Vaststelling begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1999; Verslag schriftelijk overleg n.a.v. brief van 8-1-1999 over een schadevergoedingsregeling voor dwangarbeiders uit de Tweede Wereldoorlog
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200-XV, nr. 53

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200-XV nr. 53

09-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen (Algemeen)(Jurisprudentie; verjaring van claims)(Indiening van claims; hulp daarbij)(Duitse bedrijven)(Andere landen)Inleiding1. Processen bij de Duitse rechtbank2. Class action suits in de Verenigde Staten3. Het «bedrijvenfonds»Antwoorden op de vragen.BIJLAGE1. Het Duitse bedrijfsleven2. Mogelijke rechterlijke stappen3. Het Duitse nationale fonds voor «vergeten slachtoffers»
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200-XVToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 26200-XV, nr. 53 h1Heruitgave van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200 XVVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1999nr. 53VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 9 maart 1999In de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 en de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2 zijn vragen gesteld aan de regering, naar aanleiding
van de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport d.d. 8 januari
1999, op verzoek van beide commissies, inzake een schadevergoedingsregeling
voor dwangarbeiders uit de Tweede Wereldoorlog (deze brief is als bijlage
bijgevoegd). Deze vragen en de daarop ontvangen antwoorden zijn hieronder
afgedrukt.De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,TerpstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,EssersDe griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,Van Dijk Vragen (Algemeen)1.Kan de regering nog eens nader uiteenzetten waarom zij het thans niet
opportuun acht te onderzoeken of het mogelijk is met de Duitse regering afspraken
te maken over een schadevergoedingsregeling? Wanneer zou dit wel opportuun
zijn en van welke factoren hangt dit af?2.Is het gezien de veranderde houding van de Duitse regering en de tot dusver
gebleken positieve opstelling van de Nederlandse regering ten aanzien van
voormalige dwangarbeiders in nazi-Duitsland, niet mogelijk om als twee regeringen
tezamen een appèl te doen op private «Widergutmachung»
vanuit de betreffende Duitse bedrijven of hun rechtsopvolgers?3.Is dezelfde veranderde houding van de Duitse regering geen aanleiding
voor de Nederlandse overheid om nog eens gezamenlijk te bekijken in hoeverre
alsnog aanvullingen op de in het verleden gesloten «afkoopverdragen»
tussen de toenmalige regeringen mogelijk zijn? Daarbij kan met name verwezen
worden naar de pleidooien terzake van de onlangs opgeheven Vereniging Dwangarbeiders
Nederland Tweede Wereldoorlog, die bij de regering bekend zijn.4.In hoeverre is de regering bereid zelf een fonds op te richten, om van
daaruit alsnog individueel compensatie te bieden aan voormalige dwangarbeiders,
voor bij voorbeeld de door hen verplicht ingeleverde «Reichsmarken»,
het door hen betaalde werknemersdeel van de pensioenpremie en het hen aangedane
leed als gevolg van de kille houding van de Nederlandse overheid en samenleving
na hun terugkeer?5.De regering acht het thans niet opportuun te onderzoeken of het mogelijk
is met de Duitse regering afspraken te maken over een eventuele schadevergoedingsregeling.
Mag daaruit worden afgeleid dat de regering bereid is hierover wél
(direct) in gesprek te gaan met de Duitse regering, als inderdaad wordt besloten
een Duits nationaal fonds voor «vergeten slachtoffers» op te richten?
Zo nee, waarom niet? (Jurisprudentie; verjaring van claims)6.«Op 13 mei 1996 vonniste het Bundesverfassungsgericht dat er geen
juridische beletsels bestonden voor het indienen van individuele schadeclaims.
Er zijn verschillende rechtsgeleerden die stellen dat de verjaringsperiode
in is gegaan na dit vonnis. Evenwel kan worden betwijfeld of deze stelling
door de rechter zal worden bevestigd. Op korte termijn zal hierover ook geen
duidelijkheid ontstaan», aldus de minister in haar brief.Wat is het gevolg van deze onduidelijkheid met betrekking tot mogelijke
verjaring voor de Nederlandse voormalige dwangarbeiders? Wat kan Nederland
doen om verduidelijking omtrent een eventuele verjaringstermijn te bespoedigen?
Indien de verjaringstermijn inderdaad op 13 mei 1999 verstrijkt, wat zijn
dan de mogelijkheden voor de voormalige dwangarbeiders om daarna nog een claim
bij de Duitse overheid in te dienen? Welke rol kan de Nederlandse overheid
daarbij spelen? 7.Kan de regering een volledig overzicht geven van alle rechterlijke uitspraken
die tot op heden in Duitsland zijn gedaan over claims van ex-dwangarbeiders
en de essentie van de uitspraken weergeven?8.Kan een uitgebreide analyse gegeven worden van de verschillende opvattingen
met betrekking tot de verjaring van vorderingen van ex-dwangarbeiders?9.Geldt voor het indienen van een claim tegen een Duits bedrijf dezelfde
verjaring?10.Kunnen ex-dwangarbeiders die in Oost-Duitsland hebben gewerkt eveneens
worden geconfronteerd met een verjaring? (Indiening van claims; hulp daarbij)11.Is de regering van mening dat de Nederlandse overheid een morele plicht
heeft om ex-dwangarbeiders in hun claims bij te staan?12.Ziet de regering, vanwege de mogelijke verjaring, aanleiding om op zo
kort mogelijke termijn maatregelen te treffen om claims van ex-dwangarbeiders
veilig te stellen?13.Is de regering bereid om, in navolging van de Amerikaanse overheid, met
de Duitse overheid in onderhandeling te treden om een regeling te treffen
voor een snelle en soepele afhandeling van de claims?14.Met het oog op het scheppen van duidelijkheid voor de voormalig dwangarbeiders
in Nederland is aan de Stichting Burger-Oorlogsgetroffenen gevraagd een voorstel
te doen voor het inrichten van een meldpunt/helpdesk voor voormalig dwangarbeiders.
Gezien het feit dat de kans bestaat dat de verjaringstermijn in mei 1999 verstrijkt,
lijkt haast bij het opzetten van een dergelijke helpdesk geboden. Hebben de
plannen voor een helpdesk al concreet vorm gekregen? Per wanneer kan deze
helpdesk op zijn vroegst operationeel zijn?15.Kan een ex-dwangarbeider een individuele claim indienen tegen de Duitse
overheid, of is het zo dat hem zal worden tegengeworpen dat Duitsland en Nederland
in 1960 een Financieel Verdrag hebben gesloten?16.Heeft het Financieel Verdrag alleen betrekking op ex-dwangarbeiders die
in voormalig West-Duitsland hebben gewerkt, of ook op diegenen die in voormalig
Oost-Duitsland werkzaam waren?17.Dient de claim te worden ingediend bij het bedrijf zelf of kan deze ook
worden ingediend bij de rechtbank waar het bedrijf is gevestigd?18.Kunnen nabestaanden van ex-dwangarbeiders een claim indienen? (Duitse bedrijven)19.Volkswagen AG, Siemens AG en de firma Diehl hebben hulpfondsen in het
leven geroepen voor voormalige dwangarbeiders. Voor de firma Diehl is echter
nog geen adres bekend waar voormalig dwangarbeiders terecht kunnen om een
aanspraak te doen op het betreffende hulpfonds. Zal de firma Diehl betrokkenen
zelf benaderen over de te volgen procedure? Zo niet, op welke wijze worden
de betrokkenen dan op de hoogte gesteld van het adres? Zal het ministerie
van VWS hierin nog een coördinerende rol vervullen?20.Wat houdt de vergoeding in die enkele Duitse bedrijven, naar inmiddels
is gebleken, bereid zijn te betalen?21.Kan een overzicht gegeven worden van alle Duitse bedrijven waar ex-dwangarbeiders
tewerk zijn gesteld, inclusief de namen van bedrijven na eventuele overnames? (Andere landen)22.Is het de regering bekend dat de Amerikaanse en Duitse overheden overeenstemming
willen bereiken voor een regeling van alle individuele claims, om zodoende
de ex-dwangarbeiders langdurige en voortslepende individuele zaken te besparen?
(Bron: Financial Times, 28 jan. 1999).23.Zijn er andere landen die een regeling hebben getroffen met de Duitse
overheid danwel in bespreking zijn met de Duitse overheid voor een regeling?24.In welke landen betalen Duitsland en Duitse bedrijven momenteel aan de
gedupeerde dwangarbeiders wél pensioenen? Kan enig inzicht worden gegeven
in de hoogte van die pensioenen?25.Met welke landen, behalve Nederland, is een afkoopregeling getroffen?
In hoeverre is in andere landen sprake van een ruimhartiger afkoopregeling
dan in Nederland?26.Kan het bericht uit Der Spiegel van 1 februari jl. worden bevestigd dat
in Duitsland plannen bestaan om fondsen op te richten voor met name voormalige
dwangarbeiders uit Oost- Europa, Israël en de Verenigde Staten? Zo nee,
is de regering bereid te achterhalen in hoeverre deze berichtgeving op waarheid
berust?27.Is de regering van oordeel dat ook Nederlandse ex-dwangarbeiders in aanmerking
moeten kunnen komen voor een bijdrage uit deze fondsen, indien daadwerkelijk
tot oprichting daarvan wordt overgegaan, mede gelet op de schadevergoeding
die Volkswagen inmiddels aan enkele tientallen Nederlanders heeft toegekend?
Zo ja, wordt die opvatting dan onder de aandacht van de Duitse regering gebracht?
Zo nee, waarom niet? Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 maart 1999Hierbij bied ik u mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid het antwoord aan op de vragen van de vaste Commissie voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de vaste Commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport inzake een schadevergoedingsregeling voor dwangarbeiders
uit de Tweede Wereldoorlog. InleidingDe ontwikkelingen omtrent een eventuele schadeloosstelling voor ex-dwangarbeiders
volgen elkaar op dit moment in snel tempo op. Alvorens uw specifieke vragen
te beantwoorden wil ik u daarom eerst in algemene zin informeren over de huidige
mogelijkheden tot eventuele schadevergoeding voor dwangarbeiders uit de Tweede
Wereldoorlog.De meest recente berichten betreffen de totstandkoming van een fonds van
Duitse bedrijven voor de schadeloosstelling van voormalige dwangarbeiders.
Een verwarrende factor is dat de Duitse overheid hierbij een begeleidende
rol speelt. Hierdoor kan de indruk gewekt zijn dat de Duitse overheid over
wil gaan tot nieuwe herstelbetalingen. Bovendien is in het regeerakkoord van
de Duitse regering een passage opgenomen over het oprichten van een algemeen
fonds voor «vergeten» slachtoffers. De regering Schröder
stelt zich nu echter op het standpunt dat nieuwe herstelbetalingen en schadevergoedingsregelingen
voor de Duitse overheid niet aan de orde zijn. De herstelbetalingen in het
verleden en de bestaande wet- en regelgeving voor oorlogsgetroffenen worden
door de Duitse overheid als afdoende beschouwd. Het algemene fonds voor «vergeten»
slachtoffers, waarin ook Siemens AG en Volkswagen AG zullen participeren,
zal derhalve geheel gefinancierd worden door het bedrijfsleven.Momenteel zijn de volgende mogelijkheden tot schadevergoeding voor dwangarbeiders
uit de Tweede Wereldoorlog te onderscheiden. 1. Processen bij de Duitse rechtbankDe datum 13 mei 1999 heeft betrekking op de verjaringstermijn voor het
indienen van een aanklacht bij de Duitse rechtbank. Deze aanklachten zijn
in feite vorderingen tot betaling van achterstallig loon en schadevergoeding
aan dwangarbeiders onder het nationaal-socialistische regime. Een aanklacht
kan ingediend worden tegen de onderneming (of haar rechtsopvolger) die van
de dwangarbeid heeft geprofiteerd.Als de onderneming niet meer bestaat en de rechtsopvolger niet is aan
te wijzen kan in plaats daarvan de Duitse Bondsrepubliek worden aangeklaagd.
Ook kan de Duitse Bondsrepubliek zelf worden aangeklaagd op grond van een
door het Duitse Rijk begane onrechtmatige daad. Een dergelijk proces dient
door de ex-dwangarbeiders zelf aangespannen te worden en er is een aanzienlijk
bedrag aan proceskosten mee gemoeid. Bovendien mag men tot dusver niet schadeloos
zijn gesteld op basis van de Duitse wet- en regelgeving voor oorlogsgetroffenen,
te weten het Bundesentschädigungsgesetz of het Allgemeine Kriegsfolgengesetz.
Ik wil hierbij aantekenen dat rechtsvorderingen tegen ondernemingen in Duitsland
tot op heden zonder succes zijn gebleven. De voorwaarden die het Duitse burgerlijk
recht stelt maakt het voor veel eisers bovendien moeilijk hun aanspraken door
middel van een rechtsvordering op te eisen. De Nederlandse regering beperkt
zich in deze kwestie tot voorlichting aan ex-dwangarbeiders middels
een speciaal daarvoor ingericht meldpunt/helpdesk bij de Stichting Burger-Oorlogsgetroffenen
(SBO). 2. Class action suits in de Verenigde StatenIn de Verenigde Staten worden zogeheten class action suits gevoerd met
het doel schadevergoeding te krijgen voor verplichte tewerkstelling tijdens
de Tweede Wereldoorlog. Deze processen zijn door verscheidene joodse overlevenden
van de Holocaust bij de Amerikaanse rechter aangespannen tegen grote Duitse
bedrijven met vestigingen in de Verenigde Staten. Een class action suit werkt
ruwweg als volgt. Een eisende partij legt een klacht voor aan de Amerikaanse
rechter namens een «class». De «class» is een groep
mensen die in een zelfde situatie verkeren of verkeerd hebben. De Amerikaanse
rechter bepaalt of er inderdaad sprake is van een «class», waarmee
tevens de «class» gedefinieerd wordt. Het is mogelijk voor individuele
personen zich in een later stadium aan te sluiten bij de oorspronkelijke groep
aanklagers onder de voorwaarde dat de situatie van de persoon overeenkomt
met de definitie van de «class» door de Amerikaanse rechter. Het
gevolg is hiervan wel dat men de uitkomst van het proces dient te accepteren
en dat men het recht verliest om individueel een proces aan te spannen op
basis van dezelfde aanklacht.Momenteel wordt nader onderzocht in hoeverre het voor ex-dwangarbeiders
met een niet-Amerikaanse nationaliteit mogelijk is zich aan te sluiten bij
de gevoerde class action suits. Indien hier meer over bekend wordt, zal hierover
voorlichting worden gegeven door de SBO. 3. Het «bedrijvenfonds»Het «bedrijvenfonds» voor de compensatie van ex-dwangarbeiders
dat door dertien Duitse bedrijven opgericht zal worden zal naar verwachting
per 1 september 1999 operationeel zijn. De Duitse regering heeft een begeleidende
rol bij dit fonds. Op welke wijze dit fonds zal gaan opereren is nog niet
bekend. In de gemeenschappelijke verklaring van de oprichters wordt wel aangegeven
dat de uitkeringen zullen geschieden zonder onderscheid naar religie of nationaliteit.
In Nederland worden de ontwikkelingen op dit terrein nauwgezet gevolgd door
de SBO.In uw brief maakt u melding van het uitkeren van pensioenen door de Duitse
overheid aan oorlogsgetroffenen in andere landen. In deze gevallen gaat het
voornamelijk om uitkeringen in het kader van het Bundesentschädigungsgesetz
of de Allgemeine Kriegsfolgengesetz, ruwweg de Duitse equivalenten van de
Nederlandse wet- en regelgeving voor oorlogsgetroffenen. Antwoorden op de vragen.1, 2, 3 en 5.Ondanks de betrokkenheid van de Duitse regering bij de oprichting van
het nieuwe «bedrijvenfonds» en haar rol als aangeklaagde procespartij
in de in Duitsland gevoerde processen is er geen sprake van nieuwe schadevergoedingsregelingen
door de Duitse overheid. De vorige Duitse regering onder leiding van Bondskanselier
Kohl hield in het verleden vast aan de overtuiging dat de overheid aan haar
verplichtingen had voldaan wat schadevergoeding aan nazi-slachtoffers betreft.
Bondskanselier Schröder houdt deze lijn vast. Een Duits nationaal overheidsfonds
voor «vergeten slachtoffers» zal dientengevolge niet tot stand
komen. De Nederlandse regering ziet eveneens geen aanleiding om de in het
verleden gemaakte afspraken omtrent schadeloosstelling voor tijdens de Tweede Wereldoorlog geleden schade te herzien. Dientengevolge is er
voor de Nederlandse regering geen reden een gesprek in deze aan te gaan met
de Duitse regering.4.De tegenover de in Duitsland betaalde pensioenpremie opgebouwde aanspraken
op pensioen zijn door de Nederlandse regering overgenomen op grond van de
Vierde aanvullende overeenkomst bij het Nederlands-Duits verdrag inzake sociale
zekerheid (Trb. 1957, 18 en Trb. 1959, 65). De Duitse verzekeringstijdvakken
zijn aangemerkt als Nederlandse tijdvakken van verzekering voor de Invaliditeitswet
(IW).De ex-dwangarbeiders hebben op grond daarvan, in voorkomende gevallen,
uitkeringen krachtens de WAO gekregen en werden daardoor niet (voor niet-verzekerde
jaren voor de AOW) op hun AOW-uitkeringen gekort. In deze dient benadrukt
te worden dat ex-dwangarbeiders reeds gebruik kunnen maken van de mogelijkheden
die geboden worden door de Nederlandse wetgeving ten behoeve van oorlogsgetroffenen,
met name de Wet uitkeringen burger-oorlogsgetroffenen 1940–1945 (Wubo).6.Het gevolg van de onzekerheid over het al dan niet verstrijken van de
verjaringstermijn per 13 mei 1999 betekent dat het niet zeker is dat een voor
die datum bij de rechtbank ingediende claim ontvankelijk wordt verklaard.
Als de verjaringstermijn naar het oordeel van de Duitse rechter al eerder
is verstreken, is men reeds te laat.Het verschaffen van duidelijkheid omtrent de verjaringstermijn ligt derhalve
in handen van de Duitse rechterlijke macht. De Nederlandse regering geeft
voorlichting aan de ex-dwangarbeiders over de huidige mogelijkheden. Er dient
voor gewaakt te worden valse verwachtingen te wekken. Voor de voorlichtingstaak
is inmiddels de SBO geëquipeerd.7, 8, 9,10 en 15.Naar aanleiding van vragen van ex-dwangarbeiders heeft de Stichting ICODO
in maart 1998 een analyse gemaakt van de Duitse jurisprudentie inzake de mogelijkheden
voor het aanspannen van rechtszaken in Duitsland. Het hierover verschenen
artikel «Procedures voormalige dwangarbeiders in Duitsland» in
Oorlogsgetroffenen en Recht, een juridische uitgave van de Stichting ICODO,
heb ik te uwer informatie bijgevoegd1.11.De Nederlandse regering is zich ten volle bewust van haar verantwoordelijkheid
voor de specifieke groep van ex-dwangarbeiders en voor oorlogsgetroffenen
in het algemeen en heeft dan ook naar aanleiding van de ontwikkelingen in
Duitsland en de Verenigde Staten het initiatief genomen om de SBO te equiperen
om voorlichting mogelijk te maken.12.De Nederlandse regering kan geen maatregelen nemen om claims van ex-dwangarbeiders
veilig te stellen, aangezien het gaat om rechtszaken die slachtoffers zelf
dienen aan te spannen. Het is de beslissing van het individuele slachtoffer
zelf of hij/zij voor 13 mei 1999 een rechtszaak aanspant tegen de Duitse staat.Een stap die overigens niet persé leidt tot toekenning van schadevergoeding
en die bovendien veel proceskosten met zich meebrengt. Wederom dient er op
gewezen te worden dat de Nederlandse regering de ex-dwangarbeiders indirect
bijstaat in de vorm van de SBO. 13.De Duitse en Amerikaanse overheden zijn niet direct met elkaar in onderhandeling
over een regeling. De besprekingen hebben een begeleidend karakter betreffende
het «bedrijvenfonds». De claims die onder de Duitse rechtspraak
en door middel van de class action suits zijn ingediend, zijn in deze slechts
zijdelings aan de orde geweest. De rol van de respectievelijke overheden,
de Nederlandse incluis, beperkt zich daarom tot voorlichting.14.De SBO is reeds bezig met de inrichting van het meldpunt/helpdesk. Naar
verwachting zal zij formeel per 1 april 1999 volledig in bedrijf zijn. Momenteel
is de SBO doende met de voorbereiding van een landelijke voorlichtingscampagne.16.Het Financieel Verdrag heeft niet alleen betrekking op ex-dwangarbeiders
die in voormalig West-Duitsland hebben gewerkt. Bij verdrag van 24 december
1992 22 januari 1993 (Trb. 1993, 44) is de in het antwoord op vraag 4
genoemde overeenkomst uitgebreid tot het grondgebied van de voormalige DDR.
De Duitse regering heeft daarbij voor de in dat deel van het huidige Duitsland
door ex-dwangarbeiders opgebouwde rechten een vergoedingssom betaald.17.Het bedrijvenfonds zal naar verwachting per 1 september 1999 operationeel
zijn. De wijze waarop er uitvoering zal worden gegeven aan het fonds zal waarschijnlijk
op korte termijn bekend worden. De SBO zal dan nadere informatie kunnen verstrekken
aan de ex-dwangarbeiders of en hoe men aanspraak kan maken op het fonds.18.De voorwaarden waaronder men een beroep kan doen op het «bedrijvenfonds»
zijn nog niet bekend. Ik kan u derhalve op dit moment niet nader informeren
of ook nabestaanden in aanmerking kunnen komen voor een vergoeding uit het
«bedrijvenfonds».19.Tot nu toe maakt de firma Diehl geen deel uit van de bedrijven die een
bijdrage leveren aan het fonds. De bekendmaking van een adres om eventueel
in aanmerking te komen voor het fonds van de firma Diehl is een aangelegenheid
van het bedrijf zelf. Voor het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport is hierbij geen enkele rol weggelegd. 20.De vergoeding uit het «bedrijvenfonds» zal voor zover nu bekend
ongeveer tienduizend gulden bedragen. 21.21.Het is niet mogelijk om op korte termijn een overzicht te geven van alle
Duitse bedrijven waar ex-dwangarbeiders tewerkgesteld zijn geweest. Indien
u geïnteresseerd bent, kunt u in de volgende boekwerken goede beschrijvingen
vinden over dwangarbeiders in de Tweede Wereldoorlog:– Volder, K., «Van Riga tot Rheinfelden.» Amsterdam,
Stadsuitgeverij Amsterdam, 1996.– De Jong, L., «Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede
Wereldoorlog 1939–1945», met name deel 10b, eerste helft, hoofdstuk
2, pagina 100–159. Den Haag, Martinus Nijhoff, 1981.– Sijes, B.A., «De arbeidsinzet.» Den Haag, SDU, 1990.
Ongewijzigde herdruk van de oorspronkelijke uitgave, Den Haag, Nijhoff, 1966. 22.Het zijn niet de Duitse en Amerikaanse overheden die hier een regeling
treffen, maar de Duitse regering begeleidt slechts de totstandkoming van het
«bedrijvenfonds». De claims in verband met de class action suits
zijn wel bij gesprekken tussen Duitsland en de Verenigde Staten aan de orde
geweest omdat, zoals al eerder vermeld deze class action suits gericht zijn
op Duitse bedrijven met vestigingen in de Verenigde Staten.23.Duitsland heeft in het verleden met alle landen met wie zij gedurende
1939–1945 in oorlog was Wiedergutmachungsregelingen getroffen. Duitsland
is voor zover bekend momenteel met geen enkel land in onderhandeling over
herziening hiervan.24.De Duitse overheid keert in vele verschillende landen geld uit in het
kader van de wet- en regelgeving voor oorlogsgetroffenen (het Bundesentschädigungsgesetz
en het Allgemeine Kriegsfolgengesetz). Indien al ouderdomspensioenen worden
betaald gaat het om kleine bedragen. De Duitse ouderdomsuitkeringen worden
berekend over het inkomen waarover premies zijn betaald en het gemiddelde
loon in de verzekerde jaren.25.Op korte termijn is het niet mogelijk een totaaloverzicht te geven van
de Duitse overeenkomsten met andere landen op het gebied van Wiedergutmachung
en herstelbetalingen. Voor wat betreft de situatie van de Nederlandse ex-dwangarbeiders
geldt dat zij in ieder geval relatief gunstig is ten opzichte van hun lotgenoten
elders in Europa. Zij hebben in de regel loon ontvangen tijdens hun tewerkstelling,
terwijl bijvoorbeeld Oost-Europese ex-dwangarbeiders in de regel niets kregen.
Evenzo waar het gaat om pensioenen gebaseerd op arbeidsverleden en betaalde
premies.26 en 27.Het betreft hier het reeds meermalen genoemde «bedrijvenfonds»,
waarvan de uitkeringscriteria nog niet bekend zijn. Zoals reeds in de inleiding
aangegeven is in de gemeenschappelijke verklaring van de oprichtende bedrijven
wel aangegeven dat er geen onderscheid naar religie of nationaliteit gemaakt
zal worden.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst Eilers BIJLAGEDe voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid's-Gravenhage, 8 januari 1999Hierbij bied ik u mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid het antwoord aan op de vraag van de vaste commissies voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport of ik
het opportuun acht te onderzoeken of het mogelijk is met de Duitse regering
afspraken te maken over een afdoende schadevergoedingsregeling, gezien de
toenemende bereidheid in Duitsland om aan voormalige dwangarbeiders uit de
Tweede Wereldoorlog schadevergoeding te betalen.De door u waargenomen toename van de bereidheid in Duitsland om aan voormalige
dwangarbeiders uit de Tweede Wereldoorlog een schadevergoeding te betalen,
vertaalt zich concreet in drie verschillende mogelijkheden voor het ontvangen
van een uitkering, waarbij alleen de hulpfondsen van het Duitse bedrijfsleven
op dit moment al daadwerkelijk mogelijkheden bieden voor mensen met de Nederlandse
nationaliteit. 1. Het Duitse bedrijfslevenVolkswagen AG, Siemens AG en de firma Diehl hebben hulpfondsen in het
leven geroepen voor voormalige dwangarbeiders. Uitkeringen uit deze fondsen
komen ten goede aan mensen die voor het bedrijf in kwestie gewerkt hebben
en verstrekken geen achterstallig loon, maar materiële humanitaire hulp.
Het ligt in de lijn der verwachting dat andere bedrijven zullen volgen, maar
dit is nog geenszins zeker.Voor een uitkering uit deze fondsen kunnen voormalige dwangarbeiders contact
opnemen met de volgende fondsen:– voor Volkswagen AG:Humanitärer Fonds der Volkswagen AGKPMG Deutsche Treuhand-Gesellschaft AG WPGPostfach 55 03 5060402 Frankfurt am MainDuitsland– voor Siemens AG:Siemens Humanitärer Hilfsfonds für ZwangarbeiterPrannerstrasse 1080333 MünchenDuitsland– Voor de firma Diehl is nog geen adres bekend. 2. Mogelijke rechterlijke stappenBij uw veronderstelling dat op 13 mei 1999 de verjaringstermijn verstrijkt
voor het indienen van claims op basis van huidige regelingen zou ik het volgende
willen opmerken. Deze datum heeft betrekking op het indienen van claims tegen
de Duitse staat. Zoals blijkt uit vonnis van het Landgericht (LG) Bonn van
5 november 1997 kunnen ex-dwangarbeiders hun claims tegen de Duitse overheid
baseren op een zogenaamd Amtshaftungsanspruch, ingevolge paragraaf 839
Bürgerliches Gesetzbuch juncto artikel 34 Grundgesetz, wegens een door
het Duitse Rijk gepleegde onrechtmatige daad. Dergelijke aanspraken verjaren
na een termijn van drie jaar. Naar de mening van het LG Bonn was de verjaring
gestuit gedurende de periode dat er geen definitieve regeling
van het probleem van herstelbetalingen in de vorm van een vredesverdrag bestond.
Het 2+4-verdrag van 12 september 1990 (Duitse herenigingsverdrag) tussen de
Verenigde Staten, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Sovjetunie aan
de ene kant en de twee Duitslanden aan de andere kant werd door het LG Bonn
als een dergelijk verdrag gekwalificeerd. Het LG Bonn stelde voorts dat de
stuiting op zijn vroegst 18 maanden na het in werking treden van het verdrag
eindigde. Op 13 mei 1996 vonniste het Bundesverfassungsgericht dat er geen
juridische beletsels bestonden voor het indienen van individuele schadeclaims.
Er zijn verschillende rechtsgeleerden die stellen dat de verjaringsperiode
in is gegaan na dit vonnis. Evenwel kan worden betwijfeld of deze stelling
door de rechter zal worden bevestigd. Op korte termijn zal hierover ook geen
duidelijkheid ontstaan. Er lopen op dit moment verschillende procedures, van
voornamelijk Oost-Europese ex-dwangarbeiders, die naar verwachting nog jaren
zullen moeten wachten op het uiteindelijke vonnis. 3. Het Duitse nationale fonds voor «vergeten slachtoffers»De Duitse regering beraadt zich momenteel op het oprichten van een fonds
voor «vergeten» slachtoffers van de nazivervolging, waaronder
de voormalige dwangarbeiders. Tot op heden is niet bekend òf en hoe
dit fonds gaat functioneren en zo ja, wie in aanmerking zullen komen voor
een uitkering uit dit fonds.Aangezien de bedrijfsfondsen geen overheidsaangelegenheid zijn, er nog
geen duidelijkheid bestaat over de mogelijkheden voor het indienen van individuele
claims bij de Duitse rechter en er nog bijzonder weinig bekend is over het
eventueel op te richten fonds voor «vergeten» slachtoffers acht
ik het in antwoord op uw vraag thans niet opportuun te onderzoeken of het
mogelijk is met de Duitse regering afspraken te maken over een eventuele schadevergoedingsregeling.Te uwer informatie nog het volgende. Met het oog op het scheppen van duidelijkheid
voor de voormalige dwangarbeiders in Nederland heb ik aan de Stichting Burger-Oorlogsgetroffenen
gevraagd mij een voorstel te doen voor het inrichten van een meldpunt/helpdesk
voor voormalige dwangarbeiders. Deze stichting behartigt de belangen van burger-oorlogsgetroffenen,
waaronder voormalige dwangarbeiders.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en WerkgelegenheidDen Haag, 19 november 1998Geachte voorzitter,Graag vragen wij uw aandacht voor het volgende.Onder de ex-dwangarbeiders die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Duitsland
tewerk werden gesteld leeft nog steeds het gevoel dat zij niet de erkenning
hebben gekregen waar zij recht op menen te hebben.Er is weliswaar in 1956 een overeenkomst gesloten tussen Nederland en
Duitsland over de afkoop van pensioenrechten, recent in 1991 gevolgd door
een overeenkomst over de afkoop van de pensioenrechten van dwangarbeiders
die in de voormalige DDR tewerk werden gesteld, maar dat kan nauwelijks een
echte afkoop genoemd worden. Betrokkenen krijgen in het gunstigste geval 50
gulden per jaar verrichte dwangarbeid, en dat wordt vervolgens belast in Nederland.Naar de mening van de SP-fractie zijn er enkele redenen om nu te trachten
voor de ex-dwangarbeiders respectievelijk hun nabestaanden te komen tot een
echte schadevergoeding door de Duitse staat:– het herenigingsverdrag van de beide Duitslanden kan beschouwd
worden als een vredesakkoord bedoeld in de Londense Schuldenovereenkomst,
op grond waarvan nu claims kunnen worden ingediend;– Duitse ondernemingen blijken bereid te zijn aan ex-dwangarbeiders
schadevergoeding uit te betalen;– het vroegere lid van de Bondsdag, de huidige Duitse bondskanselier,
Schröder was bezig met een initiatief om in Duitsland tot een regeling
voor deze claims te komen.De SP-fractie vindt dat de Nederlandse overheid nu de mogelijkheden zou
moeten onderzoeken om te komen tot een schaderegeling op grond waarvan de
ex-dwangarbeiders in aanmerking kunnen komen voor een vergoeding van hun werkelijke
schade (pensioenschade, loonschade en immateriële schade). Daar is haast
mee gemoeid omdat claims in Duitsland vóór 13 mei 1999
moeten worden ingediend.Om deze redenen stellen wij de Vaste Commissie voor VWS en SZW voor aan
de betreffende bewindslieden van VWS en SZW te vragen of zij bereid zijn de
mogelijkheden te onderzoeken om met Duitsland te komen tot afspraken over
een afdoende schaderegeling. Voorts zou daarbij de bewindslieden het urgente
punt van de dreigende verjaring van een aantal claims onder ogen gebracht
moeten worden. En daaraan gekoppeld de vraag of er in Nederland een meldpunt
moet komen voor deze claims zodat niet iedereen afzonderlijk in Duitsland
zijn claim behoeft in te dienen.Gelet op de haast die hiermee gemoeid is, zou de regering om een spoedige
reactie gevraagd moeten worden.Wij verzoeken u deze brief op de agenda van de eerstkomende vergadering
van de Vaste Commissie te plaatsen.Met vriendelijke groeten,Agnes KantJan de Wit XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Rosenmöller (GL), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD),
Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Visser-van Doorn
(CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GL), Balkenende (CDA), Smits (PvdA), Verburg
(CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü (VVD), Van der Staaij
(SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Hamer (PvdA), Van Gent (GL), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Kortram
(PvdA), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Van Middelkoop (GPV), Van Vliet (D66),
Klein Molekamp (VVD), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik (GL), Mosterd
(CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA), Wagenaar (PvdA), Middel
(PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD). XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Essers (VVD), voorzitter,
Dankers (CDA), Oudkerk (PvdA), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Rouvoet (RPF),
De Vries (VVD), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Passtoors (VVD),
Eisses-Timmerman (CDA), Gortzak (PvdA), Hermann (GL), Buijs (CDA), Atsma (CDA),
Van Gent (GL), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP), E. Meijer (VVD), Van
der Hoek (PvdA).Plv. leden: Van 't Riet (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Örgü (VVD), Van de Camp (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Ravestein
(D66), Weekers (VVD), Schutte (GPV), Cherribi (VVD), Schimmel (D66), Terpstra
(VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Belinfante (PvdA), Harrewijn (GroenLinks),
Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Th.A.M. Meijer (CDA), Rosenmöller
(GL), Duijkers (PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O.P.G. Vos (VVD).XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlemen- taire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-XV-53.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl