Tariefregulering energienetbeheer; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31901, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31901 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31901Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 901Tariefregulering energienetbeheernr. 5LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 25 mei 2009De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Economische Zaken over
het rapport van de Algemene Rekenkamer «Tariefregulering energienetbeheer»
d.d. 31 maart 2009 (Kamerstuk 31 901, nr. 2).De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 25 mei 2009.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,TimmerDe griffier van de commissie,Franke1Beïnvloedt u de inkomsten uit de landelijke netbeheerders
met als doel om het begrotingssaldo te verbeteren? Is een dergelijke inzet
van bevoegdheden legitiem of oneigenlijk?Nee, hier is geen sprake van. Een dergelijke inzet zou oneigenlijk zijn.2 en 8Heeft de NMa vast kunnen stellen of nu wel of niet
sprake is van onderinvesteringen? Zo nee, waarom niet? Op welke punten zouden
de Elektriciteitswet en Gaswet aangepast moeten worden om het juiste investeringsniveau
vast te kunnen stellen? Is het waar dat het kwaliteitsverlies op het stroomnet,
zich uiteindelijk uitend in stroomstoringen, pas na 10 tot 15 jaar optreedt?
En zo ja, dat daardoor een prikkel kan ontstaan op korte termijn de winst
te verhogen door middel van onderinvesteringen? Indien de genoemde periode
van 10 tot 15 jaar niet juist is, op welke termijn worden dan de gevolgen
van eventuele veronachtzaming van de netten zichtbaar?Indien de genoemde periode van 10 tot 15 jaar niet
juist is, op welke termijn worden dan de gevolgen van eventuele veronachtzaming
van de netten zichtbaar?De NMa heeft geen empirische bewijzen dat er sprake is van onderinvesteringen.
Om te achterhalen of er al dan niet sprake is van onderinvesteringen is de
NMa onlangs gestart met een onderzoek naar investeringen door netbeheerders
in relatie tot de afschrijvingen. De resultaten van dat onderzoek verwacht
de NMa eind 2009. Als er inderdaad sprake mocht zijn van onderinvesteringen,
dan zal ik met de NMa onderzoeken op welke wijze het regulatorische kader
aangepast zou moeten worden. Ik vind het daarom nu te vroeg om aan te geven
of de wetten aangepast moeten worden. Zie ook mijn antwoord op vraag 53.Met goed onderhoud kan een net lang zonder kwaliteitsverlies functioneren.
Op langere termijn (tientallen jaren) kan kwaliteitsverlies optreden als de
netbeheerder onvoldoende onderhouds- en reparatiemaatregelen neemt. Naar mate
de leeftijd van een net stijgt, wordt het belangrijker de staat van de verschillende
netwerkcomponenten goed te kennen. Belangrijke netwerkcomponenten kunnen beter
vervangen worden voordat zij in storing raken dan daarna.Met een goede kwaliteitsmonitor is de netbeheerder in staat zijn onderhoud
toe te spitsen op de staat van het net. Heeft hij minder zicht op de staat
van onderhoud, dan zal hij eerder preventief onderdelen van het net moeten
vervangen. Zoals de Algemene Rekenkamer schrijft, is het niet de bedoeling
dat netbeheerders eerder of meer investeren dan nodig is. Eén van de
doelen van het investeringsonderzoek van de NMa is te achterhalen in welke
levensfase de netwerken zich nu bevinden en of de netbeheerders de juiste
acties nemen om de kwaliteit op peil te houden. De NMa heeft nog geen concrete
aanwijzing dat eventuele kostenreducties ten koste gaan van de leveringszekerheid:
de kwaliteit van de netten is al jarenlang stabiel en internationaal gezien
op een heel hoog niveau. De NMa houdt ontwikkelingen bij netbeheerders en
in de markt in de gaten. Het investeringsonderzoek van de NMa is bedoeld om
hier meer en nauwkeuriger inzicht in te geven.Om de kwaliteit van de netwerken te garanderen, bevat de regulering ook
specifiek kwaliteitsbeleid. Dit kwaliteitsbeleid geeft de netbeheerders prikkels
om rekening te houden met de kwaliteitsontwikkeling van hun netwerk. Netbeheerders
worden via de q-factor bijvoorbeeld beloond (bestraft) als de kwaliteit van
hun netwerk verbetert (verslechtert). Daarnaast zijn er andere
kwaliteitswaarborgen, zoals de compensatieregeling en het toezicht op de kwaliteitsen
capaciteitsdocumenten (KCD’s). Zie ook mijn antwoord op vraag 17.3, 28, 29, 30 en 31Deelt u de mening dat de boekhoudkundige regels niet
in alle gevallen voldoen? Op welke manier zouden deze aangepast moeten worden?Deelt u de conclusie van de Algemene Rekenkamer dat
het ontbreken van een jaarverslag van de netbeheerder de controleerbaarheid
van de effecten van het toezicht belemmert en derhalve aanbeveelt om een dergelijk
jaarverslag verplichtend op te leggen aan netbeheerders?Waarom zijn de netbeheerders niet verplicht om een
volledige jaarrekening te publiceren? Is het waar dat dit erg zou helpen bij
het periodiek heroverwegen van het reguleringskader? Is het ook waar dat dit
zou passen bij de splitsingsgedachte, waarbij de netwerkbedrijven voortaan
publieke bedrijven zullen zijn en waarbij ook publieke verantwoording past?Geeft u gehoor aan de oproep van de NMa om niet alleen
de groep waartoe de netbeheerder behoort maar de netbeheerder zelf de verplichting
te geven om een volledige jaarrekening op te stellen?Bent u voornemens de netbedrijven te verplichten een
apart jaarverslag voor het netwerkbedrijf op te stellen, zodat het niet langer «vervuild»
is met andere activiteiten en de NMa zijn tarieftoezicht beter kan invullen?
Zo nee, waarom niet?De boekhoudkundige regels moeten zo ingericht zijn dat de NMa op een effectieve
manier invulling kan geven aan haar toezichtstaak. De Elektriciteitswet en
Gaswet bevatten al regels ten aanzien van de boekhouding van de netbeheerder.
Artikel 32 Gaswet en artikel 43 Elektriciteitswet stellen voorwaarden aan
de boekhouding. De netbeheerder heeft op grond van deze artikelen onder andere
de verplichting om een afzonderlijke boekhouding te voeren voor het netbeheer.
Het rapport van de Algemene Rekenkamer is voor mij aanleiding geweest om de
NMa te vragen om aan te geven welke wijziging nodig is om het toezicht effectiever
te maken. Daarbij moet een afweging plaatsvinden ten opzichte van eventuele
extra administratieve lasten. Ik ben hierover met de NMa in overleg en zal
bezien in hoeverre aanpassing van de wettelijke regels gewenst is. Ik merk
overigens op dat een deel van de netbeheerders reeds een aparte jaarrekening
aanlevert bij de NMa.4Hoe gaat u bewerkstelligen dat de Energiekamer sneller
kan ingrijpen in de tarieven als er sprake is van overwinsten, zonder dat
de prikkel verdwijnt om zo efficiënt mogelijk te werken?Het wetsvoorstel voor wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet
(Kamerstukken II 2008–2009, 31 904) bevat een maatregel die de
NMa een nieuwe bevoegdheid geeft om tarieven bij te stellen. Deze maatregel
zorgt ervoor dat eventuele winsten, die de netbeheerder tijdens een reguleringsperiode
heeft behaald, niet meer door kunnen werken in de volgende reguleringsperiode.
Dat is een belangrijk verschil ten opzichte van de huidige situatie. Op dit
moment is het nog zo dat het inkomstenniveau aan het eind van een reguleringsperiode
gelijk moet zijn aan het inkomstenniveau aan het begin van de volgende periode.
Dit betekent dat het tarief aan het eind van een periode gelijk moet zijn
aan het tarief aan het begin van de volgende periode. Hierdoor blijven tariefschommelingen
beperkt. Dit systeem heeft echter ook een ongewenst gevolg. Indien immers
het inkomstenniveau van een netbeheerder aan het einde van een reguleringsperiode
hoger ligt dan de NMa gewenst vindt, dient dit niveau als gevolg van de huidige
wettelijke regeling toch als basis voor de volgende reguleringsperiode.
Daardoor zal die netbeheerder ook aan het begin van de nieuwe periode nog
steeds een winst kunnen maken die hoger is dan het op grond van de wet redelijk
geachte niveau. Dit is een belangrijke oorzaak voor de geconstateerde hoge
winsten van netbeheerders. Om te voorkomen dat een dergelijke«overrendementsituatie»
doorwerkt in een volgende reguleringsperiode, wordt in het wetsvoorstel een
nieuwe bevoegdheid aan de NMa toegekend. De NMa mag, in afwijking van het
geleidelijke tariefverloop volgens de wettelijke formule, de tarieven direct
aan het begin van een reguleringsperiode in één keer aanpassen
naar een niveau dat overeenkomt met het efficiënte kostenniveau, met
inachtneming van een redelijk rendement.De prikkel om zo efficiënt mogelijk te werken binnen een reguleringsperiode
blijft bestaan. De prikkel tot efficiency, die kan resulteren in enige winst
voor de netbeheerder, is een essentieel en onmisbaar onderdeel van het reguleringssysteem.
Netbeheerders zullen alleen tot een meer doelmatige bedrijfsvoering overgaan,
als zij zelf ook kunnen profiteren van kostenreducties. Zonder die prikkel
zal er minder kostenbesparing en daardoor minder tariefdaling gerealiseerd
kunnen worden. De netbeheerder moet de mogelijkheid houden om winst te maken
door verdere verbetering van zijn efficiency dan de NMa via de efficiencykorting
heeft opgelegd. Zie ook mijn antwoord op vraag 26.5, 27, 34 en 57Kan overwogen worden om de Algemene Rekenkamer of de
Energiekamer jaarlijks een winstenonderzoek te laten verrichten? Deelt u de
mening van de Algemene Rekenkamer dat het ontbreken van een wettelijke basis
voor een dergelijk onderzoek de effectiviteit van de Energiekamer negatief
beïnvloedt? Waarom meent de Energiekamer dat de uitkomsten van dergelijk
onderzoek niet gebruikt mogen worden als onderbouwing voor aanpassing van
de reguleringssystematiek? Overweegt u om de berekeningen achteraf een wettelijke
basis te geven?Bent u van plan de NMa de bevoegdheden te verschaffen
om de uitkomsten van periodiek winstenonderzoek ten gunste van het tarieftoezicht
te kunnen gebruiken? Zo ja, bent u ook van plan om de NMa te verplichten dit
te doen?Kunt u uitspreken dat sprake moet zijn van een brede
tarieftaak van de Energiekamer? Zouden op dit punt de bevoegdheden van de
Energiekamer uitgebreid moeten worden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
manier?Gaat u inderdaad aangeven aan de NMa dat «het
periodiek controleren van de praktische uitwerking van haar regulering tot
haar tarieftaak behoort»? Indien ja, gaat de NMa dan ook «preciseren
op welke manier de tarieftaak precies verbreed moet worden en wat deze taakverbreding
betekent voor de bevoegdheden van de NMa en voor de boekhoudkundige regels
waaraan de netbeheerders moeten voldoen»?Neemt de Energiekamer de aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer over om periodiek onderzoek te verrichten en de resultaten als
input voor haar regulering te gebruiken?Ja, ik ben van mening dat de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit
ten aanzien van de tariefregulering een brede taak dient te hebben –
en tevens dat de wettelijke taak ter zake voldoende breed is. Op grond van
de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet is de Raad van bestuur van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit belast met het toezicht op de elektriciteits- en gasmarkt
en heeft hij voorts tot taak om de nettarieven te reguleren. In de wet is
onder meer duidelijk aangegeven dat de regulering de efficiency moet bevorderen.
In dat licht heeft de Raad ook de bevoegdheid om het effect van de regulering
in de praktijk te onderzoeken en de resultaten daarvan te betrekken in volgende
reguleringsbesluiten. Hij is ook gerechtigd om alle daartoe noodzakelijke
gegevens van de netbeheerders te verlangen. Dit heeft de NMa in de reactie
op het rapport van de Algemene Rekenkamer bevestigd. Vanuit dit perspectief
is de NMa bevoegd om elk onderzoek uit te voeren dat bijdraagt aan een betere
methode van regulering. Aanvullende regels acht ik derhalve niet nodig.De NMa neemt de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer over om periodiek
onderzoek te doen en de resultaten te gebruiken voor de regulering. De NMa
is voornemens om elke reguleringsperiode te evalueren hoe de reguleringsmethode
in de praktijk uitpakt. Ik vind het echter niet wenselijk dat jaarlijks een
winstenonderzoek zal worden verricht. Dit sluit namelijk niet aan op de wettelijke
bepaling dat de NMa de reguleringsbesluiten voor een periode van ten minste
drie en ten hoogste vijf jaar vaststelt. Een winstenonderzoek zou zich moeten
richten op de totale duur van een reguleringsperiode. Ik ben van mening dat
een winstenonderzoek aan het einde van elke reguleringsperiode volstaat.De NMa heeft de uitkomsten van het winstenonderzoek overigens nu ook al
gebruikt bij de totstandkoming van de nieuwe reguleringsmethode. Het onderzoek
heeft belangrijk inzicht gegeven in de oorzaken waarom de rendementen hoger
waren dan de NMa redelijk achtte. Met deze uitkomsten is zo veel als mogelijk
rekening gehouden bij het vaststellen van de thans geldende reguleringsbesluiten.Ten aanzien van de vraag over de boekhoudkundige regels verwijs ik naar
mijn antwoord op vraag 3.6Waarom laat de Energiekamer geen review doen op de
accountantscontrole?De NMa acht het niet nodig om standaard een review te doen, omdat de NMa
nu ook al gebruikt maakt van externe accountantsexpertise. Afhankelijk van
de situatie beoordeelt de NMa bij financiële informatie of uitsluitend
een accountantsverklaring voldoende is of dat de NMa extra controle nodig
acht. Hierbij kan overigens ook gedacht worden aan formele bedrijfsbezoeken
van de NMa. De NMa maakt hiervoor per situatie een afweging van kosten en
baten; het standaard laten uitvoeren van een review zou tot hogere toezichtskosten
leiden.De NMa laat de financiële informatie die zij opvraagt bij energiebedrijven
voorzien van een accountantsverklaring of een daaraan verwante beoordeling.
Naar de mening van de NMa is een accountantsverklaring of een soortgelijke
rapportage in beginsel een zelfstandig en direct bruikbaar rapport. Er bestaan
voldoende vaktechnische waarborgen voor de kwaliteit van accountantsverklaringen.
Bovendien vraagt de NMa jaarlijks, en daarmee relatief gestandaardiseerd,
financiële informatie voor de tariefregulering op. Bij onderzoeken met
een incidenteel of bijzonder karakter van de NMa heeft de NMa zich ook laten
bijstaan door een accountantsbureau voor wat betreft de analyse en beoordeling
van de opgeleverde gegevens, bijvoorbeeld bij «financeability»
onderzoek bij regionale netbeheerders elektriciteit en gas. Deze werkzaamheden
hadden dus al het kenmerk van een review.7Is het waar dat in het methodebesluit vaste afschrijvingstermijnen
worden vastgelegd? Hoe lang zijn deze? Nee, de afschrijvingstermijn die de NMa hanteert zijn niet vastgelegd
in het methodebesluit, maar in de Regulatorische Accounting Regels (RAR).
De informatie die de netbeheerders jaarlijks aan de NMa opleveren, moet aan
deze regels voldoen. De afschrijvingstermijnen die de NMa hanteert in de reguleringsmethodiek
variëren van 5 tot 50 jaar, afhankelijk van de activacategorie.9 en 25Als NMa en Algemene Rekenkamer niet kunnen bepalen
of het beleid van de NMa tot grotere efficiëntie leidt, dan wel leidt
tot forse besparingen door netbeheerders op onderhoud en investeringen, hoe
bepaalt u dan of, en in welke mate, de NMa haar opgedragen taken naar behoren
uitvoert?Als niet zeker is dat de besparing van € 1.9 miljard
is bereikt door efficiëntiewinst, waardoor is de besparing dan wel bereikt?
Kan de besparing ook ten koste van de leveringszekerheid bereikt zijn door
minder investeringen in de netwerken? Betekent onzekerheid over deze vragen
dat onduidelijk is of het toezicht van de Energiekamer op de nettarieven wel
iets heeft opgeleverd?Zowel de NMa als de Algemene Rekenkamer constateert dat het beleid van
de NMa heeft geleid tot een besparing van € 1,9 miljard die ten
goede is gekomen aan de afnemers. Beide constateren eveneens dat er sprake
is van toegenomen efficiëntie bij de netbeheerders. Of nu sprake is van
kostenreducties (verlaging van operationele kosten, dividenduitkering en/of
investeringen) of van volumegroei op de bestaande netten: in beide gevallen
is de productiviteit en daarmee de efficiëntie toegenomen. Ten slotte
staat vast dat de netbeheerders over voldoende middelen beschikken voor het
doen van de noodzakelijke investeringen. Dit hebben de onderzochte energiebedrijven
bevestigd bij het winstenonderzoek in 2007.De Algemene Rekenkamer constateert uitsluitend dat niet duidelijk is of
de besparing volledig aan grotere efficiëntie te danken is, maar vermeldt
daarbij niet wat dan wel de oorzaak is. Er wordt verwezen naar twee mogelijke
andere oorzaken die afnemersorganisaties hebben genoemd: achterblijvende investeringen
en volumegroei. Beide oorzaken kunnen echter niet hard onderbouwd worden.Ten aanzien van achterblijvende investeringen ben ik mij bewust van de
(theoretische) kritiek dat maatstafconcurrentie een negatieve investeringsprikkel
geeft. Maar deze kritiek gaat alleen op voor een situatie waarin geen sprake
zou zijn van aanvullend en gericht kwaliteitsbeleid. En juist daar is in Nederland
wel sprake van, zoals ik in mijn antwoord op vraag 2 heb aangegeven. De NMa
heeft tot op heden niet kunnen vaststellen dat er sprake is van een te laag
investeringsniveau. Om te toetsen welke investeringsprikkels netbeheerders
daadwerkelijk ervaren en om een mening te vormen over het huidige investeringsniveau
van netbeheerders, is de NMa onlangs een onderzoek gestart naar de vraag of
investeringen door de maatstafconcurrentie in negatieve zin worden beïnvloed.
Dit onderzoek is eind 2009 gereed (zie mijn antwoord op vraag 2).Een tweede mogelijke andere oorzaak zou volumegroei zijn. Ik beschouw
volumegroei echter wel degelijk als een vorm van efficiëntie die mede
het gevolg is van de regulering. Door betere benutting van reeds bestaande
capaciteit van infrastructuur is sprake van een hoger volume zonder dat daar
extra investeringen tegenover staan. Dit betekent grotere efficiëntie.
De regulering zorgt ervoor dat niet iedere volumetoename gekoppeld wordt aan
capaciteitsuitbreiding en voorkomt op die manier inefficiënte investeringen. Om te bepalen of de NMa haar taken naar behoren uitvoert voorzien de wetten
in een periodieke evaluatie van de effecten en de doeltreffendheid van deze
wetten in de praktijk (artikel 66 Gaswet en artikel 80 Elektriciteitswet).
Evaluatie van het toezicht is hier een onderdeel van. De meest recente is
in 2006 uitgevoerd en de resultaten zijn in 2007 aan de Kamer aangeboden (Kamerstukken
II 2006–2007, 30 991, nr. 2). Hieruit bleek dat de NMa haar taken
naar behoren uitvoert.10Op welke wijze is de waarde vastgesteld van de netwerken
van Enexis die onlangs werden verkocht aan TenneT? Hoe is voorkomen dat TenneT
een te hoge prijs betaalt voor deze netwerken?De NMa heeft de gestandaardiseerde activawaarde (GAW) van het hoogspanningsnet
van Enexis vastgesteld door middel van een informatieverzoek aan Enexis in
2007. Enexis heeft haar totale kosten voor het beheer van haar netten toegerekend
aan haar hoogspanningsnet enerzijds en aan haar andere netten anderzijds.
Deze toerekening ging vergezeld van een goedkeurende accountantsverklaring.De prijs die is betaald bij de verkoop van deze netwerken aan TenneT,
is het resultaat van onderhandelingen tussen de twee betrokken partijen. De
aankoop van de netten van Enexis (waaronder de prijsbepaling) is daarmee een
commerciële beslissing van het management van TenneT. De overdracht van
de eigendom heeft niet geleid tot een herwaardering van de GAW van deze netwerken
en dan ook geen gevolgen voor de tarieven.11 en 52In hoeverre speelt de waardebepaling van de netwerken
uit 2003, die de basis vormt voor de huidige tariefstelling, een rol bij de
splitsingsplannen die een uitvloeisel zijn van de Wet Onafhankelijk Netbeheer?Hoe verhoudt de conclusie dat de waarde van netten
niet op een juiste wijze is vastgesteld zich tot de vaststelling van de waarde
van de netten door Essent en Nuon in hun splitsingsplannen? Hoe heeft de NMa
de waarde van de netten door Essent en Nuon getoetst?Ik merk allereerst op dat de Algemene Rekenkamer in zijn rapport niet
constateert dat «de waarde van netten niet op een juiste wijze is vastgesteld».
De Algemene Rekenkamer is van mening dat de wijze van waardering niet voldoet
aan objectieve eisen.De waardebepaling van de netwerken is van belang bij het toedelen van
de vermogensbestanddelen bij de ontvlechting van het energiebedrijf. Immers,
de waarde van de netten vormt een belangrijk onderdeel van de openingsbalans
van de netbeheerder. In de WON en in het Besluit financieel beheer netbeheerder
zijn eisen gesteld aan deze balans. De GAW is een belangrijke indicator voor
de waarde van de netten. In de praktijk kunnen er echter verschillen zijn
met de boekwaarde. In het geval van Nuon heeft de NMa bijvoorbeeld geconstateerd
dat de boekwaarde aanzienlijk lager is dan de GAW. Bij de beoordeling van
het splitsingsplan bezie ik onder meer of de netbeheerder beschikt over voldoende
financiële middelen om te investeren in de netwerken, zelfs bij financiële
tegenvallers.12Kunt u aangeven welke publieke belangen, op basis van
de constatering van de Algemene Rekenkamer dat de overheid te maken heeft
met diverse publieke belangen bij netbeheer, volgens u een rol spelen? Welk
afwegingskader wordt gehanteerd bij het nemen van beslissingen die één
of meer van deze belangen raken en welke bijdrage aan het publieke
aandeelhouderschap speelt bij het realiseren van één of meer
van die publieke belangen?De publieke belangen waar de Algemene Rekenkamer aan refereert, hebben
betrekking op het energiebeleid in algemene zin. Uitgangspunt voor het energiebeleid
zijn de drie publieke energiebelangen «betaalbaar», «betrouwbaar»
en «schoon». Het energiebeleid is gericht op een goede balans
tussen deze drie grootheden. Een uitvoerigere beschrijving van de onderliggende
publieke belangen binnen deze drie pijlers is weergegeven in het Energierapport
2008.Voor het netbeheer geldt dat de netten het transport van energie mogelijk
dienen te maken om zo het aanbod van elektriciteits- en gasproductie te kunnen
verbinden met de vraag naar betaalbare, betrouwbare en schone energie. Met
betrekking tot de publieke belangen worden deze als volgt doorvertaald:Betaalbaar netbeheer betekent een doelmatige bedrijfsvoering en het effectief
faciliteren van de geliberaliseerde markt.Betrouwbaar netbeheer betekent een kwalitatief hoogwaardig net met voldoende
capaciteit om aan de vraag te voldoen en daarbij ook te voorzien in toegang
tot die capaciteit.Het publieke belang van schone energie vertaalt zich in eisen aan de netten
en netopbouw die transport van schone energie faciliteren.De overheid stelt de publieke belangen van het netbeheer voorop door met
name het vaststellen van wet- en regelgeving en het voorzien in vergunningen
op basis hiervan. Daarnaast kan de overheid invloed uitoefenen op de netbeheerders
door de inspraak en sturing via het aandeelhouderschap. Het aandeelhouderschap
leent zich met name voor een goede sturing op de publieke belangen van betaalbaarheid
en betrouwbaarheid. In dit verband wijs ik op de kabinetsreactie op het rapport
van de Commissie Publiek aandeelhouderschap energiebedrijven (Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 700 XIII, nr. 8). Ik heb deze commissie onder
leiding van de heer Kist gevraagd om aandeelhouders bij te staan bij het maken
van keuzes en het nemen van beslissingen ten aanzien van de toekomst van het
aandeelhouderschap. Het betreft zowel keuzes ten aanzien van het leverings-
en productiebedrijf als het netwerkbedrijf. De Commissie constateert dat aandeelhouders
een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan publieke doelen. De Commissie
benoemt ook de aandeelhoudersbevoegdheden en mogelijkheden daartoe. Zo is
het mogelijk op basis van de statutaire bevoegdheden om het bestuur te benoemen
en te ontslaan, goedkeuring te verlenen aan een door het bestuur opgesteld
plan, goedkeuring te verlenen aan bepaalde investeringen met een omvangrijk
bedrag en het reserveren of bestemmen van de winst.Voor de afweging tussen de verschillende publieke belangen geldt afgezien
van de wet- en regelgeving geen vast kader. Het staat de overheid (ook als
aandeelhouder) vrij om bij specifieke situaties een passende en goed beargumenteerde
afweging te maken tussen de verschillende publieke belangen.Voor een analyse van publieke belangen en staatsdeelnemingen verwijs ik
tot slot naar de recente brief van de minister van Financiën over dit
onderwerp (Kamerstukken II, 2008–2009, 28 165, nr. 97). 13Deelt u de opvatting dat als rechtvaardiging voor de
overeenkomsten, die in 2002 (tussen DTe en Gasunie) en in 2003 zijn gesloten
tussen de toezichthouder en de energiebedrijven met betrekking tot de wijze
waarop de netwerken gereguleerd worden, wordt verwezen naar juridische procedures
tegen besluiten van de toezichthouder, welke effectief optreden van de toezichthouder
zouden belemmeren? Wat is de meerwaarde van regulering en toezicht, wanneer
overeenkomsten tussen regulator en gereguleerde nodig zijn om het toezicht
effectief te kunnen laten zijn?Na de inwerkingtreding van de Elektriciteitswet in 1998 en de Gaswet in
2000 is begonnen met regulering van de netbeheerders. Het was voorspelbaar
dat de bedrijven tegen alle besluiten in rechte op zouden komen. Naast de
concrete invloed van besluiten op de financiële positie speelden hierbij
ook rechtsvragen over bevoegdheden van de toezichthouder en de uitleg van
de wet een rol. Deze rechtszaken en de voorbereiding van eventuele nieuwe
besluiten hadden een lange looptijd, waardoor de positieve effecten van de
reguleringsbesluiten nog uitbleven. In 2002 heeft het CBb de eerste reguleringsbesluiten
vernietigd. De NMa heeft toen gestreefd naar een oplossing die recht doet
aan de uitspraak van het CBb en die recht doet aan de doelstelling van de
regulering. Dankzij de overeenkomst kon de regulering voortgezet worden.De meerwaarde van regulering en toezicht is in mijn ogen evident: door
de regulering is sprake van een besparing voor consumenten van € 1,9
miljard in de periode 2001–2007. Het is namelijk niet waarschijnlijk
dat netbeheerders in een situatie zonder regulering vergelijkbare productiviteitsverbeteringen
realiseren en dat voordeel doorgeven aan hun afnemers. Daarbij komt dat het
voor zowel private als publieke monopolisten eenvoudiger is om de tarieven
te verhogen dan de kosten te verlagen. Via een systeem van regulering kunnen
afnemers daadwerkelijk profiteren van efficiëntieverbeteringen.14Hoe verklaart u, zie de constatering van de Algemene
Rekenkamer dat een behoorlijk aantal tariefcorrecties positief uitpakt voor
de netbeheerders maar negatief voor afnemers, de onevenwichtige verdeling
van correcties in het nadeel van afnemers?Ik ben van mening dat er geen sprake is van een onevenwichtige verdeling.
De NMa kan en mag namelijk niet rekenen in het voordeel (of nadeel) van een
bepaalde betrokken partij. De NMa past tariefcorrecties dan ook non-discriminatoir
toe en uitsluitend als er objectieve redenen zijn om deze correcties toe te
passen. Een voorbeeld hiervan is het opnemen, en achteraf nacalculeren, van
een schatting van de hoogte van de toekomstige precarioheffing van netbeheerders.
Meerdere malen heeft de NMa een tariefcorrectie toegepast die in het voordeel
van afnemers uitwerkte.15Kunt u een overzicht geven van de voorgenomen verbeteringen
van het reguleringskader voor het netbeheer in het kader van het wetsvoorstel
ter wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998, tot versterking
van de werking van de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid en
houdende regels met betrekking tot de voorrang voor duurzame elektriciteit,
alsmede enkele andere wijzigingen van deze wetten (Kamerstuk 31 904),
alsmede hoe deze zich verhouden tot de adviezen van de Algemene Rekenkamer?De adviezen van de Algemene Rekenkamer zullen naar verwachting een rol
spelen bij drie komende wetsvoorstellen. Allereerst het door u genoemde wetsvoorstel (Kamerstukken II 2008–2009,
31 904). Dit wetsvoorstel bevat twee maatregelen voor verbetering van
de regulering, die direct gerelateerd zijn aan het rapport van de Rekenkamer.
De eerste betreft de bevoegdheid van de NMa om aan het begin van een reguleringsperiode
de tarieven eenmalig bij te stellen. Voor een uitgebreidere beschrijving verwijs
ik naar het antwoord op vraag 4. De nieuwe bevoegdheid die de NMa krijgt lost
het probleem op dat gerealiseerde winsten doorwerken in een volgende reguleringsperiode.
Dat was een belangrijke oorzaak voor de hogere winsten dan verwacht, zoals
de NMa die in haar winstenonderzoek in 2007 constateerde.De tweede maatregel is de procedure rondom uitbreidingsinvesteringen.
Het wetsvoorstel beoogt netbeheerders in een eerder stadium zekerheid te geven
over de mogelijkheden om een investering terug te kunnen verdienen via de
tarieven. Na vaststelling van nut en noodzaak van een investering weet een
netbeheerder zeker dat zijn investering in de tarieven verrekend zal worden,
mits die doelmatig wordt uitgevoerd. De NMa houdt hierbij dus wel de bevoegdheid
en de plicht om de doelmatigheid van de investering vast te stellen. Per definitie
kan het eindoordeel hierover pas gevormd worden als alle kosten zijn gemaakt.
Dit is helemaal aan het eind van de investering en impliceert dus nog altijd
enige onzekerheid voor de netbeheerder. Om deze onzekerheid te minimaliseren
verplicht het wetsvoorstel de NMa om in een algemene beleidsregel aan te geven
op welke manier de doelmatigheid van een investering beoordeeld wordt. Op
die manier weet de netbeheerder waar hij aan moet voldoen om de investering
volledig gehonoreerd te krijgen en resteert slechts een zeer geringe mate
van onzekerheid.Over een paar maanden zal de Europese Unie het «derde pakket energie
liberalisering» vaststellen. De implementatie hiervan in de nationale
energiewetten moet 18 maanden na publicatie van het «derde pakket»
afgerond zijn. Publicatie wordt verwacht in september. Ik ben gestart met
de voorbereiding van het wetsvoorstel dat de implementatie zal regelen. In
dit wetsvoorstel zal ik onder andere ingaan op de rollen en verantwoordelijkheden
van de minister van Economische Zaken en de NMa. Dit is een aandachtspunt
in het rapport van de Rekenkamer.Zoals aangekondigd in het Energierapport (par. 4.4.2.) voer ik momenteel
een fundamentele beoordeling uit van de toekomstbestendigheid van het reguleringskader
voor het netbeheer elektriciteit en gas. Het rapport van de Algemene Rekenkamer
levert daar een zeer nuttige bijdrage aan en ik zal het vanzelfsprekend betrekken
bij deze beoordeling. Dit geldt ook voor het advies over het te voeren beleid
op het gebied van de energie-infrastructuur, waar de Algemene Energie Raad
momenteel op mijn verzoek aan werkt en de visie op de regulering die de NMa
onlangs heeft gepubliceerd. Ik verwacht u eind van dit jaar te kunnen berichten
over de aanpassingen in het reguleringskader, die ik nodig acht in het licht
van de eisen waar de netten in de toekomst aan zullen moeten voldoen. In 2010
werk ik dit vervolgens verder uit, onder andere in de vorm van voorstellen
voor wijziging van de relevante wet- en regelgeving. Dit is zodoende het derde
wetsvoorstel waarin de adviezen van de Algemene Rekenkamer een rol spelen.16Onderschrijft u de stelling dat de netbeheerders hun
efficiency kunnen verbeteren door een verkaveling van de regionale netwerken,
waardoor aangesloten gelijkwaardige werkgebieden ontstaan? Heeft u, dan wel
de NMa, wettelijke mogelijkheden om herverkaveling af te dwingen dan wel te
bevorderen? De tariefregulering is zodanig opgezet dat deze de netbeheerders prikkelt
tot continue verbetering van de efficiency. Indien netbeheerders verwachten
dat zij hun efficiency kunnen verbeteren door herverkaveling, zal de regulering
hen dus stimuleren om deze mogelijkheid nader te verkennen en desgewenst te
benutten. Zij moeten deze beslissing zelfstandig nemen. Ik heb geen middelen
om hen daartoe te dwingen en ditzelfde geldt voor de NMa. Het is op grond
van artikel 10, lid 3 van de Elektriciteitswet aan de eigenaar van een netwerk
om te bepalen wie zij als beheerder voor een netwerk aanwijst. In de kabinetsreactie
op het rapport van de «Commissie publiek aandeelhouderschap energiebedrijven»
heb ik aangegeven dat gezamenlijk onderzoek met de betrokken netwerkbedrijven
en aandeelhouders naar de optimale inrichting van de netwerkbedrijven gewenst
is. De Commissie constateerde dat voor de netwerkbedrijven na splitsing verdergaande
professionalisering en herstructurering en opschaling van de netwerkbedrijven
mogelijk is. Gelet op het grote aantal betrokken partijen zie ik voor mijzelf
een rol als aanjager of architect weggelegd. In dit verband vind ik het van
belang dat eerst de splitsing zorgvuldig is afgerond. Na afronding van de
splitsing zal ik een onderzoeksgroep instellen. Een belangrijk aandachtspunt
bij een eventuele herordening in de netwerken is de effectiviteit van de regulering.
Vergaande consolidatie kan immers leiden tot een afname van de doelmatigheidsprikkel.17, 18 en 19Deelt u de conclusie van de Algemene Rekenkamer ten
aanzien van de gevolgen van de maatstafconcurrentie, namelijk dat dit leidt
tot een negatieve investeringsprikkel voor netbeheerders? Welke rol speelt
de q-factor in deze?Kunt u vervolgens verklaren hoe, als volgens de Energiekamer
de nieuwe maatstafmethode zorg draagt voor een grotere prikkel om efficiënt
te werken, het oude systeem hierin tekort schoot?Hoe heeft de Energiekamer zo lang met een maatstafmethode
kunnen werken die, volgens de drastische aanpassing in 2007, zo evident onjuist
was? Hoe denkt u afnemers te kunnen compenseren voor eventuele negatieve effecten
van een verkeerde maatstafbepalingmethode?Ik ben mij bewust van de (theoretische) kritiek dat maatstafconcurrentie
een negatieve investeringsprikkel geeft. Maar deze kritiek gaat alleen op
voor een situatie waarin geen sprake zou zijn van aanvullend en gericht kwaliteitsbeleid.
En juist daar is in Nederland wel sprake van. Het specifieke kwaliteitsbeleid
in de regulering geeft de netbeheerders prikkels om rekening te houden met
de kwaliteitsontwikkeling van hun netwerk. Netbeheerders worden via de q-factor
bijvoorbeeld beloond (bestraft) als de kwaliteit van hun netwerk verbetert
(verslechtert). Daarnaast zijn er andere kwaliteitswaarborgen, zoals de compensatieregeling
en het toezicht op de kwaliteits- en capaciteitsdocumenten (KCD’s).
De NMa heeft tot op heden niet kunnen vaststellen dat er sprake is van een
te laag investeringsniveau. Om te toetsen welke investeringsprikkels netbeheerders
daadwerkelijk ervaren en om een mening te vormen over het huidige investeringsniveau
van netbeheerders, is de NMa onlangs een onderzoek gestart naar de vraag of
investeringen door de maatstafconcurrentie in negatieve zin worden beïnvloed.
Dit onderzoek is eind 2009 gereed (zie mijn antwoord op vraag 2).Ik ga er vanuit dat met de «drastische aanpassing» gedoeld
wordt op de keuze van de NMa om de maatstaf te baseren op de gemiddelde prestaties
van de netbeheerders in plaats van op de prestaties van de best presterende
netbeheerder. Uit het feit dat de NMa onlangs deze wijziging en andere wijzigingen
heeft aangebracht in de reguleringsmethodes, mag niet geconcludeerd worden
dat de methodebesluiten van vóór 2007 onjuist waren. Zowel de
oude als de nieuwe methodes zijn goede methodes. Ik acht een
eventuele compensatie daarom ook niet nodig, en zelfs onwenselijk.De NMa heeft drie redenen om de maatstaf in de nieuwe methodes op de gemiddelde
prestaties van de netbeheerders te baseren. Ten eerste zijn de prikkels om
efficiënter te gaan opereren hoger als de maatstaf gebaseerd is op de
gemiddelde prestaties van de netbeheerders. Efficiënte netbeheerders
worden namelijk ook nog steeds geprikkeld om efficiëntieverbeteringen
door te voeren. Ten tweede kan het baseren van de maatstaf op de best presterende
netbeheerder op termijn leiden tot een onderschatting van efficiënte
kosten, waardoor de leveringszekerheid in gevaar kan komen. Ten derde sluit
de NMa met deze keuze beter aan bij de wettelijke doelstellingen, omdat dit
onder meer de doelmatigheid van de bedrijfsvoering van de netbeheerders het
sterkst bevordert.20 en 22Hoe wordt een eventuele «best practice»
van netbeheerders die een negatieve x-factor toebedeeld krijgen, opgenomen
in de toekomstige x-factormethode, volume- en jaarlijkse tariefbesluiten?Wordt een negatieve x-factor gefaseerd ingevoerd of
kan een netbeheerder dit bij aanvang van de reguleringsperiode doen? Deelt
u de mening dat dit systeem een efficiënt beheer door de netbeheerder
zodoende effectief als extra heffing op het bordje van de afnemer terechtkomt?Er bestaat geen relatie tussen de «best practice» onder de
netbeheerders en een negatieve x-factor. In de vraagstelling lijken twee zaken
door elkaar te lopen. Ik geef hieronder mijn toelichting.Er is slechts één netbeheerder die de «best practice»
is: dat is de netbeheerder met de laagste kosten per output. De NMa neemt
de prestaties van deze «best practice» mee in de bepaling van
de maatstaf, waarop de NMa de x-factor baseert.Daarnaast kan een netbeheerder een negatieve x-factor krijgen. Een netbeheerder
met een negatieve x-factor heeft aan het begin van de reguleringsperiode tarieven
die lager zijn dan het geschatte efficiënte kostenniveau aan het einde
van de reguleringsperiode. De inkomsten van deze netbeheerder mogen dus juist
toenemen zodat hij uiteindelijk de efficiënte kosten kan financieren
uit zijn tarieven. Zouden zijn inkomsten niet toenemen, dan kan deze netbeheerder
zijn kosten niet terugverdienen.Een negatieve x-factor leidt er voor de desbetreffende netbeheerder toe
dat zijn inkomsten gedurende de reguleringsperiode geleidelijk toenemen tot
het inkomstenniveau dat de efficiënte kosten dekt. In die zin is dus
inderdaad sprake van fasering. Deze systematiek van een negatieve x-factor
is gelijk aan die van een positieve x-factor. De x-factor wordt vastgesteld
voor de duur van een reguleringsperiode. Dit is minimaal drie en maximaal
vijf jaar. Gedurende de reguleringsperiode is de x-factor constant. Ieder
jaar van de periode worden de tarieven met dezelfde, vooraf vastgestelde x-factor
gecorrigeerd.Ik deel de mening niet dat efficiënt beheer als extra heffing bij
de consument terecht komt. Het is weliswaar zo dat als sprake is van een negatieve
x-factor, dit leidt tot een stijging van inkomsten van de desbetreffende netbeheerder,
die wordt opgebracht door zijn afnemers. Echter, deze netbeheerder heeft aan
het begin van de reguleringsperiode tarieven die lager zijn dan het geschatte
efficiënte kostenniveau aan het einde van de reguleringsperiode. Zouden
zijn inkomsten niet toenemen, dan kan deze netbeheerder zijn
kosten niet terugverdienen. Hierdoor komt de leveringszekerheid in gevaar.21Hoe kunt u garanderen dat de, door de Algemene Rekenkamer
besproken bijzondere omstandigheden in de meetperiode voor het volumebesluit,
worden vermeden? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?De NMa voorkomt dat de door de Algemene Rekenkamer beschreven situatie
van extreme warme of koude weersomstandigheden tot een verkeerde volume-inschatting
leiden. De NMa doet dit door volumes altijd te corrigeren voor de temperatuur
in het jaar van de meting. De NMa noemt deze correctie «de graaddagencorrectie»,
die zowel onderdeel uitmaakt van de oude als de nieuwe reguleringsmethode
voor gas. Voor elektriciteit doet de beschreven problematiek zich niet voor. 23In het stelsel tariefregulering zijn kwaliteitscomponenten
opgenomen, hoe worden de kosten bepaald om te voldoen aan de criteria c en
d?De kosten die netbeheerders maken om te voldoen aan criteria c en d, maken
integraal onderdeel uit van de kosten die netbeheerders jaarlijks aan de NMa
rapporteren. Het gaat hierbij om kosten voor het naleven van technische codes
en het hebben van een kwaliteits- en capaciteitsplanning. Deze kosten zijn
onderdeel van een doelmatige bedrijfsvoering van de netbeheerders. Daarom
zijn deze kosten ook onderdeel van de maatstaf waarop de NMa de x-factoren
baseert.24Welke personen zijn er de laatste 20 jaar overgestapt
van het ministerie van Economische Zaken en de DTe/ Energiekamer enerzijds
naar één van de energiebedrijven anderzijds? Is dit overstappen
wenselijk? Is het denkbaar dat dit afbreuk doet aan de onafhankelijkheid van
het ministerie en/of de NMa? Bent u voornemens hier in de toekomst anders
mee om te gaan?Ik houd geen overzicht bij van personen die overstappen naar één
van de energiebedrijven. Ik vind dit ook niet nodig. Vanzelfsprekend komt
het voor dat personen overstappen. In de energiesector bestaan nauwe contacten
tussen het ministerie, de toezichthouder en de marktpartijen. Hierin onderscheidt
de sector zich niet van andere sectoren. Indien een persoon overstapt, zijn
er goede procedures om te voorkomen dat er belangenverstrengeling zou kunnen
ontstaan. Op deze manier vind ik een overstap geen enkel probleem.26Waarom achten u en de Energiekamer het niet wenselijk
om de voordelen voor netbeheerder die zijn ontstaan door te soepele regulering
in één periode, in latere perioden met extra hoge tariefkortingen
aan afnemers terug te geven?Er is geen sprake geweest van te soepele regulering. De prikkel tot efficiency,
die kan resulteren in enige winst voor de netbeheerder, is een essentieel
en onmisbaar onderdeel van het reguleringssysteem. Netbeheerders zullen alleen
tot een meer doelmatige bedrijfsvoering overgaan, als zij zelf ook kunnen
profiteren van kostenreducties. Zonder die prikkel zal er minder kostenbesparing
en daardoor minder tariefdaling gerealiseerd kunnen worden. De netbeheerder
moet de mogelijkheid houden om winst te maken door verdere verbetering van
zijn efficiency dan de NMa via de efficiencykorting heeft opgelegd. Het geheel
afromen van winsten die op deze manier kunnen worden behaald, zou de prikkel tot efficiencyverbetering wegnemen. Dit zou in strijd zijn met het
doel van de tariefregulering. De gerealiseerde efficiencyverbeteringen worden
meegenomen bij de bepaling van de efficiënte kosten voor volgende jaren
en vertalen zich op die manier in toekomstige tariefverlagingen die ten goede
komen aan de afnemers. Het huidige systeem betekent zodoende dat netbeheerders
op korte termijn (kunnen) profiteren van verbetering van de efficiency en
de afnemers op de langere termijn. Als ik over zou gaan tot het terugvorderen
van winsten, dan profiteren de afnemers hier uitsluitend van op de korte termijn.
Het gevolg op de lange termijn, dat wil zeggen de komende decennia van regulering,
is echter dat netbeheerders zich niet of nauwelijks in zullen spannen om efficiëntieverbetering
door te voeren. Dit heeft negatieve consequenties voor afnemers.32Welke andere bedrijfseconomische keuzes van netbeheerders
kunnen er worden gemaakt om winst te behalen?De omvang van de winst hangt af van veel factoren. Dat betreft onder meer
de optimale financieringsstructuur, de operationele kostenstructuur, het terugbrengen
van kosten door lagere investeringen, het uitbesteden van bepaalde werkzaamheden
etc. Naar mijn inschatting betreft dit een veelheid aan keuzes binnen de normale
bedrijfsvoering van iedere onderneming.33Kunt u aangeven wat er met de eventuele winst van netbeheerders
gedaan wordt of moet worden gedaan?De wet schrijft niet voor wat er moet gebeuren met winsten van netbeheerders.
De netbeheerders zijn echter verplicht om er zorg voor te dragen dat ze hun
wettelijke taken kunnen uitvoeren. Het is aan de netbeheerder om te zorgen
voor voldoende middelen om te kunnen investeren in onderhoud en uitbreiding
van het net. De aandeelhouders van de netbeheerders zijn publieke organisaties
die op een verantwoorde en democratisch gelegitimeerde manier met eventuele
winsten (moeten) omgaan. De winsten moeten dan ook worden beschouwd als publieke
middelen die ter beschikking staan van de publieke aandeelhouders. De inzet
van de winsten staat de aandeelhouder in principe vrij. Maar zij hebben bijvoorbeeld
wel de verantwoordelijkheid om reserveringen te treffen voor investeringen
om de kwaliteit van de netten op peil te houden. Het is gebruikelijk dat een
deel van de winsten hiervoor gebruikt wordt. Een ander deel van de winsten
wordt als dividend uitgekeerd aan de aandeelhouders. In dit verband acht ik
het van belang om de verantwoordelijkheden van aandeelhouders verdergaand
te expliciteren. Daarbij denk ik aan een vangnetconstructie. Indien de netbeheerder
over onvoldoende middelen beschikt om aan zijn publieke taken te voldoen,
zal de netbeheerder verplicht worden om een voorziening te treffen. De wetswijziging
hiervoor heb ik in voorbereiding en zal als onderdeel van een nota van wijziging
bij het wetsvoorstel tot wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet (Kamerstukken
II 2008–2009, 31 904) aan uw Kamer gestuurd worden. Het is niet
mogelijk om exact aan te geven waaraan de winsten tot nu toe zijn besteed.
De Rekenkamer is ook niet in staat geweest om dit te achterhalen.35 en 47Deelt u de mening dat de oorspronkelijke waardering
van de netten niet adequaat is uitgevoerd? Wat bent u van plan te doen aan
het probleem dat de Algemene Rekenkamer constateert dat de waardering van
de assets van de netbeheerder op subjectieve wijze tot stand gekomen is, waardoor
deze waardering, ook in de toekomst, zeer sterk in het nadeel doorwerkt
van de tarieven van consumenten en zakelijke afnemers? Hoe kan op objectieve
wijze een waardering van de netwerken tot stand gebracht worden die de consument
adequate bescherming tegen te hoge tarieven biedt?Hoe gaat u er zorg voor dragen dat eventueel ingrijpen
in de toekomst op objectieve criteria zal plaatsvinden?De Algemene Rekenkamer verwijst in het rapport naar «objectieve
criteria». Voor de waardering van de netten bestaat niet één,
unieke en onomstotelijke methode. Waardering van de netten is afhankelijk
van meerdere factoren en zal altijd tot op zekere hoogte arbitrair zijn. Ook
de «Commissie publiek aandeelhouderschap energiebedrijven» constateerde
dat er geen uniforme waarderingsmethode is voor de netwerken. Juist om die
reden heb ik aangegeven om bij het instellen van een onderzoeksgroep in verband
met de herverkaveling van de netten (zie mijn antwoord op vraag 16) ook aandacht
te besteden aan een uniforme waarderingsgrondslag. Zoals ik in mijn reactie
op het rapport van de Algemene Rekenkamer heb aangegeven, vind ik heroverweging
van de waardering op dit moment niet gewenst (zie pagina 26 van het rapport).
Dit leidt immers tot onzekerheid en dan houdt netbeheerder op met investeren.
Dat is vanuit het oogpunt van voorzieningszekerheid niet gewenst. Overigens
constateer ik dat de Rekenkamer geen uitspraken doet over de hoogte van de
waardering, maar uitsluitend over de wijze waarop die waardering tot stand
is gekomen.De Nederlandse afnemer is op een goede en grondige manier beschermd tegen
te hoge tarieven. De transporttarieven in Nederland behoren tot de laagste
in Europa, terwijl de kwaliteit van de Nederlandse netten tot de hoogste behoort.In mijn reactie op het rapport heb ik voorts gemeld dat ik de resultaten
van het NMa-onderzoek naar investeringen met belangstelling tegemoet zie.
Deze resultaten zouden aanvullende gegevens kunnen bevatten, op grond waarvan
mogelijk aanpassingen in de regulering wenselijk zijn. Ik wacht dan ook de
uitkomsten en vervolgacties van de NMa af.36, 46 en 63De waardering van de netwerken van de landelijke gasnetbeheerder
voldoet niet aan de eisen, de uitkomst lijkt mede bepaald te zijn geweest
door een belangenafweging. Kunt u toelichten welke afweging dit is geweest?Hoe denkt u de nog zeer lange doorwerking en risicovolle
precedentwerking van uw diepe ingrijpen in het reguleringskader te kunnen
corrigeren?Welke argumentatie hanteert u om te verklaren dat u
heeft ingegrepen in het reguleringskader, terwijl dit langdurig nadelige effecten
heeft op de tarieven die afnemers betalen?De gestandaardiseerde activawaarde (GAW) van het netwerk van de landelijk
gasnetbeheerder, die de NMa moet hanteren bij de vaststelling van de transporttarieven,
heb ik vastgelegd in een beleidsregel voor gastransport (Stcrt. 11 juli
2008, 132, p. 15). In de toelichting bij de beleidsregel en in de debatten
met de Tweede Kamer over deze beleidsregel heb ik aangegeven welke afweging
ik heb gemaakt. Dit is de afweging geweest tussen voorzieningszekerheid en
consumentenbescherming. Aan de ene kant moet er in de tarieven voldoende ruimte
zijn om uitbreidingsinvesteringen in het netwerk te doen voor de voorzieningszekerheid.
Aan de andere kant moeten aangeslotenen op het gasnetwerk beschermd worden
tegen bovenmatige tariefstijgingen. Daarbij heeft op de achtergrond ook het
belang van de Staat als aandeelhouder gespeeld. Ik heb hierbij
doelbewust gekeken of de beleidsregel niet zou leiden tot een stijging van
de inkomsten van de Staat uit het bestaande net.In het geval van GTS heb ik helder aangegeven dat ik vond dat dit een
politieke afweging betrof. De Energiekamer is van mening dat zij strikt gezien
niet de bevoegdheid heeft om voorzieningszekerheid te betrekken bij haar tariefregulering.
De bevoegdheden van de Energiekamer zijn primair gericht op efficiency en
kwaliteitsbeleid en daarmee bescherming van de consument. Om die reden heb
ik het initiatief genomen om een kader te schetsen waarmee de Energiekamer
rekening dient te houden bij de vaststelling van de tarieven voor GTS. In
dat kader is een afweging gemaakt en een evenwicht gevonden tussen voorzieningszekerheid
en consumentenbescherming. Dat was de kern van de ingreep in de regulering.
Voor de uitgebreide argumentatie verwijs ik naar mijn brief van 29 maart
2007 (Kamerstukken II 2006–2007, 29 023, nr. 37) en de verslagen
van de overleggen met uw Kamer op 26 juni en 1 juli 2008 (Kamerstukken
II 2007–2008, 29 023, nr. 61 resp. Handelingen II 2007–2008,
nr. 103, pag. 7418–7419). Ik heb hierbij het consumentenbelang nadrukkelijk
betrokken en het effect op de tarieven zo gering mogelijk gehouden. Ik zie
geen enkele noodzaak om iets te corrigeren.37Wie hebben u in de discussie over de Splitsingwet geadviseerd
over de waarde van de netwerken en een mogelijke daling daarvan door de splitsing?
Bent u voornemens de, in antwoord op de vorige vraag, genoemde personen en
organisaties opnieuw om advies te vragen?Bij de waarde van de netwerken moet onderscheid worden gemaakt tussen
de waarde die de NMa hanteert bij het vaststellen van de tarieven (de Gestandaardiseerde
Activa Waarde/GAW) en de waarde die energiebedrijven er zelf aan toekennen,
bijvoorbeeld bij overdracht van netwerken en in hun financiële verslaglegging.
Voor de GAW heeft splitsing geen gevolgen en externe advisering daarover is
niet dan ook niet aan de orde. Wat betreft de waarde die bedrijven hanteren
is het aan bedrijven zelf om die waarde te bepalen, overigens binnen de grenzen
van een verantwoorde en consistente boekhouding en met controle door onafhankelijke
accountants. Bij de beoordeling van de splitsingsplannen zal ik er zelf ook
kritisch op toezien dat wordt uitgegaan van een bedrijfseconomisch verantwoorde
waardering van de netwerken. Daarbij laat ik mij adviseren door de NMa en
door het financieel adviesbureau Orchard Finance Consultancy.38 en 55Wanneer u de netwerken zou willen herijken, bent u
dan voornemens consequenties aan deze herijking te verbinden? Zo ja, welke
consequenties?Waarom sluit u op voorhand uit dat een investeringsonderzoek
van de NMa gevolgen zou kunnen hebben voor de waardering van de netwerkactiva?
Wat is het belang van de eindafnemers van deze «stugge» houding?Ik heb in mijn reactie op het rapport aangegeven dat ik op grond van het
onderzoek van de Algemene Rekenkamer een heroverweging van de waarde van de
netten op dit moment niet zinvol en niet wenselijk acht (zie ook mijn antwoord
op vraag 35). De resultaten van het NMa-onderzoek naar investeringen kunnen
echter aanvullende gegevens bevatten, op grond waarvan mogelijk aanpassingen
in de regulering wenselijk zijn. Ik wacht dan ook de uitkomsten en vervolgacties
van de NMa af. Hiermee sluit ik dus op voorhand niets uit. 39Kunt u in een uitgebreide analyse aangeven welke partijen,
zoals de Staat, lagere overheden, regionale netbeheerders, landelijke netbeheerders
en consumenten een financieel of ander belang hebben bij de tarieven voor
onderscheidenlijk het landelijk gastransport, landelijk elektriciteitstransport,
regionaal gastransport en regionaal elektriciteitstransport? Kunt u in een
uitgebreide juridische analyse toelichten of de rol van de Staat, die onder
meer aandeelhouder is, bij de regulering van de landelijke netbeheertarieven
wel is toegestaan gezien de eis in de desbetreffende EU-richtlijnen dat regelgevende
instanties onafhankelijk dienen te zijn van de belangen in de elektriciteit-
en gassector?In hoofdlijnen zijn er twee categorieën van partijen die direct belang
hebben bij de nettarieven, te weten de gebruikers van de netten (afnemers
en producenten) die deze tarieven betalen, en de beheerders van de netten
die de tarieven ontvangen. Daarnaast hebben de eigenaren en aandeelhouders
van de netbeheerders (of van de netwerkbedrijven waar de netbeheerders onderdeel
van zijn) onder meer belang bij de winsten uit deze bedrijven. Zij ontvangen
dividend als de financiële positie dit toelaat. Deze partijen hebben
dus indirect belang bij de nettarieven, omdat de tarieven in belangrijke mate
bepalend zijn voor het rendement op eigen vermogen van de netbeheerders en
de mogelijkheden om hun investering terug te kunnen verdienen. Voor de landelijke
netbeheerders elektriciteit en gas geldt dat de staat enig aandeelhouder is;
de aandelen van de regionale netbeheerders elektriciteit en gas zijn in bezit
van provincies en gemeenten. Voor de volledigheid verwijs ik naar de brief
van 24 april 2009 van de minister van Financiën over de publieke
belangen van staatsdeelnemingen.In het antwoord op vraag 49 heb ik aangegeven dat regulering van de nettarieven
nodig is ter bescherming van netgebruikers. Zoals gesteld in het antwoord
op vraag 48 is de Raad van bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMa) belast met de uitvoering van de tariefregulering. De Raad van Bestuur
van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) is een zelfstandig bestuursorgaan
(ZBO) en voert haar reguleringstaken derhalve zelfstandig en onafhankelijk
uit. Zij doet dat binnen de generieke kaders die de Elektriciteitswet 1998
en de Gaswet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving stellen. Aandeelhouders
in de netwerkbedrijven c.q. in de netbeheerders hebben geen rol in de tariefregulering.
Ten aanzien van afzonderlijke besluiten heeft de minister van Economische
Zaken geen individuele instructiebevoegdheid.Ten aanzien van het tweede gedeelte van uw vraag wil ik er allereerst
geen enkel misverstand over laten bestaan dat de NMa verantwoordelijk is voor
het vaststellen van de tarieven. Dat is vastgelegd in nationale regelgeving –
de Europese richtlijnen verplichten daar overigens niet toe. Het valt vervolgens
binnen mijn krachtens wet toegekende bevoegdheden om het kader te creëren
waarbinnen die verantwoordelijkheid vorm krijgt.Wellicht ten overvloede zou ik hier willen opmerken dat de terminologie
in de Europese richtlijnen tot verwarring kan leiden. Daar wordt immers gesproken
van regulators of «regelgevende instanties» en deze termen lijken
te suggereren dat de regelgevende instanties de regels stellen ten aanzien
van de regulering van de netbeheerders. Dat is een onjuist interpretatie.
De wetgever stelt immers de kaderstellende regels vast en daarbij zijn enkele
wetgevende bevoegdheden naar de lagere wetgever gedelegeerd. Voor zover ik
dergelijke kaderstellende regels maak, ben ik geen regulator in de zin van
de richtlijn en de in die richtlijnen genoemde onafhankelijkheidseis is dan
ook niet aan de orde. Dat neemt niet weg dat ik Europeesrechtelijk gezien eveneens bevoegd ben
om regels te stellen die invloed hebben op de methode van regulering van tarieven,
die verschuldigd zijn voor het gebruik van de landelijke netwerken. Artikel
23 van de geldende, tweede elektriciteitsrichtlijn, dat vergelijkbaar is met
artikel 25 van de tweede gasrichtlijn, bepaalt expliciet dat er meerdere regulators
kunnen zijn. Het artikel laat het aan de lidstaten over om deze regelgevende
instanties aan te wijzen. Dat kunnen er meer dan één zijn en
ook kunnen goedkeurende of vaststellende bevoegdheden worden toegekend aan
andere relevante instanties. Hier geldt de onafhankelijkheidseis wel, maar
deze eis dient te worden bezien in relatie tot de Europeesrechtelijk erkende
institutionele autonomie van lidstaten en tot de vrijheid die lidstaten gelaten
wordt om eigendom van of zeggenschap over activiteiten te hebben. Dat heeft
het Hof van Justitie van de EG in zijn arrest van 6 maart 2008 –
zaak C-82/07 – onlangs bevestigd. In deze zaak geeft het Hof expliciet
aan dat de kaderrichtlijn zich niet verzet tegen de situatie dat de lidstaten
de eigendom of zeggenschap over telecomaanbieders of hun netwerken behouden.
In dergelijke omstandigheden dienen de lidstaten er wel voor te zorgen dat
er een daadwerkelijke structurele scheiding is tussen de regelgevende functies
en de met eigendom of zeggenschap verband houdende activiteiten. Het Hof geeft
daarbij niet aan op welke wijze dit dient te geschieden. Er is daarbij dus
een zekere vrijheid van de lidstaten, mits het doel van de kaderrichtlijn
wordt nagekomen. Door de met eigendom of zeggenschap verband houdende activiteiten
bij de Minister van Financiën onder te brengen en eventuele reguleringstaken
bij de Minister van Economische Zaken is er voldoende scheiding aangebracht.40Hoe verhoudt de conclusie dat het huidige stelsel landelijke
netbeheerders onvoldoende ruimte en zekerheid biedt voor omvangrijke investeringen
zich tot de investeringen die landelijke netbeheerders de afgelopen jaar feitelijk
hebben gedaan? Is vastgesteld dat deze te laag zijn? Welke risico’s
lopen de afnemers?In mijn antwoord op vraag 2 heb ik aangegeven dat de NMa geen empirische
bewijzen heeft dat er sprake is van onderinvesteringen. In dat antwoord ben
ik ook ingegaan op het doel van het investeringsonderzoek van de NMa. Dit
onderzoek richt zich mede op de vervangingsinvesteringen van TenneT en de
vraag of deze door het reguleringskader in negatieve zin worden beïnvloed.
Omdat dit onderzoek nog loopt, kan ik niet vooruitlopen op de uitkomsten daarvan.
Voor de beoordeling van grootschalige uitbreidingsinvesteringen stel ik voor
het huidige wettelijk kader te wijzigen. Zie hiervoor het antwoord op vraag
15.41Deelt u de mening dat het uiteindelijk aan de politiek,
dus aan kabinet en parlement, is om een eindoordeel te vellen over de weging
van de diverse publieke belangen? En dat hiervan ook sprake is geweest met
betrekking tot Gas Transport Services (GTS) in 2006–2007, voor wat betreft
de weging tussen het afnemersbelang en het belang van uitbreidingsinvesteringen?
Is het waar dat hier de gebruikelijke democratische besluitvorming gevolgd
is? Zo nee, waar ging het mis voor wat betreft de weging van de verschillende
publieke belangen? Is het echt nodig om deze publieke belangenafweging middels
een «visie» nog verder te institutionaliseren, afgezien van al
bestaande wet- en regelgeving? Is het niet juist zo dat publiek eigendom het
grote voordeel heeft dat de politiek niet een vooraf in beton gegeten «visie»
hoeft te hebben, maar met behulp van voortschrijdend inzicht steeds kan bijsturen?
En dat publiek eigendom op die manier ook noodzakelijke ad hoc afwegingen
mogelijk maakt? In het geval van GTS heb ik helder aangegeven dat ik vond dat dit een
politieke afweging betrof. De Energiekamer is van mening dat zij strikt gezien
niet de bevoegdheid heeft om voorzieningszekerheid te betrekken bij haar tariefregulering.
De bevoegdheden van de Energiekamer zijn primair gericht op efficiency en
kwaliteitsbeleid en daarmee bescherming van de consument. Om die reden heb
ik het initiatief genomen om een kader te schetsen, waarmee de Energiekamer
rekening dient te houden bij de vaststelling van de tarieven voor GTS. In
dat kader is een afweging gemaakt en een evenwicht gevonden tussen voorzieningszekerheid
en consumentenbescherming. Oorspronkelijk zou dit kader vorm krijgen in een
wijziging van de ministeriële regeling tariefstructuren en voorwaarden
gas, die een verplichte voorhangprocedure bij uw Kamer kent. Voor een beleidsregel
is voorhang in principe niet nodig, maar gezien het belang van de politieke
afweging en de eerdere voorziene voorhang van de MR, heb ik gekozen om ook
de beleidsregel aan uw Kamer aan te bieden voordat ik tot publicatie over
zou gaan. Hierover zijn op 26 juni en 1 juli 2008 (Kamerstukken
II 2007–2008, 29 023, nr. 61 resp. Handelingen
II 2007–2008, nr. 103, pag. 7418–7419) debatten gevoerd
in de Tweede Kamer, waarna de beleidsregel is goedgekeurd en gepubliceerd.Voor de vragen over de visie op tariefregulering verwijs ik naar mijn
antwoord op vraag 42.42Neemt u de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer over
door, naast het Energierapport, een duidelijke visie op de tariefregulering
te ontwikkelen? Zo ja, hoe en binnen welke termijn gaat u dit vormgeven? Zo
neen, waarom niet?Ik deel de mening dat de regulering gebaseerd hoort te zijn op een visie.
Ik neem echter afstand van de suggestie van de Algemene Rekenkamer dat daarvan
op dit moment geen sprake zou zijn. Ik heb in het Energierapport wel aangegeven
dat het tijd is om de bestaande visie te heroverwegen, omdat de huidige regulering
wellicht niet voldoende ruimte biedt om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen
rondom duurzaamheid en voorzieningszekerheid. Daarom voer ik momenteel een
fundamentele beoordeling uit van de toekomstbestendigheid van het reguleringskader
voor het netbeheer elektriciteit en gas. Het rapport van de Algemene Rekenkamer
levert daar een nuttige bijdrage aan en ik zal het vanzelfsprekend betrekken
bij deze beoordeling. Dit geldt ook voor het advies over het te voeren beleid
op het gebied van de energie-infrastructuur, waar de Algemene Energie Raad
momenteel op mijn verzoek aan werkt en de visie op de regulering die de NMa
onlangs heeft gepubliceerd. Ik verwacht u rond de jaarwisseling te kunnen
berichten over de aanpassingen in het reguleringskader, die ik nodig acht
in het licht van de eisen waar de netten in de toekomst aan zullen moeten
voldoen. In 2010 werk ik dit vervolgens verder uit, onder andere in de vorm
van voorstellen voor wijziging van de relevante regelgeving.43Is het waar dat meerjarige contracten niet gesloten
kunnen worden door de landelijke netbeheerders, omdat er een jaarlijks tariefbesluit
is?De huidige wet verplicht de NMa om jaarlijks tarieven voor alle afnemers
vast te stellen. Deze jaarlijkse tariefbesluiten brengen met zich mee dat
het geldende transporttarief jaarlijks wijzigt. GTS moet zich aan de in het
tariefbesluit neergelegde tarieven houden. Dat betekent dat er geen meerjarige
tariefafspraken in contracten opgenomen kunnen worden. Er worden nu al wel
meerjarige contracten voor transport (volume) gesloten, maar die bevatten
geen meerjarige tarieven. 44Is het waar dat het reguleringskader van de landelijke
netbeheerders een belangrijke systeemfout bevat, in de zin dat pas ná
het doen van investeringen de Energiekamer bekend maakt in hoeverre deze in
de transporttarieven meegenomen kunnen worden? Is het waar dat dit kan leiden
tot onderinvesteringen?De in de vraag beschreven situatie is de procedure zoals die geldt voor
uitbreidingsinvesteringen. Voor vervangingsinvesteringen krijgen landelijke
en regionale netbeheerders een vergoeding via de reguleringssystematiek van
de NMa.Het knelpunt in de huidige regulering heb ik in mijn brief van 29 maart
2007 (Kamerstukken II 2006–2007, 29 023, nr. 37) aan de orde gesteld.
Op dit moment krijgt de netbeheerder pas na ingebruikname van de investering
duidelijkheid over opname van de investering in de tarieven. In het wetsvoorstel
voor wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet, dat eind maart aan uw
Kamer is aangeboden, wordt dit probleem opgelost door netbeheerders eerder
zekerheid te geven over de mogelijkheid om hun investering in de tarieven
terug te kunnen verdienen. Zie voor toelichting op deze maatregel het antwoord
op vraag 15. Voor onderinvesteringen verwijs ik naar het antwoord op vraag
2.45Kunt u een omschrijving geven van de van oudsher sterke
gevestigde belangen in de energiesector?De energiesector is sinds begin jaren negentig sterk gewijzigd door een
totaal nieuwe ordening. De sector is geliberaliseerd. Stapsgewijs is en wordt
het netbeheer losgemaakt van de productie, handel en levering van energie.
Van oudsher was de sector centraal geleid met een beperkt aantal grote partijen,
die in vergelijking tot de huidige situatie relatief veel vrijheid hadden.
Naast de introductie van marktwerking kregen deze partijen ook te maken met
een toezichthouder en regulering. Deze ontwikkeling heeft ertoe geleid dat
er meer ruimte is ontstaan voor andere belangen naast die van de oude gevestigde
partijen.48Hoe wilt u de onafhankelijkheid van de NMa verankeren?De onafhankelijkheid van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) is
reeds verankerd in wet- en regelgeving. De Raad van Bestuur van de NMa is
een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO); dat brengt mee dat de Raad zelf verantwoordelijkheid
draagt voor de besluiten die hij neemt ter uitvoering van zijn wettelijke
taken. Tot die taken behoort op grond van de Gaswet en de Elektriciteitswet
1998 ook de tariefregulering. De Raad voert zijn reguleringstaken derhalve
zelfstandig en onafhankelijk uit. Hij doet dat binnen de kaders die de genoemde
wetten en de bijbehorende uitvoeringsregels in generieke zin stellen. Ten
aanzien van afzonderlijke besluiten van de NMa heeft de minister van Economische
Zaken geen individuele instructiebevoegdheid. De verantwoordelijkheid voor
het mededingingsbeleid enerzijds en de uitvoering daarvan door de NMa anderzijds
zijn daarmee scherp gescheiden. In het rapport «Toezicht op de mededinging
door de NMa» (Kamerstukken II 2006–2007, 31 055, nrs. 1–2)
concludeert de Algemene Rekenkamer ook dat de onafhankelijkheid van de NMa
in opzet en in praktijk gewaarborgd is.49Wat is het doel van de regulering van de netbeheertarieven,
zowel landelijk als regionaal en zowel voor elektriciteit en gas? De elektriciteits- en gasnetten zijn een monopolie. Zonder tariefregulering
zouden netbeheerders als gevolg daarvan onredelijke tarieven (en voorwaarden)
kunnen stellen aan de netgebruikers. Om dat te voorkomen voorzien de Elektriciteitswet
1998 en de Gaswet in regulering van de netbeheertarieven. Kort samengevat
is het doel van de regulering van netbeheerders: het garanderen van een energievoorziening
tegen een goede prijs/kwaliteitverhouding voor de netgebruikers. Daarbij is
de tariefregulering zodanig ingericht dat deze de netbeheerders aanzet om
de doelmatigheid van het netbeheer steeds verder te verbeteren. Bovendien
bevat de tariefregulering financiële prikkels ter bevordering van de
leveringszekerheid en de kwaliteit van het transport.50U heeft een aanpassing van de Gas- en Elektriciteitswet
ingezet om aanmerkelijk investeringen te doen in de netten, worden eventuele
winsten van netbeheerders hier ook voor aangewend? Waarom wel of niet?Het wetsvoorstel voorziet in een nieuwe procedure voor alle uitbreidingsinvesteringen
van alle netbeheerders. Dat is een verschil ten opzichte van «aanmerkelijke
investeringen», die volgens de huidige regelgeving beperkt zijn tot
uitbreidingen die zowel aanmerkelijk als uitzonderlijk zijn. Er zijn slechts
weinig investeringen geweest die voldeden aan alle criteria en dat vormt een
drempel om te investeren. In het wetsvoorstel (Kamerstukken II 2008–2009,
31 904) is opgenomen dat artikel 81c, lid 2 Gaswet en artikel 41b, lid
2 Elektriciteitswet komen te vervallen.Het wetsvoorstel zegt niets over de financiering van de investeringen,
maar richt zich uitsluitend op de mogelijkheid om de investering terug te
kunnen verdienen via de tarieven. Het staat netbeheerders en aandeelhouders
vrij om winsten in te zetten voor de financiering van de investeringen. Maar
ze kunnen bijvoorbeeld ook via een lening financiering regelen.51Welk advies heeft de NMa aan u uitgebracht betreffende
de investering in de gasrotonde? Heeft de NMa aangegeven dat een tariefsverhoging
niet noodzakelijk was?De NMa heeft mij via een toets op de beleidsregel voor gastransport geadviseerd.
Deze toets heb ik ten tijde van de behandeling van de beleidsregel in uw Kamer
openbaar gemaakt. Daarin stelt de NMa dat tariefsverhoging niet nodig is.
Ik heb tijdens de behandeling op 26 juni 2008 (Kamerstukken II 2007–2008,
29 023, nr. 61) aan uw Kamer gemeld dat de NMa uitsluitend oordeelde
vanuit het belang van bescherming van de consument en niet in staat was om
de bredere afweging te maken ten aanzien van voorzieningszekerheid. Die afweging
heb ik wel gemaakt met als gevolg dat een lichte tariefsverhoging noodzakelijk
is (maximaal € 4 per huishouden). Ik verwijs voor de volledigheid naar
het verslag van de Kamerdebatten op 26 juni en 1 juli 2008 (Kamerstukken
II 2007–2008, 29 023, nr. 61 resp. Handelingen
II 2007–2008, nr. 103, pag. 7418–7419), waarin uitgebreid
is ingegaan op het standpunt van de NMa in deze kwestie.53Wanneer worden de uitkomsten verwacht van het investeringsonderzoek
van de Energiekamer waarin wordt bezien op welke manier de netwerken periodiek
geijkt kunnen worden? De NMa verwacht de uitkomsten van het investeringsonderzoek nog in 2009.
De NMa wil de resultaten van het onderzoek gebruiken bij de totstandkoming
van de besluiten voor de volgende reguleringsperiode, die start per 1-1-2011.
De ontwerpbesluiten voor deze nieuwe periode zullen per 1 maart 2010
gereed moeten zijn. De resultaten van het onderzoek zal ik zoveel mogelijk
betrekken bij de herziening van de regulering. Ik verwacht u rond de jaarwisseling
te kunnen berichten over de aanpassingen in het reguleringskader, die ik nodig
acht in het licht van de eisen waar de netten in de toekomst aan zullen moeten
voldoen. In 2010 werk ik dit vervolgens verder uit, onder andere in de vorm
van voorstellen voor wijziging van de relevante regelgeving.54 en 56Wanneer besluit u of het noodzakelijk is om aan de
NMa te vragen met alternatieve voorstellen te komen om te zorgen dat de berekeningswijze
voldoende wordt aangepast als dit nodig blijkt te zijn? En op welke termijn
moet de NMa met zulke voorstellen komen?Kunt u bevestigen, gelet op het bestaande precedent
van uw ingrijpen in het systeem, dat u de NMa de effecten van de regulering
ook achteraf inzichtelijk zal laten maken voor afnemers?Ik zal de NMa vragen om voor 1 oktober 2009 een voorstel te doen
om de berekening van de besparingen op een tweede manier uit te rekenen. Deze
manier houdt in dat de NMa de tariefeffecten berekent op basis van de daadwerkelijk
door de NMa vastgestelde en door de netbeheerders gehanteerde tarieven.58Bent u voornemens de NMa de bevoegdheid te geven om
x-factoren tussentijds aan te passen, waar zij in haar reactie om vraagt?Ik sta in beginsel positief tegenover veranderingen in wet- en regelgeving,
die de toezichthouder helpen bij het realiseren van de doelen van de regulering.
Op dit moment vind ik het echter nog te vroeg om de NMa de bevoegdheid te
geven om x-factoren tussentijds aan te passen. Daarvoor is een uitgebreidere
afweging van voor- en nadelen nodig. Ik neem dit punt mee bij mijn bredere
visie op de herziening van het reguleringskader59, 60 en 61Waarom bent u in uw reactie op het Rekenkamerrapport
niet ingegaan op de vraag of de belangenafweging waartoe besloten is zich
afdoende verdraagt met de Europese regelgeving? Wilt u dat in antwoord op
deze vragen alsnog uitgebreid doen? Wat zijn de consequenties als de rechter
of Europese Commissie constateert dat Nederland de EU-richtlijnen niet naleeft?
Bent u voornemens om naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer
meer ruimte te laten aan de Energiekamer? Zo nee, waarom niet? Bent u voornemens
om de medewerkers van de NMa, die nu in dienst zijn van het ministerie van
Economische Zaken, evenals de Raad van Bestuur van de NMa, in dienst te laten
treden van de NMa zelf, zodat de onafhankelijkheid van de NMa, en daarmee
de Energiekamer, toeneemt? Zo nee, waarom niet?Waarom bent u in uw reactie op het Rekenkamerrapport
niet ingegaan op een onderdeel van de hoofdconclusie, namelijk of de belangenafweging
waartoe is besloten zich afdoende verdraagt met Europese regelgeving en of
de rolcombinaties van de ministers geen afbreuk doen aan het beoogde effect
van regulering? Kunt u dit alsnog doen? Zo ja op welke termijn? Zo nee, waarom
niet?Kunt u alsnog antwoord geven op de punten zoals door
de Rekenkamer verwoordt in haar slotopmerking? In de gesprekken met de Algemene Rekenkamer, in de toelichting op de beleidsregel,
alsmede in de debatten met de Tweede Kamer, ben ik uitgebreid ingegaan op
de vraag of de belangenafweging zich afdoende verdraagt met de Europese regelgeving.
Ik zal het hier nogmaals toelichten.De eisen met betrekking tot de tarieven voor de toegang tot de netten
zijn opgenomen in artikel 3, eerste lid, eerste alinea, van verordening (EG)
nr. 1775/2005. Deze eisen stellen onder andere dat:– de tarieven of de methoden voor het vaststellen van deze tarieven
door de regelgevende instanties moeten zijn goedgekeurd en gepubliceerd;– de tarieven transparant moeten zijn;– de tarieven moeten rekening houden met de noodzaak van systeemintegriteit
en verbetering ervan;– de tarieven moeten een afspiegeling zijn van de werkelijke kosten,
voor zover deze overeenkomen met die van een efficiënte, structureel
vergelijkbare netbeheerder;– de tarieven moeten transparant zijn;– daarbij wordt tevens gelet op de nodige winst op de investeringen.In artikel 3, eerste lid, derde alinea, van verordening (EG) nr. 1775/2005
wordt expliciet aangegeven dat de tarieven of de methoden voor de berekening
daarvan bevorderlijk moeten zijn voor de efficiënte handel in gas en
voor de concurrentie en tegelijk gericht moeten zijn op het vermijden van
kruissubsidiëring tussen de netgebruikers en op het bieden van stimulansen
voor investeringen en het handhaven of creëren van interoperabele transmissienetten.
De tarieven moeten dus in ieder geval ook het verrichten van investeringen
bevorderen.Ik haal uit deze opsomming drie belangrijke elementen die ook niet los
van elkaar kunnen worden gezien: het element van kostenoriëntatie, de
noodzakelijke investeringsruimte en de redelijke rendementseisen. In de beleidsregel
heb ik aangegeven hoe het belang om te komen tot een tariefstelling die voldoende
ruimte schept voor benodigde investeringen moet worden afgewogen tegen het
belang van de aangeslotenen op het gasnet om beschermd te worden tegen bovenmatige
tariefstijgingen. Door de activawaarde te baseren op de historische kosten,
de noodzakelijke investeringsruimte te bewerkstelligen en door een relatief
laag rendement vast te stellen, heb ik aan de eisen, bedoeld in bovenbedoelde
verordening, voldaan.In het geval dat het Hof van oordeel zou zijn dat de Europese Richtlijnen
niet zijn nageleefd, dan zou hij de betreffende bepalingen buiten werking
stellen. De wetgeving zou hier vervolgens op moeten worden aangepast.Er is geen reden om de verankering van de onafhankelijkheid van de Energiekamer
te wijzigen. In mijn antwoord op vraag 48 heb ik toegelicht dat de onafhankelijkheid
van de NMa, en daarmee van de Energiekamer, reeds is vastgelegd in wet- en
regelgeving. De scheiding tussen het beleid en de uitvoering daarvan, die
ik vorig jaar nog heb aangescherpt (Kamerstukken II 2008–2009, 24 036,
nr. 360), waarborgt dat de Energiekamer het toezicht in individuele gevallen –
tariefregulering daarbij inbegrepen – onafhankelijk en slagvaardig kan
uitvoeren. De minister van Economische Zaken heeft geen bevoegdheden ten aanzien
van individuele besluiten van de Energiekamer.Ik ben dan ook niet voornemens om de medewerkers van de NMa in dienst
te laten treden van de NMa zelf. De medewerkers van de NMa zijn weliswaar
formeel niet in dienst van de NMa, maar in artikel 5a van de Mededingingswet
is bepaald dat zij onder gezag van de Raad staan en slechts aan de Raad verantwoording
afleggen. Voor de onafhankelijkheid van de NMa zou het geen gevolgen
hebben indien de medewerkers formeel in dienst van de NMa zouden treden.62Kunt u helder aangeven hoe het kan zijn dat u de Kamer
heeft toegezegd dat de kosten van cross border lease constructies niet worden
zouden worden doorberekend aan afnemers, terwijl dit wel is gebeurd?Ik heb mijn toezegging aan de Kamer vormgegeven in wijziging van de wet
op dit punt. Daarin is helder vastgelegd dat kosten van cross-border leases
niet in de tarieven van afnemers terecht mogen komen. De toelichting vermeldt
expliciet dat het hier ook kosten betreft die te maken hebben met de overdracht
van de 110 en 150 kV netten aan TenneT. Zoals ik in mijn vorige antwoord heb
aangegeven, heb ik als minister van Economische Zaken geen bevoegdheden ten
aanzien van individuele besluiten van de Energiekamer, zoals het methodebesluit
voor TenneT.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD),
Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Timmer (PvdA), Voorzitter, Irrgang (SP), Jansen
(SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van
der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen
(SP), Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA), De Rouwe (CDA) en Elias (VVD).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Sap (GL), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt
(SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Atsma (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Madlener (PVV), Nicolaï (VVD), Van Dam (PvdA), Gerkens (SP), Thieme
(PvdD), Heerts (PvdA), Uitslag (CDA) en Weekers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31901-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl