Enquête Opsporingsmethoden; Brief ministers met de derde voortgangsrapportage over de implementatie aanbevelingen van de parlementaire enquêtecommissie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24072, nr. 101

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

26-05-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

24072 nr. 101

18-05-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamTer vertrouwelijke kennisnemingOndertekeningLichaamIMPLEMENTATIE PARLEMENTAIRE ENQUÊTE OPSPORINGSMETHODEN Derde voortgangsrapportage Mei 1999 Inhoud Inleiding1 Normering 1.1. Inleiding1.2. Het geldend normerende kader1.3. De uitvoering van de Voorlopige Uitgangspunten in
de praktijk 1.4. De implementatie van het wetsvoorstel Bijzondere
Opsporingsbevoegdheden1.5. Uitvoeringsregelingen1. Besluit technische hulpmiddelen bijzondere opsporingsbevoegdheden2. Samenwerkingsbesluit infiltratie3. Besluit bewaren en vernietigen processen-verbaal4. Regeling opnemen vertrouwelijke communicatie5. Regeling infiltratieteams1.6. Ten slotte2 De aansturing en organisatie van de opsporing 2.1. Inleiding2.2. Aansturing en verantwoordelijkheid2.2.1 Aansturing van de recherche binnen het korps2.2.2 Aanpassing Besluit beheer regionale politiekorpsen2.3. Beleidskeuzes en prioriteitenstelling in de aanpak
van de georganiseerde misdaad 2.3.1 Inzicht in de aard en ernst van de georganiseerde
misdaad2.3.2 Prioriteitenstelling op landelijk niveau2.3.3 Prioriteitstelling op regionaal niveau2.4. Kwaliteit 2.4.1 Kwaliteit van de recherche2.4.2 Financieel rechercheren2.4.3 Deskundigheidsbevordering2.4.4 Kwaliteit van de politiële infiltratie2.5. Samenwerking Het functioneren van de kernteams2.6. Ten slotte3 Openbaar ministerie en samenwerking om en politie 3.1. Inleiding3.2. Prioritering en controle3.3. De organisatie en werkwijze van het OM bij de bestrijding
van de georganiseerde criminaliteit3.4. Cultuur / samenwerking OM en politie 3.4.1 Inleiding3.4.2 Proces van bewustwording3.4.3 Organisatie en werkwijze in samenhang4 Overige onderwerpen 4.1. Toetsing van opsporingsbevoegdheden4.2. Aanscherping richtlijn voor buitenlandse liaison-officieren
in Nederland4.3. Tot slot
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24072Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 072Enquête Opsporingsmethodennr. 101BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 18 mei 1999Hierbij bieden wij u de derde voortgangsrapportage over de implementatie
van de aanbevelingen van de parlementaire enquête opsporingsmethoden
(IPEO) aan. Deze is het vervolg op de eerste en tweede rapportage die u op
16 april 1997, respectievelijk 3 maart 1998 werden toegezonden.De rapportage is voorzien van de volgende bijlage:1. Rapport «Kernteams als instrument voor de bestrijding van de
zware georganiseerde criminaliteit, verslag van een inventariserend onderzoek
gericht op mogelijke evaluatie van de kernteams» (Tilburg, november
1998)1Ter vertrouwelijke kennisneming2. Instructie verkennend onderzoek:23. Instructie voor de officier van justitie belast met de gezagsuitoefening
over het informatiewerk2.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. PeperIMPLEMENTATIE PARLEMENTAIRE ENQUÊTE OPSPORINGSMETHODEN Derde voortgangsrapportage Mei 1999 Inhoud    blz.    Inleiding3    1Normering41.1Inleiding41.2>Het
geldend normerende kader41.3De uitvoering van de Voorlopige
Uitgangspunten in de praktijk51.4De implementatie van
het wetsvoorstel Bijzondere Opsporingsbevoegdheden71.5Uitvoeringsregelingen81.6Tenslotte9    2De
aansturing en organisatie van de opsporing92.1Inleiding92.2Aansturing
en verantwoordelijkheid9 2.2.1Aansturing van de recherche
binnen het korps10 2.2.2Aanpassing Besluit beheer regionale
politiekorpsen102.3Beleidskeuzes en prioriteitenstelling
in de aanpak van de georganiseerde misdaad11 2.3.1Inzicht
in de aard en ernst van de georganiseerde misdaad11 2.3.2Prioriteitenstelling
op landelijk niveau12 2.3.3Prioriteitstelling op regionaal
niveau132.4Kwaliteit13 2.4.1Kwaliteit
van de recherche13 2.4.2Financieel rechercheren14 2.4.3Deskundigheidsbevordering15 2.4.4Kwaliteit
van de politiële infiltratie162.5Samenwerking16 2.5.1Het
functioneren van de kernteams162.6Tenslotte18    3Openbaar
ministerie en samenwerking OM en politie193.1Inleiding193.2Prioritering
en controle193.3De organisatie en werkwijze van het OM
bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit203.4Cultuur
/ samenwerking OM en politie21 3.4.1Inleiding21 3.4.2Proces
van bewustwording21 3.4.3Organisatie en werkwijze in
samenhang22    4Overige onderwerpen234.1Toetsing
van opsporingsbevoegdheden234.2Aanscherping richtlijn
voor buitenlandse liaison-officieren in Nederland234.3Tot
slot24InleidingHet eindrapport van de Parlementaire Enquêtecommissie Opsporingsmethoden
is van grote betekenis voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit
in Nederland. In haar eindrapport heeft de Parlementaire Enquêtecommissie
een verontrustend beeld geschetst van de situatie op dit gebied. De commissie
spreekt zelfs van een crisis in de opsporing. Het debat tussen de Tweede Kamer
en de Parlementaire Enquêtecommissie en het debat tussen de Tweede Kamer
en de regering heeft geleid tot overeenstemming over wijze waarop het door
de commissie geschetste beeld van de situatie zou kunnen worden aangepakt
opdat structureel verbetering zou worden gebracht in de situatie. Leidraad
daarbij vormden de zogenaamde beslispunten, die zijn voortgevloeid uit de
aanbevelingen van de commissie.Op 25 september 1996 hebben wij de Tweede Kamer een Plan van Aanpak ter
uitvoering van de 129 beslispunten aangeboden. Op 16 april 1997 en 3 maart
1998 heeft de Tweede Kamer de eerste en tweede voortgangsrapportage over de
Implementatie van de aanbevelingen van de Parlementaire Enquête Opsporingsmethoden
ontvangen. In deze voortgangsrapportages is de stand van zaken rond de implementatie
van de beslispunten geschetst. Bij brief van 23 september 1998 hebben
wij, op verzoek van de werkgroep vervolgonderzoek enquêtecommissie opsporingsmethoden,
de Tweede Kamer een tussenbericht doen toekomen over een aantal onderwerpen
(TK 1998–1999, 24 072, nr. 100).Het oplossen van de door de Parlementaire Enquêtecommissie geconstateerde
crisis in de opsporing heeft mede betrekking op de wijze waarop de opsporing
van strafbare feiten in de praktijk plaats heeft. De implementatie van de
beslispunten, gericht op een fundamentele en structurele verbetering van de
opsporing veronderstelt dan ook een actieve en intensieve betrokkenheid van
het Openbaar Ministerie, de korpsbeheerders en de korpsen. Op dit moment,
drie jaar na het uitkomen van het rapport «Inzake opsporing» en
op een moment dat het overgrote deel van de beslispunten is uitgevoerd, achten
wij het tijdstip gekomen voor een inventarisatie van de stand van zaken mede
op basis van de ambtsberichten van het Openbaar Ministerie en de regiokorpsen.
Immers, alleen op basis van zo'n overzicht zijn wij in staat om te bepalen
op welke onderdelen de bestrijding van de zware georganiseerde criminaliteit
verdere aanpassing behoeft. Daarbij dient te worden bedacht dat, hoewel inmiddels
drie jaren zijn verstreken sinds de publicatie van het eindrapport van de
commissie, een aantal zaken nog in ontwikkeling is. Dit betreft in het bijzonder
de normering, nu het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden (kamerstukken
II, 1996/1997, 25 403, nrs. 1–3) en het wetsvoorstel bijzondere
politieregisters (kamerstukken II, 1996/1997, 25 398, nrs. 1–3)
nog bij de Eerste Kamer aanhangig zijn.In dit stadium hebben we niet zozeer behoefte aan een inventarisatie per
beslispunt afzonderlijk als wel aan het kunnen berichten over de ervaring
die korpsbeheerders, korpsen en het OM hebben opgedaan met de nieuwe inzichten
op het punt van de normering en de organisatie. Hiertoe hebben wij de korpsbeheerders,
en de (fungerend) hoofdofficieren gevraagd om een ambtsbericht. In dat verband
is hen verzocht in te gaan op onderwerpen als de wetgeving en normering, de
organisatie, werkwijze en kwaliteit van de recherche – inclusief de
criminele inlichtingendienst (CID) – en de organisatie en werkwijze
van het Openbaar Ministerie. Daarnaast is hen verzocht stil te staan bij de
samenwerking tussen Openbaar Ministerie en politie en waar nodig aan te geven
welke andere invloeden van de parlementaire enquête op het functioneren
van de recherche zijn uitgegaan. Deze derde Voortgangsrapportage beoogt een overzicht te geven van de stand
van zaken van dit moment. In deze rapportage wordt een beeld geschetst aan
de hand van de vier kernpunten normering, organisatie van de opsporing, organisatie
van het Openbaar Ministerie en samenwerking tussen Openbaar Ministerie en
politie. Hoewel niet specifiek wordt ingegaan op de afzonderlijke beslispunten
zal wel worden stilgestaan bij een aantal resterende onderwerpen. Dit betreft
de toetsing van opsporingsbevoegdheden door de Centrale Toetsingscomissie
(CTC) en de aanscherping van de richtlijn voor de inzet van buitenlandse liaison
officieren in Nederland. Ten slotte wordt kort aandacht geschonken aan de
stand van zaken rond de uitvoering van de verschillende beslispunten. 1 Normering 1.1. InleidingHet wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden regelt een aantal bijzondere
opsporingsbevoegdheden zoals infiltratie, observatie, pseudo-koop of dienstverlening,
stelselmatige inwinning van informatie, bevoegdheden op besloten plaatsen
en het opnemen van vertrouwelijke communicatie met een technisch hulpmiddel.
Het wetsvoorstel is inmiddels, met enkele amendementen, door uw Kamer aangenomen.
Het gewijzigde voorstel van wet is thans aanhangig in de Eerste Kamer. Het
voorlopig en nader voorlopig verslag zijn inmiddels beantwoord. De mondelinge
behandeling kan binnenkort aanvangen. Gestreefd wordt de wet op 1 februari
2000 in te voeren. 1.2. Het geldend normerende kaderIn afwachting van de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bijzondere
opsporingsbevoegdheden wordt het geldend normerende kader gevormd door het
Wetboek van Strafvordering, de bijzondere wetten en de jurisprudentie. Daarnaast
zijn regels met betrekking tot de opsporing opgenomen in richtlijnen vastgesteld
door het College van procureurs-generaal. In dit verband kan worden gewezen
op de Richtlijnen infiltratie van 20 februari 1991, de Handleiding kijkoperaties
van 7 december 1994, de Richtlijn schriftelijke verantwoording van de
strafzaak 28 januari 1997, de Richtlijn afspraken met criminelen van
13 maart 1997 en de Instructie getuigenbescherming van 9 april 1998.Teneinde te bewerkstelligen dat de opsporing van strafbare feiten zoveel
mogelijk geschiedt in overeenstemming met de uitkomsten van de parlementaire
besluitvorming over de aanbevelingen van de Parlementaire Enquêtecommissie
heeft het College van procureurs-generaal de Voorlopige Uitgangspunten met
betrekking tot de inzet van (bijzondere) opsporingsbevoegdheden en middelen
ten dienste van politie en justitie vastgesteld en aan de ambtsvoorgangster
van de minister van Justitie voorgelegd. De Voorlopige Uitgangspunten beogen
de praktijk een leidraad te bieden voor de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden
met het oog op een rechtmatige, eenvormige en goed gecontroleerde inzet van
deze methoden en middelen bij de opsporing. Het College heeft de (fungerend)
hoofdofficieren van justitie dan ook verzocht er op toe te zien dat daadwerkelijk
conform deze uitgangspunten wordt gewerkt.Uit de ambtsberichten blijkt dat de Voorlopige Uitgangspunten in de praktijk
goed worden nageleefd.Ook de uitkomsten van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
bijzondere opsporingsbevoegdheden, in het bijzonder ten aanzien
van «doorlaten» en «criminele burgerinfiltrant» hebben
reeds doorgewerkt in de praktijk.Inmiddels is een aantal ministeriële regelingen en OM-richtlijnen
op het gebied van de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden ingevoerd:
de Regeling bijzondere opsporingsgelden van 1 juni 1998; de Regeling
Financieel Beheer Infiltratie d.d. 9 juli 1998; de Richtlijn afspraken
met criminelen van 13 maart 1997; de Instructie getuigenbescherming van
9 april 1998; de Instructie verkennend onderzoek van 1 december
1998 en de Instructie voor de officier van justitie, belast met de gezagsuitoefening
over het informatienetwerk van 10 maart 1999.In onze brief aan uw Kamer van 23 september 1998 hebben wij toegezegd
de Instructie Verkennend Onderzoek ter vertrouwelijke kennisneming aan uw
Kamer te zullen zenden. De Instructie Verkennend Onderzoek en de Instructie
voor de Officier van Justitie, belast met de gezagsuitoefening over het informatienetwerk
zijn ter vertrouwelijke kennisneming gevoegd als bijlage bij deze brief. 1.3. De uitvoering van de Voorlopige Uitgangspunten in
de praktijk In de ambtsberichten melden de (fungerend)hoofdofficieren dat uitvoering
wordt gegeven aan de Voorlopige Uitgangspunten. De daarin weergegeven inzetprocedures
met betrekking tot toetsing en registratie van zaken door de CTC en de officier
van justitie worden gevolgd. In de meeste arrondissementen wordt de inzet
van die methoden centraal geregistreerd bij het arrondissementsparket en waar
dat nog niet het geval is, wordt hieraan gewerkt. In een enkel arrondissement
vindt zowel registratie bij het Openbaar Ministerie als bij de politie plaats.In 1998 is een enquête gehouden onder de CID-officieren naar het
effect van de Voorlopige Uitgangspunten van het College van procureurs-generaal
met betrekking tot de inzet van (bijzondere) opsporingsmethoden en -middelen,
het bijbehorend instrumentarium en de ondersteuning. In deze evaluatie oordeelt
de meerderheid van de ondervraagden in grote lijnen positief over de uitwerking
van de Voorlopige Uitgangspunten. Ook al kunnen sommige methoden niet of slechts
met grote terughoudendheid worden ingezet, er is veel gewonnen doordat nadrukkelijk
meer duidelijkheid is ontstaan en een beter verkeer tussen Openbaar Ministerie
en politie bij het overleg en de besluitvorming over opsporingsmethoden tot
stand is gekomen. De Voorlopige Uitgangspunten hebben geleid tot een aanscherping
van de procedures.Niettemin wordt in de ambtsberichten een aantal knelpunten rond de inzet
van bijzondere opsporingsbevoegdheden op basis van de Voorlopige Uitgangspunten
gemeld.Het geldende begrippenkader blijkt in de praktijk tot onduidelijkheid
aanleiding te kunnen geven bij het maken van onderscheid tussen de informant
en de infiltrant. In de praktijk komt het regelmatig voor dat burgers een
bijdrage willen leveren aan de opsporing, niet alleen door het verstrekken
van inlichtingen maar ook door het verrichten van (eenmalige) diensten aan
het criminele milieu. Daarvoor kan worden gedacht aan de bezoeker van een
discotheek die bereid is een XTC-pil te kopen van een persoon die wordt verdacht
van handel in synthetische drugs of de aannemer die een loods verbouwt en
na een paar dagen vermoedt dat het gaat om een hennepkwekerij. Ook degenen
die op zichzelf legale en veelal in het kader van hun beroep of bedrijf activiteiten
verrichten ten behoeve van de opsporing (bijvoorbeeld het tegen contante betaling
inklaren van bijzondere chemicaliën, het invoeren van containers met een verdachte afkomst of bestemming, het verrichten van spoedactiviteiten
tegen ongebruikelijke hoge vergoeding) vallen op grond van het geldende begrippenkader
dat onderdeel uitmaakt van de «Voorlopige Uitgangspunten» onder
het begrip infiltratie. Deze situatie leidt in de praktijk veelvuldig tot
problemen vanwege de procedurele en inhoudelijke eisen – het opstellen
van een plan van aanpak en voorafgaande toetsing door de CTC – en het
verbod op de inzet van de criminele burgerinfiltrant.Een aantal arrondissementen maakt melding van problemen rond het begrippenkader
in de samenwerking met het buitenland. Op grond van het geldende begrippenkader
zijn personen als de Duitse «VP» (Vertrauensperson) of de Engelse
«participating informant» dikwijls aan te merken als infiltrant,
c.q. als criminele burgerinfiltrant. Daarnaast wekt de terughoudendheid in
de toepassing van sommige methoden en het «doorvragen» van de
Nederlandse autoriteiten bij buitenlandse verzoeken in internationaal verband
bevreemding.Ingevolge de «Voorlopige Uitgangspunten» geldt een verbod
op doorlaten voor goederen die schadelijk of gevaarlijk kunnen zijn voor de
volksgezondheid of de veiligheid. Op basis van de verkregen ambtsberichten
kan worden geconcludeerd dat het verbod op doorlaten in alle arrondissementen
respectievelijk politieregio's wordt nageleefd. In een groot aantal ambtsberichten
wordt melding gemaakt van knelpunten die direct verband houden met het verbod
op doorlaten. Opgemerkt wordt dat in het kader van de internationale rechtshulp
het verbod op doorlaten soms op onbegrip stuit en door de verzoekende staat
kan worden uitgelegd als een weigering tot samenwerking. Ook wordt opgemerkt
dat het verbod op doorlaten de vervolging van de gehele criminele organisatie
bemoeilijkt. Vaak is op het moment dat als gevolg van het verbod op doorlaten
een partij illegale goederen inbeslaggenomen moet worden, het onderzoek nog
niet ver genoeg gevorderd en onvoldoende bewijs beschikbaar om ook de opdrachtgevers
of leidinggevenden met succes te kunnen vervolgen. Om het onderzoek voort
te kunnen zetten zonder de verdachten te alarmeren wordt ervoor gekozen het
transport of de geplande levering «weg te tippen» aan een ander
regiokorps ter inbeslagneming. Ten slotte blijkt het element «met medeweten,
en onder toezicht van de politie en het Openbaar Ministerie» in de opsporingspraktijk
aanleiding te gegeven tot onduidelijkheid.Ingeval er sprake is van min of meer vage vermoedens rijst de vraag in
hoeverre aanvullende onderzoekshandelingen moeten worden verricht, gericht
op het hard maken van dit vermoeden.Door middel van een amendement is in het wetsvoorstel Bijzondere Opsporingsbevoegdheden
een wettelijk verbod op doorlaten opgenomen. Hiervan kan slechts worden afgeweken
indien er sprake is van een zwaarwegend opsporingsbelang.Het College van procureurs-generaal heeft erop gewezen dat de hiertoe
in de wet voorziene procedure problematisch is voor spoedeisende gevallen.Het verbod op doorlaten van personen, neergelegd in de motie Rouvoet c.s.
(kamerstukken II, 1998/99, 25 403 en 23 251, nr. 30) levert
problemen op bij de opsporing van mensensmokkel en mensenhandel, zo kan worden
geconcludeerd op basis van de ambtsberichten. In de motie wordt gesteld dat
het laten voortduren van mensensmokkel, vrouwenhandel en wederrechtelijke
vrijheidsberoving, nadat een van deze delicten in het kader van de opsporing
is geconstateerd, onaanvaardbaar is, ook in het kader van een zwaarwegend
opsporingsbelang. Dit verbod bemoeilijkt de opsporing van personen die bijvoorbeeld
betrokken zijn bij mensensmokkel door onderdak te verlenen aan gesmokkelden.
Daarbij verwijzen wij naar de brief van de minister van Justitie
d.d. 12 april 1999 (kamerstukken II, 1998/99, 25 403, nr. 35).Ten slotte kan nog worden opgemerkt dat de praktijk, mede naar aanleiding
van het verbod op het inzetten van criminele burgerinfiltranten (motie 33),
wijst op de behoefte aan nadere criteria voor de vaststelling of sprake is
van een criminele burgerinfiltrant.De minister van Justitie zal hier binnenkort op terug komen aan de hand
van de presentatie van enkele casus aan de Tweede Kamer. 1.4. De implementatie van het wetsvoorstel Bijzondere
OpsporingsbevoegdhedenIn opdracht van de minister van Justitie is het project implementatie
wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden gestart. Dit project omvat
de opzet en uitvoering van trajecten voor opleiding en voorlichting, de coördinatie
van de ontwikkeling van uitvoeringsregelingen, de ontwikkeling van modellen
en standaard processen-verbaal en de voorbereiding van de bedrijfsorganisatie
binnen politie en justitie op de invoering van de wetsvoorstellen.Ter voorbereiding op de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bijzondere
opsporingsbevoegdheden zijn binnen het Openbaar Ministerie concept-richtlijnen
ontwikkeld over de onderwerpen informanten/infiltranten en doorlaten en gecontroleerde
aflevering. In de tussentijdse rapportage van september vorig jaar (TK 1998–1999,
24 072, nr. 100) hebben wij gemeld dat in de Overlegvergadering
van de minister van Justitie en het College van procureurs-generaal vastgesteld
is dat er nog aanpassingen nodig zijn teneinde de beide richtlijnen goed te
laten aansluiten op het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden. Vaststelling
hangt nauw samen met de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel.Naar aanleiding van de in de praktijk gesignaleerde knelpunten rond de
toepassing van het geldende begrippenkader en de parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden is in de Overlegvergadering
besloten tot de instelling van een werkgroep die is belast met het opstellen
van een leidraad voor de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden
in de praktijk. De werkgroep is tevens belast met de ontwikkeling van een
begrippenkader voor een aantal bijzondere opsporingsbevoegdheden op basis
van het wetsvoorstel Bijzondere Opsporingsbevoegdheden. Dit betreft in het
bijzonder de onderwerpen infiltratie, pseudo-koop en -dienstverlening, stelselmatige
inwinning van informatie, doorlaten en stelselmatige observatie. Dit begrippenkader
kan dienen als leidraad voor het opstellen van een handboek en/of richtlijnen
door het Openbaar Ministerie. De werkgroep heeft inmiddels een advies uitgebracht
aan de Voorzitter van het College van procureurs-generaal als opdrachtgever.
De minister van Justitie heeft ingestemd met dit advies.Het advies van de werkgroep wijst uit dat met de toepassing van het begrippenkader
van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden voor een belangrijk
deel tegemoet kan worden gekomen aan de thans in de praktijk gesignaleerde
knelpunten op het gebied van het onderscheid tussen infiltrant en informant.
Naar aanleiding van dit advies zal het College van procureurs-generaal op
korte termijn een Plan van Aanpak aanbieden aan de minister van Justitie zodat
uiterlijk op de datum van invoering van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden
de praktijk duidelijkheid zal worden geboden over de geldende
kaders en richtsnoeren voor de opsporing onder de werking van die wet. 1.5. UitvoeringsregelingenHet wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden wordt op een aantal
punten nader uitgewerkt in algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen. Deze regelingen zijn thans in concept gereed en voor advies aan
de diverse adviesorganen gezonden. In totaal zijn dit er vijf. 1. Besluit technische hulpmiddelen bijzondere opsporingsbevoegdhedenIn dit besluit zijn eisen opgenomen waaraan de apparatuur moet voldoen
die wordt ingezet voor observatie van personen met een technisch hulpmiddel
dat signalen registreert of voor het opnemen van vertrouwelijke communicatie.
Daarnaast zijn eisen opgenomen omtrent de opslag van deze technische middelen,
de verstrekking ervan en de bewerking van geregistreerde signalen. 2. Samenwerkingsbesluit infiltratieIn het Samenwerkingsbesluit infiltratie worden regels gegeven over de
inzet van een opsporingsambtenaar van een bijzondere opsporingsdienst en de
Koninklijke marechaussee als infiltrant of informant. Deze personen dienen
bij de uitvoering van genoemde bijzondere opsporingsbevoegdheden samen te
werken met de politie. Deze samenwerking zal er bij infiltratie bijvoorbeeld
uit bestaan dat de betreffende persoon wordt begeleid door een begeleider
van een infiltratieteam. Daarnaast dienen de betreffende personen te voldoen
aan een zeker niveau van kennis en vaardigheden dat is vereist voor een goede
uitoefening van het bevel.Toestemming is vereist van de betreffende vakminister. Voorts worden regels
gesteld inzake het optreden van buitenlandse opsporingsambtenaren op dit gebied.
Onder meer wordt aan dit optreden de voorwaarde verbonden dat de buitenlandse
opsporingsambtenaar verplicht is te getuigen, indien hij hiertoe wordt opgeroepen
door de Nederlandse autoriteiten. 3. Besluit bewaren en vernietigen processen-verbaalDit besluit behelst voorschriften inzake het bewaren en vernietigen van
processen-verbaal en andere voorwerpen, waaraan gegevens kunnen worden ontleend
die zijn verkregen bij observatie met een technisch hulpmiddel dat signalen
registreert, het opnemen van vertrouwelijke communicatie en het onderzoek
van telecommunicatie en die niet bij de processtukken zijn gevoegd. 4. Regeling opnemen vertrouwelijke communicatieHet wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden bepaalt dat alleen
politieambtenaren mogen worden belast met de uitvoering van een bevel tot
opnemen van vertrouwelijke communicatie. In de memorie van toelichting wordt
daarbij opgemerkt dat deze politiefunctionarissen aan bepaalde eisen dienen
te voldoen. In onderhavige ministeriële regeling zijn deze eisen neergelegd.
De eisen richten zich onder andere op kennis betreffende de werking van de
apparatuur. 5. Regeling infiltratieteamsIn de Regeling infiltratieteams zijn voorschriften opgenomen omtrent de
organisatie, opleiding en selectie van infiltratieteams.Zo zijn opleidingseisen opgenomen voor deelname aan een infiltratieteam,
voorschriften omtrent de samenstelling van een infiltratieteam en inzake de
begeleiding van infiltranten. In de Regeling infiltratieteams
zijn de eindtermen van de vervolgopleidingen waaraan de leden van een politieel
infiltratieteam (PIT) moeten voldoen opgenomen. Naar het zich laat aanzien zullen de algemene maatregelen van bestuur
begin juni worden ingediend bij de Raad van State. Het Besluit technische
hulpmiddelen zal tevens worden genotificeerd in Brussel. De regelingen zullen,
zoals toegezegd, aan de Tweede Kamer worden gezonden, nadat het advies van
de Raad van State is verwerkt. 1.6. Ten slotteOp dit moment, in afwachting van de invoering van het wetsvoorstel bijzondere
opsporingsbevoegdheden, wordt gewerkt op basis van een voorlopig kader voor
de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden. Uit de ambtsberichten blijkt
dat dit kader heeft voorzien in de behoefte maar tevens op een aantal punten
heeft geleid tot het signaleren van knelpunten. Gelet op de status van de
«Voorlopige Uitgangspunten» in afwachting van invoering van het
wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden, is de huidige situatie voor
de praktijk niet ideaal, omdat deze een voorlopig karakter draagt en aanleiding
kan geven tot een zekere mate van onzekerheid bij de toepassing van de geldende
kaders en regelingen. Door de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bob zal
voor de praktijk echter helderheid ontstaan. Daaraan zal bijdragen de door
de werkgroep van het OM op te stellen leidraad voor de toepassing van de in
de wet geregelde bijzondere opsporingsbevoegdheden. Het implementatietraject
is erop gericht dat ook overigens de praktijk op administratief en organisatorisch
gebied adequaat zal zijn voorbereid op de invoering van deze wet. Daaraan
zal de komende tijd met voortvarendheid worden gewerkt. 2 De aansturing en organisatie van de opsporing 2.1. InleidingEen aantal beslispunten rond de implementatie van aanbevelingen van de
Parlementaire Enquêtecommissie heeft betrekking op de aansturing en
organisatie van de opsporing. Ter verbetering van de aansturing van de recherche,
en verduidelijking van de verantwoordelijkheden, dient één van
de leden van de korpsleiding rechtstreeks verantwoordelijk te zijn voor de
aansturing van de recherche van een regiokorps. Ten behoeve van elke politieregio
dient een officier van justitie, tenminste van het niveau van een eerste klasser,
als recherche-officier van justitie verantwoordelijk te zijn voor de organisatie
en het functioneren van de recherche, inclusief CID en ondersteunende de eenheden.
De zaaksofficieren van justitie zijn gezagsmatig verantwoordelijk voor alle
activiteiten binnen hun zaken. Aldus ontstaat een complementaire structuur
die ertoe bijdraagt dat zowel binnen de politie als het Openbaar Ministerie
op verschillende niveaus kennis bestaat over de gebruikte methoden en de organisatie
van de recherche. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de organisatie
van de opsporing bij de politie. 2.2. Aansturing en verantwoordelijkheidDe afgelopen jaren is een aantal trajecten in gang gezet om de door de
Parlementaire Enquêtecommissie beschreven feilen in de organisatie en
aansturing van de recherchefunctie te verbeteren. Veel verbeteringen hebben
inmiddels hun beslag gekregen in de organisatie en in de regelgeving, of krijgen
dat binnenkort. De verbetering van de kwaliteit op het uitvoerend niveau is
mede afhankelijk van de betrokkenheid en inzet van de veldorganisaties. Dit
impliceert dat de kwaliteitsverbetering niet van bovenaf wordt
opgelegd maar tot stand moet komen door middel van een goede interactie tussen
het centrale en het decentrale niveau. Deze benadering heeft tot gevolg dat
de noodzakelijke veranderingen niet op korte termijn zijn gerealiseerd. De
kwaliteit van de recherche zal ook de komende jaren hoog op onze agenda blijven
staan; dit is dan ook één van de thema's uit het Beleidsplan
Nederlandse Politie 1999 – 2002. 2.2.1 Aansturing van de recherche binnen het korpsOm binnen de politie-organisatie effectief toezicht te kunnen houden op
de voortgang van opsporingsonderzoeken en de gebruikte methoden, is gekozen
voor de invoering van een voor de recherchefunctie verantwoordelijke politiefunctionaris
bij de regionale politiekorpsen, de recherchechef.Conform de aanbevelingen van de Parlementaire Enquêtecommissie is
in elke regio een lid van de korpsleiding in het bijzonder verantwoordelijk
gesteld voor de recherche. In een aantal korpsen is deze functionaris zelf
de recherchechef. In andere korpsen zijn de dagelijkse werkzaamheden op het
gebied van de recherche gemandateerd aan leidinggevenden buiten de korpsleiding.
Er mag geen misverstand over bestaan dat de korpsleiding te allen tijde verantwoordelijk
is voor en aanspreekbaar op de uitvoering van de recherchefunctie.De korpsen hebben ons bericht dat er inmiddels structureel overleg plaats
vindt tussen de verantwoordelijke in de korpsleiding en de verschillende leidinggevenden
in de recherchekolom (zowel van de tactische recherche als van de CID).In
dit overleg, dat overigens verschillend wordt ingevuld in de regio's voor
wat betreft de frequentie en de deelnemers, bespreekt men onder andere de
voortgang van onderzoeken, het gebruik van opsporingsmethoden en de overige
kwalitatieve aspecten van het recherchewerk. Een goede ontwikkeling is dat
in een aantal regio's binnen deze overlegstructuur of in een overlegstructuur
in aansluiting hierop, de korpsbeheerder wordt geïnformeerd over recherche-aangelegenheden.Uit de ambtsberichten blijkt dat de CID niet zelfstandig opsporingsonderzoeken
verricht maar een ondersteunende taak vervult ten opzichte van de recherche.
Duidelijk kenbaar is een tendens naar het centraal aansturen van de CID, als
onderdeel van een eenheid recherche, onder verantwoordelijkheid van de recherchechef. 2.2.2 Aanpassing Besluit beheer regionale politiekorpsenHet ontwerp voor de aanpassing van het Besluit beheer regionale politiekorpsen
(Bbrp) is inmiddels door ons in consultatie gegeven. In het licht van de ontwikkeling
met betrekking tot de georganiseerde misdaad in Nederland is aanpassing van
het Bbrp noodzakelijk om de kwaliteiten van de recherchefunctie te kunnen
waarborgen. Tevens wordt daarmee uitvoering gegeven aan een aantal beslispunten
over de organisatie van de opsporing. In het ontwerp Bbrp worden de aansturing,
organisatie en verantwoordelijkheid met betrekking tot alle activiteiten die
binnen een regionaal politiekorpsen op het gebeid van de recherche worden
verricht geregeld. Om een zekere mate van ruimte te laten voor flexibiliteit
en keuzevrijheid op regionaal niveau is gekozen voor een regeling op hoofdlijnen.
De integrale verantwoordelijkheid van de recherchechef voor de uitoefening
van de recherchefunctie van een regionaal politiekorps is eveneens neergelegd
in het ontwerp Bbrp.Ten behoeve van de recherchefunctie beschikt een regionaal politiekorps
over voorzieningen op het gebied van tactische recherche, technische recherche, financiële recherche, digitale recherche en informatievoorziening.Dit kunnen voorzieningen zijn van organisatorische, personele of materiële
aard. De recherchefunctie van de regiokorpsen kan door middel van nadere wettelijke
regelingen verder worden ingekaderd.Ten aanzien van bepaalde taken, die essentieel zijn voor een effectieve
en rechtstatelijke opsporing van strafbare feiten en die niet enkel zijn gericht
op de eigen regio, maar ook op contacten dan wel inzetbaarheid buiten de eigen
regio, zijn landelijk uniforme eisen op het gebied van de organisatorische
inbedding noodzakelijk. Aldus is in het nieuwe Bbrp de eenheid Bijzondere
Recherche-informatie (BRI), die is belast met de taak van de huidige CID,
geregeld. De eenheid BRI vormt onderdeel van de recherchefunctie van een regiokorps
en valt onder de verantwoordelijkheid van de recherchechef.Binnen afzienbare termijn zal het ontwerp Bbrp voor advies worden voorgelegd
aan de Raad van State. 2.3. Beleidskeuzes en prioriteitenstelling in de aanpak
van de georganiseerde misdaad 2.3.1 Inzicht in de aard en ernst van de georganiseerde
misdaadNaar aanleiding van de conclusies van de Parlementaire Enquêtecommissie
is door het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) van
het Ministerie van Justitie de «Monitor georganiseerde criminaliteit»
opgezet. Het monitor-onderzoek houdt in dat er tweejaarlijks gestructureerde
gegevensverzameling plaatsvindt over de aard en ontwikkelingen rond de georganiseerde
criminaliteit in Nederland. Op 1 februari van dit jaar is aan de Kamer het
WODC-rapport «Georganiseerde criminaliteit in Nederland» aangeboden.
Het rapport is door het Openbaar Ministerie en de Raad van Hoofdcommissarissen
met instemming ontvangen. Inmiddels hebben wij het College van procureurs-generaal
en Raad van Hoofdcommissarissen verzocht advies uit te brengen over dit rapport
ten behoeve van onze standpuntbepaling. Wij zijn voornemens de Tweede Kamer
voor de zomer, kennis genomen hebbende van de opvattingen in het veld, te
berichten over ons standpunt op het rapport.In afwachting van onze standpuntbepaling kunnen wij op hoofdlijnen een
korte reactie geven op de bevindingen van het WODC. Het WODC beveelt op grond
van de beschreven aard van georganiseerde misdaad aan, de doelstelling van
deze onderzoeksvoorstellen niet uitsluitend betrekking te laten hebben op
de top van de criminele organisatie maar ook op andere essentiële schakels
van het samenwerkingsverband. Voorts beveelt het WODC aan naast langlopende
onderzoeken korte opsporingsonderzoeken te starten die erop zijn gericht het
samenwerkingsverband te destabiliseren. Ten slotte dient aandacht te worden
besteed aan de dienstverleners van criminele samenwerkingsverbanden.Wij onderkennen dat het toebrengen van deze zogenaamde korte klappen aan
criminele netwerken effectief en efficiënt kan zijn. In diverse opsporingsonderzoeken
en diverse politieregio's wordt het toebrengen van korte klappen al geregeld
toegepast. Er zijn overigens ook onderzoeken bekend waarbij de korte klappen-methodiek
tekort heeft geschoten. Idealiter zou een opsporingsonderzoek dan ook een
juiste mix moeten zijn van een langlopende strategische aanpak en korte klappen.
Deze notie zal door het Openbaar Ministerie in samenwerking met de politie
in beleid ten aanzien van de bestrijding van georganiseerde criminaliteit
worden omgezet. Dit zal moeten resulteren in een flexibel systeem
waarin het tussentijds bijstellen van de doelstelling van het opsporingsonderzoek
mogelijk moet zijn. 2.3.2 Prioriteitenstelling op landelijk niveauIn eerdere voortgangsrapportages is aandacht geschonken aan de procedure
voor de selectie en toedeling van onderzoeken voor de kernteams en het Landelijk
Recherche Team (LRT). Terzake is door het College van procureurs-generaal
een beleidskader ontwikkeld, dat nauw aansluit bij de uitkomsten van het onderzoek
van de Parlementaire Enquêtecommissie. Het beleidskader kan als volgt
kort worden samengevat:– Onder verantwoordelijkheid van de minister van Justitie wordt
iedere twee jaar een landelijk criminaliteitsonderzoek, zoals besproken in
paragraaf 2.3.1, gehouden;– Aan de hand van deze resultaten wordt door het College van procureurs-generaal
bepaald op welke prioritaire aandachtsgebieden de inspanningen van de kernteams
moeten worden gericht, met welke doelstellingen en binnen welke tijd. Dit
kunnen meerdere aandachtsgebieden per kernteam zijn;– Het (verder) ontsluiten van het aandachtsgebied gebeurt bij wege
van een verkennend onderzoek en opsporingsonderzoek. Het College van procureurs-generaal
beslist over de toedeling van verkennende en opsporingsonderzoeken aan de
kernteams;– De verkennende en opsporingsonderzoeken van de kernteams, en de
hieruit voortvloeiende vervolging, zijn in beginsel gerelateerd aan de genoemde
aandachtsgebieden;– Ter verantwoording van de voortgang van de inspanningen van de
kernteams wordt periodiek gerapporteerd.Het beleidskader is inmiddels vastgelegd in de Instructie «prioriteitstelling
landelijk optreden tegen zware en georganiseerde criminaliteit» die
van kracht wordt zodra de ministeriele regeling van organisatie en taken van
de kernteams in werking treedt (paragraaf 2.5.). Inmiddels wordt in de
praktijk gewerkt conform de inhoud van de Instructie.De Instructie bevat een model «voortgangsrapportage kernteams».
Op grond van dit model rapporteren de hoofdofficieren van justitie die het
gezag uitoefenen over een kernteam, tweemaal per jaar aan het College van
procureurs-generaal over de voortgang van de onderzoeken waarmee de kernteams
zijn belast. Op zijn beurt brengt het College de bevindingen in in de Overlegvergadering
zodat de minister van Justitie, geadviseerd door het College, de prioriteitenstelling
van de kernteams kan beïnvloeden. Door de hoofdofficier van het Landelijk
Parket worden de rapportages verwerkt in een landelijke jaarrapportage en
een landelijke halfjaarrapportage voor het College van procureurs-generaal.
Conform dit model is inmiddels een landelijke rapportage over de eerste helft
van 1998 opgesteld. De rapportage geeft een geactualiseerd beeld ten aanzien
van lopende verkennende en opsporingsonderzoeken gedurende de eerste helft
van 1998. Daarnaast geeft de rapportage een overzicht van in te dienen onderzoeksvoorstellen
teneinde zicht te krijgen op toekomstige kernteamverrichtingen. Het College
van procureurs-generaal zal de Landelijke voortgangsrapportage kernteams 1998
naar verwachting rond de maand juni van dit jaar aanbieden aan de minister
van Justitie. Na beoordeling van de inhoud zal de rapportage door de minister
van Justitie ter vertrouwelijke kennisneming worden aangeboden aan de Vaste
Commissie voor Justitie. 2.3.3 Prioriteitstelling op regionaal niveauIn het kader van het project Aanpak Bedrijfsvoering Recherche Informatiehuishouding
en Opleidingen (hierna kortweg ABRIO) zijn bij de regiokorpsen in ontwikkeling
zogenaamde informatieknooppunten (ook wel genoemd informatiedesks of bureaus)
teneinde alle relevante informatie over de strafrechtelijke handhaving van
de rechtsorde bijeen te kunnen brengen, met een verbinding naar de CRI op
landelijk niveau. Op het project ABRIO wordt hieronder nader in gegaan.Aansluitend op de ontwikkeling van de informatieknooppunten zijn thans
in oprichting zogenaamde informatieplatforms. De informatieplatforms zullen
de informatie van de knooppunten filteren ten behoeve van de besluitvorming
over de toedeling van opsporingsonderzoeken. Dit kan er toe leiden dat een
onderzoek worden toegedeeld aan een regionaal politiekorps of dat een onderzoeksvoorstel
wordt voorgelegd aan de Coördinatiecommissie Zware Criminaliteit met
het oog op toedeling aan een kernteam. Aldus zullen de informatieplatforms
een verbinding vormen tussen de regionale en nationale aanpak van de georganiseerde
criminaliteit. De CRI participeert in de informatieplatforms waardoor ook
de informatie uit de verschillende informatieplatforms aan elkaar worden gekoppeld
zodat ook op nationaal niveau een adequaat criminaliteitsbeeld ontstaat. Deze
gegevens kunnen naast andere gegevens worden gebruikt voor het opstellen van
een nationale criminele kaart en het Europees criminaliteitsbeeld. De uitgangspunten
inzake de vorming van de informatieplatforms zijn vastgelegd in een OM-Instructie,
die is vastgesteld op 1 december 1998. 2.4. Kwaliteit 2.4.1 Kwaliteit van de rechercheHet project ABRIO is, in opdracht van ons, in mei 1998 landelijk van start
gegaan. Na onze goedkeuring aan het projectenplan en de bijbehorende begroting
is personeel geworven en aangesteld voor het ondersteunende programmabureau.
ABRIO richt zich primair op de kwalitatieve versterking en optimalisatie van
de recherchefunctie in de bedrijfskolom van zowel het Openbaar Ministerie
als die van de politie. ABRIO is een samenvoeging van de vóór
die tijd opgezette projecten ACCACIA (Adviescommissie Criminaliteit en Adviescommissie
Informatievoorziening en Automatisering) van politie en het project kwaliteit
Recherche van het Openbaar Ministerie, die beide beogen het rechercheproces
te rationaliseren, efficiënter, effectiever en kwalitatief beter te doen
zijn. Samenvoeging van beide projecten lag daarom voor de hand, omdat de rechercheprocessen
in de afzonderlijke bedrijfskolommen van het Openbaar Ministerie en politie
nauw met elkaar samenhangen. ABRIO heeft tot doel de cohesie tussen de schakels
van de bedrijfskolom en ook tussen de bedrijfskolommen onderling te verbeteren.Voor ABRIO zijn de volgende doelstellingen geformuleerd:1. optimalisering van de opsporing en vervolgingstaak van politie en OM
gericht op zowel de voorkoming als de bestrijding van criminaliteit.;2. verbetering van de samenwerking tussen de actoren in de strafrechtsketen;3. verbetering van de sturing op het gehele proces van de criminaliteitsbeheersing;4. effectievere inrichting en afstemming van de informatiehuishouding
voor maximale ondersteuning van het genoemde onder de punten 1, 2 en 3. Gezien deze ambitieuze doelstellingen is het werkterrein van ABRIO veelomvattend.
Het varieert van het wijkniveau tot en met het nationale niveau. Er dient
met vele actoren en instanties te worden samengewerkt. ABRIO kent daarom een
lange doorlooptijd met als einddatum 2002. Ook daarna dient er aandacht te
zijn voor de kwaliteit van het rechercheproces, dit is namelijk een voortdurend
proces. Belangrijk uitgangspunt is dat de uitvoering van ABRIO in handen van
de regio's en de parketten zelf ligt. Een belangrijk deel van de werkzaamheden
is bestemd voor het verkrijgen en behouden van een breed draagvlak en consensus
bij politie en het Openbaar Ministerie voor de doelstellingen van ABRIO.ABRIO heeft zich in 1998 gericht op het in kaart brengen van verbeteracties
die door de korpsen en parketten zelf reeds in gang zijn gezet, om deze onderling
in een ABRIO-samenhang te brengen. Dat heeft in 1998 geresulteerd in een projectenboek,
dat periodiek geactualiseerd wordt.De geïnventariseerde projecten zijn in zes groepen ingedeeld te weten
Sturing en Resultaat, Bedrijfsvoering en werkprocessen, Informatiehuishouding,
Afstemming van de Strafrechtsketen, Kwaliteit en Innovatie en Opleiding en
Deskundigheidsbevordering. Het projectenboek is ter kennis gebracht van alle
betrokkenen, opdat zij onderling van elkaar op de hoogte zijn welke projecten
waar en door wie worden uitgevoerd. ABRIO gaat daarbij uit van de methodes
van «Learning by Doing» en van de «Best practice».Voorbeelden van een aantal lopende verbeterprojecten zijn de inrichting
van infodesk, het opzetten van een landelijke en regionale criminaliteitskaart
en de ontwikkeling en de implementatie van een Verwijzingsindex Recherche-onderzoeken
en Subjecten (VROS). Met laatstgenoemde toepassing is het mogelijk om voor
korpsen op betrekkelijk eenvoudig wijze na te gaan waar in den lande welke
rechercheonderzoeken lopen en welke subjecten men daarbij op het oog heeft.
VROS wordt vanaf 1 april jl. geleidelijk aan bij de korpsen ingevoerd.
VROS zal worden ondergebracht in de regionale infodesks waarin de recherche-informatiesystemen
en andere informatiebronnen centraal bevraagbaar zijn.ABRIO moet uitmonden in:– een situatie waarin korpsen en parketten van elkaar leren welke
aanpak het meeste effect oplevert;– een landelijk stelsel van normerende kwaliteitseisen en sturingsindicatoren
dat wordt vastgesteld en dat het mogelijk maakt om te sturen op resultaat;– de mogelijkheid tot op landelijk niveau korpsen en parketten met
elkaar te vergelijken;– een goed functionerende informatiehuishouding.Naar verwachting zullen binnenkort onder regie van het Projectbureau ABRIO
een aantal pilots worden gestart. Naast het in beeld brengen van de knelpunten
op het gebied van de informatie-uitwisseling gaat het daarbij om het inzichtelijk
maken en beschrijven van de werkprocessen, van de bedrijfsvoering en van de
informatiebehoefte. 2.4.2 Financieel rechercherenIn het voornoemde besluit tot aanpassing van het Besluit beheer regionale
politiekorpsen is neergelegd dat de korpsen moeten beschikken over een voorziening
op het gebied van financieel rechercheren. Financieel rechercheren maakt een
steeds belangrijker onderdeel uit van het rechercheproces. Voor financieel
rechercheren hebben wij daarom ook in het Beleidsplan Nederlandse Politie
aangegeven dat dit verder ontwikkeld moet worden. Begin 1998 heeft de stuurgroep Financieel Rechercheren aan onze ambtsvoorgangers
voorstellen gedaan om te bewerkstelligen dat het financieel rechercheren een
vaste positie krijgt in de totale handhavingsketen. De stuurgroep heeft in
haar eindrapport tal van aanbevelingen neergelegd onder meer over:– deskundigheidsbevordering;– organisatievorm en grootte waarmee bestrijding van financieel-economische
criminaliteit het effectiefste aangepakt kan worden;– research en development ten behoeve van het verkennende onderzoek;– de ontwikkeling van nieuwe op het financieel rechercheren gerichte
methodieken;– wetgeving.De aanbevelingen van de stuurgroep zijn door onze ambtsvoorgangers op
hoofdlijnen onderschreven. Mede als gevolg van de werkzaamheden van de stuurgroep
zijn in 1997 en 1998 vier zogenoemde interregionale fraudeteams gestart die
belast zijn met de opsporing en vervolging van horizontale fraude, de fraude
waarvan niet de overheid maar particulieren en private (financiële) instellingen
het slachtoffer zijn. In de tussenrapportage van de stuurgroep werd namelijk
een zorgwekkende ontwikkeling geconstateerd met betrekking tot de groei van
deze vorm van fraude.Voordeel van het werken vanuit deze samenwerkingsverbanden is dat opsporing
(politie) en vervolging (Openbaar Ministerie) in één team zijn
samengebracht. Het betreft hier een samenwerkingsvorm waarbij meerdere politieregio's
en parketten betrokken zijn. Door deze schaalvergroting is een efficiëntere
aanpak mogelijk, omdat niet elke regio of arrondissement meer zijn eigen deskundigheid
en expertise hoeft te organiseren.Elk interregionaal fraudeteam heeft een of meer specifieke taakaccenten
toebedeeld gekregen, waarop in het bijzonder expertise moet worden ontwikkeld.
Hierbij gaat het om de taakaccenten telecomfraude, bancaire en creditcardfraude,
faillissementsfraude, assurantie-, merken- en namaakfraude. Het Openbaar Ministerie
heeft inmiddels besloten ook de aanpak van verticale fraude (zoals fiscale
fraude en EU-fraude) vanuit de interregionale fraudeteams te gaan vormgeven.
Daarbij zal nauw worden samengewerkt met de verantwoordelijke bijzondere opsporingsdiensten.Inmiddels heeft het kabinet besloten tot voortzetting en verdere uitbouw
van de formule van de interregionale fraudeteams. De aanzet hiertoe is gegeven
in de Kabinetsnotitie Fraudebestrijding 1998–2002 (Kamerstukken II,
1997–1998, nr 203). In het regeerakkoord dat ten grondslag ligt aan
het huidige kabinet zijn de voor de uitvoering van deze notitie benodigde
middelen uitgetrokken. De uitbreiding zal onder meer gestalte krijgen doordat
het aantal interregionale fraudeteams (vier) zal worden uitgebreid met drie
randstedelijke teams. 2.4.3 DeskundigheidsbevorderingThans nemen op jaarbasis ongeveer 500 cursisten deel aan de verschillende
onderdelen van de Leergang Georganiseerde Criminaliteit van het Instituut
voor Criminaliteitsbeheersing en Recherchekunde (voorheen de Rechercheschool).
In samenwerking met het Cito wordt gewerkt aan de toetsontwikkeling en de
certificering. De gevolgen van de wet bijzondere opsporingsbevoegdheden worden
in de Leergang verwerkt. Daarnaast zijn in voorbereiding afzonderlijke opleidingsvoorzieningen
om de Nederlandse politie op een adequate en snelle wijze te trainen op de gevolgen van de wet bijzondere opsporingsbevoegdheden en de gewijzigde
regelgeving inzake het gerechtelijk vooronderzoek.Met de instelling van een «Commissie profielen en eindtermen Kernteams»
is in 1997 gestart met het opstellen van beroeps- en functieprofielen voor
de kernteamleden. Deze profielen moeten zonodig leiden tot een herijking van
de modulen binnen de Leergang Georganiseerde Criminaliteit, zoals deze vanaf 1996
is ontwikkeld en in uitvoering genomen door het Instituut en de Nederlandse
Politie Academie. Er wordt op dit moment gewerkt aan afronding van het rapport
«Profieleisen en eindtermen kernteams». Een belangrijke conclusie
die in dit rapport wordt getrokken is dat de bevingen voor een groot deel
ook van toepassing kunnen zijn voor leden van de divisies zware criminaliteit.
Tevens biedt het rapport op langere termijn mogelijkheden tot verdere uitwerking
van een kwalificatiestructuur voor het gehele rechercheterrein. 2.4.4 Kwaliteit van de politiële infiltratieIn de tweede Voortgangsrapportage is melding gemaakt van initiatieven
ter verbetering van de kwaliteit van de infiltratie. Deze initiatieven vinden
hun weerslag in een tweetal regelingen: het Samenwerkingsbesluit infiltratie
en de Regeling infiltratieteams. Voor de inhoud wordt verwezen naar paragraaf 1.5.Op 10 februari 1999 zijn door ons de concept-Regeling infiltratieteams
en het concept-Samenwerkingsbesluit infiltratie in consultatie gegeven. 2.5. Samenwerking Het functioneren van de kernteamsDe regionale politiekorpsen werken in zogenaamde kernteams samen ter voorkoming
en bestrijding van de zware, georganiseerde criminaliteit. Taken en organisatie
van de kernteams zijn neergelegd in convenanten, die wij hebben gesloten met
de betrokken korpsbeheerders en hoofdofficieren van justitie.De werkzaamheden van de kernteams zijn een belangrijke aanvulling op de
inspanningen van de korpsen dienaangaande. De kernteams hebben een vierledige
taak: het verrichten van verkennend onderzoek; het verrichten van opsporingsonderzoek;
het daadwerkelijk voorkomen van strafbare feiten en het verlenen van ondersteuning
aan de regionale politiekorpsen op het gebied van de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde. De meerwaarde van de kernteams is erin gelegen dat structureel
capaciteit wordt vrijgemaakt voor het verrichten van complex en langdurig
opsporingsonderzoek.Mede hierdoor wordt in de kernteams capaciteit gecreëerd voor het
ontwikkelen van innovatieve methoden en technieken voor de opsporing. De kernteams
kunnen fungeren als voortrekker op het gebied van de ontwikkeling van de recherche
op het gebied van de zware, georganiseerde criminaliteit. Zij zullen de opgedane
expertise moeten delen met de korpsen. Enerzijds geschiedt dit door operationele
contacten tussen de korpsen en de kernteams, anderzijds doordat de leden van
de kernteams na ommekomst van hun aanstellingstermijn terugkeren in een regionaal
korps.Naar aanleiding van de aanbeveling van de Parlementaire Enquêtecommissie
over de inhoudelijke betekenis van de kernteams voor de opsporing hebben wij
het onderzoeksbureau IVA Tilburg opdracht gegeven onderzoek te verrichten
naar het functioneren van de kernteams en het LRT. Op 16 november 1998 heeft
het bureau IVA Tilburg aan ons aangeboden een actueel overzicht
van de stand van zaken, dat tevens zal dienen als ijkpunt voor latere meting.Bijgevoegd treft u ter kennisneming een exemplaar aan van het rapport
van IVA Tilburg getiteld «Kernteams als instrument voor de bestrijding
van de zware georganiseerde criminaliteit, verslag van een inventariserend
onderzoek gericht op mogelijke evaluatie van de kernteams» (Tilburg,
november 1998).De bevindingen van de onderzoekers kunnen kort worden samengevat als volgt:De onderzoeken van de kernteams hebben in de meeste gevallen geleid tot
veroordelingen van leden van criminele organisaties en tot inbeslagname van
omvangrijke partijen geld en goederen. De onderlinge verschillen die zich
op dat punt tussen de kernteams voordoen hebben in het bijzonder te maken
met de ernst en moeilijkheid van de onderzoeken. Alle kernteams functioneren
doeltreffend, in die zin dat alle teams erin slagen om belangrijk geacht kernteamwaardig
onderzoek uit te voeren. De doeltreffendheid van de kernteams lijkt toe te
nemen. Het aantal zaken dat voortijdig moet worden gestopt neemt af, men leert
van afgeronde onderzoeken en de projectvoorbereiding wordt verbeterd. Over
de doelmatigheid merken de onderzoekers op dat deze niet absoluut, dat wil
zeggen in een kosten-baten verhouding, is te waarderen.De betekenis van de kernteams als recherche-eenheden die de regio's kunnen
gebruiken om zaken die «boven hun macht» aan toe te delen, lijkt
beperkt uit de verf te komen.Wat betreft de bijdrage van de kernteams aan de ontwikkeling van de recherche-expertise
wordt door de onderzoekers vastgesteld dat deze wordt gehinderd door de rechtspositionele
randvoorwaarden. Inzake de procedure voor de prioriteitstelling merken de
onderzoekers op dat deze in de meeste gevallen als voldoende waarborg fungeert
voor de indiening van kernteamwaardige projectvoorstellen door de kernteams.
De aandachtsgebieden van de teams vullen elkaar tot nu toe onvoldoende aan.
Analyses van raakvlakken, overeenkomsten en verschillen in dadergroepen binnen
de verschillende aandachtsgebieden kunnen volgens de onderzoekers leiden tot
doeltreffender en doelmatiger opsporingsactiviteiten. Over de constructie
voor het beheer en gezag wordt door de onderzoekers aangegeven dat deze complex
is.Naar aanleiding van dit onderzoek, dat het karakter draagt van een eerste
inventarisatie of quick scan, merken wij op dat er de afgelopen jaren verschillende
maatregelen zijn getroffen op het gebied van de aansturing van de kernteams
en het LRT die voor een belangrijk deel de geconstateerde tekortkomingen ondervangen.
Het Openbaar Ministerie heeft de afgelopen jaren een centrale beleidslijn
ontwikkeld rond de gezagsmatige aansturing van de kernteams en het LRT. Dit
betreft de toedeling van aandachtsgebieden en onderzoeken (de invoering van
een procedure voor de beoordeling toedeling van onderzoeken op centraal niveau),
de informatiehuishouding (de ontwikkeling van informatieplatforms) en de verantwoording
van de resultaten van de kernteams en het LRT. Naar aanleiding van het rapport
van het WODC over de Georganiseerde criminaliteit in Nederland, dat is verschenen
op 1 februari 1999 zal de toedeling van aandachtsgebieden aan de kernteams
en het LRT worden herijkt zodat de opsporingsactiviteiten van de kernteams
en het LRT doeltreffender en doelmatiger kunnen verlopen. Op deze aspecten
is door ons elders in deze brief nader ingegaan. Tevens is inmiddels door ons een concept-ministeriële regeling van
de organisatie en taken van de kernteams opgesteld. Deze regeling, waarover
is gerapporteerd in de tweede Voortgangsrapportage, volgt op hoofdlijnen de
structuur van de convenanten. Wel zijn aanpassingen gepleegd, die zijn terug
te voeren op de aanbevelingen van de Parlementaire Enquêtecommissie
en de ervaringen in de praktijk. De belangrijkste aanpassingen zijn gelegen
op het gebied van de financiering en de rechtspositie. De taakstelling is
nader gespecificeerd, in lijn met de aanbeveling van de enquêtecommissie.
In afwijking van de convenanten is gekozen voor indiensttreding van de leden
van de kernteams bij de daartoe aangewezen kernkorpsen. Ook worden eisen gesteld
ten aanzien van de opleiding van de leden van een kernteam, zodat de functie
van het kernteam op het gebied van de innovatie van de recherche bij de bestrijding
van de georganiseerde misdaad beter tot zijn recht kan komen. Het kernteambudget
wordt direct ter beschikking gesteld aan het kernkorps, dat wil zeggen dat
het personeel, materieel en de middelen van het kernteam worden ondergebracht
bij een regionaal politiekorps als beheerskorps. De kernteamleden treden in
dienst van het kernkorps voor een periode van vier tot zes jaar.In de Regeling wordt bepaald dat overeenkomstig een nader vast te stellen
protocol periodiek wordt gerapporteerd over de onderzoeken en de behaalde
resultaten. De Regeling van taken en organisatie van de kernteams zal binnenkort
door ons worden ondertekend.De Parlementaire Enquêtecommissie heeft geconcludeerd dat de kernteams
en het LRT vijf jaren de tijd moeten krijgen om te bewijzen dat zij een toegevoegde
waarde hebben ten opzichte van de regionale eenheden.In het licht van de bevindingen van IVA Tilburg en van hetgeen de afgelopen
jaren op het gebied van de gezagsmatige aansturing tot stand is gebracht,
zijn wij van oordeel dat er geen aanleiding is het concept van de kernteams
tussentijds te beëindigen. Wel wordt in het onderzoek vastgesteld dat
de vraag naar de toegevoegde waarde op basis van de nulmeting nog niet is
te beantwoorden. Dit draagt bij aan ons gevoelen dat, ondanks de positieve
ontwikkeling gedurende de afgelopen jaren en het vooruitzicht van voortzetting
daarvan in de nabije toekomst, nader onderzoek noodzakelijk zal zijn om binnen
de door de Parlementaire Enquêtecommissie aanbevolen termijn meer definitief
te kunnen beoordelen in hoeverre met de kernteams en het LRT doelmatig antwoord
wordt gegeven op de dreiging van de georganiseerde en organisatiecriminaliteit
met een landelijk of internationaal belang. Wij zullen ons op korte termijn
hierover nader beraden en uw Kamer op de hoogte houden van de uitkomsten. 2.6. Ten slotteUit het voorgaande blijkt dat ter verbetering van de situatie, als aangetroffen
door de Parlementaire Enquêtecommissie, een aantal initiatieven is ontplooid
om de door de commissie geconstateerde feilen te verhelpen. Deze zijn gericht
op de aansturing, de prioriteitstelling, de kwaliteit en de samenwerking.
De maatregelen zijn niet beperkt tot regelgeving maar hebben voor een belangrijk
deel betrekking op projecten die zijn gestart in nauwe samenwerking met de
veldorganisaties en waarvan de resultaten pas op langere termijn volledig
zichtbaar zullen zijn. Er is dan ook sprake van een voortdurend proces waarvan
het welslagen mede afhankelijk is van de betrokkenheid van het veld. Uit de
ambtsberichten komt naar voren dat in vrijwel alle politiekorpsen de nodige
activiteiten worden ondernomen, gericht op het leveren van een bijdrage op
dit gebied. De kwaliteit van de recherche blijft hoog op onze agenda staan. 3 Openbaar ministerie en samenwerking om en politie 3.1. InleidingDe Parlementaire Enquêtecommissie constateerde dat het Openbaar
Ministerie tekort was geschoten in zijn sturende en controlerende taak ten
aanzien van het gebruik van opsporingsmethoden. Geconcludeerd werd dat het
Openbaar Ministerie weliswaar een organisatie van juridisch hoogwaardige professionals
is, maar geen professionele organisatie. Het Openbaar Ministerie toonde een
afstandelijke houding waar het de selectie van onderzoeken, de voortgang van
onderzoeken en de inzet van de opsporingsmethoden betrof. De reorganisatie
van het Openbaar Ministerie, die reeds was ingezet bij het verschijnen van
het rapport, diende er ook in de ogen van de Parlementaire Enquêtecommissie
voor om het Openbaar Ministerie tot een dergelijke professionele organisatie
om te vormen.Deze analyse sloot aan bij de analyse die ten grondslag heeft gelegen
aan de reorganisatie van het Openbaar Ministerie, waartoe in het regeerakkoord
van 1994 is besloten. Verwezen zij naar het rapport van de commissie Donner
uit 1994 en het Plan van Aanpak reorganisatie Openbaar Ministerie uit 1995.
Centraal daarbij stond de noodzaak het Openbaar Ministerie om te vormen tot
een echte organisatie. De reorganisatie van het Openbaar Ministerie is sinds
het verschijnen van het rapport van de Parlementaire Enquêtecommissie
voortgezet. Over de uitvoering wordt geregeld, aan de hand van voortgangsrapportages,
met uw Kamer overlegd. In dit hoofdstuk wordt in gegaan op de prioritering
van en controle op onderzoeken, de organisatie en werkwijze binnen het Openbaar
Ministerie en de samenwerking van Openbaar Ministerie en politie. 3.2. Prioritering en controleBij het bepalen van de prioriteiten in de opsporing van georganiseerde
criminaliteit is er, blijkens de ambtsberichten, in de regio veelal sprake
van een overlegvorm tussen recherchechefs en recherche-officieren en/of CID-officieren
waarin nieuwe onderzoeken worden besproken en keuzes worden gemaakt. De prioriteitsstelling
van kernteamonderzoeken vindt op landelijke niveau plaats door het College
van procureurs-generaal, na advies van de Coördinatiecommissie Zware
Criminaliteit. Hiervoor wordt verwezen naar hoofdstuk 2.Op het gebied van de controle valt een professionalisering van de verhoudingen
te constateren. De in de «Voorlopige Uitgangspunten» neergelegde
procedures strekken tot het op de hoogte stellen van de officier van justitie
bij de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden door de politie, ter toetsing
of ter registratie.Naar aanleiding van een aanbeveling van de Parlementaire Enquêtecommissie
is de functie van de rechercheofficier van justitie gecreëerd. De algemene
functieomschrijving van de rechercheofficier omvat de volgende hoofdtaken:
kwaliteitsbevordering van de recherchefunctie, prioritering van zwacri-onderzoeken,
directe sturing en verantwoordelijkheid voor het gebruik van bijzondere opsporingsbevoegdheden
en advisering bij de benoeming van recherchefunctionarissen. Op grond van
de informatie uit de ambtsberichten kan worden geconcludeerd dat de rechercheofficier
zijn positie op het veld van de recherche begint in te nemen. De inzet van
(bijzondere) opsporingsbevoegdheden en het prioriteren van de (voorgenomen)
onderzoeken lijken thans de speerpunten te zijn van het optreden. Ontwikkeling
lijkt mogelijk op het vlak van het bewaken van de eenheid van
de gezagsuitoefening over de recherche door de andere officieren van justitie,
de aandacht voor de kwaliteit van de recherche en de rol die de rechercheofficier
thans ten aanzien van de inzet van (bijzondere) opsporingsbevoegdheden speelt.Een belangrijke verduidelijking op het terrein van de verantwoordelijkheden
van het Openbaar Ministerie voor het functioneren van de CID heeft plaatsgevonden
door middel van de Instructie voor de Officier van Justitie belast met de
gezagsuitoefening over het informatiewerk, die in werking is getreden op 1 april
1999. De ambtsberichten wijzen uit dat de CID-officier een belangrijke rol
vervult bij het uitoefenen van controle op het functioneren van de CID. Voor
zover het gezamenlijk runnen van informanten nog geschiedt, zijn de verantwoordelijkheden
door middel van afspraken helder geregeld. De controle door de CID-officier
op de ter zake belangrijke registers blijkt nog niet op elk parket in voldoende
mate plaats te vinden; dit hangt samen met het feit dat het wetsvoorstel tot
wijziging van de Wet politieregisters, dat criteria bevat voor de opneming
van gegevens in het zogenaamde register zware criminaliteit, nog niet in werking
is getreden. Vanwege het belang van periodieke controle is het College van
procureurs-generaal voornemens aan dit punt aandacht te schenken in de P en
C-cyclus voor het volgend jaar.Het Openbaar Ministerie is aldus intensief betrokken bij de opsporing
van strafbare feiten door de politie. Dit komt onder meer tot uitdrukking
in het verlenen van toestemming voor de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden,
het stellen van prioriteiten en het functioneren van de rechercheofficier
en CID-officier. 3.3. De organisatie en werkwijze van het OM bij de bestrijding
van de georganiseerde criminaliteitDe organisatiestructuur is inmiddels feitelijk zodanig aangepast dat het
specialisme bestrijding georganiseerde misdaad herkenbaar is ingebed binnen
de parketorganisatie. De wijze waarop dit is gebeurd verschilt.Het specialisme bestrijding georganiseerde misdaad is bij de meeste parketten
organisatorisch verankerd in een aparte unit. Met name bij de grotere parketten
is er binnen deze unit een apart team ingericht bestaande uit officieren,
secretarissen en administratieve medewerkers belast met de bestrijding van
de georganiseerde misdaad. Waar dit niet het geval is, is een aantal officieren
aangewezen voor de behandeling van zaken van georganiseerde misdaad. Zij worden
aan zaken gekoppeld en werken onder de verantwoordelijkheid van de recherche-officier.
De organisatorische inbedding van het specialisme is primair afhankelijk van
de omvang van het parket. Eenheid in taakvervulling wordt bewerkstelligd door
de (voorlopige) regelgeving inzake de inzet van opsporingsbevoegdheden enerzijds
en de instelling van de rechercheofficier (ROVJ) anderzijds. Ook het Landelijk
platform van CID-officieren heeft een uniformerende taak. Op landelijk niveau
heeft het Landelijk Parket en uiteindelijk het College van procureurs-generaal
een integrerende rol.Op het gebied van de ontwikkeling van taakomschrijvingen is inmiddels
een basisprofiel voor de arrondissementsofficier van justitie opgesteld. Er
volgen nog functieomschrijvingen voor de officier van justitie breed commune
zaken (zaaksofficier) en de officier van justitie specialist (zwacri-officier,
fraudeofficier, milieuofficier). In alle parketten is de taakafbakening van
de rechercheofficier vastgelegd en vindt structureel overleg plaats tussen
rechercheofficier en CID-OvJ en in voorkomende gevallen met zaaksofficieren.
Voor het jaar 1998 gold als managementafspraak dat de parketten voorzien in
de taakafbakening en afspraken omtrent informatie-uitwisseling
tussen rechercheofficier, CID-officier, kernteamofficier en zaaksofficier.De werkwijze van het Openbaar Ministerie vloeit voort uit de geschetste
organisatorische maatregelen. Uitgangspunt is dat de zaaksofficier volledige
verantwoordelijkheid af kan leggen tegenover de rechter, de rechercheofficier
en het hoofd van zijn eenheid over hetgeen er in zijn strafzaak aan de hand
is. Dit veronderstelt een goede interne afstemming, samenwerking en lijn van
verantwoording. De verhouding tussen CID-officier en zaaksofficier is inmiddels
duidelijk. De CID-officieren werken ondersteunend, faciliterend aan de zaaksofficier.
De CID-officier informeert de zaaksofficier over alle toegepaste methoden
en technieken en geeft volledig openheid van zaken. Lopende een onderzoek
vinden geen CID-activiteiten plaats buiten medeweten van een zaaksofficier
om. Uitgangspunt is dat een zaaksofficier op zitting niet verrast moet kunnen
worden. Dat brengt ook met zich mee dat er geen gesloten trajecten zijn. De
relaties tussen de CID-officier en de zaaksofficier en die tussen de CID-officier
en de rechercheofficier zijn vastgelegd in de instructie voor de officier
van justitie belast met de gezagsuitoefening over het informatiewerk. In de
praktijk wordt reeds gehandeld conform deze regeling.De informatievoorziening aan de hoofdofficier is bij alle parketten gestructureerd,
veelal door middel van periodiek overleg tussen rechercheofficier en hoofdofficier.
Ook tussen de rechercheofficier en de CID-officier bestaat er vast overleg.
De wijze waarop de afstemming tussen CID-officier en zaaksofficier georganiseerd
is kan verschillen. De meest voorkomende vorm van afstemming is gestructureerd
periodiek overleg. 3.4. Cultuur / samenwerking OM en politie 3.4.1 InleidingEen belangrijk element in het verhelpen van de door de Parlementaire Enquêtecommissie
geconstateerde gezagscrisis heeft betrekking op het samenspel tussen het Openbaar
Ministerie en de politie. Deze samenwerking heeft naast een organisatorische
kant nadrukkelijk ook een relatie met de cultuur van de politie (met name
die van de recherche) en van het Openbaar Ministerie. Om tot cultuurverandering
te kunnen komen dient een aantal samenhangende maatregelen te worden genomen.
Zo moet er helderheid zijn over wat er wel en niet mag op het gebied van de
opsporing en vervolging (zie Hoofdstuk 1), moeten er op het vlak van de organisatie
en de werkwijze van de recherche en het Openbaar Ministerie maatregelen worden
genomen (zie Hoofdstukken 2 en 3) en moet er aan de cultuur van de politie
en het Openbaar Ministerie worden gewerkt. 3.4.2 Proces van bewustwordingVoordat cultuurwijziging kan plaatsvinden is het van belang dat er eerst
een proces van bewustwording op gang wordt gebracht. Voor een deel is het
proces van bewustwording in gang gezet bij de publicatie van het rapport van
de Parlementaire Enquêtecommissie Opsporingsmethoden en de behandeling
van dit rapport door de Tweede Kamer. Om dit proces verder op gang te kunnen
brengen is het van belang om een beter beeld van de cultuur van de politie
en het Openbaar Ministerie en de wisselwerking daartussen te verkrijgen. Om
dit te bewerkstelligen hebben wij een onderzoek laten verrichten naar de cultuur
van het Openbaar Ministerie en de politie. Het uit dit onderzoek volgende
rapport «Rekkelijk of precies? Boeven vangen in de polder», geeft
een diagnose van de cultuur van het Openbaar Ministerie en de
politie zoals die in oktober 1997 werd aangetroffen in interviews met betrokkenen
binnen die organisaties. Het rapport is op 22 juni 1998 door ons aan de Tweede
Kamer verzonden (briefnr: EA98/U2060).Het onderzoek is inmiddels toegezonden aan de regio's en de parketten
en is besproken in het Korpsbeheerdersberaad, het Hoofdofficierenberaad en
de Raad van Hoofdcommissarissen. De korpsen en parketten zijn naar aanleiding
van het rapport gevraagd of men zich herkent in de beelden, zoals die in het
rapport worden geschetst.Zowel het College van procureurs-generaal als de meeste parketten en korpsen
geven aan diverse beelden uit het rapport te herkennen. Daarbij wordt aangetekend
dat er anno 1999 op een goede wijze samenwerking plaatsvindt en dat het gebrek
aan sturing, zoals die ten tijde van de enquête is geconstateerd, tot
het verleden behoort. Voorts wordt opgemerkt dat de cultuurverschillen die
in het rapport worden gesignaleerd, inherent zijn aan de verschillende posities
die politie en OM hebben en moeten hebben, maar dat deze niet hoeven te leiden
tot een gebrek aan onderlinge samenwerking. Blijkens de reacties is het rapport
in de meeste regionale driehoeken en in een groot aantal parketten en regiokorpsen
onderwerp van bespreking geweest. Door de bespreking van het rapport in brede
kring is een belangrijke stap op weg naar bewustwording gezet. 3.4.3 Organisatie en werkwijze in samenhangNaar aanleiding van de Parlementaire Enquête zijn er op landelijk
niveau maatregelen getroffen die betrekking hebben op de organisatie van de
recherche en het Openbaar Ministerie. Naast deze landelijke maatregelen zijn
er door vrijwel alle regio's en parketten aanvullende voorzieningen getroffen,
zoals het periodiek voeren van overleg tussen de recherche-chef en de recherche-officier
van justitie, en de recherche-chef en de CID-officier van justitie. Ook betrekken
politie en Openbaar Ministerie elkaar veelal bij de ontwikkeling van beider
organisaties. De audits die eind vorig jaar en begin dit jaar zijn gehouden
in het kader van de reorganisatie van het Openbaar Ministerie, waarbij onder
andere onderzoek is gedaan naar de waardering van het Openbaar Ministerie
door zijn omgeving, waaronder de politie, tonen aan dat die waardering aan
de kant van de politie toeneemt. Daarnaast zijn er velerlei projecten opgestart,
die naast een betere informatieoverdracht, ten doel hebben te zorgen voor
een grotere betrokkenheid en wederzijds begrip tussen leden van de politie
en het Openbaar Ministerie. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan het
verrichten van een gezamenlijke case-screening, het werken met parketsecretarissen
op politiebureaus en de introductie van de politie-parketsecretaris (Hoppers).
Het Openbaar Ministerie heeft zich als prioriteit gesteld omgevingsgerichter
en wijkgerichter te gaan werken, waarbij wordt samengewerkt met de politie
en bestuur. Als basis voor de parketorganisatie is in de reorganisatie gekozen
voor gebiedsgebonden units, juist om de samenhang van het Openbaar Ministerie
en zijn omgeving te benadrukken.Hoewel er dus positieve ontwikkelingen kunnen worden gesignaleerd is het
te vroeg om op alle fronten tevreden te kunnen zijn. Een punt van aandacht
hierbij is het verschil in ontwikkeling tussen de regio's met betrekking tot
de implementatie van de voornemens op het gebied van de organisatie van de
recherche en de verschillen in organisatieontwikkeling tussen de parketten.
Daarnaast mag niet uit het oog worden verloren dat, naast een goede organisatiestructuur,
goede persoonlijke verhoudingen en vertrouwen minstens zo belangrijk zijn
voor goede samenwerking. Ondanks het gegeven dat hieraan via verschillende sporen wordt gewerkt
en er al veel is veranderd, zal er geruime tijd overheen gaan voordat een
daadwerkelijk andere cultuur volledig is geïntegreerd binnen de politie
en het Openbaar Ministerie. Cultuurverandering is vrijwel per definitie een
proces van lange adem. De ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en van Justitie kunnen zorg dragen voor de benodigde organisatorische randvoorwaarden,
goede wetgeving en de opleiding van nieuw personeel. Werken aan cultuurverandering
op de parketten en in de politieregio's kan echter slechts binnen de korpsen
en de parketten zelf plaatsvinden. Wij zullen er op toezien dat het proces
van cultuurverandering ook de komende tijd de nodige aandacht krijgt. 4 Overige onderwerpen 4.1. Toetsing van opsporingsbevoegdhedenIn de tweede Voortgangsrapportage is gerapporteerd over de cijfers van
de Centrale Toetsingscommissie (CTC) over 1997. Inmiddels heeft het College
van procureurs-generaal aan de minister van Justitie aangeboden het jaarverslag
van de CTC over 1998. Dit jaarverslag wordt gelijktijdig met deze rapportage
ter kennisneming aangeboden aan uw Kamer. 4.2. Aanscherping richtlijn voor buitenlandse liaison-officieren
in NederlandLiaison officers zijn buitenlandse (opsporings)ambtenaren geplaatst of
geaccrediteerd bij de ambassade van de zendstaat in Nederland met als doel
de politiële en justitiële samenwerking tussen de zendstaat en Nederland
te bevorderen. De liaison officers hebben een diplomatieke status. Binnen
het huidige kader voor het uitoefenen van toezicht door de bevoegde Nederlandse
autoriteiten zijn geen serieuze incidenten bekend op het gebied van schending
van de bestaande richtlijn voor buitenlandse liaison officers.Inzake het optreden van buitenlandse liaison officers is inmiddels onderzoek
verricht door een werkgroep. De werkgroep liaison officieren (werkgroep LO's)
kreeg als taakopdracht het instellen van een onderzoek naar de noodzakelijkheid
en mogelijkheid voor aanscherping van de bestaande richtlijn voor buitenlandse
liaison officers die in Nederland zijn gestationeerd. De werkgroep heeft dit
onderzoek niet beperkt tot de richtlijn maar de problematiek inzake buitenlandse
liaisons vanuit een breed perspectief benaderd. Op basis van een analyse van
de geconstateerde knelpunten heeft de werkgroep geconcludeerd dat de bestaande
richtlijn ontoereikend en onvolledig is. De richtlijn is naar het oordeel
van de werkgroep verouderd en niet aangepast aan recente ontwikkelingen. Voorts
bestaat er onduidelijkheid over de centrale toezichthoudende rol van de divisie
CRI van het Korps landelijke politiediensten (KLPD) en het Landelijk Parket
enerzijds en de rol van de regiokorpsen (waaronder de kernteams) en het lokaal
Openbaar Ministerie anderzijds. De werkgroep heeft een aantal aanbevelingen
geformuleerd, gericht op verbetering van de huidige situatie. De werkgroep
stelt voor een aparte werkgroep in het leven te roepen, bestaande uit vertegenwoordigers
van het ministerie van Justitie, het Openbaar Ministerie, de politie en het
ministerie van Buitenlandse Zaken, die wordt belast met het in concept opstellen
van een model-richtlijn waarin de algemene kaders zijn neergelegd.De conclusies en aanbevelingen van de werkgroep LO's worden door de minister
van Justitie, als opdrachtgever, onderschreven. Met de werkgroep acht de minister van Justitie de oprichting van een interdepartementale
werkgroep wenselijk, die wordt belast met het opstellen van een model-richtlijn
voor de stationering van buitenlandse liaison officiers in Nederland. Bij
de vervulling van de taakopdracht van die werkgroep zullen worden betrokken
de door de werkgroep LO's, de Parlementaire Enquêtecommissie Opsporingsmethoden
en uw Kamer naar voren gebrachte inzichten op het gebied van de inzet van
buitenlandse liaisons in Nederland.Ten slotte zal de vaststelling van nieuwe regelgeving, in het kader waarvan
onder meer uitgangspunten en criteria voor de toelating van LO's in Nederland
zullen worden ontwikkeld, plaats vinden in nauw overleg met de betrokken zendstaten.
De werkgroep dient binnen een termijn van ongeveer een half jaar in concept
een model-richtlijn op te leveren opdat deze, na overleg met de zendstaten,
naar verwachting binnen een jaar kan worden vastgesteld.Het onderwerp liaison officers ligt erg gevoelig in buitenlandse relaties.
Bij de totstandkoming van de huidige richtlijn is gebleken dat het enkele
feit dat er een richtlijn in voorbereiding was, heeft geleid tot onrust bij
de liaison officiers en de buitenlandse ambassades in Nederland. Gezien de
gevoeligheid van de onderhavige materie is het rapport van de werkgroep LO's
dan ook als vertrouwelijk geclassificeerd. Vroegtijdige openbaarmaking van
het rapport van de werkgroep LO's kan belastend zijn voor de relatie tussen
Nederland en de zendstaten. Voorts is openbaarmaking nu in strijd met het
belang van de zendstaten en de liaison officers in het bijzonder omdat de
ontwikkeling van een nieuwe richtlijn het functioneren van de liaison officers
direct raakt. In afwachting van de ontwikkeling van nieuwe regelgeving en
de afstemming daarvan met de betrokken zendstaten acht eerste ondergetekende,
mede op grond van consultatie van zijn ambtgenoot van Buitenlandse Zaken,
openbaarmaking van het rapport van de werkgroep LO's thans niet wenselijk.Ten aanzien van het verplichten van liaison officers tot het verschaffen
van inlichtingen ten behoeve van een parlementaire enquêtecommissie
merken wij het volgende op. Het verschaffen van inlichtingen aan een parlementaire
enquêtecommissie kan gelijk worden gesteld aan het optreden als getuige
in een gerechtelijke procedure. Hierover is in diverse internationale verdragen
(Weense verdrag inzake diplomatieke verkeer, 1961; Verdrag nopens de voorrechten
en immuniteiten van de Verenigde naties, 1946) bepaald dat diplomatieke ambtenaren
hiertoe niet kunnen worden verplicht.Het optreden als getuige door een diplomaat behoeft de expliciete toestemming
van de zendstaat. Deze instemming is geheel ter discretie van de betreffende
staat. In voorkomende gevallen zal een verzoek moeten worden gedaan aan de
zendstaat door tussenkomst van de minister van Buitenlandse Zaken. Vervolgens
vinden er onderhandelingen plaats over de voorwaarden waaronder de diplomaat
kan worden gehoord, of als getuige kan optreden. 4.3. Tot slotIn deze brief is geen expliciete aandacht geschonken aan de uitvoering
van de afzonderlijke beslispunten. Een overzicht van de stand van zaken per
beslispunt is gevoegd als bijlage. Belangrijker dan de implementatie van de
afzonderlijke beslispunten achten wij het beeld van dit moment, in vergelijking
met het beeld als aangetroffen door de Parlementaire Enquêtecommissie.
In afwachting van de invoering van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden
geldt een normatief en procedureel kader voor de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden.
Uit de ambtsberichten komt naar voren dat dit kader heeft voorzien
in een behoefte. Wel maakt de opsporingspraktijk melding van complicaties
rond de toepassing van bepaalde bijzondere opsporingsbevoegdheden. Daarnaast
wordt gewezen op de consequenties voor de werklast. Deze bevindingen vestigen
de aandacht op het belang van een adequate en voortvarende aanpak van de implementatie
van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden. Daarvoor is inmiddels
een project in het leven geroepen. De voorbereiding van de invoering van het
wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden zal moeten bijdragen aan het
creëren van helderheid rond de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden.
Op het punt van de (mogelijke) gevolgen voor de werklast moet worden gewezen
op de naar aanleiding van bevindingen van de enquêtecommissie gemaakte
keuzes omtrent het herstel van het gezag van het Openbaar Ministerie, onder
meer te realiseren door het Openbaar Ministerie dichter te betrekken bij de
toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden. Op het gebied van de organisatie
van de opsporing is de aansturing verbeterd door middel van de invoering van
de recherchechef en de inbedding van de CID in de recherche, onder verantwoordelijkheid
van de recherchechef. Deze organisatorische aanpassingen zijn inmiddels vertaald
in de regelgeving. Daarnaast is een aantal initiatieven of trajecten, gericht
op de verdere verbetering van de kwaliteit bij justitie en politie, in gang
gezet. Hiervoor kan in het bijzonder worden gewezen op het project ABRIO.
De controle van het Openbaar Ministerie op de opsporing is inmiddels verstevigd.
Dit betreft de inzet van opsporingsbevoegdheden, het toezicht op de werkwijze
van de recherche door de rechercheofficier en de CID-officier en de prioriteitsstelling.
Tevens zijn binnen het Openbaar Ministerie maatregelen getroffen gericht op
structurele aandacht voor de georganiseerde misdaad binnen de parketten en
een meer eenduidige aansturing van de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden.Uit het bovenstaande mag niet worden afgeleid dat het werk nu gereed is.
Er is sprake van een doorlopend proces, waarvan het welslagen ook sterk afhankelijk
is van de inzet en toewijding van degenen die in de praktijk zijn betrokken
bij de opsporing. Op dit punt sterken de ambtsberichten ons in onze overtuiging
dat in het veld actief en voortvarend wordt omgegaan met de uitkomsten van
de Parlementaire Enquête.Vast staat dat de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit de komende
jaren ook op landelijk politiek niveau bijzondere aandacht vergt. De uitvoering
van de beslispunten die zijn voortgekomen uit het werk van de enquêtecommissie
was nodig, maar vormt niet het eind van onze bemoeienissen. Normerings-, organisatie-
en sturingsvraagstukken blijven spelen. Het functioneren van de wet bijzondere
opsporingsbevoegdheden in de praktijk zal moeten worden gevolgd; de organisatie
van de opsporing op regionaal en bovenregionaal niveau blijft actueel, ook
in het licht van ons voornemen om met behoud van de regionale inbedding op
centraal niveau meer te willen investeren in resultaatverantwoording; de positie
van het nu wettelijk verankerde gereorganiseerde Openbaar Ministerie, met
centrale taken voor het college, de parkethoofden en het landelijk parket,
zal verder uitgediept moeten worden. Technologische ontwikkelingen en voortschrijdende
internationale samenwerking vragen telkens om nieuwe afwegingen. De ingewonnen
ambtsberichten en de daarin gesignaleerde goede en minder goede kanten van
de stand van zaken op dit moment worden door ons benut ten behoeve van onze
beleidsvorming. Ongetwijfeld zullen ook de resultaten van het lopende onderzoek
van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden aanleiding geven
tot een nadere overweging. Wij zullen u daarnaast op korte termijn een overzicht
verschaffen van de stand van zaken bij de uitvoering van de beslispunten. Bijlagen:1. Rapport «Kernteams als instrument voor de bestrijding van de
zware georganiseerde criminaliteit, verslag van een inventariserend onderzoek
gericht op mogelijke evaluatie van de kernteams» (Tilburg, november
1998).Ter vertrouwelijke kennisneming:2. Instructie verkennend onderzoek;3. Instructie voor de officier van justitie belast met de gezagsuitoefening
over het informatiewerk. XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot2Ter vertrouwelijke inzage, alleen voor de leden, gelegd bij de afdeling
Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24072-101.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl