Europese Raad; Brief van de Minister en Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132914
 2008-2009
 
 21 501-20
 Europese Raad
 
 
 
 
 Nr. 
 437
 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 22 juni 2009
 
 Graag bieden wij u hierbij, mede namens de Minister-President, het verslag
aan van de Europese Raad die op 18 en 19 juni 2009 te Brussel plaatsvond.
Als bijlage treft u aan de conclusies van de Europese Raad alsmede de toespraak
van de voorzitter van het Europees Parlement.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans 
 
 Verslag van de Europese Raad op 18–19 juni
2009 in Brussel
 Deze Europese Raad vond plaats kort na de verkiezingen voor het Europees
Parlement en stond in het teken van de voordracht van de kandidaat voor de
nieuwe voorzitter van de Commissie en de juridische garanties met betrekking
tot het Lissabonverdrag waarom de Ierse regering had gevraagd. Dit samen met
aandacht voor de financiële en economische crisis en de Europese ambitie
om een leidende rol te spelen bij de klimaatonderhandelingen.
 
 De Europese Raad begon met het gebruikelijke overleg met de voorzitter
van het Europees Parlement, de heer Hans-Gert Pöttering. Zijn toespraak
treft u als bijlage aan.
 Algemene zaken
 Institutionalia
 De Europese Raad bereikte overeenstemming over de juridische garanties
met betrekking tot het Lissabonverdrag die de Europese Raad van december 2008
in het vooruitzicht had gesteld. Het pakket bestaat uit drie onderdelen: een
besluit van de staatshoofden en regeringsleiders in het kader van de Europese
Raad bijeen met verduidelijkingen inzake het recht op leven, belastingen,
veiligheidsbeleid en defensie; een plechtige verklaring van de Europese Raad
inzake werknemersrechten en sociaal beleid met verduidelijkingen over die
onderwerpen; en een eenzijdige nationale Ierse verklaring waarin wordt verduidelijkt
hoe Ierland, gelet op zijn neutraliteitsbeleid deelneemt aan het EVDB. In
de conclusies van de Europese Raad wordt nog eens bevestigd dat alle genoemde
verduidelijkingen volledig in overeensteming zijn met het Lissabonverdrag
en geen wijziging van dat verdrag behelzen.
 Afgesproken is dat wanneer het volgende toetredingsverdrag wordt gesloten,
dus na de beoogde inwerkingtreding van het Lissabonverdrag, de verduidelijkingen
van bovengenoemd besluit van de staatshoofden en regeringsleiders in de vorm
van een protocol zullen worden gegoten dat aan de nationale parlementen ter
goedkeuring zal worden aangeboden. Minister-President Balkenende heeft om
een toelichting gevraagd op de tijdsbepaling «wanneer het volgend toetredingsverdrag
wordt gesloten». Voorzitter Fischer heeft met instemming van alle leden
van de Europese Raad met zoveel woorden bevestigd dat deze zinsnede niet kan
betekenen dat bij toekomstige uitbreidingen druk ontstaat om het toetredingsproces
sneller te voltooien dan anderszins het geval zou zijn. De criteria blijven
bepalend. Met andere woorden: deze tijdsbepaling kan hooguit leiden tot vertraging
in de goedkeuring van het «Ierse» protocol, niet tot versnelling
van het uitbreidingsproces.
 Met de overeengekomen verduidelijkingen heeft de Ierse minister-president
aangegeven met vertrouwen de campagne in de aanloop naar het tweede Ierse
referendum in te gaan.
 
 De Europese Raad werd het ook eens over de voordracht aan het Europees
Parlement van de huidige voorzitter van de Commissie Barroso als voorzitter
van de Commissie voor een tweede termijn. Omdat de regeringsleiders tijdens
de vergadering er niet op vooruit wilden lopen of de voordracht op voldoende
steun kan rekenen in het Europees Parlement is vooralsnog sprake van een voorgenomen
voordracht.
 
 Afgesproken is dat de Tsjechische en Zweedse voorzitterschappen verdere
consultaties zullen plegen met het Europees Parlement. Op basis van de uitkomsten
daarvan zal de Europese Raad een formeel besluit nemen over de
voordracht. De Europese Raad hoopt dat, zo staat het ook in de conclusies,
het EP de voorgedragen kandidaat in juli goedkeurt.
 Op deze wijze kan de komende maanden de continuïteit van de werkzaamheden
van de Commissie en van de voorbereidingen voor de samenstelling van de nieuwe
Commissie worden verzekerd.
 Financieel-economische situatie
 De bespreking van de financieel-economische situatie spitste zich toe
op de onderwerpen financieel toezicht en de situatie op de zuivelmarkt.
 
 Bij het onderwerp financieel toezicht heeft Minister-President Balkenende
gepleit voor een ambitieuze verbetering van het financieel toezicht in de
EU. De regeringsleiders bevestigden de in de mededeling van de Commissie van
27 mei 2009 en de conclusies van de ECOFIN-Raad van 9 juni jl. uitgestippelde
weg naar een nieuw raamwerk voor macro- en micro-prudentieel toezicht. Om
aan de zorgen van het VK tegemoet te komen werd ook afgesproken dat de beslissingen
van de Europese toezichthoudende autoriteiten op generlei wijze afbreuk mogen
doen aan de budgettaire verantwoordelijkheden van de lidstaten. De Commissie
zal op basis van deze indicaties nu de formele wetgevingsvoorstellen over
financieel toezicht opstellen. Deze voorstellen zullen dit najaar door de
Raad worden behandeld, waarbij de Raad beslist bij gekwalificeerde meerderheid.
 
 Minister-President Balkenende vroeg voorts aandacht voor de lange-termijnsaspecten
van de crisis, waaronder houdbare overheidsfinanciën. Door de economische
structuur te versterken moet Europa investeren in het groeivermogen van onze
sociale markteconomie. Dat kunnen de overheden niet alleen. Willen we echt
voortgang maken met innovatie, met de kenniseconomie, met duurzaamheid, dan
moeten de sociale partners daarbij betrokken worden. De Minister-President
pleitte voor een triloog op Europees niveau opdat overheden, ondernemers en
werkgeversorganisaties de handen ineen slaan en het volledige groeipotentieel
van Europa vrijmaken.
 
 Bondskanselier Merkel vroeg om aandacht voor de zuivelsector die in Duitsland
door de lage prijzen in grote problemen verkeert. De Europese Raad verzocht
de Commissie om een grondige marktstudie te laten uitvoeren en binnen twee
maanden de resultaten op tafel te leggen met mogelijke maatregelen om de zuivelmarkt
te stabiliseren. Afgesproken is na een interventie van Minister President
Balkenende dat de afspraken over geleidelijke opheffing van de melkquota,
die in het kader van de zogenaamde health check zijn
gemaakt, recht overeind blijvend.
 Klimaatverandering
 De Europese Raad riep alle partijen op om tijdens de klimaatconferentie
in Kopenhagen tot een breed en ambitieus akkoord te komen. Er was grote eensgezindheid
dat een versnelling in het onderhandelingsproces noodzakelijk is. De Europese
Unie is bereid daarin een leidende rol te spelen. De Unie speelt een voortrekkersrol
met de unilaterale, juridisch bindende verplichting om uiterlijk in 2020 te
komen tot een reductie van 20% broeikasgasemissies.
 
 Bij een ambitieus akkoord met vergelijkbare verplichtingen voor ontwikkelde
landen en een bijdrage van ontwikkelingslanden in verhouding tot hun verantwoordelijkheden
en capaciteiten, is de EU zelfs bereid deze verplichting te verhogen naar
30%. 
 De ER bevestigde de bereidheid van de Unie om haar fair share te leveren aan de financiering van klimaatbeid in ontwikkelingslanden.
Deze landen moeten alomvattende «low-carbon»-strategieën
uitzetten. De principes voor lastenverdeling, draagkracht en verantwoordelijkheid
voor emissies, werden bevestigd. De Europese Raad sprak de bereidheid uit
om over alle financieringskwesties, en derhalve ook over de lastenverdeling
binnen de EU, in oktober een besluit te nemen. De Commissie zal in de komende
periode met concrete voorstellen terzake komen.
 Minister-President Reinfeldt heeft aangegeven dat Zweden er als inkomend
voorzitter alles aan zal doen om de voortrekkersrol van de EU waar te maken
en om in Kopenhagen met een ambitieus resultaat te komen. Minister-President
Balkenende heeft hem in dit streven alle steun toegezegd. Het Zweedse voorzitterschap
heeft een werkplan aangekondigd dat de weg naar COP 15 in kaart zal brengen
en de EU in staat moet stellen zijn leidende rol te vervullen.
 Illegale immigratie
 Een aantal zuidelijke lidstaten vroeg aandacht voor de schrijnende humanitaire
situatie waarin vele immigranten op en rond de Middelandse Zee verkeren. De
Europese Raad stelde vast dat met het huidige instruimentarium meer gebruik
kan worden gemaakt van vrijwillige lastenverdeling met betrekking tot de groep
van kwetsbare vluchtelingen en vluchtelingen die in zeer slechte omstandigheden
verkeren; er moeten duidelijker richtsnoeren komen voor de verantwoordelijkheidsverdeling
bij zoek- en reddingsoperaties zoals gecoördineerd door Frontex; er kan
frequenter gebruik worden gemaakt van gezamenlijk terugkeervluchten; de mensenhandel
moet doeltreffender worden bestreden en de samenwerking met landen van herkomst
en terugreis moet worden verbeterd.
 De Europese Raad constateerde ook dat dit niet genoeg is en nodigde de
Commissie uit om naast de voortgaande werkzaamheden ter voorbereing van het
zogenaamde Stockholmprogramma vóór de volgende Europese Raad
te komen met concrete voorstellen ter verbetering van de humanitaire noodsituatie
rond de asielzoekers.
 Externe zaken
 De ministers van Buitenlandse Zaken bespraken tijdens hun diner bij de
Europese Raad een aantal onderwerpen van extern beleid. Aan de conclusies
van de Europese Raad zijn over enkele daarvan verklaringen gehecht.
 Afghanistan/Pakistan
 De ministers bespraken met name de aanloop naar de presidentsverkiezingen
in Afghanistan. Zij waren het eens dat in contacten met de Afghaanse autoriteiten
en kandidaten benadrukt moest blijven worden dat een zo vrij en eerlijk mogelijk
verkiezingsproces van belang is voor het toekomstige bestuur van Afghanistan.
Dat betekent dat kandidaten op gelijke wijze campagne moeten kunnen voeren,
inclusief vrije toegang tot de media.
 
 Daarnaast stelden de ministers vast dat inmiddels vele Afghaanse waarnemers
waren opgeleid die samen met de waarnmemers uit de EU, Japan, de VS en ODIHR
de verkiezingen breed zouden moeten kunnen waarnemen. Zij verwelkomden dat
SG NAVO samenwerking heeft toegezegd voor bescherming van de waarnemers.
 In de discussie werd, mede naar aanleiding van de eerste EU-Pakistan top
die 17 dezer plaatsvond, gewezen op de noodzaak de regionale context te betrekken
bij het beleid ten aanzien van Afghanistan. Minister Verhagen wees er daarbij
op dat intensivering van de relaties van de EU met Pakistan en
Afghanistan niet betekende dat veel nieuw te ontwikkelen beleid nodig was.
Van belang was veeleer nu het huidige, zogenaamde 3D-beleid, te intensiveren
waarmee effectievere invulling aan onze ondersteuning van deze landen inclusief
de regionale dimensie kan worden gegeven.
 Europese Veiligheidsarchitectuur
 De ministers van Buitenlandse Zaken spraken aan hun werkdiner over de
Europese veiligheidsarchitectuur. Zoals bekend, heeft de Russische President
Medvedev enige maanden geleden voorgesteld de veiligheidsarchitectuur, die
is ontwikkeld in de tweede helft van de vorige eeuw, aan te passen aan de
huidige situatie. Op 27–28 juni a.s. zal hierover tijdens een informele
ministeriële OVSE-bijeenkomst worden gesproken. Dit ER-werkdiner van
EU-ministers moet worden gezien als voorbereiding op die OVSE-discussie.
 Minister Verhagen heeft in de discussie ingebracht dat de dialoog met
Rusland niet hoeft te worden gemeden (al heeft Rusland zich met betrekking
tot Georgië niet bepaald van een constructieve kant laten zien) maar
dat er geen behoefte bestaat aan nieuwe, additionele structuren, instellingen
of verdragen. Veeleer is het aangewezen bestaande structuren en afspraken
te benutten en na te komen. Die benadering wordt breed gedeeld in de EU: de
wenselijkheid het engagement van Rusland ten aanzien van EU en NAVO te verbeteren,
afwijzing van het Russische concept van in een verdrag vastgelegde invloedssferen
en de uitnodiging meer praktische samenwerking (onder andere in Afghanistan)
tot stand te brengen, zijn elementen van de consensus tussen de EU-lidstaten
op dit punt.
 Iran
 De ministers spraken allen hun zorgen uit over de berichten over verkiezingsfraude
bij de presidentsverkiezingen in Iran op 12 juni en over het buitensporige
geweld dat gebruikt was tegen demonstranten tegen de verkiezingsuitslag in
de dagen daarop volgend. De Europese Raad stelde vervolgens een verklaring
vast waarin de Iraanse autoriteiten worden opgeroepen de klachten over de
verkiezingen te onderzoeken en het geweld werd veroordeeld, alsook de blokkades
die werden opgeworpen voor journalisten en media. Het tweesporenbeleid van
de EU werd bevestigd, evenals het belang dat Iran op alle punten van zorg,
inclusief de nucleaire kwestie, in dialoog blijft met de internationale gemeenschap.
 Birma
 Als vervolg op de bespreking tijdens de Razeb op 15 juni en ter gelegenheid
van de 64e verjaardag van Aung San Suu Kyi op 19 juni, besloot de Europese
Raad om een verklaring uit te geven waarin Birma wordt opgeroepen tot onmiddelijke
vrijlating van ASSK.
 Tevens stelde de Europese Raad dat, indien ASSK wordt veroordeeld, de
EU dit niet onbeantwoord zal laten en over zal gaan tot gerichte en passende
maatregelen tegen het regime. In de bespreking door ministers werd gesteld
dat de EU zeer hecht aan de inspanningen van de buurlanden van Birma om het
land tot democratische beginselen en handelen te bewegen. In de verklaring
werden tot slot de inspanningen verwelkomd van VN Secretaris-generaal Ban
Ki Moon die naar verwachting begin juli Birma zal bezoeken. 
 DPRK
 De ministers waren het erover eens dat op de nucleaire en raketproeven
van Noord-Korea, die ingaan tegen VNVR-resoluties, een scherpe veroordeling
diende te volgen. In dat licht werd de recent aanvaarde VR-resolutie 18 744
verwelkomd. In de betreffende verklaring wordt de Commissie verzocht om zo
spoedig mogelijk met voorstellen te komen om deze VNVR-resolutie, die als
oogmerk heeft het internationale sanctieregime tegen de Noord-koreaanse leiders
c.s. te versterken, om te zetten in stevige EU-maatregelen. 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.