Jaarverslagen over het jaar 2003; Jaarverslag van Nationale Schuld (IXA)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29540, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

04-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29540 nr. 18

19-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAandeel in ontvangsten IXA (x € 1000)Aandeel in uitgaven IXA (x € 1000)Inhoudsopgave blz.A. ALGEMEEN1. VOORWOORDOndertekeningLichaam2. DECHARGEVERLENINGVerzoek tot dechargeverlening van de Minister van Financiën
aan de Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.3. LEESWIJZEROpbouw jaarverslagB. BELEIDSVERSLAG4. BELEIDSPRIORITEITEN4.1 Algemeen4.2 Rentekosten in 20034.3 Financieringsbeleid en beleidsprioriteiten 20034.4 Kasbeheer en beleidsprioriteiten 20035. BELEIDSARTIKELEN5.1 Financiering Staatsschuld5.1.1 Algemene beleidsdoelstellingEen efficiënt en effectief beheer van de staatsschuld
en het voorzien in financieringsbehoeften van de Staat door het inlenen en
uitlenen van gelden.5.1.2 Operationele doelstellingen5.1.2.1 Operationele doelstelling 1 Lenen lange geldenLenen van lange gelden tegen zo laag mogelijke kosten
binnen een aanvaardbaar risico.Figuur 1: Schuldportefeuille per aflossingsjaar ultimo
20035.1.2.2 Operationele doelstelling 2 Bevorderen distributie,
promotie, verhandelbaarheid en liquiditeitBevordering van distributie, promotie, verhandelbaarheid
en liquiditeit.Figuur 2: Resultaten DDA naar type beleggerFiguur 3: Resultaten DDA naar geografische spreidingFiguur 4: De ontwikkeling van het aandeel liquide leningen
in de vaste schuld sinds 19995.1.2.3 Operationele doelstelling 3 Lenen en uitlenen
van korte geldenLenen en uitlenen van korte gelden tegen zo laag mogelijke
kosten respectievelijk zo hoog mogelijke opbrengsten binnen een aanvaardbaar
risico.5.1.2.4 Internationale vergelijkingFiguur 5: 10-Jaars rente van verschillende EMU-landen
ten opzichte van Duitsland in 20035.1.3 Budgettaire gevolgen van beleid5.2 Kasbeheer5.2.1 Algemene beleidsdoelstellingHet optimaliseren van het kasbeheer van het Rijk en van
de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd.5.2.2 Operationele doelstellingenOperationele doelstelling 1: Doelmatige inrichting van
het kasbeheer.Operationele doelstelling 2: Betrouwbare en efficiënte
infrastructuur voor afwikkeling betalingsverkeer5.2.3 Budgettaire gevolgen van beleid6. NIET-BELEIDSARTIKEL6.1 Nominaal en onvoorzienC. JAARREKENING7. VERANTWOORDINGSSTAAT VAN NATIONALE SCHULD8. FINANCIËLE TOELICHTING BIJ DE VERANTWOORDINGSTAAT8.1 Toelichting bij de beleidsartikelen8.1.1 Budgettaire gevolgen Artikel 1 Financiering StaatsschuldProgramma-uitgavenRentelasten schuldAflossing vaste schuldUitgaven voortijdige beëindigingApparaatsuitgavenProgramma-ontvangstenRentebaten schuldUitgifte vaste schuldOntvangsten voortijdige beëindigingMutatie in vlottende schuldApparaatsontvangsten8.1.2 Budgettaire gevolgen Artikel 2 KasbeheerToelichting op de budgettaire gevolgen van beleidRentelasten en -batenOnderverdeling rentelasten interne schuldverhoudingen
(€ 1 399 mln.)Onderverdeling rentebaten interne schuldverhoudingen (€ 357
mln.)Mutaties in rekening-courant en deposito'sVerstrekte leningen en ontvangen aflossingenUitgavenRente baten-lastendienstenRente RWT's en derdenRente sociale fondsenRente AOW-spaarfondsRente FESOverige rentelastenMutaties in rekening-courant en deposito'sVerstrekte leningenOntvangstenRente baten-lastendienstenRente RWT's en derdenRente FMS-accountMutaties in rekening-courant en deposito'sVerstrekte aflossingen8.2 Toelichting bij het niet-beleidsartikel8.2.1 Artikel 3 nominaal en onvoorzien9. SALDIBALANSNATIONALE SCHULD (IXA)SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2003 (bedragen x € 1000)9.1 Toelichting op de saldibalansAlgemene ToelichtingSpecifieke toelichting3. Liquide middelen.4. Rekening-courant RIC.5. Uitgaven buiten begrotingsverband.6. Ontvangsten buiten begrotingsverband.7. Extra comptabele vorderingen9. Extra comptabele vaste schuld.9. Extra comptabele vlottende schuld.9. Extra comptabele schuldBIJLAGE 1VERDIEPINGSBIJLAGEArt.1 Financiering StaatsschuldVerdiepingsbijlage: budgettaire geschiedenis 2003Art. 2 KasbeheerVerdiepingsbijlage: budgettaire geschiedenis 2003BIJLAGE 2BEGRIPPENLIJSTAgioAmortisatieBasispuntBaten-lastendienstBenchmarkleningBuy- en sellbacktransactieCall- en call-fixe leningenCashflow-at-riskClearing and settlementDisagioDiscontoDTC-marktstelselDuration of Macauley durationDutch State Loans (DSL's)Dutch Treasury Certificates (DTC's)Eonia-swapEMU-saldoEMU-schuldFinancieringsbehoefte van het RijkFinancieringstekort of -overschot van het Rijk (feitelijk)Geïntegreerd middelenbeheerGevestigde SchuldLiquiditeitMacauley durationModified durationMTS AmsterdamNationale schuldPrimaire marktPrimary DealersRechtspersoon met een Wettelijke Taak (RWT)Rekening-courantRekenrenteRenteswapRepofaciliteitSchatkistsaldoSecundaire marktSell- en buybacktransactieSingle Market SpecialistsSpreadStaatsschuldSwapcurveTenderToonbankuitgifteVaste of gevestigde schuldVlottende schuldYieldcurve
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29540Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 151 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 540Jaarverslagen over het jaar 2003nr. 18JAARVERSLAG VAN NATIONALE SCHULD (IXA)Aangeboden 19 mei 2004Aandeel in ontvangsten IXA (x € 1000)Aandeel in uitgaven IXA (x € 1000)Inhoudsopgave blz.AAlgemeen61Voorwoord62Dechargeverlening73Leeswijzer9   BBeleidsverslag104Beleidsprioriteiten105Beleidsartikelen165.1Financiering Staatsschuld165.2Kasbeheer256Niet-beleidsartikel316.1Nominaal en onvoorzien31   CJaarrekening327Verantwoordingsstaat van Nationale
Schuld328Financiële toelichting bij de
verantwoordingsstaat338.1Toelichting bij de beleidsartikelen338.2Toelichting bij het niet-beleidsartikel439Saldibalans449.1Toelichting bij de saldibalans44   Bijlage 1Verdiepingsbijlage47Bijlage 2Begrippenlijst48A. ALGEMEEN1. VOORWOORDDe cijfers in het jaarverslag IXA 2003 geven reden tot zorg. De staatsschuld
passeerde in 2003 de grens van € 200 mld. Als percentage van het
BBP steeg de EMU-schuld, waarvan de staatsschuld het grootste deel uitmaakt,
voor het eerst in jaren (tot ruim 55%), maar door de sterke daling die tot
vorig jaar werd gerealiseerd, scoort Nederland hiermee nog steeds beduidend
beter dan het gemiddelde van de eurozone (70%).De toeneming van de schuld die in 2003 plaatsvond, is groter dan in de
begroting was geraamd. Dit weerspiegelt de tegenvallende economische ontwikkeling
die Europa en in het bijzonder Nederland ondervinden. Een lichtpuntje is dat
de ECB dankzij meevallende prijsontwikkelingen in de Eurozone in staat was
haar officiële tarieven, die in hoge mate het renteniveau in de geldmarkt
bepalen, te verlagen tot 2%.Ook in de kapitaalmarkt, waarin leningen met looptijden van langer dan
1 jaar worden geplaatst, ontstond gedurende een groot deel van 2003 een dalende
trend in rentetarieven. Tegen het einde van het jaar was de lange rente weer
terug op het beginniveau van 2003, circa 4 1/4% voor een tienjaars lening.
Deze renteontwikkelingen zorgden er mede voor dat de totale rentekosten, ondanks
de hogere schuld, iets lager uitkwamen dan in de begroting 2003 was geraamd.
Daarnaast hanteert de Staat een risicomanagementkader dat ervoor zorgt dat
in jaren van rentestijging de desbetreffende budgettaire tegenvallers binnen
aanvaardbare marges blijven.Aangaande het geïntegreerd middelenbeheer is van belang dat het wetsvoorstel
voor uitbreiding hiervan in 2003 door de Eerste Kamer is aanvaard. Hierdoor
zullen de aan de rijksoverheid gelieerde instellingen, waarvan een aantal
in 2003 en eerdere jaren reeds op vrijwillige basis deelnam aan geïntegreerd
middelenbeheer, hun publieke liquide middelen rentedragend gaan aanhouden
bij het Rijk, terwijl tevens leningen mogelijk zijn. Het jaarverslag beschrijft
de vorderingen en voordelen in meer detail.De Minister van Financiën,G. Zalm2. DECHARGEVERLENINGVerzoek tot dechargeverlening van de Minister van Financiën
aan de Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Financiën
decharge te verlenen over het in het jaar 2003 gevoerde financiële beheer
met betrekking tot de uitvoering van de begroting van Nationale Schuld en
met betrekking tot het financieel beheer over de centrale kassen van 's Rijks
schatkist.Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld
van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:a. het gevoerde financieel en materieelbeheer;b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;c. de financiële informatie in het jaarverslag;d. de saldibalans;e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;van Nationale Schuld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer
aan de Staten-Generaal aangeboden.Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag
en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende,
wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2003; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden.b. de slotwet van Nationale Schuld over het jaar 2003; de slotwet wordt
als afzonderlijk kamerstuk gepubliceerd.Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen;c. Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2003 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van 's Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk, wordt
separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.d. De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2003 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2003 alsmede met betrekking
tot de Saldibalans van het Rijk over 2003 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.De Minister van Financiën,G. Zalmmede namensde Staatssecretaris van Financiën,J. Wijn3. LEESWIJZERHoe hoog was de staatsschuld, hoeveel rente is hierover betaald? Hebben
we bereikt wat we wilden bereiken? Hebben we gedaan wat we wilden doen? Heeft
het gekost wat het mocht kosten?In het jaarverslag IXA wordt antwoord gegeven op deze en andere vragen.
Per beleidsartikel wordt in dit VBTB-jaarverslag teruggeblikt op de voornemens
uit de begroting 2003. Het jaarverslag IXA is opgebouwd uit 2 beleidsartikelen
en 1 niet-beleidsartikel. Deze beleidsartikelen weerspiegelen het gehele werkterrein
van Nationale Schuld; hieronder vallen in concreto het beheer van de staatsschuld,
het financieringsbeleid en het kasbeleid.De beleidsartikelen 1 en 2 en het niet-beleidsartikel 3 zijn de volgende:1. Financiering Staatsschuld2. Kasbeheer3. Nominaal en onvoorzienOpbouw jaarverslagHet jaarverslag is opgebouwd uit het beleidsverslag en de jaarrekening.In paragraaf 4 (beleidsprioriteiten) van het beleidsverslag wordt teruggeblikt op een selectie van beleidsactiviteiten verricht
in 2003. Waar mogelijk wordt een link gelegd met de voor dit beleid gemaakte
kosten en in een tabel worden de beleidsconclusies overzichtelijk gepresenteerd.
De opbouw van de beleidsartikelen (paragraaf 5) is zoveel mogelijk identiek
om de toegankelijkheid en leesbaarheid van het jaarverslag te optimaliseren.
Elk beleidsartikel bevat een algemene doelstelling, een aantal operationele
doelstellingen en een toelichting hierop. In de toelichting op deze operationele
doelstellingen wordt ingegaan op de vragen «Hebben we bereikt wat we
wilden bereiken?», «Hebben we gedaan wat we wilden doen?»
en «Heeft het gekost wat het mocht kosten?». Deze laatste vraag
is weerspiegeld in de tabel budgettaire gevolgen waarin naast een weergave
van de realisatie in 2002 ook de realisatie in 2003 is afgezet tegen de begroting
(omdat op grond van de comptabiliteitswet 2001 de verplichtingen zijn gelijkgesteld
aan de uitgaven zijn de verplichtingen hierin niet opgenomen). Een nadere
technische toelichting op deze verschillen is in de jaarrekening opgenomen.
In paragraaf 6 komt het niet-beleidsartikel aan bod.In de jaarrekening wordt na de verantwoordingsstaat
(paragraaf 7) in paragraaf 8 nogmaals per begrotingsartikel inzicht gegeven
in de budgettaire gevolgen van beleid, voorzien van een toelichting. Paragraaf
9 bevat de saldibalans en een toelichting daarop. In de verdiepingsbijlage
(bijlage 1) wordt vervolgens door middel van een cijfermatig overzicht per
begrotingsartikel de budgettaire geschiedenis over het jaar 2003 gegeven (ontwerpbegroting,
suppletore begrotingen, realisatie). Afsluitend is een begrippenlijst opgenomen.B. BELEIDSVERSLAG4. BELEIDSPRIORITEITEN4.1 AlgemeenIn dit beleidsverslag wordt eerst ingegaan op de hoogte van de rentekosten
in 2003. Hierbij wordt een vergelijking gemaakt tussen de raming van het bedrag
in de ontwerpbegroting 2003 en de realisatie. Daarna komen de conclusies ten
aanzien van het beleid en de beleidsprioriteiten van 2003 aan bod.4.2 Rentekosten in 2003Eind 2003 bedroeg de staatsschuld € 207 mld. Tijdens het jaar
2003 was de schuld gemiddeld € 202 mld. De rentekosten over de schuld
beliepen in 2003 een bedrag van € 9,8 mrd. De realisatie van de
rentekosten is hiermee lager uitgekomen dan de ten tijde van de ontwerpbegroting
geraamde omvang van € 10,2 mld.Tabel 1: Kerncijfers ontwerpbegroting
en realisaties 2003 (x € 1 mld.) OntwerpbegrotingRealisatieVerschilEMU schuld233,9248,814,9Staatsschuld conform EMU-definitie193,6207,313,7Rentekosten staatsschuld10,29,8– 0,4Rentekosten interne schuldverhoudingen1,31,00,3Om de schuld te financieren werden in 2003 kapitaalmarktleningen met een
looptijd van 3, 5 en 10 jaar aangegaan voor in totaal € 34,2 mld.
Daarnaast werd tijdens het jaar steeds een deel van de schuld met schatkistpapier
«DTC's» gefinancierd, eind 2003 was dit deel gelijk aan € 20,4
mld. De onderstaande tabel geeft inzicht in de opbouw van de financieringsbehoefte.Tabel 2: Dekking van de financieringsbehoefte
van het Rijk in 2003 (x € 1 mld.) RealisatieOntwerpbegrotingVerschilAflossingen23,823,00,8Feitelijk financieringssaldo1– 12,3– 3,4– 8,9Financieringsbehoefte36,226,49,8    Dekking door:   – Kapitaalmarktberoep34,226,47,8– Hoger geldmarktberoep2,002,0Totale dekking36,226,49,81 Inclusief de inleg bij het rijk in het kader van het geïntegreerd
middelenbeheer (artikel 2 Kasbeheer).De tabel laat een verhoging van de financieringsbehoefte zien ten opzichte
van ontwerpbegroting IXA. Dit illustreert dat de economische en budgettaire
situatie sinds midden 2002 is verslechterd. Dit heeft geleid tot een verhoging
van de staatsschuld die voornamelijk voortkomt uit de verslechtering van het
tekort in de tweede helft van 2002 (circa € 4 mld.) en de verslechtering
van het tekort in 2003 (uiteindelijk € 12,3 mld. in plaats van € 3
mld.). De rentekosten zijn echter lager dan ten tijde van de ontwerpbegroting
doordat tegelijkertijd de rente op de Europese kapitaalmarkt aanzienlijk is
gedaald. Ook het risicomanagement1 dat per saldo
resulteerde in een verdere verkorting van de looptijd van de staatsschuld,
heeft geleid tot lagere rentekosten.Door de verdere daling in de economische groei is het financieringstekort
toegenomen van € 3,4 mld. ten tijde van de ontwerpbegroting naar € 12,3
mld. bij jaarverslag 2003. Het hierdoor hoger uitgevallen kapitaalmarktberoep
heeft geleid tot een tegenvaller van € 505 mln. in de rentekosten.
De verslechtering in het financieringssaldo is daarnaast deels opgevangen
door een tijdelijk hoger geldmarktberoep. Doordat de korte rente lager is
dan de lange rente levert dit lagere rentekosten dan wanneer het tekort geheel
zou zijn gefinancierd door middel van het kapitaalmarktberoep. Deze «bufferfunctie»
van de geldmarktfinanciering is een direct gevolg van de herijking van het
risicomanagement in 2002 en maakt de Nederlandse Staat flexibeler in zijn
uitgiftebeleid ten tijde van (grote) fluctuaties in het financieringssaldo.
Dit draagt eveneens bij aan de reputatie van het uitgiftebeleid van de Nederlandse
Staat als transparant en betrouwbaar.Samenhangend met de verslechterde economische situatie heeft de ECB in
2002 en 2003 de rente verlaagd. Het gemiddelde effectief rendement op schatkistpapier
is als gevolg 1,47% lager uitgekomen dan de korte rekenrente bij ontwerpbegroting
2003 van 3,75%. De lange rente is gedurende deze periode eveneens gedaald.
Dit hangt onder andere samen met het feit dat ontwikkelingen op de aandelenmarkten
en onzekerheden schuldpapier relatief aantrekkelijker hebben gemaakt. Dit
resulteerde bijvoorbeeld voor de tienjaarsrente in een laagste waarde rond
3,5% in het midden van 2003. Daarna liep de lange rente, waarschijnlijk mede
door de verwachte economische opleving in de Verenigde Staten en Europa naar
het einde van 2003 op tot circa 4,25% In 2003 zijn de drie leningen uitgegeven
tegen een gemiddeld effectief rendement van 3,44%. Terwijl in de ontwerpbegroting
2003 werd uitgegaan van een rekenrente van 5,10%.De onderstaande tabel geeft een overzicht van de mutaties die sinds de
ontwerpbegroting zijn opgetreden in de rentekosten.Tabel 3: Belangrijkste beleidsmatige
mutaties sinds ontwerpbegroting 2003 (x € 1 mln.) 2003artnr.Stand ontwerpbegroting 2003111 428    Belangrijkste beleidsmatige mutaties  Lange renteswaps– 401Eonia swaps– 381   Overige mutaties  Bijstelling kapitaalmarktberoep5051Bijstelling rekenrente– 5961Bijstelling interne schuldverhoudingen– 2212Overig– 311,2   Stand slotwet 200311 007 1 Stand ontwerpbegroting betreft in deze tabel het saldo van
de programma-uitgaven en -ontvangsten vermeerderd met het saldo van de overige
apparaatsuitgaven en -ontvangsten.In 2003 is er voor € 200 mln. aan lange renteswaps afgesloten
voor de sturing van het renterisico. De inzet van swaps vloeit voort uit het
risicomanagement. Aanvankelijk werd begin 2003 verwacht dat het gewenste risicoprofiel
van de schuld door middel van de inzet van 1 à 2 mld. aan swaps zou
moeten worden gestuurd. Door de budgettaire ontwikkeling werd na een aantal
maanden duidelijk dat het gewenste basisrisicobedrag in 2004 de inzet van
extra swaps niet meer noodzakelijk maakte. De renteswaps dienen dus steeds
in samenhang met de totale portefeuille te worden gezien en vormen daarvan
een integraal onderdeel. Er is in 2003 aanzienlijk minder aan swaps afgesloten
dan in de voorgaande jaren aangezien door de oplopende schuld de gewenste
samenstelling van de portefeuille grotendeels zonder het gebruik van swaps
kon worden gerealiseerd. Bij swaps is het niet de hoofdsom, maar zijn het
de onderliggende rentestromen die tot verplichtingen leiden. De omvang van
de swapportefeuille heeft hierdoor geen invloed op de omvang van de staatsschuld.De kortlopende Eonia renteswaps worden afgesloten in het kader van de
geldmarktbenchmark. Over 2003 is hierop een voordeel van 38 mln. gerealiseerd.
Dit budgettaire voordeel is niet gelijk aan het voordeel zoals dit bepaald
wordt op basis van prestatiemeting (zie 5.1.2.3). Een deel van het budgettaire
voordeel dat is gerealiseerd in 2003 is een direct uitvloeisel van transacties
in 2002. Daarnaast wordt het potentiële voordeel van een deel van de
transacties in 2003 pas gerealiseerd in 2004. Om de prestatiemeting van een
gegeven jaar zo zuiver mogelijk te houden wordt rekening gehouden met de marktwaarde
van de transacties, oftewel het potentiële voordeel of verlies gegeven
de huidige vooruitzichten. Een verdere toelichting van de prestatiemeting
van de geldmarktbenchmark wordt gegeven in beleidsartikel 5.1.2.3.4.3 Financieringsbeleid en beleidsprioriteiten 2003Het financieringsbeleid betreft de regels en gebruiken die de Staat in
acht neemt bij het beheren van de bestaande schuld en het lenen van geld door het uitgeven van nieuwe schuld. Hierbij is het van belang om
nieuwe ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt in acht te nemen en met
een kritische blik naar bestaand beleid te blijven kijken. De belangrijkste
beleidsprioriteiten in de ontwerpbegroting lagen op het gebied van:1. Voortzetting van het beleid gericht op verkorting van de schuld. In
de begroting IXA 2003 is aangegeven dat wordt aangestuurd op een modified
duration van 3,8.2. Implementatie van de uitkomsten uit de herijking van het risicomanagement
2003 – 2006. Hierbij is de samenstelling van de schuldportefeuille van
belang voor het beoogde risicobedrag.3. Evaluatie van de geldmarktpilot die in 2002 is gestart.4. Evaluatie van het sinds 2001 ingezette swapinstrument.De onderstaande tabel laat zien hoe de beleidsprioriteiten vertaald zijn
naar beleidsmatige conclusies en de wijze waarop deze gerealiseerd kunnen
worden.BeleidsprioriteitBeleidsmatige conclusieTe nemen maatregelen/te
ondernemen activiteiten1. Voortzetting van het beleid gericht op verkorting
van de schuld. In de begroting IXA 2003 is aangegeven dat voor eind 2003 wordt
gestuurd op een modified duration van 3,8.In overeenstemming met de uitkomsten van de herijking van het risicomanagement
2003–2006 wordt de modified duration niet langer gehanteerd als richtlijn
voor het risicomanagement. De variabele speelt nog wel een rol als kengetal
voor de staatsschuld.Monitoring van
de modified duration blijft gehandhaafd. Zie de toelichting op operationele
doelstelling 1.2. Herijking van het risicomanagement.
Afhankelijk van de herijking zullen aanvullende maatstaven worden geïntroduceerd.Uit de herijking is het
(basis)risicobedrag naar voren gekomen als meest geschikte variabele voor
aansturing binnen het risicomanagement.Continuering van het beleid waarbij gestuurd wordt op een risicobedrag
van 9% BBP voor het komende jaar. Zie de toelichting op operationele doelstelling
1.3. Evaluatie van de geldmarktpilot die
in 2002 is gestart. Afhankelijk van de uitkomsten wordt in 2003 een prestatieindicator
voor geldmarkttransacties ingevoerd.Op basis van de resultaten uit de evaluatie van de geldmarktpilot
is de prestatiemeting van de geldmarkt doorgevoerd.Prestatiemeting van de geldmarkt op basis van de resultaten
van de geldmarktportefeuille en de Eonia benchmark. Zie de toelichting op
operationele doelstelling 3.4. Evaluatie van het sinds 2001 ingezette swapinstrument.Het gebruik van swaps heeft op een
verantwoorde manier plaatsgevonden en heeft ertoe bijgedragen dat de doelstellingen
die voortvloeien uit het risicomanagement van de Staat gerealiseerd kunnen
worden.Het gebruik van swaps als
instrument binnen het financieringsbeleid zal op periodieke basis geëvalueerd
worden.Hoewel niet aangegeven als beleidsprioriteit in de ontwerpbegroting IXA
2003 heeft de Nederlandse Staat zich in 2003 eveneens toegelegd op de ontwikkeling
van een alternatieve veilingmethode van staatsschuld. Deze nieuwe veilingmethode,
de Dutch Direct Auction (DDA), is bij wijze van proef in juni 2003 toegepast
bij de uitgifte van een nieuwe 5-jarige lening. Zie voor verdere informatie
de toelichting op operationele doelstelling 2.4.4 Kasbeheer en beleidsprioriteiten 2003De rijksoverheid en de aan haar gelieerde instellingen streven ernaar
de hen toegewezen middelen zo efficiënt mogelijk te beheren. Een belangrijk
instrument daartoe is geïntegreerd middelenbeheer. Kenmerk hiervan is
het bundelen van geldstromen van rijksoverheid en instellingen, waarmee zowel een doelmatig als risicoarm kasbeheer mogelijk wordt. Geïntegreerd
middelenbeheer wordt thans toegepast op ministeries, baten-lastendiensten,
begrotingsfondsen (onder andere AOW Spaarfonds), sociale fondsen en een aantal
rechtspersonen met een wettelijke taak.Het voornemen was om met ingang van 2003 geïntegreerd middelenbeheer
uit te breiden tot circa 200 rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's).
De wettelijke grondslag hiervoor lag in het wetsvoorstel «Eerste wijziging
Comptabiliteitswet 2001». Eind 2002 heeft de Eerste Kamer, na de val
van het kabinet Balkenende 1, dit wetsvoorstel controversieel verklaard. Daardoor
is vertraging opgetreden in de uitbreiding van geïntegreerd middelenbeheer.
Op 2 september 2003 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel tot uitbreiding
van geïntegreerd middelenbeheer alsnog aangenomen. Daarbij heeft de Kamer
bedongen dat onderwijsinstellingen in eerste instantie niet verplicht zullen
worden tot deelname. De onderwijsinstellingen krijgen wel de mogelijkheid
op vrijwillige basis aan geïntegreerd middelenbeheer deel te nemen. De
wet aangaande uitbreiding van geïntegreerd middelenbeheer voorziet er
nu in dat circa 90 RWT's bij Algemene Maatregel van Bestuur worden aangewezen
hun publieke liquide middelen in de vorm van rekening-courant en deposito's
rentedragend aan te houden bij het Rijk, terwijl tevens leningen mogelijk
zijn. Daarnaast worden voor RWT's met een kleine financiële omvang regels
gesteld om een risicoarm kasbeheer te waarborgen.Begin 2003 namen 22 RWT's vrijwillig deel aan geïntegreerd middelenbeheer.
In 2003 is het aantal deelnemers uitgebreid tot 38. Met de deelnemers zijn
evaluatiegesprekken gehouden, waaruit blijkt dat RWT's overwegend positief
zijn. Mantelcontracten met commerciële banken, om automatische saldoregulatie
tussen de schatkist en de instellingen mogelijk te maken, zijn aangepast en
uitgebreid. Per eind 2003 waren dergelijke overeenkomsten door het Rijk afgesloten
met bijna alle grootbanken.Naast het geïntegreerd middelenbeheer heeft het kasbeheer betrekking
op het verzorgen van een efficiënte en betrouwbare infrastructuur voor
de rijksoverheid om haar betalingsverkeer af te wikkelen. De per eind 2002
verlengde contracten met de twee huisbankiers van de rijksoverheid lopen op
1 mei 2005 af. Uiterlijk in april 2004 moeten partijen met elkaar gaan overleggen
over een eventuele (laatste) verlenging van de looptijd. Ter voorbereiding
van deze gesprekken is in 2003 gestart met een evaluatie van de dienstverlening
door de huisbanken ING en Rabo. De evaluatie is eind 2003 afgerond.In onderstaande tabel wordt aangegeven hoe beleidsmatig wordt omgegaan
met de verschillen tussen de beleidsmatige intenties en de realisatie van
het beleid.BeleidsprioriteitBeleidsmatige conclusieTe nemen maatregelen/te
ondernemen activiteiten1. Uitbreiding geïntegreerd middelenbeheerDe uitbreiding van geïntegreerd middelenbeheer
naar daarvoor in aanmerking komende rechtspersonen met een wettelijke taak
heeft vertraging opgelopen. Daarnaast hoeven onderwijsinstellingen niet verplicht
deel te nemen.In 2004 zal geïntegreerd
middelenbeheer worden uitgebreid tot circa 90 instellingen, die bij Algemene
Maatregel van Bestuur worden aangewezen tot verplichte deelname.2. Betalingsverkeer rijksoverheidIn 2003 is een evaluatie afgerond van de dienstverlening door
de huisbankiers ter voorbereiding van een eventuele verlenging van de contracten
in 2005.In 2004 wordt overleg gevoerd
met de huisbankiers over de eventuele verlenging van de contracten.5. BELEIDSARTIKELEN5.1 Financiering Staatsschuld5.1.1 Algemene beleidsdoelstellingEen efficiënt en effectief beheer van de staatsschuld
en het voorzien in financieringsbehoeften van de Staat door het inlenen en
uitlenen van gelden.Het financieringsbeleid heeft in 2003 binnen de volgende randvoorwaarden
en aannames plaatsgevonden:1. De financieringsbehoefte in een gegeven jaar is grotendeels uitvloeisel
van het algemene economische beleid en de conjunctuur. De financieringsbehoefte
in een gegeven jaar wordt gedefinieerd als de herfinanciering van in dat jaar
aflopende leningen vermeerderd met het feitelijk tekort of verminderd met
het feitelijk overschot van de Staat.2. Leningen worden aangegaan in euro's.3. Leningen worden aangegaan ten behoeve van de Nederlandse Staat.4. Leningen hebben een vaste looptijd en een vaste couponrente en kennen
geen vervroegde aflossingsclausules.5. Leningen worden aangegaan op zodanige wijze dat de soliditeit van het
beleid is gewaarborgd en de positie van de Nederlandse Staat als eersteklas
debiteur geen schade wordt toegebracht.6. Emissie tegen voor de Staat zo gunstig mogelijke condities is gebaat
bij een brede en actieve markt voor staatsleningen. Dit houdt in dat een groot
aantal partijen Nederlandse staatsleningen (DSL's) vraagt en aanbiedt en dat
prijsvorming tot stand komt zonder dat individuele partijen deze prijsvorming
naar hun hand kunnen zetten. Belemmeringen en obstakels voor het functioneren
van deze markt, zoals complexe, ondoorzichtige producten en (voor buitenlandse
beleggers) ingewikkelde uitgifte- of betalingsprocedures zijn overeenkomstig
dit uitgangspunt negatief.VerantwoordelijkheidResultaat- en in mindere mate systeemverantwoordelijkheidWettelijke grondslagComptabiliteitswet5.1.2 Operationele doelstellingenUit de algemene doelstelling zijn drie operationele doelstellingen afgeleid:1. Het lenen van lange gelden, voor herfinanciering van de bestaande staatsschuld
en de financiering van het tekort, tegen zo laag mogelijke kosten binnen een
aanvaardbaar risico op fluctuaties in de budgettaire rentelasten.2. Het bevorderen van de distributie, promotie, verhandelbaarheid en liquiditeit
in DSL's en DTC's. Gestreefd wordt naar een zo hoog mogelijke concentratie
van de staatsschuld in leningen met een minimale omvang van € 10
mld. en naar een permanente verbetering van de markt voor DSL's en DTC's.3. Het lenen en uitlenen van korte gelden, voor het reguleren van het
dagelijkse schatkistsaldo tussen € 0 en 50 mln., tegen zo laag mogelijke
kosten respectievelijk zo hoog mogelijke opbrengsten binnen een aanvaardbaar
risico.Hieronder worden deze drie operationele doelstellingen nader toegelicht.
Tevens wordt aandacht besteed aan een internationale vergelijking.5.1.2.1 Operationele doelstelling 1 Lenen lange geldenLenen van lange gelden tegen zo laag mogelijke kosten
binnen een aanvaardbaar risico.In overeenstemming met de resultaten van de herijking van het risicomanagement
2003–20061 is er gedurende 2003 gestuurd
op het (basis-) risicobedrag voor 2004. De doelstelling om een modified duration
van 3,8 (bij de rentecurve ultimo 2000) te realiseren is hiermee komen te
vervallen. Gegeven de uitkomst van de herijking blijft de modified duration
echter wel een belangrijk kengetal dat gemonitord zal blijven worden. Het
«risicobedrag» is het bedrag waarvoor in een gegeven begrotingsjaar
de rente zal moeten worden vastgezet. Hoe hoger het risicobedrag, des te groter
de tegenvaller op deze begroting als de rente stijgt. Dit bedrag is opgebouwd
uit twee delen, een basisrisico en een incidenteel risico. Het basisrisico
in een gegeven jaar is gelijk aan de aflossingen van reeds uitgegeven leningen
vermeerderd met de hoofdsom van de swaps waarover de rente opnieuw wordt vastgesteld.
Het incidentele risico wordt bepaald door het tekort en betreft een factor
die niet gestuurd kan worden door het Agentschap.Het aangepaste risicobeleid betekent voornamelijk dat het renterisico
voor de begroting door de tijd zoveel mogelijk constant wordt gehouden. Dit
kan worden bereikt door het bedrag waarover jaarlijks de rente opnieuw wordt
vastgesteld, oftewel het risicobedrag, als percentage van het BBP zoveel mogelijk
constant te houden. Hieruit vloeit voort dat de schuldsamenstelling verandert
naar gelang de schuld als percentage van het BBP toe- of afneemt. Bij een
afnemende schuldquote kan een groter deel van de schuld in korte leningen
worden gefinancierd zonder dat het begrotingsrisico toeneemt. Rekening houdend
met de uitkomsten van het financieringsbeleid in de landen van de eurozone
met een vergelijkbare kredietwaardigheid – Duitsland en Frankrijk –
wordt gestuurd op een basisrisicobedrag van 9% van het BBP. Dit betekent dat
ernaar wordt gestreefd om het bedrag waarover jaarlijks de rente wordt vastgesteld
ex-ante niet groter of kleiner te laten zijn dan 9% BBP.Het basisrisicobedrag wordt bepaald door de herfinancieringen (reguliere
aflossingen, inkoop en vervroegde aflossingen), de geldmarktportefeuille en
de portefeuille renteswaps. Herfinancieringen bepalen het belangrijkste deel
van dit bedrag en staan grotendeels vast door langlopende leningen die in
het verleden zijn afgesloten. Flexibiliteit moet met name gehaald worden uit
de geldmarktportefeuille, waarin alle leningen een looptijd hebben onder 1
jaar, en de lange swapportefeuille. Hieruit vloeit voort dat dan ook niet
wordt gestuurd op het basisrisicobedrag van het lopende jaar maar voor het
volgende jaar. In 2003 is gestuurd op het basisrisicobedrag van 2004. Dit
komt neer op een basisrisicobedrag van € 43 mld. (9% BBP). Het incidentele
risico, oftewel de tekortontwikkeling, is in 2003 aanzienlijk geweest. Het
verschil tussen raming bij ontwerpbegroting en realisatie heeft geleid tot
een toename van € 7,8 mld. aan staatsleningen en een toename van € 2,1
mld. in de geldmarktfinanciering. Deze ontwikkeling heeft geleid tot een ex
post (basis)risicobedrag van ongeveer € 45 mld. in 2004.Tabel 4: Risicobedrag 2004
stand ultimo 2003€ 1 mrd.Risicobedrag
2004 (nominaal)Herfinancieringen18.7Geldmarktportefeuille22.3Swapportefeuille3.9Basisrisicobedrag44.9De lange termijneffecten van het uitgiftebeleid komen tot uitdrukking
in de risicobedragen voor latere jaren. De verdeling van de financieringsbehoefte
over de langjarige leningen wordt zodanig bepaald dat het niet onmogelijk
is om in latere jaren op een basisrisicobedrag van 9% te sturen. In de onderstaande
grafiek wordt een verdeling weergegeven van de schuldportefeuille naar resterende
looptijd ultimo 2003.Figuur 1: Schuldportefeuille per aflossingsjaar ultimo
2003De modified duration is niet langer stuurvariabele, maar speelt nog wel
een rol bij het monitoren van de ontwikkeling van de staatsschuld. Gegeven
het risicomanagementkader vóór de herijking was de doelstelling
voor 2003 het behalen van een modified duration van 3,8 (gegeven de rentecurve
ultimo 2000). De herijking van het risicomanagement heeft er niet toe geleid
dat de modified duration is gaan afwijken van de oude streefwaarde. Indien
het BBP sterker groeit dan de schuld in het voorgaande jaar dan zal dit gegeven
de streefwaarde van het risicobedrag van 9% leiden tot een verdere verkorting
van de schuld, aangezien dit de herfinanciering ten opzichte van het BBP relatief
doet afnemen maar niet ten opzichte van de totale schuld. Het nieuwe beleid
kan er eveneens toe leiden dat in enig jaar sprake zal zijn van een verlenging
van de looptijd van de staatsschuld.Tabel 5: modified duration
eind 2003 Eind 2003DoelstellingOntwerpbegroting 20033,8RealisatieJaarverslag 20033,85.1.2.2 Operationele doelstelling 2 Bevorderen distributie,
promotie, verhandelbaarheid en liquiditeitBevordering van distributie, promotie, verhandelbaarheid
en liquiditeit.Naast de vertrouwde tapveilingtechniek is er in 2003 eveneens gebruik
gemaakt van een experimentele nieuwe veilingtechniek, de Dutch Direct Auction.
Deze veilingtechniek is ontwikkeld om de eindbeleggers meer te betrekken bij
het distributieproces van staatsleningen.De Europese markt voor staatsleningen is de afgelopen jaren in belangrijke
mate een wholesale markt geworden. Vrijwel alle
Europese landen werken met een stelsel van Primary Dealers. Deze hebben zich
gecommitteerd om nieuw uitgegeven staatsschuld af te nemen en deze verder
te distribueren naar andere banken en beleggers. Doordat de Primary Dealers
de staatsschuld in onderlinge concurrentie afnemen leidt dit systeem tot een
scherpe prijs voor de Staat. De tapveilingtechniek stelt de Primary Dealers
in staat om leningen af te nemen tegen een door de Staat opgegeven prijs.
Deze prijs kan gedurende de uitgifte afhankelijk van de marktomstandigheden
gewijzigd worden. Hoewel zeer efficiënt, kleeft aan deze uitgiftemethode
een potentieel nadeel. Zij leidt er gemakkelijk toe dat de contacten tussen
de Staat als emittent en de eindbelegger in Nederlandse staatsleningen afnemen.
Dit houdt het risico in dat de stem van de belegger niet meer wordt gehoord
en inzicht in diens belangstelling op den duur te wensen overlaat. Indien
als gevolg daarvan de belegger zich tijdens de emissie afzijdig houdt, ontstaat
het gevaar van een prijsvorming die onvoldoende is gerelateerd aan het vigerende
marktniveau, met de mogelijkheid dat de Staat zich daardoor verder van de
belegger vervreemdt. In 2003 is er om deze reden naast de vertrouwde tapveilingtechniek
gebruik gemaakt van een nieuwe veilingtechniek, de Dutch Direct Auction.De Dutch Direct Auction is gebaseerd op het principe van een uniforme
prijsveiling, oftewel een «Dutch Auction». Hierbij kunnen de geïnteresseerde
partijen aangeven bij welke prijs men een bepaalde hoeveelheid wil afnemen.
Na de inschrijvingstermijn bepaalt de Staat tegen welke prijs wordt uitgegeven
en kan uit de inschrijvingen worden afgeleid welk bedrag vervolgens wordt
toegewezen. Nieuw bij de DDA is dat bij de toewijzing de beleggers voorrang
krijgen boven de professionele handel. Eind juni 2003 is er bij wijze van
proef een nieuwe 5-jaars lening door middel van DDA geplaatst. In totaal is
er ruim € 5 mld. van deze lening door middel van de DDA geplaatst,
waarvan 83% bij beleggers. De verhouding tussen beleggers en de professionele
handel bleek voldoende om een goed resultaat te bereiken en om de lening na
afloop goed te laten presteren. Eveneens is een gebalanceerde geografische
spreiding bij de uitgifte bereikt. Hiermee lijkt de DDA in haar
opzet te zijn geslaagd om beleggers meer te betrekken bij het distributieproces,
waarbij operationele doelstelling 1 niet uit het oog wordt verloren.Figuur 2: Resultaten DDA naar type beleggerFiguur 3: Resultaten DDA naar geografische spreidingDe positieve ervaringen met de DDA hebben ertoe geleid dat het instrument
waarschijnlijk ook in 2004 zal worden toegepast. In de jaarkalender is aangekondigd
dat er mogelijk een DDA zal plaatsvinden in het eerste halfjaar van 2004.Sinds januari 2002 kunnen delen van leningen waarvan het totaal uitstaand
volume kleiner is dan € 2,5 mld. bij de Nederlandse Staat worden
aangeboden voor terugkoop. In 2003 is deze permanente inkoopfaciliteit voortgezet.
De terugkoop vloeit terug in de financieringsbehoefte van 2003. In totaal
is er in 2003 voor een bedrag van € 759 mln. aan openbare leningen
teruggekocht. De openbare inkoopfaciliteit zal ook in 2004 worden voortgezet.
Daarnaast is er circa € 82 mln. aan onderhandse leningen vervroegd
afgelost. Het percentage schuld in leningen groter dan € 10 mld.
komt hiermee op 84%. In de begroting IXA 2003 werd 78% als doelstelling voor
2003 aangegeven.Figuur 4: De ontwikkeling van het aandeel liquide leningen
in de vaste schuld sinds 19995.1.2.3 Operationele doelstelling 3 Lenen en uitlenen
van korte geldenLenen en uitlenen van korte gelden tegen zo laag mogelijke
kosten respectievelijk zo hoog mogelijke opbrengsten binnen een aanvaardbaar
risico.In 2001 is een onderzoek naar de optimale financieringsmethode voor de
geldmarkt uitgevoerd. Hierbij is gebruik gemaakt van historische gegevens
over de rentebewegingen in de geldmarkt. Uit dit onderzoek kwam naar voren
dat op de middellange termijn van circa 4 jaar Eonia financiering zowel de
laagste verwachte rentekosten als het laagste risico met zich meebrengt. Eonia
is het rentetarief voor het overnight (van dag-tot-dag) lenen van geld. Om
te toetsen of het mogelijk was om op basis van deze gegevens aan prestatiemeting
te doen is in maart 2002 de geldmarktbenchmark pilot gestart. Uit de evaluatie
die eind juni plaatsvond is naar voren gekomen dat de Eonia geldmarkbenchmark
bijdraagt aan de doelstelling voor het lenen en uitlenen van korte gelden
tegen zo laag mogelijke kosten en zal worden opgenomen in het financieringsbeleid.De prestatiemeting valt in twee delen uiteen. Ten eerste is er de prestatie
van de Eonia geldmarktbenchmark ten opzichte van het oude beleid en ten tweede
is er de prestatie van de daadwerkelijke portefeuille ten opzichte van de
geldmarktbenchmark. Sinds de start van de geldmarktbenchmark is € 61
mln. bespaard ten opzichte van het oude geldmarktbeleid. Hiervan komt € 47
mln. voort uit de gekozen benchmark ten opzichte van het oude beleid. Daarnaast
werd € 14 mln. bespaard doordat het Agentschap de daadwerkelijke
portefeuille van geldmarkttransacties iets laat afwijken van de benchmark.
Het doel daarvan is om de «benchmark te verslaan», dat wil zeggen,
lagere rentekosten dan Eonia te behalen. Dit kan door de keuze van financiële
instrumenten en door streng gelimiteerde afwijkingen ten opzichte van de Eonia
benchmark behaald worden. Hiermee introduceert het Agentschap een element
van prestatiemeting zoals dat ook bij banken en andere financiële partijen
wordt gebruikt.De verwachte besparing van Eonia ten opzichte het oude beleid werd in
het onderzoek geraamd op gemiddeld € 20 mln. per jaar. Deze uitkomst
is echter gebaseerd op verwachtingen over de middellange termijn
(ca. 4 jaar). Daadwerkelijke conclusies over het succes van de strategie kunnen
dan ook pas op basis van resultaten over een dergelijke periode worden getrokken.
In 2006 zal dan ook een evaluatie plaatsvinden van de benchmark. Tot die tijd
zullen de prestaties van de Eonia benchmark cumulatief worden weergegeven
zodat kan worden gemonitord in hoeverre de resultaten zich op het juiste pad
bevinden.Tabel 6: Resultaten geldmarktprestatiemeting GeldmarktportefeuilleEonia benchmarkVerschil1200232,229,62,7200328,917,011,9Totaal61,146,614,51 Het verschil tussen de resultaten van de daadwerkelijk geldmarktportefeuille
en de Eonia benchmark wordt veroorzaakt door gecontroleerde afwijken ten opzichte
van de benchmark toe te staan. De omvang van deze afwijkingen wordt beperkt
gehouden door een strikt limietensysteem. Voor een uitgebreide toelichting
zie ontwerpbegroting 2004.Bij prestatiemeting zijn zowel realisaties als de marktwaarde relevant.
In de begrotingssystematiek komen echter enkel de realisaties naar voren (bijvoorbeeld
in de begrotingspost Eonia swaps). De marktwaarde wordt daarom in de tekst
van de verschillende begrotingsstukken toegelicht1,
zoals onderstaand. In tabel 7 wordt duidelijk gemaakt wat de resultaten zijn
die reeds zijn gerealiseerd en welke resultaten tot uitdrukking komen in de
marktwaarde van de portefeuille.Tabel 7: Resultaten geldmarktprestatiemeting
naar marktwaarde en realisatie MarktwaardeRealisatieTotaal200217,614,732,22003– 13,242,128,9Totaal4,456,661,1Naast het behaalde positieve financiële resultaat heeft de invoering
van de geldmarkt benchmark ook tot andere niet in geld uit te drukken positieve
effecten geleid. De invoering van de prestatie-indicator draagt bij tot een
verdere professionalisering van de organisatie en zorgt ervoor dat er aansluiting
is bij marktpraktijken.5.1.2.4 Internationale vergelijkingOm tot een internationale vergelijking te kunnen komen van renteniveau's
van staatsleningen binnen Europa wordt doorgaans gebruik gemaakt van het verschil
in rente ten opzichte van Duitsland. Duitse staatsobligaties zijn namelijk
de meest verhandelde leningen binnen Europa. De renteverschillen tussen obligaties,
oftewel «spreads», kunnen gezien worden als de som van meerdere
aspecten. Dit zijn: de kredietwaardigheid van de schuldenaar,
de liquiditeit van de obligatie en hoe makkelijk beleggers het marktrisico
van de obligatie kunnen indekken (hedgen). Aangezien de perceptie van beleggers
en de prijs van risico in de tijd wijzigt hebben de spreads een dynamisch
verloop. Toch doen substantiële wijzigingen zich maar sporadisch voor
en bevinden ze zich vaak tussen een bepaalde bandbreedte. Sinds de invoering
van de euro bevond de Nederlandse 10-jaars spread zich geruime tijd tussen
de 18 en 12 basispunten ten opzichte van Duitsland.Figuur 5: 10-Jaars rente van verschillende EMU-landen
ten opzichte van Duitsland in 2003Figuur 5 laat zien dat aan het einde van het tweede kwartaal de rente
lager was dan in de andere kwartalen. Het renteverschil tussen Duitsland en
de overige Europese landen bevond zich op dat moment eveneens op een dieptepunt.
Dit werd veroorzaakt doordat beleggers zich zorgen gingen maken over de economische
ontwikkeling, de hervormingsgezindheid in Duitsland en de daarmee samenhangende
gezondheid van de Duitse banksector. Naast een daling van de spread valt er
eveneens een vernauwing waar te nemen tussen de verschillen onderling. Door
de grote vraag naar obligaties en het lage niveau van de rente is er vanuit
beleggers veel meer vraag gekomen naar producten met een hoger rendement,
zoals bedrijfsobligaties, swaps en staatsleningen van landen met hogere rendementen.
Het lage niveau van de rente heeft vooral in het midden van 2003 de verschillen
als het ware «samengedrukt».5.1.3 Budgettaire gevolgen van beleidIn de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de ontvangsten
en uitgaven voor het beleidsartikel financiering staatsschuld, waarbij raming,
realisatie en het verschil hiertussen voor het jaar 2003 worden aangegeven.
Hierbij dient rekening te worden gehouden met het feit dat de begroting van
de staatsschuld verschilt van andere begrotingen in dezin dat
de rentelasten niet een specifiek beleidsdoel dienen. De rentelasten zijn
uitvloeisel van de beleidsprioriteiten en beleidsafwegingen van deze en voorgaande
kabinetten ten aanzien van de eigenlijke overheidsdoelen, die betrekking hebben
op, in willekeurige volgorde, infrastructuur, sociale zekerheid, defensie,
onderwijs, milieu of ontwikkelingshulp.De operationele doelstellingen voor het beleidsartikel financiering staatsschuld
zijn alle drie gericht op het tegen zo laag mogelijke kosten lenen bij een
aanvaardbaar risico op fluctuaties in de rentelasten. Dit blijkt met name
uit de formulering van de eerste en de derde doelstelling, die betrekking
hebben op de afweging tussen kosten en risico voor lange respectievelijk korte
leningen. Bij de tweede doelstelling, die betrekking heeft op de distributie,
promotie en verhandelbaarheid van DSL's, is er sprake van een indirecte relatie
met kostenreductie. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat een goede verhandelbaarheid
en een actieve markt voor DSL's bijdraagt aan een klimaat waarin de Staat
tegen zo laag mogelijke rentes kan lenen. Om de bovenstaande redenen zijn
de drie operationele doelstellingen allen gekoppeld aan de programma-uitgaven
rentelasten schuld en programma-ontvangsten rentebaten schuld. Met betrekking
tot de gepresenteerde bedragen is het van belang te onderstrepen dat het,
conform Europese voorschriften (ESR 95) cijfers op transactiebasis betreft.Tabel budgettaire gevolgen
artikel 1 Financiering Staatsschuld (*€ 1000)Algemene beleidsdoelstelling:Een efficiënt en effectief beheer van de
staatsschuld en het voorzien in financieringsbehoeften van de Staat door het
inlenen en uitlenen van gelden.Realisatie
2002Realisatie 2003Vastgestelde begrotingVerschilUitgaven38 512 43436 085 00533 627 8192 457 186     Programma-uitgaven38 504 13636 075 28533 616 0892 459 196Doelst. 1 Lenen van lange gelden    Doelst. 2 Distributie, promotie, verhandelbaarheid
en liquiditeit    Doelst. 3 Lenen en uitlenen van korte gelden    Rentelasten schuld12 955 51012 143 63710 581 4421 562 195Aflossing vaste schuld25 398 25023 791 12423 034 647756 477Uitgaven voortijdige beëindiging150 376140 5240140 524Mutatie vlottende schuld0000     Apparaatsuitgaven8 2989 72011 730– 2 010Personeel en materieel3 8655 6532 7362 917Overige apparaatsuitgaven4 4334 0678 994– 4 927     Ontvangsten37 941 14938 577 61026 846 57411 731 036     Programma-ontvangsten37 940 94338 577 40726 846 52911 730 878Doelst. 1 Lenen van lange gelden    Doelst. 2 Distributie, promotie, verhandelbaarheid
en liquiditeit    Doelst. 3 Lenen en uitlenen van korte gelden    Rentebaten schuld2 775 8912 321 998424 8831 897 115Uitgifte vaste schuld22 993 45734 205 41426 421 6467 783 768Ontvangsten voortijdige beëindiging7 4532 08902 089Mutatie vlottende schuld10 230 7612 047 90602 047 906Stelselwijziging1 933 381000     Apparaatsontvangsten20620345158Apparaatsontvangsten1311434598Overige apparaatsontvangsten75600605.2 Kasbeheer5.2.1 Algemene beleidsdoelstellingHet optimaliseren van het kasbeheer van het Rijk en van
de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd.Algemene doelstelling van het beleid is het bundelen van geldstromen onder
gelijktijdige aanbieding van een infrastructuur waarmee het betalingsverkeer
van het Rijk en van de instellingen, die aan de schatkist zijn gelieerd, zo
efficiënt mogelijk wordt afgewikkeld. Belangrijkste oogmerk van het beleid
is het voorkomen van financiële risico's bij het beheer van publieke
geldstromen en het doelmatig beheren van publieke middelen.VerantwoordelijkheidResultaatverantwoordelijk voor het optimaliseren van het beheer van de schatkistWettelijke grondslagComptabiliteitswet en de wetten in verband met het integreren van het middelenbeheer
van de sociale fondsen5.2.2 Operationele doelstellingenOperationele doelstelling 1: Doelmatige inrichting van
het kasbeheer.Bij het realiseren van een doelmatige inrichting van het kasbeheer wordt
gestreefd naar een risicoarm beheer van publieke middelen met zo laag mogelijke
rentelasten. Belangrijkste instrument hierbij is het bundelen van publieke
geldstromen, terwijl de financiering eveneens centraal, via 's Rijks Schatkist,
wordt gerealiseerd.Voor 2003 was uitbreiding voorzien van het geïntegreerd middelenbeheer
tot circa 100 rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's). De uitbreiding
is vertraagd door de vertraging in de behandeling van het desbetreffende wetsvoorstel.
Wel is het aantal – in de vorm van pilots – deelnemende instellingen
uitgebreid van 22 per eind 2002 tot 38 per eind 2003.Eind 2003 hadden deze RWT's voor € 2 995 mln. aan tegoeden
uitstaan bij het Rijk, terwijl ze per saldo voor € 1 946 mln.
aan leningen hadden opgenomen. Tabel 8 toont de ontwikkeling van ultimo 2000
tot ultimo 2003 van de tegoeden en leningen bij de schatkist, onderverdeeld
naar type deelnemer van geïntegreerd middelenbeheer.Tabel 8. Ontwikkeling geïntegreerd
middelenbeheer met baten-lastendiensten, sociale fondsen en RWT's(x € 1 mln.)Ultimo 2000Ultimo 2001Ultimo 2002Ultimo 2003Rekening-courant (incl. deposito's)    – Baten-lastendiensten588490259649– Sociale Fondsen9 79410 5379 4447 767– Derden (o.a. RWT's)8362 5532 5822 995Leningen    – Baten-lastendiensten4 2764 6744 9235 478– Derden (o.a. RWT's)664871 4471 946Het voordeel van geïntegreerd middelenbeheer met RWT's kan voor 2003
worden becijferd op € 86 mln. (box 1). Daarvan is € 50
mln. gerealiseerd als budgettair voordeel voor het Rijk. Het resterende voordeel
van € 36 mln. is de RWT's ten deel gevallen.Box 1: Gerealiseerde rente-effecten geïntegreerd
middelenbeheerIn het kader van geïntegreerd middelenbeheer worden kort opeisbare
middelen van RWT's naar de schatkist overgebracht. Hierdoor hoeft het Rijk
minder middelen aan te trekken ter dekking van de financieringsbehoefte. Daarmee
bespaart het Rijk op rentekosten, omdat de door het Rijk aan RWT's te betalen
marktconforme rente lager ligt dan de rente op (de mix van kort- en langlopende)
kapitaalmarktleningen ter dekking van de financieringsbehoefte. Op basis van
historische rentegegevens over de afgelopen tien jaar bedraagt dit renteverschil
gemiddeld 0,75%. Bij de begroting voor 2003 werd verwacht dat de RWT's uiteindelijk € 2 950
mln. aan tegoeden in de schatkist zouden onderbrengen. Daarmee zou het uiteindelijke
voordeel voor het Rijk, uitgaande van de gemiddelde rentemarge van 0,75%,
uitkomen op € 22 mln. per jaar.In de praktijk wordt geïntegreerd middelenbeheer met RWT's al vanaf
2000 toegepast in de vorm van pilots. Tabel 8 laat zien, dat het daarbij om
substantiële bedragen gaat. Eind 2003 bedroeg het totaalbedrag aan rekening-courantsaldi
en termijndeposito's van RWT's in de schatkist al € 2 995 mln.
In verband hiermee is overigens ook het verwachte totaalbedrag aan tegoeden,
dat de RWT's uiteindelijk in de schatkist zullen onderbrengen, naar boven
bijgesteld. Volgens de meest recente inzichten zal dit uitkomen op € 5 200
mln.Voor 2000 tot en met 2003 is berekend hoe hoog het jaarlijkse voordeel
voor het Rijk is geweest van de in het kader van geïntegreerd middelenbeheer
uitgevoerde pilots. De berekeningen zijn gebaseerd op realisaties van rentestanden
en op realisaties van tegoeden en leningen van RWT's bij het Rijk. Ook bij
de – in het kader van de pilots – aan RWT's verstrekte leningen
gaat het om meer dan marginale bedragen (tabel 8). Voor de volledigheid zijn
de leningen daarom ook in de berekening van het voordeel meegenomen. Op zichzelf
is het budgettaire effect van door het Rijk aan RWT's verstrekte leningen
vrijwel neutraal, omdat de RWT's een rentearrangement wordt aangeboden op
het niveau waartegen het Rijk zelf leent. Bij een normale rentestructuur ontstaat
een klein budgettair voordeel voor het Rijk, omdat de looptijd van de RWT-leningen
gemiddeld langer is dan de gemiddelde looptijd van de schuldportefeuille van
het Rijk.De centrale veronderstelling bij de berekening van het voordeel is, dat
het Rijk dankzij geïntegreerd middelenbeheer bespaart op leningen met
condities (looptijd en effectief rendement) die overeenkomen met de gemiddelde
condities van de in werkelijkheid aangetrokken leningen ter dekking van de
financieringsbehoefte. Onder deze veronderstelling, tezamen met de realisaties
van de tegoeden en leningen van RWT's bij het Rijk en de realisaties van de
daarover door het Rijk betaalde respectievelijk ontvangen rente, kan een voordeel
voor het Rijk worden berekend van € 7 mln. in 2000 oplopend tot € 50
mln. in 2003 (grafiek A). Het cumulatieve voordeel voor het Rijk van geïntegreerd
middelenbeheer met RWT's over de jaren 2000 tot en met 2003 komt daarmee uit
op € 89 mln. (grafiek B).Grafiek A. Jaarlijks voordeel voor het Rijk van GMB
met RWT'sGrafiek B. Cumulatief voordeel voor het Rijk van GMB
met RWT'sGegeven de realisaties van tegoeden (en leningen) van RWT's bij het Rijk
en uitgaande van een stabiele rentemarge van 0,75% (zoals verondersteld in
de begroting voor 2003) kan een voordeel worden berekend voor het Rijk in
2003 van € 19 mln. Het werkelijke voordeel in 2003 is echter uitgekomen
op € 50 mln. Het extra voordeel van € 31 mln. kan als
volgt verklaard worden:• De gerealiseerde marge tussen de «korte» en de «lange»
rente bedroeg in 2003 0,83%. Dit is iets meer dan het gemiddelde van 0,75%
over de afgelopen tien jaar en heeft het Rijk in 2003 een extra voordeel opgeleverd
van € 2 mln.• Het resterende extra voordeel van € 29 mln. is het gevolg
van de dalende renteniveau's in de afgelopen jaren. De besparing op rentekosten
door een lagere financieringsbehoefte in een bepaald jaar werkt immers ook
de volgende vier jaar (bij benadering de gemiddelde looptijd van de schuldportefeuille
van het Rijk) nog door voor hetzelfde bedrag. Maar bij de kortlopende tegoeden
van RWT's in de schatkist werkt een daling in het korte-renteniveau zonder
vertraging door in de door het Rijk aan RWT's te betalen rente. Tegenover
de 2,3%, die het Rijk in 2003 over de tegoeden van de RWT's in de schatkist
betaalde, staan dus ten dele ook besparingen op leningen van 5,1%, 4,4% en
4,2% uit achtereenvolgens 2000, 2001 en 2002.Bij de berekening van het gerealiseerde voordeel voor RWT's van geïntegreerd
middelenbeheer spelen veronderstellingen een grotere rol dan bij de berekening
van het gerealiseerde voordeel voor het Rijk. De hoogte van het voor RWT's
gerealiseerde voordeel is daardoor onzekerder. Over een RWT-tegoed in rekening-courant
vergoedt het Rijk de interbancaire rente zonder afslagen. Dit levert RWT's
bij veronderstelling een voordeel op van hooguit 1%, afhankelijk van de condities
die deelnemende RWT's bij de commerciële banken hadden bedongen. Bij
leningen wordt RWT's een rentearrangement aangeboden op het niveau, waartegen
het Rijk zelf leent. Verondersteld wordt, dat dit RWT's een voordeel oplevert
van gemiddeld 0,8%. Onder deze veronderstellingen en gegeven de in de afgelopen
jaren gerealiseerde tegoeden en leningen van RWT's bij het Rijk, bedroeg het
voordeel voor RWT's van geïntegreerd middelenbeheer € 3 mln.
in 2000 oplopend tot € 36 mln. in 2003 (grafiek C). Het cumulatieve
voordeel voor RWT's van geïntegreerd middelenbeheer met het Rijk over
de jaren 2000 tot en met 2003 komt daarmee uit op € 81 mln (grafiek
D).Grafiek C. Jaarlijks voordeel voor RWT's van GMB met
het RijkGrafiek D. Cumulatief voordeel voor RWT's van GMB met
het RijkDe tegoeden van de RWT's bij het Rijk vormen een schuld van het Rijk aan
de RWT's. De aan geïntegreerd middelenbeheer deelnemende RWT's kunnen
voor het doen van betalingen niet langer terugvallen op creditposities bij
het bankwezen. Daarom geeft het Rijk ten behoeve van het betalingsverkeer
van RWT's garanties af aan het bankwezen om ervoor te zorgen dat het betalingsverkeer
van RWT's tot een bepaald maximum doorgang kan vinden. Eind 2003 bedroeg het
totaal van deze garanties ruim € 750 mln. Overigens heeft het Rijk
ten behoeve van het betalingsverkeer van de sociale fondsen een overeenkomstige
garantie afgegeven. Deze bedroeg eind 2003 ruim € 500 mln.Operationele doelstelling 2: Betrouwbare en efficiënte
infrastructuur voor afwikkeling betalingsverkeerDe doelstelling komt in hoofdzaak neer op het aanbieden van een betrouwbare
en efficiënte infrastructuur voor de afwikkeling van het betalingsverkeer
van het Rijk en – voor zover van toepassing – van de instellingen,
die aan de schatkist zijn gelieerd.Het waarborgen van genoemde betrouwbare en efficiënte infrastructuur
ligt vooral besloten in het actieve beheer van de met banken gesloten contracten.
Criterium hierbij is, naast de randvoorwaarde dat een bank kredietwaardig
is, de prijs/kwaliteit verhouding. Nadat in 2002 de overeenkomsten met de
banken, die het betalingsverkeer van het Rijk uitvoeren (Rabobank en ING/Postbank),
waren verlengd tot en met 2005, is in 2003 een evaluatie uitgevoerd om in
2004 een onderbouwde beslissing te kunnen nemen over het verlengen dan wel
opnieuw tenderen van de dienstverlening. Onderdeel van de evaluatie was ook
het laten uitvoeren van een internationale vergelijking van het kasbeheer
in een zestal landen (Nederland, Zweden, Engeland, Duitsland, Frankrijk en
Nieuw Zeeland). Hieruit bleek dat Nederland voorop loopt wat betreft concurrentiestelling
door middel van aanbesteding op het gebied van betalingsverkeer en wat betreft
het voeren van een specifiek bankrelatiemanagement.5.2.3 Budgettaire gevolgen van beleidIn onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de realisaties in
2003 van de uitgaven en ontvangsten van het beleidsartikel kasbeheer naast
de desbetreffende ramingen uit de begroting voor 2003.Tabel budgettaire gevolgen
artikel 2 Kasbeheer (x € 1000)Algemene beleidsdoelstelling:Het optimaliseren van het kasbeheer van het Rijk
en van de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd.Realisatie 2002Realisatie
2003Vastgestelde begrotingVerschilUitgaven4 147 8094 412 5352 104 8022 307 733     Programma-uitgaven4 146 4674 411 3462 103 2592 308 087Doelst. 1 Doelmatige inrichting kasbeheer    Doelst. 2 Betrouwbare en efficiente infrastructuur    Rentelasten1 389 6561 399 2231 623 409– 224 186Verstrekte leningen1 433 1671 335 399479 850855 549Mutaties in rekening-courant en deposito's1 323 6441 676 72301 676 723Uitgaven bij voortijdige beeindiging leningen0101     Apparaatsuitgaven1 3421 1891 543– 354Personeel en materieel9809901 089– 99Overige apparaatsuitgaven362199454– 255     Ontvangsten9 038 8061 442 411556 459885 952     Programma-ontvangsten9 038 8061 442 411556 459885 952Doelst. 1 Doelmatige inrichting kasbeheer    Doelst. 2 Betrouwbare en efficiente infrastructuur    Rentebaten357 132356 904361 423– 4 519Ontvangen aflossingen224 822280 703195 03685 667Mutaties in rekening-courant en deposito's28 270804 1500804 150Ontvangsten bij voortijdige beeindiging06540654Stelselwijziging8 428 582000     Apparaatsontvangsten00006. NIET-BELEIDSARTIKEL6.1 Nominaal en onvoorzienBudgettaire gevolgen niet-beleidsartikel
3 Nominaal en onvoorzien (x € 1000)Nominaal en onvoorzienBegroting 2003Realisatie 2003Verplichtingen00   Uitgaven00Prijsbijstelling00Loonbijstelling00C. JAARREKENING7. VERANTWOORDINGSSTAAT VAN NATIONALE SCHULDVerantwoordingsstaat van
Nationale Schuld voor het jaar 2003 (bedragen x € 1000)  (1)(2)(3) Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting   verplich-tingenuitgavenontvangstenverplich-tingenuitgavenontvangstenverplich-tingenuitgavenontvangsten TOTAAL 35 732 62127 403 033 40 497 54040 020 021 4 764 91912 616 988            Beleidsartikelen 35 732 62127 403 033 40 497 54040 020 021 4 764 91912 616 988           01Financiering
Staatsschuld33 627 81933 627 81926 846 57436 085 00536 085 00538 577 6102 457 1862 457 18611 731 03602Kasbeheer2 104 8022 104 802556 4594 412 5354 412 5351 442 4112 307 7332 307 733885 952            Niet-beleidsartikel 00 00 00           03Nominaal
en onvoorzien000000000Mij bekend,De Minister van Financiën,8. FINANCIËLE TOELICHTING BIJ DE VERANTWOORDINGSTAAT8.1 Toelichting bij de beleidsartikelen8.1.1 Budgettaire gevolgen Artikel 1 Financiering StaatsschuldIn de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de ontvangsten
en uitgaven voor het beleidsartikel financiering staatsschuld, waarbij raming,
realisatie en het verschil hiertussen voor het jaar 2003 worden aangegeven.
Hierbij dient rekening te worden gehouden met het feit dat de begroting van
de staatsschuld verschilt van andere begrotingen in de zin dat de rentelasten
niet een specifiek beleidsdoel dienen. De rentelasten zijn uitvloeisel van
de beleidsprioriteiten en beleidsafwegingen van deze en voorgaande kabinetten
ten aanzien van de eigenlijke overheidsdoelen, die betrekking hebben op, in
willekeurige volgorde, infrastructuur, sociale zekerheid, defensie, onderwijs,
milieu of ontwikkelingshulp.De operationele doelstellingen voor het beleidsartikel financiering staatsschuld
zijn alle drie gericht op het tegen zo laag mogelijke kosten lenen bij een
aanvaardbaar risico op fluctuaties in de rentelasten. Dit blijkt met name
uit de formulering van de eerste en de derde doelstelling, die betrekking
hebben op de afweging tussen kosten en risico voor lange respectievelijk korte
leningen. Bij de tweede doelstelling, die betrekking heeft op de distributie,
promotie en verhandelbaarheid van DSL's, is er sprake van een indirecte relatie
met kostenreductie. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat een goede verhandelbaarheid
en een actieve markt voor DSL's bijdraagt aan een klimaat waarin de Staat
tegen zo laag mogelijke rentes kan lenen.Om de bovenstaande redenen zijn de drie operationele doelstellingen alle
gekoppeld aan de programma-uitgaven rentelasten schuld en programma-ontvangsten
rentebaten schuld. Met betrekking tot de gepresenteerde bedragen is het van
belang te onderstrepen dat het, conform Europese voorschriften (ESR 95) cijfers
op transactiebasis betreft.Tabel budgettaire gevolgen
artikel 1 Financiering Staatsschuld (*€ 1000)Algemene beleidsdoelstelling:Een efficiënt en effectief beheer van de
staatsschuld en het voorzien in financieringsbehoeften van de Staat door het
inlenen en uitlenen van gelden.Realisatie
2002Realisatie 2003Vastgestelde begrotingVerschilUitgaven38 512 43436 085 00533 627 8192 457 186     Programma-uitgaven38 504 13636 075 28533 616 0892 459 196Doelst. 1 Lenen van lange gelden    Doelst. 2 Distributie, promotie, verhandelbaarheid
en liquiditeit    Doelst. 3 Lenen en uitlenen van korte gelden    Rentelasten schuld12 955 51012 143 63710 581 4421 562 195Aflossing vaste schuld25 398 25023 791 12423 034 647756 477Uitgaven voortijdige beëindiging150 376140 5240140 524Mutatie vlottende schuld0000     Apparaatsuitgaven8 2989 72011 730– 2 010Personeel en materieel3 8655 6532 7362 917Overige apparaatsuitgaven4 4334 0678 994– 4 927     Ontvangsten37 941 14938 577 61026 846 57411 731 036     Programma-ontvangsten37 940 94338 577 40726 846 52911 730 878Doelst. 1 Lenen van lange gelden    Doelst. 2 Distributie, promotie, verhandelbaarheid
en liquiditeit    Doelst. 3 Lenen en uitlenen van korte gelden    Rentebaten schuld2 775 8912 321 998424 8831 897 115Uitgifte vaste schuld22 993 45734 205 41426 421 6467 783 768Ontvangsten voortijdige beëindiging7 4532 08902 089Mutatie vlottende schuld10 230 7612 047 90602 047 906Stelselwijziging1 933 381000     Apparaatsontvangsten20620345158Apparaatsontvangsten1311434598Overige apparaatsontvangsten7560060Programma-uitgavenRentelasten schuldDe rentelasten schuld bestaan uit de rentelasten van zowel de vaste als
de vlottende schuld.De rentelasten vaste schuld zijn opgebouwd uit de rentelasten van de uitstaande
leningen en de uitgaven voor langlopende renteswaps. De rentelasten van de
vlottende schuld bestaan uit de rentelasten van het uitstaande en uitgegeven
schatkistpapier (DTC's), de opgenomen gelden en de uitgaven voor Eonia swaps.OorzaakVerschil x € mln.Hogere financieringsbehoefte1505Lagere rente2– 796Rentelasten Eonia-swaps1 833Rentelasten swaps– 32Overig52Totaal1 5621 Dit omvat zowel het kapitaalmarktberoep als het geldmarktberoep.2 Realisaties ten opzichte van de rekenrente bij ontwerpbegroting
2002.De rentelasten zijn ten opzichte van de ontwerpbegroting 2003 € 1 562
mln. hoger uitgevallen. De belangrijkste oorzaak van deze mutatie is de verslechtering
van het financieringssaldo. Het financieringstekort voor 2003 is sinds de
ontwerpbegroting met € 10 mld. toegenomen. Daartegenover staat echter
een meevaller die wordt veroorzaakt door een lager dan verwachte rente die
is gerealiseerd bij de uitgifte van leningen.Hoewel Eonia-swaps in dit overzicht de grootste mutatie veroorzaken, is
dit in de praktijk echter niet het geval. Swaps genereren zowel een betalende
als een ontvangende kasstroom, waardoor een evenredige grote toename bij de
rentebaten is opgetreden. Enkel de netto kasstroom is direct relevant. Eonia-swaps
worden afgesloten in het kader van de geldmarktbenchmark en worden niet bij
de ontwerpbegroting geraamd. Het afsluiten van Eonia-swaps leidt in tegenstelling
tot de renteswaps niet tot langjarige verplichtingen, maar deze hebben een
looptijd korter dan 1 jaar.Aflossing vaste schuldEr wordt onderscheid gemaakt tussen reguliere, eenzijdig vervroegde en
tweezijdig vervroegde aflossingen. Reguliere aflossingen zijn aflossingen
aan het einde van de looptijd van de lening. Eenzijdig vervroegde aflossingen
is een aflossing van een lening voor het verstrijken van de looptijd, waarbij
het recht op aflossing is bedongen bij uitgifte. Een tweezijdig vervroegde
aflossing, of terugkoop, is het voortijdige aflossen overeengekomen door geldgever
en geldnemer gedurende de looptijd van de lening.OorzaakVerschil x € mln.Reguliere aflossingen– 85Eenzijdige vervroegde aflossingen0Tweezijdige vervroegde aflossingen841Totaal756Het verschil in de realisatie ten opzichte van de geraamde aflossing vaste
schuld bedraagt € 756 mln. Net zoals in 2002 wordt het grootste
deel van de toename in aflossingen vaste schuld veroorzaakt door de tweezijdig
vervroegde aflossingen. De belangrijkste bijdrage hierin wordt geleverd door
de permanente inkoopfaciliteit. De regeling houdt in dat delen van leningen
waarvan het totaal uitstaande volume kleiner is dan € 2,5 mld. bij
de Nederlandse Staat kunnen worden aangeboden voor terugkoop. Als gevolg van
vervroegd afgeloste leningen in het tweede deel van 2002 en geheel 2003, vallen
de reguliere aflossingen € 85 mln. lager uit dan geraamd.In 2003 is in het kader van de permanente inkoopfaciliteit € 759
mln. aan staatsleningen door de Nederlandse staat teruggekocht. Dit bedrag
komt overeen met circa 14% van dat deel van de uitstaande schuld dat volgens
deze regeling voor inkoop in aanmerking komt. Deze regeling draagt hierdoor
bij aan het bereiken van operationele doelstelling 2, het bevorderen van distributie,
promotie, verhandelbaarheid en liquiditeit.Uitgaven voortijdige beëindigingDe uitgaven bij voortijdige beëindiging bestaan uit betaalde boetes
bij vervroegde aflossing van leningen, meegekochte agio en de uitgaven bij
een voortijdige beëindiging van renteswaps. De kosten bij vervroegde
aflossingen worden niet geraamd omdat deze een uitvloeisel zijn van de rentestanden.
Eveneens geldt dat er weinig uitstaande schuld is die clausules
in de overeenkomsten bevat die de Staat de mogelijkheid geeft voortijdig te
beëindigen. Deze post zal in de toekomst nog kleiner worden aangezien
het huidige uitgifte beleid inhoudt dat er geen nieuwe leningen met vervroegde
aflossingsclausules worden uitgegeven.OorzaakVerschil x € mln.Agio bij inkoop schuld141Boete vervroegde aflossingen0Totaal141De uitgaven voortijdige beëindiging bedroegen € 141 mln.
Deze uitgaven komen voort uit agio bij inkoop schuld. Doordat de rente bij
inkoop lager lag dan de coupon van de ingekochte leningen zijn de leningen
boven pari ingekocht, waardoor agio is gerealiseerd.ApparaatsuitgavenDe apparaatsuitgaven van het Agentschap van het ministerie van Financiën
ten behoeve van het beheer van de staatsschuld bestaan uit de uitgaven voor
personeel en materieel en uit de overige apparaatsuitgaven. De overige apparaatsuitgaven
bestaan uit de kosten die worden gemaakt voor het Primary Dealerstelsel, zoals
het plaatsen van advertenties. Andere kosten zijn provisie voor geldmarktintermediairs,
de kosten voor een notering aan de beurs en de kosten voor de clearing en
settlement van transacties.OorzaakVerschil x € mln.Personeel en materieel3Overige apparaatsuitgaven– 5Totaal– 2In het kader van VBTB worden sinds 2002 de personele en materiele kosten
van het Agentschap niet langer weergegeven in begroting IXB maar op begroting
IXA zichtbaar gemaakt. Aangezien het Agentschap organisatorisch onderdeel
uitmaakt van het ministerie wordt een aantal budgetten nog steeds centraal
opgesteld (waaronder ICT projecten en prijsbijstellingen). Deze worden niet
op voorhand op begroting IXA begroot, maar worden in de loop van het jaar
door middel van mutaties doorgevoerd. Het belangrijkste deel van de mutatie
ten opzichte van begroting IXA wordt veroorzaakt door de invoering van een
geintegreerd front-office en back-office automatiseringsysteem. De overige
apparaatsuitgaven zijn lager uitgekomen in verband met de gewijzigde beloningsstructuur
voor Primary Dealers.Programma-ontvangstenRentebaten schuldDe rentebaten schuld omvatten de ontvangen rente over een positief schatkistsaldo
en de ontvangende rentestroom van de renteswaps. Renteswaps genereren een
kasstroom bij zowel rentebaten als rentelasten.OorzaakVerschil x € mln.Rentebaten swaps7Rentebaten Eonia swaps1 872Overig18Totaal1 897De rentebaten zijn € 1 897 mln. hoger dan geraamd bij de
ontwerpbegroting 2003. Eonia-swaps leveren hieraan de grootste bijdrage. Hier
staat echter een evenredig grote toename in het artikelonderdeel rentelasten
schuld tegenover. Eonia-swaps worden afgesloten in het kader van de geldmarktbenchmark
en worden niet bij de ontwerpbegroting geraamd.Uitgifte vaste schuldDe uitgifte van vaste schuld (het kapitaalmarktberoep) in een gegeven
jaar wordt bepaald door de omvang van de financieringsbehoefte van het Rijk
en de wijze waarop deze behoefte wordt gedekt. De financieringsbehoefte is
gedefinieerd als de herfinanciering van de aflossingen vermeerderd met het
feitelijk tekort of verminderd met het feitelijk overschot van de Staat. Voor
de financieringsbehoefte zijn eveneens de mutaties in de saldi van instellingen
in het geïntegreerd middelenbeheer van belang. Deze instellingen houden
hun overschot bij de Staat aan, of als ze een tekort hebben, maken ze gebruik
van een leenfaciliteit bij de Staat. Afnemende saldi betekenen een hogere
financieringsbehoefte voor de Staat.OorzaakVerschil x € mln.Feitelijk tekort5 574Geïntegreerd middelenbeheer1 413Aflossingen797Totaal7 784Het verschil in de realisatie ten opzichte van de geraamde uitgifte vaste
schuld bedraagt € 7 784 mln. Het grootste deel hiervan wordt
veroorzaakt door de toename in het feitelijk tekort. Deze toename is echter
niet zo groot als de daadwerkelijke verslechtering van het financieringssaldo,
doordat een deel is opgevangen door de toename van de vlottende schuld. Deze
toename valt terug te zien op het artikelonderdeel mutaties in vlottende schuld.Daarnaast hebben de instellingen in het geïntegreerd middelenbeheer
per saldo meer geld opgenomen dan overschotten aangehouden bij de Staat. Als
gevolg daarvan is de financieringsbehoefte met € 1 413 mln.
gestegen.Ontvangsten voortijdige beëindigingDe ontvangsten bij vervroegde beëindiging bestaan uit disagio bij
inkoop schuld en de ontvangsten bij beëindiging swaps. Gegeven dat het
beleid er niet op gericht is om disagio te realiseren en/of swaps voortijdig
te beëindigen, wordt dit artikel niet geraamd.OorzaakVerschil x € mln.Disagio bij inkoop schuld2Ontvangsten beëindiging swaps0Totaal2De realisatie bedraagt € 2 mln. Dit wordt veroorzaakt doordat
bij inkoop de coupon lager lag dan de marktrente, waardoor disagio werd gerealiseerd.Mutatie in vlottende schuldOp 31 december worden de mutaties in de uitstaande vlottende schuld en
de uitzettingen ten opzichte van 31 december van het voorafgaande jaar geboekt.
Betreft de mutatie per saldo een ontvangst (meer vlottende schuld en /of minder
uitzettingen), dan wordt deze verantwoord onder de programma-ontvangsten.
In het geval van een netto uitgave (minder vlottende schuld en/of meer uitzettingen)
wordt deze mutatie geboekt onder de programma-uitgaven.OorzaakVerschil x € mln.Schatkistpapier (DTC's)4 230Overig– 2 182Totaal2 048Het verschil in de realisatie ten opzichte van de geraamde uitgifte vaste
schuld bedraagt € 2 048 mln. Deze toename ten opzichte van
de begroting wordt veroorzaakt doordat een deel van de stijging van de financieringsbehoefte
is opgevangen door additionele uitgifte van DTC's. Zoals aangegeven is deze
mutatie gemeten van 31 december 2002 tot en met 31 december 2003.ApparaatsontvangstenDe apparaatsontvangsten bestaan uit de apparaatsontvangsten staatsschuld
en de overige apparaatsontvangsten. De apparaatsontvangsten staatschuld zijn
de kosten die in rekening worden gebracht aan derden voor het doen van betalingen
en beheer van stukken in depot. De overige apparaatsontvangsten hebben betrekking
op de correctie van ten onrechte geïnde coupons, de zogenaamde kapitaalcoupons.8.1.2 Budgettaire gevolgen Artikel 2 KasbeheerIn onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de realisaties in
2003 van de uitgaven en ontvangsten van het beleidsartikel kasbeheer naast
de desbetreffende ramingen uit de begroting voor 2003.Tabel budgettaire gevolgen
artikel 2 Kasbeheer (x € 1000)Algemene beleidsdoelstelling:Het optimaliseren van het kasbeheer van het Rijk
en van de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd.Realisatie 2002Realisatie
2003Vastgestelde begrotingVerschilUitgaven4 147 8094 412 5352 104 8022 307 733     Programma-uitgaven4 146 4674 411 3462 103 2592 308 087Doelst. 1 Doelmatige inrichting kasbeheer    Doelst. 2 Betrouwbare en efficiente infrastructuur    Rentelasten1 389 6561 399 2231 623 409– 224 186Verstrekte leningen1 433 1671 335 399479 850855 549Mutaties in rekening-courant en deposito's1 323 6441 676 72301 676 723Uitgaven bij voortijdige beeindiging leningen0101     Apparaatsuitgaven1 3421 1891 543– 354Personeel en materieel9809901 089– 99Overige apparaatsuitgaven362199454– 255     Ontvangsten9 038 8061 442 411556 459885 952     Programma-ontvangsten9 038 8061 442 411556 459885 952Doelst. 1 Doelmatige inrichting kasbeheer    Doelst. 2 Betrouwbare en efficiente infrastructuur    Rentebaten357 132356 904361 423– 4 519Ontvangen aflossingen224 822280 703195 03685 667Mutaties in rekening-courant en deposito's28 270804 1500804 150Ontvangsten bij voortijdige beeindiging06540654Stelselwijziging8 428 582000     Apparaatsontvangsten0000Toelichting op de budgettaire gevolgen van beleidDe programma-uitgaven en -ontvangsten zijn onder te verdelen naar een
viertal hoofdcategorieën, te weten:1. rentelasten en -baten;2. mutaties in rekening-courant en deposito's;3. verstrekte leningen en ontvangen aflossingen;4. uitgaven en ontvangsten bij voortijdige beëindiging leningen.Hieronder worden deze categorieën beknopt toegelicht.Rentelasten en -batenDe rentelasten over 2003 bedragen € 1 399 mln., € 224
mln. minder dan begroot. Vooral een lagere rentevergoeding aan de sociale
fondsen is hiervoor verantwoordelijk. De rentebaten bedragen € 357
mln., slechts € 5 mln. minder dan geraamd bij ontwerpbegroting.
In onderstaande grafieken is de onderverdeling van de rentelasten en -baten
weergegeven.Onderverdeling rentelasten interne schuldverhoudingen
(€ 1 399 mln.)Onderverdeling rentebaten interne schuldverhoudingen (€ 357
mln.)Mutaties in rekening-courant en deposito'sPer saldo zijn de rekening-courantsaldi (inclusief deposito's) van baten-lastendiensten,
RWT's en sociale fondsen in 2003 met € 873 mln. afgenomen. Tegenover
een forse afname van € 1 677 mln. bij de sociale fondsen stonden
toenames van € 390 en € 414 mln. bij baten-lastendiensten
respectievelijk RWT's.Verstrekte leningen en ontvangen aflossingenIn 2003 is € 1 335 mln. aan leningen verstrekt, waarvan
aan RWT's voor € 531 mln. en aan baten-lastendiensten voor € 804
mln. (op kasbasis). Het betreft voornamelijk leningen aan Railinfrabeheer
en aan de Rijksgebouwendienst. Door RWT's werd voor € 31 mln. afgelost
en door baten-lastendiensten voor € 249 mln.In onderstaande tabel wordt in navolging van de begroting een overzicht
gegeven van de realisaties in 2003 van de uitgaven en ontvangsten van het
beleidsartikel kasbeheer naast de desbetreffende ramingen uit de begroting
voor 2003 op een gedetailleerd niveau.Tabel budgettaire gevolgen;
nadere onderverdeling artikel 2 kasbeheer (x € 1000) Realisatie 2003Begroting 2003VerschilUitgaven4 412 5352 104 8022 307 733    Totaal apparaatsuitgaven1 1891 543– 354Apparaatsuitgaven9901 089– 99Overige apparaatsuitgaven199454– 255    Programma-uitgaven4 411 3462 103 2592 308 087    Rentelasten1 399 2231 623 409– 224 186Rente baten-lastendiensten6 36017 536– 11 176Rente RWT's en derden78 07497 750– 19 676Rente Sociale Fondsen232 379422 229– 189 850Rente AOW-spaarfonds680 187686 651– 6 464Rente FES397 150398 789– 1 639Overige rentelasten5 0734544 619    Mutaties in rekening-courant en deposito's1 676 72301 676 723Mutaties in rek-crt en deposito's baten-lastendiensten000Mutaties in rek-crt en deposito's RWT's000Mutaties in rek-crt en deposito's overige instellingen1 676 72301 676 723    Verstrekte leningen1 335 399479 850855 549Verstrekte leningen baten-lastendiensten804 351479 850324 501Verstrekte leningen RWT's531 0480531 048Verstrekte leningen overige instellingen000    Uitgaven bij voortijdige beëindiging leningen101Uitg bij voort beëindiging len baten-lastendiensten000Uitg bij voort beëindiging len RWT's101Uitg bij voort beëindiging len overige instellingen000 Realisatie 2003Begroting 2003VerschilOntvangsten1 442 411556 459885 952    Apparaatsontvangsten000    Programmaontvangsten1 442 411556 459885 952    Rentebaten356 904361 423– 4 519Rente baten-lastendiensten276 432284 169– 7 737Rente RWT's en derden76 24367 6348 609Rente Sociale Fondsen000Rente FMS-account1 8808 712– 6 832Overige rentebaten2 3499081 441    Mutaties in rekening-courant en deposito's804 1500804 150Mutaties in rek-crt en deposito's baten-lastendiensten390 4760390 476Mutaties in rek-crt en deposito's RWT's413 6740413 674Mutaties in rek-crt en deposito's overige instellingen000    Ontvangen aflossingen280 703195 03685 667Aflossingen leningen baten-lastendiensten249 308195 03654 272Alfossingen leningen RWT's31 395031 395Aflossingen leningen overige instellingen000    Ontvangsten bij voortijdige beëindiging
leningen6540654Ontv bij voort beëindiging len baten-lastendiensten000Ontv bij voort beëindiging len RWT's6540654Ontv bij voort beëindiging len overige instellingen000De belangrijkste uitgaven en ontvangsten worden hieronder kort toegelicht.UitgavenRente baten-lastendienstenIn 2003 was het gemiddelde rekening-courantsaldo van de baten-lastendiensten
bij het Rijk relatief laag. Tezamen met het lage renteniveau zorgde dit ervoor,
dat aan baten-lastendiensten slechts € 6 mln. rente werd vergoed.
Dit was veel minder dan de vergoeding van € 18 mln., waarvan nog
werd uitgegaan bij de begroting voor 2003.Rente RWT's en derdenDe tegoeden in rekening-courant van RWT's en derden stegen van € 2 582
mln. per eind 2002 naar 2 995 mln. per eind 2003. Dit was minder dan
verwacht door de vertraging in de uitbreiding van geïntegreerd middelenbeheer.
Mede hierdoor werd aan RWT's minder rente vergoed dan bij de begroting voor
2003 werd geraamd, namelijk € 78 mln. tegenover een raming van € 98
mln. Ook het in 2003 lager dan verwachte renteniveau droeg bij aan de lager
dan verwachte rentevergoeding aan RWT's.Rente sociale fondsenAan de sociale fondsen is € 232 mln. rente vergoed over hun
saldi in de schatkist. Dit is € 190 mln. minder dan begroot, hetgeen
ook in dit geval samenhangt met een in 2003 lager dan geraamde rentevoet en
een lager dan geraamd rekening-courantsaldo van de fondsen.Rente AOW-spaarfondsAan het AOW-spaarfonds is € 680 mln. rente vergoed. Dit begrotingsfonds
had ultimo 2003 een saldo van € 15 871 mln.Rente FESAan het Fonds Economische Structuurversterking (FES) is € 397
mln. aan rente toegevoegd, nagenoeg evenveel als begroot.Overige rentelastenDe overige rentelasten in 2003 bedroegen € 5 mln. Vooral de
rentevergoeding over Rijksfondsen (zoals het Museaal Aankoopfonds) en de rentevergoeding
over inbeslaggenomen fondsen bepaalden de hoogte van dit bedrag.Mutaties in rekening-courant en deposito'sOp basis van de Comptabiliteitswet 2001 worden de mutaties in de rekening-courantsaldi
van de instellingen, die hun saldi bij de schatkist aanhouden, pro memorie
in de ontwerpbegroting opgenomen. De realisatiegegevens worden bij slotwet
opgenomen. De rekening-courantsaldi (inclusief deposito's) van baten-lastendiensten
en RWT's namen in 2003 toe (zie hierna onder «Ontvangsten»). De
rekening-courantsaldi van de sociale fondsen namen echter in 2003 met € 1 677
mln. af, van € 9 444 mln. naar € 7 767 mln.
Deze afname was het gevolg van een terugbetaling aan het Rijk van in 1999
en 2001 te veel ontvangen premies ten bedrage van € 2 034 mln.Verstrekte leningenIn 2003 is € 1 335 mln. aan leningen verstrekt, waarvan
aan RWT's voor € 531 mln. en aan baten-lastendiensten voor € 804
mln. (op kasbasis). Het betrof voornamelijk leningen aan de Rijksgebouwendienst
en Railinfrabeheer.OntvangstenRente baten-lastendienstenBij baten-lastendiensten werd over de door hen bij de schatkist afgesloten
leningen € 276 mln. aan rente in rekening gebracht, € 8
mln. minder dan geraamd.Rente RWT's en derdenVan RWT's is in 2003 € 76 mln. aan rente ontvangen, € 9
mln. meer dan geraamd.Rente FMS-accountIn 2003 bedroeg de rentevergoeding over het saldo op de FMS-account (Foreign
Military Sales-account) € 2 mln. Dit is € 7 mln. minder
dan begroot door een relatief laag saldo (oplopend van $ 110 mln. aan het
begin van het jaar tot $ 172 mln. aan het eind van het jaar) in combinatie
met een lage rentestand en een zwakke dollar.Mutaties in rekening-courant en deposito'sHet rekening-courantsaldo (inclusief deposito's) van baten-lastendiensten
nam toe met € 390 mln. tot een stand van € 649 mln. per
ultimo 2003. Het rekening-courantsaldo (inclusief deposito's) van RWT's steeg
in 2003 met € 414 mln. en kwam aan het eind van het jaar uit op € 2 995
mln.Verstrekte aflossingenIn 2003 is door baten-lastendiensten voor € 249 mln. aan leningen
afgelost, door RWT's voor € 31 mln.8.2 Toelichting bij het niet-beleidsartikel8.2.1 Artikel 3 nominaal en onvoorzienBudgettaire gevolgen niet-beleidsartikel
3 Nominaal en onvoorzien (x € 1000)Nominaal en onvoorzienBegroting 2003Realisatie 2003Verplichtingen00   Uitgaven00Prijsbijstelling00Loonbijstelling009. SALDIBALANSNATIONALE SCHULD (IXA)SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2003 (bedragen x € 1000)DEBET CREDIT OMSCHRIJVING31–12–200331–12–2002 OMSCHRIJVING 31–12–200331–12–20021.Uitgaven t.l.v. de
begroting 2002 42 660 242 2.Ontvangsten
t.g.v. de begroting 2002 46 979 954 Uitgaven t.l.v.
de begroting 200340 497 540   Ontvangsten t.g.v. de begroting 200340 020 021 3.Liquide middelen 8 3  6.Ontvangsten buiten begrotingsverband8 780 98010 385 4184.Rekening-courant RIC6 850 73812 397 273     5.Uitgaven buiten begrotingsverband1 452 7152 307 854      Sub-totaal48 801 00157 365 372  Sub-totaal48 801 00157 365 3727.Extra-comptabele vorderingen8 024 6306 572 436 7a.Tegenrekening extra-compt.vorderingen8 024 6306 572 4369a.Tegenrekening extra-compt.schulden217 134 348205 146 766 9.Extra-comptabele schulden217 134 348205 146 76610.Voorschotten 2 1  10a.Tegenrekening voorschotten21 Totaal-generaal273 959 981269 084 575  Totaal-generaal273 959 981269 084 5759.1 Toelichting op de saldibalansAlgemene ToelichtingAlle bedragen zijn opgenomen tegen nominale waarden en vermeld in duizenden
euro's tenzij anders aangegeven. Relevante posten worden hieronder nader toegelicht.
Hierbij is de nummering van de saldibalans aangehouden. Door afronding van
bedragen op duizenden euro's, kunnen tellingen niet aansluiten bij de som
der delen.Specifieke toelichting3. Liquide middelen.De Liquide middelen bestaan uit de saldi op bank- en girorekeningen en
bij de kasbeheerders aanwezige kasgelden.4. Rekening-courant RIC.Deze post geeft de financiële verhouding met het RijksbegrotingsInformatieCentrum
weer. Er zijn hier twee rekening-courant verhoudingen nl. Geïntegreerd
Middelen Beheer en het Agentschap.De bedragen zijn overeenkomstig de opgave van het RijksbegrotingsInformatieCentrum
per 31 december 2003.5. Uitgaven buiten begrotingsverband.Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2003Primo 2003Te realiseren disagio1 006 268985 393Vooruitbetaalde rente OHL439436Te ontvangen renteswaps101 96095 053Vooruitbetaalde disconto120 852148 038Te ontvangen rente vlottend167 7241 028 693Te betalen rente RWT's en derden55 45049 772Te boeken bedragen220Te verrekenen rente FMS0469Totaal1 452 7152 307 8546. Ontvangsten buiten begrotingsverband.Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2003Primo 2003Rentefonds409409Diversen499601Te realiseren agio1 940 6562 219 357Te betalen rente OHL62 50177 376Te betalen rente OPS6 437 5486 928 145Te betalen renteswaps21 91631 420Te betalen rente onderpanden163110Geblokkeerde rente schuldregister381 127Te betalen rente vlottend165 6591 021 946Te boeken bedragen13178Ontvangsten in behandeling0– 189Waarborgkapitalen onderpand swaps80 33158 102Te ontvangen RWT's71 24746 835Totaal8 780 98010 385 4177. Extra comptabele vorderingenDeze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2003Primo 2003Callgeldleningen u/g600 161202 662Verstrekte leningen agentschappen5 478 0094 922 966Verstrekte leningen RWT's en derden1 946 4601 446 808Totaal8 024 6306 572 4369. Extra comptabele vaste schuld. Ultimo 2003Primo 2003Vaste Schuld Ultimo 2003182 415 708172 001 406Totaal182 415 708172 001 4069. Extra comptabele vlottende schuld.Vlottende SchuldUltimo 2003Primo
2003Dutch Treasury Certificates20 360 00016 130 000Callgeldleningen o/g2 682 5004 725 000Sell/Buy back transacties263 8665 960Aflossingschuld K4470Totaal23 306 81320 860 9609. Extra comptabele schuldOverige SchuldUltimo 2003Primo 2003RC Agentschappen556 347239 618Deposito's Agentschappen92 77019 049RC RWT's en derden1 494 6301 511 934Deposito's RWT's en derden1 500 6801 069 677RC Sociale Fondsen7 767 4009 444 122Totaal11 411 82712 284 400BIJLAGE 1VERDIEPINGSBIJLAGEArt.1 Financiering StaatsschuldVerdiepingsbijlage: budgettaire geschiedenis 2003Bedragen x € 1000Beleidsartikel 1 Financiering StaatsschuldVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (28 600 IXA, nr. 1)   1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 14)33 627 81933 627 81926 846 574Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)308 927308 9278 406 410Ontwerp-suppl. begroting (28 942, nr.1)33 936 74633 936 74635 252 9842. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting
(Stb. 2003, 414)308 927308 9278 406 410Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)1 341 6811 341 6812 721 670Ontwerp-suppl. begroting (28 319, nr. 1)35 278 42735 278 42737 974 6543. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting
(Stb. 2003, 81)1 341 6811 341 6812 721 670Mutaties slotwet806 578806 578602 956Ontwerp-slotwet36 085 00536 085 00538 577 6104. Vast te stellen mutatie slotwet806 578806 578602 596Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)36 085 00536 085 00538 577 610Art. 2 KasbeheerVerdiepingsbijlage: budgettaire geschiedenis 2003Bedragen x € 1000Beleidsartikel 2 KasbeheerVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (28 600 IXA, nr. 1)   1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 14)2 104 8022 104 802556 459Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)– 641 961– 641 96137 451Ontwerp-suppl. begroting (28 942, nr.1)1 462 8411 462 841593 9102. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting
(Stb. 2003, 414)– 641 961– 641 96137 451Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)1 448 2971 448 297129 888Ontwerp-suppl. begroting (28 319, nr. 1)2 911 1382 911 138723 7983. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting
(Stb. 2003, 81)1 448 2971 448 297129 888Mutaties slotwet1 501 3971 501 397718 613Ontwerp-slotwet4 412 5354 412 5351 442 4114. Vast te stellen mutatie slotwet1 501 3971 501 397718 613Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)4 412 5354 412 5351 442 411BIJLAGE 2BEGRIPPENLIJSTAgioDe premie die wordt betaald boven op de nominale waarde van een obligatie.
Als de couponrente van een lening hoger is dan de marktrente, heeft de betreffende
lening een agio.AmortisatieAflossing op eerder uitgegeven leningen door middel van inkoop.BasispuntEen honderdste deel van een procent (0,01%).Baten-lastendienstEen onderdeel van de rijksoverheid waarvoor afwijkende beheersregels gelden
gericht op het bevorderen van bedrijfsmatig werken. Belangrijk aspect hierbij
is dat het batenlastenstelsel wordt toegepast en de dienst toegang heeft tot
een leen- en depositofaciliteit bij de minister van Financiën.BenchmarkleningToonaangevende lening die een referentiekader biedt voor een bepaald looptijdsegment.Buy- en sellbacktransactieEen buy- en sellbacktransactie is een contante aankoop van een hoeveelheid
stukken in combinatie met een gelijktijdig afgesloten termijnverkoop van dezelfde
stukken (bijvoorbeeld staatsobligaties of DTC's). In de tussenliggende periode
wordt de facto een bedrag in de geldmarkt uitgezet, waarover een rentevergoeding
wordt ontvangen.Call- en call-fixe leningenDagelijks opvraagbare geldmarktlening zonder onderpand met een looptijd
van meestal 1 dag (call) tot enkele dagen (call-fixe).Cashflow-at-riskCashflow-at-risk of budgetrisico is een risicomaatstaf die de mogelijke
fluctuaties in de rentelasten ten opzichte van de rentelasten van de oorspronkelijke
schuldportefeuille weergeeft over een bepaalde periode bij een gegeven waarschijnlijkheid.Clearing and settlementSysteem van collectieve afwikkeling van effectentransacties door af/bijschrijving
op geld- en effectenrekeningen.DisagioDe korting die wordt ontvangen op de nominale waarde van een obligatie.
Als de couponrente van een lening lager is dan de marktrente, heeft de betreffende
lening een disagio.DiscontoRente die vooraf wordt betaald.DTC-marktstelselIn 2001 is op initiatief van de Nederlandse Staat gestart met een DTC-marktstelsel.
Onderdeel van het stelsel is de quotering van DTC's op MTS Amsterdam. In het
stelsel nemen zowel Primary Dealers als een aantal geselecteerde
banken deel, die zich Single Market Specialists mogen noemen. Naast de verplichting
tot het quoteren krijgen deze partijen exclusief toegang tot de elecktronische
veilingen DTC's. Ook kunnen de partijen beroep doen op een repofaciliteit
voor DTC's.Duration of Macauley durationDe Macauley duration is een maatstaf voor de looptijd van een schuldportefeuille.
Macauley duration of kortweg duration is een gewogen gemiddelde looptijd van
de schuldportefeuille met de contante waarde van de betalingen (rente en aflossing)
als gewicht (zie ook modified duration).Dutch State Loans (DSL's)Engelse benaming voor Nederlandse staatsleningen.Dutch Treasury Certificates (DTC's)Schuldbewijzen met een korte looptijd uitgegeven door het Rijk om tijdelijke
kastekorten van het Rijk te financieren. DTC's worden uitgegeven en verhandeld
op discontobasis.Eonia-swapEen Eonia-swap is een specifieke vorm van een renteswap, waarbij een vaste
rente wordt geruild tegen de variabele Eonia rente (European OverNight Index
Average). Eonia is de gemiddelde daggeld rente, die dagelijks wordt vastgesteld
door de ECB.EMU-saldoHet EMU-saldo heeft betrekking op het vorderingensaldo van de overheid
op transactiebasis. Het vorderingensaldo geeft de mutatie in het saldo van
de financiële activa en passiva van de collectieve sector weer. Omdat
het EMU-saldo betrekking heeft op de totale collectieve sector is niet alleen
het vorderingensaldo van het Rijk van belang, maar ook de vorderingensaldi
van de sociale fondsen en de lokale overheid. Weergave op transactiebasis
wil zeggen dat de economische handeling die leidt tot de uitgave of ontvangst
(transactie) zoveel mogelijk als meetmoment wordt genomen.EMU-schuldHet totaal van de uitstaande leningen ten laste van de gehele collectieve
sector. Dit is de optelsom van de uitstaande leningen ten laste van het Rijk,
de sociale fondsen en de lokale overheid, minus de onderlinge schuldverhoudingen
tussen deze drie subsectoren. De EMU-schuld is een brutoschuldbegrip.Financieringsbehoefte van het RijkDe aflossingen op de gevestigde staatsschuld vermeerderd met het feitelijk
tekort van het Rijk of verminderd met het feitelijk overschot van het Rijk.Financieringstekort of -overschot van het Rijk (feitelijk)Het saldo van de relevante uitgaven en ontvangsten, minus de mutatie in
het saldo van de derdenrekening.Geïntegreerd middelenbeheerHet bundelen van publieke middelen gericht op een doelmatig kasbeheer.
Publieke middelen zijn middelen die verkregen zijn bij of krachtens de wet
ingestelde heffing(en).Gevestigde SchuldZie vaste schuld.LiquiditeitIn een markt met voldoende liquiditeit kunnen grote posten verhandeld
worden zonder dat dit een substantieel effect op de prijs (koers) heeft.Macauley durationDe Macauley duration is een maatstaf voor de looptijd van een portefeuille.
De Macauley duration wordt berekend door voor iedere toekomstige (rente- of
aflossings)betaling de contante waarde te berekenen, waarna deze contante
waardes als gewichten dienen om de resterende looptijden van iedere betaling
te wegen.Modified durationDe modified duration is een maatstaf voor de looptijd en prijsgevoeligheid
van een portefeuille. De modified duration is
een verhoudingsgetal dat uitdrukt in welke mate de contante waarde van een
portefeuille wijzigt bij een verandering van de rentecurve met 1/100 procent.
De modified duration is daarmee een maat voor
de prijsgevoeligheid van een portefeuille bij een verandering in het rendement
(een prijselasticiteit).MTS AmsterdamIn september 1999 heeft de Staat samen met de Primary Dealers en MTS SpA
het handelsplatform MTS Amsterdam opgericht. In korte tijd heeft MTS Amsterdam
zich ontwikkeld tot een succesvol platform voor de handel in Nederlandse staatsleningen.
De Primary Dealers hebben de verantwoordelijkheid de handel op MTS Amsterdam
te stimuleren. Dit gebeurt vooral doordat de Primary Dealers verplicht zijn
om gedurende een groot deel van iedere dag bied- en laatprijzen te quoteren.
Andere partijen kunnen direct op deze quotes handelen. Dankzij het electronische
systeem kan een transactie zeer snel worden uitgevoerd, waarbij clearing en
settlement automatisch worden voltooid.Nationale schuldGevestigde en vlottende schuld van de Staat zoals die samenhangt met het
artikel Financiering staatsschuld en het artikel Kasbeheer in deze begroting.Primaire marktDe markt voor de uitgifte van effecten. Nederlandse staatsobligaties worden
uitgegeven via het stelsel van Primary Dealers.Primary DealersSinds 1999 maakt de Staat gebruik van een stelsel van Primary Dealers
voor de distributie en promotie van Nederlandse staatsleningen. Het stelsel
bestaat uit 13 banken. Bij het samenstellen van de groep Primary Dealers wordt
veel aandacht besteed aan een goede balans tussen banken die zijn gericht
op de lokale, de regionale, en de globale markten. Deze balans is gewenst
met het oog op het bereiken van een brede spreiding aan eindbeleggers in Nederlandse
staatsobligaties.Het belangrijkste doel van de samenwerking met de Primary Dealers is om
de markt voor Nederlandse staatsleningen liquide te houden. Met alle Primary
Dealers is een éénjarig contract aangegaan. De Primary Dealers
verplichten zich om DSL's af te nemen, te verspreiden en te promoten. Tot
de verplichtingen hoort ook een maandelijkse rapportage over de verrichte
activiteiten. Tegenover deze verplichtingen staat het exclusieve recht
om DSL's bij het Agentschap af te nemen en gebruik te maken van de repo- en
stripfaciliteit. De Primary Dealers ontvangen daarnaast een financiële
vergoeding die afhankelijk is van de afgenomen hoeveelheid DSL's bij emissies.Rechtspersoon met een Wettelijke Taak (RWT)Een zelfstandige organisatie die in een wet geregelde taak uitvoert met
behulp van publiek geld, welk geld is verkregen bij of krachtens de wet ingestelde
heffing.Rekening-courantEen rekening waarover in de regel giraal betalingsverkeer wordt afgewikkeld
en waaruit (een deel van) de onderlinge financiële verhouding is op te
maken tussen de houder van de rekening en de instelling alwaar de rekening
wordt aangehouden.RekenrenteBoekhoudkundig veronderstelde rente in begroting en meerjarencijfers.RenteswapEen renteswap is een contract tussen twee partijen waarin wordt overeengekomen
om gedurende de looptijd een vaste rente te ruilen tegen een variabele rente
(meestal 6 of 3 maanden).RepofaciliteitEen instrument om de liquiditeit van staatsleningen en DTC's te garanderen.
Onder bepaalde condities kunnen Primary Dealers (en in het geval van DTC's
ook Single Market Specialists) in geval van schaarste staatsleningen of DTC's
lenen van de Staat tegen een vergoeding.SchatkistsaldoSaldo op de rekening van het Rijk bij De Nederlandsche Bank.Secundaire marktDe markt voor bestaande effecten. De handel in Nederlandse staatsobligaties
vindt grotendeels plaats via MTS Amsterdam.Sell- en buybacktransactieEen sell- en buybacktransactie is een contante verkoop van een hoeveelheid
stukken in combinatie met een gelijktijdig afgesloten termijnaankoop van dezelfde
stukken (bijvoorbeeld staatsobligaties of DTC's). In de tussenliggende periode
wordt de facto een bedrag in de geldmarkt opgenomen, waarover een rentevergoeding
wordt betaald.Single Market SpecialistsEen aantal geselecteerde banken die naast de Primary Dealers deelnemen
aan het DTC-marktstelsel.SpreadPositief of negatief renteverschil, bijvoorbeeld tussen leningen met een
verschillende looptijd of tussen leningen van verschillende landen.StaatsschuldHet totaal van de uitstaande geldelijke leningen van de Staat (gevestigde
en vlottende schuld) is de bruto staatsschuld. Leningen met een oorspronkelijke
looptijd van twee jaar of langer vormen de gevestigde staatsschuld. Leningen
met een oorspronkelijke looptijd korter dan twee jaar vormen
de vlottende staatsschuld. De staatsschuld is niet gelijk aan de EMU schuld,
die een breder begrip meet. EMU schuld bestaat uit de staatsschuld vermeerdert
met de vlottende schuld alsook vermeerdert met de schuld van mede overheden.SwapcurveDe swapcurve geeft de relatie weer tussen de looptijd van een swapcontract
en de swaprente. Bij iedere looptijd geeft de swapcurve de vaste rente aan
waartegen de markt op dat moment bereid is een variabele rente te ruilen (meestal
de 6-maandsrente).TenderInschrijving op een openbare lening door opgaven van bedragen en maximum
koersen waartegen men de obligaties wenst te verkrijgen.ToonbankuitgifteUitgiftesysteem van openbare staatsleningen waarbij de inschrijving gedurende
een langere periode openstaat. Gedurende deze periode kan de uitgiftekoers
worden aangepast. Dit biedt de mogelijkheid om flexibel in te spelen op zich
wijzigende marktomstandigheden.Vaste of gevestigde schuldLeningen met een oorspronkelijke looptijd van meer dan één
jaar.Vlottende schuldLeningen met een oorspronkelijke looptijd van één jaar of
minder.YieldcurveDe yieldcurve (of rentecurve) is de relatie tussen de resterende looptijd
van staatsleningen en de bijbehorende rendementen.XNoot1Zie beleidsartikel 5.1.2.1 voor beschrijving van het risicomanagement
van de staatsschuld.XNoot1Eind 2002 is de herijking van het risicomanagement en een beschrijving
van het beleidskader 2003–2006 aan de tweede kamer aangeboden. Zie Kamerstukken
II, 2001/02, 28 600 IXA, nr. 5.XNoot1Marktwaarde wordt in de begrotingssystematiek niet meegenomen, maar is
wel van belang. In die marktwaarde liggen de potentiële winsten of verliezen
van de posities besloten. Het is weliswaar mogelijk om posities aan het einde
van het jaar af te bouwen, zodat de marktwaarde (en dus eventuele winsten
of verliezen) wordt gerealiseerd en wel in de begroting tot uitdrukking komt.
Om onnodige transactiekosten te voorkomen en een doorlopend proces te waarborgen
is dit echter niet wenselijk. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29540-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl