in de materiële
bekostiging informeert.Naar aanleiding hiervan merk ik op dat per onderwijsvernieuwingstraject
zal worden bekeken wat de invloed ervan is op de structurele bekostiging.
Daarbij moet worden bedacht dat het niet altijd mogelijk zal zijn om op het
moment van invoering van de onderwijskundige vernieuwing een precieze inschatting
te maken van de mogelijke gevolgen voor de structurele bekostiging. Dit zal
dan meegenomen worden in de (vijfjaarlijkse) evaluatie. Bij een evaluatie
over 5 jaar in het jaar 2004 zal op 1 augustus 2002 met die evaluatie moeten
worden gestart. Op die datum is het laatste jaar van de tweede fase tenminste
één jaar in werking; de effecten van de tweede fase zijn dan
te zien. Voor het mavo/vbo zijn de effecten dan nog maar voor een deel zichtbaar;
de volledige effecten zijn pas meetbaar vanaf 1 augustus 2003. Eerder
starten van de evaluatie zal dus niet het gewenste inzicht in de effecten
van de onderwijsvernieuwingen opleveren. Bovendien is het de bedoeling dat
structurele wijzigingen in de bekostiging slechts éénmaal per
5 jaar op basis van de evaluatie plaatsvinden. Voorkomen moet worden dat scholen
op (te) korte termijn met structurele wijzigingen worden geconfronteerd.Jaarlijks volgt OCenW de ontwikkelingen op basis van de jaarrekeningen; in de bijlage van de begroting wordt daarover gerapporteerd. Als
er sprake is van ingrijpende effecten zal dat uit deze jaarlijkse monitoring
blijken en er kan zo nodig in dat geval tussentijds worden bijgestuurd.Tenslotte mag nog worden verwezen naar mijn antwoorden op de vragen in
paragraaf 3 van de leden van de fractie van D66 waarin sprake is van
een jaarlijkse monitoring.Ik hoop met het bovenstaande voldoende te zijn ingegaan op de gemaakte
opmerkingen en de gestelde vragen.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,K. Y. I. J. Adelmund 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25878-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl