Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-02, nr. 872

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

30-01-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

21501-02 nr. 872

28-01-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-02Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 88 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-02Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingennr. 872VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 28 januari 2009De vaste commissie voor Europese Zaken1 en
de vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken2 hebben
op 4 december 2008 overleg gevoerd met staatssecretaris Timmermans van
Buitenlandse Zaken over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 21 november 2008 met het verslag van de Raad Algemene Zaken en Externe
Betrekkingen van 10 en 11 november 2008 (21 501-02, nr. 860);– de brief van de minister en staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken d.d. 28 november 2008 over de geannoteerde agenda
van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) van 8 en 9 december
2008 (21 501-02, nr. 862);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 7 november 2008 over de notitie over het Europese veiligheidsbeleid
(21 501-02, nr. 859);– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken d.d. 12 november 2008 over het besluit inzake sluiting door EG
van VN-verdrag en facultatief protocol inzake rechten van personen met een
handicap (22 112, nr. 727).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.Voorzitter: Van Bommel Griffier: HuisingaDe voorzitter: Ik open deze vergadering van
de vaste commissie voor Europese Zaken. Ik heet de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken en de commissieleden welkom. Dit overleg is opgedeeld in een deel algemene
zaken en een deel externe betrekkingen. Voor beide delen nemen wij een uur.
Ik kan de leden in eerste termijn een spreektijd gunnen van drie minuten,
waarna er hopelijk nog een korte tweede termijn kan zijn.Algemene zakenVragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Ormel (CDA): Voorzitter. Bij de voorbereiding
van de Europese Raad zal de nadruk liggen op het klimaat- en energiepakket
en de maatregelen ter bestrijding van de financiële crisis. Over beide
maak ik enkele opmerkingen.Complimenten voor het ambitieuze klimaat- en energiepakket, dat ook nodig
is om de klimaatverandering tegen te gaan. De CDA-fractie kan instemmen met
de evenwichtige verdeling van taakstellingen over de lidstaten. Zij waarschuwt
er echter wel voor dat als hier een steentje wordt uitgetrokken, het hele
bouwwerk gaat wankelen.De CDA-fractie vraagt om extra inzet op Europees bronbeleid, want de huidige
richtlijnen schieten tekort. Bronbeleid is een Europese zaak, is kosteneffectief,
dwingt innovatie af en versterkt de concurrentiekracht. Er moet een financiële
architectuur komen die ertoe leidt dat ontwikkelde landen meebetalen aan klimaatbeleid
in ontwikkelingslanden. Zoiets behoort niet via veilingopbrengsten geregeld
te worden. Alles hangt een beetje af van de uitkomst van Kopenhagen eind 2009,
maar toch is het nodig om hier nu al over te spreken.In het licht van de financiële crisis en de besprekingen daaromtrent
is het Stabiliteits- en Groeipact een groot goed. Het is goed dat de Europese
Commissie voor alle lidstaten één lijn probeert te trekken,
maar het pakket is voor Nederland minder urgent dan voor andere landen, omdat
Nederland al een groot aantal structurele maatregelen genomen heeft en er
daardoor structureel beter voor staat.Ons moet wel iets van het hart. Frankrijk en andere landen hebben al een
begrotingstekort van 3%, omdat zij geen maatregelen hebben genomen
in betere tijden. Dat hebben deze landen aan zichzelf te wijten. Daarom heeft
de CDA-fractie grote aarzelingen bij de coulance die de Commissie nu toont.
Binnen het Stabiliteits- en Groeipact is ruimte voor tijdelijke uitzonderingen
in uitzonderlijke situaties. Die uitzondering geldt volgens het pact niet
als een buitensporig tekort het gevolg is van beleidsfouten. Vindt de staatssecretaris
ook dat landen die in goede tijden niets hebben gedaan om hun tekorten weg
te werken, onder de categorie beleidsfouten vallen?Hoe verhoudt het stimuleringsplan zich tot het Stabiliteits- en Groeipact?
Het lijkt erop dat alle begrotingstekorten met 1% zullen oplopen, terwijl
de Commissie de hoeder van het Stabiliteits- en Groeipact behoort te zijn.De heer Van Dam (PvdA): Begrijp ik goed dat
de heer Ormel de regering op pad wil sturen met de boodschap dat een land
als Frankrijk door Europa gedwongen moet worden om in deze tijden verder te
bezuinigen?De heer Ormel (CDA): Niet specifiek Frankrijk.
Maar er komt een moment dat wij moeten nadenken over bezuinigingen. Volgens
het pact zijn wij daar ook aan gehouden. Wij verkeren nu zonder meer in een
uitzonderlijke omstandigheid. Sommige lidstaten hebben wat minder reserves
dan andere lidstaten. Komt dat nu door de uitzonderlijke omstandigheid of
door eerder genomen besluiten in goede tijden? Als dat zo is, dan behoren
die niet mee te tellen.De heer Van Dam (PvdA): Is het niet verstandiger
om in plaats van met de vinger naar elkaar te wijzen, samen te zoeken naar
een strategie om in deze economisch moeilijke omstandigheden de economie draaiende
te houden? Het is toch buitengewoon onverstandig om met de vinger te wijzen
en te zeggen: jullie moeten juist op dit moment extra bezuinigen, omdat wij
vinden – als wij dat al vinden – dat jullie het in het verleden
verkeerd hebben gedaan?De heer Ormel (CDA): Het een kan niet zonder
het ander. Wij zijn aan elkaar geklonken via het Stabiliteits- en Groeipact.
Dat pact is een groot goed en behoort het uitgangspunt te zijn. Het is dus
niet zozeer met de vinger wijzen, maar eerder elkaar wijzen op de afspraken
die wij met elkaar gemaakt hebben.Voorzitter. Het komt ons ter ore dat Turkije hengelt naar een richtdatum
voor toetreding. Wat de CDA-fractie betreft, is daar absoluut geen sprake
van en behoort geen richtdatum voor toetreding aan Turkije te worden gegund.Mijn laatste punt betreft de Roma-problematiek. Hierover staat iets, maar
niet veel, in de concept-Raadsconclusies. Komt er nog meer? Zet de regering
zich daarvoor in? Wordt dit punt doorgeschoven naar een andere Raad?De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Over
het klimaat- en energiepakket wordt op dit moment druk onderhandeld. Kan de
staatssecretaris vertellen wat de contouren van die onderhandelingen zijn?
Wij hebben zelf uit een bezoek aan Brussel afgelopen maandag begrepen dat
er toch uitzonderingen komen in het eerlijk verdelen van de lasten van het
veilingsysteem, het Emission Trading Scheme (ETS). Het gaat daarbij om energie-intensieve
sectoren, zoals de staal-, cement-, papier- en aluminiumindustrie. De VVD-fractie
heeft daar overigens altijd al op aangedrongen. Kan de staatssecretaris hier
al iets meer over zeggen?De vragen die daar direct uit voortvloeien, zijn wat er in dat geval nog
overblijft van het ETS en of het niet verstandiger is om direct over te gaan
tot een benchmarksysteem, zoals de VVD-fractie al enige tijd bepleit. Als
veel sectoren een uitzonderingspositie aangeboden gaat worden, dan is het
beter om over te gaan naar een benchmarksysteem.Ik kom te spreken over de financiële en inmiddels ook economische
crisis. Waar Europa wat laat op gang kwam – maar er uiteindelijk mede
op aandringen van Nederland wel een plan kwam – en de analyse over de
ernst en de aard van de financiële crisis per hoofdstad verschilde, was
de Commissie aanvankelijk wat afwezig, terwijl zij juist op dat gebied uitdrukkelijke
bevoegdheden heeft om de crisis te dempen: depositogaranties, kapitaalreserves
et cetera. Nu ligt er een vrij uitgebreid pakket van zo’n vijftien maatregelen
voor. Dat was al aangekondigd bij het vorige wet- en werkgevingsprogramma
van de EC. De VVD-fractie dringt erop aan, dit pakket met spoed door te voeren.
Er moeten niet te veel nieuwe zaken aan worden toegevoegd.Wij delen de zorgen die de CDA-fractie heeft uitgesproken over de economische
crisis die nu op ons afkomt en die de reële economie raakt. Ik zou ze
zelfs nog een stukje sterker willen aanzetten. Aan alle kanten dreigen bestaande
afspraken en verdragen in het zicht van de economische crisis op de helling
te worden gezet. Zij die al jaren zondaar zijn – Frankrijk is daar een
voorbeeld van – worden nu ineens in de positie gebracht dat hun zonden
uit het verleden lijken te worden kwijtgescholden in het licht van de crisis
van vandaag. De VVD-fractie is daar vanzelfsprekend tegen. Wij wensen hier
nogmaals klip-en-klaar van de regering te horen dat zij zich verzet tegen
pogingen hiertoe, ook en misschien wel juist door de EC, die in het verleden
ook een grote zondaar was als het gaat om het Stabiliteitspact.En het gaat niet alleen om het Stabiliteitspact, maar ook om het mededingingsregime.
Anders dan wel eens wordt betoogd, wordt ook ten aanzien van het mededingingsregime
opeens bijzondere flexibiliteit bepleit. In de conclusies die wij vlak voor
deze vergadering ontvingen, staat dat ook met zo veel woorden. Ik hoor graag
van de staatssecretaris waar die uitzonderingen precies over gaan. Wordt het
mededingingsregime in het licht van de crisis ook ter discussie gesteld? Wij
zijn daar geen voorstander van.In de Raadsconclusies staat dat de EU in een «coordinated manner»
de financiële crisis aanpakt. Dat lijkt ons goed. De Commissie moet gecoördineerd
optreden en niet uitvaardigen dat iedereen zijn eigen plannen kan maken, waardoor
er vervolgens niet of nauwelijks gecoördineerd wordt en iedereen dus
tegen elkaar in werkt. Bij conclusie 5 wordt ineens uitgegaan van een «concerted
manner» als het gaat over de economische crisis. Als «concerted»
op een of andere wijze «gouvernance économique» inhoudt
en als dat een liedje is dat ons Frans, zeg maar Marseillaiseachtig, in de
oren klinkt, dan willen wij graag de toezegging van de staatssecretaris dat
hij zich daar tot het uiterste tegen verzet.Tijdens ons bezoek afgelopen maandag aan Brussel hebben wij onder andere
gesproken met de uitbreidingscommissaris, de heer Rehn. Ik denk dat een gesprek
met een Finse commissaris sowieso al moeilijk warm te maken is, maar ik zal
niet verhelen dat dit gesprek buitengewoon kil verliep. De reden daarvoor
was simpel. De commissaris zei dat hij geen toetredingsdata noemt, maar dat
hij wel wenst vast te houden aan een «indicative time table».
Wil de staatssecretaris, zoals wij hem daartoe vorige week hebben opgeroepen,
bij de commissaris en daarmee dus ook bij de Commissie uitdrukkelijk protest
aantekenen namens Nederland? Wij willen geen data voor nieuwe noch bestaande
toetredende landen.Ten aanzien van Servië sprak de commissaris over «plenty of
leverage in the process of EU pre-accession». Met andere woorden, de
Commissie is, tegen alle afspraken in, mentaal al toe aan een pre-accessietraject
voor Servië. Dat is precies waarvoor wij hebben gewaarschuwd. Ik wil
dat de Nederlandse regering daar stelling tegen neemt.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Volgende
week spreekt de Europese Raad over het Economic Recovery Plan. Wij spraken
hier al eerder over tijdens het algemeen overleg over de Ecofinraad. Alle
landen moeten 1,5% van hun bbp in hun economie pompen, maar hoe haalbaar
is zo’n Europese aanpak? De verschillen tussen landen zijn groot als
je kijkt naar de economische situatie. Dit kabinet heeft al gezegd niet verder
te willen investeren. Wat is zo’n aanpak dan waard? Is er überhaupt
empirisch bewijs dat zo’n aanpak werkt? Investeringen in tijden van
economische neergang komen eigenlijk altijd te laat. Waarom zou deze aanpak
dan nu wel werken en hoe gaan al deze landen dit betalen?Het Stabiliteits- en Groeipact moet volgens het voorstel worden gehandhaafd,
maar als landen over de grens van 3% begrotingstekort heen gaan, krijgen
zij wel meer tijd om te herstellen. Wat gaat Nederland doen om ervoor te zorgen
dat het pact strak gehandhaafd wordt? Als dat niet gebeurt, dan schuiven wij
de rekening door naar de volgende generatie en mijn partij maakt daar sterk
bezwaar tegen.De onderhandelingen met Turkije baren mij zorgen. Het is belangrijk om
het langetermijndoel helder te houden: toetreding van Turkije tot de Europese
Unie. Een onverbiddelijke houding van beide kanten leidt tot niets. Ik had
twee weken geleden het genoegen om een kort bezoek aan Turkije te mogen brengen
en met president Gül te mogen spreken. Uit zo’n een-op-een gesprek
blijkt heel duidelijk wat de agenda is. Men spreekt zelfs over «homework
to be done». Maar als ik daar op de markt met Turken spreek, dan bespeur
ik steeds meer een gevoel van trots, een gevoel van: als Europa nog langer
blijft zeuren, dan kijken wij wel eens een keer de andere kant op. Ik vind
dat over en weer sprake is van een heel slechte houding. Europa moet zich
houden aan de gemaakte afspraken. Hoe beoordeelt de staatssecretaris dit proces
met Turkije in het licht van de Europese verkiezingen van 4 juni? Denkt
hij dat die positief kunnen werken of dat wij een hoop retoriek krijgen waardoor
de posities alleen maar verharden? Ik verneem graag zijn inschatting en een
oplossing voor hoe wij daar verre van kunnen blijven.Mevrouw Diks (GroenLinks): Voorzitter. Ik
wil over het Economic Recovery Plan niet te veel zeggen, omdat dit in diverse
commissies al uit en te na aan de orde is geweest en volgens mij ook helder
is. Wat ons betreft moet het Stabiliteits- en Groeipact gehandhaafd worden.
De heer Pechtold sprak al van een lossere houding ten aanzien van het pact.
Die bespeur ik ook. Toch moet zo strak mogelijk aan het pact worden vastgehouden.
Het zal intussen iedereen volkomen helder zijn dat beter internationaal toezicht
van belang is. Ik vraag mij wel af in hoeverre in de Europese Raad nog aandacht
zal worden besteed aan de onderhandelingen over de Economic Partnership Agreements
(EPA’s).De heer Pechtold (D66): Ik had het idee dat
de GroenLinks-fractie tijdens het algemeen overleg over de Ecofinraad iets
milder klonk. De PvdA-fractie denkt dat als de Fransen kunnen rommelen met
die 3%, Nederland dat straks ook kan. Dat is leuk boekhouden voor de
heer Bos. Toen had ik het idee dat de GroenLinks-fractie een beetje die kant
op hing. Nu hoor ik gelukkig – maar ik wil graag een bevestiging van
het fractiestandpunt – dat de GroenLinks-fractie het met de strakke
lijn van de fracties van CDA, VVD en D66 eens is dat over en weer aan die
3% wordt vastgehouden. In dat geval zie ik een mooie, ruime meerderheid
om het kabinet daar de komende tijd aan te houden.Mevrouw Diks (GroenLinks): In principe moet
iedereen zich houden aan de 3% die is afgesproken in het Stabiliteits-
en Groeipact. Dat is helder. Wij weten dat er een aantal landen is dat er
wat losser mee omgaat, dat althans wat meer moeite heeft om die lijn vast
te houden. EC-voorzitter Barroso zei al dat extreme tijden vragen om extreme
maatregelen en dit is een extreme tijd. Dat zal ertoe leiden dat een aantal
landen zich waarschijnlijk niet aan die 3% kan houden. Die lidstaten
zou je dan moeten vragen – zo uitgebreid had ik het misschien ook moeten
zeggen – om zich zo snel mogelijk op het gewenste peil te begeven.De heer Pechtold (D66): Laten wij ons er in
principe aan houden, zegt u. Je hebt ook zo’n soort trouwbelofte: wij
zijn elkaar trouw, in principe.De heer Pechtold (D66): Mijnheer de staatssecretaris,
ik ben vrijzinnig liberaal. U zit in een kabinet dat daar denk ik meer problemen
mee heeft. Maar in dit geval bent u recht in de leer.De voorzitter: Ik stel voor dat wij ons beperken
tot de kredietcrisis.De heer Pechtold (D66): Goed. Mevrouw Diks,
wij hebben afspraken gemaakt. Vindt u dat de huidige omstandigheden reden
zijn om af te wijken van de gemaakte afspraken, die naar mijn gevoel juist
dit soort omstandigheden beoogden? Of zegt u: nee, dit valt gewoon onder de
spelregels?De heer Ten Broeke (VVD): Ik was blij om te
horen dat mevrouw Diks kennelijk hard wil vasthouden aan die 3%. Daarna
begon zij een beetje te schuiven, maar laten wij aannemen dat zij echt wil
vasthouden aan die 3%. Kan zij mij uitleggen hoe zij denkt dat landen
in de Europese Unie kunnen vasthouden aan die 3% als haar ambitieuze
klimaatplannen, bijvoorbeeld de 30% CO2-reductie, moeten
worden gerealiseerd, met alle overheidsplannen die daarmee gepaard gaan en
miljardeninvesteringen die daarvoor nodig zijn, en die eveneens komen bovenop
het stimuluspakket dat zij ondersteunt?Mevrouw Diks (GroenLinks): De GroenLinks-fractie
denkt dat de economische crisis niet alleen een bedreiging is, maar ook een
kans. Zo hebben wij het altijd uitgelegd. Wij proberen, voor zover dat mogelijk
is, de positieve kanten van deze crisis te zien. Als overheden
zich nadrukkelijk meer met het toezicht en de spelregels gaan bemoeien, dan
komt er misschien ook een vergroening van het beleid en de uitwerking daarvan.De voorzitter: Ik wil dit punt eigenlijk afronden.
Dit onderwerp is al in andere debatten aan de orde geweest, net als het financiële
thema. Ik vraag de leden dus om zich een beetje te beperken, ook in hun antwoorden.Mevrouw Diks (GroenLinks): Pardon, maar ik
word daar nadrukkelijk over bevraagd.De voorzitter: U bent uitgenodigd, maar ik
wil geen debatten starten die al gevoerd zijn in andere commissies.Mevrouw Diks (GroenLinks): Ik reageer nog
kort op de heer Pechtold. Het is evident dat alle lidstaten in de monetaire
unie zich aan het Stabiliteits- en Groeipact moeten houden. Daar hebben zij
voor getekend. Dat is het principe. Dat doet niets af aan het feit dat het
in Duitsland heel lang niet gelukt is om die 3% te handhaven, dat het
in Frankrijk een probleem is geworden en dat het in Italië soms heel
lastig was. Dat komt misschien omdat daar wat minder strak de hand eraan werd
gehouden.De voorzitter: Laat u zich niet verleiden
tot het antwoorden op nieuwe vervolgvragen die buiten de microfoon worden
gesteld. Ik denk dat u voldoende op deze interruptie hebt gereageerd. Gaat
u door met uw betoog.Mevrouw Diks (GroenLinks): Dat men in deze
extreme tijd met elkaar heeft afgesproken dat men gewoon aan die 3%
vasthoudt, wil nog niet zeggen dat dit de werkelijkheid is. Die 3%
is tot op zekere hoogte een prognose. Wij zien natuurlijk dat landen waarschijnlijk
niet in staat zullen zijn om zich daaraan te houden, maar de inzet moet wel
zijn dat zij zo snel mogelijk weer op 3% zitten. Deze crisis mag niet
leiden tot een lossere benadering van het Stabiliteits- en Groeipact. Als
deze crisis voorbij is, moet er gewoon weer aan vastgehouden worden.De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Allereerst
wil ik namens de fractie van de Partij voor de Vrijheid mijn afschuw uitspreken
over de aanslagen in Mumbai. Uit de berichtgeving blijkt dat de terroristen
bewust op zoek waren naar westerlingen, waaronder joden, en dat moslims van
niet-moslims zijn gescheiden. De terroristen hebben gedaan wat hen door de
Koran is opgedragen: het doden van niet-moslims.De voorzitter: Ik vroeg mij al af waar dit
over gaat. De collega’s wijzen er terecht op dat dit in het tweede deel,
de externe betrekkingen, thuishoort.De heer De Roon (PVV): Toch niet, want dit
betoog werkt naar de EU toe.De voorzitter: Maakt u een beetje voort dan,
want u zit nu nog heel ver weg.De heer De Roon (PVV): Dat probeer ik. Als
u mij verder niet onderbreekt, dan lukt dat ook wel.De wereld heeft opnieuw kunnen zien welke gruwelijkheden kunnen voortvloeien
uit de islamitische ideologie. De terroristen of, beter gezegd, jihadisten
waren Pakistani. Condoleezza Rice vond dat Pakistan en India veel harder moeten
optreden tegen extremisten en terroristen en de PVV is het daarmee eens. Ik
hoop dat onze regering daar ook zo over denkt. In de stukken las
ik dat de Europese Unie haar handels- en ontwikkelingsrelatie met Pakistan
verder wil ontwikkelen.De voorzitter: Nu ga ik u toch echt onderbreken.
Dit betreft echt alleen maar externe betrekkingen. U moet nu echt naar de
onderwerpen die in het eerste uur aan de orde zijn: de voorbereiding van de
Europese Raad en de uitbreiding van de EU.De heer De Roon (PVV): Goed, in dat geval
ga ik verder met de uitbreiding.Mijn fractie is helder over mogelijke uitbreiding van de EU: geen enkel
land meer erbij, dus niet Kroatië, niet Montenegro en niet Servië.
Een mogelijk toetreden van islamitische landen als Turkije, Albanië en
Kosovo is als het binnenhalen van het paard van Troje. De Unie moet eerder
kleiner dan groter worden en de door en door corrupte landen Roemenië
en Bulgarije mogen eruit.De heer Pechtold (D66): Stel dat IJsland,
Zwitserland en Noorwegen lid willen worden?De heer De Roon (PVV): Daar zijn wij ook niet
voor. De Europese Unie is groot genoeg en eigenlijk al te groot. De omvang
van de EU veroorzaakt allerlei problemen bij het nemen van beslissingen en
de unie moet dus niet uitgebreid worden, ook niet met de landen die u noemt.De heer Ormel (CDA): Waarom zegt u niet gewoon
dat de Europese Unie zich moet beperken tot Nederland?De heer De Roon (PVV): Omdat wij dat niet
vinden.De heer Ten Broeke (VVD): Vindt de PVV-fractie
nu dat de EU niet mag uitbreiden omdat die nu al groot genoeg is of is zij,
zoals wij bij Kosovo hebben gemerkt, sowieso tegen toetreding van landen waarin
veel moslims wonen?De heer De Roon (PVV): Het is allebei.Voorzitter. Ik kom te spreken over de financiële crisis. Afgelopen
dinsdag werden de Europese ministers van Financiën het niet eens over
een gezamenlijke aanpak. Minister Bos concludeerde na afloop dat iedereen
het op zijn eigen manier doet. Dus ook in tijden van crisis geeft Europa niet
thuis. Ook met het oog op de Europese Raad vraag ik het kabinet met kracht
om de stelling te betrekken dat alle landen die het Stabiliteits- en Groeipact
schenden, bijvoorbeeld Frankrijk en Ierland, gewoon hard moeten worden aangepakt.
Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Dat is zeker in Europa zo. Ik
ben het ook van harte eens met de heer Pechtold: de rekening mag niet worden
doorgeschoven.De heer Ormel (CDA): Ik ken de PVV als een
consequente partij. Zij vindt dat landen waar te veel moslims wonen niet in
de Europese Unie thuishoren. Dat klopt toch?De heer De Roon (PVV): Wij willen niet dat
islamstaten tot de Europese Unie toetreden.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. Dit deel
van het overleg gaat vooral over de voorbereiding van de Europese Raad, waar
uiteraard weer gesproken wordt over het Verdrag van Lissabon. Daar kan ik
weinig meer over zeggen, behalve dat mijn fractie hoopt dat er daadwerkelijk
voortgang geboekt wordt.Over de inhoud van het klimaat- en energiepakket is in de Kamer al gediscussieerd.
Ik beperk mij daarom tot het proces. Ik begrijp dat het pakket in de Raad
zo langzamerhand wat moeilijker begint te liggen, omdat een aantal lidstaten
terugkrabbelt en difficulteert. Het is cruciaal dat de Europese top in december
tot conclusies komt over het klimaatpakket, zeker gelet op de VN-klimaatonderhandelingen
die terzelfder tijd in Poznan plaatsvinden. Europa moet wel de motor achter
die onderhandelingen blijven.Ik kom te spreken over het Economic Recovery Plan. De Kamer heeft al met
enige regelmaat over de kredietcrisis gesproken. Het standpunt van de PvdA-fractie
is bekend: nood breekt begrotingsregel. De huidige situatie is nu typisch
zo’n uitzonderlijke situatie. De voorstellen van de Commissie lijken
vrijblijvend. Ze worden gezien als een soort gereedschapskist waar je uitpakt
wat je nodig hebt, terwijl mijn fractie zich afvraagt of het niet verstandiger
is als Europa probeert in te zetten op een meer gezamenlijke strategie. Wij
hebben gezien hoe de beurzen reageren als Europa gezamenlijk optreedt: dat
creëert vertrouwen. En «vertrouwen» is het sleutelwoord in
deze economische crisis.De Kamer heeft ook al gesproken over de uitbreiding van de EU. Ik benadruk,
maar dat doet de regering zelf ook, dat het van belang is dat er geen concrete
data genoemd worden voor de mogelijke toetreding van landen. Landen treden
toe als zij daar klaar voor zijn en niet omdat ergens een datum genoemd is.Op de Europese top komt ook het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB) aan de orde. De notitie die de Kamer daarover van minister Verhagen
heeft ontvangen, is dermate interessant dat het zonde zou zijn als zij die
alleen in dit overleg bespreekt. Het zou goed zijn als wij daar uitgebreider
over spreken, ook over vragen zoals hoe het Europese veiligheidsbeleid zich
verhoudt tot de rol van de NAVO en wanneer de inzet van de NAVO vereist is
en wanneer van de EU. Dat soort vragen vergt een steviger debat dan de korte
tijd die wij nu hebben.Voorzitter: OrmelDe heer Van Bommel (SP): Voorzitter. De SP-fractie
is teleurgesteld over de afzwakking van het klimaat- en energiepakket in het
bereikte akkoord. Wij vragen ons af of dat gevolgen heeft voor het gezag waarmee
de Europese Unie hoopt te opereren in Poznan.Mijn volgende punt betreft de financiële crisis en het economische
herstelplan. In de geannoteerde agenda staat dat Nederland gaat pleiten voor
naleving en eventuele handhaving van het Stabiliteits- en Groeipact. Wat betekent
dat concreet? Wat gaat Nederland voorstellen met betrekking tot handhaving?
Kunnen wij nu al niet vaststellen dat het de grote landen zijn die het zich
veroorloven om het pact op te rekken? De kleine landen aan de zijlijn kunnen
wel wijzen op het naleven van de regels, maar hebben in feite weinig instrumenten
om andere landen daartoe te dwingen. Los daarvan is het de vraag of ten tijde
van een zo ernstige financiële en economische crisis het pact met zo’n
harde hand gehandhaafd moet worden. Dat kan tenslotte leiden tot maatregelen
die sociale onrust met zich meebrengen, zoals werkloosheid en andere problemen.
Zou je niet kunnen zeggen dat de financiële crisis zoals wij die nu al
kennen, gerekend moet worden tot de uitzonderlijke omstandigheden op grond
waarvan men mag afwijken van de spelregels van het pact?Wij hebben vorige week uitgebreid gesproken over de uitbreiding. Wil de
regering nog eens bijzondere aandacht vragen voor de moeite die Turkije heeft
om zich aan afspraken te houden? Ik hoop dat de regering de kritiek van de
Kamer wil overbrengen. De uitkomst van het debat van vorige week was om geen
datum te noemen. Ook een vaag tijdpad voor landen lijkt de SP-fractie ongewenst.De heer Ten Broeke (VVD): Ik constateer dat
de heer Van Bommel zich lijkt te willen opwerpen als hoeder van het Stabiliteits-
en Groeipact, maar dat hij er tegelijkertijd wel begrip voor heeft dat economische
omstandigheden ertoe kunnen leiden dat de groten ermee aan de haal gaan. U
moet toch echt kiezen, mijnheer Van Bommel. Of u bent, ook in goede tijden,
een hoeder van het Stabiliteitspact – in dat geval komt u op voor de
kleine landen, de kleine luyden – of u doet dat niet. In dat geval staat
u gewoon aan de kant van Sarkozy.De heer Van Bommel (SP): Ik ben een realist.
Ik stel vast hoe de geschiedenis de afgelopen periode is verlopen. Ik vind
dat er onder de huidige omstandigheden aanleiding kan zijn om niet zo rigide
met de richtlijnen van het pact om te gaan, want dat zou op enig moment ook
zeer ten nadele kunnen zijn van Nederland.De heer Ten Broeke (VVD): Ik constateer dat
de SP-fractie hier duidelijk heult met de grote landen die zij normaal zegt
te bestrijden.De heer Van Bommel (SP): Dat is nogal een
uitspraak. In dat geval zouden wij min of meer heulen met de «vijand»,
in uw beleving wellicht. Zo zien wij dat niet. Wij vinden dat er een zuivere
discussie gevoerd moet worden over het Stabiliteits- en Groeipact. Er zijn
afspraken, maar landen kunnen ook zwaarwegende redenen hebben om daarvan af
te wijken. In het verleden is misschien te lichtvaardig met de afspraken omgesprongen.
Nu moet er niet te rigide mee omgesprongen worden.Voorzitter: Van BommelAntwoord van de staatssecretarisStaatssecretaris Timmermans: Voorzitter. Ik
begin met de economie en de financiën. De heer Ten Broeke zegt dat hij
de Marseillaise niet wil horen, maar de allergrootste zondaars luisteren naar
Star Spangled Banner en God Save the Queen. Als er ergens expansief monetair
beleid wordt gevoerd, en als er ergens enorm veel wordt uitgegeven en geleend,
dan is het in het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten. Wij moeten
oppassen dat onze vooroordelen over bepaalde Europese landen niet onze blik
vertroebelen op wat er daadwerkelijk gebeurt. Dat is mijn eerste opmerking.Mijn tweede opmerking: als wij het Stabiliteits- en Groeipact willen hooghouden,
en de Nederlandse regering wil dat, dan moeten wij ook het hele Stabiliteits-
en Groeipact in ere houden. Het pact biedt de mogelijkheid om in tijden van
crisis expansiever om te gaan met budgettaire middelen en om het tekort op
te laten lopen, alleen – en daar komen wij weer heel nadrukkelijk bij
het Stabiliteits- en Groeipact uit – moet dit dan wel in de tijd beperkt
zijn en zeer strikt gelieerd aan de problemen die zich voordoen. Dan zeg ik
degenen onder u die daar kritisch over zijn, meteen na: wij kennen onze pappenheimers
in Europa. Er zijn er altijd wel een paar die onder het mom van de crisis
zullen proberen om enorm aan staatssteun te gaan doen of het hele pact maar
uit het raam te gooien. Ik vind dat het onze dure plicht is om, ook vanuit
onze inzet indertijd bij de totstandkoming van het Stabiliteits- en Groeipact,
ervoor te waken dat als wij eenmaal aan de andere kant van de tunnel zijn,
het pact nog alive and kicking is. Daar gaat het nu om. Niet dat wij, als
wij uit de crisis komen, moeten constateren dat het stabiliteitspact het grote
slachtoffer is geworden van de crisis, want dan leggen wij inderdaad op de
lange termijn de rekening bij onze kinderen en kleinkinderen. Dat ben ik zeer
met de heer Pechtold eens.Als je de economische problemen analyseert en je ziet met welke snelheid
de inflatie nu daalt, dan is er een reëel risico op stagflatie. U moet
zich voorstellen dat dit gebeurt, dat in die omstandigheden landen
behoefte hebben om stimuleringsmaatregelen te nemen om hun economie aan de
praat te houden, om bijvoorbeeld de kleine ondernemers die ook de heer Ten
Broeke zeer nauw aan het hart liggen, gaande te houden in Europa. Daar moeten
wij begrip voor hebben. Sterker nog, dat doet Nederland ook, daar waar het
nodig is. Wij moeten dus oppassen dat de kortetermijn kopersstaking en de
kortetermijnproblemen niet door een te restrictief overheidsbeleid nog verergerd
worden. Met andere woorden: wij moeten niet procyclisch werken op een moment
dat de cyclus naar beneden gaat. Dan moeten wij maatregelen durven te nemen
die de economie weer op gang krijgen. Ik vind dat je de handhaving van het
Stabiliteits- en Groeipact ook in dit licht moet bezien, omdat het pact daartoe
de ruimte biedt.De heer Pechtold (D66): Ik ben blij met het
eindplaatje, waar de staatssecretaris zegt dat wij behoedzaam moeten zijn,
omdat wij het pact uiteindelijk overeind moeten houden. Dat vind ik een prima
uitgangspunt. Nu is de vraag alleen of je het huwelijk te allen tijde wilt
redden, of dat je elkaar ook tussentijds scherp aan de afspraken durft te
houden. Ik zie, en hoor zijn financiële collega’s niet zeggen,
dat de omstandigheden waar wij ons nu in bevinden – los van wat er nog
kan komen – aanleiding geven tot soepeler omgaan met het pact. Ik vraag
de staatssecretaris klip-en-klaar: ziet u dat anders? Of merkt u dat de druk
van de groten zo groot is dat wij iets moeten doen, omdat anders de hele boel
eraan gaat?De heer Ormel (CDA): De staatssecretaris zegt:
wij kennen onze pappenheimers. Wij zijn zelf ook pappenheimers, laten wij
daar duidelijk over zijn. Wie de pappenheimers echt zou moeten kennen en zou
moeten hoeden, dat is de Europese Commissie. Wat dat betreft, hebben wij toch
wel wat problemen met het plan van de Commissie. Dat houdt namelijk een risico
in van overschrijding van de afspraken van het Stabiliteits- en Groeipact.
Hoe ziet de staatssecretaris dat? Hoe ziet hij de rol van de Commissie hierin?
Als het gaat om die steun, begrijp ik wat hij zegt, dat het op een bepaald
moment nodig kan zijn dat landen zelfs zouden overwegen om de auto-industrie
te steunen. Als dat gebeurt, moeten wij ons met ons allen ervoor inzetten
dat die steun op een dusdanige manier wordt ingezet dat ook innovatie en duurzaamheid
worden gestimuleerd. Zou de staatssecretaris daar nader op kunnen ingaan?De heer Ten Broeke (VVD): De staatssecretaris
zegt: de Marseillaise niet, maar dan ook niet die liedjes over expansief begrotingsbeleid.
Ik geloof niet dat u de VVD-fractie dat liedje ooit hebt horen zingen. De
vraag is niet zozeer of je maatregelen durft te nemen, maar of je het ook
aandurft om sommige maatregelen niet te nemen. Ik roep de staatssecretaris
vooral op om die lijn te handhaven. De bankensteunoperatie die bijvoorbeeld
de Fransen hadden voorgesteld – die was maandagochtend nog in, maar
werd maandagavond alweer afgewezen – ten aanzien van de staatsfondsen
in Frankrijk en de caisses d’épargnes, was nadrukkelijk alleen
bedoeld om Franse bedrijven te redden. Dan zijn toch echt de oude geesten
van protectionisme en nationalisme weer uit de fles. Daar moet de staatssecretaris
zich tegen verzetten.Staatssecretaris Timmermans: Wat mij zo stoort
aan de VVD-fractie is dat zij totaal blind is voor de economische realiteit
waarin wij leven. Dat merk ik nu al weken bij alle woordvoerders van de VVD-fractie.
Wij moeten in de gaten hebben wat voor een crisis op ons afkomt als wij er
niet voor zorgen dat wij de economie aan de praat houden en mensen aan het
werk houden. Wij willen geen miljoenen werkelozen erbij in Europa. Als de
overheid er iets aan kan doen, binnen de spelregels van het Stabiliteits-
en Groeipact, om de economie draaiende te houden, dan is de overheid gehouden
om dat te doen. Dat is ook onze verantwoordelijkheid ten opzichte
van de burgers. En daarom zeg ik: binnen de regels van het pact kun je in
tijden van crisis ruimer omgaan met de spelregels die te maken hebben met
de begrotingstekorten en de staatsschuld, mits die maatregelen strikt gelieerd
zijn aan de aanpak van de crisis zelf, tijdelijk van aard zijn en ook weer
teruggedraaid worden op het moment dat wij uit de tunnel komen. Het is absoluut
zo dat je mensen niet op hun blauwe of bruine ogen moet vertrouwen. Je moet
gewoon de Commissie in positie brengen, Commissaris Kroes moet de concurrentieverhoudingen
in de gaten kunnen houden, andere commissarissen moeten kunnen toezien op
een goede werking van de interne markt, en er moet toezicht op zijn dat geen
onjuiste staatssteun wordt verleend, dat men in deze situatie niet allerlei
financiering gebruikt die niet hoort. Daar hebben wij inderdaad de Commissie
voor. Daarvoor hebben wij procedures, ingebrekestellingen en het Hof. Wij
zullen erop toezien, dat dit ook inderdaad gebeurt, maar laten wij ons niet
blindstaren op de spelregels en het spel vergeten, want de economie heeft
Europees gezien ondersteuning nodig van maatregelen door de overheid. Dat
is in het belang van onze werkgevers en van onze werknemers, en dat zullen
zij u ook in alle toonaarden zeggen, als u met hen daarover spreekt. Ik vind
dat de Nederlandse regering dan ook gehouden is dat te doen, nogmaals: binnen
de spelregels van het pact. Dan zeg ik met de heer Ormel heel duidelijk: als
wij niet daarbij de doorkijk hebben naar onze toekomst, dus als wij het moment
gebruiken om de hervorming te verhinderen of te vertragen van industrieën
die wel al zouden moeten hervormen, en als wij de maatregelen die wij nemen
niet baseren op een eis van een moderne, technologisch hoogwaardige, duurzame
economie, dan zijn wij geld aan het weggooien. Als wij deze kans echter benutten
om een extra stimulans te geven om van Europa de technologisch meest geavanceerde
regio van de wereld te maken en onze economie te verduurzamen en een nieuwe
kans te bieden op hoogtechnologisch vlak, dan zijn wij goed bezig. Ik vind
dat dit ook onderdeel moet zijn van de aanpak vanuit Europa.Dan kom ik op de vraag of het «one size fits all» moet zijn.
Nee, want dat kan niet. De problemen tussen de verschillende lidstaten zijn
soms heel anders van aard. De problemen die het VK heeft, zijn echt anders
dan de problemen die Duitsland of Nederland tegenkomt. De problemen van landen
die al een grote staatsschuld hebben, zijn echt anders dan de problemen van
Nederland, dat zijn staatsschuld al voor een groot deel heeft weggewerkt.
Dat zijn allemaal factoren die ertoe leiden dat je inderdaad in een situatie
zit dat de Commissie vooral een toolbox aan kan bieden, en niet een maatpak
dat iedereen moet passen, want dat kan niet, omdat de verschillen in de EU
te groot zijn.Ik kom te spreken over het klimaatpakket. Wij moeten oppassen dat het
niet verwatert. Als daar in Kopenhagen aanleiding voor is, moeten de doelstellingen –
20% in 2020 met een mogelijkheid van 30% CO2-reductie –
keihard overeind blijven staan. Voor Nederland is het verder van het allergrootste
belang dat proefprojecten gefinancierd gaan worden met carbon capture and
storage en dat er een eerlijk speelveld is wat de lasten betreft voor de industrie.
Wij willen niet dat de Nederlandse industrie onevenredig geraakt wordt ten
opzichte van andere industrieën. Daar zullen wij heel nadrukkelijk op
letten. Eerst en vooral gaat het erom – en dat is weer de verantwoordelijkheid
die wij tegenover onze kinderen en kleinkinderen hebben, zeg ik tegen de heer
Pechtold – dat wij dit probleem, dat echt levensbedreigend is voor de
wereld, benaderen met maatregelen die ertoe doen. Dit is echt het enige probleem
ter wereld dat niet vanzelf weggaat, of niet met relatieve maatregelen kan
worden verholpen. In het nemen van maatregelen die ertoe doen, zal Europa
de leiding moeten nemen. Daar is de Europese Raad cruciaal voor. Ik zie ook
wel beren op de weg. Ik zie ook wel de druk vanuit de industrie die zich zorgen
maakt in deze economisch moeilijke tijden, maar die doelstellingen moeten
voor de Nederlandse regering keihard overeind blijven staan.Dan zijn er nog vragen gesteld over de uitbreidingsdiscussie. Ik ben blij
dat u commissaris Rehn bij uw bezoek goed de waarheid hebt gezegd. Ik zal
dat ook doen, aanstaande maandag. De positie van het kabinet en de Kamer is
dezelfde. Wij zijn het totaal oneens met zijn aanpak om allerlei data te noemen.
Wij vinden dat kandidaat-lidstaten «strict, but fair» behandeld
dienen te worden. Dus wij letten strikt op de spelregels, maar wij zijn ook
fair. Wij gaan niet halverwege de wedstrijd de doelpalen verzetten. Wij hebben
in 2004 en 2006 bijvoorbeeld met Turkije duidelijke afspraken gemaakt. Wij
gaan Turkije nu niet halverwege het spel de status van kandidaat-lidstaat
afpakken. Dat zou niet fair zijn. Wij zijn echter wel strikt op de spelregels
en wij zijn teleurgesteld over het gebrek aan vorderingen die in Turkije zijn
gemaakt. Turkije heeft in de afgelopen periode echt veel te weinig gedaan
en dat is wel een serieuze vertraging van een proces dat eigenlijk geen vertraging
kan hebben. Wat de behandeling van andere kandidaat-lidstaten betreft: wij
zijn het volstrekt oneens met de heer Rehn dat er ten aanzien van Kroatië
al data genoemd zouden moeten worden. Dat is echt niet aan de orde. Ik vind
ook dat je van Kroatië precies hetzelfde mag vragen als van Servië,
namelijk volledige medewerking met de hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal.
De verklaringen die hij op dit punt zal afgeven in de Veiligheidsraad zullen
medebepalend moeten zijn voor de wijze waarop wij met deze partnerlanden omgaan.
Wij mogen niet strikt zijn tegenover Servië en coulant tegenover Kroatië
als het gaat om samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal. Wat wij de
laatste tijd gezien hebben op dit punt ten aanzien van Kroatië, stemt
wel tot zorg. Ik hoop dat men wel bereid is om nu op korte termijn echt samen
te werken met de hoofdaanklager, de heer Brammerts.De heer Ten Broeke (VVD): Allereerst hulde
voor het feit dat u in zulke heldere bewoordingen afstand neemt van niet alleen
de heer Rehn, maar ik vrees ook de hele Commissie met hem. Ik hoop dat u dat
ook duidelijk laat horen, maar ik ken u als iemand die dat zal doen. Wat ons
bijzonder verontrustte in het gesprek met de heer Rehn was dat hij mentaal
al een beslissing had genomen over het kandidaat-lidmaatschap van Servië.
Daar hebben wij altijd voor willen waken. Dat zijn weer die schotten die wij
dachten te hebben aangebracht, maar die er dus kennelijk niet zijn, althans
niet in de beleving van de Commissie. Kunt u hier toezeggen dat u niet akkoord
zult gaan met conclusies die op wat voor manier dan ook een link leggen tussen
kandidaat-lidmaatschap of iets wat lijkt op een pre-accessie voor Servië,
en het mogelijk voldoen aan condities in verband met de International Criminal
Tribunal for the former Yugoslavia?Staatssecretaris Timmermans: Ik ben er mentaal
op ingesteld dat de uiteindelijke oplossing van de spanningen voor de hele
Balkan erin zal bestaan dat deze landen allemaal worden opgenomen in de Europese
Unie. Dat is het langetermijnperspectief waar wij naartoe werken. Tegelijkertijd
vind ik dat wij mentaal ook nog wel een hoop stations te gaan hebben, zeker
met Servië, en wij gaan geen stations overslaan. Waar wij het nu over
hebben, is of wij het interim-akkoord in werking kunnen laten treden. Daar
is geen sprake van, zolang Servië niet volledig meewerkt met het Joegoslavië-tribunaal.
Dat is het standpunt van de Nederlandse regering en dat zal het standpunt
van de Nederlandse regering zijn aanstaande maandag bij de RAZEB en ook tijdens
de Europese Raad. Ik hoop dat u daarmee helderheid hebt over ons standpunt.
Daar zal geen jota in wijzigen.Voorzitter. Ik zeg tegen mevrouw Diks dat de EPA’s niet aan de orde
zijn op de Europese Raad.Ik begrijp van de heer De Roon dat er geen land bij mag in de EU. U weet
dat het Nederlandse kabinet daar een ander standpunt over heeft. Wij hebben
afspraken gemaakt en wij houden ons aan onze afspraken. Dat betekent dat als
die landen zich ook aan hun afspraken houden en voldoen aan de
criteria die daarvoor gelden, zij welkom zijn in de Europese Unie. Ik kan
u wel één ding vertellen: als wij deze EU met deze omvang op
dit moment niet gehad hadden, en als wij deze euro, die u ook niet wenst,
nu niet gehad hadden, dan had Nederland enorme, zware en ingewikkelde consequenties
te verduren gehad door de financiële en economische crisis. Dan was Nederland
een soort IJsland geweest, en dat is niet iets wat ik onze burgers toewens.
Daarom hoop ik dat het nog eeuwen zal duren, voordat u het hier in dit land
voor het zeggen krijgt. Ik hoop dat tegen die tijd de angst waar u op teert
bij de Nederlandse bevolking weg zal zijn.De heer Van Dam zei dat de EVDB-notitie van minister Verhagen aparte discussie
verdient. Dat is natuurlijk aan de Kamer, maar ik ondersteun dat van harte,
want de notitie bevat voldoende stof voor discussie met de Kamer. Ik ben ook
van oordeel dat als de EU haar manier van samenleven, haar sociaaleconomische
ordening, duurzaam wil verankeren, zij ook meer verantwoordelijkheid moet
nemen voor het veiligheids- en defensiebeleid in de toekomst. Daarover moet
dan wel consensus met de Kamer worden gezocht. De notitie biedt daarvoor uitstekende
aanknopingspunten.De heer Van Bommel zei over het Stabiliteits- en Groeipact: de spelregels
gelden voor de groten wel en voor de kleinen niet. Een aantal van de grootste
zondaars zijn juist de kleinste landen. Het begrotingstekort van Ierland bedraagt
nu al 6,5%. Dat doet niemand ze na. Ook daar is de stelregel dat de
groten zich veel kunnen permitteren en de kleinen meteen gestraft worden onjuist,
hoewel die stelregel met voorbeelden uit het verleden zou kunnen worden onderbouwd.
In het verleden is wel streng opgetreden tegen Portugal bij schending van
de afspraken, maar niet tegen Duitsland en Frankrijk. Ik heb daar nu geen
indicaties van. Wij zullen ons er sterk tegen verzetten als het die kant op
dreigt te gaan.Volgens mij heb ik hiermee alle vragen beantwoord.De heer Ormel (CDA): Ik had aandacht gevraagd
voor mogelijke conclusies betreffende de Roma.Staatssecretaris Timmermans: Ik zal daar nog
even naar kijken. Als mijn collega’s daar iets over vinden, dan kan
ik u dat in het tweede deel meedelen, maar ik heb daar geen aanwijzing voor.
Het punt van de Roma is recentelijk ook nationaal aangekaart door de heer
Zijlstra van de VVD-fractie. Het is één van de grootste sociale
problemen in Europa. Dat overstijgt de EU. Het is een combinatie van etnische,
culturele, economische en sociale factoren die haar gelijke niet kent. Op
dit punt draagt de EU een grote verantwoordelijkheid, gelet ook op de Roma-populatie
binnen de grenzen van de unie. De EU neemt die nog steeds onvoldoende. De
Nederlandse regering blijft daarop insisteren. U weet dat hier onlangs ook
een conferentie over is geweest. Het initiatief kwam bij motie van de Kamer
en het is vervolgens door de minister van Buitenlandse Zaken opgepakt. U kunt
erop rekenen dat wij op dit punt altijd het voortouw zullen blijven nemen,
maar voor zover mij bekend, zal het niet aan de orde komen bij de Europese
Raad.De heer Ormel (CDA): Ik wijs de staatssecretaris
erop dat in de conceptconclusies staat dat er 8 december «Council
Conclusions» genomen worden over de «inclusion of Roma».Staatssecretaris Timmermans: Ik kom daar in
het tweede deel op terug.De heer Ten Broeke (VVD): Ik had nog een vraag
gesteld over de handhaving van de mededingingsregels. In conceptconclusie
9 staat dat de «need for fast and flexible action» ook van toepassing
zal zijn op de «competition rules». Nu weten wij dat bijzondere
macro-economische omstandigheden ook het mededingingsregime weer
een beetje op rolletjes kan zetten. Daar wil ik graag nog iets van de staatssecretaris
over horen. Wij maken ons daar zorgen over.Staatssecretaris Timmermans: Ik heb al gezegd
dat wij erop zullen toezien dat mevrouw Kroes ongelimiteerd haar bevoegdheden
kan uitoefenen op mededingingsterrein. Gelukkig hebben wij gemerkt, en daar
hebben wij zelf ook groot voordeel van, dat mevrouw Kroes bereid is om heel
goed de crisissituatie in haar beleid mee te nemen. Dat heeft zij ook gedaan
bij de beoordeling van de steun die door de Nederlandse, Belgische en Luxemburgse
overheden aan Fortis is gegeven, toen dat even heel dringend nodig was.Voorzitter: Ormel Griffier: Van der Kolk-TimmermansExterne betrekkingenVragen en opmerkingen uit de commissiesDe voorzitter: Voor dit deel van dit AO hebben
de leden wederom een spreektijd van drie minuten.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Ik begin
met een onderwerp dat een steeds groter probleem lijkt te worden: Kosovo.
Het zespuntenplan van Ban Ki-moon is afgewezen door zowel parlement als regering.
Hoe moet het nu verder? Hoe beoordeelt de Nederlandse regering de angst die
er leeft voor een etnische opdeling? Die angst lijkt namelijk reëel.Er wordt gesproken over een nauwere politieke samenwerking tussen de Europese
Unie en Pakistan en er wordt aandacht gevraagd voor de regionale dimensie,
met Afghanistan en India. Zeker na het recente gebeuren in India lijkt een
hernieuwde poging om te komen tot samenwerking tussen India en Pakistan van
grote betekenis. Ziet de regering een mogelijkheid om juist tussen die drie
landen, India, Pakistan en Afghanistan, te komen tot een regionale vredesconferentie
of besprekingen, waarbij alle problemen tussen en in die landen in samenhang
worden besproken en waarbij wordt gestreefd naar regionale oplossingen?Het is mooi om te lezen dat alle deelnemers aan het Midden-Oosten Vredesproces
hebben bevestigd, te willen komen tot een vredesverdrag dat alle nog uitstaande
kwesties regelt, inclusief de status van Jeruzalem, het lot van de vluchtelingen
en de toekomst van de nederzettingen. Tegelijkertijd wijzen de feiten op de
grond in een heel andere richting. Het probleem van de nederzettingen duurt
voort, de bouw van de muur duurt voort en Europese bedrijven produceren illegaal
op de Westoever. Unilever zal zich terugtrekken. In Engeland klinken kritische
geluiden. De SP-fractie heeft al meermalen om actie van Nederlandse zijde
gevraagd. Zij roept nu ertoe op om met betrekking tot de illegale productie
op de Westoever te komen tot Europese actie. Als de EU een geloofwaardige
partner wil zijn in het vredesproces, dan moet zij nu optreden.Ik steun de opmerking die de heer Van Dam in het eerste deel heeft gemaakt
over het EVDB. Waar binnen Europa gesproken wordt over eigen ambities, die
ver gaan, en waar wordt verwezen naar de NAVO en andere organisaties, zouden
wij een keer in een ander verband over het EVDB moeten spreken. Ik hoop dan
ook dat op deze bijeenkomst geen vergaande conclusies over dat punt worden
opgenomen, hoewel wat ik gelezen heb, mij niet geruststelt. Ik heb de indruk
dat er hoge verwachtingen worden gewekt. Ik waag te betwijfelen of die uiteindelijk
ook zullen worden waargemaakt.De heer Van Balen (VVD): Voorzitter. De humanitaire
situatie in Zimbabwe verslechtert van dag tot dag. Dat zeggen wij al vrij
lang, maar je ziet nu dat zelfs de gezondheidsorganisatie inklapt en dat Mugabe
alles doet om het volk verder te onderdrukken. De discussie met de oppositie
heeft tot niets geleid. Wij moeten actiever iets doen. Kan in EU-verband gekeken
worden of er mogelijkheden zijn om de sancties verder aan te scherpen? Ik
roep de regering ertoe op, in EU-verband druk te leggen op met name Zuid-Afrika.
Botswana heeft de enige juiste keuze gemaakt door te zeggen dat Mugabe weg
moet. Dat moeten de andere landen ook doen. Dit is een probleem van de regio.
Wij moeten die landen van hun verantwoordelijkheid in kennis stellen. Het
is op basis van de Responsibility to Protect ook mogelijk dat op een gegeven
moment wordt ingegrepen in Zimbabwe, natuurlijk op basis van mandatering et
cetera.Er wordt veel gesproken over het conflict in Congo en de betrokkenheid
van Rwanda daarbij. Ik ga ervan uit dat dit ook aan de orde kan komen bij
de Europese Raad.In de appreciatie van de veiligheidsstrategie schrijft de minister van
Buitenlandse Zaken dat de inval van Rusland in Georgië tot het positieve
resultaat heeft geleid dat wij nu weten dat Rusland rodelijnenpolitiek bedrijft.
Kan de staatssecretaris aangeven wat daarmee wordt bedoeld? Het lijkt namelijk
of Nederland de Russische inval in Georgië steeds tot een kleinere proportie
terugbrengt.De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter.
Ook ik steun het verzoek van de heer Van Dam omtrent de EVDB-notitie. Ik wil
die apart behandelen, want het zou de notitie geen recht doen als wij er zo
kort over spreken.Iedereen heeft de verschrikkelijke beelden gezien van de aanslag in Mumbai.
De spanningen tussen India en Pakistan lopen hierdoor weer op. Voorkomen moet
worden dat deze spanningen escaleren en gevolgen hebben voor Afghanistan,
mede in het licht van de regionale context en de Nederlandse inzet voor de
intensivering van de betrekkingen met Pakistan. Gelet op het pleidooi in de
notitie pleit mijn fractie ervoor om de handelscontacten met Pakistan verder
uit te breiden, maar om dit wel te koppelen aan een stevige aanpak van het
terrorisme, met name in West-Pakistan. Hiervan heeft niet alleen Afghanistan
enorm veel last, maar Pakistan zelf natuurlijk ook.Ik kom te spreken over het Midden-Oosten Vredesproces, te beginnen met
Iran. In het laatste rapport van de International Atomic Energy Agency (IAEA)
staat letterlijk dat Iran zijn verrijkingsgerelateerde activiteiten niet heeft
opgeschort en diverse andere activiteiten continueert. IAEA-voorzitter ElBaradei
noemt de situatie in zijn toespraak van 27 november jongstleden zeer
zorgwekkend. Als de VN niet komt tot aanscherping van de sancties, wordt het
dan niet tijd om dit binnen EU-verband te bepleiten? In dat kader zal ik aansluitend
op deze RAZEB een motie indienen waarmee daartoe wordt opgeroepen.De heer Van Dam (PvdA): Zo’n motie is
in mijn herinnering drie weken geleden in stemming gebracht. Een Kamermeerderheid
stemde tegen. Zelfs de PVV-fractie stemde tegen. Daarmee heeft de Kamer aangegeven
het onwenselijk te achten dat het kabinet dit aan de orde stelt in Europees
verband. Het staat ook niet op de agenda. Nu komt u daar toch op terug en
vraagt u het kabinet om dit even in te brengen. Maakt het kabinet zich niet
een beetje belachelijk als het iets agendeert waar op dit moment in het internationale
circuit niemand mee bezig is?De heer Voordewind (ChristenUnie): Dit is
een heel dringende zaak. ElBaradei heeft hier laatst ook weer een toespraak
over gehouden. Het staat onder het kopje van het Midden-Oosten Vredesproces.
Ook Iran kan hierbij aan de orde komen aanstaande maandag. Wij zullen zien
of de motie een meerderheid krijgt in de Kamer. Krijgt ze geen
meerderheid, dan hebt u uw zin, anders kan de minister van Buitenlandse Zaken
haar meenemen naar Brussel.De heer Van Dam (PvdA): Ik neem aan dat alle
partijen in de Kamer consistent zijn. Ik neem dus aan dat als die motie opnieuw
wordt ingediend, de uitkomst dezelfde zal zijn. Ik ken de PVV-fractie. Volgens
mij ligt er ook een inhoudelijk punt achter. Is het, nu iedereen in afwachting
is van het begin van de aangekondigde dialoog met de nieuwe Amerikaanse regering,
verstandig om die dialoog extra te bemoeilijken door te spreken over aanvullende
sancties? Laten wij die dialoog, nu die eindelijk op gang lijkt te komen,
een kans geven.De heer Voordewind (ChristenUnie): Die mooie
verwachtingen moeten wij maar afwachten. Wij hadden ook hoopvolle verwachtingen
over Afghanistan. Nu zegt Petraeus dat hij de «surge» van Irak
wil overbrengen naar Afghanistan. Wij weten nog niet precies wat dat voor
effect heeft op Afghanistan. Zo weten wij dat ook nog niet van Iran. Daarbij
komt dat Iran zijn visitekaartje richting de nieuwe president van Amerika
alweer heeft afgegeven door twee langeafstandsraketten te testen. Ik ben dus
niet hoopvol gestemd dat het snel beklonken zal zijn met deze nieuwe president.De heer Van Baalen (VVD): Laten wij afwachten
wat de regering zegt. Misschien is de regering wel van mening dat zij kan
sonderen en wil zij in de wandelgangen nog eens polsen of er voor een Europese
positie ten opzichte van sancties een meerderheid is of dat men daarover wil
nadenken. Als de staatssecretaris dat wil sonderen, dan hoeft u uw motie natuurlijk
niet in te dienen.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik wacht
natuurlijk eerst de reactie van de staatssecretaris af, maar het kan een steun
in de rug zijn voor dit kabinet om met een door de Kamer aangenomen motie
op zak naar Brussel te gaan en daar het thema als zondanig, en inderdaad ook
de aanscherping, bij de collega’s in Brussel te sonderen. Het een hoeft
het ander niet uit te sluiten.Voorzitter. In de stukken stond dat de handelsbetrekkingen met «Iran»
zouden moeten worden verbeterd. Ik ga ervan uit dat dit een tikfout is. Dat
zou in strijd zijn met het beleid dat in de Kamer is afgesproken.De grenzen met Gaza zijn weer hermetisch gesloten. Er komt mondjesmaat
iets binnen. Dat baart mijn fractie grote zorgen. Zij heeft altijd bepleit
dat in ieder geval de humanitaire hulp doorgang moet vinden, zodat de burgerbevolking
geen slachtoffer wordt. Wat kan Nederland ook binnen Europa nog doen om de
druk op Israël daartoe op te voeren? Tegelijkertijd moet ook, liefst
vanuit Brussel, de roep richting Hamas weer gehoord worden. Hamas moet stoppen
met zijn vreselijke raketbeschietingen op Israël.Ik heb zojuist de Kamervragen over Birma van collega Van Dam gelezen.
Wij staan echt met lege handen als het gaat om Birma. Ik begrijp dat de EU-China-top
niet doorgaat. Is de minister bereid om in ieder geval de bevolking met humanitaire
hulp te steunen en zo ja, wat zijn de mogelijkheden daartoe? Misschien kan
worden gekeken naar een follow-up of een evaluatie van de sancties die in
oktober 2007 zijn aangenomen door de Veiligheidsraad, om te bezien of wij
op een andere manier druk kunnen uitoefenen op het regime van Birma.De voorzitter: Ik wil u erop wijzen dat Birma
niet op de geannoteerde agenda staat.De heer Voordewind (ChristenUnie): Het staat
in het verslag.De voorzitter: Ik verzoek u toch om u met
name aan de geannoteerde agenda te houden.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Anderen
spraken al over de afschuw waarmee wij hebben gekeken naar de actualiteit
in India. De aanslagen en gijzelingen laten opnieuw zien hoe internationaal
terroristische netwerken zijn en hoe kwetsbaar de hele regio is. De gerichte
aanval op buitenlandse en joodse doelen waren veelzeggend. De op het eerste
gezicht geringe kennis en kunde waarmee de Indiase autoriteiten omgingen met
de situatie, zijn verontrustend. Wat is hierop de reactie van de Europese
Unie? Wat betekent dit voor de betrekkingen van de Europese Unie in de regio
ten aanzien van Pakistan en Afghanistan? Hebben de gebeurtenissen van afgelopen
week effect op de intensivering van de ontwikkelings- en handelsrelatie tussen
de EU en Pakistan?De D66-fractie heeft al eerder haar zorgen geuit over het fragiele evenwicht
tussen de verschillende missies van de EU, de NAVO en de VN in Kosovo. Geen
van de missies lijkt te berusten op volledige steun van, als ik het zo mag
noemen, alle strijdende partijen. Klopt het dat er in Pristina flink geprotesteerd
is tegen de politiemissie van de EU, omdat de Albanezen menen dat deze de
Kosovaarse soevereiniteit bedreigt? Hoe gaat de EU hiermee om? Zijn inmiddels
alle politietaken van de VN overgenomen door de EU? Op welke wijze zal de
EU-missie de Kosovaarse onafhankelijkheid van Servië niet-actief steunen,
zoals de Servische minderheid heeft onderhandeld? Onenigheid over de status
van Kosovo binnen de EU maakt het mandaat van de EU-missie diffuus. Wat is
de politieke status ten aanzien van Kosovo? Is er een strategie voor de langere
termijn zichtbaar die ten aanzien van deze regio zal gelden en waar alle lidstaten
zich aan binden?Hoe verloopt de samenwerking tussen de EU- en de NAVO-missie? Klopt het
dat Servië het akkoord met de NAVO, dat een einde maakte aan de oorlog
in Kosovo, wil aanpassen, zodat het vliegverbod wordt opgeheven dat geldt
voor een zone in het grensgebied tussen Servië en Kosovo? Hoe denken
de EU-lidstaten over een dergelijke aanpassing en wat betekent dit voor de
missie?Ik kom te spreken over het Midden-Oosten Vredesproces. Er wordt tijdens
de RAZEB gesproken over de actualisering van de Midden-Oosten Actiestrategie
uit 2007. De informatie die de regering daarover aan het parlement stuurt,
is mij veel te beknopt: ondersteuning aan activiteiten die kunnen bijdragen
aan de uitvoering van een uiteindelijk regeerakkoord. Wat betekent dit concreet?
Zegt Nederland militairen toe die de grenzen gaan bewaken? Met watermanagers
alleen kan de veiligheid van beide partijen niet worden gegarandeerd. Graag
krijg ik een toelichting op hoe de kaarten liggen. Zitten wij binnen de EU
en binnen het kwartet op één lijn? Wat is de stand van zaken
van de onderhandelingen?Ik kan kort zijn over het Europese veiligheidsbeleid, want ik heb begrepen
dat daar een apart algemeen overleg over komt. Ik dank de minister en de hier
aanwezige staatssecretaris voor de notitie over het Europese veiligheidsbeleid.
Wij spraken daar bij de behandeling van de begroting al even over. Toch blijft
een aantal zaken een beetje vaag. Ik pak er een paar uit. Wat moet volgens
de Nederlandse regering de slagkracht van de Europese defensiemacht zijn?
Om gelijktijdig een tweetal operaties buiten Europa uit te kunnen voeren,
zal de EU zo’n 50 000 tot 60 000 mensen nodig hebben die gedurende
een jaar taken kunnen uitvoeren. Is dat waar de regering aan denkt? Volgens
welke systematiek worden deze mensen ingezet? Hoe behouden wij autonome zeggenschap
over troepen zonder elke politieke beslissing te ondermijnen door gebrek aan
militaire beschikbaarheid? Hoe zit het met de taakspecialisatie tussen de
verschillende krijgsmachten? Is daar afstemming over?De heer Van Baalen (VVD): De heer Pechtold
stelt veel vragen over de veiligheidsstrategie. Is hij het met de VVD-fractie
eens dat de Europese Unie zich niet moet beperken tot activiteiten laag in
het geweldsspectrum, maar ook bereid moet zijn om hoog in het geweldsspectrum
op te treden?De heer Pechtold (D66): Dat hangt voor mij
samen met de vraag in hoeverre de Europese Unie daar nauwer in samenwerkt
en wat de democratische legitimatie van die samenwerking zal zijn. Mijn toekomstvisie
is een Europees leger, met natuurlijk de autonome processen van ieder land,
maar ik zou Europa echt een nieuwe uitdaging willen bieden door het op defensief
gebied veel meer tot samenwerking te dwingen.De heer Van Baalen (VVD): Dat geloof ik graag,
maar als aan al uw voorwaarden voldaan is, vindt u dan dat de EU hoog in het
geweldsspectrum moet kunnen optreden?De heer Pechtold (D66): Als de vraag zo gesteld
wordt, dan is het antwoord «ja».Voorzitter. In de brief wordt vrij weinig gezegd over specifieke conflictgebieden.
Ik noem het Midden-Oosten, de beschikking van Europese troepen voor grensbewaking,
maar ook Noord- en Oost-Afrika. De activiteit van Europese troepen kan ook
terrorisme uitlokken. Wij kunnen niet doen of dit niet aan de orde is. Hoe
gaat de EU daarmee om?Wat is de analyse van de oorzaak van en wat is onze houding tegenover
terrorisme? Blijven wij leunen op de ideeën van de Verenigde Staten hieromtrent
of zetten wij onze eigen overwegingen daarnaast?Mevrouw Diks (GroenLinks): Voorzitter. Het
zal niemand verbazen dat de fractie van GroenLinks zeer verheugd is over het
feit dat in het Europees Parlement de stemming over de intensivering van het
EU-associatieakkoord met Israël uitgesteld is. Dit is gebeurd vanwege
de slechte situatie in Gaza. De heer Voordewind refereerde daar al aan. Het
feit dat Israël nu ook geen hulpmiddelen meer in Gaza toelaat, heeft
de situatie daar ernstig verslechterd. In de begroting is het al toegezegd,
maar ik hoor toch graag van de staatssecretaris dat het comité voor
de mensenrechten dat in Israël gevormd zou worden, voor de Nederlandse
regering een harde voorwaarde is om die intensivering eventueel in de toekomst
toe te staan. Het moratorium op de bouw van nederzettingen moet wat ons betreft
ook afgebouwd worden.Wat vindt de staatssecretaris op dit punt van de houding van Engeland?
Engeland heeft zijn beleid gewijzigd en zit meer op het spoor van het stimuleren
van Israël om de bouw van nederzettingen stil te leggen. Daarvoor heeft
het twee manieren bedacht. Ten eerste moet ervoor gezorgd worden dat producten
uit nederzettingen bij de douane niet dezelfde voordelen genieten als producten
die vallen onder het associatieakkoord, als product uit Israël. Ten tweede
moet door het labelen van producten aan de consument duidelijk gemaakt worden
dat deze uit de nederzettingen afkomstig zijn. Ik ben benieuwd naar de reactie
van de staatssecretaris op dit punt.Ik maak enkele opmerkingen over de Democratische Republiek Congo. Wij
hebben ons ingespannen om hier een meerderheid te krijgen voor het inzetten
van een EU Battlegroup. Dat kwam er niet van, maar wel werd nadrukkelijk ingezet
op het uitbreiden van MONUC. Ban Ki-moon heeft Europa nu ook om 3000 extra
troepen gevraagd. Wil de regering haar best doen om die 3000 Europese troepen
ook te krijgen? De GroenLinks-fractie ziet een extra bijdrage vanuit Nederland
voor het luchttransport als een belangrijke bijdrage aan het verzachten van
de humanitaire ramp daar.De GroenLinks-fractie is altijd voorstander van de dialoog, met name met
China. Het is natuurlijk een beetje onhandig dat China steeds in een kramp
schiet als de Dalai Lama naar Europa afreist. De EU-China-top is daar nu even het slachtoffer van geworden. Wil de staatssecretaris het beleid
van Sarkozy ondersteunen en zo Tibet een hart onder de riem steken? In de
Kamer is een door de GroenLinks-fractie ingediende motie waarin wordt opgeroepen
om de Dalai Lama in Nederland uit te nodigen, unaniem aangenomen. Dat zou
hiervoor nog een mogelijkheid kunnen zijn.Het Verenigd Koninkrijk heeft een tijdje geleden aangegeven dat het Tibet
beschouwt als provincie van China. Dat lijkt ons een beleidswijziging. Wenst
de staatssecretaris het VK daar nog op aan te spreken tijdens de RAZEB? Wij
zijn benieuwd wanneer het VK ook Taiwan als provincie van China zal betitelen.De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Het wordt
een stukje herhaling, maar dat ga ik toch doen. Namens de fractie van de Partij
voor de Vrijheid spreek ik mijn afschuw uit over de aanslagen in Mumbai. Uit
berichtgeving blijkt dat de terroristen bewust op zoek waren naar westerlingen,
waaronder joden, en dat moslims van niet-moslims zijn gescheiden. De terroristen
hebben gedaan wat hen door de Koran is opgedragen: het doden van niet-moslims.
De wereld heeft opnieuw kunnen zien welke gruwelijkheden kunnen voortvloeien
uit de islamitische ideologie. De terroristen of, beter gezegd, de jihadisten
waren Pakistani. Condoleezza Rice vindt dat Pakistan en India veel harder
moeten optreden tegen extremisten en terroristen. Mijn fractie is het met
haar eens. Zij hoopt dat de regering daar ook zo over denkt.In de stukken las ik dat de Europese Unie haar handels- en ontwikkelingsrelatie
met Pakistan verder wil ontwikkelen. Vindt de minister net als ik dat daar
zeker nu, onder deze omstandigheden, geen sprake van kan en mag zijn? Zolang
Pakistan niet stevig optreedt tegen de broeinesten van terrorisme, zouden
wij onze handels- en ontwikkelingsrelatie met dat land niet moeten willen
intensiveren, ook niet via de EU.De Kamer heeft van de minister een brief ontvangen over het Europese veiligheidsbeleid.
Op pagina 6 staat dat de minister vindt dat hij niet alleen vanuit nationale
belangen moet handelen. Een Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken die
ervoor pleit dat hij niet alleen vanuit Nederlands belang moet handelen: veel
gekker kan het niet worden. Solliciteert minister Verhagen nu alvast naar
de post van minister van buitenlandse zaken van de Europese superstaat, zo
vraag ik mij af.De heer Van Dam (PvdA): Wij spraken zojuist
over Iran. De motie die de ChristenUnie-fractie had ingediend bij de behandeling
van de begroting haalde het niet, omdat de PVV-fractie tegenstemde. Dat heeft
mij, gelet op uw inbrengen in de Kamer, toch wel enigszins verbaasd, maar
u hebt het recht om te veranderen van standpunt. Wat was destijds het argument
om tegen de motie te stemmen?De heer De Roon (PVV): Ik heb in dit overleg
niet over Iran gesproken. Ik heb daar ook geen behoefte aan. Als de motie
straks opnieuw in stemming komt, zult u zien hoe wij daarop stemmen. Als u
dan nog behoefte eraan hebt om mij daar vragen over te stellen, dan zal ik
daar op dat moment met alle plezier op ingaan.De heer Van Dam (PvdA): Een debat vindt alleen
plaats als men bereid is om elkaar antwoord te geven op vragen die men elkaar
stelt. Ik ken uw standpunt over Iran zo langzamerhand. In dat licht heeft
uw stemgedrag mij wat verbaasd. Ik ben benieuwd wat daarachter zat, zodat
wij kunnen kijken hoe het debat over Iran verdergaat.De heer De Roon (PVV): Vraagt u het nog eens
wanneer het VAO aan de orde is.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. De schokkende
aanslagen in India dragen het levensgrote risico in zich dat ze ook een ander
staartje krijgen. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de relatie tussen
India en Pakistan in een toch al explosieve regio. De vraag is welke rol de
EU zou kunnen spelen in het kader van de bemiddeling, ook gelet op de overloop
met de situatie in Afghanistan en in Pakistan. Ik denk bijvoorbeeld aan een
regionale topconferentie waarop deze landen samen spreken over de regionale
situatie. De gecombineerde situatie tussen Afghanistan en Pakistan en Pakistan
en India is zeer zorgwekkend. De EU zou moeten nagaan welke rol zij kan spelen
om de onderlinge relatie een klein beetje de goede kant op te duwen. In dat
kader is de intensivering van de relatie tussen de EU en Pakistan verstandig.Al op 3 oktober werd door het hoofd van de VN in Congo gevraagd om
versterking van de VN-troepen daar. Het heeft tot 20 november geduurd
totdat de VN-Veiligheidsraad daarover besloten heeft. Dat is meer dan zes
weken en dat in deze omstandigheden. Ik heb er hier herhaaldelijk over gesproken,
omdat ik vond dat wij geen vertraging moesten oplopen en in EU-verband tijdig
moesten spreken over de inzet van troepen. Dat is helaas niet gebeurd. Minister
Verhagen heeft steeds gezegd: daar begin ik pas over wanneer de VN daarom
vraagt. De VN heeft er nu om gevraagd. Ik neem daarom aan dat de Nederlandse
regering het aan de orde stelt. Er ligt ook een oproep van verschillende Europarlementariërs
om EU-troepen te sturen, desnoods tijdelijk, totdat een definitieve oplossing
is gevonden voor de versterking van MONUC.Vorige keer is mede op mijn verzoek gesproken over de grondstoffenwinning,
de handel in coltan en cassiteriet. Er wordt een Duitse pilot ontwikkeld voor
de certificering van grondstoffen. Is het een optie om die pilot Europees
te omarmen en zo naar een Europees niveau te tillen? Kan dit aan de orde gesteld
worden?De impasse in Zimbabwe duurt voort, evenals de onderdrukking van het Zimbabwaanse
volk door Mugabe. Wij moeten alles doen wat wij kunnen om die impasse te doorbreken.
Een belangrijk signaal kan zijn dat als de partijen het voorliggende akkoord
sluiten, de EU bereid is om snel met geld en hulp over de brug te komen. Uiteindelijk
is het doorbreken van de impasse waarschijnlijk de beste manier om de onderdrukking
te beëindigen. Ik vrees dat nog een lange weg te gaan is voordat de onderdrukking
van Mugabe daadwerkelijk van de baan is, maar er moeten nu stappen gezet worden.
Is het mogelijk om wel hulp te bieden aan de Zimbabwaanse bevolking om hen
te beschermen tegen de voortwoekerende cholera-epidemie?Wij hebben in de krant kunnen lezen dat de diamantwinning door Mugabe
en zijn vrienden gewoon doorgaat. Zij verrijken zichzelf daarmee aanzienlijk.
Die diamantwinning is nog steeds gecertificeerd, want volgens de letter van
de regeling zijn het geen conflictdiamanten. Is het mogelijk om de certificering
van diamanten uit Zimbabwe te blokkeren?De humanitaire situatie in Gaza is zeer ernstig. Vanuit Cyprus vertrekt
ongeveer één keer maand een boot met hulpgoederen naar Gaza.
Dat is toegestaan. Is het een optie dat de EU in een groter verband organiseert
dat er hulp getransporteerd wordt over zee naar Gaza, om de bevolking te verlichten
van de gevolgen van de Israëlische boycot? De besprekingen tussen Israël
en Fatah lijken wel een surplace. Dat is voor wielrenners soms heel goed,
maar in deze situatie leidt het tot niets. Het lijkt erop dat ook op dit punt
gewacht wordt op de nieuwe Amerikaanse regering om de boel te versnellen.
Ondertussen gaan de besprekingen tussen de EU en Israël door over het
intensiveren van de relaties. Wat is de voortgang daarvan? Wanneer kan de
Kamer het resultaat daarvan verwachten? Hoe gaat het met de door de Kamer
gevraagde afspraken over het mensenrechtensubcomité, het stopzetten
van de bouw van nederzettingen en het verminderen van checkpoints?De heer Haverkamp (CDA): Voorzitter. Een groter
contrast tussen de mensen die buiten boodschappen doen en de situatie die
wij hier bespreken is bijna niet denkbaar, zoals gisteren ook weer bleek uit
de opening van een van de kranten over de situatie in Zimbabwe. Zouden wij
van de regering een appreciatie mogen vernemen van de implementatie van het
aldaar gesloten politieke akkoord? Is zij van mening dat de Europese Unie
een positieve bijdrage kan leveren aan het doorbreken van de impasse, bijvoorbeeld
door monitoring en gerichte steun aan de Movement for Democratic Change-ministeries?Wij hebben meerdere keren gesproken over Georgië en gezegd dat waarneming
buitengewoon belangrijk is. Dit gebeurt op dit moment echter alleen aan de
Georgische zijde van de grens. Ons bereiken signalen dat aan de andere kant
van de grens nog allerlei zaken misgaan. Is de staatssecretaris van mening
dat het tijd wordt om daar nu ook de monitoringsmissie uit te breiden?Collega’s hebben al gerefereerd aan de top tussen de EU en China,
die niet doorgaat door het afzeggen van China. Toch is China een partij waarmee
wij moeten samenwerken om de druk op Birma op te voeren. Hoe wil de staatssecretaris
het voor de mensen daar beter maken? Ziet hij andere middelen om de druk op
het Birmese regime op te voeren?De recente aanslagen in Mumbai hebben een zware wissel getrokken op de
relaties tussen Pakistan en India. Kan de Europese Unie op enigerlei wijze
bijdragen aan het gaande houden van de dialoog daar? Wij begrijpen dat er
initiatieven zijn voor een EU-Pakistan-top. Hoe staat de regering hiertegenover?Ik kom te spreken over het Midden-Oosten Vredesproces. Het wachten is
op de nieuwe regering in de Verenigde Staten. Die zal een belangrijke rol
gaan spelen in het daadwerkelijk doorbreken van de situatie daar en de verkiezingen
in Israël. Ondertussen gaan de beschietingen door. Recentelijk is een
schip met hulpgoederen niet aangekomen. Ziet de regering mogelijkheden om
die beschietingen te voorkomen en ervoor te zorgen dat de hulpgoederen de
Gazastrook wel bereiken? Wij hebben navraag gedaan naar het bewuste schip.
Het schijnt dat het niet is aangemeld. Er gaan op dit moment wel hulpgoederen
naar de Gazastrook, maar ik krijg graag duidelijkheid hierover.Antwoord van de staatssecretarisStaatssecretaris Timmermans: Voorzitter. Vele
leden hebben gesproken over de verschrikkelijke aanslagen in Mumbai. Je ziet
dat terrorisme nietsontziend is en dat het niet alleen de Verenigde Staten
of Europa raakt, maar ook in Azië op een verschrikkelijke manier kan
toeslaan. Het medeleven van ons allemaal gaat uit naar de nabestaanden van
de slachtoffers en de mensen die getroffen zijn. De terroristen baseren zich
bij hun daad op een ideologie die zij menen te kunnen ontlenen aan de Koran.
De heer De Roon sprak daarover. Er zijn altijd idioten die iets uit heilige
boeken weten te halen, maar dat discrediteert nog niet die heilige boeken.
De conclusie die de heer De Roon ten aanzien van de Koran trekt, werp ik verre
van mij. In de loop van de geschiedenis zijn er ook een miljoen idioten geweest
die uit de Bijbel meenden te moeten ontlenen dat je een ander een kopje kleiner
moest maken. Kennelijk hoort dat bij de menselijke aard. Nu treft het de islam
en dat is een grote tragedie. Dat discrediteert nog niet een religie. Ik neem
daar echt duidelijk stelling tegen.Hoe gaat de Europese Unie nu met die situatie om? Ik moet zeggen, alles
wat je doet, zoals overleggen, praten met vertegenwoordiger Solana, kijken
wat je kunt betekenen voor de regio, spreken met Pakistan, andere landen in
de regio erbij betrekken – al die dingen die ook door de leden zijn
genoemd – geven je tegelijkertijd ook een gevoel van tekortschieten
en machteloosheid. Je zou graag veel duidelijker en nadrukkelijker willen optreden om te proberen om echt snel resultaat te boeken. Wij weten
echter uit lange ervaring dat de internationale gemeenschap ten aanzien van
deze regio en deze problemen uithoudingsvermogen moet tonen. Als wij iets
willen bereiken, dan moet de Europese Unie optreden in nauwe samenspraak met
de Verenigde Staten en alle landen in de regio. Het is dus niet genoeg om
alleen maar de autoriteiten in Pakistan aan te spreken, want hun greep op
de gebeurtenissen is onvolledig. Zij hebben een verantwoordelijkheid. Op die
verantwoordelijkheid moet de Europese Unie hen ook nadrukkelijk aanspreken,
maar de situatie onttrekt zich voor een deel ook aan hun controle. Omdat de
situatie zo ernstig is en zo veel landen raakt, is het ook een mondiaal probleem
dat alleen maar in mondiaal kader tot een oplossing kan worden gebracht. Ik
vind dat de Europese Unie daar een rol in moet spelen, ook bijvoorbeeld door
het sturen van de EU-antiterrorismecoördinator om de Pakistaanse autoriteiten
met onze kennis bij te staan bij het bestrijden van het terrorisme, want alleen
ook forse inspanningen van hun kant kunnen daarbij helpen.Er is gevraagd of wij ten aanzien van de interne ontwikkelingen in Pakistan
nog iets kunnen doen. Doordat de economie helemaal is ingezakt, maakt ook
het politieke proces een heel moeilijke fase door. Je kunt dan wel een regering
hebben, maar als de economie in elkaar dondert, dan zal de bevolking die regering
niet met applaus begroeten. Dat werkt ook weer extremisme en terrorisme in
de hand. De Pakistaanse regering heeft niet voor niets een lening van 6,7
mld. dollar moeten aangaan. Daarom is het voor de EU en voor Nederland van
belang dat in de relatie tussen de EU en Pakistan ook kansen worden benut
om de economie in Pakistan te steunen. Dat is een betere benadering dan Pakistan
nog eens extra te straffen, want dat werkt terroristen slechts in de kaart.
Het voedt het extremisme en dat is niet in ons belang.De heer Haverkamp (CDA): Hoe staat u tegenover
een eventuele EU-Pakistan-top?Staatssecretaris Timmermans: Solana is op
dit moment aan het bezien op welke manier wij zoiets het beste zouden kunnen
vormgeven. Het is een interessante gedachte, maar het moet geen top omwille
van de top zijn. Het moet passen in een bredere strategie. Ik vind ook dat
wij die strategie moeten bepalen in nauw overleg met de Amerikanen. Laten
wij eerst afwachten met welke voorstellen Solana komt. Nederland kan ook de
suggestie aan hem doen en dan eens kijken hoe hij daarop reageert.De heer Voordewind (ChristenUnie): De staatssecretaris
zegt dat hij de handelsbetrekkingen met Pakistan wil verstevigen. Vindt hij
niet dat wij goed inzicht moeten hebben in hoeverre Pakistan bezig is met
terrorismebestrijding en dit op orde heeft, voordat wij opnieuw geld pompen
of investeren in Pakistan?Staatssecretaris Timmermans: Ik heb uitdrukkelijk
niet gesproken over geld pompen of investeren in Pakistan. Ik heb gesproken
over het intensiveren van de politieke dialoog en de handelsbetrekkingen.
Dat is wat anders. Ik ben het wel met de heer Voordewind eens – daarom
willen wij ook dat de EU-antiterrorismecoördinator ernaar toe gaat –
dat wij wel zeker moeten weten dat Pakistan al het zijne doet om de middelen
volledig in te zetten voor terrorismebestrijding. Er is toch een odium rond
Pakistan dat het daar laks in is of terrorisme misschien zelfs gedoogt. Dat
odium moet weg. Daarom moet de EU daarover helderheid van de Pakistaanse autoriteiten
krijgen. Zeker in de nasleep van de aanslagen in Mumbai mag niet de indruk
blijven bestaan dat de Pakistaanse autoriteiten daar een vinger achter hebben.
Mocht blijken dat zij dat hebben, dan hebben wij natuurlijk met een zeer ernstige
situatie te maken.Voorzitter. De heer Van Bommel heeft gevraagd hoe het verder moet met
Kosovo nu Servië het zespuntenplan van Kofi Annan heeft omarmd en Kosovo
niet. Het is wat dat betreft op de Balkan altijd de processie van Echternach
in het kwadraat. Kosovo staat dan wel weer toe dat de European Union Rule
of Law Mission (EULEX) zich ontplooit. Daarmee kunnen wij toch wel een stapje
verder komen in de hoop dat wij dan vervolgens ook het zespuntenplan bij Kosovo
ingang kunnen doen vinden. Ik denk dat de inzet van de Europese Unie daarop
gericht moet zijn. Ik geef toe dat het daar nog niet ideaal is. De relatie
met de buitenwereld is ook niet ideaal. Dat heeft onder meer te maken met
het feit dat nog heel veel landen niet toe zijn gekomen aan het erkennen van
Kosovo. Wij zullen onze inspanningen blijven richten op het zo goed mogelijk
ingevoerd krijgen van het zespuntenplan en het bevorderen van de stabiliteit
met het ontplooien van EULEX. Zo hopen wij steeds een stapje verder te komen.
Overigens zijn ook daar de economische problemen gigantisch. Dat is ook een
bron van zorg.Er is veel gesproken over het Midden-Oosten Vredesproces en de verschillende
aspecten daarvan. De heer Van Bommel vraagt wat de EU zou doen aan de voortgaande
uitbreiding van Israëlische nederzettingen op de Westoever. Ik vind dat
wij geen enkele onduidelijkheid moeten laten bestaan ten opzichte van Israël
dat men zich op basis van de road map moet houden aan de gemaakte afspraken.
Dat zal de Nederlandse regering in alle contacten voortdurend benadrukken.
Minister Verhagen heeft dat ook eerder deze week in zijn gesprek met Tzipi
Livni gedaan. Nederland zal daar steeds zonder omwegen op wijzen tegenover
Israël. Dat geldt ook voor het lenigen van de humanitaire nood in Gaza.
Wij zijn van oordeel dat humanitaire hulp ongehinderd Gaza moet binnen kunnen
gaan. Daar vragen wij ook voortdurend in niet mis te verstane woorden –
dat heeft minister Verhagen deze week weer gedaan – aandacht voor. Dat
doet niets af aan het feit dat er gegronde redenen zijn voor Israël om
zich zorgen te maken, want de beschietingen vanuit Gaza nemen weer toe. Dat
leidt natuurlijk in een democratie zoals Israël tot veel onrust onder
de bevolking en ook politieke mobilisatie tegen de Gazanen. Het zijn altijd
de gewone mensen die daarvoor de prijs betalen. Dat moeten wij zien te voorkomen.Zeer zorgelijk is de politieke situatie daar. Onze gesprekspartners hebben
een zeer beperkt draagvlak en een zeer beperkte toegang tot de reële
situatie in Gaza. Dat maakt het allemaal niet gemakkelijker. Laat ik nog eens
een keer helder zeggen dat Nederland en de EU zeer hard aandringen bij Israël
op onmiddellijke toegang van humanitaire transporten tot Gaza, waarbij het
natuurlijk veel logischer is dat dit over land gebeurt dan over zee.De heer Van Bommel (SP): Ik had u een vraag
gesteld over Europese bedrijven die produceren op de Westoever, nu Unilever
besloten heeft om zich terug te trekken. In het verlengde daarvan vraag ik
u: bent u met mij van mening dat het niet ongehinderd toestaan van humanitaire
hulp aan Gaza, moet worden gekwalificeerd als een schending van de Conventie
van Genève?Staatssecretaris Timmermans: Mevrouw Diks
vroeg iets over labeling. Ik weet niet of u hetzelfde bedoelt?De heer Van Bommel (SP): Dat hangt ermee samen.
De bedrijven produceren daar als was het «made in Israel».Staatssecretaris Timmermans: Precies. Wij
vinden het voorstel van de Britten voor specifiek labelen daarom sympathiek.
Wij kunnen dat steunen en willen daar graag over in gesprek met de Israëlische
autoriteiten. Het is heel goed dat men ziet waar producten gemaakt worden.
Dat kan iedere onduidelijkheid wegnemen over dit soort zaken.
Maar de vraag hoe het precies zit met bedrijven die wegtrekken, kan ik nu
helaas niet beantwoorden.Mevrouw Diks (GroenLinks): De labeling is
een punt. Een ander punt is dat producten uit de nederzettingen voordelen
genieten, omdat ze worden gezien als producten uit Israël. Daarmee vallen
producten uit de nederzettingen onder het associatieakkoord en genieten ze
een onterecht voordeel. Als het labelen toch ter sprake wordt gebracht, dan
zou dit aspect erbij betrokken moeten worden.De heer Van Dam (PvdA): Ik heb vragen gesteld
over de voortgang van de besprekingen over de intensivering van de relatie
tussen EU en Israël en hoe het vordert met de door de Kamer bij motie
gevraagde afspraken over het stopzetten van de uitbreiding van nederzettingen
en het verminderen van checkpoints op de Westoever.Staatssecretaris Timmermans: Mevrouw Diks
zegt terecht dat het onterecht onder het handelsregime brengen van niet-Israëlische
producten al jaren een constant punt van aandacht is. Op dit punt is de Nederlandse
regering altijd consistent geweest. Dat blijft zij ook. Ik doe daar niets
aan af.Wat betreft de punten die in de Kameruitspraak zijn vastgelegd: ook die
hebben de voortdurende aandacht van de Nederlandse regering. De vorderingen
in dit kader stellen zeer teleur. Ik draai daar niet omheen. Maar minister
Verhagen heeft deze week heel nadrukkelijk en in alle duidelijkheid de Israëlische
autoriteiten daarop aangesproken. Het blijft een steen des aanstoots dat die
punten, die zo duidelijk zijn afgesproken in de road map, niet worden nageleefd.
Wij zullen Israël daarop blijven aanspreken.De heer Van Bommel (SP): Mijn vraag met betrekking
tot Gaza en het ongehinderd toelaten van humanitaire hulp is niet beantwoord.Staatssecretaris Timmermans: Ik heb gezegd
dat wij in EU-verband, en ook bilateraal, Israël zullen blijven vragen
om ongehinderde directe toegang van de humanitaire hulp.De heer Van Bommel (SP): De vraag is of Israël
naar het oordeel van de Nederlandse regering verplicht is om humanitaire hulp
toe te laten op grond van de Conventie van Genève.De heer Van Balen (VVD): Sterker nog, als
Israël wordt aangevallen vanuit Gaza, dan moet Israël de zekerheid
hebben dat die humanitaire hulpgoederen niet bij de verkeerde partij belanden,
zijnde dus Hamas. Als daar onduidelijkheid over bestaat, dan mag Israël
wel degelijk weigeren om hulpgoederen toe te laten tot Gaza.Staatssecretaris Timmermans: De heer Van Baalen
geeft aan waarom het argument van de heer Van Bommel wel eens in het tegendeel
zou kunnen worden gebruikt als je niet voorzichtig bent. Ik heb er geen enkele
behoefte aan om hier in termen te spreken van het al dan niet respecteren
van de Conventie van Genève. Het gaat erom dat in deze humanitaire
noodsituatie de humanitaire hulp onverwijld Gaza kan bereiken en dat de Israëlische
autoriteiten daar medewerking aan verlenen. De hulp wordt overigens verleend
via de VN-organisatie United Nations Relief and Works Agency for Palestine
Refugees in the Near East (UNRWA). Onze inzet blijft dat de VN in de positie
is om die hulp te verzorgen.De heer Van Baalen (VVD): Onder de voorwaarde
dus dat die hulp bij de juiste partij, zijnde de bevolking van Gaza, terechtkomt?Staatssecretaris Timmermans: Zeker. Dat is
absoluut de inzet. Daar wordt ook op toegezien door UNRWA. Dat lijkt mij een
voorwaarde waaraan wordt voldaan.Voorzitter. Er is door een aantal leden vragen gesteld over Zimbabwe.De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter,
ik stel nog een vraag over het vorige blokje. Ik begrijp dat de staatssecretaris
nu naar Afrika overgaat.De voorzitter: Mijnheer Voordewind, ik vraag
u toch om bij de tijd te blijven.De heer Voordewind (ChristenUnie): Als u naar
mij kijkt, dan kan ik een reactie plaatsen.De voorzitter: Ik kijk voortdurend naar u
allen. Maar goed, gaat uw gang.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik had
een vraag gesteld over Iran.Staatssecretaris Timmermans: Ik was nog niet
aan Iran toegekomen, maar ik zal daar nu toch even op ingaan.De voorzitter: Ik verzoek de leden toch nu
even op te letten en ook aan de tijd te denken.Staatssecretaris Timmermans: Iran staat niet
op de agenda van de RAZEB, maar ik begrijp dat het hier gebruik is om de hele
wereld aan de orde te stellen als de RAZEB besproken wordt. Ik heb vastgesteld
dat de Kamer een aantal weken geleden een oordeel heeft geveld over dit onderwerp.
Ik begrijp dat mogelijk een nieuw oordeel gevraagd wordt over hetzelfde onderwerp.
Misschien is dat nieuw beleid. Zo ging het niet toen ik in de Kamer zat, maar
kennelijk gaat dat gebeuren. Ik zeg wel, zoals minister Verhagen bij de behandeling
van de motie heeft gezegd, dat het beleid van de Nederlandse regering is dat
als wat wij willen niet lukt in VN-verband, de EU bereid moet zijn om hardere
maatregelen tegen Iran te nemen. Ik geloof dat dit de kern is van de toen
gevraagde Kameruitspraak. Ik hoop niet dat de Kamer mij euvel duidt dat wij
dat doen, ondanks het feit dat de Kamer de motie heeft verworpen. De Nederlandse
regering zet het beleid voort, waarbij zij probeert om zo veel mogelijk in
VN-verband te bereiken dat Iran zich houdt aan de internationale verplichtingen
tegenover het IAEA. Doet Iran dat niet, dan moeten wij bereid zijn tot hardere
sancties. Liefst in VN-verband, maar lukt dat niet, dan moet de EU bereid
zijn om zelf stappen te nemen. Ik geloof dat dit zo’n beetje is wat
de heer Voordewind wilde bereiken. In dat geval kan ik hem besparen dat hij
daar weer een Kameruitspraak over moet vragen.De heer Pechtold (D66): Ik zag dat zojuist
een motie tussen de fractieleden van de PVV en de ChristenUnie achter mijn
rug werd doorgegeven en ik zag dat de heer Van Dam wat onrustig werd.De voorzitter: Ik verzoek u ter zake te komen.De heer Pechtold (D66): Ik wil een VAO voorkomen.
Ik vraag de coalitiepartijen, die nog niet op één lijn zitten:
zijn wij er nu? In dat geval weet de staatssecretaris waar hij aan toe is.
Ik ben graag helder. Ik wil graag weten wat er in AO’s voor en achter
mijn rug gebeurt.De voorzitter: Wij gaan nu niet in tweede
termijn onderling discussiëren. Het is aan de fractie van de ChristenUnie
om te reageren. Ik verzoek de staatssecretaris om nu door te gaan met de beantwoording.Staatssecretaris Timmermans: Misschien kunnen
wij dit vanaf nu een «Pechtoldje» noemen. De heer Pechtold schept
er altijd een satanisch genoegen in om de geheime werkingen van dit huis publiekelijk
te ontbloten. Ik vind dat wel een mooie actie van de heer Pechtold. Maar goed,
ik ben in handen van de Kamer. Ik geloof dat ik helder ben geweest over het
kabinetsstandpunt ten aanzien van Iran.De voorzitter: U gaat over uw antwoorden en
ik verzoek u om door te gaan met uw beantwoording.Staatssecretaris Timmermans: Dat doe ik met
veel plezier.Ik was zojuist al begonnen aan Zimbabwe. Wij maken ons grote zorgen over
de politieke situatie in Zimbabwe. Daarvoor ligt de schuld exclusief bij Mugabe
en zijn kliek. Die kun je Tsvangirai niet kwalijk nemen. Je kunt van hem ook
niet vragen dat hij iets anders doet dan hetgeen in het akkoord is afgesproken.
Mugabe probeert steeds weer om dat akkoord te veranderen, bij te stellen en
in zijn richting te trekken. Ik stel met enige tevredenheid vast dat eindelijk
meer landen in die regio daarmee geen genoegen meer nemen en dat de inspanningen
van de EU nu ook de steun krijgen van Zuid-Afrika. Mbeki is daarbij rechtstreeks
betrokken. Zuid-Afrika verliest langzaam het geduld met Mugabe. Wij blijven
insisteren op uitvoering van het akkoord van 15 september. Nu Mugabe
dat blijft verhinderen, zullen wij de lijst met personen uitbreiden tegen
wie een visumban wordt uitgevaardigd. Dat doen wij samen met de Britten. Wij
zullen ook de financiële tegoeden van meer mensen bij buitenlandse banken
bevriezen, zodat zij rechtstreeks in die heilige portemonnee worden geraakt.
Deze mensen zijn allemaal betrokken geweest bij het politieke geweld tegen
de oppositie en verdienen het dus om gestraft te worden. Dit signaal aan het
adres van Mugabe van de EU lijkt mij duidelijk.De heer Van Dam (PvdA): Ik heb een vraag gesteld
over de diamantwinning. Kan de certificering worden geblokkeerd?Staatssecretaris Timmermans: U had twee vragen
gesteld, ook over Congo. Nederland heeft in de RAZEB gepleit voor een onderzoek
naar instrumenten om de illegale handel in grondstoffen te bestrijden. Dat
is de kern van het probleem. De grote aantrekkingskracht voor deze oorlog
is de greep op de grondstoffen. Wie die bezit, heeft altijd een markt waarin
hij die spullen kwijt kan. Daar moeten wij van alles tegen doen. Minister
Koenders heeft de regio bezocht en is heel bezorgd teruggekomen. Hij heeft
samen met staatssecretaris Heemskerk met het Nederlandse bedrijfsleven gesproken
over Nederlandse maatregelen voor het tegengaan van de illegale winning en
handel in grondstoffen in het kader van verantwoord ondernemen. Ik hoop dat
dit Nederlandse voorbeeld Europees toegepast kan worden. Wij zullen proberen
om daar zo veel mogelijk Europese partners achter te krijgen, zodat in ieder
geval de stimulans om de controle over die grondstoffen op een bepaalde manier
te verkrijgen, weggenomen wordt.De heer Van Dam (PvdA): Dat was een heel goed
antwoord op de vraag over Congo, maar ik heb ook een vraag gesteld over Zimbabwe
en de diamantwinning. Het Mugabe-regime vult daar zijn zakken mee. Dat is
ook alle reden voor de Mugabe-kliek om aan de macht te willen blijven. Formeel
gezien is de diamantwinning legaal, omdat de regering de diamanten
wint. Ze worden netjes voorzien van certificaten alsof het schone diamanten
zijn, maar dat zijn ze natuurlijk niet.Staatssecretaris Timmermans: Ik schoot direct
in de Congo-modus, omdat wij eerder met bloeddiamanten te maken hebben gehad
in dat deel van Afrika. Excuus daarvoor. Ik vind dat uw punt om serieuze bestudering
vraagt. Ik heb geen pasklaar antwoord. Wij hebben dat nog niet gedaan, maar
wij gaan bezien of wij op dat punt actie kunnen ondernemen en de Kamer daarover
berichten.Voorzitter. De mensen in Zimbabwe hebben al veel te lijden. Nu komt daar
ook nog eens die vreselijke cholera-uitbraak bij. Nederland heeft onlangs
3 mln. aan Unicef gegeven voor sanitatiemaatregelen. Waterzuiveringstabletten
worden ter beschikking gesteld, zodat de bevolking schoon water kan krijgen.
Watervoorzieningen rond scholen worden daarmee verbeterd. Unicef licht de
bevolking voor over hoe zij kan voorkomen dat zij verkeerd water gebruikt.
De EU heeft deze week bekend gemaakt dat er 9 mln. ter beschikking wordt gesteld
voor de bestrijding van de cholera-epidemie. Zuid-Afrika en China doen ook
mee, al weet ik niet met welke bedragen. Wij gaan niet een bevolking die al
zo getroffen wordt door het gedrag van Mugabe, ook nog eens het slachtoffer
hiervan laten zijn. Wij willen echt proberen om het leed met humanitaire hulp
zo snel mogelijk te lenigen.De heer Voordewind heeft een vraag gesteld over Birma. In de conclusies
van de vorige RAZEB is al vastgelegd dat de EU bereid is om alle maatregelen
die men genomen heeft, te herzien in het licht van de situatie. Wij willen
de bevolking van Birma helpen, maar wij kunnen pas positief reageren als er
positieve maatregelen aan de andere kant worden genomen. In de conclusies
van de RAZEB is dus wel de mogelijkheid ingebouwd om in te spelen op eventuele
positieve ontwikkelingen. Dat geldt ook zeker voor de Nederlandse regering
en ngo’s die daar mogelijk gaan optreden.Er is ten aanzien van Congo nog een vraag gesteld over MONUC. Wij dringen
er bij al onze partners op aan dat er militairen ter beschikking worden gesteld,
maar wij zitten met een probleem. Wij lopen niet weg voor onze internationale
verantwoordelijkheid, maar er is een grens bereikt voor de inzet van Nederlandse
troepen. Wij zijn helaas niet het enige land dat daar op dit moment mee zit.
Wij kunnen dit probleem niet binnen Europa oplossen. Ook andere troepenleveranciers
moeten zich inzetten. Op dat punt blijven wij actief. Europa kan in ieder
geval ervoor zorgen dat de inzet van die andere troepen gerealiseerd kan worden
met Europese transporten en andere middelen. Daarom heeft Nederland ook 10
mln. dollar bijgedragen aan transportsteun voor MONUC, zodat die capaciteit
beschikbaar is.De heer Van Baalen heeft een vraag gesteld over Georgië. Het is niet
zo dat de Nederlandse regering steeds milder wordt over het Russische ingrijpen.
Zij heeft altijd helder gezegd dat dit disproportioneel was. Er is te veel
geweld gebruikt en onevenredig opgetreden. Dat ontslaat de Georgische president
Saakasjvili niet van zijn verantwoordelijkheid voor wat er allemaal is gebeurd.
Het gaat er nu om dat de situatie zo goed mogelijk tot een vreedzame oplossing
wordt gebracht. Dat zal een zaak van lange adem zijn. Ik begrijp heel goed
dat de heer Haverkamp zegt dat het goed zou zijn als wij ook aan de andere
kant zouden kunnen monitoren. Daarvan is op dit moment echter geen enkele
sprake. Dat mandaat is ook niet gegeven aan de Europese Unie. Het gaat er
nu om dat de Europese monitoringmissie zich inzet om te doen wat is afgesproken.
Dat is al moeilijk genoeg. Laten wij daar eens mee beginnen.China heeft besloten om de top met de EU voorlopig niet te laten plaatsvinden.
Dat betreuren wij zeer. Wij hopen zo snel mogelijk wel een top met China te
kunnen houden. Dat is van belang voor ons en voor China. De Nederlandse regering
voert een één-Chinabeleid. Dat is niet nieuw. Zij heeft
er geen enkele behoefte aan om andere woorden te kiezen of om aan te sluiten
bij opmerkingen van andere landen. Die zijn voor hun rekening.Ik kan inmiddels aan de heer Van Dam melden dat wij de diamanthandel in
Zimbabwe aan de orde zullen stellen in het kader van het Kimberleyproces.
Dat betreft de wereldwijde regulering van diamanthandel. Daarmee kun je bij
certificering precies de oorsprong van diamanten zien en de handel in diamanten
uit bepaalde regio’s of landen verbieden. Minister Verhagen zal dat
maandag bij EU-commissaris Ashton aan de orde stellen.Mevrouw Diks (GroenLinks): Ik had nog een
vraag gesteld over een eventuele uitnodiging voor de Dalai Lama. Daar ligt
nog een motie voor.Staatssecretaris Timmermans: De Dalai Lama
is in Nederland welkom als religieus leider. Ik heb daar verder niets aan
toe te voegen.De voorzitter: Dan zijn wij bijna aan het
einde van dit algemeen overleg gekomen. Voordat ik sluit, vraag ik de heer
Voordewind of hij kan aangeven wat zijn road map is.De heer Voordewind (ChristenUnie): Wat mij
betreft volgt er een VAO.De voorzitter: De staatssecretaris wil nog
wat zeggen.Staatssecretaris Timmermans: Ik heb inmiddels
een antwoord op de vraag van de heer Ormel over de Roma. In de bijlagen van
de conclusies van de Europese Raad komen inderdaad vrij uitgebreide conclusies
te staan. Die baseren zich op allerlei mededelingen van de EC en het verslag
van de eerste Roma Top van 16 september en ik geloof ook van de tweede
top. Als ik het zo overzie, dan vind ik eerlijk gezegd dat er nog te weinig
operationeel op wordt ingegaan. Wij zullen de conclusies aangrijpen om te
proberen om, ook op basis van de conferentie die in Den Haag heeft plaatsgevonden,
concrete vervolgstappen tot stand te brengen. Er is op dat punt overigens
geen behoefte aan dat de EU zelf het wiel opnieuw uitvindt. Er is over Roma
in andere internationale verbanden, waaronder de Raad van Europa en de Organisatie
voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, al voldoende materiaal voorhanden
op basis waarvan wij verder kunnen gaan.Ik maak tot slot nog een opmerking over de missie Atalanta, die nu van
start gaat voor de Somalische kust. Het doel van de missie is tweeledig: het
helpen van het World Food Programme bij het leveren van humanitaire hulp en
het tegengaan van de piraterij. Nederland draagt bij aan de missie door een
aantal stafofficieren ter beschikking te stellen. De Kamer zal over de verdere
gang van zaken worden geïnformeerd.De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,WaalkensDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,Huisinga XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), ondervoorzitter,
Van der Staaij (SGP), Waalkens (PvdA), voorzitter, Van Baalen (VVD), Ormel
(CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Jan Jacob van
Dijk (CDA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Jonker (CDA), Irrgang (SP), De Roon (PVV), Boekestijn (VVD), Pechtold
(D66), Ten Broeke (VVD), Gill’ard (PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme
(PvdD) en Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie).Plv. leden: Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), De Wit (SP),
Van der Vlies (SGP), Vos (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Haverkamp (CDA),
Lempens (SP), Schermers (CDA), Knops (CDA), Jacobi (PvdA), Samsom (PvdA),
Kuiken (PvdA), Teeven (VVD), Spies (CDA), Roemer (SP), Wilders (PVV), Van
der Ham (D66), Van der Burg (VVD), Boelhouwer (PvdA), Van Leeuwen (SP), Ouwehand
(PvdD), Voordewind (ChristenUnie) en Vendrik (GroenLinks).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming
(VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill’ard
(PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Spies (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Jonker (CDA), Besselink (PvdA),
Leerdam (PvdA), Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers
(CDA), Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Koşer
Kaya (D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD)
en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-02-872.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl