Sociale werkvoorziening; Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29817, nr. 40

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29817 nr. 40

13-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29817, nr. 40 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29817Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 817Sociale werkvoorzieningnr. 40BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 februari 2009Hierbij bied ik u, mede namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
aan de kabinetsreactie op het rapport van de commissie fundamentele herbezinning
Wsw. Het advies van de commissie getiteld «Werken naar vermogen»
is bijgevoegd.1 Met deze kabinetsreactie wordt
tevens gevolg gegeven aan de motie van het lid Spies c.s. (TK, 2008–2009,
31 700 XV, nr. 30) om naar aanleiding van het advies van de commissie
voor 1 april 2009 een voorstel te doen voor pilots.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. KlijnsmaIedereen doet naar vermogen meeKabinetsreactie op het advies van de Commissie fundamentele
herbezinning Wet sociale werkvoorziening (Wsw)InleidingWerk is belangrijk. Werken draagt bij aan welvaart, zowel voor het individu
als voor de samenleving als geheel. En werk is belangrijk omdat het mensen
met elkaar in contact brengt, bijdraagt aan sociale cohesie, gelegenheid biedt
tot persoonlijke ontplooiing en een bron is voor zingeving. Om deze redenen
is het bevorderen van de arbeidsparticipatie een van de belangrijkste doelen
van deze kabinetsperiode. Dit streven en de bijbehorende lange termijn maatregelen
blijven wat het kabinet betreft ondanks alle zorg over de recente huidige
economische ontwikkelingen onverminderd van belang. Voor de arbeidsmarkt blijft
immers het perspectief dat er binnen afzienbare tijd zowel kwantitatief als
kwalitatief arbeidstekort zal optreden. Bij alle tijdelijke maatregelen in
het kader van de financiële crisis blijft het beleid van het kabinet
dan ook onverminderd gericht op het structureel verhogen van de participatie
en het functioneren van de arbeidsmarkt.De samenleving vergt een nieuwe vorm van solidariteit, waarin mensen met
een uitkering niet langer aan de zijlijn kunnen blijven staan maar ook participeren
in het arbeidsproces. Sociaal is mensen tot hun recht laten komen en ze in
staat te stellen zo veel mogelijk zelfstandig te participeren. Solidariteit
wil zeggen dat wie kán ook móet meedoen, dit om te kunnen zorgen
voor wie echt niet (meer) kan. Alleen dan is het mogelijk het huidige niveau
van sociale voorzieningen en sociale zekerheid te handhaven.Vanzelfsprekend is werk niet alleen van belang voor gezonde, geestelijk
en fysiek sterke burgers, maar ook voor mensen die te maken hebben met een
lichamelijke, psychische of geestelijke beperking of handicap. Nederland neemt
internationaal een bijzondere positie in als het gaat om de arbeidsparticipatie
van mensen uit de Wsw-doelgroep; nergens werken zo velen van hen. Hierdoor
zijn zij in staat zich te ontwikkelen, contacten aan te gaan met anderen en
een inkomen te verdienen.De groep mensen met een (arbeids)beperking is echter verre van homogeen.
Zo zijn er mensen die – al dan niet permanent – volledig zijn
aangewezen op intramurale zorg. Maar er zijn ook legio mensen met een handicap
of beperking die geheel zelfstandig vele malen modaal verdienen.Voorbeelden van mensen die mogelijk niet zonder
enige vorm van ondersteuning kunnen participeren op de arbeidsmarkt (om zo
het wettelijk minimum loon (WML) te kunnen verdienen):1. Een persoon met normale verstandelijke vermogens maar die vanwege een
ernstige burn out niet onder druk kan werken en te kampen heeft met concentratieverlies.2. Een hoogopgeleide persoon die op latere leeftijd een hersenbloeding
krijgt waardoor er zich onder meer beperkingen in het taalverwervings- en
taalverwerkingsvermogen hebben voorgedaan.3. Een persoon met het syndroom van Down.4. Een persoon die na een jarenlange drugsverslaving te hebben overwonnen
weliswaar clean is, maar door dit verleden een grote afstand tot de arbeidsmarkt
heeft en kampt met een groot gebrek aan sociale vaardigheden en sociaal inzicht.5. Een persoon die vanwege een ernstige nierziekte en bijbehorende dialyse
veelvuldig afwezig is.6. Een persoon met progressieve MS, waardoor er onduidelijkheid bestaat
over het beroep dat op hem in de toekomst kan worden gedaan.7. Een persoon met een aandoening uit het autistisch spectrum.Het grootste deel van de mensen uit de bedoelde heterogene groep valt
vanwege een arbeidsverleden dat daar recht op doet gelden onder het regime
van de WIA/WGA (of de WAO). Voor hen die al van jongs af aan te kampen hebben
met een beperking of handicap staat de Wajong ter beschikking.In deze kabinetsreactie staat de resterende groep centraal waarvoor geldt
dat zij weliswaar meer (arbeids)mogelijkheden hebben dan binnen de kaders
van zorg kan worden geboden, maar voor wie evenzeer geldt dat zij zonder steun
geen plaats op de arbeidsmarkt kunnen verwerven. De gemene deler van deze
evenzeer heterogene groep is enkel het feit dat men zowel op de korte als
op de langere termijn naar verwachting niet zelfstandig en structureel het
WML kan verdienen. Verder vallen in deze groep aan de ene kant bijvoorbeeld
mensen met een zeer ernstige ziekte die maakt dat hun «loonwaarde»
nauwelijks hoger is dan het niveau van de bovengrens van de dagopvang in de
AWBZ. Aan de andere kant behoren tot deze groep ook mensen (die nu vaak een
uitkering op grond van de WWB hebben) voor wie regulier werk nu te hoog gegrepen
is maar uiteindelijk wellicht wel tot de mogelijkheden behoort. Ook bestaan
er grote verschillen in het beroep dat men moet doen op andere voorzieningen
zoals thuiszorg of vervangend vervoer. Tot slot variëren de toekomstperspectieven
en -wensen van de verschillende individuen; een jonge licht verstandelijk
gehandicapte heeft bijvoorbeeld geheel andere ontwikkelingsmogelijkheden dan
een persoon met een ernstig progressief ziektebeeld of iemand die wegens een
psychische aandoening zowel goede als slechte periodes kent. Al deze verschillende
persoonlijke omstandigheden maken dat niet iedereen terecht kan op de reguliere
arbeidsmarkt.Het brede scala aan mensen ieder met eigen participatiemogelijkheden,
noopt tot het leveren van maatwerk. Nu al ontvangen mensen die zich inspannen
om hun positie op de arbeidsmarkt te versterken hun inkomen uit verschillende
bronnen. Zo kunnen zij werkzaam zijn op basis van loondispensatie in de Wajong,
werken met behoud van uitkering of tegen een volledig loon, waarbij de werkgever
als compensatie voor de verminderde verdiencapaciteit een loonkostensubsidie
ontvangt. Door rekening te houden met wat individuele mensen wel en niet kunnen
en daarop de beloning aan te passen, kan een aanzienlijke bijdrage worden
geleverd aan het vergroten van de participatiemogelijkheden van álle
mensen met een arbeidsbeperking. Beschikbare voorzieningen op grond van de
AWBZ en de Wmo bieden daarbij de noodzakelijke verdere ondersteuning.Een deel van de hiervoor omschreven doelgroep voldoet aan de criteria
om een Wsw-indicatie te verkrijgen. Voor een ander deel geldt echter dat zij
weliswaar niet voldoen aan deze criteria maar desondanks óók
niet in staat zijn zonder structurele ondersteuning te participeren. Deze
groep is op dit moment vaak structureel aangewezen op een uitkering.De sociale werkvoorziening heeft te kampen met structureel lange wachtlijsten
en daarenboven is de voorziening relatief kostbaar. Naast de wachtlijstproblematiek
doet zich het probleem voor dat de doelstellingen van de Wsw niet in voldoende
mate worden gerealiseerd. De Wsw is namelijk gebaseerd op het streven naar
emancipatie van mensen met een beperking: zo veel mogelijk meedoen in de reguliere
samenleving. Dat betekent enerzijds dat mensen een reële
kans op arbeid moeten krijgen en dat zij geen nadeel mogen ondervinden van
bijvoorbeeld vooroordelen bij werkgevers of mede-werknemers als gevolg van
hun handicap. De andere kant van de medaille is dat zich emanciperende mensen
met een beperking ook niet bevoordeeld wensen te worden louter vanwege hun
handicap (tenzij daarvoor een objectieve grond is).Aan de integratie in de reguliere samenleving, het zo veel mogelijk gewoon
meedoen als gewone burger en werknemer, schort echter nog het nodige. Het
CWI concludeerde op basis van de door deze instantie tot voor kort uitgevoerde
indicatiestelling, dat een substantieel deel (ongeveer 50 procent van de nieuwe
instroom) van de mensen met een Wsw-indicatie in staat zou zijn om –
met aanpassingen op de werkplek, extra begeleiding en/of loonkostensubsidie –
bij een reguliere werkgever te werken («begeleid-werken»). In
de praktijk werkt echter de overgrote meerderheid (75 procent) in een beschutte
omgeving, de sociale werkplaatsen. Hierdoor wordt niet alleen geen optimaal
gebruik gemaakt van de (productieve) vermogens van de betreffende personen,
ook blijft een mogelijkheid tot verdere ontwikkeling op een reguliere werkplek
onbenut. Uit het perspectief van emancipatie valt hier nog een wereld te winnen.Een van de oorzaken voor het gebrek aan doorstroming naar begeleid-werken-plaatsen
bij reguliere werkgevers is gelegen in de gunstige primaire en secundaire
arbeidsvoorwaarden die gelden voor mensen op wie de CAO Sociale Werkvoorziening
van toepassing is, die een dergelijke overstap (financieel) onaantrekkelijk
maken. Tevens hebben de sociale werkplaatsen niet altijd belang bij die doorstroming,
omdat zij vanuit bedrijfsmatig oogpunt hun meest productieve krachten liever
niet kwijt raken. Tot is voor de doorstroming ook de bereidwilligheid van
gemiddelde reguliere werkgever om mensen uit de Wsw-doelgroep een arbeidsovereenkomst
aan te bieden van groot belang.Mede door voornoemd gebrek aan doorstroming naar zo regulier mogelijk
werk op individueel niveau, doet zich ook in het kader van de Wsw als landelijke
voorziening een steeds nijpender probleem voor. Ondanks het (zeker in internationaal
perspectief) hoge budget voor de Wsw, staat namelijk, zoals gezegd, een toenemend
aantal mensen met een Wsw-indicatie op een wachtlijst voor plaatsing op een
Wsw-plek.Een van de oorzaken van de steeds groter wordende groep mensen die een
beroep doet op de Wsw is onder meer gelegen in het feit dat er de laatste
jaren een aanscherping van de verschillende uitkeringsregimes heeft plaatsgevonden.
Ook is in het algemeen sprake van een toename van het aantal jongeren dat
een beroep doet op ondersteuning vanwege een handicap of beperking. Deze is
niet alleen zichtbaar in de Wsw, maar ook in de Wajong, het speciaal onderwijs,
de leerling-gebonden financiering, de jeugdzorg en de AWBZ (persoonsgebonden
budgetten). Niets wijst erop dat de oorzaak van deze groei komt door een significante
groei van het aantal ernstige ziektes of handicaps. Er is hooguit sprake van
een toename van het aantal mensen met lichtere beperkingen. De oorzaak voor
de grotere aanspraak op de verschillende regelingen is veeleer gelegen in
de toenemende complexiteit van de samenleving (waar een lichte beperking al
snel wordt gezien als een grote belemmering op de arbeidsmarkt), de grotere
bekendheid van de regelingen, de vroege indicatiestelling in de Wajong en
het school- en zorgsysteem voorafgaand aan het achttiende jaar (dat in veel
gevallen is afgestemd op wat een jongere niet kan en te weinig op het stimuleren
van wat een jongere wel kan).1In het verleden is gebleken dat het inzetten van extra budget de Wsw-wachtlijst
niet automatisch oplost; telkens als extra geld werd uitgetrokken voor het
wegwerken van de wachtlijst, werden weliswaar extra plaatsen gecreëerd,
maar groeide desondanks de wachtlijst toch sneller. Een ander probleem is
dat de structuur (en uitvoeringspraktijk) van de Wsw leidt tot relatief hoge
kosten. Dit roept de vraag op of het niet mogelijk is de algemene middelen
efficiënter in te zetten.De in het voorgaande gememoreerde knelpunten ten aanzien van het functioneren
van de huidige Wsw zijn in het overleg tussen de Tweede Kamer en de staatssecretaris
van SZW in het afgelopen jaar regelmatig aan de orde geweest. Zij vormden
de aanleiding voor het kabinet om begin 2008 een commissie te installeren
met als opdracht een advies uit te brengen over mogelijke maatregelen ter
verhoging van de participatie van mensen die niet zelfstandig een reguliere
baan kunnen bemachtigen en behouden maar wel tot regelmatige zinvolle aangepaste
arbeid in staat zijn onder gelijk blijvende budgettaire middelen. Vanwege
de samenhang met groepen uitkeringsgerechtigden die ook structureel niet zonder
ondersteuning aan het werk kunnen (maar geen Wsw-indicatie hebben), is de
commissie gevraagd alle regelingen voor mensen met beperkingen te bezien in
onderlinge samenhang. De Commissie fundamentele herbezinning Wsw heeft op
9 oktober 2008 haar rapport gepresenteerd.Advies van de commissieWerken naar vermogen is het kernthema van het advies. Daarbij stelt de
commissie een uniforme benadering voor van alle mensen die ondersteuning nodig
hebben; voor iedereen moet het zelfde instrumentarium beschikbaar zijn ongeacht
uitkeringsachtergrond, om vervolgens maatwerk te (kunnen) bieden en hen zoveel
mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. Werk boven uitkering
en werkzoekende en werkgever centraal als basis om tot een sluitend en efficiënt
stelsel van werk en inkomen met gelijke kansen op participatie en ontwikkeling
voor iedereen te komen. Hierbij past wat de commissie betreft geen vrijwillige
regeling meer zoals de huidige Wsw waarbij het iedereen, ongeacht eventuele
uitkeringsachtergrond, vrij staat om zich aan te melden voor een indicatieprocedure
maar een regeling die mensen activeert om zoveel mogelijk te participeren.De voornoemde systematiek dient wat de commissie betreft te gelden voor álle
mensen die niet zelfstanding een plaats op de reguliere arbeidsmarkt kunnen
verwerven (en dus niet in staat zijn het WML te verdienen). Deze groep is
daardoor aangewezen op langdurige ondersteuning om te kunnen werken. Dus niet
alleen voor mensen uit de huidige Wsw-doelgroep maar ook voor hen die op grond
van de huidige Wsw-indicatiecriteria weliswaar geen toegang hebben tot de
Wsw maar desalniettemin niet zelfstandig het WML kunnen verdienen. Hun arbeidspotentieel
blijft nu onbenut hetgeen niet alleen vergaande gevolgen heeft voor hun individuele
maatschappelijke positie en ontplooiingsmogelijkheden maar ook voor de maatschappij
als geheel. Op het moment dat ook deze groep – naar vermogen –
meedoet, zal dit tot een grotere betrokkenheid bij de samenleving leiden van
mensen die anders langdurig op een uitkering zijn aangewezen.Het beloningssysteem dat de commissie heeft ontworpen, maakt gebruik van
het middel loondispensatie. Hierdoor wordt de mogelijkheid gecreëerd
dat een reguliere werkgever de betreffende werknemer betaalt voor de daadwerkelijke
productiviteit (minder dan het WML). Vervolgens vindt vanuit de uitkering
voor betrokkene een aanvulling plaats. Het systeem dat de commissie voorstaat
is zo ingericht dat het beoogt een ieder financieel te stimuleren
om, eenmaal aan de slag, zijn of haar mogelijkheden verder te ontwikkelen.
Ook de instanties verantwoordelijk voor de uitvoering van de verschillende
inkomensondersteunende regelingen beoogt de commissie in de door haar ontworpen
systematiek financieel te prikkelen om uitkeringsgerechtigden zo regulier
mogelijk aan de slag te helpen en zich verder te laten ontwikkelen. (Meer)
werken, langer werken, productiever worden en geheel regulier aan de slag
gaan, wil de commissie met deze systematiek altijd laten lonen. Voor de technische
uitwerking van het beloningssysteem wordt verwezen naar het rapport van de
commissie.Het beoogde stelsel kan volgens de commissie in beginsel budgetneutraal
functioneren, omdat de publieke baten (besparing op de uitkering) en de kosten
verbonden aan het stelsel (begeleidingskosten en de door de commissie voorgestelde
participatievergoeding) elkaar in evenwicht houden.De commissie stelt voor om deze nieuwe aanpak zorgvuldig voor te bereiden
(onder andere door het starten van pilots) en geleidelijk in te voeren.Reactie kabinetAllereerst wil het kabinet de commissie danken voor een gedegen en grondige
analyse van de problematiek en het weldoordachte model dat zij heeft uitgewerkt.
Ook waardeert het kabinet het zeer dat de commissie tijd heeft uitgetrokken
om de vele betrokkenen en deskundigen te consulteren. Het kabinet heeft ook
met de verschillende betrokken maatschappelijke organisaties gesproken alsmede
met een aantal Wsw-werknemers. Tevens is er alvorens onderhavig kabinetsstandpunt
definitief te maken een aantal werkbezoeken afgelegd bij verschillende sw-bedrijven.Het kabinet deelt de door de commissie gehanteerde uitgangspunten. Zo
sluit het advies van de commissie aan bij het motto van het kabinet «Samen
werken samen leven», dat het kabinet als leidraad voor beleidsontwikkeling
hanteert. Het kabinet wil zo veel mogelijk mensen aan het werk helpen en dit
is zeker niet alleen ingegeven uit economische motieven (vergrijzing), maar
ook uit de behoefte de sociale cohesie in de samenleving te bevorderen. Deze
doelstellingen en de visie van het kabinet stellen eisen aan alle systemen
van arbeidsondersteuning en aan hun onderlinge consistentie. De vereenvoudiging
van het stelsel zoals door de commissie voorgesteld spreekt het kabinet ten
zeerste aan omdat het kabinet streeft naar het vergroten van de effectiviteit
van de ingezette publieke middelen.Het kabinet onderschrijft de nieuwe benadering van mensen met een beperking
waarin vrijblijvendheid in beginsel niet (meer) past. Daarmee komt niet alleen
tot uitdrukking dat mensen en hun mogelijkheden serieus worden genomen door
dit kabinet, maar ook dat van iedereen die een beroep doet op een vorm van
inkomensondersteuning in beginsel verlangd mag worden om zijn capaciteiten
zoveel mogelijk te benutten. Het is niet in het belang van de emancipatie
van mensen met een beperking om in dit opzicht voor hen een uitzonderingspositie
te handhaven: gelijke rechten en plichten voor een ieder. Deze uitgangspunten
zijn ook leidend geweest bij het ontwikkelen van de werkregeling in het voorstel
van wet tot wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
in verband met het bevorderen van de participatie van jonggehandicapten door
werk en arbeidsondersteuning (Wajong), dat in november jl. aan de Tweede Kamer
is aangeboden1.Voor jonggehandicapten met arbeidsperspectief1
heeft het kabinet met de nieuwe voorstellen voor de Wajong een oplossing geboden
om hun participatie te bevorderen. Tot de leeftijd van 27 jaar wordt in de
praktijk bij werkgevers vastgesteld wat de resterende verdiencapaciteit van
deze jongeren is. Zij kunnen daarbij inkomensondersteuning krijgen waarbij
meer werken loont. Vanaf de leeftijd van 27 jaar wordt het inkomen van degenen
die hun resterende verdiencapaciteit volledig benutten, gegarandeerd doordat
hun inkomensvoorziening in dat geval wordt aangevuld tot het WML. Het kabinet
is van oordeel dat hiermee voor de Wajong doelgroep een systematiek is ontworpen
die recht doet aan het streven naar emancipatie en participatie. Een dergelijke
stap was met de introductie van de WIA reeds gezet voor de groep arbeidsongeschikten
met een arbeidsverleden. Het gaat hierbij enerzijds om het wegnemen van belemmeringen
en het creëren van kansen en anderzijds om werknemers met een beperking
ook zo veel mogelijk te behandelen als reguliere werknemers.Het advies van de commissie is wat het kabinet betreft belangwekkend omdat
het zich richt op de kern van de achterliggende problematiek en de oplossing
gebaseerd is op door het kabinet onderschreven beginselen. De oplossing zoals
voorgesteld door de commissie behelst echter een fundamentele wijziging van
het huidige stelsel, die vergaande implicaties kan hebben. Alvorens hierover
besloten kan worden, moet duidelijk zijn of het kan werken. Daarom neemt het
kabinet het advies van de commissie ter harte om op experimentele basis de
systematiek die de commissie voorstaat in de praktijk nader te onderzoeken
en te beproeven. De onzekerheden hebben met name betrekking op de afbakening
(onder meer door de wijze van indiceren) en de omvang van de potentiële
doelgroep (de beheersbaarheid van het stelsel), de budgettaire neutraliteit,
het vaststellen van de loonwaarde, de opnamecapaciteit van de arbeidsmarkt
en het werken met loondispensatie. Het zijn deze factoren die bepalen of de
voorstellen van de commissie in de praktijk de uitwerking zullen hebben die
daarvan op voorhand verwacht mag worden.Ter toelichting van het voorgaande nog het volgende. Voorop staat dat
een vorm van beschutte arbeid in de ogen van het kabinet altijd nodig zal
blijven. Echter in beginsel is het streven om bij een reguliere werkgever
te participeren. Het voorstel van de commissie kan hierop een antwoord vormen
maar moet dan wel eerst onderzocht worden om meer duidelijkheid te krijgen.De commissie vertrouwt er – kort gezegd – op dat er geen gevaar
dreigt dat mensen ten onrechte aanspraak zullen maken op het instrument loondispensatie
of dat mensen dit langer dan strikt noodzakelijk zullen doen («blijven
hangen»). Dit omdat het systeem zo is ingericht dat iedereen (uitvoering
zowel als betrokkene) er beter van wordt als er geen of minder beroep op de
regeling wordt gedaan. De werkelijkheid is, gezien de vaak meervoudige problematiek
van degenen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, vaak weerbarstig(er)
gebleken. Zo kunnen bijvoorbeeld mensen de zekerheid van een baan in een bekende
omgeving verkiezen boven een financiële (prikkel tot) verbetering. Het
kabinet onderschrijft de veronderstelling van de commissie, gezien onder meer
deze ervaringen, dan ook niet op voorhand. Het kabinet maakt zich verder ook
zorgen om een mogelijk aanzuigende werking die van het stelsel uit zou kunnen
gaan en is van oordeel dat omwille van de praktische beheersbaarheid de doelgroep
vooraf nader dient te worden afgebakend en de toegang tot het instrument alsook
het gebruik ervan nauwlettend moet worden bewaakt. De mate waarin aanzuigende
werking zich kan materialiseren is vanzelfsprekend mede afhankelijk van de
kwaliteit van de methode voor loonwaardebepaling. Dit is niet eenvoudig en
vergt dan ook nadere uitwerking in de praktijk. Ook zal nader
onderzoek duidelijkheid moeten verschaffen over de omvang van de potentiële
doelgroep.In de pilots zal de vraag centraal staan in hoeverre er daadwerkelijk
sprake is van een verhoogde participatie van de doelgroep en in hoeverre deze
participatie ook als duurzaam valt te kwalificeren. Daarnaast is er nog een
aantal andere zaken waarover de pilots duidelijkheid moeten geven. Zo zal
de effectiviteit van de prikkels voor werknemers onderwerp van onderzoek zijn.
Verder is voor het welslagen van de door de commissie ontworpen systematiek
van doorslaggevend belang of er voldoende werkgevers bereid worden gevonden
om banen te bieden aan mensen die niet in staat zijn op eigen kracht een reguliere
functie te vervullen. Aan dit aspect zal zowel in de pilots maar ook al in
de periode daaraan voorafgaand aandacht worden geschonken. Daarnaast zullen
de pilots bijdragen aan een groter inzicht in de macro-economische effecten
van een grootschalige implementatie van het instrument loondispensatie. Het
risico op verdringing (met bijbehorende negatieve gevolgen voor het beroep
op de sociale zekerheid) maakt dat een eventuele invoering van de voorstellen
langs de weg van geleidelijkheid zal moeten plaatsvinden.Afbakening doelgroepWaar de commissie het instrument loondispensatie in beginsel beschikbaar
wil stellen aan iedereen waarvan het vermoeden bestaat dat hij niet in staat
is om op eigen kracht 100% WML te verdienen (maar wel meer dan 20%
WML), ongeacht achterliggende oorzaak, wil het kabinet het instrument loondispensatie
pas na een zorgvuldig onderzoekstraject inzetten. Niet enkel de afstand tot
de arbeidsmarkt moet wat het kabinet betreft doorslaggevend zijn voor het
al dan niet inzetten van het instrument loondispensatie, ook de achterliggende
oorzaak voor die afstand is relevant. Het enkele feit dat iemand een aantal
jaren niet in staat is gebleken werk te vinden, is niet voldoende om met loondispensatie
aan de slag te gaan. Ook het feit dat werkgevers in sommige gevallen bepaalde
mensen om uiteenlopende redenen (bijvoorbeeld een crimineel verleden of problemen
gerelateerd aan een verslaving) niet willen aannemen, terwijl deze mensen
wel degelijk in staat zijn om, eenmaal op een werkplek, 100% WML te
verdienen, is wat het kabinet betreft een problematiek van een geheel andere
orde welke niet door het inzetten van loondispensatie dient te worden opgelost.
Via de inzet van specifieke re-integratiemiddelen als voorlichting aan werkgevers,
bemiddeling, scholing, participatieplaatsen, proefplaatsingen en het verlenen
van – tijdelijke – loonkostensubsidies dienen deze barrières
uit de weg te worden geruimd.Het instrument loondispensatie zou om onterecht gebruik ervan te voorkomen
wat het kabinet betreft in eerste instantie toegankelijk moeten zijn voor
personen voor wie op basis van objectiveerbare, meestal medische, criteria
snel kan worden vastgesteld dat werken zonder structurele ondersteuning niet
mogelijk is (zoals bij de huidige Wsw-doelgroep). Voor mensen voor wie dit
niet relatief eenvoudig vast te stellen is, kan loondispensatie wat het kabinet
betreft pas in beeld komen nadat alle andere re-integratiemiddelen gericht
op reguliere uitstroom (bijvoorbeeld een participatieplaats) zijn bezien en/of
beproefd en nadat duidelijk is dat reguliere arbeid voor die persoon werkelijk
niet mogelijk is. In een nog nader vorm te geven toegangstoets zal aan voornoemde
criteria getoetst moeten worden vooraleer aan loonwaardebepaling in de praktijk
wordt toegekomen.Het kabinet sluit zich aan bij het oordeel van de commissie dat de loonwaardebepaling
het beste in de praktijk kan worden uitgevoerd en tevens dat deze
periodiek dient te worden geëvalueerd. Daarnaast kiest het kabinet er
dus voor om de systematiek van indiceren in de praktijk verder aan te scherpen
door het introduceren van een toegangstoets welke, bij wijze van filter, de
afbakening van de doelgroep vooraf zal reguleren. Zowel de wijze waarop de
loonwaardebepaling zo uniform en objectief mogelijk kan worden vastgesteld
in de praktijk als het nader vormgeven van voornoemde toegangstoets zijn onderwerpen
waar uitgebreid aandacht voor zal zijn in de pilots.BudgetneutraliteitEerste globale becijferingen lijken erop te wijzen uit dat het volledig
functionerend stelsel, zoals door de commissie beoogd, budgettair neutraal
kan worden gefinancierd. De uitkomsten van de becijferingen zijn echter afhankelijk
van de gehanteerde aannames ten aanzien van de te realiseren loonwaarde (baat)
tegenover de kosten van begeleiding, ondersteuning en de hoogte van een eventuele
participatievergoeding en de additionele kosten voor de groep die alleen in
een beschermde werkomgeving kan functioneren (lasten).Cruciaal is verder dat in de commissievoorstellen de middelen die thans
voor de Wsw en voor re-integratie van de doelgroep bij het UWV en gemeenten
beschikbaar zijn, worden ingezet voor het nieuwe stelsel. Ook de uitkeringen
die deze mensen ontvangen zouden voor de financiering van het stelsel moeten
worden ingezet. Dit alles betekent dat met dezelfde inzet van overheidsmiddelen
veel meer mensen met een beperking aan het werk kunnen worden geholpen. Tegelijkertijd
sluit de commissie niet uit dat een sluitende aanpak niet geheel mogelijk
is en dat er toch opnieuw wachtlijsten zouden kunnen ontstaan.De commissie stelt verder als bovengrens voor de netto kosten van ondersteuning
dat deze ten hoogste gelijk mogen zijn aan het maximumbedrag van € 17 500.
Dit bedrag is afgeleid van de kosten die gemoeid zijn met de dagbesteding
(een AWBZ-voorziening). Het kabinet is van oordeel dat het gewenst is om ten
aanzien van de kosten van ondersteuning en begeleiding grenzen te stellen
om deze beheersbaar te houden. Wil het systeem budgettair neutraal zijn, dan
zullen de ondersteunings- en uitvoeringskosten gemiddeld niet hoger mogen
zijn dan de gemiddelde besparingen op de uitkeringen van betrokkenen. In een
pilotproject zal dan ook nader onderzoek moeten plaatsvinden naar onder meer
de gemiddelde potentiële loonwaarde van de doelgroep en naar de gemiddelde
noodzakelijke kosten van ondersteuning en begeleiding om te kunnen komen tot
een gefundeerd oordeel over de budgettaire consequenties van een mogelijk
landelijke implementatie van het stelsel. Tevens zal worden bezien in hoeverre
inzet van de re-integratiemiddelen WWB, Wsw en andere uitkeringen nodig is.Vraag en opnamecapaciteit van de arbeidsmarktIndien de opnamecapaciteit van de reguliere arbeidsmarkt onvoldoende mocht
blijken om de potentiële doelgroep een reëel alternatief te bieden,
dan zouden betrokkenen in de praktijk aangewezen blijven op hun uitkering
(en daarmee de vraag naar beschutte werkplekken toenemen) en functioneert
het systeem als zodanig niet. De bereidwilligheid van werkgevers om ook mensen
met een beperking aan de slag te helpen, is dan ook cruciaal voor het welslagen
van het systeem. Zowel in de pilots als voorafgaand aan de pilots zal worden
bezien op welke wijze werkgevers het beste kunnen worden geprikkeld om mensen
met een arbeidsbeperking een kans te bieden.De adviezen van de commissie met betrekking tot het stimuleren van werkgevers
zijn, los van de eventuele uitkomsten van de pilotprojecten, zeker de moeite
van het overnemen waard, aangezien het kabinet ook gedurende de looptijd van
de pilots de huidige doelgroep en haar noden niet in de kou wenst te laten
staan. Wat het kabinet betreft moet dan ook flink worden geïnvesteerd
in het vergroten van de bereidheid van werkgevers om mensen een kans te bieden.
Niet alleen negatieve beeldvorming en koudwatervrees spelen hierbij een rol,
maar ook de vrees voor administratieve lasten en financiële risico’s
als gevolg van het in dienst nemen van een persoon met een beperking. Met
de start van de campagne «Ik kan» is het kabinet de strijd tegen
de heersende vooroordelen aangegaan. De vele positieve ervaringen van werkgevers
die op dit moment al werken met mensen met een beperking zullen breder onder
de aandacht worden gebracht. Niet alleen ideële motieven («iedereen
verdient een kans» of «mijn werknemersbestand moet een afspiegeling
zijn van de maatschappij») blijken namelijk voor deze werkgevers van
belang; in veel gevallen spelen (ook) zakelijke argumenten een rol. Zo blijken
klanten het enorm te kunnen waarderen als mensen met een arbeidsbeperking
een kans wordt geboden. Tevens kan de aanwezigheid van mensen met een andere
productiviteit de zorgzaamheid tussen werknemers onderling stimuleren en is
er gemiddeld sprake van een grote loyaliteit en hogere motivatie onder deze
groep werknemers.Per 1 januari 2010 zal de geïntegreerde dienstverlening binnen
alle Locaties voor Werk en Inkomen volledig zijn ingevoerd, waarmee de dienstverlening
binnen de keten van werk en inkomen een stevige kwaliteitsimpuls krijgt. Iedere
werkgever krijgt één contactpersoon die de contacten legt en
onderhoudt met de overige professionals op het Werkplein. Binnen de integrale
dienstverlening zal de werkgever zo min mogelijk worden belast met regels,
subsidieaanvragen en formulieren. Deze zullen door uitvoeringspartijen worden
afgehandeld. Er zal in de pilots aansluiting worden gezocht bij het werkgeverscentrum
dat door het UWV in het kader van de participatie van jonggehandicapten is
ingericht met als doel de administratieve lasten voor werkgevers zo veel mogelijk
weg te nemen.Bemoedigend in dit kader is dat diverse, vaak grote, werkgevers bij de
commissie al hebben aangegeven werkplekken te willen aanbieden aan de doelgroep.
Het kabinet zal deze contacten benutten en de toezeggingen verzilveren om
tijdens de pilots en ook al vooruitlopend daarop meer werken leerplekken te
realiseren voor personen met een arbeidsbeperking. Ook zullen uitzendorganisaties
worden ingeschakeld voor het vinden van werk.Het kabinet zal tot slot de suggesties en adviezen van de commissie om
de bereidwilligheid van werkgevers te vergroten om mensen met een beperking
een kans te bieden ook onder de aandacht brengen tijdens het reguliere overleg
met sociale partners en tevens gemeenten en het Werkbedrijf vragen zich bij
de hiertoe al ontplooide en de nog te ontplooien initiatieven aan te sluiten.ConclusieHet kabinet wil voordat het zich definitief kan uitspreken over de merites
van het advies van de commissie en er tot definitieve besluitvorming kan worden
overgegaan door het opzetten van pilotprojecten duidelijkheid verkrijgen ten
aanzien van de voornoemde zeer wezenlijke aspecten (kritische succesfactoren)
van de voorstellen. Verder zal de ervaring die wordt opgedaan met onder meer
de werkgeversbenadering en het grootschalige gebruik van het instrument loondispensatie
in de Wajong uiterst waardevol zijn in dit kader. Op basis van de aldus verkregen
inzichten en gegevens zal een gefundeerde beslissing kunnen worden
genomen over het al dan niet (in aangepaste vorm) invoeren van de onderzochte
wijze om de participatiegraad van mensen met een arbeidsbeperking te verhogen.
Te zijner tijd zal hierover ook een SER-advies kunnen worden gevraagd.In een apart onderzoekprogramma zullen onder meer vragen aan bod komen
welke zich, gezien hun aard en/of gezien de opzet en omvang van de pilots,
er niet toe lenen in de pilots te worden onderzocht. Te denken valt aan belangrijke
macro-economische vragen over de gevolgen voor het functioneren van de arbeidsmarkt
van het grootschalig inzetten van het middel loondispensatie (zoals verdringing).
Ook zullen bijvoorbeeld de al ontwikkelde methoden om loonwaarde te bepalen
al voordat er pilots worden gestart nader worden onderzocht in de praktijk.
Dit is nu al mogelijk bij mensen die op een begeleid-werkenplek of gedetacheerd
vanuit een sw-bedrijf bij een reguliere werkgever werken. Verder zal een nadere
analyse plaatsvinden van de verschillende uitkeringsregelingen en de wijze
waarop zij in de toekomst eventueel ook op de systematiek zouden kunnen aansluiten.
Ook zullen voorbereidende onderzoeken naar de wijze waarop de financiering
aan gemeenten en het UWV moet worden ingericht, worden gestart. De voorstellen
van de commissie hierover zullen als startpunt fungeren.In het navolgende zal globaal de opzet van de pilots worden geschetst
alsmede welke overige vragen het kabinet voor ogen staan bij het inrichten
van de pilotprojecten. Voor het zomerreces zal – na overleg met de uitvoering –
een plan van aanpak voor de pilots aan uw Kamer worden gepresenteerd. Daarbij
zal gebruik worden gemaakt van de ervaringen die met experimenten in het kader
van de WWB zijn opgedaan. Het opzetten en uitvoeren van de pilots zal in nauw
overleg met betrokken, en op het terrein van de Wsw deskundige, organisaties
als VNG, Divosa, het Werkbedrijf en Cedris plaats vinden. Hierbij zullen tevens
werkgevers en werknemers(organisaties) worden betrokken alsook het CPB.PilotprojectenOp dit moment is alleen voor Wajongers het inzetten van het instrument
loondispensatie wettelijk voorzien. Alvorens met experimenten in de vorm van
integrale pilots kan worden gestart zal eerst een wettelijke mogelijkheid
moeten worden geschapen om beloning onder het WML in de vorm van loondispensatie
mogelijk te makenVoor deelname aan de pilots komen wat het kabinet betreft
twee groepen in aanmerking:1. Personen met een WWB-uitkering die momenteel op de Wsw-wachtlijst staan
en dus al over een Wsw-indicatie beschikken.2. Personen met een WWB-uitkering zonder Wsw-indicatie voor wie de inzet
van het reguliere re-integratie-instrumentarium geen perspectief biedt en
voor wie enkel het instrument loondispensatie zicht geeft op arbeidsparticipatie.Het kabinet hecht eraan om nogmaals te benadrukken dat de rechten van
de mensen die momenteel in het kader van de Wsw werkzaam zijn, ongemoeid zullen
blijven. Deelname aan de pilot zal echter niet op basis van vrijwilligheid
geschieden. Voor degenen met een Wsw-indicatie wordt echter wel gegarandeerd
dat hun Wsw-indicatie en hun plaats op de wachtlijst niet komen te vervallen
door deelname aan een pilot (zoals nu wel het geval is op het moment dat iemand
een regulier dienstverband aan gaat). Hiertoe zal de wet worden aangepast.De voorstellen van de commissie sluiten zeer goed aan bij de systematiek
die in de wetswijziging van de Wajong (voor de jonggehandicapten die na 1 januari
2010 zullen instromen) wordt voorgesteld. Hen wordt op deze manier een reëel
alternatief geboden op participatie. De keuze voor de WWB-ers als doelgroep
om de additionele pilots mee te bemensen, lag daarmee om verschillende redenen
voor de hand. Ten eerste is voor het kabinet met name de afbakening van de
doelgroep van belang alsmede het nader vorm geven van de hierop gerichte toegangstoets.
Ten tweede biedt dit een uitgelezen mogelijkheid om ervaring op te doen met
loonwaardebepaling. Als de pilots zich alleen zouden richten op mensen die
op de wachtlijst staan, zou onderzoek hiernaar niet mogelijk zijn. Dat geldt
ook voor de invloed die de motivatie van betrokkenen speelt bij het al dan
niet succesvol participeren (onderzoek naar de effectiviteit van de prikkels).
Aangezien de Wsw een vrijwillige voorziening is, zijn de mensen op de wachtlijst
immers per definitie gemotiveerd om te werken. Voorts is het uit onderzoektechnisch
oogpunt interessant dat het enige verschil tussen beide groepen waarmee pilots
zullen worden gestart het al dan niet beschikken over een Wsw-indicatie is.Voor gemeenten kan het feit dat ze (juist) ook met de moeilijkste groepen
uit de WWB aan de slag kunnen een overweging zijn om zich voor de pilots aan
te melden. Op grond van de WWB kunnen gemeenten op hun verzoek worden aangewezen
om deel te nemen aan experimenten/pilots. Bij de selectie van deelnemende
gemeenten zal rekening worden gehouden met de eisen van representativiteit
(omvang doelgroep, arbeidsmarktsituatie, landelijke spreiding).Het uiteindelijke doel van de pilots is om te beoordelen of het mogelijk
is een verhoogde duurzame arbeidsparticipatie te realiseren van mensen, die
zonder ondersteuning niet aan arbeid toekomen, zonder die mensen «op
te sluiten» in arbeid met loondispensatie mochten zij na verloop van
tijd toch geschikt blijken voor reguliere arbeid.Naast het verkrijgen van helderheid over de haalbaarheid van de randvoorwaarde
van budgettaire neutraliteit, het wegnemen van onzekerheden over de afbakening
en de omvang van de potentiële doelgroep, de kwaliteit van de methode
voor loonwaardebepaling en onzekerheden ten aanzien van de kritische succesfactor
aanbod van werk, beoogt het kabinet dan ook over de volgende twee elementen
van de voorstellen van de commissie meer inzicht te krijgen via het opzetten
van pilots.1. Beloningssystematiek en prikkels voor de werknemersIn de integrale pilots zullen de beloningssystematiek en de daarin verankerde
prikkels voor werknemers moeten worden beoordeeld op effectiviteit; wordt
ook de WWB-doelgroep inderdaad gestimuleerd om het beste uit zichzelf te halen?
Is er daadwerkelijk sprake van verminderde uitkeringsafhankelijkheid en is
dit een duurzaam effect? Het stelsel mag niet uitnodigend werken voor hen
die er geen beroep op hoeven te doen omdat zij wel in staat zijn zelfstandig
een regulier salaris te verdienen. Het dient aan de andere kant degenen die
niet in staat zijn om zelfstandig een reguliere baan te bemachtigen en te
behouden te stimuleren en verder te activeren.In de pilots zal een beloningssysteem worden gehanteerd dat technisch
nauw aansluit bij het systeem dat in de Wajong zal worden ingevoerd. Hierbij
staat voorop dat meer werken moet lonen en dat voor iedereen uit de doelgroep
het perspectief bestaat om naar 100% WML toe te kunnen groeien.Van verschillende zijden is gesuggereerd dat er mogelijk een groot positief
psychologisch effect uit zou kunnen gaan als betrokkene aan het eind van de
maand slechts één loonstrook en één overmaking
zou kunnen ontvangen van de werkgever voor wie hij of zij werkzaam is. Het
kabinet wil daarom in de pilots de mogelijkheid (en de wenselijkheid) onderzoeken
om uitkeringsinstanties en werkgevers te verplichten om – op verzoek
van de betrokken werknemer/uitkeringsgerechtigde – mee te werken aan
betaling van het uitkeringsdeel via de werkgever.2. Financieringssystematiek en prikkels voor de uitvoeringAnder belangrijk element voor een goede werking van het systeem is dat
de gekozen financieringssystematiek ook de uitvoering daadwerkelijk in de
praktijk niet alleen aanzet tot het zo regulier mogelijk aan de slag helpen
van mensen maar hen ook stimuleert zich verder te ontplooien. Voor de «meest
kwetsbare groep» waarvoor geldt dat de kosten van ondersteuning en begeleiding
de besparingen op de uitkering te boven gaan, bestaat het risico dat de uitvoering
voor hen, vanwege financiële overwegingen, minder of zelfs geen inspanningen
zal plegen. In de pilot zal meer kennis ten aanzien van de omvang en de kenmerken
van deze «meest kwetsbare groep» moeten worden vergaard, zodat
er een gefundeerd oordeel kan worden geveld over de vraag of een baangarantie
voor deze groep al dan niet op zijn plaats is. Ook zullen eventuele alternatieven
om ervoor zorg te dragen dat deze groep in ieder geval niet buiten de boot
valt, nader worden bestudeerd. Het kabinet is van oordeel dat de mogelijkheid
om te werken in een beschutte omgeving voor een beperkte groep altijd zal
moeten blijven bestaan, omdat dit voor hen de enige mogelijkheid is om te
participeren. Zo zal er ook altijd een groep zijn die aangewezen is en blijft
op de AWBZ dagbesteding.De wachtlijstproblematiek WswOp basis van de uitkomsten van de pilotprojecten zal de definitieve besluitvorming
over (onder meer) de toekomst van de Wsw plaats vinden. Tot het moment dat
er meer duidelijkheid bestaat over de voortgang van deze ontwikkelingen, mede
gelet op de wetswijziging en de daaraan gekoppelde ontwikkeling van de pilots,
zal de Wsw in zijn huidige vorm in beginsel blijven bestaan en zal er dus
ook nog nieuwe instroom (op de wachtlijst) plaats kunnen vinden. Tegelijkertijd
bestaat echter een groot deel van de instroom op de Wsw-wachtlijst uit Wajongers.
Voor hen zal de nieuwe regeling voor Wajongers met het daarbij horende re-integratie
instrumentarium met ingang van 1 januari 2010 een reëel alternatief
bieden om te participeren in plaats van de Wsw. Er zal nader worden bezien
op welke wijze kan worden voorkomen dat sprake zal zijn van communicerende
vaten tussen beide regelingen.Als de pilots succesvol blijken, zal op iedereen die na 1 maart 2009
een Wsw-indicatie heeft aangevraagd en nog op de wachtlijst staat ten tijde
van de eventuele invoering van een nieuwe systematiek het nieuwe regime van
toepassing worden verklaard.De ruim 20 000 mensen die nu op de Wsw-wachtlijst staan moeten gemiddeld
18 maanden wachten voordat zij een plaats in de Wsw aangeboden krijgen. Met
de wetswijziging Wsw van 1 januari 2008 is het mogelijk gemaakt voor
gemeenten en het UWV om re-integratiegelden in te zetten om de mensen op de
wachtlijst te activeren. Ruim de helft van de gemeenten en ook het UWV maken
veelvuldig van deze mogelijkheid gebruik.De komende tijd zal het kabinet in ieder geval stevig blijven inzetten
op de beweging «van binnen naar buiten» (detachering en met name
begeleid werken) in de Wsw en – daarmee nauw samenhangend –
de werkgeversgerichte benadering verder ontwikkelen en een flinke impuls geven.Tot slotIedereen moet een kans krijgen. Gezien de enorme diversiteit binnen de
groep mensen die structureel ondersteuning behoeft, vergt dit maatwerk. In
de ogen van het kabinet zal de noodzaak tot beschutte arbeid in ieder geval
altijd aanwezig blijven. Tegelijkertijd bestaat de wens en de noodzaak om
de arbeidsparticipatie van hen die bij een reguliere werkgever aan de slag
kunnen maar daarbij wel een ruggesteun(tje) nodig hebben, te bevorderen. De
Commissie fundamentele herbezinning Wsw heeft voor beide categorieën
met haar rapport Werken naar vermogeneen waardevolle
denkrichting ontwikkeld. De voorstellen van de commissie bieden aanknopingspunten
om dit gedachtegoed via pilots in de praktijk verder te beproeven. Alleen
dan kan blijken of de aangereikte oplossing daadwerkelijk bijdraagt aan de
doelstelling om de mensen met een arbeidsbeperking op een zinvolle wijze duurzaam
aan de slag te helpen. De noodzaak om de diverse structurele problemen –
zoals genoemd in de inleiding van deze kabinetsreactie – aan te pakken
staat bij het inrichten van de pilots voorop.Inmiddels is een aantal aanbiedingen ontvangen van gemeenten (onder meer
van de G4) en van sw-bedrijven om niet alleen mee te denken bij het opzetten
en inrichten van de pilots maar ook om deze te faciliteren. Zoals gemeld zal
voor het zomerreces en in nauw overleg met de uitvoering aan uw Kamer een
plan van aanpak voor pilots worden gepresenteerd.BIJLAGEToezeggingen aan de Tweede KamerDeze bijlage gaat in op drie toezeggingen waarvan het kabinet eerder heeft
aangegeven dat deze in de kabinetsreactie op het rapport Werken naar vermogen aan de orde zullen komen.Loonkostensubsidie, loondispensatie en participatieplaatsenIn het Wetgevingsoverleg met de vaste commissie SZW van de Tweede Kamer
op 19 november 2008 over begrotingsonderzoek SZW (Kamerstukken II, 31 700
XV) is toegezegd om onderhavige kabinetsreactie te benutten om het verschil
tussen loonkostensubsidie en loondispensatie uiteen te zetten. Daarnaast is
in het nader rapport bij het wetsvoorstel Wajong (Kamerstukken II, 2008/09,
31 780, nr. 4) aangegeven dat in het kader van deze kabinetsreactie
nader zou worden ingegaan op de vraag hoe verschillende instrumenten voor
de onderkant van de arbeidsmarkt, zoals loonkostensubsidie, participatieplaatsen
en dergelijke, ingepast dienen te worden in een adequaat re-integratiebeleid,
dat gericht aansluit bij behoeften en mogelijkheden van mensen en zoveel mogelijk
leidt tot regulier werk. Hieronder volgt een reactie op beide punten.Uitgangspunt van het kabinetsbeleid is dat de arbeidsparticipatie moet
worden vergroot, ook waar het betreft mensen met een arbeidshandicap. Er moet
maatwerk kunnen worden geboden in de ondersteuning indien mensen met een arbeidshandicap
deze nodig hebben. Een breed palet aan instrumenten is hiervoor noodzakelijk.
Deze instrumenten worden ingezet op basis van de afstand tot de arbeidsmarkt.Loondispensatie en loonkostensubsidies zijn twee vergelijkbare instrumenten
met beiden als doel het ondersteunen van participatie aan de onderkant van
de arbeidsmarkt bij personen waarvan is vastgesteld dat zij zonder (tijdelijke
of langduriger) ondersteuning geen reguliere baan kunnen bezetten.Bij loondispensatie krijgt een werkgever het
recht om een werknemer een loon onder het WML te betalen, indien de werknemer
vanwege structurele functionele beperkingen een lagere productiviteit heeft.
De overheid vult het inkomen van de werknemer aan, zodat het totale inkomen
een maatschappelijk aanvaardbaar niveau heeft. Bij een loonkostensubsidie werkt de werknemer voor het WML (of laagste CAO-schaal).
De werkgever krijgt een subsidie, zodat de totale daadwerkelijke loonkosten
voor de werkgever onder de loonkosten van het WML komen te liggen.Voor beide instrumenten geldt dat de randvoorwaarden flexibel kunnen zijn:
bij beide instrumenten kan bijvoorbeeld gevarieerd worden met afbakening van
de doelgroep of de hoogte van de aanvulling of subsidie.Het fundamentele verschil is dat bij loondispensatie de werknemer een
directe bijdrage krijgt waardoor zijn inkomen op het beoogde niveau komt,
terwijl bij een loonkostensubsidie deze bijdrage aan de werkgever wordt verstrekt,
waardoor de werkgever wordt gecompenseerd voor het hogere loon dat hij de
werknemer betaalt. Een loonkostensubsidie is dus een indirect instrument en
zal de werknemer dus minder bewust maken van het feit dat zijn productiviteit
onder WML ligt. Bovendien zal de werknemer weinig merken als zijn productiviteit
wijzigt. Voor de werkgever is er weinig verschil:
bij beide regelingen liggen de loonkosten voor de werkgever onder de loonkosten
bij het WML.Verder wordt het instrument loonkostensubsidie
door het kabinet ingezet om werkgevers te stimuleren uitkeringsgerechtigden
in dienst te nemen die weliswaar een grote afstand hebben tot
de arbeidsmarkt maar die wel direct bemiddelbaar zijn naar een reguliere baan.
Het gaat hierbij dus om regulier werk. De uitkeringsgerechtigde wordt in dienst
genomen door de werkgever en ontvangt hierbij het reguliere (CAO-)loon, met
als bodem het WML. Het instrument loonkostensubsidie is hierbij tijdelijk
van aard. Gemeenten hebben de mogelijkheid van loonkostensubsidie al. Met
de Wet stimulering arbeidsparticipatie (STAP) beschikt het UWV vanaf 1 januari
2009 ook over dit instrument, waarbij een aantal randvoorwaarden gelden. Het
doel is dat zoveel mogelijk personen ingeschakeld blijven in regulier werk
na afloop van de tijdelijke subsidie. Verder worden de begeleid-werken-plaatsen
in het kader van de huidige Wsw gerealiseerd met behulp van het instrument
loonkostensubsidie.Het instrument loondispensatie wordt door
het kabinet daarentegen voor een andere doelgroep en met een ander karakter
ingezet. Loondispensatie is nu alleen mogelijk voor Wajongers op basis van
een zorgvuldige indicatie. Deze personen hebben naar verwachting in beginsel
langdurig en structureel ondersteuning nodig om te kunnen participeren.Daarnaast is met het aannemen van het wetsvoorstel STAP de inzet van participatieplaatsen mogelijk gemaakt. Belangrijk verschil
met loonkostensubsidie en loondispensatie is dat het bij participatieplaatsen
werken met behoud van uitkering in additionele arbeid betreft. In tegenstelling
tot de loonkostensubsidies worden participatieplaatsen ingezet wanneer cliënten
niet direct bemiddelbaar zijn naar een reguliere baan. Participatieplaatsen
zijn bedoeld voor uitkeringsgerechtigden met een kleine kans op inschakeling
in het arbeidsproces ten gevolge van persoonlijke werkbelemmeringen en die
daardoor vooralsnog niet bemiddelbaar zijn op de arbeidsmarkt. Het doel daarbij
is hun perspectief op re-integratie op termijn te vergroten. Participatieplaatsen
kunnen zowel voor cliënten van gemeenten als ook voor UWV-cliënten
een zinvol instrument zijn. Het maken van een stap op de re-integratieladder
is dan de aangewezen weg om cliënten in de richting van betaald werk
te leiden. Een participatieplaats biedt de mogelijkheid te wennen aan dag-
of arbeidsritme en tegelijkertijd kan worden gewerkt aan het verminderen van
problematische schulden, psychische of lichamelijke klachten e.d. Van daaruit
kan een volgende stap naar regulier werk worden gezet.Reactie TNO rapport «Europese ervaring met sociale
economie»In de brief van de vaste Kamercommissie SZW (d.d. 25 april 2008,
SZW-08-B-42) is verzocht een reactie te geven op het TNO rapport «Europese
ervaring met sociale economie» dat eerder dat jaar is verschenen. Gezien
de verwantschap met de problematiek waar de Commissie fundamentele herbezinning
Wsw zich over heeft gebogen, is toegezegd deze reactie te geven op het moment
dat het kabinet op het advies van de commissie reageert.Het rapport doet verslag van een onderzoek naar sociaal ondernemerschap
in Duitsland, Vlaanderen, Verenigd Koninkrijk, Italië en Zweden. Het
rapport constateert dat het gegeven de (soms grote) verschillen in context,
type bedrijven en overheidsbeleid lastig is concrete aanbevelingen te doen
voor de Nederlandse situatie. De beleidskeuze die aan het overheidsbeleid
in de betrokken landen ten grondslag ligt, kan grosso modo worden onderverdeeld
in een generieke en een segmenterende. In het eerste geval streeft de overheid
naar een volwaardige positie van mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie
in het reguliere bedrijfsleven. Positief hieraan is dat veel mensen een reguliere
baan vinden, maar tegelijkertijd blijven velen langdurig langs de kant staan.
De segmenterende beleidskeuze helpt ook moeilijker plaatsbare individuen aan
werk, maar in deze benadering is er vaak weinig aansluiting bij
de reguliere arbeidsmarkt. Illustratief voor de Nederlandse situatie is het
overzicht op pagina 79 waaruit blijkt dat in Nederland het meeste geld wordt
uitgegeven om personen uit de doelgroep te laten werken en te helpen met scholing
en re-integratie. Tegelijkertijd is de doorstroom naar regulier werk in ons
land heel gering. Dit onderstreept de aanleiding voor het vragen van een advies
over de fundamentele herbezinning van de Wsw, met behoud van de goede elementen
in het stelsel die ervoor zorgen dat veel mensen werk verrichten.In reactie op het TNO-rapport wil het kabinet in de eerste plaats opmerken
dat zogenaamde «sociale werkgevers» (werkgevers voor wie winstmaximalisatie
niet het (enige) oogmerk is) in de ogen van het kabinet een belangrijke voorbeeldrol
vervullen. Deze werkgevers tonen immers aan dat het ook met een werknemersbestand
dat voor een groot deel uit mensen met een beperking bestaat mogelijk is een
organisatie te laten functioneren. Het kabinet beraadt zich op de beste wijze
om deze «sociale ondernemers» te stimuleren en te faciliteren.
Het kabinet onderkent dat de beschikbare subsidieregelingen voor individuele
werkplekaanpassingen niet afdoende kunnen zijn om het concurrentienadeel waarmee
sociale ondernemingen te maken hebben te compenseren. Het advies van de commissie
om een voorziening te treffen waaruit de kosten voor de noodzakelijke algemene
aanpassingen in een bedrijf kunnen worden bekostigd, zal het kabinet in dit
kader nader onderzoeken. Ook verkent het kabinet op dit moment de mogelijkheden
om in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen te komen tot een
ambassadeursnetwerk waarbij werkgevers niet alleen de gelegenheid wordt geboden
om van elkaars ervaringen te leren («best practices»), maar waarbij
ook die bedrijven die al relatief veel doen in dit kader een blijk van waardering
wordt gegeven.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Een uitgebreidere beschrijving van de oorzaken staat in het TNO-rapport
Participatiemogelijkheden van Wajongers uit 2008.XNoot1Kamerstukken II, 2008/09, 31 780.XNoot1Voor de jonggehandicapte die als gevolg van zijn ziekte volledig en duurzaam
niet (meer) in staat is om te werken, blijft de inkomens bescherming voorop
staan. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29817-40.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl