Goedkeuring van het op 8 juni 2004 totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk België en het Groothertogdom Luxemburg inzake grensoverschrijdend politieel optreden (Trb. 2005, 35); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29996, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29996 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenAchtergrondInhoud van het verdragVerhouding van dit verdrag tot de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
en de verhouding tot de nauwere samenwerkingsbepalingen in het EU-rechtConsultatieFinanciële gevolgenUitvoeringsafsprakenVoorlopige toepassingKoninkrijkspositieARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGTitel 1 Begripsomschrijvingen en doel en kader van de
samenwerking Artikel 1Artikel 2Artikel 3Titel 4 Algemene aspecten van samenwerkingArtikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikelen 11 en 12Titel 3 Bijzondere vormen van samenwerkingArtikel 13 en 14Artikel 15Artikel 16 en 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Titel 4 Algemene bepalingenArtikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Titel 5 Bepalingen betreffende de burgerrechtelijke en
strafrechtelijke aansprakelijkheid en betreffende de kostenArtikel 38 en 39Artikel 40Artikel 41Titel 6 Wijze van toepassing en slotbepalingenArtikel 42Artikel 43Artikel 44Artikel 45Artikel 46Artikel 47Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29996Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 996Goedkeuring van het op 8 juni 2004 te Luxemburg totstandgekomen
Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk België
en het Groothertogdom Luxemburg inzake grensoverschrijdend politieel optreden
(Trb. 2005, 35)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeenHet onderhavige voorstel van wet strekt tot goedkeuring van het op 8 juni
2004 te Luxemburg totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden,
het Koninkrijk België en het Groothertogdom Luxemburg inzake grensoverschrijdend
politieel optreden (Trb. 2005, 35) (hierna: het verdrag). Het voorstel is
reeds aangekondigd in de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (Kamerstukken II 2003–2004, 29 200 Hoofdstuk
VII, nr. 2, blz. 37) en de begroting van het Ministerie van Justitie (Kamerstukken
II 2003–2004, 29 200, Hoofdstuk VI, nr. 2, blz. 90 en nr. 21, blz.
74).AchtergrondIn 1995 hebben de Benelux-landen besloten de grensoverschrijdende politiële
en justitiële samenwerking in het kader van de op 19 juni 1990 te
Schengen totstandgekomen Overeenkomst ter uitvoering van het tussen de Regeringen
van de Staten van de Benelux Economische Unie, de Bondsrepubliek Duitsland
en de Franse Republiek op 14 juni 1985 te Schengen gesloten Akkoord betreffende
de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen
(Trb. 1990, 145), hierna te noemen Schengen Uitvoeringsovereenkomst, te intensiveren
en uit te breiden. In 1996 hebben de Ministers van Justitie en Binnenlandse
Zaken van de drie landen daartoe in Senningen een memorandum van overeenstemming
inzake de samenwerking op het terrein van politie, justitie en immigratie,
het zogenoemde Senningen-memorandum, ondertekend, in de overtuiging dat dankzij
deze intensievere samenwerking de herinvoering van de controles aan de binnengrenzen
zoals neergelegd in de uitzonderingsbepalingen van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst, kon
worden vermeden.Met het onderhavige verdrag wordt uitvoering gegeven aan de voornemens
neergelegd in de Gemeenschappelijke verklaring van Nederland, België,
Vlaanderen en Wallonië inzake grensoverschrijdende samenwerking 2002.
In deze verklaring werd opdracht gegeven een inventarisatie te maken van de
knelpunten op het terrein van de politiële samenwerking. In de gezamenlijke
knelpuntenanalyse van de politiesamenwerking tussen Nederland
en België, uitgevoerd door de Belgische politie en het Nederlands Centrum
voor Internationale Politiesamenwerking (NCIPS) zijn de voornaamste obstakels
vervolgens in kaart gebracht die de Belgische en Nederlandse politiediensten
bij grensoverschrijdend optreden tegenkomen, zowel in het grensgebied als
op het overige deel beider grondgebieden. De knelpuntenanalyse wees ten algemene
uit dat in de grensstreek bepaalde condities voor goede samenwerking tussen
de wederzijdse politiekorpsen ontbreken. Voor ambtenaren van politie opererend
in de grensstreek is de grens nog steeds levensgroot aanwezig, terwijl er
voor wetsovertreders geen grens meer bestaat. De analyse bracht, meer in het
bijzonder, een drietal categorieën knelpunten aan het licht. Een eerste
categorie knelpunten betrof het ontbreken van bevoegdheden grensoverschrijdend
op te treden in spoedeisende situaties. Terwijl de ernst van een situatie
ertoe noopt, zijn, bijvoorbeeld, Belgische ambtenaren van politie in het geval
aan Nederlandse zijde van de grens een groot verkeersongeluk plaatsvindt,
thans niet bevoegd ad hoc bijstand te verlenen en daarmee de nodige maatregelen
te treffen om eerste hulp aan burgers te verlenen.Een tweede categorie betrof de knelpunten op het terrein van de samenwerking
in het kader van de openbare orde en veiligheid. In geval van dagelijkse samenwerking
en bijvoorbeeld ter gelegenheid van grote manifestaties en betogingen bestaan
geen juridische mogelijkheden om (op verzoek) bijstand te verlenen. Zo dient
de begeleiding van een groep supporters op weg naar of na een bezoek aan een
wedstrijd in het buurland op een treinstation thans te worden overgedragen
aan de autoriteiten van het buurland. Een laatste groep wordt gevormd door
de knelpunten die worden ondervonden op het gebied van de informatie-uitwisseling
tussen de respectieve politiediensten.Ten slotte komt in voornoemde verklaring tot uiting dat de gezamenlijke
evaluaties van het optreden ingevolge het op 26 april 1999 te Bergen
op Zoom totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederland en het
Koninkrijk België inzake grensoverschrijdend politie-optreden ter handhaving
van de openbare orde en veiligheid tijdens het Europees Kampioenschap voetbal
voor landenteams in het jaar 2000 (Trb. 1999, 87), het zogenoemde Verdrag
van Bergen op Zoom, aanleiding vormden voor het formuleren van aanbevelingen
en besluiten, waarin de landen het wenselijk achten om ook in de toekomst
te kunnen beschikken over een inhoudelijk soortgelijk, maar permanent verdrag
inzake grensoverschrijdend politieoptreden en grensoverschrijdende politiesamenwerking.Naast en ingegeven door bovenstaande ontwikkelingen hebben de Benelux-landen
in het najaar van 2003 besloten om door middel van een herstructurering van
het Senningen-overleg een intensivering na te streven van de Benelux-samenwerking
op de JBZ-terreinen. Daarbij gaat het niet alleen om het intensiveren van
die samenwerking, maar tevens om het stroomlijnen van de bestaande vormen
van samenwerking. Het toepassingsveld is verbreed; aanvankelijk ging het alleen
over politie, justitie en immigratie. Drie nieuwe thema's zijn toegevoegd
: veiligheid, drugsbeleid en grensoverschrijdende samenwerking inzake rampenbeheersing
en brandbestrijding.Een nieuwe flexibele Senningen-overlegstructuur is ingesteld. En marge
van de JBZ-Raden – de bijeenkomsten van de Ministers van Justitie en
Binnenlandse Zaken van de Europese Unie – komen de JBZ-ministers in
Benelux-verband bijeen. Ze bepalen de prioriteiten en de timing van het overleg.
De monitoring en praktische aansturing gebeuren door een Centrale Overleggroep
Senningen op hoog ambtelijk niveau uit de drie landen. Daaronder opereert
een aantal vaste werkgroepen die zich bijvoorbeeld bezighouden
met politiesamenwerking, drugsbeleid, rampenbeheersing en brandbestrijding,
en een aantal ad hoc-werkgroepen. Sommige onderwerpen die rechtstreeks met
het Senningen-overleg verband houden, worden in andere Benelux-gremia aan
de orde gesteld (bijvoorbeeld in de Bijzondere Commissie voor het Personenverkeer
die de thema's die verband houden met immigratie behandelt) en via de Centrale
Overleggroep Senningen naar het Senningen-overleg teruggekoppeld. De Centrale
Overleggroep Senningen vergadert enige malen per jaar.In het vernieuwde Senningen-kader is een verdere versterking van de politiële
samenwerking prioritair. En marge van de JBZ-Raad van 23 januari 2003
is overeengekomen om ter zake een nieuw tripartite verdrag af te sluiten.
Onder voorzitterschap van Nederland is vervolgens een ontwerp van het verdrag
opgesteld dat op 8 juni 2004 te Luxemburg door de drie landen is ondertekend.Inhoud van het verdragHet verdrag heeft tot doel de bestaande mogelijkheden tot politiële
samenwerking in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid,
de bescherming van personen en goederen en in het kader van de voorkoming
en opsporing van strafbare feiten, te verruimen. Het beoogt daarmee mede de
knelpunten op te lossen die de Nederlandse, Belgische en Luxemburgse politiediensten
bij de uitoefening van hun taken ondervinden. In het hiernavolgende zullen
de vijf voornaamste terreinen waarop aan deze verruiming gestalte wordt gegeven,
worden aangestipt.De Verdragsluitende Partijen beogen ten eerste een verbetering van de
operationele samenwerking. Daartoe voorziet het verdrag in een regeling betreffende
wederzijdse bijstand, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen bijstand op
verzoek en onvoorziene bijstand, het zogenoemde optreden op eigen initiatief.
In het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid kunnen politiediensten
van de Verdragsluitende Partijen elkaar op grond van een verzoek bijstaan.
De bijstand kan bestaan uit het inzetten van personeel en het leveren van
materieel.Er kunnen zich echter situaties voordoen, denk bijvoorbeeld aan een groot
verkeersongeluk net vlak aan de overzijde van de grens, waarin de tijd voor
de verzoekprocedure ontbreekt. Het gevolg zou hiervan zijn dat niet grensoverschrijdend
kan worden ingegrepen. Het verdrag voorziet daarom tevens in de mogelijkheid
dat ambtenaren van politie in spoedeisende gevallen – indien sprake
is van een noodweersituatie dan wel een mogelijke ernstige verstoring van
de openbare orde en veiligheid, en de eigen ambtenaren van politie niet tijdig
ter plaatse kunnen zijn – zonder verzoek, op eigen initiatief en met
bepaalde bevoegdheden, grensoverschrijdend kunnen opgetreden. Ambtenaren van
politie in de grensstreek kunnen aldus snel reageren wanneer er zich calamiteiten
voordoen aan de andere zijde van de grens. De op 14 november 1984 te
's-Gravenhage totstandgekomen Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en het Koninkrijk België inzake wederzijdse bijstandsverlening bij het
bestrijden van rampen en ongevallen (Trb. 1984, 155) regelt bij rampen de
bijstandsverlening op verzoek en blijft overigens onverkort van toepassing.Het verdrag voorziet voorts in de mogelijkheid van de bevoegde autoriteiten
van de Verdragsluitende Partijen om gemengde patrouilles en controles in de
grensstreek te organiseren. Daarmee is een algemene rechtsbasis gecreëerd
voor het optreden van ambtenaren van politie – ambtenaren van de Koninklijke
marechaussee incluis (in dit verband zij verwezen naar de toelichting bij
artikel 1) – in gezamenlijke patrouilles of ten behoeve
van gezamenlijke controles. De gemengde patrouilles en controles kunnen verschillende
doeleinden hebben. Zo kunnen de betreffende wederzijdse autoriteiten gezamenlijke
verkeerscontroles en alcoholcontroles organiseren en kunnen er, bijvoorbeeld,
in het kader van de bestrijding en preventie van illegaal verblijf van vreemdelingen
en mensensmokkel, gezamenlijke patrouilles plaatsvinden.Het verdrag bevat daarnaast een regeling betreffende de persoonsbeveiliging.
De bepalingen dienaangaande, strekken tot vergemakkelijking van het uitvoeren
van een beveiligingsopdracht, in die zin dat deze op het grondgebied van een
andere Verdragsluitende Partij kan worden voortgezet. Ten vierde worden de
mogelijkheden die de Schengen Uitvoeringsovereenkomst ter zake van grensoverschrijdende
achtervolging en observatie biedt, op enkele punten uitgebreid. Op beide regelingen
zal in de artikelsgewijze toelichting nader worden ingegaan.Ten slotte, voorziet het verdrag in de mogelijkheid rechtstreeks gegevens
uit te wisselen tussen de onderscheidenlijke politiediensten van de Verdragsluitende
Partijen. Het betreft autonome informatie-uitwisseling, dus zonder tussenkomst
van het Openbaar Ministerie. Daarnaast schept het de basis voor de rechtstreekse
raadpleging van het kentekenregister, mits gecentraliseerd en geautomatiseerd,
en de mogelijke raadpleging van andere registers in de nabije toekomst. De
rechtstreekse raadpleging zal door de Verdragsluitende Partijen nader worden
geregeld in uitvoeringsafspraken. Ter vergemakkelijking van de informatie-uitwisseling
tussen de Verdragsluitende Partijen, kunnen gemeenschappelijke politiecentra
worden opgericht. Tevens kan de uitwisseling van informatie via verbindingsofficieren
verlopen.Grensoverschrijdend optreden in het kader van het verdrag vindt te allen
tijde plaats binnen de kaders die het nationale recht van de gaststaat aan
een dergelijk optreden stelt. Zo wordt voorkomen dat buitenlandse ambtenaren
in strijd handelen met het recht van de gaststaat of dat zij meer bevoegdheden
hebben dan de eigen, nationale ambtenaren van politie. Voorts staat de grensoverschrijdende
ambtenaar onder gezag en bevel van de ter plaatse in de gaststaat bevoegde
autoriteit respectievelijk leidinggevende. Een en ander vereist dat de grensoverschrijdende
ambtenaren op de hoogte zijn van de regels van en de werkwijzen in de gaststaat.
Er zal een opleidingsprogramma worden georganiseerd waaraan de ambtenaren
die grensoverschrijdend zullen gaan optreden, dienen deel te nemen.Het verdrag bevat een viertal bijlagen. In Bijlage 1 is per Verdragsluitende
Partij aangegeven welke ambtenaren bevoegd zijn in het kader van het verdrag
grensoverschrijdend op te treden (zie artikel 1, onderdeel a, van het verdrag).
In Bijlage 2 is een lijst opgenomen van de autoriteiten die onderscheidenlijk
bevoegd zijn (zie artikel 1, onderdeel k, van het verdrag). In Bijlage 3 heeft
elke Verdragsluitende Partij onderscheidenlijk opgenomen welke gebieden in
het kader van het verdrag worden aangemerkt als grensstreek. Bijlage 4 bevat
een opsomming van de registers waaruit, ingevolge artikel 13 van het verdrag,
rechtstreeks persoonsgegevens kunnen worden verstrekt aan politiediensten
van een andere Verdragsluitende Partij.De bijlagen zijn, gelet op hun inhoud, aan te merken als zijnde van uitvoerende
aard. Verdragen tot wijziging van deze bijlagen behoeven op grond van artikel
7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen geen
parlementaire goedkeuring, tenzij de Staten-Generaal zich thans het recht
van goedkeuring ter zake voorbehouden.Verhouding van dit verdrag tot de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
en de verhouding tot de nauwere samenwerkingsbepalingen in het EU-rechtMet dit verdrag wordt een verdergaande samenwerking beoogd dan thans wordt
gerealiseerd in het kader van het op 26 februari 2001 tot stand gekomen
Verdrag van Nice houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese
Unie, de verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige
bijbehorende Akten (EU-Verdrag) (Trb. 2001, 47) en het op 25 maart 1957
tot stand gekomen Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (EG-Verdrag)
(Trb. 1957, 91). Hiertoe bestaat in de visie van de regering ruimte ingevolge
artikel 306 EG-Verdrag. Volgens deze bepaling vormen de bepalingen van het
EG-Verdrag immers geen beletsel voor het bestaan en de voltooiïng van
de Benelux, voorzover de doelstellingen van de Benelux niet bereikt zijn door
toepassing van het EG-Verdrag. In een ruime lezing van artikel 47 EU-Verdrag
kan daaronder ook worden begrepen het Schengen-acquis dat is gebaseerd op
de derde pijler van het EU-Verdrag.Op grond van bovenstaande bepalingen staat het de landen van de Benelux
vrij om voor de realisatie van de doelstellingen van hun regionale unie verdergaande
afspraken te maken indien die doelstellingen niet gerealiseerd worden door
het Schengen-aquis, zoals omschreven in Besluit 1999/436/EG van de Raad van
20 mei 1999 tot vaststelling in overeenstemming met de desbetreffende
bepalingen van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en het
Verdrag betreffende de Europese Unie, van de rechtsgrond van elk van de bepalingen
of besluiten die het Schengen-acquis vormen (PbEG 1999, L 176, blz. 17, met
rectificatie in PbEG 2000, L 9, blz. 32).ConsultatieZoals eerder vermeld, is het verdrag mede tot stand gekomen op basis van
een door de betrokken politiediensten opgestelde knelpuntenanalyse. Voorts
speelden uiteraard de goede ervaringen een belangrijke rol, die tijdens het
Europese Kampioenschap voetbal in 2000 in België en Nederland met de
politiesamenwerking op basis van het Verdrag van Bergen op Zoom zijn opgedaan.
Ook tijdens het proces van de totstandkoming van dit verdrag is de politie,
de Koninklijke marechaussee incluis, steeds nauw betrokken. Niet alleen nam
een vertegenwoordiger van de politie permanent deel aan de verdragsonderhandelingen,
maar ook werd de portefeuillehouder namens de Raad van Hoofdcommissarissen
steeds op de hoogte gehouden van de stand van zaken. Na de ondertekening is
een vertegenwoordiger van de Nederlandse Politieacademie bovendien bij de
werkzaamheden betrokken met het oog op een goede voorbereiding van de politie,
mede gelet op de voorlopige toepassing van het verdrag.Financiële gevolgenGrensoverschrijdende politiesamenwerking, zoals voorzien in het verdrag,
roept de vraag op hoe de met die samenwerking gepaard gaande kosten dienen
te worden verrekend. Er wordt vanuit gegaan dat de samenwerkingsmogelijkheden
op zichzelf niet tot extra kosten zullen leiden; de kosten en baten zullen
grosso modo tegen elkaar opwegen. Oogmerk van het verdrag is immers het oplossen
van de door de politiediensten geconstateerde knelpunten door het versoepelen,
vereenvoudigen en vergroten van de door de politiediensten gewenste samenwerkingsvormen,
hetgeen de effectiviteit en efficiency van het politiewerk ten goede zal komen.
Daarbij mag er vanuit worden gegaan dat de betrokken politiekorpsen steeds
een zorgvuldige afweging zullen maken tussen de te kiezen vormen van samenwerking.
Zoals er ook van wordt uitgegaan dat er – over een langere periode gezien –
min of meer evenwicht zal zijn in de mate waarin aan elkaar bijstand
zal worden verleend.In het verdrag is een regeling opgenomen over de onderlinge verrekening
van kosten bij grensoverschrijdende samenwerking. Met het verdrag wordt een
nieuwe vorm van samenwerking geïntroduceerd, namelijk het grensoverschrijdend
optreden op eigen initiatief. Het is alleszins redelijk dat de daarmee gepaard
kosten ten laste komen van de initiatiefnemende partij. Bij optreden op verzoek
dienen steeds vooraf afspraken te worden gemaakt over de kosten; een verzoek
kan immers betrekking hebben op zeer diverse vormen van samenwerking –
met een gemeenschappelijk belang, doch ook met een belang voor slechts één
van de betrokken partijen – en bovendien sterk van omvang verschillen.Als uitgangspunten voor het maken van deze afspraken zal gelden dat zo
min mogelijk administratieve lasten worden veroorzaakt en zoveel mogelijk
wordt aangesloten bij de bestaande praktijk. Er vindt reeds op een aantal
terreinen grensoverschrijdende samenwerking plaats tussen politiediensten,
bijvoorbeeld bij grote sportevenementen. Het is daarbij goed gebruik dat van
tevoren afspraken worden gemaakt over de eventuele verrekening van kosten.
Daarbij geldt als regel dat salariskosten niet worden verrekend. Het gastland
neemt doorgaans wel de verblijfskosten voor zijn rekening. Het verdrag beoogt
geen wijziging aan te brengen in deze bestaande praktijk.Bij de evaluatie van het verdrag zal het kostenaspect worden meegenomen.UitvoeringsafsprakenHet verdrag biedt de bevoegde autoriteiten de mogelijkheid (en in een
aantal gevallen de verplichting) tot het aangaan van uitvoeringsafspraken,
indien dat op grond van een artikel noodzakelijk is. Hierdoor kan een concrete
invulling worden gegeven aan het desbetreffende artikel. Daarbij mag –
dit spreekt voor zich – niet worden afgeweken van de grenzen en kaders
die het verdrag stelt. De uitvoeringsafspraken zullen naar verwachting in
de vorm van een memorandum van overeenstemming worden gegoten. Uiteraard zullen
er geen verplichtingen voor burgers uit voortvloeien. In artikel 15, derde
lid, van het verdrag wordt door de Verdragsluitende Partijen de intentie uitgesproken
om de rechtstreekse toegang tot nader te bepalen persoonsregisters mogelijk
te maken door middel van het sluiten van een protocol. Gelet op de algemene
formulering van deze bepaling en de gevoeligheid van de materie zullen de
afspraken die hierover in de toekomst gemaakt gaan worden, worden vastgelegd
in een uitvoeringsverdrag, waarvan het voornemen tot sluiten overeenkomstig
artikel 8 van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen aan het parlement
ter kennis zal worden gebracht.Voorlopige toepassingDe regering is voornemens het verdrag, voorafgaande aan de inwerkingtreding,
op korte termijn voorlopig toe te passen. Dit wordt ingegeven en gerechtvaardigd
door de grote behoefte die er bij de Verdragsluitende Partijen bestaat aan
een spoedige verruiming van de mogelijkheden tot politiële samenwerking,
zoals ook verwoord in voornoemde knelpuntenanalyse. Alvorens tot voorlopige
toepassing over te gaan, zijn de Verdragsluitende Partijen in de gelegenheid
de uitvoering voor te bereiden, bijvoorbeeld op het gebied van opleiding en
voorlichting.Aangezien het verdrag geen bepalingen bevat die afwijken van formele wetgeving
of tot zodanig afwijken noodzaken, zal het gehele verdrag voorlopig worden
toegepast.KoninkrijkspositieHet onderhavige verdrag zal, wat het Koninkrijk betreft, alleen voor Nederland
gelden.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGTitel 1 Begripsomschrijvingen en doel en kader van de
samenwerking Artikel 1In het onderhavige artikel zijn de begripsomschrijvingen opgenomen. Onder
a is de definitie van het begrip ambtenaar opgenomen, waarbij wordt verwezen
naar Bijlage 1. In deze bijlage is per Verdragsluitende Partij aangegeven
welke ambtenaren bevoegd zijn in het kader van het verdrag grensoverschrijdend
op te treden. Het verdrag heeft betrekking op ambtenaren die politietaken
verrichten. Het betreft dus in bepaalde gevallen niet louter «reguliere»
ambtenaren van politie. Zo zijn in de Nederlandse situatie ook ambtenaren
van de Koninklijke marechaussee (Kmar) bevoegd om op grond van dit verdrag
grensoverschrijdend op te treden, bijvoorbeeld in gemeenschappelijke patrouilles
in het kader van het Mobiel Toezicht Vreemdelingen. De Kmar heeft immers,
onder andere, op grond van artikel 6, eerste lid, aanhef en onder f, van de
Politiewet 1993 juncto artikel 46, aanhef en onder a van de Vreemdelingenwet
2000 een politietaak. De andere Verdragsluitende Partijen kennen soortgelijke
constructies. Om deze reden wordt in het verdrag het algemene begrip ambtenaar
gebruikt, dit mede om buiten twijfel te stellen dat de bepalingen van het
verdrag niet van toepassing zijn op, bijvoorbeeld, particuliere beveiligers.
In Bijlage 1 bij het verdrag wordt voorts gespecificeerd welke ambtenaren
het betreft.Het begrip grensoverschrijdend politieoptreden is in onderdeel b zodanig
omschreven dat daaronder zowel de daadwerkelijke overschrijding van de grens
als de bijstand op het vreemde grondgebied valt. Het maakt daarbij geen verschil
of het grensoverschrijdende politieoptreden plaatsvindt op initiatief van
de gaststaat of van de zendstaat.In de omschrijving van het begrip grensoverschrijdende eenheid in onderdeel
d is tot uitdrukking gebracht dat het gaat om een eenheid met een afzonderlijke
commandostructuur, eigen logistiek en eigen middelen.In de onderdelen e en f wordt gesproken over de geweldmiddelen. In verband
met de regelgeving in Luxemburg en België wordt in die onderdelen daarvoor
het begrip materiële dwangmiddelen gehanteerd (deze terminologie wordt
tevens in andere Benelux-verdragen gebezigd, zoals het op 27 juni 1962
te Brussel totstandgekomen Verdrag aangaande de uitlevering en de rechtshulp
in strafzaken tussen het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk België
en het Groothertogdom Luxemburg, het zogenoemde Benelux Uitleveringsverdrag).
In de begripsomschrijving wordt vervolgens aangesloten bij de Nederlandse
terminologie zoals opgenomen in de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke
marechaussee en de buitengewoon opsporingsambtenaar, de Bewapeningsregeling
politie en de Uitrustingsregeling politie 1994.Er wordt onderscheid gemaakt tussen individuele en collectieve dwangmiddelen.
De individuele middelen zijn als het ware verbonden aan de individuele ambtenaar;
deze zijn erop gericht te worden gedragen, meegevoerd en gebruikt door één
en doorgaans dezelfde persoon (bijvoorbeeld het dienstpistool, de wapenstok
of pepperspray). Van de collectieve dwangmiddelen kan door meer personen gebruik
worden gemaakt (bijvoorbeeld waterwerpers). Een collectief dwangmiddel hoeft
geen geweldmiddel te zijn als bedoeld in de voornoemde Ambtsinstructie,
het kan ook materieel zijn zoals een shovel, of een gepantserd voertuig, voorzover
er dwang mee wordt uitgeoefend.In diverse artikelen in het verdrag worden taken of bevoegdheden toegeschreven
aan bevoegde autoriteiten. Er is geen algemene definitie van dit begrip opgenomen
in het onderhavige artikel, maar er wordt verwezen naar Bijlage 2 waarin per
Verdragsluitende Partij is aangegeven welke autoriteit onderscheidenlijk bevoegd
is. Een en ander zal in sommige gevallen nog nader worden uitgewerkt in draaiboeken
(zie de toelichting bij artikel 4).In een drietal artikelen wordt de aldaar geregelde bevoegdheid beperkt
tot de grensstreek. Het betreft de artikelen 7 (optreden op eigen initiatief),
13, tweede lid (spontane uitwisseling persoonsgegevens) en 25 (gemengde patrouilles
en controles). In Bijlage 3 is, zoals eerder in het algemene deel van deze
toelichting werd aangegeven, per Verdragsluitende Partij aangegeven wat onder
het grensgebied wordt verstaan. Zo hebben België en Luxemburg het gehele
nationale grondgebied als grensstreek aangewezen. Nederland heeft het gebied
aangewezen dat aan België grenst en waar bepaalde korpsen actief zijn.De overige begripsomschrijvingen uit artikel 1 spreken voor zich en behoeven
geen nadere toelichting.Artikel 2Het onderhavige artikel bevat de reeds in het algemeen gedeelte beschreven
doelbepaling van het verdrag.Artikel 3In dit artikel wordt de verhouding van het verdrag ten opzichte van de
nationale en internationale rechtsregels vastgesteld. De politiële samenwerking
tussen Nederland, België en Luxemburg wordt beheerst door het nationale
recht van Verdragsluitende Partijen en de relevante internationale rechtsregels,
tenzij het onderhavige verdrag van beide normstelsels afwijkt. In dat geval
is het verdrag bepalend voor de politiesamenwerking.Titel 4 Algemene aspecten van samenwerkingArtikel 4De artikelen 4 tot en met 8 bevatten de regeling betreffende de wederzijdse
bijstand en zijn geïnspireerd door de vergelijkbare bepalingen uit het
Verdrag van Bergen op Zoom. De artikelen 4 tot en met 6 beschrijven de bijstand
op verzoek en de artikelen 7 en 8 de onvoorziene bijstand, het zogenoemde
optreden op eigen initiatief.Met deze volgorde hebben de Verdragsluitende Partijen tot uiting willen
brengen dat bijstand op verzoek de hoofdregel is en het optreden op eigen
initiatief een uitzondering daarop behoort te zijn. In de artikelen is opgenomen
wanneer bijstand kan worden geboden. Voor beide vormen van bijstand geldt
dat deze plaatsvindt in het kader van de handhaving van de openbare orde en
veiligheid. Grensoverschrijding in verband met voorkoming en opsporing van
strafbare feiten is geregeld in andere verdragen, zoals de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
en verdragen op het terrein van de rechtshulp alsmede in de artikelen 18 en
19 van het onderhavige verdrag.Artikel 4 geeft de procedure aan die moet worden gevolgd voor het verzoeken
en verlenen van bijstand. Voordat tot een grensoverschrijdend optreden kan
worden overgegaan, richt een partij zich, ingevolge het eerste lid, met een
daartoe strekkend schriftelijk verzoek tot een andere partij. Het tweede lid
bepaalt dat het verzoek in ieder geval de aard van het gewenste grensoverschrijdend
politieoptreden omschrijft, evenals de operationele noodzaak. Indien bekend,
kan in het verzoek worden ingegaan op de situatie waarbinnen het politieoptreden
wenselijk wordt geacht, en het aantal eenheden of ambtenaren dat bij voorkeur
dient deel te nemen aan het grensoverschrijdende politieoptreden. Het verdrag
geeft geen nadere invulling van het begrip operationele noodzaak. Ten algemene
kan worden gesteld dat een operationele noodzaak bestaat, wanneer zonder de
inzet van de buitenlandse ambtenaren het beoogde resultaat niet zal worden
bereikt. Het is overigens nadrukkelijk niet de bedoeling een beroep op een
ander land te doen om structurele personeelsproblemen op te lossen.Bij het verzoek wordt tevens aangegeven of het een eenmalige grensoverschrijding
betreft of dat er sprake zal zijn van meer, tot dezelfde categorie behorende
overschrijdingen binnen een bepaalde periode. Hierbij kan worden gedacht aan
grensoverschrijdingen die plaatsvinden ter begeleiding van milieugevaarlijke
transporten die periodiek plaatsvinden en die door ambtenaren van politie
van één partij worden begeleid. Op grond van het derde lid dient
de Verdragsluitende Partij die een verzoek ontvangt, daarop zo spoedig mogelijk
een beslissing te nemen. De beslissing ter zake dient te worden meegedeeld
aan de autoriteit die het verzoek heeft gedaan. De aangezochte partij moet,
gelet op artikel 42, gegronde redenen hebben om niet aan het verzoek te voldoen.
Een verzoek zou bijvoorbeeld kunnen worden geweigerd omdat er geen capaciteit
beschikbaar is, capaciteit ook of beter in eigen land kan worden verkregen
of omdat partijen het niet eens worden over de kostenverdeling, mits deze
weigeringsgronden in het concrete geval passen binnen het kader dat door artikel
42 wordt geschetst.In Bijlage 2 bij het verdrag is per Verdragsluitende Partij aangegeven
welke de onderscheidenlijk bevoegde autoriteit is. Teneinde buiten twijfel
te stellen welke autoriteiten in welke situatie feitelijk worden belast met
betreffende taken en bevoegdheden, zal vóór de inwerkingtreding
van het verdrag door de Verdragsluitende Partijen een draaiboek worden opgesteld.Overigens zij opgemerkt dat een verzoek om bijstand zowel kan worden gedaan
door de bevoegde autoriteit van de gaststaat, hetgeen meestal het geval zal
zijn, als door de bevoegde autoriteit van de zendstaat. Het kan, bijvoorbeeld,
voor een Verdragsluitende Partij wenselijk zijn ambtenaren van politie mee
te sturen met een bepaald grensoverschrijdend transport. In dat geval wordt
de gaststaat verzocht toe te staan dat ambtenaren van politie van de zendstaat
grensoverschrijdend optreden.Artikel 5Dit artikel beschrijft de bevoegdheden die in het kader van grensoverschrijdend
politieoptreden op verzoek door de grensoverschrijdende ambtenaren van politie
kunnen worden uitgeoefend. De opsomming van bevoegdheden is een aanvulling
op de bevoegdheden die zijn opgenomen in de algemene bepalingen in Titel 4,
zoals de bevoegdheid materiële dwangmiddelen mee te voeren en te gebruiken.
Het uitoefenen van bevoegdheden bij bijstand op verzoek dient, mede door de
verwijzing naar Titel 4, plaats te vinden in overeenstemming met het recht
van de gaststaat. Voorts staan de grensoverschrijdende ambtenaren en de grensoverschrijdende
politie-eenheid voortdurend onder gezag en bevel van de ter plaatse in de
gaststaat bevoegde autoriteiten.De opsomming van de bevoegdheden is niet limitatief. Dit blijkt uit het
gebruik in de aanhef van de zinsnede «in het bijzonder». Dit betekent
niet dat de grensoverschrijdende ambtenaren een vrijbrief hebben om te doen
en laten wat zij nodig achten. De bevoegdheden dienen ingevolge het tweede
lid te worden uitgeoefend met inachtneming van de eisen van proportionaliteit
en subsidiariteit, en bovenal staan de ambtenaren onder gezag en bevel van
de gaststaat en moet hun handelen in overeenstemming zijn met het recht van
dat land.De bevoegdheid omschreven in het eerste lid, onderdeel a, ziet op de bescherming
van personen. Ingevolge onderdeel b zijn de grensoverschrijdende ambtenaren
bevoegd te surveilleren. Bij de bevoegdheid tot controleren (onderdeel c)
kan onder andere gedacht worden aan de controle bij de toegang tot een bepaald
aangewezen gebied rondom een stadion waar een (internationale) sportwedstrijd
wordt gehouden. Verkeersregelende bevoegdheden kunnen eveneens in het kader
van een grensoverschrijdend politieoptreden worden uitgeoefend (onderdeel
d). Verkeersregeling houdt in het geven van bevelen aan verkeersdeelnemers
die zijn gehouden de bevelen op te volgen. De onder e geregelde bevoegdheid
om terreingedeelten te doorzoeken, kan worden aangemerkt als een versterkte
wijze van surveilleren. Een terreingedeelte kan, uiteraard met inachtneming
van het recht van de gaststaat, systematisch worden doorzocht om de plaats
te bepalen van personen van wie of dieren, voertuigen of voorwerpen waarvan
een dreiging voor de openbare orde uitgaat of kan uitgaan. Indien op deze
wijze een voertuig wordt gelokaliseerd waarvan men weet of het sterke vermoeden
heeft dat daarin wapens of explosieven zijn verborgen, wordt via de reguliere
strafvorderlijke weg de zaak verder overgenomen. Ingevolge onderdeel f kan
de grensoverschrijdende ambtenaar naar de identiteit van een persoon vragen.
Van de in onderdeel g beschreven bevoegdheid kan gebruik worden gemaakt bij
de begeleiding van voetbalsupporters van het ene land naar het andere. Hiermee
zijn positieve ervaringen opgedaan tijden het Europees Kampioenschap voetbal
in 2000.Artikel 6In relatie tot artikel 4 is voorgeschreven dat de grensoverschrijdende
ambtenaar of zijn leidinggevende de beslissing van de aangezochte Verdragsluitende
Partij betreffende het grensoverschrijdende optreden zo spoedig mogelijk in
zijn bezit krijgt. Tevens heeft de grensoverschrijdende ambtenaar een overzicht
van het in het kader van een grensoverschrijdend politieoptreden meegevoerde
materieel bij zich. Deze voorwaarde wordt ook gesteld in vergelijkbare bepalingen
in internationale verdragen of overeenkomsten, zoals artikel 7, tweede lid,
van de in het algemene gedeelte van deze toelichting aangehaalde Overeenkomst
tussen Nederland en België over bijstandsverlening bij het bestrijden
van rampen en ongevallen. Hierdoor kan geen verwarring ontstaan ten aanzien
van het meegevoerde materieel, hetgeen met het oog op eventuele aansprakelijkheden
van belang isArtikel 7Er kunnen zich situaties voordoen waarin de tijd voor de procedure, bedoeld
in artikel 4, ontbreekt, met als gevolg dat niet kan worden ingegrepen. Hierbij
kan worden gedacht aan een brand op het bedrijventerrein Hazeldonk. Het onderhavige
artikel voorziet in een regeling op grond waarvan een ambtenaar van politie
in een spoedeisende situatie zonder voorafgaand verzoek aan de gaststaat,
grensoverschrijdend mag optreden. Ambtenaren van politie in de grensstreek
kunnen, wanneer er zich calamiteiten voordoen aan de andere zijde van de grens
aldus snel reageren en een begin maken met een grensoverschrijdend
politieoptreden.Bij een onvoorzien grensoverschrijdend optreden ontbreekt een concrete
opdracht van de bevoegde autoriteit van de gaststaat. De grensoverschrijdende
ambtenaren treden immers op eigen initiatief op Een dergelijk optreden is
daarom aan strikte kaders en voorwaarden gebonden. Het aanvangen van een optreden
op eigen initiatief is ingevolge dit artikel slechts toegestaan in een spoedeisende
situatie in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid
en dient onmiddellijk bij het overschrijden van de grens te worden gemeld
aan de bevoegde autoriteit van de gaststaat en dient beperkt te blijven tot
de grensstreek.Het optreden mag, zoals reeds werd uiteengezet in het algemene deel van
deze toelichting, slechts in een spoedeisende situatie plaatsvinden. Daarvan
is ingevolge het derde lid sprake wanneer de grensoverschrijding noodzakelijk
is om een acuut gevaar voor lijf, leden, goederen of gezondheid af te wenden
danwel een ernstige verstoring van de openbare orde en veiligheid te voorkomen.
Een laatste voorwaarde is dat de ambtenaren van de gaststaat niet tijdig ter
plaatse kunnen zijn. Door te wachten op ambtenaren van de gaststaat of op
de toestemming op grond van artikel 4 van het verdrag bestaat het risico dat
het gevaar voor lijf, leden, goederen of gezondheid of de ernstige verstoring
van de openbare orde zich daadwerkelijk of in meerdere mate manifesteert.Bij de melding aan de bevoegde autoriteit dat een optreden op eigen initiatief
is begonnen, kan die autoriteit, ingevolge artikel 35, bepalen dat het grensoverschrijdend
optreden wordt gecontinueerd, dient te worden beëindigd, dan wel zal
worden overgenomen. In ieder geval wordt de melding bevestigd en wordt alle
informatie verstrekt die noodzakelijk is ter voorkoming van een eventuele
doorkruising van een optreden van de gaststaat.Op de voorwaarde dat het optreden op eigen initiatief beperkt moet blijven
tot de grensstreek van de gaststaat, wordt in het vierde lid een uitzondering
gemaakt. De situatie kan zich voordoen dat tijdens een grensoverschrijdend
optreden dat op verzoek plaatsvindt, de grensoverschrijdende ambtenaren stuiten
op een in het kader van de handhaving van de openbare orde en veiligheid spoedeisende
situatie waarbij de ambtenaren van de gaststaat niet tijdig aanwezig kunnen
zijn en die valt buiten de kaders van de bijstand op verzoek. In dat geval
kan ook buiten de grensstreek, tijdens de grensoverschrijding op verzoek,
op eigen initiatief worden opgetreden. Deze situatie zal naar verwachting
zelden voorkomen. Bij bijstand op verzoek zijn immers altijd, met het oog
op de bestaande gezagsen bevelsstructuren, ambtenaren van de gaststaat aanwezig.Artikel 8De grensoverschrijdende ambtenaar mag bij het optreden op eigen initiatief
de nodige bevoegdheden uitoefenen die geen uitstel dulden. Dit betekent dat
zijn optreden uitsluitend gericht mag zijn op de afwending van het acute gevaar
of de voorkoming van de ernstige verstoring van de openbare orde en veiligheid.Op het uitoefenen van deze bevoegdheden is een «dubbele rem»
aangebracht: de bevoegdheden worden uitgeoefend in overeenstemming met het
recht van de gaststaat en mogen daarnaast nooit verdergaand zijn dan toegestaan
is in de zendstaat. De Verdragsluitende Partijen achten het onwenselijk dat
de grensoverschrijdende ambtenaar in deze situatie bevoegdheden uitoefent
die volgens het recht van de gaststaat zijn toegestaan en volgens
het eigen recht niet zijn geoorloofd, zonder dat er een ambtenaar van politie
van de gaststaat aanwezig is.Bij optreden op verzoek of in een gezamenlijke patrouille of ten behoeve
van een gezamenlijke controle mag de grensoverschrijdende ambtenaar de bevoegdheden
uitoefenen die volgens het recht van de gaststaat zijn toegelaten, zelfs als
deze verder gaan dan de bevoegdheden die hem toekomen in de zendstaat. Het
is bij een dergelijk optreden, gezien de uniformiteit en effectiviteit die
wordt nagestreefd, immers onontbeerlijk dat de ambtenaren van de gaststaat
en de grensoverschrijdende ambtenaren gelijklopende bevoegdheden hebben.Artikel 9Naast een verzoek om een grensoverschrijdend politieoptreden uit te voeren,
kan de gaststaat de zendstaat eveneens vragen materieel te leveren. Denkbaar
is dat de gaststaat ter handhaving van de openbare orde, bijvoorbeeld bij
demonstraties of blokkades, wenst te beschikken over een (extra) waterwerper
of helicopter. Dit kunnen ook collectieve materiële dwangmiddelen zijn
als bedoeld in artikel 1, onderdeel f.Niet alleen ambtenaren van de zendstaat, maar ook van de gaststaat kunnen
het geleverde materieel besturen of bedienen. In het laatste geval draagt
de zendstaat zorg voor opleiding en toelichting.Ook hier geldt dat het geleverde materieel op een verzamelstaat dient
te zijn geplaatst (zie eveneens artikel 6, derde lid).Artikel 10Eén van de pijlers van het verdrag is het vergemakkelijken van
de uitwisseling van persoonsgegevens tussen de Verdragsluitende Partijen.
Ingevolge Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende
het vrije verkeer van die gegevens (PbEG L 281) is gegevensuitwisseling slechts
toegestaan indien het een nauwkeurig omschreven en welbepaald doel dient.
In het eerste lid van het onderhavige artikel is dan ook expliciet opgenomen
welk doel moet worden gediend met de uitwisseling van persoonsgegevens uit
registers als bedoeld in Bijlage 4 bij het verdrag. Voor Nederland betreft
het hier gegevens uit politieregisters als bedoeld in de Wet politieregisters,
zoals deze bijlage ook aangeeft.Bij de omschrijving van het doel is aangesloten bij artikel 13 van het
Besluit politieregisters. De gegevensverstrekking dient noodzakelijk te zijn
in verband met de goede uitvoering van de politietaak op het grondgebied van
de verstrekkende dan wel ontvangende Verdragsluitende Partij. De uitvoering
van de politietaak op het grondgebied van de ontvangende partij is aan de
orde bij de voorkoming van een ernstig en dreigend gevaar of ter opsporing
van een misdrijf waardoor de rechtsorde van de ontvangende partij ernstig
is geschokt. In dat geval kunnen gegevens door de verstrekkende partij uit
eigen beweging of naar aanleiding van een algemeen verzoek worden verstrekt.
Deze norm voor verstrekking sluit aan bij punt 5.4, onder b, van de in de
preambule genoemde aanbeveling nr. R (87) 15 van 17 september 1987 van
het Comité van Ministers van de Raad van Europa, die het gebruik van
persoonsgegevens voor politiedoeleinden regelt. Indien de ontvangende partij
een verzoek doet met betrekking tot een bepaalde persoon of een bepaald geval,
geldt dat de gegevensverstrekking noodzakelijk is voor de politietaak op het
grondgebied van de ontvangende partij. Het is niet nodig dat dit verband houdt
met de voorkoming van een ernstig en dreigend gevaar of ter opsporing van een misdrijf waardoor de rechtsorde van de ontvangende partij
ernstig is geschokt.Teneinde de bescherming van persoonsgegevens te garanderen en misbruik
te voorkomen is in het tweede lid een aantal artikelen dienaangaande uit de
Schengen Uitvoeringsovereenkomst van overeenkomstige toepassing verklaard
en is in het derde lid bepaald dat de persoonsgegevens niet langer mogen worden
bewaard dan noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de doeleinden waarvoor
deze werden verzameld en verwerkt.Artikelen 11 en 12In deze bepalingen zijn onderscheidenlijk de voorwaarden opgenomen waaronder
verkregen informatie als bewijsmiddel mag worden gebruikt en de wijze waarop
de graad van vertrouwelijkheid die de verstrekkende Verdragsluitende Partij
aan de gegevens heeft gegeven wordt gewaarborgd. Artikel 11 herhaalt het in
de Schengen Uitvoeringsovereenkomst neergelegde uitgangspunt dat politie-informatie
slechts met toestemming als bewijs kan worden gebruikt. Geheel in overeenstemming
met de Nederlandse positie hieromtrent is door de Verdragsluitende Partijen
besloten geen afstand te doen van het principe van de voorafgaande toestemming.
Wel is het zo dat de formulering «na toestemming» is gehandhaafd
met het doel een flexibelere vorm van toestemmingverlening niet uit te sluiten.
Met de huidige formulering zou het bij voorbeeld mogelijk moeten zijn om een
dergelijke toestemming met een eenvoudige fax-, brief- of e-mailwisseling
te verzoeken en te verlenen.Titel 3 Bijzondere vormen van samenwerkingArtikel 13 en 14In artikel 13 wordt de rechtstreekse verstrekking van persoonsgegevens
uit een politieregister structureel mogelijk gemaakt. Hiermee wordt afgeweken
van het Besluit politieregisters. Ingevolge artikel 13, zevende lid, van het
Besluit politieregisters is de hoofdregel dat gegevensverstrekking plaatsvindt
door tussenkomst van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). Rechtstreekse
verstrekking is thans slechts mogelijk indien hiermee is ingestemd door de
Minister van Justitie en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
In artikel 14 van het verdrag is wel bepaald dat de centrale autoriteit (lees:
voor Nederland KLPD) achteraf over de gegevensverstrekking dient te worden
geïnformeerd.In artikel 13, eerste lid, van het verdrag is bepaald dat de rechtstreekse
uitwisseling van persoongegevens uit een politieregister tevens kan plaatsvinden
in een gemeenschappelijk politiecentrum. In dit verband zij verwezen naar
de toelichting bij artikel 24.In artikel 13, tweede lid, van het verdrag wordt, in lijn met artikel
13, tweede lid, van het Besluit politieregisters bepaald dat in de grensstreek
persoonsgegevens betreffende een bepaalde persoon of bepaald geval ook zonder
een daartoe strekkend verzoek kunnen worden verstrekt.Artikel 15Bij de Verdragsluitende Partijen bestond niet alleen de wens om persoonsgegevens
rechtstreeks te kunnen uitwisselen, maar ook om rechtstreeks toegang te kunnen
krijgen tot bepaalde registers, in het bijzonder het kentekenregister. Deze
wens komt onder andere tot uiting in voornoemde knelpuntenanalyse waarin wordt
gesteld dat de bevraging van kentekens van voertuigen uit een
ander land een tijdrovende kwestie is. Een ander aspect is dat deze bevraging
nu veelal via rechtshulpverzoeken plaatsvindt, wat gelet op de grote aantallen
veel capaciteit vergt, zowel aan de kant van de verzoekende instantie als
aan de zijde van degene die het verzoek moet behandelen. Gelet op de aard
van de gevraagde informatie, wordt de te leveren inspanning dan ook veelal
als onevenredig ervaren.Door middel van het eerste en tweede lid van het onderhavige artikel wordt
dit knelpunt opgelost. Ingevolge het eerste lid hebben de bevoegde autoriteiten,
binnen de kaders gesteld door artikel 10 van het verdrag, de mogelijkheid
tot rechtstreekse gecentraliseerde en geautomatiseerde raadpleging van het
kentekenregister. Uiteraard vergt deze bepaling nadere uitwerking, waarvoor
het tweede lid een basis biedt. In Nederland zal een en ander worden georganiseerd
door de Dienst wegverkeer. In het hiernavolgende wordt het systeem dat de
dienst voor ogen heeft op hoofdlijnen geschetst.Eén van de randvoorwaarden van rechtstreekse raadpleging van het
kentekenregister is dat deze gecentraliseerd plaatsvindt. Dit betekent dat
vanuit één punt in het land waar een voertuig wordt aangetroffen
waarover informatie gewenst is, contact wordt gelegd met het kentekenregister
van de Verdragsluitende Partij waar het voertuig staat geregistreerd. Naar
verwachting zal dit via de nationale voertuigregistratie-autoriteiten zijn.
Deze gecentraliseerde organisatie van bevraging van het kentekenregister gaat
misbruik tegen. Voorkomen wordt dat onbevoegde personen toegang krijgen tot
de verwerkingsapparatuur van de gegevens en dat informatie door deze personen,
al dan niet tijdens de overdracht, wordt gelezen, gekopieerd, gewijzigd of
verwijderd.In de praktijk zal dit waarschijnlijk betekenen dat een ambtenaar op dezelfde
wijze informatie over buitenlandse voertuigen opvraagt als hij dat doet voor
nationale voertuigen. De nationale voertuigautoriteit is verantwoordelijk
voor een correcte doorgeleiding naar de voertuigautoriteit in het land van
herkomst van het voertuig, dus onder voornoemde voorwaarden. Het berichtenverkeer
zal langs elektronische weg plaatsvinden. Indien wordt ingelogd door een geautoriseerde
ambtenaar volgens afgesproken richtlijnen, wordt de informatie per ommegaande
ontvangen.Daarnaast is in het derde lid door de Verdragsluitende Partijen het voornemen
uitgesproken dat tevens ten aanzien van de rechtstreekse toegang tot andere
registers afspraken kunnen worden gemaakt. Hierbij dient, onder andere, te
worden gedacht aan rechtstreekse bevraging van de Gemeentelijke Basisadministratie
Persoonsgegevens (GBA) en wapenregisters. Deze afspraken dienen in de vorm
van een protocol, een uitvoeringsverdrag, te worden gemaakt.Artikel 16 en 17Artikel 16 voorziet in de mogelijkheid informatie-uitwisseling in het
kader van het verdrag via verbindingsofficieren te laten plaatsvinden. Verbindingsofficieren
zijn gedetacheerde ambtenaren die door hun aanwezigheid in een ander land
de politiële samenwerking met dat land efficiënter kunnen laten
verlopen.Artikel 17 behelst een uitbreiding van de regeling met betrekking tot
verbindingsofficieren vervat in artikel 47 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
(in dat artikel wordt gesproken van contactambtenaren). Naast de doeleinden
opgenomen in het tweede lid van het laatste artikel – ten bate van preventieve
en repressieve misdaadbestrijding, de uitvoering van rechtshulpverzoeken of
in het kader van de grensbewaking – kan de taakuitoefening van de verbindingsofficieren
ingevolge het eerste lid van het onderhavige artikel tevens in het kader van
de handhaving van de openbare orde en veiligheid en beschermingsopdrachten,
plaatsvinden. Het tweede lid voorziet voorts, analoog aan het vierde lid van
artikel 47 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst, in de mogelijkheid tot
gemeenschappelijk gebruik van elkaars verbindingsofficieren. Dat wil zeggen
dat de verbindingsofficieren in het buitenland niet meer worden geplaatst
namens één van de Benelux-landen, maar namens de drie landen
gezamenlijk. In een uitvoeringsafspraak dient nader invulling te worden gegeven
aan het gezamenlijke gebruik.In de aanloop naar het opstellen van een uitvoeringsafspraak hebben de
betrokken ministers van de Benelux-landen op 29 april 2004 een intentieverklaring
over het gezamenlijk gebruik van verbindingsofficieren ondertekend. Deze ondertekening
vond plaats in het kader van een project dat als doel heeft een efficiëntere
beleidsmatige en operationele samenwerking op het gebied van preventie en
bestrijding van ernstige vormen van criminaliteit en inzake de handhaving
van de openbare orde te bewerkstelligen, door gezamenlijk gebruik van verbindingsofficieren
ten behoeve van de bevoegde diensten van de Benelux-landen. Zo zullen binnen
het kader van dit project enkele Belgische en Nederlandse verbindingsofficieren,
die zijn gestationeerd buiten de Europese Unie, gemeenschappelijke taken uitoefenen
ten behoeve van de Benelux-landen. De resultaten van en ervaringen met dit
project kunnen worden verwerkt in de voornoemde uitvoeringsafspraak.Artikel 18Uit de knelpuntenanalyse kwam naar voren dat de regeling ten aanzien van
grensoverschrijdende achtervolging (artikel 41 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst)
op enkele punten verruiming behoeft. Vooropgesteld moet worden dat deze bevoegdheid
door de Verdragsluitende Partijen nog steeds wordt beschouwd als een uiterst
middel: deze mag enkel worden toegepast als de autoriteiten van de andere
Verdragsluitende Partij vanwege de spoedeisende situatie niet vooraf kunnen
worden gewaarschuwd dan wel niet tijdig ter plaatse kunnen zijn om de achtervolging
over te nemen.Ingevolge het eerste lid, onderdeel a, van het onderhavige artikel mag
de achtervolging over de grens worden voortgezet in het geval de achtervolgde
persoon zich heeft onttrokken aan een vrijheidsstraf of verdachte is van een
strafbaar feit waarvoor uitlevering mogelijk is.Daarnaast is in artikel 27 van het Benelux Uitleveringsverdrag een traject
van 10 kilometer vastgesteld waarbinnen een grensoverschrijdende achtervolging
door de plaatselijk bevoegde autoriteiten moet worden overgenomen. Gebeurt
dit, om welke reden dan ook, niet, dan moet de achtervolging worden gestaakt.
Ingevolge artikel 41, achtste lid, van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
is deze beperking in afstand van toepassing gebleven. Deze beperking blijkt
in de praktijk echter niet werkbaar. Met de snelheden die doorgaans met behulp
van een voertuig tijdens een achtervolging worden bereikt – deze liggen
veelal boven de 100 kilometer per uur – is de afstand van 10 kilometer
al na afzienbare tijd afgelegd. In dat tijdsbestek slaagt de politie van de
gaststaat er in een groot gedeelte van de gevallen niet in de achtervolging
over te nemen. Om te voorkomen dat men de achtervolgde persoon dientengevolge
moet laten gaan, zijn de grensoverschrijdende ambtenaren ingevolge het eerste
lid, onderdeel d, van het onderhavige artikel bevoegd de achtervolging op
het grondgebied van de gaststaat zonder enige in tijd en afstand uitgedrukte
beperking, voort te zetten. Dit laat de verplichting om zo spoedig mogelijk
in contact te treden met de autoriteiten van de gaststaat, onverlet.Voorts wordt in het eerste lid, onderdeel c, de beperking van artikel
41, vijfde lid, onderdeel b, van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst losgelaten.
De politie is op grond van dat artikel thans niet bevoegd een achtervolging
over zee of door het luchtruim voort te zetten, terwijl zij een belangrijke
rol speelt bij, bijvoorbeeld, de opsporing van milieudelicten op zee en het
gewenst is dat ook daar een achtervolging kan worden ingezet en vervolgens
worden voortgezet op de territoriale wateren van België.Een achtervolging kan een gevaar voor de verkeersveiligheid meebrengen
en dient daarom zo spoedig mogelijk te worden beëindigd.Wanneer de grensoverschrijdende ambtenaren hierin slagen, hebben zij thans
louter de bevoegdheid om de achtervolgde persoon in verband met het in de
zendstaat gepleegde feit staande te houden. Zij kunnen kortom niet tot aanhouding
overgaan. Dit brengt met zich mee dat, alvorens de verdachte kan worden overgebracht
naar het plaatselijke politiebureau, men moet wachten op ambtenaren van de
gaststaat, die hiertoe wel bevoegd zijn. Om de doelmatigheid te vergroten
kent het eerste lid, onder b, aan de grensoverschrijdende achtervolgende ambtenaren
de bevoegdheid toe de achtervolgde persoon aan te houden.Ten slotte komt artikel 27 van het Benelux Uitleveringsverdrag te vervallen
aangezien de grensoverschrijdende achtervolging door middel van het verdrag
opnieuw – en verruimd – is geregeld. Omdat daarmee ook de verwijzing
naar artikel 26 van het Benelux Uitleveringsverdrag vervalt, is deze onder
d opgenomen.Op grond van artikel 26 van het Benelux Uitleveringsverdrag is vereist
dat de betrokken ambtenaren in bezit moeten zijn van een door de bevoegde
autoriteit afgegeven rogatoire commissie (schriftelijke opdracht) om in een
ander land met toestemming van de aldaar bevoegde ambtenaar van het openbaar
ministerie behulpzaam te kunnen zijn bij het opsporen en constateren van strafbare
feiten. In de praktijk blijkt dit in spoedeisende situaties, zoals het geval
kan zijn bij een achtervolging, belemmerend te werken omdat er veel tijd overheen
gaat alvorens deze commissie is opgesteld. Daarom is voor deze situaties overeengekomen
dat ambtenaren van de andere Verdragsluitende Partijen in spoedeisende gevallen
met toestemming van de officier van justitie aanwezig mogen zijn bij opsporingshandelingen
ten aanzien van de achtervolgde persoon, ook als er geen rogatoire commissie
aanwezig is.Conform artikel 26, tweede lid, van het Benelux Uitleveringsverdrag kunnen
deze grensoverschrijdende ambtenaren ook desgewenst een afschrift van het
proces-verbaal en andere stukken krijgen. In dat geval zal deze procedure
overigens achteraf, door indiening van een rechtshulpverzoek, moeten worden
geformaliseerd.Artikel 19De knelpuntenanalyse noopt tevens tot een uitbreiding van de regeling
met betrekking tot de grensoverschrijdende observatie, zoals geregeld in artikel
40 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst. Ingevolge onderdeel a van de gegeven
bepaling is de opsporingsambtenaar bevoegd de observatie van personen die
zich onttrokken hebben aan een vrijheidsstraf opgelegd vanwege het plegen
van een strafbaar feit dat tot uitlevering aanleiding kan geven, alsmede personen
die kunnen leiden naar de betreffende persoon, voort te zetten op het grondgebied
van de gaststaat. Deze uitbreiding is ingegeven door de omstandigheid dat
de Belgische autoriteiten veel hinder ondervinden van een leemte in de Nederlandse
wetgeving dienaangaande. De bijzondere opsporingsbevoegdheden uit het Wetboek
van Strafvordering, waaronder stelselmatige observatie, kunnen niet (meer)
worden toegepast wanneer opsporing en vervolging zijn beëindigd.
Na een onherroepelijke rechterlijke uitspraak is er immers geen sprake meer
van een verdachte in de zin van artikel 27 van het Wetboek van Strafvordering.
Dientengevolge kunnen verzoeken om rechtshulp ten behoeve van grensoverschrijdende
observatie van dergelijke personen of hun contacten (die tot opsporing van
de persoon kunnen leiden), door de Nederlandse bevoegde autoriteiten thans
niet in behandeling worden genomen. Ook hier te lande wordt dit als een leemte
ervaren. Daarom is thans een wetsvoorstel in voorbereiding dat voorziet in
de mogelijkheid bepaalde opsporingsbevoegdheden toe te passen ten aanzien
van ontsnapte veroordeelden. Het gegeven dat het verdrag vooruitloopt op het
betreffende voorstel, levert geen probleem op; van de mogelijkheid kan pas
gebruik worden gemaakt indien en voorzover zulks in nationale wetgeving is
vervat.Onderdeel b voorziet voorts uitdrukkelijk in de mogelijkheid ter observatie
technische hulpmiddelen te gebruiken, een onderwerp dat bij het aangaan van
de Schengen Uitvoeringsovereenkomst nog niet aan de orde was, maar thans veelvuldig
plaatsvindt. Deze technische middelen mogen slechts worden gebruikt voorzover
de inzet van deze middelen in overeenstemming met het nationale recht is toegestaan
en daarvoor door de bevoegde officier van justitie in concreto toestemming
is verleend.Ten behoeve van observatiedoeleinden worden in de praktijk tevens lucht-
en watervaartuigen ingezet. Om tevens in die gevallen grensoverschrijdende
observatie mogelijk te maken, voorziet onderdeel c van het onderhavige artikel
erin dat de observatie ook door het luchtruim en over water kan worden voortgezet.Artikel 20Het verdrag bevat in paragraaf 3.4 een bijzondere regeling betreffende
het grensoverschrijdende optreden door ambtenaren ten behoeve van de bescherming
van personen. Deze regeling wijkt vanwege het bijzondere karakter van persoonsbescherming
op sommige punten af van de bepalingen inzake bijstand, individuele materiële
dwangmiddelen en het uitoefenen van geweld.Het uitgangspunt van de regeling, verwoord in het onderhavige artikel,
is dat een beveiligingsopdracht wordt voortgezet op het grondgebied van een
andere Verdragsluitende Partij, mits zij hiermee heeft ingestemd. De bevoegde
autoriteit van de gaststaat, heeft de vrijheid om te besluiten de opdracht
over te nemen of, indien er gegronde redenen zijn, om anders te besluiten.
Hierbij kan worden gedacht aan de situatie dat het voortzetten van de opdracht
niet wordt toegestaan door de gaststaat en evenmin wordt overgenomen.Artikel 21Voor wat betreft het dragen van individuele materiële dwangmiddelen
tijdens de uitvoering van een beveiligingsopdracht op het grondgebied van
de gaststaat, wordt aansluiting gezocht bij de systematiek van artikel 32
van het verdrag. Ingevolge dat artikel dienen de Verdragsluitende Partijen
voorafgaand aan de mogelijke grensoverschrijdingen overeen te komen welke
materiële dwangmiddelen mogen worden meegevoerd tijdens een grensoverschrijdend
optreden. Zoals weergegeven in de toelichting bij artikel 32 is het de bedoeling
hierover een structurele afspraak te maken, en niet op ad hoc-basis een en
ander overeen te komen.Artikel 22Artikel 33 van het verdrag bevat de algemene regeling aangaande het gebruik
van geweld na grensoverschrijding. Het onderhavige artikel behelst een bijzondere
regeling met betrekking tot de uitoefening van geweld door grensoverschrijdende
ambtenaren die betrokken zijn bij een voortgezette beveiligingsopdracht op
het grondgebied van de gaststaat. Het gebruik van geweld is bij een voortgezette
beveiligingsopdracht uitsluitend geoorloofd in een noodweersituatie: er bestaat
een ogenblikkelijke noodzaak van de wettige verdediging van zichzelf, van
de te beschermen persoon of van een ander. Daarbij dient het recht van de
gaststaat in acht te worden genomen.Artikel 23Bij elke persoonbeveiliging dient een zo compleet mogelijk beeld te bestaan
van de mogelijke dreiging en risico's. Aan de basis van iedere persoonsbeveiliging
staat het maken van een risicoanalyse, aan de hand van informatie en uitgevoerde
evaluaties van eerdere beveiligingsopdrachten. Een risicoanalyse is een beoordeling
van een concrete of potentiële dreiging waarbij alle aspecten op zichzelf
en in betrekking tot elkaar worden beschouwd.De onderhavige bepaling verplicht de Verdragsluitende Partijen op dit
punt de handen ineen te slaan. In gezamenlijkheid dient een systeem te worden
ontwikkeld aan de hand waarvan informatie en evaluaties ter zake kunnen worden
uitgewisseld. Tevens moeten de Verdragsluitende Partijen zorgen dat er gemeenschappelijke
risicoanalyses tot stand worden gebracht.Artikel 24Het onderhavige artikel biedt de Verdragsluitende Partijen de mogelijkheid
in gemeenschappelijke politiecentra te opereren. Een gemeenschappelijk politiecentrum
heeft ten doel de politiesamenwerking tussen de betrokken landen te verbeteren
om daardoor de veiligheid in het grensgebied te vergroten. De gemeenschappelijkheid
komt tot uiting in het feitelijk in elkaars nabijheid werken en samenwerken
in één gebouw danwel door middel van een permanente on-line
verbinding via computers (virtueel).Een gemeenschappelijk politiecentrum kan, zoals bepaald in artikel 13
van het verdrag, met name de grensoverschrijdende rechtstreekse informatie-uitwisseling
vereenvoudigen en versnellen, de kwaliteit en de kwantiteit van de gegevens
vergroten, ervoor zorgen dat situaties die kunnen leiden tot grensoverschrijdend
politieoptreden tijdig worden onderkend en de coördinatie van operaties
aan beide kanten van de grens verbeteren. Daarnaast kan het gemeenschappelijk
politiecentrum een helpdesk zijn ten aanzien van vragen en informatie aangaande
de politiële samenwerking in de meest ruime zin van het woord. Voorts
kan een gemeenschappelijk politiecentrum functioneren als intermediair tussen
de onderscheidenlijke bevoegde autoriteiten van de Verdragsluitende Partijen
met betrekking tot onderwerpen zoals geregeld in dit verdrag (bijvoorbeeld
bijstand, aanvraag materieel, organiseren van gemeenschappelijke patrouilles
of controles, gemeenschappelijke opleidingsvormen, uitwisseling van personeel).
Een en ander zal ingevolge het tweede lid in uitvoeringsafspraken worden vastgelegd.Gemeenschappelijke politiecentra kunnen zowel bilateraal als multilateraal
van opzet zijn.Artikel 25Aan de strekking van het onderhavige artikel is reeds in het algemene
deel van deze toelichting aandacht besteed.Artikel 26Het optreden in gezamenlijke patrouilles en gezamenlijke controles vindt
gecoördineerd plaats: tezamen met de bevoegde autoriteit van een andere
Verdragsluitende Partij wordt overeengekomen in een dergelijke gemengde formatie
op te treden. Ingevolge het derde lid dienen de wederzijds betrokken bevoegde
autoriteiten de operationele aspecten van de patrouilles en controles, zoals
doel, duur en frequentie, vast te leggen in een uitvoeringsafspraak. In deze
afspraak zal, daarnaast, een keuze dienen te worden gemaakt uit de bevoegdheden
die in het kader van het verdrag kunnen worden toegekend. De aard van het
optreden dient hierbij leidend te zijn. Teneinde verwarring onder de verschillende
ambtenaren en hun leidinggevende te voorkomen en de uniformiteit en daarmee
de effectiviteit van het gezamenlijke optreden te garanderen, is het van belang
dat de ambtenaren die deel uitmaken van een patrouille of controle allen dezelfde
bevoegdheden hebben. Dit is tevens belangrijk gezien de omstandigheid dat
het kan voorkomen dat tijdens het optreden de grens een aantal malen wordt
overschreden.Wanneer de patrouille zich in de grensstreek verplaatst van het ene naar
het andere grondgebied, wisselt daarmee, op grond van artikel 29, het gezag
en het operationele bevel.Artikel 27Zoals eerder in het algemeen deel van deze toelichting werd aangegeven
is het noodzakelijk dat grensoverschrijdende ambtenaren op de hoogte zijn
van de bepalingen van dit verdrag en in het bijzonder van het recht van de
gaststaat. Ingevolge artikel 28 zijn die regels immers van toepassing tijdens
een grensoverschrijdend optreden. Er zal dan ook een opleidingsprogramma worden
georganiseerd waaraan de ambtenaren die mogelijk grensoverschrijdend kunnen
gaan optreden, dienen deel te nemen. Iedere Verdragsluitende Partij besteedt
in het nationale opleidingentraject reeds aandacht aan grensoverschrijdende
politiesamenwerking. Het onderhavige verdrag zal een onderdeel gaan vormen
van de modules die hierop zien. Daarnaast zullen de reeds opgeleide ambtenaren
op de hoogte worden gesteld van de inhoud van het verdrag. De betrokken onderwijsspecialisten
uit de drie landen stemmen een en ander met elkaar af in de werkgroep politiesamenwerking
die deeluitmaakt van de Senningen-structuur. Daarbij zal ook aandacht worden
besteed aan het organiseren van samenwerking op het vlak van de beroepsopleiding
en de voortgezette opleiding.Eén en ander zal, vanzelfsprekend vóórdat het verdrag
voorlopig wordt toegepast, in werking treden.Ook de andere in dit artikel genoemde ondersteuningsvormen van de politiesamenwerking
worden uitgewerkt in uitvoeringsafspraken. De Verdragsluitende Partijen zijn
verplicht elkaar technisch en wetenschappelijk te ondersteunen en personeel
uit te wisselen. Deze uitwisseling zal plaats kunnen vinden in het kader van
een verzoek om bijstand, als beschreven in artikel 4. Voorts kan materieel
worden uitgewisseld. Aldus kan een Verdragsluitende Partij materieel testen
teneinde te bepalen of aanschaf wenselijk is. Indien tot aanschaf van materieel
wordt overgegaan kunnen partijen elkaar, ten slotte, informeren, bijvoorbeeld,
over technische zaken en aanbestedingsaspecten.Titel 4 Algemene bepalingenArtikel 28De onderhavige bepaling betreft een uitwerking van artikel 3 van het verdrag
waarin de verhouding van het verdrag ten opzichte van de internationale en
nationale rechtsregels wordt vastgesteld. Tijdens een optreden in het kader
van het verdrag, zijn de grensoverschrijdende ambtenaar van politie gebonden
aan het recht van de gaststaat. In verband hiermee zal een opleidingsprogramma
worden georganiseerd voor de ambtenaren die deel zouden kunnen gaan nemen
aan grensoverschrijdend politieoptreden.Artikel 29De ambtenaar staat vanaf het moment dat hij grensoverschrijdend optreedt
onder het gezag van de bevoegde autoriteit van de gaststaat. Bijlage 2 bij
het verdrag specificeert dat ten aanzien van het grensoverschrijdende optreden
ter handhaving van de openbare orde en veiligheid de burgemeester van de gemeente
waarin het grensoverschrijdende optreden plaatsvindt het gezag over deze buitenlandse
ambtenaren heeft. Wanneer het een grensoverschrijdend optreden ter strafrechtelijke
handhaving betreft, is de betreffende officier van justitie bevoegd. Ook in
het geval opgetreden wordt op eigen initiatief is deze gezagsstructuur aanwezig.Op lager, operationeel niveau, staat de grensoverschrijdende ambtenaar
onder het bevel van de leidinggevende, de plaatselijke bevoegde commandant
van dienst. In het geval van een onvoorzien grensoverschrijdend optreden ontstaat
de bevelsstructuur, zodra de bevoegde autoriteit in de gaststaat op de hoogte
is gesteld van het optreden.Artikel 30Het onderhavige artikel is geïnspireerd op artikelen 40, derde lid,
onderdeel c, en 41, vijfde lid, onderdeel d, van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst.
De grensoverschrijdende ambtenaar is gehouden zijn politielegitimatiebewijs
bij zich te dragen en dit op verzoek te tonenArtikel 31Deze bepaling is ontleend aan artikel 41, vijfde lid, onderdeel d, van
de Schengen Uitvoeringsovereenkomst. Hierin zijn de eisen ten aanzien van
de herkenbaarheid van grensoverschrijdende achtervolgende ambtenaren neergelegd.
Het derde lid van het onderhavige artikel bevat een uitzondering: de grensoverschrijdende
ambtenaar of het door hem gebruikte voertuig hoeven niet als zodanig uiterlijk
herkenbaar te zijn indien de aard van het grensoverschrijdende optreden zich
hiertegen verzet. Hiervan is bijvoorbeeld sprake in het geval van een grensoverschrijdende
observatie of een voortzetting van een beschermingsopdracht.Artikel 32Ingevolge artikel 40, derde lid, onderdeel d, van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
mogen grensoverschrijdende ambtenaren, tenzij de gaststaat daartegen uitdrukkelijk
bezwaar maakt, tijdens een observatie hun dienstwapen meevoeren. Op grond
van artikel 41, vijfde lid, onderdeel e, van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
is het de grensoverschrijdende ambtenaar tevens toegestaan zijn dienstwapen
mee te voeren tijdens een achtervolging. In overige gevallen is het een buitenlandse ambtenaar tijdens de uitoefening van zijn politietaak thans
in beginsel niet toegestaan het Nederlandse grondgebied bewapend te betreden.
Wel kan de Minister van Justitie op grond van artikel 3a, eerste lid juncto
vierde lid, van de Wet wapens en munitie in specifieke gevallen een bewapeningsvoorschrift
afgeven en zijn in de Regeling bewapeningsvoorschriften niet-Nederlandse politie
en openbare dienst enkele regels dienaangaande opgenomen.Het ontbreken van een algemene bevoegdheid wordt in de grensstreek als
een grote belemmering ervaren. Teneinde de grens te kunnen passeren om, bijvoorbeeld,
bij een groot ongeval hulp te bieden aan Belgische collega's, of in te grijpen
in een heterdaadsituatie, dient het dienstwapen te worden afgelegd en veiliggesteld.
Ook tijdens reguliere werkzaamheden zoals patrouilles, wordt in de grensregio's
veel hinder ondervonden van het ontbreken van de bevoegdheid een dienstwapen
mee te voeren, zo heeft de voornoemde knelpuntenanalyse uitgewezen. In de
enclaves Baarle Hertog en Baarle Nassau, waar de weg op sommige plaatsen kronkelend
over de grens loopt, bestaat de mogelijkheid dat de grens tijdens een rit
enkele malen wordt overschreden. Het is ondoenlijk het dienstwapen bij elke
overschrijding af te leggen. Door middel van het onderhavige artikel wordt
dit knelpunt opgelost. De bepaling voorziet in een algemene regel ten aanzien
van de materiële dwangmiddelen. Op grond van het eerste lid dienen de
Verdragsluitende Partijen elkaar inzicht te verschaffen in de uitrusting waarmee
geweld kan worden uitgeoefend en individuele bewapening van ambtenaren, en
de bewapening en het materieel voor gezamenlijk gebruik waarmee dwang kan
worden uitgeoefend (zie in dit verband de toelichting bij artikel 1, onderdelen
e en f, van het verdrag). Aan de hand van de onderscheidenlijke nationale
regelgeving terzake, dienen de partijen te bepalen welke van de geïnventariseerde
materiële dwangmiddelen onderscheidenlijk op de verschillende grondgebieden
worden toegestaan. Het is overigens niet de bedoeling dat voorafgaand aan
elke, afzonderlijke grensoverschrijding een afspraak omtrent de toegestane
dwangmiddelen wordt gemaakt. De Verdragsluitende Partijen duiden in het eerste
en tweede lid op een structurele afspraak die op grond van het trilaterale
overleg, bedoeld in het eerste lid, wordt gemaakt. In het tweede lid wordt
met betrekking tot de individuele materiële dwangmiddelen reeds een indicatie
gegeven dat dit de middelen betreft die tot de basisuitrusting in de zendstaat
behoren, uiteraard mits deze in de voornoemde structurele afspraak zijn toegestaan.
Op voornoemde hoofdregel zijn twee uitzonderingen. Indien de situatie tot
een optreden op eigen initiatief noopt, is de ambtenaar bevoegd om de door
hem meegevoerde uitrusting en bewapening waarvoor geen toestemming is verleend
door de gaststaat, indien deze niet kan worden afgelegd en veilig worden opgeborgen,
te blijven dragen, maar niet te gebruiken in de gaststaat. Deze uitzondering
ziet dus niet op de collectieve materiële dwangmiddelen. Daarnaast mogen
materiële dwangmiddelen die niet zijn toegestaan, worden vervoerd, meegevoerd
of gedragen indien de gaststaat hierom heeft verzocht in het kader van een
optreden in de zin van artikel 4 van het verdrag, dan wel overeengekomen is
ten behoeve van een gemengde patrouille of controle.Artikel 33Binnen de landsgrenzen komt het geweldmonopolie toe aan bepaalde overheidsorganen.
Het gebruik van geweld is onder andere voorbehouden aan de nationale ambtenaren
van politie. Onder meer in de Schengen Uitvoeringsovereenkomst en het Benelux
Uitleveringsverdrag is enige ruimte gecreëerd voor buitenlandse ambtenaren.
Op grond van de artikelen 40, derde lid, onderdeel d, en artikel 41, vijfde
lid, onderdeel e, van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst mogen observerende
en achtervolgende ambtenaren die grensoverschrijdend optreden, hun dienstwapen
slechts in geval van noodweer gebruiken. Artikel 28 van het Benelux Uitleveringsverdrag
behelst een soortgelijke regeling.Het onderhavige artikel voorziet in een algemene regeling ten aanzien
van het toepassen van dwang door grensoverschrijdende ambtenaren tijdens een
optreden in het kader van het verdrag. Het begrip dwang in de zin van het
verdrag is een ruim begrip waaronder naast het aanwenden van geweld, zoals
het gebruik van een wapenstok of het dreigen met een vuurwapen, bijvoorbeeld
eveneens het omleggen van handboeien wordt verstaan, zo bepaalt het vijfde
lid van het onderhavige artikel.Het is de grensoverschrijdende ambtenaar enkel toegestaan in bepaalde
gevallen, onder bepaalde voorwaarden geweld of andere vormen van dwang, zoals
beschreven in het vijfde lid, te gebruiken. Slechts op bevel van de plaatselijke
bevoegde leidinggevende, indien vooraf zodanig is bepaald, of in geval van
een optreden op eigen initiatief, is het toepassen van dwang door hem toegestaan,
met dien verstande dat ten aanzien van een aantal specifieke vormen van geweldgebruik
in bepaalde situaties een grote terughoudendheid moet worden betracht. Het
gebruik van vuurwapens, pepperspray of traangas is bij een optreden op eigen
initiatief enkel geoorloofd in een noodweersituatie.Bij het toepassen van dwang is de grensoverschrijdende ambtenaar gebonden
aan het recht van de gaststaat. De waarborgen neergelegd in nationale regelingen,
zoals de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit, zijn, met andere woorden,
eveneens van toepassing op de grensoverschrijdende ambtenaar. De eisen van
proportionaliteit en subsidiariteit gelden voorts op grond van artikel 5,
tweede lid, van het verdrag.Teneinde buiten twijfel te stellen dat door een ambtenaar die op verzoek
optreedt in een noodweersituatie dwang mag worden gebruikt, is onderdeel c
aan het eerste lid toegevoegd.Artikel 34Deze bepaling komt, onder andere, tegemoet aan een tweetal wensen voortvloeiende
uit de knelpuntenanalyse. Het tweede lid voorziet niet zozeer in een bevoegdheid
grensoverschrijdend op te treden maar in een recht op overpad van de ambtenaren
van de Verdragsluitende Partijen. In enclaves als Baarle Nassau en Baarle
Hertog kan de situatie zich voordoen dat de verkeerssituatie zodanig is, dat
de kortste weg tussen twee locaties in het ene land, vaak gedeeltelijk ligt
op het grondgebied van de aangrenzende Verdragsluitende Partij.Het is wenselijk gebleken dat de ambtenaren in de uitoefening van hun
dienst, teneinde hun bestemming op eigen grondgebied zo snel mogelijk te kunnen
bereiken, gebruik kunnen maken van de kortste route en zich dus in uniform,
met uitrusting en bewapening op het grondgebied van laatste Verdragsluitende
Partij mogen begeven. Indien noodzakelijk mogen hierbij optische en geluidssignalen
worden gebruikt, mits dit in overeenstemming met het recht van de gaststaat
gebeurt. Dit artikel is ook van belang indien zich, bijvoorbeeld, een calamiteit
voordoet in Zuid-Limburg, waarbij politieagenten uit Zeeland betrokken worden.
Op grond van dit artikel wordt het voor die ambtenaren mogelijk om via de
kortste route, via Belgisch grondgebied, naar Limburg te rijden.Het derde lid van het onderhavige artikel heeft betrekking op het optreden
in treinen en op passagiersschepen. De problematiek die in zijn algemeenheid
geldt met betrekking tot grensoverschrijdend optreden van ambtenaren in de
grensstreek, geldt in het bijzonder ten aanzien van optreden in internationale
treinen. Wanneer een trein de grens passeert, kan het voorkomen dat de eerste
halteplaats zich ver buiten het grensgebied bevindt. Zo stopt een internationale
sneltrein vanuit Antwerpen, vanaf de grens niet eerder dan in Rotterdam. Het
grensgebied wordt daarmee aanzienlijk verruimd. Derhalve bevat
het derde lid de bevoegdheid een controlemaatregel die plaatsvindt op een
trein of passagiersschip en niet op het eigen grondgebied kan worden voltooid,
op het grondgebied van de gaststaat voort te zetten teneinde voltooiing tot
stand te brengen. De eerste volzin bepaalt dat het de grensoverschrijdende
ambtenaren is toegestaan om in verband met het in het kader van het nationale
recht uit te voeren maatregel op een schip of trein, op het grondgebied van
de andere Verdragsluitende Partij in of uit te stappen.Indien bij het uitvoeren van het voorafgaande blijkt dat het noodzakelijk
is om verdere maatregelen te treffen, zijn de bepalingen van het verdrag ten
aanzien van deze maatregelen onverkort van toepassing.Ambtenaren maken gedurende de uitoefening van hun taken op hun grondgebied
veelvuldig gebruik van vervoermiddelen, zoals dienstauto's en -motoren. Ingevolge
het eerste lid mogen de ambtenaren die grensoverschrijdend optreden eveneens
gebruik (blijven) maken van deze dienstvoertuigen.Artikel 35Aan de bevoegde autoriteiten van de gaststaat is het recht voorbehouden
het optreden door grensoverschrijdende ambtenaren op hun grondgebied, over
te laten nemen door eigen ambtenaren, dan wel te bevelen dat het grensoverschrijdende
optreden wordt gestaakt.Artikel 36Ten behoeve van de transparantie van het optreden in het kader van het
verdrag, is in het onderhavige artikel de verplichting vervat van elk grensoverschrijdend
optreden schriftelijk verslag uit te brengen. Indien het een optreden in het
kader van de handhaving van de openbare orde betreft, dient verslag te worden
uitgebracht aan de burgemeester van de gemeente waar grensoverschrijdend is
opgetreden. In het geval een grensoverschrijdend optreden ter voorkoming of
opsporing van een strafbaar feit heeft plaatsgehad, is de betreffende officier
van justitie van de gaststaat de bevoegde autoriteit in de zin van de onderhavige
bepaling.Artikel 37Dit artikel verplicht de Verdragsluitende Partijen ertoe grensoverschrijdende
ambtenaren dezelfde en een gelijke mate van bescherming en hulp te bieden
als gebruikelijk is ten aanzien van eigen ambtenaren. De bepaling legt daarmee
tevens de plicht tot samenwerking met de grensoverschrijdende ambtenaren vast.Titel 5 Bepalingen betreffende de burgerrechtelijke en
strafrechtelijke aansprakelijkheid en betreffende de kostenArtikel 38 en 39De onderhavige artikelen voorzien in een regeling met betrekking tot de
strafrechtelijke en civielrechtelijke aansprakelijkheid. Wat betreft de strafrechtelijke
aansprakelijkheid is aangesloten bij de regeling dienaangaande in de Schengen
Uitvoeringsovereenkomst – artikel 42 – die ten aanzien van grensoverschrijdende
observatie en achtervolging geldt. Daarmee is uitdrukking gegeven aan het
in EU-verband geldende beginsel dat grensoverschrijdende ambtenaren wat betreft
de rechtsbescherming en aansprakelijkheid met eigen ambtenaren worden gelijkgesteld.
Tenzij de Verdragsluitende Partijen anders overeenkomen, geldt deze algemene
bepaling.Ten aanzien van de civielrechtelijke aansprakelijkheid geldt een vergelijkbare
regeling. Door de Verdragsluitende Partijen wordt uitgegaan van de «lex
locus delicti». Indien een grensoverschrijdende ambtenaar schade toebrengt,
is het recht van de gaststaat van toepassing. Ten aanzien van de vergoeding
van de schade, geldt een gedifferentieerd systeem. Indien sprake is van grensoverschrijdend
politieoptreden op eigen initiatief, in de zin van artikel 7 juncto 8 van
het verdrag, of in het kader van een gemengde patrouille of controle ex artikel
25 van het verdrag, wordt aangesloten bij artikel 43 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
en is de zendstaat gehouden de schade te vergoeden. De schade toegebracht
door grensoverschrijdende ambtenaar tijdens een optreden op verzoek wordt,
ingevolge het derde lid, door de gaststaat vergoed. Het ligt in die situatie
immers niet in de rede de zendstaat de veroorzaakte schade aan te rekenen.
Overeenkomstig artikel 43 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst is gekozen
voor een «burgervriendelijke benadering». De gaststaat is ten
algemene gehouden de schadevergoeding aan de gedupeerde uit te keren, hetgeen
meebrengt dat de burger kan aankloppen bij zijn eigen overheid. Het tweede
lid voorziet voorts in een regresrecht van de Verdragsluitende Partijen onderling.Artikel 40Dit artikel bepaalt dat de arbeidsrechtelijke status van de ambtenaar
die grensoverschrijdend optreedt, onverkort van toepassing blijft. Regelingen
van de zendstaat ten aanzien van, bijvoorbeeld, pensioenopbouw, vakantietoeslagen
en verzekering, blijven kortom gelden.Artikel 41De onderhavige bepaling bevat een regeling ten aanzien van de verdeling
van de kosten die een grensoverschrijdend politieoptreden met zich kan brengen.
Gezien het onvoorziene karakter wordt in het eerste lid bepaald dat indien
sprake is geweest van een dergelijk optreden, eventuele kosten voor rekening
komen van de zendstaat. De inschatting om al dan niet in te grijpen, ligt
immers bij laatste Verdragsluitende Partij. In de situatie dat kosten voortvloeien
uit een grensoverschrijdend politieoptreden op verzoek, wordt de verdeling
in onderling overleg tussen de verzoekende en de aangezochte Verdragsluitende
Partij bepaald. Indien op grond van artikel 9 van het verdrag uitgeleend materieel
of middelen verloren gaan of beschadigen, zo bepaalt het derde lid, komen
de kosten vanzelfsprekend voor rekening van de lener («ontlener»).Titel 6 Wijze van toepassing en slotbepalingenArtikel 42Het is de Verdragsluitende Partijen in bepaalde, uitzonderlijke gevallen
toegestaan niet in te gaan op een verzoek dan wel aan een ander optreden op
grond van het verdrag geen gevolg te geven. Zie in dit verband tevens de toelichting
bij artikel 4 van het verdrag. Indien hiervan sprake is dient de betreffende
Verdragsluitende Partij de andere Partijen hiervan onverwijld in kennis te
stellen.Artikel 43Aan de uitvoeringsafspraken is reeds in het algemene deel van deze toelichting
aandacht besteed.Artikel 44Vanwege de langdurige, bestendige relatie die de Verdragsluitende Partijen
met elkaar onderhouden en het wederzijdse vertrouwen dat deze relatie kenmerkt,
is deze lichte wijze van geschillenbeslechting overeengekomen. Geschillen
met betrekking tot de interpretatie of toepassing van het verdrag kunnen worden
voorgelegd aan een commissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de Verdragsluitende
Partijen. In een uitvoeringsafspraak ex artikel 43 van het verdrag kunnen
de Verdragsluitende Partijen nadere regels stellen met betrekking tot de samenstelling
van de raadgevende commissie en de te volgen procedure. Het tweede lid bepaalt
voorts dat een geschil tevens langs diplomatieke weg kan worden beslecht.Artikel 45Het onderhavige artikel ziet op de toepassing van het verdrag door de
Verdragsluitende Partijen. Het verplicht de verantwoordelijke ministers maatregelen
te treffen om aan het verdrag uitvoering te geven.Artikel 46Dit artikel bevat een evaluatiebepaling. Aan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, de Minister van Justitie en de Minister voor
Vreemdelingenzaken en Integratie is opgedragen drie jaar na de inwerkingtreding
van het verdrag, tezamen met hun Belgische en Luxemburgse ambtgenoten een
evaluatie tot stand te brengen. Voor een periode van drie jaren, tellende
vanaf de datum van inwerkingtreding, is gekozen omdat het verdrag voorafgaand
aan dat moment voorlopig zal worden toegepast. De feitelijke toepassing zal
inclusief de periode van voorlopige toepassing ongeveer vijf jaar bedragen,
een gebruikelijke evaluatietermijn (vgl. aanwijzing 164 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving). Die periode zal volledig in de evaluatie worden meegenomen.Artikel 47Het onderhavige artikel bevat de gebruikelijke bepalingen over inwerkingtreding,
geldigheidsduur, toepassingsbereik, wijziging en opzegging. Deze behoeven
geen nadere toelichting.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesDe Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,M. C. F. Verdonk 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29996-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl