Wijziging Wet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, gericht op vermindering en vereenvoudiging regelgeving; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27848, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27848 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveHOOFDSTUK I ALGEMEENParagraaf 1 InleidingParagraaf 2 Samenvatting2.1 Twee typen voorstellen2.1.1 Voorstellen voor zelfreguleringRegistratie onderwijsaanbod (II-1)Nevenvestiging (II-2)Samenwerking (II-3)Restitutie van collegegeld (II-4)Arbeidsvoorwaarden (II-5)Plancyclus instellingsplan (II-6)Richtlijn ethische aspecten (II-7)Keuze medezeggenschapsstelsel wetenschappelijk onderwijs
(II-8)Omvang raad van bestuur van een academisch ziekenhuis
(II-9)2.1.2 Andere dereguleringsvoorstellenHOOFDSTUK II VOORSTELLEN VOOR ZELFREGULERINGParagraaf 1 Registratie onderwijsaanbod1.1 Versnelling registratie in het CROHO1.2 Registratie als sluitstuk van de procedures1.3 Vermindering registratie-elementen in het CROHOParagraaf 2 NevenvestigingParagraaf 3 Samenwerking en fusie3.1 Inleiding3.2 Samenwerking op basis van artikel 8.13.2.1 Gemeenschappelijke regeling en samenwerkingsinstituut3.2.2 Overdracht van bevoegdheden3.2.3 Rechtspersoonlijkheid3.2.4 Bestuursorganisatie3.3 Faciliteren van de samenwerking3.3.1 Medezeggenschapsstructuur binnen een samenwerkingsinstituut3.3.2 Overdracht van beheerstaken3.3.3 Personele unies3.3.4 Repressief toezicht3.4 Verdergaande fusievarianten3.5 Samenwerkingsovereenkomst lerarenopleidingenParagraaf 4 Restitutie collegegeldParagraaf 5 ArbeidsvoorwaardenParagraaf 6 Plancyclus instellingsplanParagraaf 7 Richtlijnen ethische aspectenParagraaf 8 Medezeggenschapsstelsels wetenschappelijk
onderwijsParagraaf 9 Omvang raad van bestuur academisch ziekenhuisHOOFDSTUK III ANDERE DEREGULERINGSVOORSTELLENParagraaf 1 Hercodificatie overgangsrechtParagraaf 2 Harmonisatie en technische verbeteringenHOOFDSTUK IV CONSULTATIE EN UITVOERINGSTOETSENHOOFDSTUK V FINANCIËLE CONSEQUENTIES VOOR HET RIJKHOOFDSTUK VI ARTIKELENParagraaf 1 Wijziging van artikelen in de hoofdstukken
1 tot en met 15Onderdeel A (artikel 1.1)Onderdeel B (artikel 1.7)Onderdeel C (artikel 1.8)Onderdeel D (artikel 1.9)Onderdeel E (artikel 1.10)Onderdeel G (artikel 1.12)Onderdeel H (artikel 1.13)Onderdeel I (artikel 1.15)Onderdeel J (artikel 2.1)Onderdeel K (artikel 2.2)Onderdelen L en M (artikelen 2.5 en 2.6)Onderdeel N (artikel 2.7)Onderdelen O, S en T (artikelen 2.9, 2.16 en 2.20)Onderdeel P (artikel 2.11)Onderdeel R (artikel 2.14)Onderdeel U (artikelen 2.21 en 2.22)Onderdeel V (artikel 3.2)Onderdeel W (artikel 4.1)Onderdeel X (artikel 4.2)Onderdeel Y (artikel 4.3)Onderdeel Z (artikel 4.5)MaximumsalarisWerkloosheidsaansprakenAanspraken bij ziekte en arbeidsongeschiktheidOnderdeel AA (artikel 4.8)Onderdeel BB (artikel 6.1)Onderdeel CC (artikel 6.3)Onderdeel EE (artikel 6.5)Onderdeel GG (artikel 6.9)Onderdeel HH (artikel 6.10)Onderdeel II (artikel 6.11)Onderdeel JJ (artikel 6.12)Onderdeel LL (artikel 6.13)Onderdeel MM (artikel 6.14)Onderdeel NN (artikel 6.14a)Onderdeel NN (artikel 6.14b)Onderdeel NN (artikel 6.14c)Onderdeel NN (artikel 6.14d)Onderdeel OO (artikel 6.15)Onderdeel PP (artikel 6.16)Onderdeel QQ (artikel 7.1)Onderdeel RR (artikel 7.4)Onderdeel SS (artikel 7.5)Onderdeel TT (artikel 7.7a)Onderdeel UU (artikel 7.8b)Onderdeel WW (artikel 7.11)Onderdeel XX (artikel 7.13)Onderdeel YY (artikel 7.15)Onderdeel ZZ (artikel 7.17)Onderdeel AAA (artikel 7.18a)Onderdelen BBB en CCC (artikelen 7.20 en 7.22)Onderdeel DDD (artikel 7.31)Onderdeel EEE (artikel 7.37)Onderdeel FFF (artikel 7.42)Onderdeel GGG (artikel 7.48)Onderdeel HHH, YYY en FFFF (artikelen 7.49, 9.33 en 10.20)AlgemeenTweede lidDerde lidVierde lid (en de artikelen 9.33 en 10.20)Vijfde lidZesde lidZevende lidOnderdeel III (artikel 7.51)Onderdeel JJJ (artikel 7.53)Onderdeel KKK (artikel 7.57)Onderdeel LLL (artikel 7.57f)Onderdeel MMM (artikel 7.61)Onderdelen NNN tot en met PPP (artikelen 7.62, 7.63 en
7.65)Onderdeel QQQ (artikel 7.66)Onderdeel RRR (artikel 8.1)Onderdeel SSS (artikel 8.2)Onderdelen RRR, SSS en UUU (artikel 9.3, derde lid, 9.7,
tweede lid, 9.30a, eerste lid)Onderdelen TTT, BBBB en HHHH (artikelen 9.3, zevende lid,
10.2 en 11.2)Onderdelen UUU, IIII en LLLL (artikelen 9.7, achtste lid,
11.5, achtste lid en 12.10, vijfde lid)Onderdeel VVV (artikel 9.23)Onderdeel WWW (artikel 9.30)Onderdelen ZZZ en AAAA (artikelen 9.51 en 10.1)Onderdeel CCCC (artikel 10.8a)Onderdeel DDDD (artikel 10.9)Onderdeel EEEE (artikel 10.10)Onderdeel GGGG (artikelen 10.30 en 10.31)Onderdeel JJJJ (artikel 12.4)Onderdeel KKKK (artikel 12.5)Onderdeel LLLL (artikel 12.10, derde lid)Onderdeel MMMM (artikel 12.15)Onderdeel NNNN (artikel 14.1)Onderdeel OOOO (artikel 14.2)Onderdeel PPPP (artikelen 15.2 tot en met 15.5)Onderdeel TTTT (Bijlage van de WHW)Paragraaf 2 Opschoning bestaande overgangs- en invoeringsbepalingen
van hoofdstuk 162.1 Algemeen2.2 ArtikelenArtikel 16.1, eerste lid (bestaand) – AlgemeenArtikel 16.1, eerste lid, onder d (bestaand)Ad 1°Ad 2°Ad 3°Ad 4°Artikel 16.1, eerste lid, onder e (bestaand)Artikel 16.1, eerste lid, onder j (bestaand)Artikel 16.1, tweede lid (bestaand)Artikel 16.2 (bestaand)Artikel 16.3 (bestaand)Artikel 16.4 (bestaand)Artikel 16.6 (bestaand)Artikel 16.6a (bestaand)Artikel 16.7 (bestaand)Artikel 16.8 (bestaand)Artikel 16.9 (bestaand)Artikel 16.9a (bestaand)Artikel 16.9b (bestaand)Artikel 16.10 (bestaand) – AlgemeenArtikel 16.10, eerste lid, onder a (bestaand)Artikel 16.10, eerste lid, onder b (bestaand)Artikel 16.10, tweede lid (bestaand)Artikel 16.10, derde lid, onder a (bestaand)Artikel 16.10, derde lid, onder b (bestaand)Artikel 16.10, vierde lid (bestaand)Artikel 16.10, vijfde lid (bestaand)Artikel 16.10, zesde lid (bestaand)Artikel 16.10a (bestaand)Artikel 16.11, eerste tot en met vierde lid (bestaand)AlgemeenArtikel 16.11, eerste lid (bestaand)Artikel 16.11, lid 1a (bestaand)Artikel 16.11, tweede tot en met vierde lid (bestaand)Artikel 16.11, vijfde tot en met zevende lid (bestaand)Artikel 16.11, achtste lid (bestaand)Artikel 16.12 (bestaand)Artikel 16.13 (bestaand)Artikel 16.14 (bestaand)Artikel 16.15 (bestaand)Artikel 16.15a (bestaand)Artikel 16.16 (bestaand)Artikel 16.17 (bestaand)Artikel 16.18 (bestaand)Artikel 16.19 (bestaand)Artikel 16.20 (bestaand)Artikel 16.21 (bestaand)Artikel 16.22 (bestaand)Artikel 16.23 (bestaand)Artikel 16.24 (bestaand)Artikel 16.25 (bestaand)Artikel 16.26 (bestaand)Artikel 16.27 (bestaand)Artikel 16.28 (bestaand)Artikel 16.29 (bestaand)Artikel 16.30 (bestaand)Artikel 16.31 (bestaand)Artikel 16.32 (bestaand)Artikel 16.33 (bestaand)Artikel 16.38 (bestaand)Artikel 16.39 (bestaand)Artikel 16.41 (bestaand)Artikel 16.42 (bestaand)Artikelen 16.42a en 16.49, tweede en derde lid (bestaand)Artikelen 16.42b en 16.50 (bestaand)Artikel 16.43 (bestaand)Artikel 16.44 (bestaand)Artikel 16.45 (bestaand)Artikel 16.46 (bestaand)Artikel 16.47 (bestaand)Artikel 16.48 (bestaand)Artikel 16.49, eerste lid (bestaand)Artikel 16.51 (bestaand)Artikel 16.84 (bestaand)Artikel 16.85 (bestaand)Paragraaf 3 De bepalingen van het nieuwe hoofdstuk
16(Artikel I, onderdeel QQQQ)Artikel 16.1Artikel 16.2Artikel 16.3Artikel 16.4Artikel 16.5Artikel 16.6Artikel 16.7Artikel 16.8Artikel 16.9Artikel 16.10Artikel 16.11Artikel 16.12Artikel 16.13Artikel 16.14Artikel 16.15Artikel 16.16Artikel 16.17Artikel 16.18Paragraaf 4 De bepalingen van hoofdstuk 17(Artikel I, onderdeel RRRR)4.1 Algemeen4.2 ArtikelenTitel 1. Wet van 25 januari 1996 (Stb. 172)Artikel 17.1Titel 2. Wet van 28 maart 1996 (Stb. 226)Artikel 17.2Titel 3. Wet van 4 juli 1996 (Stb. 434)Artikel 17.3Titel 4. Wet van 10 april 1997 (Stb. 162)Artikel 17.4Titel 5. Wet van 2 juli 1997 (Stb. 332)Artikelen 17.5 en 17.6Titel 6. Wet van 2 april 1998 (Stb.218)Artikelen 17.7 tot en met 17.9Titel 7 Wet van 10 december 1998 (Stb. 733)Artikel 17.10Titel 8 Wet van 3 april 1999 (Stb. 170)Artikel 7.11Titel 9 Wet van 29 juni 2000 (Stb. 286)Artikel 17.12Paragraaf 5 Artikelen II tot en met IVArtikel II (Expiratiebepalingen)Artikel IV (Wijzigingen in de Wet studiefinanciering 2000)Artikel IV (Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001)Paragraaf 6 Artikelen V tot en met XXIArtikel V (Artikelen II en III van de wet van 11 november
1993, Stb. 628)Artikel VI (Artikel II van de wet van 21 december 1994,
Stb. 942)Artikel VII (Artikel II van de wet van 4 mei 1995, Stb.
263)Artikel VIII (Artikelen III, IV en V van de wet van 18
mei 1995, Stb. 306)Artikel IX (Artikelen II, III, IV, V en VI van de wet
van 25 januari 1996, Stb. 172)Artikel X (Artikelen II tot en met V van de wet van 26
januari 1996, Stb. 125)Artikel XI (Artikelen IV tot en met VII van de wet van
28 maart 1996, Stb. 226)Artikel XII (Artikelen III, VI, VII, XII, XIII en XIV,
vierde en zevende lid, van de wet van 28 maart 1996, Stb. 227)Artikel XIII (Artikel III van de wet van 4 juli 1996,
Stb. 434)Artikel XIV (Artikelen VII, VIII, IX en X en XI van de
wet van 27 februari 1997, Stb. 117)Artikel XV (Artikel II van de wet van 25 juni 1997, Stb.
284)Artikel XVI (Artikel VI, onderdeel G en H, van de wet
van 2 juli 1997, Stb. 322)Artikel XVIII Artikelen IV, V, VI, VII, VIIa, VIII, VIIIb,
VIIIc en VIIId van de wet van 2 april 1998, Stb. 216)Artikel XVIII (Artikel CLXI, onderdeel G, van de wet van
28 januari 1999, Stb. 30)Artikel XIX (Artikelen III, IV en V, tweede lid, van de
wet van 3 april 1999, Stb. 170)Artikel XXIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27848Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 256 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 848Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek,
gericht op vermindering en vereenvoudiging van regelgeving en op verdere zelfregulering
in het hoger onderwijsnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgaveHoofdstuk IAlgemeen2§ 1Inleiding2 § 2Samenvatting4 2.1Twee typen voorstellen42.1.1Voorstellen voor zelfregulering4 2.1.2Andere dereguleringsvoorstellen5    Hoofdstuk IIVoorstellen voor zelfregulering6 § 1Registratie onderwijsaanbod6 1.1Versnelling registratie in het
CROHO6 1.2Registratie als sluitstuk van de
procedures71.3Vermindering registratie-elementen
in het CROHO8 § 2Nevenvestiging8 § 3Samenwerking103.1Inleiding10 3.2Samenwerking op basis van artikel
8.110 3.2.1Gemeenschappelijke regeling en
samenwerkingsinstituut10 3.2.2Overdracht van bevoegdheden11 3.2.3Rechtspersoonlijkheid123.2.4Bestuursorganisatie12 3.3Faciliteren van de samenwerking12 3.3.1Medezeggenschapsstructuur binnen
een samenwerkingsinstituut12 3.3.2Overdracht van beheerstaken13 3.3.3Personele unies133.3.4Repressief toezicht13 3.4Verdergaande fusievarianten13 3.5Samenwerkingsovereenkomst lerarenopleidingen14 § 4Restitutie collegegeld14§ 5Arbeidsvoorwaarden17 § 6Plancyclus instellingsplan17 § 7Richtlijnen ethische aspecten18§ 8Medezeggenschapsstelsels wetenschappelijk
onderwijs19§ 9Omvang raad van bestuur academisch
ziekenhuis19   Hoofdstuk IIIAndere dereguleringsvoorstellen19 § 1Hercodificatie overgangsrecht19 § 2Harmonisatie en technische
verbeteringen20    Hoofdstuk IVConsultatie en uitvoeringstoetsen20    Hoofdstuk VFinanciële consequenties voor het rijk22    Hoofdstuk VIArtikelen22 § 1Wijziging van artikelen in
de hoofdstukken 1 tot en met 1522 § 2Opschoning bestaande overgangs-
en invoeringsbepalingen van hoofdstuk 16542.1Algemeen54 2.2Artikelen55 § 3De bepalingen van het nieuwe
hoofdstuk 1689 § 4De bepalingen van hoofdstuk
1793 4.1Algemeen934.2Artikelen93 § 5Artikelen II tot en met IV97§ 6Artikelen V tot en met XXI98HOOFDSTUK I ALGEMEENParagraaf 1 InleidingDit wetsvoorstel – waarvan de memorie van toelichting mede namens
mijn ambtgenoot van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij wordt ondertekend –
geeft uitvoering aan het streven de zelfregulering in het hoger onderwijs
verder te versterken en de bestaande regelgeving waar mogelijk uit te dunnen,
te vereenvoudigen en te verhelderen. Deze doelstellingen vallen onder de dereguleringsinspanningen
die in het regeerakkoord zijn vastgelegd. Mijn streven is nader uiteengezet
in de brief van 12 april 1999 (Kamerstukken II 1998/1999, 26 489, nr.
2) en het Hoger onderwijs- en onderzoekplan 2000 (HOOP 2000) (vastgesteld
bij brief van 2 februari 2000, Kamerstukken II 1999/2000, 26 807, nr.
15). Daarmee wordt de lijn doorgetrokken die medio tachtiger jaren met de
nota «Hoger onderwijs; autonomie en kwaliteit» (HOAK) werd ingezet,
en nadien gestalte kreeg via decentralisatie van de verantwoordelijkheid voor
huisvesting, de arbeidsvoorwaarden en verschillende onderdelen van de bestuursorganisatie.
Dit proces is steeds gericht op de kwaliteit van de primaire processen onderwijs
en onderzoek. Bij een beleid dat is gericht op het versterken van zelfregulering
en op het bevorderen van de autonomie van instellingen, past een wettelijk
instrumentarium dat ruimte geeft voor eigen beleid. Sturende en restrictieve
regelgeving moet daarbij steeds opnieuw tegen het licht worden gehouden. Toetssteen
is de vraag of algemene, ordenende wetgeving onnodig de handelingsruimte van
instellingen voor hoger onderwijs beperkt.Universiteiten en hogescholen moeten steeds sneller en gerichter inspelen
op ontwikkelingen in hun omgeving. De instellingen zullen responsief moeten
zijn. Ze moeten op maatschappelijke vragen gepast en tijdig kunnen reageren.
De behoefte aan inhoudelijke, bestuurlijke en institutionele samenwerking
doet zich steeds sterker voelen. Dit wetsvoorstel bevat daarom een substantiële
verruiming van de mogelijkheden om samen te werken. Over voorstellen die verschillende
vormen van fusies tussen universiteiten en hogescholen mogelijk maken, is
het overleg nog gaande.In gesprekken met instellingen en studenten en in het overleg met het
parlement de afgelopen periode zijn op verschillende plaatsen in de vigerende
wetgeving onnodige belemmeringen geconstateerd die ambities van instellingen
ten aanzien van profilering en maatwerk in de weg staan. De wetgeving bevordert
nog onvoldoende de mogelijkheid voor studenten om flexibele studiepaden te
betreden. Dit wetsvoorstel beoogt sommige van die belemmeringen weg te nemen.
De meest in het oog springende voorstellen, die verderop in deze memorie van
toelichting nog uitvoerig aan de orde komen, betreffen het onderwijsaanbod
en de plaats waar onderwijs wordt aangeboden, de omgang met restitutie van
collegegelden en verruiming van de instellingsvrijheid ten aanzien van samenwerking.Instellingen moeten in staat worden gesteld de verantwoordelijkheid voor
eigen afwegingen en beslissingen te kunnen nemen en daarvoor verantwoordelijk
gesteld kunnen worden. Het regeerakkoord spreekt in dit verband van een streven
naar meer verzelfstandigde bestuursvormen. Aan de kant van de instellingen
zal de ruimte moeten toenemen om zoveel mogelijk zonder voorafgaande inmenging
van buiten hun positie te kiezen. Die ruimte ontstaat door het wegnemen van
wettelijke belemmeringen en een afname van de bestuurlijke interventie van
de rijksoverheid, met name door het accent in de relatie met de instellingen
te verleggen naar de verantwoordingsplicht achteraf. Het is de bedoeling de
aandacht meer te richten op het handelen van de instellingen zelf in plaats
van op het handelen van de overheid. Hierdoor nemen ook de keuzemogelijkheden
voor de student en maatschappelijke organisaties toe. Het gaat om het
telkens opnieuw ijken van het evenwicht tussen regulering door de overheid
en zelfregulering door instellingen. Dit dient te gebeuren in een context
van effectieve verantwoording van keuzen tegenover de directe omgeving. De
raden van toezicht van openbare universiteiten en de bestuursraden van openbare
hogescholen, de besturen van de rechtspersonen waar de bijzondere instellingen
van uitgaan, de medezeggenschapsorganen, de inspectie, de brancheorganisaties
VSNU, HBO-Raad en PAEPON (Platform aangewezen erkende particuliere onderwijsinstellingen
in Nederland), de studentenorganisaties en de overheid vervullen daarbij ieder
een eigen rol.In de discussie die is gevoerd met het veld en met het parlement over
het ontwerp-HOOP 2000, is steun betuigd aan de algemene lijn van het versterken
van de zelfregulering in het hoger onderwijs. Van een aantal onderwerpen is
vastgesteld dat die zodanig zijn geconcretiseerd en uitgekristalliseerd dat
tot operationalisering van de voorgestelde maatregelen kan worden overgegaan.Ook heb ik in de eerdergenoemde brief van 12 april 1999 aangegeven dat
dit wetgevingstraject onder meer zal dienen te leiden tot deels minder en
deels andersoortige regels en dat daarbij ook het terugdringen van de administratieve
lasten een uitgangspunt vormt. Dit wetsvoorstel bevat daarom meer wijzigingsvoorstellen
voor de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) dan
uitsluitend samenhangend met wijziging van beleid. Van deze gelegenheid wordt
ruimschoots gebruikgemaakt om de vigerende wetgeving door te lichten op transparantie
en leesbaarheid, consistentie en hanteerbaarheid.Anderzijds komen niet alle voorstellen die onderwerp van gesprek zijn
geweest bij de totstandkoming van het HOOP 2000, reeds in dit wetsvoorstel
aan de orde. Ik noem in dit verband met name het bachelor-mastermodel. De
discussie hierover wordt, mede naar aanleiding van het «Advies uitvoering
Bachelor-Master systeem in het hoger onderwijs» van de Onderwijsraad
(advies van 5 juli 2000, nr. 20000417/528, aangeboden aan de voorzitter van
de Tweede Kamer bij brief van 11 juli 2000, nr. WO/B/2000/25026), verder gevoerd
met de instellingen, de studenten en de Staten-Generaal. Dit heeft geresulteerd
in de notitie «Naar een open hoger onderwijs» (brief van 20 december
2000, Kamerstukken II 2000/01, 27 496, nr.1) en een notaoverleg op 19
maart 2001 (Kamerstukken II 2000/01, 27 496, nr.11). De voorgenomen maatregelen
blijken in grote lijnen op ruime steun te kunnen rekenen. Het wetsvoorstel
waarin de bachelor-masterstructuur zal worden geregeld, zal naar verwachting
ook een dezer dagen naar de Raad van State worden gezonden.Het wetsvoorstel waarin het accreditatiesysteem is opgenomen ligt op dit
moment bij de Raad van State ter advisering. Het scheppen van fusiemogelijkheden
tussen een universiteit en een hogeschool zal in twee stappen geschieden:
deels door middel van onderhavig wetsvoorstel en de verdergaande vorm, de
zogenaamde instellingenfusie, bij afzonderlijk wetsvoorstel.Verder zullen ook de beleidsvoornemens uit het Wetenschapsbudget door
middel van een afzonderlijk wetsvoorstel worden geoperationaliseerd.De gekozen invalshoek vormt een weerspiegeling van autonomievergroting
als proces. Het gaat om een voortschrijdende aanpak. Met deze dereguleringsvoorstellen
is het einddoel nog niet bereikt. Paragraaf 2 Samenvatting2.1 Twee typen voorstellenDit wetsvoorstel richt zich op deregulering in ruime zin. Het gaat daarbij
niet uitsluitend om het vergroten van de «ruimte» voor zelfregulering
in het hoger onderwijs of om overbodige of geëxpireerde bepalingen te
schrappen, maar tevens om – waar mogelijk – bestaande regelingen
te verhelderen, te rationaliseren en te harmoniseren.Het wetsvoorstel bevat wijzigingsvoorstellen voor de WHW die globaal ingedeeld
kunnen worden in twee groepen. Het eerste cluster betreft voorstellen die
de neerslag vormen van het beleidsdebat aangaande zelfregulering en autonomievergroting.
Daarbij wordt uitvoering gegeven aan verschillende voorstellen die zijn gedaan
in het HOOP 2000. Het tweede cluster voorstellen behelst aanpassingen van
de WHW die de kwaliteit van de regelgeving beogen te vergroten. Deregulering
wordt op verschillende manieren bereikt: door redactionele aanpassing, verplaatsingen
in de context van bestaande regelgeving of het zodanig uitschrijven van bestaande
regelingen, dat de WHW aan actualiteit wint. Veel aandacht is besteed aan
het beredeneerd en zorgvuldig schrappen van bepalingen die zijn uitgewerkt
of geen redelijk doel meer dienen. De voorstellen zijn daarmee het resultaat
van kritische doorlichting en de wens tot verheldering.2.1.1 Voorstellen voor zelfreguleringRegistratie onderwijsaanbod (II-1)De procedure om mutaties in het onderwijsaanbod in het Centraal register
opleidingen hoger onderwijs (CROHO) te registreren wordt aanzienlijk bekort.
Het CROHO zal een dynamisch karakter krijgen. Het ene jaarlijkse bekendmakingstijdstip
komt te vervallen. Daardoor wordt onder meer mogelijk dat de «wachttijd» –
in de huidige procedure ruim één jaar – tussen het moment
van bekendmaking en daadwerkelijk aanbod van de (gewijzigde) opleiding vervalt.
Ook de vaste data in de registratieprocedure worden geëlimineerd.Het aantal onderdelen dat door de instellingen bij de registratie van
een wijziging van het CROHO moet worden opgegeven, wordt aanzienlijk teruggebracht.
De voorlichting over het onderwijsaanbod en de inhoud van de opleidingen zal
sterker gaan behoren tot de verantwoordelijkheid van de instellingen zelf.
Het CROHO wordt hiermee eenduidig gepositioneerd als geautoriseerde kenbron
van beslissingen aangaande opleidingen.Nevenvestiging (II-2)Voor de universiteiten wordt de procedure geschrapt die thans nog moet
worden gevolgd voordat onderwijs buiten de plaats van vestiging mag worden
verzorgd. Voor de hogescholen blijft de procedure vooralsnog bestaan. Het
geheel vrijlaten van het nevenvestigingsbeleid in deze onderwijssector wordt
afhankelijk gesteld van een evaluatie over vier jaar.Samenwerking (II-3)De mogelijkheden tot samenwerking in het hoger onderwijs tussen universiteiten
en hogescholen worden verruimd, met inachtneming van de onderscheiden eindkwalificaties
van het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs. Mijn voorstellen
bouwen voort op de samenwerkingsmogelijkheid die de WHW reeds bevat. Daarbij
worden de bepalingen inzake onverenigbaarheid van functies van leden van colleges
van bestuur aangepast en reeds bestaande bepalingen inzake samenwerking aangevuld.Van geheel andere orde is het voorstel de universiteiten zelf de afweging te laten maken op welke wijze en met wie samenwerking voor de lerarenopleidingen
zal worden gezocht. Daarom wordt de bestaande, eenzijdige verplichting tot
samenwerking tussen universiteiten en hogescholen voor de lerarenopleidingen
geschrapt.Over mogelijkheden om fusies tussen universiteiten en hogescholen tot
stand te brengen is nog overleg met belangstellende instellingsbesturen en
hun organisaties gaande.Restitutie van collegegeld (II-4)De voorschriften voor restitutie van het wettelijk collegegeld worden
in lijn gebracht met het overige beleid dat is gericht is op flexibiliteit
en maatwerk, waarmee de huidige regering een begin heeft gemaakt in de Wet
studiefinanciering 2000. Met inachtneming van enkele wettelijke randvoorwaarden
kunnen de instellingen eigen regelingen treffen. Het instellingsbeleid terzake
is onderworpen aan instemmingsrecht van de medezeggenschapsorganen.Arbeidsvoorwaarden (II-5)Hoofdstuk 4 van de WHW wordt in overeenstemming gebracht met de reeds
verwezenlijkte decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming in het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.Plancyclus instellingsplan (II-6)De instellingsplannen van de bekostigde universiteiten, hogescholen, de
Open Universiteit, de Koninklijke Akademie van Wetenschappen en de Koninklijke
Bibliotheek zullen in de toekomst in beginsel steeds voor een periode van
vier jaar worden opgesteld. Daarmee krijgen zij de functie van strategisch
plan voor de middellange termijn. Administratieve lasten worden daarmee gereduceerd.Richtlijn ethische aspecten (II-7)Het voorschrift dat elk instellingsbestuur richtlijnen vaststelt met betrekking
tot de ethische aspecten verbonden aan de werkzaamheden van de instelling
blijft gehandhaafd. De daarbij te volgen interne procedure wordt echter over
gelaten aan het instellingsbestuur zelf.Keuze medezeggenschapsstelsel wetenschappelijk onderwijs
(II-8)Het voorschrift dat een eenmaal gekozen stelsel voor de medezeggenschap
aan de universiteit ten minste vijf jaar moet worden gehandhaafd, wordt geschrapt.Omvang raad van bestuur van een academisch ziekenhuis
(II-9)Voorgesteld wordt om de omvang van de raad van bestuur van een academisch
ziekenhuis over te laten aan het oordeel van de raad van toezicht van dat
academisch ziekenhuis.2.1.2 Andere dereguleringsvoorstellenEen omvangrijk gedeelte van dit wetsvoorstel wordt ingenomen door hercodificatie
van het overgangsrecht.Overgangs- en invoeringsbepalingen die vanwege tijdsverloop inmiddels
zijn geëxpireerd of anderszins zijn uitgewerkt, worden geschrapt. Daarbij
is niet halt gehouden bij de artikelen van hoofdstuk 16 van de WHW. Ook de
invoerings- en overgangsbepalingen van de ruim vijftig wijzigingswetten van
de WHW zijn aan een kritisch onderzoek onderworpen. Dit levert tezamen een
omvangrijke opschoning van vigerende regelgeving op, die via dit wetsvoorstel
zijn beslag zal kunnen krijgen.Overgangsregelingen waarvan eertijds werd verwacht dat zij in de tijd
een beperkte werkingsduur zouden bezitten, maar die inmiddels toch een permanent
karakter hebben gekregen, worden opgenomen in de daarvoor in aanmerking
komende hoofdstukken van de wet. Hetzelfde geldt voor overgangsbepalingen
waarvan ik bij nader inzien heb vastgesteld dat zij naar hun aard een onbeperkte
werkingsduur hebben. Hiermee wordt bereikt dat blijvende uitzonderingen op
bestaande wettelijke regelingen thans zichtbaar onderdeel van die regelingen
vormen.Transparantie van het overgangsrecht is bevorderd door daar waar verwijzingen
naar oudere stelselwetten van het hoger onderwijs voorkomen, deze –
waar mogelijk – te vervangen door teksten die in de WHW zelf passen.De terugvindbaarheid van vigerend overgangsrecht, tot slot, wordt bevorderd
doordat iedere overgangsbepaling nu en in de toekomst een plaats kan krijgen
in de WHW zelf. Daartoe wordt een nieuw hoofdstuk 17 in de WHW opgenomen dat
het karakter van een «aanbouwhoofdstuk» krijgt.Dit wetsvoorstel bevat voorts enige harmonisatievoorstellen inzake de
geldelijke vergoeding en benoemingstermijn voor voorzitters en leden van de
raden van toezicht van openbare universiteiten en academische ziekenhuizen.Ook op andere plaatsen zijn enige systematische verbeteringen voorgesteld.Tot slot wordt de gelegenheid te baat genomen om verschillende correcties
van meer technische aard aan te brengen.HOOFDSTUK II VOORSTELLEN VOOR ZELFREGULERINGParagraaf 1 Registratie onderwijsaanbod1.1 Versnelling registratie in het CROHOHet Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO) wordt jaarlijks
vóór 1 juli bekendgemaakt en heeft betrekking op het studiejaar
dat aanvangt in het kalenderjaar volgend op dat waarin die bekendmaking plaatsvindt.
Voorafgaand aan de registratie van een nieuwe opleiding is een bekostigde
instelling verplicht advies te vragen aan de adviescommissie onderwijsaanbod
(ACO). Voor de niet bekostigde instellingen geldt de ACO-procedure niet.De procedure voor het starten van een nieuwe opleiding (geregeld in de
artikelen 6.2 en volgende van hoofdstuk 6 van de WHW), vergt, nadat de interne
procedures binnen een instelling zijn afgerond, ruim anderhalf jaar. Ruim
één jaar daarvan vormt de «wachttijd» tussen de
datum van bekendmaking van het CROHO en de start van de opleiding. De instellingen
ervaren deze wachttijd als een grote belemmering. Zij kunnen onvoldoende snel
inspelen op maatschappelijke veranderingen. Dit geldt voor zowel de bekostigde
als voor de aangewezen instellingen.Ook andere mutaties in het CROHO «lijden» onder dezelfde beperking.Aan het probleem van de lange doorlooptijd wordt tegemoet te komen door
het CROHO een meer dynamisch karakter te geven. Afgestapt wordt van het systeem
dat het bekendgemaakte CROHO betrekking heeft op het in het volgende kalenderjaar
aanvangende studiejaar. Een instelling kan voortaan direct na registratie
van een nieuwe opleiding daarmee een aanvang maken. Hetzelfde geldt ook voor
alle andere mutaties. Dit leidt tot een zeer aanzienlijke versnelling ten
opzichte van de huidige situatie.De advisering door de ACO gaat aan de CROHO-procedure vooraf. Daarin wordt
in dit wetsvoorstel geen wijziging beoogd. Dit onderdeel van de totale procedure
wordt bezien in het kader van een ander wetsvoorstel, waarin de advisering
over nieuwe opleidingen principieel ter discussie staat. Het gaat daarbij
om de invoering van een stelsel van accreditering. Het jaarlijks voor 1 juli bekendmaken van het CROHO – zoals nu nog
is voorgeschreven in artikel 6.13, tweede lid, van de WHW – verdraagt
zich niet met de voorgestelde dynamisering. Doordat zich in principe van dag
tot dag wijzigingen kunnen voordoen, zou het op een bepaald moment bekend
te maken CROHO slechts een momentopname kunnen zijn. Daarom vervalt de wettelijke
bepaling dat het CROHO voor een bepaalde datum bekendgemaakt wordt.De Informatie Beheer Groep (IBG) kan in principe na iedere mutatie, maar
ook bij voorbeeld per week of per maand, een nieuwe versie van het CROHO langs
elektronische weg ter beschikking stellen. Vanzelfsprekend moet de op die
manier beschikbaar gestelde informatie betrouwbaar zijn. Om in voorkomende
gevallen te kunnen beschikken over een formeel document waaruit registratie
van bepaalde gegevens in het CROHO blijkt, wordt het voor een belanghebbende
mogelijk om bij de IBG een gewaarmerkt uittreksel te verkrijgen uit het op
een bepaald moment formeel geldende CROHO.Ten slotte zal in de wet een bepaling worden opgenomen dat de IBG bekend
dient te maken dat een instelling een aanmelding tot registratie van een nieuwe
opleiding heeft ingediend. Daardoor is dit voornemen kenbaar en kunnen belanghebbenden,
met name andere bekostigde instellingen, hun opvattingen tijdig kenbaar maken.1.2 Registratie als sluitstuk van de proceduresDe IBG registreert, zoals ook nu al wettelijk is voorgeschreven, een opleiding
in het CROHO overeenkomstig de door de instelling aangeleverde gegevens. Indien
de aangeleverde gegevens onvolledig of niet tijdig zijn aangeleverd, weigert
de IBG de registratie. Ook weigert de IBG de registratie indien de indeling
van een opleiding in het CROHO naar het oordeel van de minister (al dan niet
na de mogelijkheid van herziening) onredelijk is, dan wel indien de minister
aan een nieuwe opleiding de rechten wenst te onthouden.Essentiële wijzigingen beoog ik hierin niet aan te brengen. Praktisch
worden echter wel aanpassingen voorgesteld om een kortere en efficiëntere
procedure te verkrijgen. Daarbij gaat het om het verdelen van de procedure
in afzonderlijke stappen. Tevens wordt een duidelijk onderscheid aangebracht
in de verschillende soorten van mutaties van het CROHO. Bij die verschillende
soorten passen verschillende termijnen. Zo zal een eenvoudige mutatie voortaan
niet meer dan twee weken behoeven te duren. Bij de aanmelding van een nieuwe
opleiding zal de procedure vanzelfsprekend meer tijd in beslag nemen. Deze
tijd is nodig voor een goede oordeelsvorming van de minister over de doelmatigheid
en de indeling in het CROHO van de nieuwe opleiding. De uiterste termijn –
waarbij wel moet zijn voldaan aan de eisen van volledigheid van de aan te
leveren gegevens – die hiervoor in het wetsvoorstel is ingeruimd, bedraagt
evenwel niet meer dan veertien weken. Daarop geldt een uitzondering als een
andere bekostigde instelling een voorlopige voorziening van de bevoegde bestuursrechter
vraag. Er kan dan een vertraging van enkele weken optreden, doch als zich
binnen de verschillende stappen in de procedure geen complicaties voordoen,
zal registratie van een nieuwe opleiding in de praktijk nog belangrijk sneller
haar beslag kunnen krijgen.Wel wijs ik erop dat in deze termijnopstelling de ACO-procedure niet is
verdisconteerd. De ACO bepaalt zelf haar werkwijze.De registratie in het CROHO vormt voortaan het sluitstuk van de te volgen
procedures. Daarmee wordt de huidige wijze van registreren verlaten. Volgens
de bestaande regelgeving vindt registratie plaatst, zodra als de instelling
de mutatie bij de IBG aanmeldt. Indien naar het ministeriële oordeel
een nieuwe opleiding niet doelmatig is of de indeling in het CROHO niet passend,
wordt de registratie weer beëindigd. Na invoering van dit wetsvoorstel
zal registratie plaatsvinden, nadat beslissingen van instelling
en minister definitief zijn geworden. Hiermee zal het CROHO meer uit de verf
komen in zijn functie als kenbron van eerder door de instelling en minister
genomen beslissingen waaraan door de wet rechtsgevolgen zijn verbonden.1.3 Vermindering registratie-elementen in het CROHOEen instelling is in beginsel zelf verantwoordelijk voor het informeren
van het afnemende veld, studenten en overige belanghebbenden over het opleidingenaanbod
en de bijzonderheden daarvan.Voorgesteld wordt alleen nog die elementen in het CROHO op te nemen die
betekenis hebben als kenbron op het terrein van bekostiging, titulatuur en
studiefinanciering. Dit leidt tot een belangrijke vereenvoudiging. Voor een
overzicht verwijs ik naar de toelichting op de wijziging van artikel 6.13.Naast deze versobering bestaat er toch behoefte twee nieuwe elementen
toe te voegen. Het eerste element houdt verband met het feit dat thans niet
in het CROHO de datum wordt vermeld waarop geen nieuwe studenten meer bij
een opleiding worden ingeschreven in geval de registratie van die opleiding
in het CROHO beëindigd wordt. Dit gegeven omtrent de beëindiging
van de instroommogelijkheid is uiteraard van groot belang voor studenten die
aan een dergelijke opleiding willen beginnen. Het tweede element is een uitvloeisel
van de dynamisering van het CROHO. Indien de opleiding niet onmiddellijk na
registratie start, dient een startdatum te worden opgenomen.De in artikel 7.15 WHW geregelde verantwoordelijkheid van een instellingsbestuur
om het onderwijsaanbod tijdig voor de aanvang van het studiejaar openbaar
te maken en zodanig dat de aanstaande student zich een goed oordeel kan vormen
omtrent de inrichting van het onderwijs en de examens, wordt door de versobering
van het CROHO wel van groter belang. Dit zal zich met name moeten uiten in
de tijdige voorlichting aan aankomende studenten en schooldecanen in het voortgezet
onderwijs. Immers de door de IBG in het najaar op basis van het CROHO gepubliceerde
voorlichtingsbrochure met inschrijvingsformulier voor aanstaande studenten
zal niet meer het volledige beeld kunnen geven van de in het eerstvolgende
studiejaar te verzorgen opleidingen. Er kunnen in de tussentijd nieuwe opleidingen
geregistreerd zijn of er kunnen wijzigingen zijn opgetreden van de in het
CROHO geregistreerde elementen.Het ligt voor de hand dat de genoemde elementen, die niet meer in het
CROHO zullen voorkomen, wel deel uitmaken van de voorlichting die de betreffende
instelling zelf verzorgt. Het ligt in de rede dat de instellingen zelf veel
zorg zullen besteden aan een optimale voorlichting aan de aanstaande studenten
over de mogelijkheden en bijzonderheden van het opleidingenaanbod van de eigen
instelling. De basis daarvoor vormt artikel 7.15 van de WHW, dat voor dit
doel wordt geglobaliseerd.Paragraaf 2 NevenvestigingBekostigde universiteiten en hogescholen opereren in beginsel vanuit de
gemeente van vestiging zoals die is opgenomen in de bijlage van de WHW. Onderwijsactiviteiten
buiten de vestigingsplaats zijn op grond van artikel 7.17, tweede lid, van
de WHW tot nu toe onderworpen aan een doelmatigheidsprocedure. Door dit concentratiebeleid
van onderwijsactiviteiten op één locatie zijn in de afgelopen
jaren krachtige instellingen ontstaan.Met name in de hbo-sector is dit mede gesteund door de omvangrijke fusiebewegingen.
In deze sector komt het nog op enige schaal voor dat hogescholen onderwijs
verzorgen buiten de gemeente van vestiging als uitvloeisel van de zogeheten
STC-operatie, die zich in de negentiger jaren heeft voltrokken.
Op deze situaties is thans overgangsrecht van toepassing (artikel 16.11, vijfde
tot en met zevende lid, WHW). Ik constateer dat het proces van fusie nog niet
geheel is voltooid. Omwille van de transparantie van de wetgeving wordt voorgesteld
deze overgangsbepalingen in artikel 7.17 te incorporeren.Aan universitaire kant doet zich steeds meer de behoefte gevoelen tot
expansie ook buiten de vestigingsplaats. Recente voorbeelden daarvan zijn
de initiatieven van de universiteiten van Leiden, Amsterdam, Maastricht, Twente
en Eindhoven.De geografische spreiding van het onderwijsaanbod dient primair tot de
verantwoordelijkheid van de instellingen zelf te behoren. De huidige constellatie
wordt als beperkend ervaren en verlegt de verantwoordelijkheid van de betrokken
instelling te zeer naar de minister. Deze kan immers, gehoord de overige instellingen,
een nevenvestiging op voorhand tegenhouden. Dit sturingsmechanisme staat op
gespannen voet met het uitgangspunt van zelfregulering en de gewenste bestuurlijke
verhoudingen, waarbij instellingen achteraf verantwoording afleggen over hun
handelen. Het ligt daarom in de rede dat de afweging over de start van nevenvestigingen
in de eerste plaats aan de toezichthoudende organen van de instellingen toekomt.
Dit hoeft evenwel niet te leiden tot een minutieuze regeling in de WHW, maar
deze bevoegdheid kan begrepen worden onder artikel 9.8 WHW dat de taken en
bevoegdheden regelt van de raad van toezicht.De verruiming van de beleidsvrijheid zal op de volgende wijze plaatsvinden.
Op de universiteiten zal artikel 7.17 niet meer van toepassing zijn. Daarmee
zal voor deze instellingen het uitgangspunt dat de spreiding van het bestaande
aanbod tot de competentie van de instellingen behoort, volledig worden doorgetrokken.
De bestuursorganisatie van de universiteiten voorziet in voldoende mate in
checks and balances dat vertrouwd kan worden op een verantwoord gebruik van
de bevoegdheid om elders onderwijs te verzorgen.Ook voor de hogescholen is het de bedoeling dat deze beleidsvrijheid op
termijn zal gaan gelden. Er zijn echter enkele omstandigheden die pleiten
voor een iets andere benadering. Met name de zich nog voltrekkende samenwerkings-
en fusieprocessen, de daarmee samenhangende ontwikkelingen in de bestuurlijke
verhoudingen en de in het algemeen geringe onderlinge afstand tussen de instellingen
vragen om een meer geleidelijk proces. Ook de HBO-Raad is voorstander van
een gefaseerde aanpak.Gedurende een overgangsperiode van vier jaar zal artikel 7.17 WHW daarom
vooralsnog voor het hoger beroepsonderwijs gehandhaafd blijven en vooral worden
ingezet om het proces van versterking van de rol van hogescholen als kenniscentrum
voor de regio in goede banen te leiden.Het ligt voor de hand om tijdens deze overgangsperiode, gelet op het eindperspectief
van volledige zelfregulering, royaler dan voorheen toepassing te geven aan
de ontheffingsmogelijkheid van artikel 7.17, tweede lid, van de WHW. Een eerste
voorwaarde daarvoor is wel dat de initiatiefnemer tevoren met de naburige
hogescholen tot afstemming komt. Als deze vorm van zelfregulering van de instellingen
heeft geresulteerd in een zorgvuldige afweging, is voldaan aan een belangrijke
voorwaarde voor het nemen van een positieve beslissing op een verzoek tot
goedkeuring van een nevenvestiging.Voor alle gevallen waarin toepassing gegeven moet worden aan artikel 7.17
zal de oordeelsvorming van de minister meer marginaal kunnen zijn naarmate
de samenwerking substantiëler wordt. Met deze handelswijze voor het hoger beroepsonderwijs zal vier jaar ervaring
worden opgedaan. Indien een evaluatie uitwijst dat het verantwoord is, zal
vervolgens wetgeving volgen om artikel 7.17 ook voor het hoger beroepsonderwijs
te laten vervallen.Paragraaf 3 Samenwerking en fusie3.1 InleidingDe laatste jaren werken instellingen steeds intensiever samen. Samenwerking
tussen hogescholen onderling en tussen universiteiten onderling is al langer
gemeengoed. Van recentere datum is – hoewel nog op beperkte schaal –
een structurele samenwerking tussen universiteiten en hogescholen. In het
verleden lag het accent meer op kleinschalige onderwijskundige samenwerking,
nu worden er op bestuurlijk niveau overeenkomsten aangegaan tussen hogescholen
en universiteiten.Samenwerking tussen universiteiten en hogescholen heeft een duidelijke
meerwaarde voor vernieuwing van het onderwijs, verwijzing van studenten, doorstroom
van hbo-studenten naar een universitaire studie en doelmatigheid door het
beter benutten van voorzieningen.In het HOOP 2000 (blz. 38) wordt voorgesteld de samenwerkingsvoornemens
verder te faciliteren. Met universiteiten en hogescholen die tot een structurele
vorm van samenwerking willen komen, is intensief overleg gevoerd. Concreet
gaat het hierbij om een samenwerking tussen de universiteit en hogeschool
van Amsterdam, tussen de Universiteit Utrecht en de Hogeschool voor de Kunsten
te Utrecht, tussen de Universiteit Wageningen, de Internationale Agrarische
Hogeschool Larenstein te Velp en Deventer en het Van Hall Instituut te Leeuwarden,
tussen de Katholieke universiteit Nijmegen en de Hogeschool van Arnhem en
Nijmegen en tussen de Rijksuniversiteit te Groningen en de Hanzehogeschool
aldaar. Uit dit overleg komt een geschakeerd beeld naar voren, uiteenlopend
van praktische samenwerkingsvormen via besturenfusie tot de wens te komen
tot instellingenfusie.3.2 Samenwerking op basis van artikel 8.13.2.1 Gemeenschappelijke regeling en samenwerkingsinstituutVoor de vormgeving van samenwerking tussen instellingen voor hoger onderwijs –
universiteiten, hogescholen, Open Universiteit (OU) – is in artikel
8.1 de mogelijkheid gecreëerd tot het sluiten van een gemeenschappelijke
regeling tussen de instellingen. Het artikel biedt een ruime regeling en laat
de instellingen de vrijheid om hun samenwerking naar eigen inzicht in te richten.
De wet geeft veel ruimte aan instellingen om een voor hen passende samenwerkingsvorm
te kiezen. Deze kan uiteenlopen van het benutten van elkanders voorzieningen
tot het creëren van een samenwerkingsinstituut. In het bestuursreglement
is de wijze waarop de interne besluitvorming van de instellingen bij het sluiten
van een gemeenschappelijke regeling plaatsvindt, geregeld. De wet biedt een
handreiking voor de samenwerking door overdracht van bevoegdheden mogelijk
te maken. Als bevoegdheden worden overgedragen, dienen de omvang van de overdracht
en de gevolgen van de intrekking van de overdracht ook in de gemeenschappelijke
regeling te worden vastgelegd. Basisvoorwaarde is wel dat de instellingen
zich binnen hun in artikel 1.3 omschreven taakstelling blijven bewegen. Dit
betekent dat een universiteit wetenschappelijk onderzoek verricht en wetenschappelijk
onderwijs verzorgt en een hogeschool hoger beroepsonderwijs verzorgt.Zo bezien is de bestaande regel een uitdrukking van ruimte voor betrekkelijk
autonome instellingen. 3.2.2 Overdracht van bevoegdhedenDe overdracht van bevoegdheden van de deelnemende instelling aan een samenwerkingsinstituut
dan wel aan een andere instelling kan vergaand zijn. De wet geeft aan dat
deze wel «bepaald» moeten zijn. Mede vanwege de rechtszekerheid
moet immers helder zijn op welke plaats (concrete) bevoegdheden zijn neergelegd
en – daaraan gekoppeld – wie welke verantwoordelijkheden draagt
en daarover dus verantwoording aflegt. Tevens kunnen de overdragende instellingen
daarbij beperkingen en richtlijnen opstellen. Daarnaast impliceert deze formulering
dat niet alle bevoegdheden kunnen worden overgedragen. De deelnemende instelling
zal over eigen bevoegdheden moeten blijven beschikken. Zij moet zelfstandig
bestaansrecht blijven behouden.De inhoud van de over te dragen bevoegdheden kan uiteenlopen. Blijkens
de parlementaire geschiedenis kunnen deze bevoegdheden betrekking hebben op
het verzorgen van opleidingen en het afgeven van getuigschriften (Kamerstukken
II 1997/98, 25 770, nr. 6, blz. 5), waarbij op het getuigschrift wel
aangetekend dient te zijn om welke opleiding het gaat (art. 7.11) en derhalve
aan welke deelnemende instelling deze opleiding is verbonden. Vanzelfsprekend
dient daarbij ook in acht te worden genomen de bepaling (art. 7.3, tweede
lid) dat een opleiding een samenhangend geheel van onderwijseenheden is, gericht
op de verwezenlijking van welomschreven doelstellingen op het gebied van kennis,
inzicht en vaardigheden waarover degene die de opleiding voltooit, dient te
beschikken.Uitsluitend de instellingsbesturen kunnen de regeling sluiten. De overdracht
van bevoegdheden is niet beperkt tot bevoegdheden van het instellingsbestuur,
ook aan «lagere» organen geattribueerde bevoegdheden kunnen worden
overgedragen. Dit komt in het artikel tot uitdrukking door de formulering
dat bevoegdheden van organen kunnen worden overgedragen. Dit impliceert dat
het college van bestuur taken en bevoegdheden kan overdragen, maar ook de
aan andere organen geattribueerde bevoegdheden – bij voorbeeld aan decanen
van een openbare universiteit – kunnen worden overgedragen. Een orgaan
kan niet meer bevoegdheden overdragen dan waarover hij zelf beschikt. Indien
blijkens de regeling bevoegdheden worden overgedragen die zijn geattribueerd
aan andere organen dan het instellingsbestuur, is dit mogelijk, indien die
organen daarmee instemmen.Bij de overdracht in het openbaar onderwijs zijn de delegatiebepalingen
van afdeling 10.1.2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing.De relatie tussen de minister en de bekostigde instelling wordt door overdracht
van de bevoegdheden niet beïnvloed. Indien de instelling bepaalde bevoegdheden
heeft gedelegeerd of overgedragen aan een andere instelling of aan een samenwerkingsinstituut,
laat dit onverlet dat het instellingsbestuur over de gehele breedte de verantwoording
draagt jegens de bekostigende overheid. Een instelling voor hoger onderwijs
kan op grond van dit artikel bevoegdheden overdragen aan een andere, aan de
gemeenschappelijke regeling deelnemende instelling voor hoger onderwijs of
aan een samenwerkingsinstituut. Indien aan een andere deelnemende instelling
die niet hetzelfde onderwijs (wo of hbo) verzorgt, onderwijstaken worden overgedragen,
dient de binariteit en de taakopdracht blijkens artikel 1.3 van de wet expliciet
punt van aandacht te zijn. De deelnemende instellingen blijven verantwoordelijk
voor «hun» werkzaamheden en hun studenten. Studenten schrijven
zich niet in aan het samenwerkingsinstituut noch aan de instelling waaraan
taken en bevoegdheden worden overgedragen. 3.2.3 RechtspersoonlijkheidHet samenwerkingsinstituut kan uitgaan van een privaatrechtelijke rechtspersoon.
Ook dit is in bovengenoemd kamerstuk reeds tot uitdrukking gebracht. Hierdoor
kan het bestuur van die rechtspersoon aan het rechtsverkeer deelnemen. Ook
kan er personeel in dienst zijn van het samenwerkingsinstituut. Vanzelfsprekend
kunnen personeelsleden uit de deelnemende instellingen ook gedetacheerd worden
binnen het samenwerkings-instituut. In dat geval is een omzetting van de aanstelling
of de arbeidsovereenkomst niet nodig, mits de periode van detachering niet
onbeperkt is. Blijkens jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep (21
december 1994, TAR 1995/65) dient bij langdurige detachering rechtspositionele
omzetting plaats te vinden.3.2.4 BestuursorganisatieAls er een samenwerkingsinstituut wordt opgesteld, bevat de regeling bepalingen
omtrent inrichting en het bestuur van het instituut, aldus artikel 8.1 van
de WHW. De bepalingen in de hoofdstukken 9, 10 en 11 omtrent bestuursorganisatie
zijn dan ook niet van toepassing. Voor medezeggenschap geldt deze vrijheid
niet. In dit wetsvoorstel wordt hiervoor een regeling getroffen. Ik verwijs
naar paragraaf 3.3, hierna.3.3 Faciliteren van de samenwerkingDuidelijk is dat de bestaande wettelijke context al veel ruimte biedt
voor samenwerking, waarbij het beeld is opgekomen dat de instellingen zich
hiervan nog niet volledig bewust zijn. De huidige mogelijkheden heb ik in
het bovenstaande willen verduidelijken.Maar tegelijkertijd is gebleken dat voor verdergaande samenwerking de
huidige wet ook beperkingen heeft. Daarom wordt in dit wetsvoorstel artikel
8.1 aangevuld.3.3.1 Medezeggenschapsstructuur binnen een samenwerkingsinstituutTot nu toe is de vraag naar de organisatiestructuur voor de samenwerking
nog niet indringend gebleken, omdat de bestaande samenwerkingsinstituten vooral
onderlinge verbanden tussen hogescholen respectievelijk tussen universiteiten
betroffen, dan wel een beperkt terrein besloegen. Nu naar mijn verwachting
meer samenwerkingsinstituten zullen ontstaan tussen hogescholen en universiteiten
en de omvang van de taken van dergelijke instituten groter zal worden, ontstaat
behoefte aan meer helderheid ten aanzien van de organisatorische kaders voor
de organisatiestructuur, met name voor de bestuursorganisatie en de medezeggenschap.
Binnen een instituut moet een duidelijke structuur zijn. Omdat taken van de
instellingen, waaronder de onderwijsactiviteiten, in het verband van het samenwerkingsinstituut
kunnen worden uitgevoerd, is van belang dat de zekerheden ten aanzien van
de structuur en medezeggenschap zoals neergelegd in de hoofdstukken 9 en 10
ook op een of andere wijze hun vorm kunnen krijgen in het samenwerkingsinstituut.
De waarborgen die hiervoor in de WHW zijn neergelegd, moeten ook hun pendant
vinden in het samenwerkingsinstituut. Daarom wordt voorgesteld dat binnen
dat instituut de medezeggenschapsstructuur zal kunnen gelden van één
van de deelnemende instellingen. Bij de keuze van de structuur geldt instemmingsrecht
van de medezeggenschapsorganen van de deelnemende instellingen.Deze mogelijkheid van één medezeggenschapsstructuur is neergelegd
in een nieuw artikel 8.2. 3.3.2 Overdracht van beheerstakenIn dit wetsvoorstel wordt expliciet gemaakt dat het samenwerkingsinstituut
ook met beheerstaken kan worden belast. Daarbij is bepaald dat de instellingsbesturen
van de deelnemende instellingen dan financiële middelen ter beschikking
stellen. Hiermee wordt tot uitdrukking gebracht dat het instituut naast de
gedelegeerde respectievelijk overgedragen beheerstaken ook daadwerkelijk de
beschikking moet kunnen hebben over de voor de uitvoering van de taken benodigde
financiële middelen. Bij de regeling is aangesloten bij die voor de universitaire
onderzoekinstituten en -scholen.3.3.3 Personele uniesStructurele samenwerking kan gestalte krijgen door organisatorische constructies,
maar kan ook gefaciliteerd worden door het (kunnen) creëren van personele
unies. Indien «beslissingsorganen» van twee organisaties feitelijk
door dezelfde personen worden bemenst, zal de besluitvorming vereenvoudigd
worden. In die zin leveren personele unies zeker een bijdrage aan de samenwerking.Een recent voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen de Universiteit
Wageningen en de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO): de integratie tussen
beide organisaties is op bestuurlijk niveau gerealiseerd door personele unies
van de leden van de colleges van bestuur en de raden van toezicht.De huidige wet kent een aantal bepalingen inzake de zogenaamde incompatibiliteiten.
Leden van bepaalde organen kunnen niet tevens lid zijn van bepaalde andere
organen. Zo kunnen leden van college van bestuur van universiteiten, van hogescholen
en van de OU geen lid zijn van dergelijke colleges van andere universiteiten,
hogescholen respectievelijk universiteiten, hogescholen en academische ziekenhuizen.Voorgesteld wordt deze incompatibiliteiten te schrappen en het aan de
verantwoordelijkheid over te laten van de tot benoeming bevoegde organen van
de deelnemende instellingen om in hun benoemingsbeleid hier invulling aan
te geven.3.3.4 Repressief toezichtEen punt van aandacht vormen nog de bepalingen omtrent schorsing en vernietiging
van besluiten. Bij overdracht van bevoegdheden van openbare instellingen gaan
ook deze zaken over. Indien de deelnemende instellingen een openbare en bijzondere
signatuur hebben, hoeft dit geen probleem te zijn. Wel betekent dit dat de
gevolgen van schorsing en vernietiging door de openbare instelling effect
heeft voor de bijzondere. Dit probleem kan worden gemitigeerd door bij de
overdracht van bevoegdheden door de bijzondere instelling beperkingen (bevoegdheden
tot ingrijpen) te stellen ten aanzien van deze onderwerpen. Hierdoor hebben
beide deelnemende instellingen dezelfde bevoegdheden aan zich gehouden. Een
aanvullende regeling in de wet is niet nodig.In het artikel wordt duidelijker tot uitdrukking gebracht om welke besluiten
het hierbij gaat. Het gaat om de besluiten overeenkomstig besluiten van decanen
en examencommissies die binnen de openbare universiteit vernietigd kunnen
worden.3.4 Verdergaande fusievariantenIn het HOOP 2000 en in het overleg dat daarover is gevoerd, heb ik mij
voorstander getoond van het faciliteren van initiatieven met betrekking tot
verdergaande vormen van samenwerking, waarbij ook vormen van besturen- en
instellingenfusie aan de orde zijn geweest. De wensen van instellingsbesturen
zijn uitvoerig verkend en afgezet tegen de mogelijkheden tot samenwerking
die de huidige wetgeving reeds biedt. Dit heeft geresulteerd in de hiervoor
besproken aanvulling op het huidig wettelijk instrumentarium.Mij is gebleken dat verderreikende wensen slechts binnen handbereik gebracht
kunnen worden met relatief ingrijpende aanpassingen van de WHW, zeker indien
het bij voorbeeld zou gaan om een volledige instellingenfusie van een hogeschool
en een universiteit van verschillende signatuur (dat wil zeggen: openbaar
of bijzonder). Naast de in het HOOP 2000 geformuleerde randvoorwaarden betreffende
helderheid in eindtermen van het onderwijs, de kwaliteitszorg en de bekostiging,
spelen in dit verband de onderscheidende taak van de universiteit ten aanzien
van het wetenschappelijk onderzoek en de relatie tussen de overheid en de
toezichthouder bij het openbaar hoger onderwijs ook een rol.De hiervoor aangegeven verdere aankleding van de inhoudelijke samenwerking
tussen twee of meer bekostigde instellingen voor hoger onderwijs laat de bestuurlijke
organisatie van de samenwerkende instellingen onaangetast. Evenmin heeft de
samenwerking gevolgen voor de rechtspersoonlijkheid van de openbare instelling
of de rechtspersoon waar de bijzondere instelling vanuit gaat. Ook wat betreft
de rechtspositie van het personeel treden geen wijzigingen op.Dat is anders, indien instellingen ervoor kiezen de samenwerking vorm
te geven langs de lijn van een besturenfusie of zelfs instellingenfusie. In
het eerste geval vindt dan samenvoeging plaats van twee of meer rechtspersonen,
in het tweede geval gaat het om samenvoeging van instellingen.Bij verschillende instellingsbesturen blijkt een duidelijke behoefte te
bestaan aan fusiemogelijkheden. Ik wil daarom verschillende vormen van fusies
mogelijk maken. De voorbereiding van een hiertoe strekkend voorstel tot wijziging
van de WHW is evenwel nog niet afgerond. Nader overleg is gaande. Teneinde
op het overleg niet nodeloos druk te zetten, heb ik besloten het onderhavige
wetsvoorstel niet op de uitkomsten daarvan te laten wachten. Zoals is aangegeven
in hoofdstuk 1, paragraaf 1, van deze memorie, zijn daarvoor verschillende
stappen voorzien. Bovendien rechtvaardigt dit onderwerp naar zijn aard en
inhoud een afzonderlijke behandeling, waarbij alle aspecten daarvan zorgvuldig
aan de orde kunnen komen.3.5 Samenwerkingsovereenkomst lerarenopleidingenHet huidige artikel 7.5, eerste en tweede lid, geeft een tamelijk uitvoerige
regeling voor de samenwerking tussen universiteiten waaraan een universitaire
lerarenopleiding is verbonden, met hogescholen met een lerarenopleiding. Ik
ben van oordeel dat een dergelijke samenwerking evenwel niet behoeft te worden
ondersteund met tamelijk fijnmazige bepalingen, doch dat dit aan de desbetreffende
instellingen kan worden overgelaten.De VSNU bepleit het schrappen van deze bepaling vanwege het algemene streven
naar vergroting van de autonomie van universiteiten en hogescholen, globalisering
van de regelgeving en mede ook gelet op de intensivering van de samenwerking
tussen universiteiten en hogescholen op uiteenlopende terreinen.Ook de HBO-Raad is voorstander van een meer evenwichtige regelgeving op
dit punt.Paragraaf 4 Restitutie collegegeldHet faciliteren van maatwerk in het hoger onderwijs staat hoog op de agenda.
In het Wet studiefinanciering 2000 heeft dit inmiddels geresulteerd in de
verhoging van de leeftijdsgrens en de verlenging van de diplomatermijn,
de mogelijkheid het wettelijk collegegeld te betalen tot 30 jaar met gelijktijdig
de loskoppeling van het genieten van studiefinanciering en het betalen van
het wettelijk collegegeld. Vanwege het bestaande verband tussen studiefinanciering,
inschrijving en collegegeld dient het meer flexibel kunnen «opnemen»
van studiefinanciering ook gevolgen te hebben voor het huidige regime van
uitschrijving bij een opleiding en restitutie van collegegeld. In het HOOP
2000 is daarom aangegeven dat deze wettelijke voorschriften bezien zullen
worden in het kader van deregulering en flexibilisering. Bij de behandeling
van het wetsvoorstel Wet studiefinanciering 2000 is de wenselijkheid hiervan
door de Tweede Kamer uitdrukkelijk aangegeven (Kamerstukken II 1999/2000,
26 873, nr. 47).Kern van mijn voorstel is decentralisatie van de regelgeving voor terugbetaling
van collegegelden in die zin dat de instellingen in een eigen regeling kunnen
afwijken van de in de wet vastgelegde regels. De instellingen hebben zelf
reeds aangegeven wellicht modelregelingen op het niveau van brancheorganisaties
tot stand te willen brengen. Daarmee kunnen de instellingen tegemoet komen
aan de wens van de studentenorganisaties, om verschillen tussen de regelingen
overzichtelijk te houden. Het is aan de instellingen daarover te overleggen
en afspraken te maken. Het wetsvoorstel laat overigens de bestaande bevoegdheid
van de instellingen tot het vaststellen van regels van procedurele aard op
het punt van de in- en uitschrijving in stand.De wetgever blijft de hoogte bepalen van het wettelijk collegegeld en
de minimale hoogte van de door instellingen te bepalen collegegelden. De huidige
voorschriften, neergelegd in de artikelen 7.42 en 7.49 van de WHW, waarin
nauwkeurig is omschreven hoe uitschrijving en terugbetaling van collegegeld
moeten plaatsvinden, ondergaan echter vereenvoudiging.Bij de verdere vormgeving van een kader voor uitschrijving en daarmee
samenhangende rechten en plichten ten aanzien van collegegeld moet rekening
worden gehouden met belangen van instellingen en studenten. Daarom ook is
intensief overleg gevoerd met de studentenorganisaties LSVb en ISO, de VSNU
en de HBO-Raad.Mijn vertrekpunt voor dit onderwerp is steeds geweest om de instellingen
zoveel mogelijk in de gelegenheid te stellen zelf tot een regeling binnen
de instelling te komen, uiteraard met inachtneming van de toegankelijkheid
van het onderwijs en de rechtszekerheid voor studenten.De vraag die dan centraal komt te staan is of deze autonomie ongeclausuleerd
kan zijn, dan wel of de wetgever in een normerende bepaling het streven naar
flexibiliteit tot uitdrukking dient te brengen. Met name van studentenzijde
is erop gewezen dat een volledige autonomie van de instellingen op dit punt
onvoldoende tegemoet komt aan belangen van studenten. Die belangen zijn vooral
gelegen in een door hen verwoorde rechtstreekse koppeling tussen de te leveren
onderwijsinspanning door de instelling en de betaling van collegegeld. Het
is niet verdedigbaar dat een tijdige uitschrijving niet gepaard gaat met restitutie
van een deel van reeds voldaan collegegeld. Daarbij wijs ik erop dat ook nu
al honorering van een redelijk verzoek tot uitschrijving gepaard gaat met
gedeeltelijke restitutie van collegegeld over de termijn waarin geen onderwijs
zal worden genoten. Ik stel daarom een normerende bepaling voor, met de mogelijkheid
voor de instellingen daarvan – in overleg met de studenten – af
te wijken.Gelet op het voorgaande stel ik een wettelijke regeling voor, gebaseerd
op de volgende hoofdpunten.– Inschrijving voor een opleiding geschiedt voor het gehele (of
nog resterende) studiejaar. De student bepaalt of en met ingang
van welke maand hij zich wil laten uitschrijven.– Basisregel is dat een student vanaf drie maanden na uitschrijving
collegegeld terugontvangt.– Er is de mogelijkheid van deze basisregel af te wijken. Instellingen
die gebruik wensen te maken van de afwijkingsmogelijkheid die de wet biedt,
bepalen voortaan zelf de wijze waarop terugbetaling van collegegeld plaatsvindt.
Hierbij kunnen tussen instellingen verschillen ontstaan. De regeling wordt
op instellingsniveau vastgesteld.– De medezeggenschapsorganen op instellingsniveau krijgen instemmingsrecht
op de vaststelling van de instellingsregeling.– Volgens artikel 7.59, vijfde lid, onder a, van de WHW bevat het
studentenstatuut de informatie over deze regeling.– De bestaande, bijzondere redenen voor uitschrijving – waaronder
het afstuderen – blijven gehandhaafd en leiden tot terugbetaling van
het collegegeld, berekend over de resterende maanden van het studiejaar.Het uitgangspunt van flexibilisering enerzijds en instellingsautonomie
anderzijds vindt zijn vertaling in een aantal wettelijke waarborgen en bevoegdheden.In tegenstelling tot de thans naar omstandigheden gedifferentieerde mogelijkheden
tot uitschrijving, wordt voorgesteld dat uitschrijving steeds per maand plaats
kan vinden op verzoek van de student. Maximaal één kalendermaand
na de aanmelding moet de uitschrijving zijn geëffectueerd.Uitschrijving is voorwaarde voor restitutie van collegegeld. Slechts gekoppeld
aan uitschrijving kan restitutie van collegegeld plaatsvinden, in de regel
aan te vangen drie maanden, nadat de student zich heeft uitgeschreven. Een
instelling kan in de eigen regeling deze termijn verlengen of verkorten met
een beroep op onderwijsorganisatorische redenen die samenhangen met de onderwijsprogrammering.
Opleidingen zijn over het algemeen ingedeeld in blokken of trimesters of anderszins.
De instelling mag met het oog op de planning van voor het onderwijs noodzakelijk
personele en materiële zaken, van de student verlangen dat hij gedurende
deze op onderwijsorganisatorische gronden aaneengesloten periode collegegeld
verschuldigd blijft.In dit stelsel met een wettelijke driemaandsnorm met afwijkingsbevoegdheid
komen flexibiliteit en instellingsautonomie samen en wordt zo veel als mogelijk
tegemoet gekomen aan wensen en belangen van instellingen en studenten. Gelet
op de (geldelijke) belangen die voor instellingen en studenten in het geding
zijn, betreft verkorting of verlenging van de driemaandstermijn een serieuze
zaak. Instemmingsrecht is dan op zijn plaats. Overigens voorziet de WHW erin
dat uiteindelijk de commissie voor geschillen bij een onverhoopt uitblijven
van instemming, beoordeelt of het college van bestuur bij de afweging van
de betrokken belangen in redelijkheid tot zijn voorstel heeft kunnen komen.
Instemmingsrecht behelst, zoals bekend, geen vetorecht.Voor een aantal thans wettelijk geregelde onderwerpen ligt wijziging niet
voor de hand, omdat de desbetreffende bepalingen (artikelen 7.47 en 7.48)
garanties bevatten. Het betreft in de eerste plaats de gespreide betaling
van collegegeld met een minimumaantal van vijf termijnen en een maximumbedrag
aan administratiekosten. Verder is een student slechts bij de instelling (en
opleiding) van eerste inschrijving wettelijk collegegeld verschuldigd.Voor het instellingscollegegeld blijft de terugbetaling facultatief. Hiermee
wordt tot uitdrukking gebracht dat, evenals in de studiefinanciering, de overheidsverantwoordelijkheid
voor voltijdse studenten jonger dan 30 jaar het sterkst is. De eigen regeling
van de instellingen kan echter ook het instellingscollegegeld betreffen. Een
aantal instellingen hanteert reeds op dit moment ten aanzien
van het instellingscollegegeld dezelfde regeling als voor het wettelijk collegegeld.
Deze vrijheid voor de instellingen blijft gehandhaafd.Paragraaf 5 ArbeidsvoorwaardenDe inmiddels gerealiseerde decentralisatie van het personeelsbeleid en
de arbeidsvoorwaardenvorming in de sector hoger onderwijs, geformaliseerd
bij besluit van 6 december 1999, Stb. 528 (Besluit decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming
universiteiten, hogescholen en onderzoekinstellingen) heeft voor een aantal
bepalingen van hoofdstuk 4 WHW gevolgen. Dit betreft met name het overleg,
de rechtspositie en de bepalingen inzake assistenten in opleiding. Met dit
wetsvoorstel wordt dit hoofdstuk van de wet geactualiseerd, door de reikwijdte
ervan te beperken.Te zijner tijd kan de grondslag in de WHW voor regels op het gebied van
de sociale zekerheid ook vervallen en een verdere deregulering worden bewerkstelligd.
Dit kan gebeuren zodra de OOW-operatie (Overheid onder werknemersverzekeringen)
integraal van kracht zal zijn, omdat dan de Werkloosheidswet (WW), de Ziektewet
(ZW) en de Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz) rechtstreeks
van toepassing zijn op alle werknemers in Nederland. Tot dat moment kunnen
een aantal bepalingen op het gebied van de sociale zekerheid in de WHW niet
gemist worden, omdat de WW, ZW en Wulbz nog niet van toepassing zijn op het
overheidspersoneel en daarmee op het personeel van het hoger onderwijs. Paragraaf 6 Plancyclus instellingsplanIn het HOOP 2000 en het Wetenschapsbudget 2000 (nota «Wie oogsten
wil, moet zaaien», Kamerstukken II 1998/99, 26 658, nr. 1) is aangekondigd
dat de frequentie van het instellingsplan van universiteiten, hogescholen
en onderzoekinstellingen wordt teruggebracht tot ten minste eens in de vier
jaar. Hieraan wordt uitvoering gegeven in dit wetsvoorstel.Verlaging van de periodiciteit sluit aan bij een sturingsfilosofie waarin
ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en vermindering van beheerslast centraal
staan. De periodiciteit van het hoger onderwijs- en onderzoekplan (HOOP) is
van twee op vier jaar gebracht (wet van 25 april 2000, Stb. 203). Voor het
Wetenschapsbudget is dezelfde periodiciteit aangekondigd. Die documenten krijgen
daarmee meer het karakter van een agenda voor de middellange termijn.De instellingsplannen zijn in de eerste plaats bedoeld voor de instellingen
zelf om de interne dialoog over het strategisch beleid te bevorderen. Daarnaast
vervullen zij ook een rol in de dialoog met de omgeving, waaronder de overheid.
Daarbij is een transparante verdeling van verantwoordelijkheden noodzakelijk,
zeker in het licht van versterking van de zelfregulering in het hoger onderwijs.In het instellingsplan van universiteiten en hogescholen komen de hoofdlijnen
van het instellingsbeleid aan de orde. Deze omvatten de nagestreefde doelen
in het kader van de geformuleerde missie van de instelling. Daarbij valt te
denken aan het profiel van de instelling, de hoofdlijnen van het onderwijsbeleid –
inclusief voornemens voor nieuwe opleidingen – , voornemens ter bevordering
van de kwaliteit van het onderwijs en verbetering van de inrichting van de
opleidingen, de hoofdlijnen van het personeelsbeleid en – voor de universiteiten –
de hoofdlijnen van het onderzoekbeleid, inclusief de keuze van onderzoekprioriteiten.
Verslaglegging, verantwoording en evaluatie kunnen op basis van het instellingsplan
plaatsvinden. Het instellingsplan van universiteiten en hogescholen speelt geen rol
bij het vaststellen van de hoogte van de rijksbijdrage (wel bij de verslaglegging
en de financiële verantwoording). Het instellingsplan zal uiteraard wel
een rol spelen in de dialoog tussen universiteiten en de Nederlandse organisatie
voor wetenschappelijk onderzoek (NWO). Universiteiten dienen in hun instellingsplan
hun strategische keuzen op onderzoekgebied aan te geven. Daarbij zullen ze
zich laten leiden door de resultaten van verkenningen. De strategische plannen
van de universiteiten en NWO dienen vervolgens als basis voor bilaterale strategische
afspraken tussen universiteit en NWO om de verankering van in gang gezette
vernieuwingen bestuurlijk en budgettair te verzekeren. Afstemming in de tijd
en qua inhoud tussen de instellingsplannen van de universiteiten en het strategisch
plan van NWO is een zaak van de betrokken organisaties. De vrijheidsgraden
die de betrokken organisaties hierbij verkrijgen, brengt natuurlijk wel de
verplichting mee van tussentijdse afstemming bij actualisatie van de strategische
plannen. Een dergelijk dynamisch stelsel heeft mijn voorkeur boven een star
stramien van wettelijk voorgeschreven volgtijdelijkheid. Er worden dus geen
voorschriften gegeven voor synchronisatie van planprocedures.De WHW bevat ook de wettelijke basis voor de plannen van de KNAW en de
KB. De periodiciteit van deze plannen wordt met onderhavig wetsvoorstel eveneens
aangepast.In het Wetenschapsbudget 2000 heb ik ook voorgesteld de bestuurlijke verhoudingen
met de onderzoekinstellingen te vernieuwen. Het ligt in het voornemen de uitwerking
hiervan in een afzonderlijk voorstel van wet tot wijziging van de Wet op de
Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek en de WHW in procedure
te brengen. Binnen de in het Wetenschapsbudget neergelegde visie past het
dat de strategische plannen van niet alleen NWO, maar ook die van de KNAW
en de KB de inhoudelijke basis vormen voor vaststelling door de minister van
het middelenkader voor deze instellingen.De in de strategische plannen en instellingsplannen beschreven missie
en doelstellingen zullen het vertrekpunt gaan vormen voor een systematische
evaluatie van de verwezenlijking van de beoogde doelen. Daartoe zullen de
huidige informatieafspraken met de publieke onderzoekorganisaties en de richtlijnen
voor het jaarverslag van universiteiten en hogescholen worden bezien. Beperking
van de beheerslast vormt hierbij een belangrijk uitgangspunt.Paragraaf 7 Richtlijnen ethische aspectenArtikel 1.7 WHW schrijft voor dat het instellingsbestuur richtlijnen vaststelt
met betrekking tot de ethische aspecten van de werkzaamheden van de instelling
en dat het instellingsbestuur die richtlijnen niet vaststelt dan na het advies
te hebben ingewonnen van een door hem daartoe ingestelde commissie.Het dwingende karakter van de procedureregels beoogt een waarborg te zijn
voor een adequate reglementering van de omgang met ethische aspecten van onderwijs
en onderzoek. De ethische commissie wordt daarin een adviesfunctie toegekend.In mijn streven de zelfregulering van de instelling te versterken, ligt
het in de rede om waar mogelijk regels van procedurele aard binnen de eigen
instellingsregelingen te plaatsen, mits waarborgen aanwezig zijn voor een
zorgvuldige benadering. Naar mijn mening kan dan ook volstaan worden met het
voorschrift dat het instellingsbestuur terzake richtlijnen dient op te stellen.Met deze wijziging wordt niet getornd aan het belang dat gehecht wordt
aan serieuze aandacht binnen de instelling voor ethische aspecten verbonden
aan de taakuitoefening. Paragraaf 8 Medezeggenschapsstelsels wetenschappelijk
onderwijsDe keuze voor een bepaald medezeggenschapsstelsel wordt niet langer «bevroren»
voor een termijn van vijf jaar. Artikel 9.30, tweede lid, kan daarbij in zijn
geheel vervallen, omdat die keuzemogelijkheid als zodanig reeds is vervat
in het eerste lid.De wetgever wilde destijds met dit artikellid tot uitdrukking brengen
dat al te snelle opeenvolging van verschillende medezeggenschapsstelsels ongewenst
werd geacht. Daardoor zou immers een gekozen stelsel niet tot wasdom kunnen
komen.Inmiddels is gebleken dat binnen de instellingen de keuzebevoegdheid zeer
zorgvuldig wordt benaderd. Onder die omstandigheden lijkt mij een beperking
in de keuzevrijheid niet langer een redelijk doel te dienen.Paragraaf 9 Omvang raad van bestuur academisch ziekenhuisArtikel 12.4 van de WHW schrijft voor dat de raad van bestuur van een
academisch ziekenhuis dient te bestaan uit een voorzitter en twee, dan wel –
in bijzondere gevallen, mits daarvoor ministeriële toestemming is gegeven –
drie andere leden. De voorzitter en andere leden worden benoemd door de raad
van toezicht van het academisch ziekenhuis.De samenwerkingsrelaties van het academisch ziekenhuis met andere zorginstellingen,
maar ook met de medische faculteit, zijn in de afgelopen jaren sterk toegenomen.
De behoefte aan maatwerk, ook in bestuurlijke zin, doet zich daarbij steeds
sterker gevoelen.Ik stel dan ook voor om het aan de raden van toezicht van de ziekenhuizen
over te laten om zelf te bepalen hoe omvangrijk de raad van bestuur moet zijn.
In voorkomende gevallen kan daardoor op de locatie zelf bezien worden of de
omvang van de raad van bestuur dienstig kan zijn aan de ambities tot verdergaande
samenwerking.HOOFDSTUK III ANDERE DEREGULERINGSVOORSTELLENParagraaf 1 Hercodificatie overgangsrechtDe nieuwe stelselwet voor het hoger onderwijs, de WHW, kon, na de totstandkoming
eind 1992, al snel worden ingevoerd (studiejaar 1993–1994) doordat het
invoerings- en overgangsrecht direct beschikbaar was. Dat recht was door de
wetgever namelijk in een apart hoofdstuk 16 van de WHW opgenomen. De invoering
behoefde dus niet te wachten op een afzonderlijke overgangs- of invoeringswet,
zoals dat bij eerdere, vergelijkbare stelselwijzigingen in het hoger onderwijs
of het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs tot dan toe gebruikelijk
was. Bij vergelijkbare operaties later in de negentiger jaren is eenzelfde
aanpak gekozen, bij voorbeeld bij Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet
op het primair onderwijs.Deze aanpak past in het dereguleringsstreven van de opeenvolgende kabinetten
van de laatste jaren. Het direct vaststellen van overgangs- en invoeringsrecht
komt immers voort uit de vraagstelling in hoeverre gewijzigde regels en normen
uitvoerbaar en handhaafbaar zijn. Vragen die – gegeven de dereguleringsambitie –
beantwoord moeten worden voordat de nieuwe regels en normen worden vastgesteld.Ik acht de tijd rijp om in het verband van de deregulering nu een volgende
stap te zetten. In het HOOP 2000 is een opschoning aangekondigd van het geldende
overgangsrecht. Dit biedt de gelegenheid tot een legislatieve operatie die
ertoe strekt de duidelijkheid, de hanteerbaarheid en de «terugvindbaarheid»
van het overgangsrecht beter te regelen dan tot dusverre. Per definitie versterkt
dat de rechtszekerheid voor belanghebbenden, hetgeen een van de belangrijkste
functies van overgangsrecht is. Een uiteenzetting in paragraaf 2 van hoofdstuk VI van deze memorie
van toelichting bevat de meer technische informatie over deze aanpak. Op deze
plaats meld ik nog het volgende.De opschoning resulteert in een aantal aanvullingen van met name de hoofdstukken
2, 4, 6 en 7 van de WHW, alsmede in een geheel nieuw en veel minder omvangrijk
hoofdstuk 16.De gewenste opschoning is daarmee nog niet afgerond. Immers er bestaat
meer overgangs- en invoeringsrecht dan het recht dat is terug te vinden in
het bestaande hoofdstuk 16 van de WHW. Ik doel op overgangs- en invoeringsrecht
dat veelal is toegevoegd aan de wetten tot wijziging van (onder meer) de WHW.
Dat recht is «terug te vinden» in met Romeinse cijfers genummerde
bepalingen. Ook al dat overgangsrecht is kritisch onderzocht. In dit wetsvoorstel
wordt voorgesteld – waar mogelijk – het overgangsrecht uit die
wijzingswetten te schrappen. De overgangsbepalingen die nog niet gemist kunnen
worden, worden overgebracht naar een hoofdstuk 17 van de WHW.Dat hoofdstuk wordt ingericht als «aanbouwhoofdstuk», dat
geschikt is om al het overgangs- en invoeringsrecht van toekomstige wijzigingen
van de WHW te bevatten.Aldus kan van al het overgangsrecht – nu en in de toekomst –
kennis genomen worden door raadpleging van de WHW zelf.Paragraaf 2 Harmonisatie en technische verbeteringenVan dit wetsvoorstel wordt gebruik gemaakt om een aantal bepalingen betreffende
de raden van toezicht van de universiteiten, de OU en de academische ziekenhuizen
te harmoniseren. Het betreft de regeling van de tegemoetkomingen aan de voorzitter
en leden van deze raden en de benoemingstermijn van leden van de raden van
toezicht van de academische ziekenhuizen. Voor een gedetailleerde toelichting
verwijs ik naar de artikelsgewijze toelichting bij de artikelen 9.7, 11.5,
en 12.10.In het verlengde hiervan doe ik tevens het voorstel om de bepaling betreffende
de rechtspositie van de leden van de raad van bestuur van een academisch ziekenhuis
in overeenstemming te brengen met de geharmoniseerde bepalingen voor de leden
van de raden van toezicht. De artikelsgewijze toelichting op artikel 12.5
gaat hier nader op in. De voorstellen brengen overigens geen enkele materiële
wijziging in de positie van de leden van de desbetreffende bestuursorganen.Ten slotte worden in dit wetsvoorstel nog enige wijzigingen van technische
aard aangebracht.HOOFDSTUK IV CONSULTATIE EN UITVOERINGSTOETSENDe gepresenteerde voorstellen zijn tot stand gekomen in goed overleg met
de studentenorganisaties LSVb en ISO, en de brancheorganisaties voor het wetenschappelijk
en hoger beroepsonderwijs, VSNU, HBO-Raad en PAEPON.Ook de Vereniging van academische ziekenhuizen (VAZ) is geconsulteerd.
Zij heeft aangegeven geen voorstander te zijn van structuurwijzigingen op
korte termijn voorzover deze de relatie met de academische ziekenhuizen raken.Voor een groot deel liep de ontwikkeling van verschillende thema's parallel
aan het interactieve proces van het HOOP 2000, waardoor ook de inbreng van
andere deelnemers aan die discussie dan de hiervoor genoemde hun bijdrage
hebben geleverd, zoals VNO-NCW.De VSNU, de HBO-Raad, PAEPON en de studentenorganisaties LSVb en ISO zijn
in de gelegenheid gesteld om commentaar te leveren op een concept van het
wetsvoorstel om te bezien of de hoofdlijnen van beleid, waarover
in het kader van het HOOP 2000 reeds uitvoerig overleg is heeft plaatsgevonden,
een adequate behandeling hebben gekregen. Daarnaast is aan de uitvoeringsorganisaties
IBG en Centrale Financiën Instellingen (CFI) om een uitvoeringstoets
verzocht.De opvattingen van de geconsulteerde organisaties zijn zo veel mogelijk
in deze memorie van toelichting verwerkt. Hierna wordt meer in detail nader
ingegaan op de opmerkingen die zijn geplaatst.De studentenorganisaties ISO en LSVb pleiten ervoor de betaling van collegegeld
te koppelen aan de jaarindeling (trimesters, semester of blokken), waardoor
een restitutiestelsel achterwege zou kunnen blijven.Nog afgezien van het feit dat dit voorstel tot aanzienlijk hogere bestuurslasten
leidt, is er ook een principieel argument om dit voorstel af te wijzen. Het
voorstel staat immers haaks op het uitgangspunt in het bekostigde hoger onderwijs
dat inschrijving geschiedt voor een opleiding. Dat wil zeggen dat een student
zich inschrijft voor een samenhangend geheel van onderwijseenheden, gericht
op de verwezenlijking van welomschreven doelstellingen op het gebied van kennis,
inzicht en vaardigheden waarover degene die de opleiding heeft voltooid, dient
te beschikken. Voortijdige uitschrijving (en restitutie van collegegeld) moet
derhalve niet gezien worden als het doel van het volgen van hoger onderwijs,
maar als een faciliteit. Startpunt van de discussie is dus het gegeven dat
er opleidingen bestaan waarvoor ingeschreven kan worden. Dat is geheel iets
anders dan de individuele onderwijseenheden als vertrekpunt te nemen. Het
uitgangspunt dat in het hoger onderwijs de opleidingen centraal staan, staat
in dit wetsvoorstel niet ter discussie en vormt daarmee tegelijkertijd het
kader voor het creëren van mogelijkheden voor flexibilisering van leerwegen.
De gepresenteerde voorstellen vormen naar mijn mening een goede balans tussen
de wens tot flexibilisering en de eisen die gesteld mogen worden een stelsel
van opleidingen in het hoger onderwijs.Voorts zijn de studentenorganisaties bevreesd voor een «regulatievacuüm»
dat ontstaat met een dynamisch CROHO.Ik merk daarbij op dat ook het dynamisch CROHO tot stand komt langs heldere
procedures, met registratie als sluitstuk. Eenmaal geregistreerd gelden dezelfde
rechten en plichten als voor de bestaande opleidingen. Het opleidingenaanbod
kent in de nieuwe systematiek een geautoriseerde vindplaats in het CROHO,
terwijl de instellingen zelf verantwoordelijkheid zullen dragen voor meer
gedetailleerde informatie. Die verplichting heeft ook thans al een wettelijke
basis in artikel 7.15. Om dit ook nadrukkelijk in verband te brengen met de
dynamisering van het CROHO heb ik deze verplichting in dit wetsvoorstel opnieuw
vormgegeven.Met de HBO-Raad en de VSNU is in verschillende stadia van dit wetsvoorstel
mondeling en schriftelijk gecommuniceerd. Daarbij is naar voren gekomen dat
de hoofdlijnen van de verschillende dereguleringsvoorstellen grote steun ondervinden.Zij plaatsten wel enkele kanttekeningen bij mijn voorstellen aangaande
uitschrijving en restitutie van collegegeld. De suggestie van de HBO-Raad
om de invloed van de studiefinanciering op het studiegedrag te onderzoeken
lijkt mij waardevol en zal onderdeel vormen van de monitoring van de studiefinanciering.
Het door mij voorgestelde regime voor uitschrijving per maand voorziet in
de door de studentenorganisaties verwoorde behoefte aan flexibilisering. Naar
mijn mening is aan de belangen van de instellingen daarbij tegemoet gekomen
door restitutie van collegegeld na uitschrijving in beginsel te koppelen aan
een periode van drie maanden, met de mogelijkheid daarvan bij eigen instellingsregeling
af te wijken. De regels van procedurele aard zijn bedoeld om de administratieve
afhandeling van een verzoek tot beëindiging van de inschrijving optimaal
te laten verlopen. De bevoegdheid tot het opstellen van dergelijke regels
impliceert natuurlijk niet de bevoegdheid om af te wijken van
de wettelijke bepaling, die de student het recht verleent zijn inschrijving
te beëindigen met ingang van de eerste dag van een door betrokkene te
bepalen maand.De HBO-Raad stelt ten slotte nog voor om het handhaven van artikel 7.17
te regelen bij wijze van overgangsrecht. Het is echter uitdrukkelijk mijn
bedoeling om de bepalingen over de plaats waar initieel hoger beroepsonderwijs
wordt aangeboden, vooralsnog te handhaven en over vier jaar een evaluatie
uit te voeren.De IBG concludeert dat het wetsvoorstel uitvoerbaar is. In haar uitvoeringstoets
maakt zijn – naast enkele technische opmerkingen – opmerkingen
over de voorgestelde wijzigingen in de registratieprocedure.In de eerste plaats vraagt zij de aandacht voor de relatie tussen de vrijheid
van instellingen door het jaar heen registratie te bewerkstelligen in het
CROHO en de consequenties daarvan wat betreft de studiefinanciering en de
OV-jaarkaart. In de toelichting op het voorgestelde artikel 6.14a, zevende
lid, zal ik hierop ingegaan.In de tweede plaats vraagt de IBG aandacht voor het feit dat een dynamischer
CROHO ertoe kan leiden dat de door de IBG jaarlijks verspreide instroomwijzer
aan actualiteit kan inboeten. Ook hieraan besteedt deze toelichting bij de
behandeling van artikel 7.15 aandacht.Ten slotte onderschrijf ik graag de opvatting van de IBG dat op het punt
van de aanmelding van nieuwe opleidingen nadere afspraken moeten worden gemaakt
tussen IBG en bewindslieden over goede informatie-uitwisseling.Ook CFI, tot slot, acht de voorstellen uitvoerbaar. Wel wijst hij erop
dat vanwege de dynamisering van het CROHO in het Bekostigingsbesluit WHW duidelijkheid
verschaft dient te worden welke datum gehanteerd dient te worden voor het
bepalen van de parameters voor de bekostiging. Die duidelijkheid zal te zijner
tijd ook worden gegeven.HOOFDSTUK V FINANCIËLE CONSEQUENTIES VOOR HET RIJKDe in dit wetsvoorstel voorgestelde wijzigingen operationaliseren beleidsvoornemens
uit het HOOP 2000. Aan dit wetsvoorstel zijn geen financiële gevolgen
verbonden.HOOFDSTUK VI ARTIKELENParagraaf 1 Wijziging van artikelen in de hoofdstukken
1 tot en met 15Onderdeel A (artikel 1.1)Tot de inwerkingtreding van de Wet educatie en beroepsonderwijs werd het
beroepsonderwijs tot het voortgezet onderwijs gerekend. Bij genoemde wet is
de definitie «voortgezet onderwijs« in de Wet op het voortgezet
onderwijs zodanig gewijzigd dat die definitie geen betrekking meer had op
het beroepsonderwijs. Deze wijziging strekt er toe te verduidelijken dat het
initieel onderwijs ook aansluit op bepaalde vormen van beroepsonderwijs. Dit
zijn de middenkaderopleidingen, de specialistenopleidingen en de bij ministeriële
regeling aangewezen vakopleidingen.Onderdeel B (artikel 1.7)Artikel 1.7 bevat het voorschrift dat het instellingsbestuur met het oog
op de ethische aspecten van de werkzaamheden van de instelling richtlijnen
tot stand brengt. Bij die vaststelling en bij iedere wijziging van de richtlijnen dient het instellingsbestuur de ethische commissie te raadplegen.
Dit laatste voorschrift kan naar mijn oordeel worden geschrapt. De wijze van
totstandkoming van de richtlijnen kan gevoeglijk aan het instellingsbestuur
worden overgelaten. Uiteraard kan het nuttig zijn een speciaal voor dit doel
bijeengebrachte commissie van deskundigen te raadplegen. Een wettelijk voorschrift
terzake staat evenwel op gespannen voet met het beleid, gericht op het vergroten
van de zelfregulering.Onderdeel C (artikel 1.8)In de WHW wordt, als het gaat om bekostigde instellingen die deel uitmaken
van de bijlage van de wet, gebruikgemaakt van de begrippen «genoemd
in de bijlage», «opgenomen in de bijlage» en «bedoeld
in de bijlage». Voorgesteld wordt in de desbetreffende bepalingen één
begrip te hanteren en wel het begrip «opgenomen in de bijlage».
Hiermee wordt aangesloten bij de terminologie van de artikel 1.8, eerste lid,
waar de term voor het eerst in de WHW voorkomt. Dit brengt reeds wijziging
van het tweede lid van dat artikel met zich mee. Het begrip «genoemd»
kan dan gereserveerd blijven voor gegevens die uit de bijlage blijken. Artikel
1.8, derde lid, bevat daarvan een voorbeeld. Onder het begrip «opgenomen
in de bijlage» van de WHW – al dan niet met vermelding van een
of meer van de rubrieken van die bijlage – vallen de instellingen voor
hoger onderwijs die als soort van instelling in verschillende bepalingen van
de WHW zijn aangeduid.Deze terminologische verbetering heeft consequenties voor de navolgende
artikelen van de WHW: 1.9, eerste lid, 1.11, 1.13, tweede lid, 6.9, eerste
lid, 7.51, eerste en zesde lid, 8.1, eerste lid, 9.51, eerste lid, 10.1, 15.2,
15.3, 15.4, eerste lid, 15.5, 16.4, 16.8, tweede lid, en 16.11, eerste tot
en met vierde lid. Over de drie laatstgenoemde artikelen wordt opgemerkt dat
deze door de hercodificatie van het overgangsrecht zullen vervallen of van
plaats en redactie zullen veranderen.De terminologische verbetering zal ook worden doorgevoerd in artikel 2.8
van de Wet studiefinanciering 2000.Onderdeel D (artikel 1.9)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van
de WHW in het eerste lid van artikel 1.9 verwijs ik naar de toelichting op
onderdeel C.Artikel 6.4, tweede lid, komt te vervallen. Daardoor moet de verwijzing
in het zesde lid van artikel 1.9 worden aangepast.Onderdeel E (artikel 1.10)De voorgestelde wijziging van artikel 1.10 strekt ertoe de opzet van dit
artikel duidelijker te maken zonder dat inhoudelijke wijzigingen zijn beoogd.Onderdeel F (artikel 1.11) Voor de terminologische verbetering in de verwijzing
naar de bijlage van de WHW in artikel 1.11 verwijs ik naar de toelichting
op onderdeel C.Onderdeel G (artikel 1.12)Het nieuwe derde lid van artikel 1.12 komt overeen met het huidige artikel
16.10, vierde lid. In het laatstgenoemde artikellid is bepaald dat een aantal
in artikel 16.10, eerste en derde lid, vermelde artikelen «oude stijl»
door aangewezen lerarenopleidingen in het kader van de aanwijzing in acht
dienen te worden genomen. Waar de artikelen «oude stijl» ook voor
de bekostigde lerarenopleidingen van kracht blijven, is deze lijn doorgetrokken naar de aangewezen lerarenopleidingen. Dit nieuwe artikellid
heeft uitsluitend betrekking op hogescholen.Onderdeel H (artikel 1.13)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van
de WHW in het tweede lid van artikel 1.13 verwijs ik naar de toelichting op
onderdeel C.Onderdeel I (artikel 1.15)De voorgestelde wijziging van artikel 1.15 strekt ertoe de opzet van dit
artikel duidelijker te maken zonder dat inhoudelijke wijzigingen zijn beoogd.Onderdeel J (artikel 2.1)Als gevolg van de toevoeging van titel 6 aan hoofdstuk 2 behoeft artikel
2.1 een geringe aanpassing. Vastgelegd is dat de voorgestelde artikelen 2.21
en 2.22 uitsluitend betrekking hebben op aangewezen theologische en levensbeschouwelijke
universiteiten.Onderdeel K (artikel 2.2)De periodiciteit van het instellingsplan wordt van twee jaar gebracht
op vier jaar. Wel staat het instellingsbestuur daarbij vrij het instellingsplan
tussentijds opnieuw vast te stellen. De wettekst brengt tot uitdrukking dat
na een «tussentijdse» vaststelling een nieuwe periode van vier
jaar gaat lopen.Voor de uiteenzetting van de gronden voor deze wijziging en van de consequenties
voor onderwijsinstellingen en voor instellingen van wetenschappelijk onderzoek
verwijs ik naar het algemene deel van deze memorie van toelichting.Onderdelen L en M (artikelen 2.5 en 2.6)Wijzigingen van het Bekostigingsbesluit WHW waarbij meer of minder ingrijpende
wijzigingen in de bekostigingssystematiek worden doorgevoerd, hebben in het
verleden – zo leert de praktijk – dikwijls aanleiding gegeven
tot gedetailleerde overgangsvoorzieningen. Het bleek noodzakelijk daarbij
soms voor enkele universiteiten of hogescholen gedurende een korte periode
aanvullende financiële aanspraken te creëren. Ofschoon de noodzaak
van dergelijke maatregelen niet ter discussie stond en tevens overwegingen
van algemene strekking aan de toekenning van individuele aanspraken steeds
ten grondslag heeft gelegen, is wel de vraag gesteld in hoeverre dergelijke
afzonderlijke aanspraken voor korte duur zich verdroegen met de norm van een
algemene berekeningswijze. De voorgestelde wijziging van artikel 2.5, eerste
lid, beoogt buiten twijfel te stellen dat onder de omstandigheid van wijziging
van de algemene berekeningswijze tijdelijk een bijzondere berekeningswijze
kan worden toegepast.De wijziging van artikel 2.6, tweede lid, laatste volzin, brengt tot uitdrukking
dat het criterium dat in deze bepaling is opgenomen alleen betrekking heeft
op de bekostiging van de universiteiten voor zover het betreft het onderwijs
gericht op het beroep van leraar voortgezet onderwijs van de eerste graad.
De aanpassing in artikel 2.5, eerste lid, maakt dit noodzakelijk. Van de gelegenheid
wordt gebruik gemaakt ook het opschrift van artikel 2.6 aan te passen. Onderdeel N (artikel 2.7)Artikel 13 onder B van de wet van 23 december 1993 (Stb. 690) bevat een
onuitvoerbare opdracht tot wijziging van artikel 2.7, eerste lid. Dezelfde
wijzigingsopdracht is thans opnieuw in dit wetsvoorstel opgenomen.Onderdelen O, S en T (artikelen 2.9, 2.16 en 2.20)Bij de wet van 6 augustus 1993 (Stb. 465) is ook aan bepaalde accountants-administratieconsulenten
de bevoegdheid toegekend om de in artikel 393, eerste lid, van Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek voorgeschreven controle van de jaarrekeningen te verrichten.
Bij die wet zijn diverse wetten aangepast aan de bevoegdheidsverdeling van
de accountants-administratieconsulenten. Voor de WHW heeft die aanpassing
destijds niet plaatsgevonden. Daartoe ga ik thans over en sluit daarbij aan
bij de bepaling over accountantscontrole in de subsidietitel van de Awb.Onderdeel P (artikel 2.11)Ik stel voor het eerste lid van artikel 2.11 te doen vervallen om dezelfde
redenen als genoemd in de toelichting op de deregulering van artikel 7.5.Onderdeel R (artikel 2.14)Aan dit artikel is tot nu toe uitvoering gegeven bij ministeriële
regeling. Voorgesteld wordt de wettekst hiermee in overeenstemming te brengen.Onderdeel U (artikelen 2.21 en 2.22)De nieuwe artikelen 2.21 en 2.22 komen overeen met de artikelen XIII en
XIV van de Wet op het wetenschappelijk onderwijs (WWO) (Stb.1986, 414). Verwezen
wordt naar de toelichting onder artikel 16.1, eerste lid, onder d (bestaand),
in paragraaf 2 van dit hoofdstuk.Onderdeel V (artikel 3.2)Artikel 4.2, tweede lid, komt te vervallen. Deze bepaling gaf de minister
de bevoegdheid richtlijnen vast te stellen over het minimumaantal assistenten
in opleiding aan een instelling. Dit betekent dat de verplichting tot voorafgaand
overleg hierover met instellingsbesturen uit de wet moet worden verwijderd.
De wijziging strekt hiertoe.Onderdeel W (artikel 4.1)Aan hoofdstuk 4 wordt een artikel 4.8 toegevoegd, dat uitsluitend betrekking
heeft op docenten aan bekostigde hogescholen. Dit heeft consequenties voor
de redactie van de reikwijdtebepaling van artikel 4.1. In dat artikel is tevens
de vernummering binnen artikel 4.2 verdisconteerd.Onderdeel X (artikel 4.2)Artikel 4.2, tweede lid, bevat de mogelijkheid voor de minister om een
richtlijn te geven over het minimumaantal assistenten in opleiding aan een
instelling. Van deze bevoegdheid is nooit gebruik gemaakt. De inmiddels verwezenlijkte
decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming, geformaliseerd bij besluit
van 6 december 1999, Stb. 528 (Besluit decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming
universiteiten, hogescholen en onderzoekinstellingen), maakt het uitoefenen
van deze bevoegdheid nog veel minder voor de hand liggend. Ik
stel daarom voor artikel 4.2, tweede lid, te doen vervallen.Onderdeel Y (artikel 4.3)Ook artikel 4.3 kan komen te vervallen, omdat de decentralisatie van de
arbeidsvoorwaardenvorming in het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
het «georganiseerd overleg» tussen de Ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, enerzijds,
en de vakorganisaties van overheids- en onderwijspersoneel, anderzijds, over
«aangelegenheden van algemeen belang voor de algemene rechtstoestand
van het personeel van de instellingen» overbodig heeft gemaakt.Onderdeel Z (artikel 4.5)De eerdergenoemde decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming in
het hoger onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek leidt eveneens tot herziening
van artikel 4.5 van de WHW. Daartoe ga ik nu over.Bij deze herziening stel ik voor de niet meer terzake doende bevoegdheden
aan de kant van het Rijk te schrappen. Het artikel zelf zal moet blijven bestaan
om een grondslag te bieden aan het genoemde decentralisatiebesluit. In deze
amvb is het volgende geregeld:MaximumsalarisHet hoogste bedrag van de maximumsalarisschaal (voor de bedrijfstak, d.w.z.
de gezamenlijke universiteiten, de gezamenlijke hogescholen dan wel de gezamenlijke
onderzoekinstellingen) mag niet hoger zijn dan het maximum van schaal 18 van
het desbetreffende kaderbesluit, zoals dat luidde op 31 december 1998. Dit
bedrag kan worden geïndexeerd met de salarisontwikkeling die voor het
personeel in de «bedrijfstakcao» wordt overeengekomen.WerkloosheidsaansprakenIn elk geval dienen de aanspraken van het (gewezen) personeel ten minste
gelijkwaardig te zijn aan die van de Werkloosheidswet (WW).Aanspraken bij ziekte en arbeidsongeschiktheidDe aanspraken van het (gewezen) personeel dienen ten minste gelijkwaardig
te zijn aan die van de ZW, respectievelijk de Wulbz.De genoemde voorschriften bepalen thans de voorgestelde inhoud van het
tweede lid van artikel 4.5.De genoemde bepalingen op het gebied van de sociale zekerheid zijn opgenomen,
omdat op het moment van decentralisatie (en tot op heden), de WW, ZW en Wulbz
nog niet van toepassing zijn op het overheidspersoneel en daarmee op het personeel
van het hoger onderwijs. Op het moment dat de zogenoemde OOW-operatie (overheid
onder werknemersverzekeringen) integraal van kracht wordt, zijn deze bepalingen
niet meer nodig, omdat de genoemde wetten dan rechtstreeks van toepassing
zijn op alle werknemers in Nederland. Te zijner tijd kan de grondslag in de
WHW voor regels op het gebied van de sociale zekerheid dus vervallen.Het derde lid komt te vervallen, omdat het bepalen van de arbeidsduur
in elk geval tot de gedecentraliseerde onderwerpen behoort. Het bestaande
vierde en vijfde lid worden daardoor vernummerd.De eerste volzin van het tot derde lid vernummerde artikellid dient ook
te vervallen. Aan deze opsomming bestaat niet langer behoefte, omdat in het
kader van de decentralisatie van overheidswege ook geen regels meer zullen
worden gesteld aangaande benoeming, schorsing, disciplinaire maatregelen
en ontslag van personeel van openbare instellingen. Het schrappen blijft overigens
zonder gevolgen voor de reikwijdte van de bevoegdheid van het instellingsbestuur.
De bevoegdheid om over de genoemde onderdelen van de rechtspositie van het
personeel regels te stellen blijft onverlet. Wel blijft de in de tweede volzin
opgenomen norm gehandhaafd.Onderdeel AA (artikel 4.8)Dit onderdeel bevat de regeling betreffende de benoembaarheidseisen in
het hoger beroepsonderwijs. Artikel 4.8 is als zodanig geen nieuwe bepaling,
maar is in het kader van de herziening van hoofdstuk 16 verplaatst naar het
personeelshoofdstuk van de WHW.Eerste voorwaarde voor benoeming als docent aan een hogeschool is het
bezit van een getuigschrift van een opleiding in het wetenschappelijk of hoger
beroepsonderwijs met een studielast van ten minste 168 studiepunten, een getuigschrift
van een vergelijkbaar niveau dan wel een ministeriële verklaring terzake.
Daarnaast is voorwaarde voor benoeming het bezit van een bewijs van voldoende
didactische voorbereiding dan wel een ministeriële verklaring terzake.In het eerste lid onder a is aangegeven op
welke wijze wordt voldaan aan de eis dat een docent in het hoger beroepsonderwijs
over een algemeen niveau van kennis, inzicht en vaardigheden beschikt. In
de eerste plaats voldoet aan deze eis degene die in het bezit is van een hbo-getuigschrift,
een universitair getuigschrift of een getuigschrift van de OU van gelijkwaardig
niveau. Daarnaast kunnen buitenlandse, Nederlands-Antilliaanse of Arubaanse
getuigschriften van gelijkwaardig niveau worden aangewezen. Voorts heeft de
minister de bevoegdheid andere getuigschriften van hetzelfde niveau aan te
wijzen. Ten slotte is aan een ho-getuigschrift op ho-niveau voor wat betreft
de benoembaarheid tot docent gelijkwaardig een door de minister af te geven
verklaring van bekwaamheid.Het eerste lid onder b schrijft voor dat een
docent in het bezit dient te zijn van een bewijs of verklaring van didactische
voorbereiding. Het bewijs van didactische voorbereiding dat kan worden verkregen
aan een hogeschool of universiteit, geeft uitsluitend bevoegdheid voor het
verzorgen van onderwijs aan hogescholen.De in het tweede lid geregelde verklaring
van bekwaamheid dient door het bestuur van een hogeschool bij de minister
te worden aangevraagd. Aangetoond dient te worden dat de betrokkene over kwaliteiten
op hetzelfde niveau als een hbo- of wo-afgestudeerde beschikt. Blijkens de
publicatie van 27 juni 1990 (Uitleg OenW-Regelingen 18c) wordt, indien uit
de aanvraag onvoldoende blijkt dat aan de gestelde niveaueis is voldaan, advies
aan de inspectie gevraagd. Blijkt uit dat advies dat de betrokkene wel beantwoordt
aan de gestelde eis, dan zal de verklaring alsnog worden afgegeven. Tegen
een weigering tot afgifte van een verklaring kan beroep worden ingesteld bij
de bestuursrechter.Het tweede lid ziet tevens op de verklaring
van voldoende didactische voorbereiding. Een zodanige verklaring dient door
het instellingsbestuur van een hogeschool bij de minister te worden aangevraagd.
Ook hier geldt dat moet worden aangetoond dat de betrokkene over kwaliteiten
op hetzelfde niveau als de bezitter van een verklaring van voldoende didactische
voorbereiding beschikt. Uit de bovengenoemde Uitlegpublicatie blijkt dat slechts
bij hoge uitzondering een verklaring van voldoende didactische voorbereiding
zal worden uitgereikt. Genoemd werd de situatie dat een docent reeds gedurende
een langere periode onderwijs heeft gegeven als docent in het kader van bedrijfsopleidingen.
Indien geen verklaring wordt afgegeven, staat beroep op de bestuursrechter
open.Het derde lid voorziet in een algemene maatregel
van bestuur waarin regels worden opgenomen over het onderwijs aan hogescholen
en universiteiten dat leidt tot het bewijs van voldoende didactische
voorbereiding. Het gaat hierbij niet om bekostigd onderwijs. Bij het opstellen
van bedoelde voorschriften zal worden uitgegaan van de regels die ter uitvoering
van artikel 54, derde lid, van de Wet op het hoger beroepsonderwijs (WHBO)
zijn gegeven en thans nog van kracht zijn (artikelen E.20, E.21 en E.22 van
het Uitvoeringsbesluit W.H.B.O., daarin ingevoegd bij het besluit van 2 november
1990, Stb. 555).In het vierde lid is vastgelegd dat de regeling
van de benoembaarheidseisen niet van toepassing is op docenten voorzover belast
met het geven van godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs.
Met dit voorschrift is aangesloten bij soortgelijke regelingen in andere onderwijssectoren.Het vijfde lid ten slotte maakt het mogelijk
dat ter vervulling van een vacature voor ten hoogste twee jaar wordt afgeweken
van de benoembaarheidseisen. Een dergelijk voorschrift komt ook in de regelgeving
van de andere onderwijssectoren voor.Het voorgaande heeft betrekking op getuigschriften en verklaringen die
onder vigeur van de WHW zijn afgegeven. Ook benoembaar in het hoger beroepsonderwijs
blijven personen die voordien reeds bevoegd waren, ontheffing hadden verkregen
of als bevoegd waren aangemerkt. Het betreft hier bevoegdheden verkregen op
grond van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Overgangswet W.V.O., de Experimentenwet
onderwijs, de WHBO en de Invoeringswet W.H.B.O.Ook de bestaande bewijzen van voldoende (pedagogische en) didactische
voorbereiding behouden hun geldigheid. Verwezen wordt verder naar de toelichting
op onderdeel WW (artikel 7.11, vierde lid) en op onderdeel QQQQ (artikelen
16.5 en 16.6).Onderdeel BB (artikel 6.1)De redactie van artikel 6.1 is enigszins aangepast om de inhoud van deze
reikwijdtebepaling beter tot uitdrukking te brengen. Daarbij is een systematische
wijziging doorgevoerd, waaruit beter blijkt welke onderdelen van dit hoofdstuk
op het bekostigde hoger onderwijs betrekking hebben, en welke op het aangewezen
hoger onderwijs. Inhoudelijke wijzigingen zijn hiermee niet beoogd.Onderdeel CC (artikel 6.3)De aanpassing in artikel 6.3, tweede lid, vloeit voort uit de vernummering
van artikelleden van artikel 6.13.Onderdelen DD en FF (artikelen 6.4 en 6.8) In de artikelen 6.4 en 6.8
van de WHW is de bevoegdheid van de minister opgenomen om de rechten betreffende
bekostiging en het afgeven van WHW-getuigschriften te onthouden aan nieuwe
opleidingen. Uit de tekst van beide artikelen blijkt dat registratie van nieuwe
opleidingen moet worden beëindigd als de minister toepassing geeft aan
zijn bevoegdheden. Ik acht die gang van zaken in elk geval voor de toekomst
onwenselijk, juist omdat de aanpassingen in hoofdstuk 6 van de WHW er op zijn
gericht versnelling in de registratieprocedure tot stand te brengen. Die versnelling
brengt mee dat het instellingsbestuur na afronding van de registratieprocedure
desgewenst terstond de nieuwe opleiding kan starten. Het is dus noodzakelijk
dat het Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO) zich beperkt
tot weergave van definitieve beslissingen.Ik stel voor de beide artikelen samen te voegen. Bovendien kies ik ervoor
om de procedurele bepalingen van deze artikelen op te nemen in de beschrijving
van de procedure die aan de registratie voorafgaat. Met die keuze hangt samen
dat ik zal voorstellen het bestaande artikel 6.14 in procedureel opzicht iets
verder uit te werken, teneinde versnelling van de registratie
door te voeren in elk geval op onderdelen. Bovendien noopt de voorgestelde
dynamisering van het CROHO ertoe de beroepsrechten van andere bekostigde instellingen
bij de aanmelding van een nieuwe opleiding door een zusterinstelling thans
gedeeltelijk in afwijking van de Awb te regelen.Met de genoemde verplaatsing van de procedurele voorschriften van de artikelen
6.4 en 6.8 wordt bereikt dat alle procedurevoorschriften die volgen op de
aanmelding van nieuwe opleidingen bij de IBG bij elkaar en in de juiste tijdsvolgorde
kunnen worden verwoord. Ik verwijs naar het voorgestelde artikel 6.14a. Naar
die procedurevoorschriften zijn dus ook de bestaande criteria verplaatst die
gelden voor de toepassing van de ministeriële bevoegdheid tot het onthouden
van rechten aan nieuwe opleidingen.Die criteria houden in dat nieuwe opleidingen worden getoetst op «macro-ondoelmatigheid»
(artikel 6.4) en geen voortzetting kunnen zijn van bestaande opleidingen waaraan
de rechten met toepassing van artikel 6.5 van de WHW zijn ontnomen (artikel
6.8).Voorts kan het tweede lid van artikel 6.4
komen te vervallen. Die tekst beschrijft de rechtsgevolgen van het onthouden
van de rechten aan nieuwe opleidingen. Aangezien die rechtsgevolgen reeds
rechtstreeks voortvloeien uit artikel 1.9, is die bepaling overbodig.Het derde lid wordt overgebracht naar artikel 6.14a. Het informeren van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal over een beslissing van de minister die
afwijkt van een positief advies van de ACO komt – in de tijd gezien –
nadat de minister zijn besluit heeft genomen en de daaruit voortvloeiende
gevolgen zijn ingetreden. Ik acht het van belang dat instellingen die het
met het besluit van de minister niet eens zijn, nadien in de gelegenheid zijn
het oordeel van de onafhankelijke rechter uit te lokken, in dit geval de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State (artikel 14.1 van de WHW). Om de
samenloop in de tijd van zowel een rechterlijke procedure als een gedachtewisseling
in het parlement over het concrete verschil van inzicht tussen minister en
de adviescommissie te vermijden, is aan artikel 6.14a, achtste lid, toegevoegd
dat de bedoelde mededeling aan de Tweede Kamer niet eerder geschiedt dan nadat
een besluit in rechte onaantastbaar is geworden.Onderdeel EE (artikel 6.5)In de voorgestelde wijziging van artikel 6.5 is de verwijzing naar artikel
6.4, tweede lid, geschrapt om de reden die hiervoor bij de toelichting op
onderdeel DD is aangegeven. Het bestaande derde lid wordt daardoor het tweede
lid.Aan dit artikel wordt een nieuw derde lid toegevoegd waarin wordt verwezen
naar de beëindiging van de registratie krachtens rechterlijke uitspraak
(artikel 6.15, tweede lid, onder b). Het nieuwe derde lid regelt dat de minister
een redelijke termijn kan bepalen waarbinnen aan studenten van een opleiding
die volgens de rechter moet worden beëindigd, de gelegenheid wordt geboden
de opleiding aan de instelling of een andere instelling kunnen afronden.Deze nieuwe bepaling hangt samen met de volgens dit wetsvoorstel beoogde
karakterwijziging van het CROHO, namelijk dat dat register voortaan de definitieve
beslissingen van de desbetreffende instelling én de minister zal bevatten.
Door de hiermee gepaard gaande versnelling en het vervallen van de meergenoemde
wachttijd van 14 maanden is evenwel niet uitgesloten dat beroepsprocedures
waarin tegen de start van een nieuwe opleidingen wordt geprocedeerd –
bij voorbeeld door een «concurrerende» instelling – alsnog
uitmonden in een rechterlijk oordeel dat die nieuwe opleiding geen bestaansrecht
heeft. Ofschoon dergelijke procedures in de bestaande situatie in de regel
tijdig kunnen zijn afgerond – namelijk binnen de wachttijd van 14 maanden –
is langer doorprocederen zeer wel denkbaar. Echt nieuw is deze
casus dus niet. De WHW bevatte hiervoor tot dusverre evenwel geen bepalingen.
Ik acht het hiermee niet bezwaarlijk de gevolgen van doorhaling van de registratie
van een opleiding op grond van een rechterlijk oordeel thans nader te regelen
als betrof het ontnemen van de rechten aan een bestaandeopleiding. In artikel 6.5, dus. In veel gevallen zal het ook werkelijk
gaan om bestaande opleidingen, die immers door de bereikte versnelling van
de registratieprocedure al één of twee jaar daadwerkelijk worden
verzorgd. Het maakt overigens geen wezenlijk verschil of het instellingsbestuur
dat het initiatief voor een nieuwe opleiding heeft genomen, – onder
de dreiging van een ongunstig rechterlijk oordeel in een bepaalde situaties
afziet van het daadwerkelijk starten van de opleiding. Na registratie is niet
langer sprake van een nieuwe opleiding in de zin van artikel 6.4. De opleiding
is daarna een bestaande opleiding.Alternatieven voor deze wijze van regeling acht ik minder aantrekkelijk.
Opschorten van het recht om te starten met een opleiding die in de ogen van
de initiatiefnemer dringend gewenst is, in situaties waarin de rechter nog
aan het woord moet komen, komt feitelijk neer op afzien van de beoogde versnelling
van de bestaande registratieprocedure. Een dergelijke opschortende werking
is in het gangbare bestuursrecht bovendien ongebruikelijk en zou de «concurrentie»
ook onevenredig bevoordelen. Omgekeerd lijkt mij het onthouden van het recht
op beroep aan die concurrent tegen de start van een nieuwe opleiding evenmin
een begaanbare weg.Ik ben van oordeel dat in de regeling in artikel 6.15, tweede lid, onder
b, en 6.5, derde lid, een redelijk compromis tussen strijdige belangen besloten
ligt. Daarmee is ook het algemene belang van versnelling van de registratieprocedure
gediend.In de toelichting op artikel 6.14a (onderdeel NN) belicht ik nog meer
facetten van dit bestuursrechtelijke probleem.Onderdeel GG (artikel 6.9)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van
de WHW in het eerste lid van artikel 6.9 verwijs ik naar de toelichting op
onderdeel C.Artikel 6.9, tweede lid, bevat een verwijzing naar artikel 1.12, tweede
en derde lid. Aangezien in artikel 1.12 een nieuw derde lid is ingevoegd,
dat een aanvulling vormt op het tweede lid, dient ook deze verwijzing daaraan
te worden aangepast.Daarnaast wordt aan dit artikel een vijfde lid toegevoegd, waarmee zeker
wordt gesteld dat aanwijzingen van instellingen die tot stand zijn gekomen
vóór de inwerkingtreding van de WHW, dienen te worden beschouwd
als aanwijzingen krachtens artikel 6.9 van de WHW. Daarmee is de permanent
werkende inhoud van het nog bestaande artikel 16.14 overgebracht naar het
hoofdstuk waarin die bepaling naar mijn zienswijze thuishoort. Ik verwijs
naar de uiteenzetting die daarover wordt gegeven bij de toelichting op artikel
16.14 (bestaand) in de volgende paragraaf van dit hoofdstuk.Onderdeel HH (artikel 6.10)De in artikel 6.10 voorgestelde wijzigingen zijn gelijk aan de wijzigingen
die worden voorgesteld voor de artikelen 6.5, tweede lid, en 6.9, tweede lid.Onderdeel II (artikel 6.11)Artikel 6.11, dat handelt over het onthouden van rechten aan nieuwe opleidingen
van aangewezen instellingen, wordt in overeenstemming gebracht
met artikel 6.4. Dat betekent dat de criteria voor de ministeriële toetsing
worden overgebracht naar artikel 6.14b. Een inhoudelijke wijziging wordt hiermee
niet beoogd.Onderdeel JJ (artikel 6.12)In de WHW wordt met uiteenlopende bewoordingen verwezen naar het CROHO.
De voorgestelde wijziging van artikel 6.12, eerste lid, heeft slechts de bedoeling
eenheid aan te brengen in de terminologie.Onderdeel LL (artikel 6.13)In een aangepaste redactie van het eerste lid
van artikel 6.13 wordt helder tot uitdrukking gebracht dat het CROHO een kenbron
is van gegevens die voortvloeien uit bevoegd genomen beslissingen aangaande
het onderwijsaanbod in het hoger onderwijs. De in het register weergegeven
situatie van een opleiding stemt overeen met de werkelijkheid. Afnemers van
het onderwijs en overheden kunnen er op vertrouwen dat een in het CROHO opgenomen
opleiding daadwerkelijk wordt verzorgd, dan wel – in voorkomende gevallen –
zal worden verzorgd met ingang van het in het register vermelde tijdstip.
In het CROHO zal tevens worden vermeld met ingang van welk tijdstip de laatste
gelegenheid zal bestaan om zich voor de desbetreffende opleiding in te schrijven,
dit in situaties waarin de beslissing is genomen om het verzorgen van die
opleiding te beëindigen.Uit de registratie van een opleiding in het CROHO, verzorgd door een krachtens
de WHW bekostigde instelling, blijkt dat aan die opleiding ook de rechten
zijn verbonden, vermeld in artikel 1.9, eerste en tweede lid, van de WHW.
Dat is het recht op bekostiging alsmede het recht om getuigschriften als bedoeld
in artikel 7.11 af te geven (waaraan de wet civiel effect verbindt). Dit laatste
geldt ook voor aangewezen instellingen. Studenten die zich laten inschrijven
voor voltijdse of duale opleidingen die in het register zijn opgenomen, hebben
onder meer recht op studiefinanciering krachtens de Wet studiefinanciering
2000.Tegenover de voor instellingen genoemde rechten, staan ook verplichtingen.
In dit verband noem ik de verplichting om een in het CROHO opgenomen opleiding
ook daadwerkelijk te verzorgen. Dit laatste hangt samen met het aan studenten
toegekende recht op inschrijving (behoudens instroombeperkingen). De instelling
die niet in staat is een opleiding in stand te houden en studenten op hun
verzoek in te schrijven, dient de registratie van die opleiding te beëindigen.Tegen de achtergrond van deze uiteenzetting is het mogelijk gebleken de
registratieprocedure te dynamiseren. Het CROHO zal niet langer een document
zijn dat jaarlijks één maal (namelijk op 1 juli) wordt vastgesteld
en dan de situatie weergeeft die veertien maanden later intreedt. Ik stel
in dit wetsvoorstel voor dat het register op initiatief van instellingsbesturen
op ieder gewenst tijdstip kan worden aangepast. Het is vervolgens de verantwoordelijkheid
van het instellingsbestuur om de gewijzigde situatie tijdig «waar te
maken». Zo zal bij voorbeeld de hogeschool die een opleiding ook in
deeltijdse vorm wil aanbieden en een daartoe strekkende aanpassing van het
CROHO zonder vermelding van startdatum laat registreren, die deeltijdse opleiding
terstond of in elk geval in het daaropvolgende studiejaar daadwerkelijk moeten
aanbieden. Indien deze hogeschool meer tijd wil besteden aan het opzetten
van de deeltijdse opleiding, dan schept het voorgestelde onderdeel i van het
vijfde lid de mogelijkheid om de feitelijke startdatum in het CROHO tot uitdrukking
te brengen.Het voorgaande leidt er dus toe dat de voorschriften van het bestaande
tweede lid komen te vervallen. In de plaats van het tweede lid stel ik voor
de taakopdracht van de IBG aangaande het CROHO aldaar op te nemen. Die opdracht
staat thans nog in de tweede volzin van het eerste lid. Daarbij
heb ik het begrip bekendmaken veranderd in openbaar maken. Het CROHO wordt,
zoals in het voorgaande duidelijk is gemaakt, een«dynamisch» document.
Daarbij past niet langer een – jaarlijks eenmalige – bekendmaking.
De IBG heeft de opdracht een «openbaar register» in stand te houden
dat op ieder ogenblik de correcte en actuele informatie bevat. Voor wat betreft
het verstrekken van informatie uit het CROHO verwijs ik naar het vervolg van
deze uiteenzetting.Het bestaande derde lid bevat een aantal voorschriften
voor vaststelling van een algemene maatregel van bestuur. Daaraan is uitvoering
gegeven in hoofdstuk 3 van het Uitvoeringsbesluit WHW. Ik stel voor het derde
lid te splitsen in twee leden. Daarbij zal het nieuwe derde lid de voorschriften
bevatten over het in de algemene maatregel van bestuur nader uit te werken
verstrekken van informatie uit het CROHO. Ik stel voor hierbij de bepaling
te schrappen die thans nog de grondslag biedt voor een afzonderlijke regeling
van vergoedingen voor het verstrekken van informatie uit het CROHO. Artikel
12 van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) bevat reeds een overeenkomstige
bepaling, waar het Besluit tarieven openbaarheid van bestuur (besluit van
5 februari 1993, Stb. 112) op is gebaseerd. Er is geen goede reden voor een
afzonderlijke regeling naast de op de WOB gebaseerde. De IBG heeft in haar
uitvoeringstoets aangegeven tegen mijn voorstel geen bedenkingen te hebben.In het nieuwe vierde lid worden de bestaande voorschriften overgenomen
betreffende de indeling in het register. Het gaat hier om minimumbepalingen.
In het reeds genoemde hoofdstuk 3 van het Uitvoeringsbesluit WHW is een uitputtend
overzicht opgenomen van negen CROHO-onderdelen. Er bestaat geen aanleiding
die indeling thans aan te passen. Ook om die reden bestaat er geen behoefte
aan de bepaling die is vervat in de laatste volzin van het bestaande artikel
6.14, tweede lid, op deze plaats of elders te handhaven.Met het splitsen van het bestaande derde lid in twee nieuwe artikelleden
beoog ik de duidelijkheid te dienen.Het bestaande vierde lid van artikel 6.13 wordt vernummerd tot nieuw vijfde lid. Het artikellid bevat de catalogus van
gegevens die in het CROHO moeten worden opgenomen. Ik stel voor deze opsomming
tot het minimum te beperken. Wezenlijk zijn de gegevens die betekenis hebben
voor de bekostiging, de titulatuur en het recht op studiefinanciering. Per
saldo leveren deze gegevens ook een maatschappelijk herkenbaar beeld op van
de aard van de opleiding. Gegevens die meer de inhoud van het primaire onderwijsproces
of de toegangseisen voor de desbetreffende opleiding betreffen, kunnen naar
mijn mening in het register worden gemist. Dergelijke gegevens dienen naar
hun aard wel aan de orde te komen in de voorlichting die de instelling uit
hoofde van het voorschrift van artikel 7.15 van de WHW aan haar «klanten»
dient te verstrekken. Het is de instelling die aan de (aanstaande) student
vragen kan beantwoorden als: «wat kan ik met de opleiding en wat moet
ik kunnen om haar met redelijke kans op succes te volgen?»Ik stel voor de volgende elementen uit de catalogus te verwijderen:1. of aan een opleiding een propedeutisch examen verbonden is;2. of aan een opleiding een kandidaatsexamen verbonden is, tenzij het
een kandidaatsexamen betreft dat op grond van artikel 5.8 van de Wet studiefinanciering
2000 is aangewezen;3. of het een opleiding gericht op een bepaald beroep betreft, waarvoor
bij of krachtens de wet vereisten zijn vastgesteld;4. of toepassing is gegeven aan artikel 7.25, vierde lid (toelatingsonderzoek
bij deficiënties);5. of er eisen zijn omtrent het verrichten van werkzaamheden als bedoeld
in artikel 7.27 van de WHW; en 6. wat betreft het wetenschappelijk onderwijs: de gemeente waar de opleiding
wordt verzorgd.Bij deze versobering bestaat er – zoals eerder aangegeven –
behoefte twee nieuwe elementen toe te voegen. Het eerste element houdt verband
met het feit dat thans niet in het CROHO de datum wordt vermeld waarop geen
nieuwe studenten meer bij een opleiding worden ingeschreven ingeval de registratie
beëindigd wordt. Dit gegeven omtrent de beëindiging van de instroommogelijkheid
(nieuw onderdeel j) is uiteraard van groot belang voor studenten die aan een
dergelijke opleiding willen beginnen. Het tweede element is een hiervoor reeds
genoemd uitvloeisel van de flexibilisering van de registratieprocedure. Indien
de opleiding niet onmiddellijk na registratie daadwerkelijk kan worden verzorgd,
dient een startdatum te worden opgenomen (nieuw onderdeel i).Het bovenstaande is vervat in de voorgestelde redactie van het nieuwe
vijfde lid van artikel 6.13.De wijziging van het bestaande vijfde lid van artikel 6.13 blijft beperkt
tot de vernummering tot zesde lid.Onderdeel MM (artikel 6.14)Het bestaande artikel 6.14 omvat de procedure waarlangs wijzigingen in
het CROHO tot stand komen. Die procedure vindt jaarlijks eenmalig plaats en
mondt, zoals bekend, uit in de bekendmaking van het CROHO voor 1 juli. Het
dynamiseren van het register noopt ertoe de bestaande regels aan te passen.
De belangrijkste noodzaak voor aanpassing vloeit voort uit het veranderde
karakter. Het register zal niet langer de situatie weergeven zoals die er –
na de bekendmaking – over veertien maanden uit zal zien, doch zal op
ieder ogenblik de juridische werkelijkheid weergeven. Wijzigingen van het
CROHO zullen gedurende het gehele jaar plaats kunnen vinden en zullen dan
ook steeds binnen redelijke termijnen afgehandeld moeten worden. Daarmee wordt
bereikt dat het registratievereiste voor instellingen niet een sta in de weg
wordt om desgewenst snel op maatschappelijke ontwikkelingen in te spelen.Bij de aanpassing van de bestaande regels gaat het er dus om de termijnen
voor de behandeling van de verschillende soorten van wijzigingen van het CROHO
zo kort te maken als redelijkerwijs haalbaar. Het onderscheid tussen de verschillende
soorten van wijzigingen brengt mij ertoe het bestaande artikel 6.14 op te
splitsen in vijf artikelen. De laatste vier daarvan handelen telkens over
een andere soort van wijziging. Bij iedere soort gelden andere termijnen alsook
andere criteria. Daarmee wordt steeds beoogd de termijnen niet langer te laten
zijn dan strikt noodzakelijk. De opsplitsing beoogt daarnaast de duidelijkheid
te dienen. Grotere duidelijkheid van regelgeving pas ook in het dereguleringsstreven.
Met dit al beoog ik de kernelementen van de registratieprocedure zoals die
thans in artikel 6.14 is vervat, te handhaven. Deze kernelementen zijn:a) de «lijdelijkheid» van het CROHO, hetgeen inhoudt dat de
instellingen zelf de inhoud van het register bepalen;b) de toets van de IBG op de volledigheid van de voor registratie aangeleverde
gegevens; de IBG blijft bevoegd een aanmelding tot wijziging van het CROHO
niet in behandeling te nemen, zolang als gegevens niet volledig zijn;c) bij de belangrijkste wijzigingen van het CROHO bezit de minister de
bevoegdheid om dienaangaande een besluit te nemen; die bevoegdheid doet zich
voor naar aanleiding van de aanmelding van nieuwe opleidingen (zowel van bekostigde
als van niet bekostigde instellingen), naar aanleiding van de aanmelding van
een wijziging van de hoofdlijnen van de onderwijs- en examenregeling van een
opleiding en ten slotte als de aanmelding betrekking heeft op
de indeling van een opleiding in het register.In de voorgestelde nieuwe redactie van artikel 6.14 worden vooral de eerste
twee kernelementen tot uitdrukking gebracht.In het eerste lid wordt gesproken van de aanmelding
door instellingsbesturen van gewenste wijzigingen in het register. De rechtsingang
van de registratieprocedure is dus bij voorbeeld niet een registratieverzoek,
doch een «opdracht» aan de beheerder van het register tot wijziging
van de gegevens.Op een dergelijke opdracht is de Awb niet van toepassing. Teneinde de
IBG in de gelegenheid te stellen haar bestaande toetsingsbevoegdheid op de
volledigheid van de aangeleverde gegevens en bewijsmiddelen uit te voeren,
kies ik voor de van overeenkomstige toepassingverklaring van artikel 4:5 van
de Awb. Deze verwijzing vervangt de opdracht in het bestaande artikel 6.14,
vierde lid, voor zover het de toetsing op de volledigheid van de gegevens
betreft. Volgens artikel 4:5 van de Awb is de IBG dan eveneens verplicht het
instellingsbestuur een termijn te gunnen om de gegevens aan te vullen. Onder
volledigheid wordt in dit verband ook verstaan dat het instellingsbestuur
aantoont dat het om een bevoegd genomen beslissing gaat. Dat wordt in de eerste
volzin van het nieuwe tweede lid van artikel 6.14 tot uitdrukking gebracht.
In het geval het instellingsbestuur die aanvulling achterwege laat, is de
IBG bevoegd de aanmelding buiten behandeling te laten. Blijft het instellingsbestuur
toch wijziging van het CROHO verlangen, dan zal het die opnieuw moeten aanmelden.
Ook hierbij is het dynamisch karakter van het CROHO een voordeel. Niets belet
het instellingsbestuur de procedure opnieuw te starten. Met de laatste volzin
van het nieuwe tweede lid beoog ik zeker te stellen dat de toets op de volledigheid
van de gegevens steeds is afgerond, alvorens voortzetting van de registratieprocedure
plaatsvindt. In sommige gevallen is daartoe immers noodzakelijk dat de aanmelding
wordt verzonden aan de minister of dat algemene bekendheid aan de aanmelding
moet worden gegeven (artikel 6.14a, eerste lid).Met het nieuwe derde lid beoog ik de aanmelding
eveneens binnen het bereik van de Awb te brengen in die gevallen waarin een
besluit van de minister aan de orde kan komen. De bevoegdheden van het bestuursorgaan
(de minister) en de rechten van het instellingsbestuur komen daarmee eenduidig
vast te liggen, zij het dat ik voorstel kortere termijnen dan die volgens
de Awb in de wet vast te leggen.In het nieuwe vierde tot en met zevende lid
wordt over de verschillende soorten van aanmeldingen telkens bepaald welke
specifieke procedure van toepassing is. De vier verschillende procedures worden
vervolgens in de artikelen 6.14a tot en met 6.14d vastgelegd. Die artikelen
omvatten gezamenlijk het derde kernelement, zij het dat het in artikel 6.14d
vooral gaat om aanmeldingen waarbij de minister geen rol heeft.Onderdeel NN (artikel 6.14a)Het voorgestelde artikel 6.14a heeft betrekking op de aanmelding voor
registratie van nieuwe opleidingen van bekostigde instellingen.Het eerste lid regelt twee verplichtingen
voor de IBG. Indien de aanmelding compleet is in de zin van artikel 4:5 van
de Awb, is de IBG verplicht de aanmelding zo spoedig mogelijk aan de verantwoordelijke
minister te zenden. De tweede verplichting van de IBG is aan de ontvangst
van de aanmelding algemene bekendheid te geven. Dit is noodzakelijk, omdat
bij dergelijke verzoeken andere bekostigde instellingen rechtstreeks belanghebbend
kunnen zijn en er dus tijdig van op de hoogte moeten zijn dat besluitvorming
dienaangaande ophanden is. Het kenbaarheidsvereiste van de aanmelding van
nieuwe opleidingen heeft tot dusverre geen problemen opgeleverd, omdat de
aanmeldingen onder het bestaande regime alle voor 1 maart bij de IBG binnen
moesten zijn. Zusterinstellingen konden zich op dat tijdstip
dus eenvoudig door de IBG laten informeren. Door het dynamiseren van het CROHO
wordt dat in de toekomst anders. Aanmelding van nieuwe opleidingen kan op
ieder ogenblik plaatsvinden. Dat brengt mij bij het tweede lid.In het tweede lid wordt geregeld dat besturen
van andere bekostigde instellingen bevoegd zijn de verantwoordelijke minister
te vragen aan de aangemelde nieuwe opleiding overeenkomstig artikel 6.4 de
rechten te onthouden. Bij de formulering van dit artikellid heb ik aansluiting
gezocht bij het belanghebbendebegrip van artikel 1:2 van de Awb. Daarmee wordt
beoogd het bestaande stelsel van bezwaar en beroep voor belanghebbende derden
volgens de Awb bij gelegenheid van de aanmelding van nieuwe opleidingen gedeeltelijk
te vervangen door een verkorte procedure, althans voor de zusterinstellingen.
De wenselijkheid van een verkorte procedure vloeit voort uit de noodzaak het
CROHO te laten bestaan uit de weergave van definitieve beslissingen. Bij het
toepassen van de verzoekmogelijkheid van het tweede lid wordt die verkorte
procedure ingeleid: een zusterinstelling krijgt vier weken de tijd voor haar
verzoek aan de minister om artikel 6.4 toe te passen.Ik maak hierbij nog de volgende opmerkingen.In de eerste plaats wijs ik er op dat de voorgestelde bepaling weliswaar
nieuw is ten opzichte van de bestaande regeling, doch dat ook in de bestaande
regeling zusterinstellingen wel degelijk het recht van bezwaar en beroep naar
aanleiding van het achterwege laten door de minister van het toepassen van
artikel 6.4 toekomt. Door de «wachttijd» van veertien maanden
die thans voor het CROHO geldt, kunnen deze instellingen via een rechterlijke
uitspraak alsnog doorhaling bewerkstellingen voordat het onderwijs in de nieuwe
opleiding is gestart. Aan dat recht van beroep wordt niet getornd, zij het
dat doorhaling op grond van een rechterlijke uitspraak expliciet mogelijk
wordt gemaakt, niet van een nieuwe opleiding in de zin van artikel 6.4, maar
van een bestaande opleiding in de zin van artikel 6.5. In de toelichting op
de wijziging van artikel 6.5 heb ik dat al uiteengezet.In de tweede plaats merk ik op dat er geen reden is om een omgekeerde
verzoekmogelijkheid afzonderlijk te regelen, namelijk een verzoek om toepassing
van artikel 6.4 achterwege te laten. Mocht de minister immers artikel 6.4
toepassen, dan vindt geen registratie van de nieuwe opleiding plaats en bestaat
de mogelijkheid voor de verzoeker alsook voor derden om via de normale procedures
van bezwaar en beroep daartegen op te komen.In de derde plaats wijs ik er op dat ik niet verwacht dat van de mogelijkheid
van het tweede lid ruimschoots gebruik zal worden gemaakt. Artikel 6.2 noopt
instellingen die het verzorgen van een nieuwe opleiding overwegen, namelijk
tot goed overleg met de zusterinstellingen. De toets op de macro-ondoelmatigheid
die in dat artikel is verwoord, impliceert dat afspraken worden gemaakt over
de taakverdeling. Ook de ACO verdisconteert die taakverdeling en de daarover
gemaakte afspraken in haar advisering. Dit brengt mee dat redelijkerwijs van
het tweede lid slechts gebruik zal worden gemaakt in gevallen waarin de instelling
de aanmelding van een nieuwe opleiding doorzet in weerwil van een negatief
advies van de ACO, of in gevallen waarin die adviescommissie positief adviseert
in weerwil van een negatieve opstelling van een of meer zusterinstellingen.
Ook is denkbaar dat een instellingsbestuur voorafgaand overleg achterwege
heeft gelaten en de ACO dit feit heeft «laten passeren». Onder
dergelijke omstandigheden lijkt mij dat met het kenbaar worden van de (afwijzende)
mening van zusterinstellingen door de toepassing van het tweede lid een maatschappelijk
doel wordt gediend. Er is een beter oordeel mogelijk over de vraag of een
nieuwe opleiding al dan niet ondoelmatig is te achten. Dit brengt mij bij
mijn laatste observatie. Instellingen die gebruik wensen te maken van de verzoekmogelijkheid van
het tweede lid, dienen in hun verzoek aansluiting te zoeken bij de bevoegdheid
die aan de minister toekomt. Deze gaat niet verder dan in de criteria van
de bestaande artikelen 6.4 en 6.8 besloten liggen – welke criteria zijn
verplaatst naar het vierde lid van artikel 6.14a. De minister kan slechts
onvoldoende macrodoelmatigheid of voortzetting van een krachtens artikel 6.5
beëindigde opleiding aan een afwijzend besluit ten grondslag leggen.
Met name zal de minister niet kunnen treden in concurrentieoverwegingen bij
een open markt voor afgestudeerden van de desbetreffende soort van opleidingen.
Ik herhaal hier in dit verband dat de instellingen zelf de primaire verantwoordelijkheid
voor hun onderwijsaanbod dragen.Het derde lid levert een tijdwinst op van
ruim twee maanden. De beslistermijn voor de minister op grond van de bestaande
wettelijke bepalingen, namelijk tussen 1 maart en 1 juni, wordt met ruim een
maand bekort. De registratie die daarop volgt, geschiedt voortaan «onverwijld».
Ik vind acht weken een voldoende ruime termijn om een goed oordeel te kunnen
vormen over de aanmelding van een nieuwe opleiding, ook in het geval derden
vragen om toepassing van artikel 6.4. Een dergelijk verzoek wordt immers binnen
een maand ontvangen. Na acht weken kan de minister zijn eindoordeel kenbaar
maken, dit met inbegrip van een gemotiveerde afwijzing of toewijzing van het
verzoek van een zusterinstelling.De termijn van acht weken begint te lopen met ingang van het tijdstip
waarop de aanmelding van de nieuwe opleiding via de IBG door de minister wordt
ontvangen.De regeling van termijnen waarbinnen registratie van een nieuwe opleiding
kan plaatsvinden, wordt voortgezet in het zevende lid, voor de situatie waarin
de minister het verzoek van een zusterinstelling om toepassing van artikel
6.4 heeft afgewezen. Maar thans reeds merk ik op dat met deze regeling van
de termijnen naar mijn mening een redelijk midden is gevonden tussen de belangen
van een instelling die met spoed een nieuwe opleiding wil doen registreren,
en de belangen van zusterinstellingen.In het vierde lid zijn de criteria voor het
onthouden van de rechten aan nieuwe opleidingen opgenomen zoals die voorkomen
in de bestaande artikelen 6.4 en 6.8. Verplaatsing van die criteria naar dit
artikel acht ik zinvol, omdat, zoals hiervoor reeds gemeld, alle procedurevoorschriften
naar aanleiding van de aanmelding van een nieuwe opleiding bijeen zijn gebracht
en in een overzichtelijke tijdsvolgorde kunnen worden geplaatst.In het vijfde lid wordt bepaald wat het gevolg
is van de toepassing van artikel 6.4 naar aanleiding van de aanmelding van
een nieuwe opleiding door een bekostigde instelling. De registratie van die
nieuwe opleiding blijft dan achterwege. Uit artikel 1.9 volgt dat een dergelijke
opleiding, indien het onderwijs daaraan toch zou worden verzorgd, niet wordt
bekostigd en dat geen getuigschriften als bedoeld in artikel 7.11 kunnen worden
afgegeven. Uit de bepalingen van de Wet studiefinanciering 2000 volgt overigens
nog dat studenten aan een dergelijke opleiding geen aanspraak kunnen doen
gelden op studiefinanciering.Het zesde lid bepaalt dat registratie plaatsvindt,
indien de toepassing van artikel 6.4 achterwege blijft. De registratie dient
onverwijld te geschieden na verloop van de in het derde lid bedoelde termijnen.
Dit sluit snellere registratie niet uit, namelijk als de minister vóór
de afloop van de termijnen van acht weken te kennen geeft geen toepassing
aan artikel 6.4 te zullen geven. De minister is daartoe niet eerder bevoegd
dan na ommekomst van de termijn van vier weken, bedoeld in het tweede lid,
tweede volzin, omdat tot dat tijdstip een zusterinstelling nog om toepassing
van artikel 6.4 kan vragen. Registratie binnen de termijn van
acht weken is natuurlijk uitgesloten in het geval een zusterinstelling om
toepassing van artikel 6.4 vraagt. Dat brengt mij bij de bijzondere regeling,
die in het zevende lid is vervat.Vooraf herinner ik eraan dat voor de rechtsbescherming het sprongberoep
van artikel 14.1 van de WHW van kracht is.Het lijkt mij niet doelmatig verzoeken van zusterinstellingen die de minister
heeft afgewezen, voor het vervolg van de registratieprocedure te negeren.
Het beroep en bezwaar dat op grond van de Awb mogelijk is na de bedoelde afwijzing,
bezit op zich geen schorsende werking. Toch kan het aanwenden van rechtsmiddelen
door de zusterinstelling de feitelijke start van een nieuwe opleiding bemoeilijken.
Met name zou dit het geval zijn als deze instelling een voorlopige voorziening
vraagt bij de Voorzitter van de Afdeling bestuursgeschillen van de Raad van
State enkele maanden nadat de nieuwe opleiding is geregistreerd en de opleiding
inmiddels is gestart (artikel 36 van de Wet op de Raad van State, jo. artikel
8:81 van de Awb). Ik acht het daarom zowel in het belang van de zusterinstellingen
als van de initiatiefnemers als de wetgever streeft naar een regeling die
voor de korte termijn de grootst mogelijke duidelijkheid schept.Het eerste element van die regeling is opschorting van de wettelijke opdracht
aan de IBG om tot registratie over te gaan, dit (uitsluitend) onder de omstandigheid
dat de minister een verzoek van een zusterinstelling tot toepassing van artikel
6.4 heeft afgewezen. Daarbij wordt een opschortende termijn van zes weken
voorgesteld. Deze valt samen met de termijn waarbinnen een bezwaar- of beroepsschrift
kan worden ingediend. De zusterinstelling heeft binnen diezelfde termijn de
gelegenheid om een voorlopige voorziening bij de Voorzitter van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State te vragen.De opmerkingen van de Raad van State in zijn advies over dit gedeelte
van het wetsvoorstel maken duidelijk dat ik hiermee niet kan volstaan. Met
name is het ongewenst de bevoegde rechter feitelijk ertoe te nopen binnen
diezelfde termijn van zes weken te beslissen op het verzoek om een voorlopige
voorziening.Ik stel daarom voor nog een tweetal bijzondere, van de Awb afwijkende
procedurevoorschriften op te nemen.De eerste is het afschaffen van de bezwaarschriftprocedure van artikel
7:1 van de Awb in deze specifieke gevallen. Deze afschaffing schaadt de belangen
van zusterinstelling niet, omdat voordat de vraag van de doelmatigheid van
een nieuwe opleiding door de minister moet worden beantwoord, reeds eerder
in twee instanties de belangen uitvoerig zijn afgewogen, te weten in het overleg
tussen de initiatiefnemer en de zusterinstelling(en) en in het advies van
de ACO. De beslissing die de minister op het concrete verzoek van een zusterinstelling –
gemotiveerd – moet nemen is dus ruim voldoende voorbereid. Het is onwaarschijnlijk
dat heroverweging bij toepassing van de bezwaarschriftprocedure tot een andere
uitkomst kan leiden. Het zou slechts tot tijdverlies leiden. Afschaffen van
de bezwaarschriftprocedure in dit specifieke geval geeft de zusterinstelling
bovendien de gelegenheid het «geschil» direct aan de bevoegde
rechter voor te leggen.De tweede afwijking die ik voorstel, is een aanvullende opschortende termijn
voor registratie in het geval de zusterinstelling ervoor kiest gebruik te
maken van haar recht om de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak
om een voorlopige voorziening te vragen. Die termijn is niet geformuleerd
in weken, doch loopt door totdat op dit verzoek om een voorlopige voorziening
is beslist. In de praktijk gaat het bij dergelijke spoedeisende beslissingen
om niet meer dan enkele weken. Aldus heeft zowel de zusterinstelling normaal
de tijd om haar bezwaar tegen de afwijzende beslissing van de minister in
een beroepschrift neer te slaan, als ook de bevoegde rechter
voldoende de tijd om tot een goed oordeel te komen over het verzoek om een
voorlopige voorziening. Mocht de voorlopige voorziening niet worden verleend,
dan staat niets meer aan registratie van de nieuwe opleiding in de weg.De voorgestelde regeling in het zevende lid is niet nieuw. Zij komt is
ontleend aan artikel 20.3 van de Wet milieubeheer.Mocht de zusterinstelling ervoor kiezen ook nadat haar verzoek om een
voorlopige voorziening is verworpen of ook zonder dat zij een dergelijk verzoek
heeft gedaan, het geschil toch voort te zetten, dan biedt de regeling in de
artikelen 6.15, tweede lid, onder b, en 6.5, derde lid, nog altijd de mogelijkheid
dat de rechter tot het oordeel kan komen dat de nieuwe opleiding onvoldoende
bestaansrecht heeft.Al met al is een snelheid waarmee nieuwe opleidingen kunnen worden geregistreerd
en daarna daadwerkelijk kunnen worden gestart, volgens dit wetsvoorstel tot
het maximum opgevoerd. Wel merk ik hierbij nog het volgende op.Naar verwachting zal registratie over het algemeen toch enige tijd voor
de start van de nieuwe opleiding haar beslag krijgen. De start vergt immers
de nodige voorbereidingstijd, niet alleen voorafgaand aan de aanmelding, maar
ook voor de feitelijke invoering. Bovendien zal de werving van studenten ook
enige tijd behoeven. Mocht desalniettemin een opleiding pas kort voor de feitelijke
aanvang geregistreerd zijn, dan kan dit consequenties hebben voor de tijdige
ontvangst van studiefinanciering en de bijbehorende reisvoorziening. De IBG
heeft voor de verwerking van de aanvraag van studiefinanciering en –
met name – de aanmaak van de OV-jaarkaart enige tijd nodig. Artikel
3.29 van de Wet studiefinanciering 2000 bevat de termijn die de IBG hierbij
in acht moet nemen.Het achtste lid is overgenomen uit het bestaande
artikel 6.4, derde lid, dat komt te vervallen. Er is geen reden het informeren
van de Tweede Kamer in de gevallen waarin de minister afwijkt van het positieve
oordeel van de ACO (artikel 6.3), als voorschrift te schrappen. Wel stel ik
voor dit voorschrift zodanig aan te passen dat de informatie wordt verstrekt
op het tijdstip waarop over eventueel nog lopende geschillen het rechterlijk
eindoordeel is gegeven. Ik verwijs hierbij naar mijn eerdere uiteenzetting
bij de toelichting op de wijziging van artikel 6.4.Onderdeel NN (artikel 6.14b)Artikel 6.14b regelt de procedure die volgt op de aanmelding van een nieuwe
opleiding door een aangewezen instelling voor hoger onderwijs.Voor een belangrijk deel is de procedure analoog aan de regeling van artikel
6.14a, omdat ook bij de aanmelding van een nieuwe opleiding door een aangewezen
instelling de minister de bevoegdheid bezit om de rechten die aan aanwijzing
zijn verbonden aan de nieuwe opleiding te onthouden. Er zijn evenwel belangrijke
verschillen. In de eerste plaats vindt voor nieuwe opleidingen van aangewezen
instellingen geen advisering plaats door de ACO. Dit hangt samen met het gegeven
dat de minister dergelijke opleidingen niet toetst op «macro-ondoelmatigheid».
Het Rijk heeft immers geen verantwoordelijkheid voor een doelmatige besteding
van middelen door aangewezen instellingen. Het tweede belangrijke verschil
houdt met het eerstgenoemde verband. Ik laat welbewust na een afzonderlijke,
van de Awb afwijkende procedure te regelen voor andere aangewezen instellingen.
De bevoegdheden van de minister beperken zich tot de toetsing van nieuwe opleidingen
aan de hand van criteria die in artikel 6.11 zijn vermeld (en die thans worden
verplaatst naar het derde lid van artikel 6.14b). Deze criteria zijn feitelijk
van aard en behelzen de vraag of een nieuwe opleiding kan worden aangemerkt
als wetenschappelijk onderwijs of hoger beroepsonderwijs, alsmede de vraag of een nieuwe opleiding niet de voortzetting is van een opleiding
waarvan de aanwijzing is ingetrokken.Weging van de belangen van (aangewezen) zusterinstellingen kan daarbij
vanwege het ontbreken van bevoegdheden op dat punt niet aan de orde komen.
Een en ander brengt mee dat in dit artikel de IBG ook niet tot taak krijgt
aan de aanmelding van een nieuwe opleiding algemene bekendheid te geven.De «afwezigheid» van zusterinstellingen in de registratieprocedure
leidt er toe dat de totale beslistermijn voor de minister beperkt kan blijven
tot acht weken. Evenals bij de overeenkomstige bepaling voor bekostigde opleidingen
(artikel 6.14a, vijfde lid) volgt registratie onverwijld als de minister zijn
termijn ongebruikt heeft laten passeren. De minister is ook bevoegd eerder,
zelfs terstond, te verklaren van zijn bevoegdheid op grond van artikel 6.11
geen gebruik te zullen maken, waardoor versnelling van de registratie kan
plaatsvinden.Onderdeel NN (artikel 6.14c)De derde bijzondere soort van aanmelding betreft wijziging van de hoofdlijnen
van de onderwijs- en examenregeling van een opleiding. Ook op dit onderdeel
wordt de bestaande regeling goeddeels gehandhaafd, dit afgezien van de termijnstelling
voor de minister. Deze kan eveneens met circa twee maanden worden bekort.Indien de minister – al dan niet in afwijking van het oordeel van
de meergenoemde adviescommissie – van oordeel is dat de wijziging van
de onderwijs- en examenregeling geen nieuwe opleiding oplevert, volgt registratie
van de door het instellingsbestuur gewenste wijziging van het CROHO. Ook hier
is in beginsel snellere registratie mogelijk dan op de termijn van acht weken.
Die versnelling ligt vooral voor de hand als de adviescommissie van oordeel
is dat geen nieuwe opleiding in het leven wordt geroepen en geen duidelijke
aanleiding bestaat van dat oordeel af te wijken.Indien naar het oordeel van de minister wel een nieuwe opleiding door
de wijziging van de onderwijs- en examenregeling resulteert, dan blijft registratie
achterwege. In dat geval heeft het instellingsbestuur, afgezien van de mogelijkheid
van bezwaar en beroep, in beginsel de keuze tussen het afzien van de wijziging
of het – alsnog – aanmelden van de nieuwe opleiding. In het laatste
geval wordt afstemming met zusterinstellingen (opnieuw) relevant alsmede een
beoordeling door de ACO, een en ander in verband met de toets op de macro-ondoelmatigheid.Onderdeel NN (artikel 6.14d)Artikel 6.14d heeft betrekking op alle aanmeldingen voor wijziging van
het CROHO die niet in de drie voorgaande artikelen afzonderlijk zijn geregeld.De hoofdregel is hier dat registratie binnen twee weken geschiedt. Slechts
in de situatie waarin aarzeling kan bestaan over de passende indeling in het
register, komt de minister nadere besluitvorming toe. Dit procedurevoorschrift
wijkt niet af van de bestaande regeling. Het voorschrift dat het instellingsbestuur
in de gelegenheid wordt gesteld een andere, passende indeling in het register
te bewerkstellingen, wordt niet met zoveel woorden opgenomen, omdat die gelegenheid
ook zonder dat voorschrift bestaat. Het zonder meer afwijzen van de aangemelde
indeling is in strijd met de Awb, waarvoor in dergelijke gevallen immers de
hoorplicht geldt.Ik merk hierbij op dat ik in dit artikel de verzending van de aanmelding
aan de minister uit praktische overwegingen ongeregeld laat. Volgens de bestaande
procedureregels is dat ook niet geregeld. Omdat de IBG volgens de bestaande
regeling geen beoordelingsvrijheid toekomt, dient de ontvangst van de aanmelding
in het informatieverkeer tussen de IBG en de minister te worden opgelost.
Met het voorschrift dat de minister het instellingsbestuur onverwijld
informeert, indien hij de indeling in het CROHO niet passend acht, wordt in
dit geval de vereiste procedurele duidelijkheid geschapen. Een en ander brengt
mee dat als aan de instelling niet binnen twee weken na aanmelding een dergelijk,
van de minister afkomstig bericht is verzonden, de IBG is gebonden aan het
voorschrift van het eerste lid en de instelling op zeer spoedige registratie
kan rekenen.In de gevallen waarin het zo-even vermelde bericht aan het instellingsbestuur
uitblijft, valt de aanmelding kennelijk buiten de reikwijdte van artikel 6,14,
derde lid. De aanmelding is dan een zuivere opdracht aan de IBG en verkrijgt
niet de status van een aanvraag als bedoeld in de Awb.Tot slot, omdat ook bij de aanmelding van een nieuwe opleiding de door
het instellingsbestuur beoogde indeling in het CROHO «onderwerp van
dicussie» kan zijn, is in het voorgestelde vierde lid tot uitdrukking
gebracht dat dit punt wordt opgelost bij de afhandeling van de procedures
van de artikelen 6.14a en 6.14b. Voor alle duidelijkheid wordt ook in de artikel
6.14a, derde lid, en 6.14b, tweede lid, naar artikel 6.14d verwezen.Onderdeel OO (artikel 6.15)Het dynamiseren van het CROHO en de wijzigingen in artikel 6.13 leiden
eveneens tot aanpassingen van artikel 6.15, dat op beëindiging van de
registratie ziet.Uit het bestaande artikel stel ik voor te verwijderen: de onderdelen a
en b van het eerste lid, alsmede het tweede lid.De functie van een belangrijk gedeelte van het artikel is overgenomen
door de uitbreiding van het registratievoorschrift in artikel 6.13, vijfde
lid, onder j. Volgens die voorgestelde bepaling doet het instellingsbestuur
in het CROHO registreren: met ingang van welk tijdstip de registratie wordt
beëindigd, alsmede met ingang van welk studiejaar voor het laatst de
eerste inschrijving voor de propedeutische fase van de opleiding mogelijk
is. Daarmee is artikel 6.15, eerste lid, onder a, en het tweede lid, overbodig
geworden. In een nieuw eerste lid van dit artikel wordt aan de IBG de instructie
gegeven de registratie daadwerkelijk te beëindigen overeenkomstig de
door het instellingsbestuur verstrekte gegevens.Artikel 6.15, eerste lid, onder b, dient in elk geval te vervallen, omdat
registratie van een nieuwe opleiding waaraan de minister de rechten heeft
onthouden, volgens artikel 6.14a niet plaats zal vinden. Van het beëindigen
van een registratie die nooit heeft plaatsgevonden, kan geen sprake zijn.Het bestaande voorschrift van artikel 6.15, eerste lid, onder c, blijft
gehandhaafd als onderdeel a van een nieuw tweede lid. Het betreft de beëindiging
van de registratie van een opleiding waaraan de minister met toepassing van
artikel 6.5 de rechten heeft ontnomen.De strekking van het voorgestelde nieuwe onderdeel b van het nieuwe tweede
lid heb ik uiteengezet bij de toelichting op het voorgestelde nieuwe derde
lid van artikel 6.5 en bij artikel 6.14a, zevende lid. De bewoordingen omvatten
overigens meer dan uitsluitend de uitkomst van een succesvol beroep van een
zusterinstelling die zich verzet tegen de start van een nieuwe opleiding van
een «concurrent» ten overstaan van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State. Het is niet uitgesloten dat beide partijen een procedure
voeren bij de burgerlijke rechter.Onderdeel c van het nieuwe tweede lid betreft een overeenkomstige bepaling
voor een opleiding van een aangewezen instelling.In een nieuw derde lid, tot slot, wordt geregeld dat de registratie van
alle opleidingen wordt beëindigd van een instelling waarvan de minister
de aanwijzing intrekt door toepassing van artikel 6.12. Onderdeel PP (artikel 6.16)Artikel 6.16 is redactioneel in overeenstemming gebracht met de overige
wijzigingen in hoofdstuk 6. Daarbij werkt het dynamiseren van het CROHO ook
door voor de goedkeuring van een nieuwe voortgezette kunstopleiding of een
nieuwe voortgezette opleiding bouwkunst. De beslistermijn voor de minister
wordt in het vijfde lid eveneens gesteld op acht weken.Onderdeel QQ (artikel 7.1)De redactie van artikel 7.1 is aangepast naar aanleiding van de gewijzigde
reikwijdte van artikel 7.17 en de opname van een artikel 7.18a, dat uitsluitend
betrekking heeft op het Internationale Instituut voor Sociale Studiën
te Den Haag. De verdeling van dit artikel in afzonderlijke leden die daarnaast
is doorgevoerd, beoogt de inhoud te verduidelijken.Onderdeel RR (artikel 7.4)De tweede volzin van het vierde lid vermeldt onder meer de deeltijdse
hogere kaderopleiding pedagogiek. Nu deze opleiding sinds enkele jaren ook
als voltijdse variant mag worden aangeboden – hetgeen ook feitelijk
gebeurt – kan de aanduiding «deeltijdse» worden geschrapt.Aan het zesde lid van artikel 7.4 wordt een drietal opleidingen in het
wetenschappelijk onderwijs toegevoegd, waarvan de studielast wordt verhoogd
van 168 naar 210 studiepunten. Het betreft de opleiding voeding en gezondheid
aan de openbare Universiteit te Wageningen en de opleidingen bedrijfsinformatietechnologie
en telematica aan de openbare universiteit te Enschede.Over de verhoging van de studielast voor de opleidingen voeding en gezondheid
en bedrijfsinformatietechnologie is het advies ingewonnen van de Tijdelijke
adviescommissie inzake de cursusduur van enkele technische opleidingen (de
commissie Veltman III). Deze commissie heeft in een tweetal adviesronden positief
geadviseerd over de door de desbetreffende universiteiten verlangde verhoging.Over de door de Universiteit Twente verlangde verhoging van de studielast
van de opleiding telematica heb ik advies gevraagd van de Onderwijsraad. Deze
raad komt eveneens tot een positieve beoordeling.Ik heb besloten zowel het advies van de Commissie Veltman III als dat
van de Onderwijsraad te volgen, hetgeen leidt tot de voorgestelde uitbreiding
van artikel 7.4, zesde lid.Onderdeel SS (artikel 7.5)Het huidige artikel 7.5, tweede en derde lid, van de WHW geeft een tamelijk
uitvoerige regeling voor de mogelijke samenwerking tussen universiteiten waaraan
een universitaire lerarenopleiding is verbonden, en hogescholen met een lerarenopleiding.
Daarbij valt op dat het verplichtingen betreft die rusten op de universiteiten
waaraan een universitaire lerarenopleiding is verbonden, terwijl een corresponderende
regeling voor de desbetreffende hogescholen ontbreekt. Het vigerende artikel
2.11 completeert deze regeling met specifieke voorschriften over de financiële
verrekeningen die met de samenwerking gepaard gaan. Door het ontbreken van
een spiegelbeeldige verplichting voor de desbetreffende hogescholen is de
regeling enigszins onevenwichtig.Vanzelfsprekend is samenwerking tussen de verschillende lerarenopleidingen
van groot belang. Ik ben van oordeel dat een dergelijke samenwerking evenwel
niet behoeft te worden ondersteund met tamelijk fijnmazige bepalingen, doch
dat dit gevoeglijk aan de desbetreffende instellingen kan worden overgelaten.
Dat het daarbij samenwerking tussen gelijkwaardige partijen betreft,
behoeft geen betoog. Het schrappen van de fijnmazige bepalingen is voorts
uit een oogpunt van deregulering en autonomievergroting mijns inziens voor
de hand liggend en verdient de voorkeur boven het alternatief van het scheppen
van een spiegelbeeldige verplichting voor de desbetreffende hogescholen.Ook het vierde lid van artikel 7.5 kan worden geschrapt. Het bevat enige
op zichzelf nuttige aanwijzingen voor de instellingsbesturen, doch ook zonder
die expliciete wettelijke instructies zullen die besturen op deze punten verantwoord
handelen. Daar komt bij dat de instructie van de tweede volzin van het vierde
lid, gelet op de uitgebreidere samenwerking met de scholen voor voortgezet
onderwijs, die op grond van de voorgestelde wetswijzigingen wordt beoogd,
te beperkt is.Onderdeel TT (artikel 7.7a)In artikel 7.7a, derde lid, wordt een grammaticale verbetering doorgevoerd.Onderdeel UU (artikel 7.8b)De verbetering van het woord «propeudeutisch» in het derde
lid van artikel 7.8b betreft een technische aangelegenheid. Een eerdere verbetering
is bij de herplaatsing van de WHW in Staatsblad 2000, 11, ten onrechte doorgevoerd.
Het betrof immers niet omzetting in de nieuwe spelling, doch herstel van een
typefout.Het nieuwe vierde lid van artikel 7.8b bevat de waarborg voor de student
die eerder was vervat in artikel 16.6a , tweede lid. Het begrip afwijzing
slaat daarbij zowel op de mogelijkheid van afwijzing zoals verwoord in het
bestaande derde lid, als op de afwijzing die mogelijk was op grond van artikel
7.9, zoals die bepaling luidde voor 1 september 1998. Aan het opnieuw verwoorden
van artikel 16.6a, eerste lid, bestaat geen behoefte, omdat het instellingsbestuur
op grond van de overige bepalingen van artikel 7.8b reeds een overeenkomstige
bevoegdheid bezit. Afwijzing van studenten die reeds voor het studiejaar 1998–1999
voor de desbetreffende opleiding waren ingeschreven is dus mogelijk, behoudens
in de in het nieuwe vierde lid omschreven gevallen. Ook de bevoegdheid van
het instellingsbestuur, omschreven in het vervallen artikel 16.6a, derde lid,
behoeft niet opnieuw te worden opgenomen. Het «terugnemen» van
een eerder, op basis van het oude recht afgewezen student is ook reeds mogelijk
op grond van het bestaande vijfde (thans: zesde) lid.Onderdeel VV (artikel 7.9) Deze toevoeging vervangt het vervallen artikel
16.6a, vierde lid.Onderdeel WW (artikel 7.11)De toevoeging van een derde lid aan artikel 7.11 vervangt artikel 16.2,
eerste lid, van de WHW. Ik verwijs naar mijn uiteenzetting die bij artikel
16.2 in de volgende paragraaf van dit hoofdstuk wordt geven, waar ook wordt
ingegaan op de toevoeging van een vierde lid aan dit artikel.Onderdeel XX (artikel 7.13)De aanpassing van artikel 7.13, tweede lid, onder f, betreft de verwijzing
naar artikel 7.8a. Deze is nodig omdat in dat artikel een vernummering is
doorgevoerd.Onderdeel YY (artikel 7.15)Artikel 7.15 bevat thans nog een opsomming van onderwerpen waarover instellingsbesturen
aankomende studenten moeten informeren. Door het schrappen van
enige gegevens die niet langer meer in het CROHO moeten worden opgenomen,
zou aanleiding kunnen bestaan om dit artikel met evenzoveel onderwerpen uit
te breiden. Ik zie daarvan af, omdat een langere opsomming dit artikel de
schijn van volledigheid zou geven. In plaats daarvan kies ik ervoor deze bepaling
te globaliseren tot een verplichting voor het instellingsbestuur om aankomende
studenten naar behoren over de opleidingen die het verzorgt, te informeren.Goede «productvoorlichting» lijkt een vanzelfsprekendheid.
Het ligt dan ook voor de hand dat de voorlichting ten minste de informatie
omvat over het onderwijsaanbod, de toelatingseisen voor de verschillende opleidingen
en de inhoud en de inrichting van het onderwijs en de examens. Deze bepaling
biedt een belangrijke waarborg voor aankomende studenten. In de eerste plaats
verschaft het betrokkenen een recht op informatie, waaraan de instelling zich
niet kan onttrekken. In de tweede plaats blijft de bepaling een belangrijk
bewijsmiddel in geval van eventuele conflicten. Een student moet kunnen vertrouwen
op de verstrekte informatie. Indien hij voor verrassingen komt te staan tijdens
zijn opleiding, moet hij daarop – zo nodig – terug kunnen vallen.De voorgestelde globalisering past hiermee in het streven versterking
van de zelfregie van instellingen tot stand te brengen en het doen vervallen
van wettelijke regelingen gepaard te doen gaan met een versterking van de
verantwoordingsplicht.Onderdeel ZZ (artikel 7.17)De voorgestelde wijziging van het eerste lid van artikel 7.17 schrapt
het voorschrift dat het onderwijs aan bekostigde universiteiten wordt aangeboden
in de gemeente waarin de universiteit is gevestigd. Voor bekostigde hogescholen
blijft dit voorschrift nog wel enige tijd bestaan. Voor de argumentatie voor
dit verschil verwijs ik naar het algemene deel van deze memorie.Aan artikel 7.17 is een derde lid toegevoegd. Hier zijn de bepalingen
van het nog bestaande overgangsartikel 16.11, vijfde tot en met zevende lid,
opgenomen. Dit overgangsrecht vormt een uitzondering op de regel van artikel
7.17 dat slechts met toestemming van de minister hoger beroepsonderwijs kan
worden aangeboden buiten de gemeente van vestiging van de hogeschool. De voornaamste
reden voor die uitzondering is dat die toestemming aan de desbetreffende hogescholen
reeds was verleend vóór het van kracht worden van de WHW, te
weten krachtens een eerder ontheffingsbesluit van de minister of krachtens
een voor de inwerkingtreding van de WHW vigerende wettelijke bepaling. Van
de mogelijkheid om artikel 16.11, vijfde en zevende lid, bij koninklijk besluit
te doen expireren is geen gebruik gemaakt. Deze laatste omstandigheid, gevoegd
bij het feit dat de overgangsbepalingen samen het totaal van de uitzonderingsmogelijkheden
van artikel 7.17 behelzen, leidt tot mijn voorstel dit overgangsrecht thans
toe te voegen aan artikel 7.17. Aldus is de complete regeling van nevenvestigingen
van hogescholen op één plaats in de wet bijeengebracht. Dat
daarbij niet geheel is te ontkomen aan verwijzing naar oude bepalingen van
de WHBO en de Invoeringswet W.H.B.O. wordt veroorzaakt doordat de genoemde
bepalingen zelf weer doorverwijzen naar andere bepalingen in de Invoeringswet
W.H.B.O. alsmede naar een uitvoeringsregeling. Een complete hercodificatie
biedt onder dergelijke omstandigheden naar mijn mening geen voordelen. Een
verdere «opschoning van oud recht» is uiteraard aan de orde zodra
artikel 7.17 ook voor het hoger beroepsonderwijs wordt geschrapt.Voor een meer gedetailleerde beschrijving van de inhoud van de leden 5
tot en met 7 van artikel 16.11 verwijs ik naar de bespreking van dat artikel
in de volgende paragraaf van deze memorie. Onderdeel AAA (artikel 7.18a)Het voorgestelde artikel 7.18a is nagenoeg woordelijk overgenomen uit
het bestaande artikel 16.8. Het betreft de regeling dat aan het Internationale
Instituut voor Sociale Studiën te Den Haag het doctoraat kan worden verkregen
op grond van een promotie. Deze regeling is blijkens de wettekst niet onderhevig
aan expiratie en mist dus de kenmerken van overgangsrecht. Om die reden is
besloten de regeling in hoofdstuk 7, titel 1, paragraaf 3 van de WHW
op te nemen. Het bestaande artikel 16.8 zal daarmee komen te vervallen.Onderdelen BBB en CCC (artikelen 7.20 en 7.22)De toevoeging van enige leden aan de artikelen 7.20 en 7.22 beoogt voorzieningen
te verplaatsen die tot dusverre in de vorm van overgangsrecht bestonden.Meer in het bijzonder wordt artikel 16.2, tweede lid, vervangen door het
voorgestelde vijfde lid van artikel 7.20 en het nieuwe tweede lid van artikel
7.22.Het zesde lid van artikel 7.20 beoogt de titels in het wettelijk systeem
te verankeren die zijn verkregen op basis van het met goed gevolg deelnemen
aan afsluitende examens van opleidingen in het hoger onderwijs uit de tijd
dat die opleidingen bekostigd waren op basis van de Experimentenwet onderwijs.
Ik noem daarbij de nieuwe lerarenopleidingen en de opleidingen van de STOAS
die inmiddels is opgenomen in de bijlage van de WHW. In het verband van het
laatste vervangt artikel 7.20, zesde lid, ook artikel Artikel V van de wet
van 25 januari 1996.In artikel 7.20, zevende lid, wordt de titel van de houder van het diploma
van vliegtuigbouwkundig ingenieur opnieuw verankerd. Het betreft het recht
dat via reparatiewetgeving is toegekend aan degenen die in het tijdvak van
5 mei 1945 tot en met 31 december 1948 het desbetreffende diploma hebben verkregen
aan de technische hogeschool te Delft. Voor een uitvoeriger uiteenzetting
verwijs ik naar de volgende paragraaf van dit hoofdstuk onder artikel 16.1,
onder d (bestaand), onder het hoofdje 1°.In artikel 7.20, achtste lid, wordt artikel 16.15a vervangen.Het nieuwe derde lid van artikel 7.22, tot slot, vervangt artikel XXIII
van de WWO, dat in artikel 16.1, onder d, overgangsrechtelijk was gehandhaafd.Ik verwijs voorts naar de uiteenzetting bij artikel 16.2 in de volgende
paragraaf van dit hoofdstuk.Onderdeel DDD (artikel 7.31)Ik stel voor artikel 7.31 aan te vullen met een vierde lid. Het opnemen
van deze bepaling vloeit voort uit de herziening van hoofdstuk 16. Thans is
deze materie geregeld in artikel 16.10 en wel in het eerste lid onder b (artikel
E.25, eerste lid, van de Invoeringswet W.H.B.O.), en het zesde lid.De eerste volzin van het vierde lid bevat als toelatingsvoorwaarde voor
een eerstegraads lerarenopleiding voortgezet onderwijs in een algemeen vak
het bezit van het getuigschrift van een tweedegraads lerarenopleiding in hetzelfde
vak. De reden hiervan is, zoals eerder vermeld, dat de eerstegraads lerarenopleidingen
voortbouwen op en uitbreiding geven aan de tweedegraads lerarenopleidingen.In de tweede volzin is een soortgelijke toelatingsvoorwaarde voor de hogere
kaderopleiding pedagogiek opgenomen. Ook hier geldt dat deze opleiding slechts
voortbouwt op een beperkt aantal initiële opleidingen.Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt om artikel 7.31 van een compacter
opschrift te voorzien. Onderdeel EEE (artikel 7.37)Artikel 7.37, eerste lid, vereist een geringe aanpassing als gevolg van
de vernummering van leden van artikel 7.8b.Onderdeel FFF (artikel 7.42)Ik stel voor de beslissing over uitschrijving geheel aan de student over
te laten. Dat betekent dat het onderscheid dat thans in artikel 7.42 wordt
gemaakt tussen verschillende gronden voor uitschrijving, op deze plaats komt
te vervallen. De student kan geheel zelf bepalen met ingang van welke maand
hij de inschrijving wil doen beëindigen. Het verzoek dat hij daartoe
doet, vereist niet langer een nadere beslissing van het instellingsbestuur,
doch uitsluitend een administratieve handeling. Een dergelijk voorschrift
is in lijn met de mogelijkheid van flexibele opneming van studiefinanciering
die op grond van de Wet studiefinanciering 2000 bestaat.Omdat instellingsbesturen wellicht toch een zekere «orde»
in stand willen houden bij het in- en uitschrijven voor opleidingen, stel
ik voor instellingen de bevoegdheid te geven hiertoe regels van procedurele
aard vast te stellen. Anders dan volgens het bestaande tweede lid van artikel
7.42 wordt hier dus geen verplichting opgelegd. Uitschrijven blijft een voorwaarde
voor het terugontvangen van een gedeelte van het collegegeld over het resterende
gedeelte van het studiejaar. Hiertoe blijft wél een besluit van het
instellingsbestuur vereist. De verschillende gronden voor uitschrijving blijven
daarbij een belangrijke rol spelen. De in het bestaande artikel 7.42 opgesomde
bijzondere omstandigheden worden daarom «verplaatst» naar artikel
7.49. Ik verwijs naar de toelichting op de voorgestelde wijziging van dat
artikel, hierna.Onderdeel GGG (artikel 7.48)Als gevolg van de wijzigingen van de artikelen 7.42 en 7.49 dient artikel
7.48, dat handelt over de vermindering en vrijstelling van het wettelijke
collegegeld, een technische aanpassing te ondergaan.In de voorgestelde aanpassing van artikel 7.48, tweede lid, blijft de
garantie gehandhaafd dat een student die onder het regime van het wettelijke
collegegeld valt, ook na uitschrijving en herinschrijving in hetzelfde studiejaar –
al dan niet voor dezelfde opleiding – in totaal nooit meer dan het wettelijke
collegegeld is verschuldigd.Ook de aanpassingen in het derde en vierde lid zijn technisch van aard.
De verwijzing naar artikel XIII van de WWO 1960 wordt vervangen door de verwijzing
naar artikel 2.21 van de WHW.Onderdeel HHH, YYY en FFFF (artikelen 7.49, 9.33 en 10.20)AlgemeenEen nieuwe regeling van de teruggave van collegegelden is gewenst vanwege
de behoefte aan de zijde van instellingen om op dit punt meer beleidsvrijheid
te verwerven. Noodzakelijk is een nieuwe regeling vanwege de vrijheid voor
studenten, die via de wijziging van artikel 7.42 wordt geschapen, om zich
desgewenst op ieder ogenblik te doen uitschrijven.De laatstgenoemde vrijheid vraagt van de wetgever om een norm te ontwikkelen
voor de teruggave van collegegeld. Daarbij staan twee belangen tegenover elkaar.
Een student die ten volle gebruik wenst te maken van zijn vrijheid om tussentijds
en gedurende een lopend studiejaar de opleiding te onderbreken, heeft er tevens
belang bij dat hij een zo groot mogelijk gedeelte van het reeds betaalde collegegeld
terugontvangt of – zo hij in gedeeltes betaald – van een zo groot
mogelijk gedeelte van zijn financiële verplichting wordt
verlost. De instelling heeft een tegengesteld belang. De collegegelden vormen
een belangrijke financieringsbron voor het hoger onderwijs en instellingen
zullen niet de dupe mogen worden van een grootscheeps gebruik van de nieuwe
vrijheden. Instellingen plegen het onderwijs en alles wat daarvoor aan fysieke
middelen en menskracht nodig is, te programmeren. Het mogelijk weglekken van
een gedeelte van de benodigde financiële middelen, zou negatieve kwalitatieve
effecten kunnen hebben. Ofschoon dus een student die zich – tijdelijk –
doet uitschrijven, niet meer gebruik maakt van onderwijsvoorzieningen en van
de inspanningen van docenten, zijn in veel gevallen de middelen van de instelling
reeds vastgelegd en besteed.Dit brengt mij tot de conclusie dat het in zijn algemeen onredelijk zou
zijn als de zich vrijwillig uitschrijvende student het evenredig deel van
het collegegeld in zijn geheel zou terugontvangen. Deze conclusie geldt te
meer in situaties waarin het instellingsbestuur op uitschrijving niet heeft
kunnen anticiperen.Ik stel daarom voor dat de zich vrijwillig uitschrijvende student in beginsel
nog gedurende enige maanden na uitschrijving collegegeld verschuldigd blijft.
Over het tijdvak dat nadien nog van het studiejaar resteert, ontvangt de betrokkene
het evenredige gedeelte van het collegegeld terug. Ik kies daarbij voor de
norm van drie maanden, omdat die redelijk aansluit bij in het hoger onderwijs
gebruikelijke onderwijsprogrammeringen van drie, vier of zes maanden.De gekozen norm dient evenwel niet onaantastbaar te zijn. Deze kan voor
de ene instelling – of zelfs opleiding – volstrekt ontoereikend
zijn en voor de andere mogelijk te ruim.Een belangrijke aanvulling op de norm is daarom dat instellingen de bevoegdheid
krijgen van die norm af te wijken, zowel opwaarts als neerwaarts. Een eigen
regeling van de instelling kan ook andere nuances aanbrengen, bij voorbeeld
een bepaling die uitschrijving met ingang van de maand januari of februari
koppelt aan een lagere norm, of een bepaling die vroegtijdige aanmelding van
de uitschrijving premieert.Belangrijk acht ik evenwel dat de voorgestelde wettelijke regeling ook
zonder de vaststelling – daarnaast – van een eigen instellingsregeling
eenvoudig toepasbaar is. De instelling is er vrij in al dan niet een eigen
instellingsregeling vast te stellen.Tot slot wijs ik er op dat de rechtsbescherming bij geschillen over teruggave
van collegegeld volgens artikel 7.66, eerste lid, – zonder dat die bepaling
aanpassing behoeft – bij het college van beroep voor het hoger onderwijs
belegd blijft.Tweede lidDe bestaande bepaling over restitutie van collegegeld in het geval van
overlijden van de student wordt verplaatst naar het tweede lid, omdat anders,
dan in de overige gevallen van restitutie, uitschrijving hier niet aan de
orde is. Het recht op teruggave van collegegeld, berekend vanaf de maand na
het tijdstip van overlijden, is absoluut. In elk geval lijkt het mij juist
dat nabestaanden zich geen moeite behoeven te geven onder deze omstandigheden
extra administratieve handelingen te verrichten om tijdig het recht op teruggave
van het collegegeld zeker te stellen.Derde lidIn het derde lid is de hiervoor beargumenteerde norm voor teruggave verwoord.
Deze norm houdt in dat na de maand waarin de student zich vrijwillig uitschrijft
nog drie maanden aan zijn «verblijf» worden toegevoegd. Over het
daarna restende gedeelte van het studiejaar wordt het collegegeld naar evenredigheid
terugbetaald.Vierde lid (en de artikelen 9.33 en 10.20)Deze bepaling bevat de bevoegdheid tot het treffen van een eigen instellingsregeling, waarbij van de norm kan worden afgeweken. De
bepaling is welbewust niet geredigeerd tezamen met de facultatieve regelingsbevoegdheid
van het zevende lid. Daarvoor is gekozen, omdat de eigen instellingsregeling
betreffende het teruggavebeleid van een andere orde is dan de bevoegdheid
om regels van procedurele aard te stellen. De eigen instellingsregeling acht
ik van een dusdanig gewicht voor de concrete belangen van studenten dat ik
door een aanpassing van de artikelen 9.33 en 10.20 (onderdelen WWW en DDDD)
voorstel hierop het instemmingsrecht van de medezeggenschapsorganen wettelijk
verplicht te stellen. Dat instemmingsrecht geldt ook in het geval het instellingsbestuur
gebruik maakt van de in het zesde lid gegeven bevoegdheid.Vijfde lidIn de eigen instellingsregeling kan niet worden afgeweken van het tijdstip
waarop het recht op teruggave van collegegeld ontstaat, als de beëindiging
van de inschrijving het gevolg is van een van de bijzondere omstandigheden
die thans nog zijn opgesomd in artikel 7.42. In alle gevallen dat de student
met recht een beroep doet op een (of meer) van de bijzondere omstandigheden
die hem ertoe hebben genoopt zich te laten uitschrijven, volgt restitutie
van het wettelijke collegegeld, berekend vanaf het tijdstip van uitschrijving
(gedefinieerd in artikel 7.42). Ik wijs er op dat op dit punt een vereenvoudiging
is toegepast. De wachttijd van een extra maand die volgens de bestaande regeling
nog geldt bij beëindiging van de opleiding in het eerste jaar van inschrijving
voor de propedeutische fase en bij ziekte of bijzondere familieomstandigheden,
komt te vervallen. Aan de bestaande catalogus van bijzondere omstandigheden
heb ik het bindend studieadvies, bedoeld in artikel 7.8b, toegevoegd, omdat
daarmee dan ook de situatie waarin dat advies later dan in het eerste jaar
van inschrijving voor de propedeutische fase wordt gegeven, wordt «afgedekt».Tot slot wijs ik er op dat bij de beoordeling van de bijzondere omstandigheden
van het vijfde lid zekere beslissingsmarges voor het instellingsbestuur bestaan,
met name bij de uitschrijvingsgrond bijzondere familieomstandigheden. Het
instellingsbestuur kan ervoor kiezen die marges op te vullen via het opstellen
van beleidsregels. Daaraan kunnen uit een oogpunt van transparantie voordelen
zijn verbonden. Maar ook zonder dat beleidsregels zijn vastgesteld, is het
instellingsbestuur natuurlijk gebonden aan het gelijkheidsbeginsel.Zesde lidIn het voorgestelde zesde lid is de regeling van het bestaande artikel
7.49, tweede lid, als facultatieve regelingsmogelijkheid toegevoegd. Daarbij
zouden vooral instellingen die het afstuderen doorgaans concentreren in de
maand juni, gebaat kunnen zijn. De wetgever heeft het tot dusverre niet redelijk
geacht dat studenten die in die maand afstuderen, nog collegegeld kunnen terugvragen
over de resterende twee zomermaanden. Teneinde de eenvoud te dienen geldt
hetzelfde beginsel ook voor afstuderen in een eerdere maand van het jaar.
Het bestaande artikel 7.49, tweede lid, bepaalt daarom dat degenen die afstuderen
over de maanden juli en augustus geen aanspraak op teruggave kunnen doen gelden.
Daar staat dan tegenover dat de maandbedragen niet een twaalfde doch een tiende
gedeelte van het wettelijke collegegeld omvatten. Ik stel voor hier als wetgever
niet langer een keuze te bepalen, doch aan de instelling over te laten van
deze extra regelingsmogelijkheid al dan niet gebruik te maken. Evenzo is het
aan de instellingen om hierbij de teruggavenorm te bepalen. Dat kan zowel
een twaalfde als een tiende gedeelte van het collegegeldbedrag zijn. Doordat
in dit zesde lid wordt bepaald dat deze facultatieve mogelijkheid bij toepassing
onderdeel uitmaakt van de eigen instellingsregeling, is verzekerd dat hierover
goed overleg in het medezeggenschapsorgaan plaatsvindt. Zevende lidIn het zevende lid wordt de mogelijkheid – niet de verplichting –
gehandhaafd dat het instellingsbestuur regels van procedurele aard vaststelt
met betrekking tot de toepassing van artikel 7.49.Onderdeel III (artikel 7.51)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van
de WHW in het eerste lid, onder c, en het zesde lid van artikel 7.51 verwijs
ik naar de toelichting op onderdeel C.Onderdeel JJJ (artikel 7.53)Volgens het bestaande artikel 7.53 kan het instellingsbestuur bij de IBG
voor 1 december de maximale capaciteit van een opleiding opgeven. Het dynamiseren
van het CROHO geeft aanleiding hier een bijkomende faciliteit te scheppen.
Ik stel voor instellingen die een nieuwe opleiding zo spoedig mogelijk na
afronding van de registratieprocedure wensen te starten, enig respijt te geven.
Indien het instellingsbestuur de maximale capaciteit opgeeft voor 1 april,
kan het nog profiteren van de mogelijkheid die capaciteitsbeperking volgens
dit artikel biedt.Bijstelling van de maximale capaciteit volgens de regels van het tweede
lid is dan niet meer mogelijk, omdat onder de omstandigheid dat pas in een
laat stadium aanmelding voor de opleiding mogelijk is, geen zicht op de feitelijke
belangstelling voor die opleiding bestaat. Het tweede lid is dus niet van
toepassing op dergelijke nieuwe opleidingen. Dit betekent dat overeenkomstig
het derde lid de selectieprocedure volgens paragraaf 4a van titel 3 van
hoofdstuk 7 voor de nieuwe opleiding zal gaan gelden als op 1 mei de aanmeldingen
de opgegeven capaciteit overtreffen.Het instellingsbestuur dat aanwijzingen bezit dat de belangstelling voor
de nieuwe opleiding zodanig groot is dat de capaciteit ontoereikend zal zijn,
doet er onder dergelijke omstandigheden wellicht goed aan in elk geval voor
toepassing van de selectieprocedure te kiezen. Dat is mogelijk op grond van
het vierde lid van dit artikel.Onderdeel KKK (artikel 7.57)Artikel 7.57 wordt technisch aangepast in verband met het vervallen van
artikel 16.9a en het gedeeltelijk overbrengen van de bepalingen uit dat artikel
naar artikel 7.57f.Onderdeel LLL (artikel 7.57f)De voorgestelde aanvullingen van artikel 7.57f betreffen het verplaatsen
van twee overgangsbepalingen uit artikel 16.9a die een onbeperkte werkingsduur
bezitten. Ik verwijs naar mijn uiteenzetting over artikel 16.9a in de volgende
paragraaf van dit hoofdstuk.Voor alle duidelijkheid wijs ik er bovendien op dat de gekozen redactie
van het vierde lid van artikel 7.57f enigszins afwijkt van die van het geschrapte
artikel 16.9a, vierde lid. De naar mijn smaak iets duidelijkere redactie van
de voorgestelde nieuwe bepaling maakt het afzonderlijk vermelden van het aantal
lotingskansen onnodig. Het maximale aantal is immers reeds duidelijk aangegeven
in het bestaande tweede lid van artikel 7.57f. Voor de inhoud van het verplaatste
«overgangsrecht» heeft dit geen gevolgen. Voor alle in artikel
7.57f, vierde lid, genoemde belanghebbenden blijft gelden dat zijn ten hoogste
drie lotingskansen bezitten. Onderdeel MMM (artikel 7.61)In het eerste lid onder a van artikel 7.61 wordt de verwijzing naar artikel
7.8b aangepast. In het eerste lid onder b vervallen de verwijzingen naar de
artikelen 7.9ba en 7.9bb. Deze artikelen zijn door de Wet studiefinanciering
2000 uit de WHW geschrapt. De redactie van het zevende lid wordt aangepast
aan die van het derde en vijfde lid.Onderdelen NNN tot en met PPP (artikelen 7.62, 7.63 en
7.65)In de tekst van de artikelen 7.62, 7.63 en 7.65 is niet aangegeven om
welk college van beroep het daar gaat. Ofschoon dit wel uit de plaats van
de artikelen in de verschillende paragrafen kan worden afgeleid, is het uit
een oogpunt van duidelijkheid gewenst in de artikelen 7.62 en 7.63 en in artikel
7.65 zelf te vermelden dat die artikelen betrekking hebben op het college
van beroep voor de examens onderscheidenlijk het college van beroep voor het
hoger onderwijs. Overigens is de volledige naam van een college slechts eenmaal
in een artikel vermeld, te weten telkens bij de eerste maal dat het college
ter sprake komt.Onderdeel QQQ (artikel 7.66)Bij de wet van 27 februari 1997 (Stb. 117) is aan artikel 7.66, eerste
lid, een nieuw onderdeel toegevoegd, op grond waarvan beroep kan worden ingesteld
tegen besluiten van het instellingsbestuur, genomen op grond van artikel 7.57h.
Naar mij is gebleken, is deze bepaling in feite overbodig. Artikel 7.57h maakt
namelijk deel uit van titel 3 van hoofdstuk 7 (artikelen 7.32 tot en met 7.59),
waardoor de desbetreffende besluiten reeds vallen onder het bereik van onderdeel
b van artikel 7.66, eerste lid. Onderdeel c van genoemd artikellid wordt thans
benut om een omissie te herstellen die is begaan bij de vormgeving van het
overgangsrechtelijke artikel 16.9b van de WHW. In dat artikel wordt de verplichting
voor instellingsbesturen gehandhaafd om voor de slinkende groep tempobeursstudenten
een financiële voorziening te treffen in situaties waarin deze studenten
wegens bijzondere omstandigheden de (jaarlijkse) temponorm niet behalen. Voor
de «normale» prestatiebeursstudenten kon de overeenkomstige voorziening
uit het voormalige tweede lid van artikel 7.51 worden geschrapt en worden
vervangen door de regeling van artikel 5.16 van de Wet studiefinanciering
2000, die door de IBG wordt uitgevoerd. Doordat aldus het restant van het
voormalige tweede lid van artikel 7.51 is verplaatst naar hoofdstuk 16 werd
de kennisneming van eventuele geschillen tussen instellingsbesturen en studenten
aangaande toepassing van die regeling (artikel 16.9b) onbedoeld onttrokken
aan het college van beroep voor het hoger onderwijs. De gewone bestuursrechter
is «plotseling» bevoegd geworden. In het wetsvoorstel wordt artikel
16.9b verplaatst naar artikel 17.12. Thans voeg ik daarom artikel 17.12 toe
aan de lijst van bepalingen waarover het genoemde college als enige rechter
oordeelt.Anders dan in de hierboven vermelde artikelen is in artikel 7.66 wel vermeld
welk college van beroep het betreft, zij het voor het eerst in het zesde lid.
Overeenkomstig de opzet van de artikelen 7.62, 7.63 en 7.65 is de vermelding
in het eerste lid opgenomen en in het zesde lid geschrapt.Onderdeel RRR (artikel 8.1)Over de mogelijkheden en de voorgestelde verruimingen zoals deze zijn
neergelegd in de wijzigingen van artikel 8.1 en het toegevoegde artikel 8.2
is uitvoerig ingegaan in hoofdstuk II van deze memorie van toelichting.Over het toegevoegde vijfde lid wordt het
volgende opgemerkt. Een door twee of meer instellingen voor hoger
onderwijs ingesteld samenwerkingsinstituut heeft geen bekostigings- of verantwoordingsrelaties
met de centrale overheid. De financiële relaties lopen altijd via de
deelnemende instellingen. Waar het aantal ingeschreven studenten een van de
bekostigingsparameters is, brengt dit mee dat, als een samenwerkingsinstituut
een of meer opleidingen verzorgt, de desbetreffende studenten bij een van
de deelnemende instellingen dienen te zijn ingeschreven. Uiteraard staat het
de deelnemende instellingen vrij een samenwerkingsinstituut met beheerstaken
te belasten en in het verlengde daarvan van financiële middelen te voorzien.
In die situatie ontstaat er een verantwoordingsrelatie tussen de deelnemende
instellingen en het bestuur van een samenwerkingsinstituut.De overige wijzigingen van artikel 8.1 zijn van technische aard.Onderdeel SSS (artikel 8.2)Zoals in het algemeen deel van de deze memorie van toelichting is aangegeven,
bestaat er behoefte aan meer helderheid over de medezeggenschapsstructuur
voor de samenwerkingsinstituten. Hieraan is uitvoering gegeven in het toegevoegde
artikel 8.2.In het eerste lid wordt de mogelijkheid geopend
dat in een gemeenschappelijke regeling bepalingen over medezeggenschap van
personeelsleden en studenten worden opgenomen. Over de regeling van de medezeggenschap
van het personeel wordt opgemerkt dat het slechts zinvol is om hiertoe eventueel
over te gaan, als het gaat om personeel in dienst van het samenwerkingsinstituut.
Indien personeel bij een samenwerkingsinstituut is gedetacheerd, wordt de
medezeggenschap door dit personeel uitgeoefend bij een van de deelnemende
instellingen.Het tweede lid brengt tot uitdrukking dat
een medezeggenschapsregeling verplicht is voorzover er beheerstaken aan het
bestuur van een samenwerkingsinstituut zijn toegekend. Hier is het stramien
van de wet van 27 februari 1997 (Stb.1997, 117) (modernisering universitaire
bestuursorganisatie) gevolgd. Dit betekent dat als aan organen beheersbevoegdheden
zijn toegekend, de medezeggenschap op het niveau wordt gelegd waar de bevoegdheid
wordt uitgeoefend.Uit het derde en het vierde lid kan worden
afgeleid welk medezeggenschapsregiem op een samenwerkingsinstituut van toepassing
is. Als er sprake is van samenwerking tussen instellingen van dezelfde soort,
zijn daarop de desbetreffende voorschriften van toepassing. Samenwerking tussen
een of meer universiteiten en een of meer hogescholen geeft ten aanzien van
de personeelsgeleding een keuzemogelijkheid tussen het stelsel van de Wet
op de ondernemingsraden (WOR) en het stelsel van de hoofdstukken 9 en 10.
De achtergrond hiervan is dat ook thans voor universiteiten de mogelijkheid
bestaat met betrekking tot de medezeggenschap van het personeel de WOR toe
te passen.Het vijfde lid is een voorschrift van technische
aard. Omdat de OU, gelet op haar taakstelling, noch universiteit noch hogeschool
is, is ter voorkoming van omslachtige formuleringen in het derde en vierde
lid voor de toepassing van die leden de OU aangemerkt als universiteit.Onderdelen RRR, SSS en UUU (artikel 9.3, derde lid, 9.7,
tweede lid, 9.30a, eerste lid)In de artikelen artikel 9.3, derde lid, 9.7, tweede lid, en 9.30a, eerste
lid, wordt de verwijzing naar artikel 9.30 aangepast. Door het vervallen van
het tweede lid van dat artikel treedt vernummering op. Onderdelen TTT, BBBB en HHHH (artikelen 9.3, zevende lid,
10.2 en 11.2)Door wijziging van de in de onderhavige onderdelen genoemde artikelen
vervalt het verbod dat een lid van het college van bestuur van een bepaalde
instelling voor hoger onderwijs tevens lid is van het college van bestuur
van een andere instelling. Hierdoor wordt mogelijk dat twee of meer instellingen
voor hoger onderwijs die door een rechtspersoon in stand worden gehouden,
door dezelfde personen worden bestuurd (personele unie).Onderdelen UUU, IIII en LLLL (artikelen 9.7, achtste lid,
11.5, achtste lid en 12.10, vijfde lid)De WHW kent voor leden van de raden van toezicht van de openbare universiteiten
en de OU bepalingen die opdragen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
regels vast te stellen omtrent toelagen en tegemoetkomingen. Voor de academische
ziekenhuizen dienen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere
regels te worden vastgesteld omtrent de rechtspositie van de voorzitter en
kent de minister de voorzitter een bezoldiging, toelage of tegemoetkoming
toe. Verder kan de minister aan een of meerdere leden van de raad van toezicht
een tegemoetkoming toekennen.De redactie van de desbetreffende WHW-bepaling voor de academische ziekenhuizen
houdt verband met de invoering van het raad van toezichtmodel in het hoger
onderwijs. De toelichting bij dit artikel geeft aan dat destijds hierdoor
de mogelijkheid is open gehouden dat de voorzitter opereert vanuit een dienstverband,
dan wel dat het voorzitterschap evenals het overige lidmaatschap van een raad
van toezicht een functie betreft die noopt tot incidentele werkzaamheden.
In dat laatste geval kan volstaan worden met een door de minister vast te
stellen tegemoetkoming.De functie van voorzitter van een raad van toezicht bij een academisch
ziekenhuis heeft zich niet ontwikkeld in de richting van een dienstverband.
Steunend op deze ervaring is bij de introductie van de raad van toezicht bij
de openbare universiteiten als uitgangspunt genomen dat de voorzitter en leden
deze functies niet in dienstverband zullen uitoefenen.Voor de leden van raden van toezicht van universiteiten (inclusief de
OU) en academische ziekenhuizen zijn bij besluit van 15 september 1997 (Stb.
1997, 420) respectievelijk bij besluit van 22 augustus 1997 (Uitleg OCenW-Regelingen
nr. 23 van1 oktober 1997) tegemoetkomingen vastgesteld.Het bestaande onderscheid in redactie van de verschillende bepalingen
inzake de geldelijke vergoedingen voor raden van toezicht mist thans elke
grond en kan tot onduidelijkheid leiden. In de reeds genoemde besluiten heeft
harmonisatie op dit punt al plaatsgevonden, door in alle gevallen te spreken
van tegemoetkomingen. De redactie van de desbetreffende bepalingen wordt hiermee
in overeenstemming gebracht.Onderdeel VVV (artikel 9.23)De bepaling dat bij toepassing van artikel 8.1 het bestuur van het samenwerkingsinstituut
met beheerstaken kan worden belast en dat in dat geval de besturen van de
samenwerkende instellingen jaarlijks voorzien in de financiële middelen
van het samenwerkingsinstituut is thans in het vijfde lid van artikel 8.1
opgenomen. Deze bepalingen dienen daarom in artikel 9.23 (eerste lid, laatste
volzin, en tweede lid) te vervallen.Onderdeel WWW (artikel 9.30)Voor de toelichting op het voorstel om artikel 9.30, tweede lid, te doen vervallen verwijs ik naar hoofdstuk II, paragraaf 8, van deze
memorie van toelichting.In de tot tweede tot en met vierde lid vernummerde leden drie tot en met
vijf, wordt een redactionele verbetering doorgevoerd.Onderdelen ZZZ en AAAA (artikelen 9.51 en 10.1)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van
de WHW in het eerste lid van artikel 9.51 en in artikel 10.1 verwijs ik naar
de toelichting op onderdeel C.Onderdeel CCCC (artikel 10.8a)De voorgestelde redactionele verbetering lijkt mij gewenst, omdat de bestaande
tekst van artikel 10.8a onvoldoende recht doet aan het uitgangspunt in onze
wetgeving dat bijzondere hogescholen – evenals bijzondere universiteiten –
in stand worden gehouden door stichtingen of verenigingen.Onderdeel DDDD (artikel 10.9)Door het vervallen van het tweede lid van artikel 10.2 treedt een vernummering
op. De verwijzing naar artikel 10.2 in artikel 10.9 dient daarom te worden
aangepast.Onderdeel EEEE (artikel 10.10)Artikel I, onderdeel DD, van het wetsvoorstel Modernisering universitaire
bestuursorganisatie (Kamerstukken I 1996/97, 24 646, nr. 4I ) bevatte
de opdracht in artikel 10.10, eerste lid, de vierde volzin te doen vervallen.
De volzin waarop de opdracht betrekking had luidde: «De voorzitter en
de andere leden zijn opnieuw benoembaar.» Voordat deze wetswijziging
kon worden geëffectueerd, werd artikel 10.10, eerste lid, gewijzigd door
de wet van 14 februari 1997 (Stb. 105) en wel in die zin dat aan genoemd lid
een volzin werd toegevoegd. Nadat wetsvoorstel 24 646 tot wet was verheven
en in werking was getreden, leidde de wijzigingsopdracht tot het vervallen
van de vierde volzin, die inmiddels luidde: «De benoeming geschiedt
voor een door Onze minister te bepalen termijn.» Dit betekende dat de
verkeerde volzin van het eerste lid was vervallen.Deze wijziging strekt er toe de redactie van artikel 10.10, eerste lid,
in overeenstemming te brengen met de bedoeling die aan artikel I, onderdeel
DD, van wetsvoorstel 24 646 ten grondslag lag.Onderdeel GGGG (artikelen 10.30 en 10.31)Anders dan in de artikelen 10.26 tot en met 10.29 en 10.32 ontbreekt in
de artikelen 10.30 en 10.31 de aanduiding dat het om de commissie voor geschillen
gaat. Hierin wordt in dit onderdeel voorzien.Onderdeel JJJJ (artikel 12.4)In de wijziging van artikel 12.4 wordt de bevoegdheid van de minister
om de omvang van de raad van bestuur te bepalen «overgedragen»
aan de raad van toezicht van het desbetreffende academische ziekenhuis. Voor
een nadere toelichting hierop verwijs ik naar paragraaf 9 van hoofdstuk
II van deze memorie.Onderdeel KKKK (artikel 12.5)In de onderdelen SSS, GGGG en JJJJ doe ik het voorstel om de redactie van de bepalingen, betreffende de tegemoetkomingen aan de leden van
de raden van toezicht van de universiteiten, de OU en de academische ziekenhuizen,
te harmoniseren.De rechtspositie van de leden van de raad van bestuur van een academisch
ziekenhuis is geregeld bij algemene maatregel van bestuur, waarin voor deze
leden een bezoldiging dan wel een toelage is geregeld. (Besluit van 1 juli
1996, houdende vaststelling van het Besluit decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming
academische ziekenhuizen, Stb. 1996, 395). Daardoor kan de eerste volzin van
artikel 12.5 WHW vervallen en wordt deze bepaling overigens, mutatis mutandis,
analoog aan de bepalingen voor de leden van de raden van toezicht van de openbare
universiteiten geredigeerd.Onderdeel LLLL (artikel 12.10, derde lid)Dit artikellid bepaalt de benoemingstermijn van een kandidaat die benoemd
wordt op een tussentijds opengevallen plaats in een raad van toezicht van
een academisch ziekenhuis, op de duur van de nog resterende termijn voor degene
wiens plaats wordt vervuld. De betekenis van dit artikel was gelegen in het
bieden van een waarborg voor overlappende termijnen van de verschillende leden
van de raad van toezicht, zodat continuïteit was verzekerd.Inmiddels is bij wet van 2 april 1998 (Stb.216) artikel 12.10, tweede
lid, gewijzigd en in overeenstemming gebracht met de desbetreffende bepaling
voor de benoeming van leden van de raad van toezicht van een universiteit,
in die zin dat de benoeming geschiedt voor een termijn van ten hoogste vier
jaar. De dwingende noodzaak om de voorzitter geen eigenstandige termijn te
geven, maar de termijn van zijn voorganger te laten uitdienen, is hiermee
vervallen. Ik stel dan ook voor artikel 12.10, derde lid, te schrappen, waarmee
op dit punt harmonisatie wordt bereikt.Onderdeel MMMM (artikel 12.15)De verwijzing naar de Wet ziekenhuisvoorzieningen in artikel 12.15 wordt
in overeenstemming gebracht aanwijzing 86 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.Onderdeel NNNN (artikel 14.1)Uit de opsomming van beschikkingen waarop volgens artikel rechtstreeks
beroep op de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State mogelijk is,
vervalt artikel 6.8, aangezien dit artikel wordt samengevoegd met artikel
6.4. Het opengevallen onderdeel wordt gebruikt voor de aanvulling van de catalogus
met artikel 6.14a, tweede lid. Daarmee wordt zeker gesteld dat van de beschikkingen
van de minister jegens andere bekostigde instellingen die een aanvraag hebben
ingediend om aan artikel 6.4 toe te passen op de aanmelding van een nieuwe
opleiding door een zusterinstelling, ook het sprongberoep op de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State openstaat. Dit lijkt mij noodzakelijk uit een oogpunt
van proceseconomie.Onderdeel OOOO (artikel 14.2)De bepalingen van dit artikel verdragen zich niet met de dynamisering
van de registratie van het onderwijsaanbod. Ik stel daarom voor dit artikel
te schrappen.Onderdeel PPPP (artikelen 15.2 tot en met 15.5)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van de WHW in de artikelen 15.2, 15.3, 15.4, eerste lid, en 15.5 verwijs
ik naar de toelichting op onderdeel C.Onderdeel TTTT (Bijlage van de WHW)Deze wijziging is technisch van aard. Als gevolg van de wijzigingen in
de bijlage die met toepassing van artikel 16.11, tweede tot en met vierde
lid, zijn aangebracht of met de nieuwe artikelen 16.13 tot en met 16.15 en
16.17 worden aangebracht, moet de aanhef worden aangepast. Paragraaf 2 Opschoning bestaande overgangs- en invoeringsbepalingen
van hoofdstuk 162.1 AlgemeenIn de eerste paragraaf van hoofdstuk 3 van deze memorie van toelichting
is het doel van de hercodificatie van het overgangsrecht aangegeven. Bovendien
zijn in algemene termen de gevolgen van die legislatieve operatie geschetst.
Op deze plaats geef ik meer in detail aan welke aanpak mij voor ogen staat.1° Uit hoofdstuk 16 van de WHW worden alle uitgewerkte overgangs-
en invoeringsbepalingen verwijderd.2° Al het permanent werkende overgangsrecht, alsmede het meeste overgangsrecht
waarvan de expiratie thans onbepaalbaar is, wordt overgebracht naar de artikelen
of de paragrafen in de WHW waarop dat recht een uitzondering of een aanvulling
vormt. Daarmee wordt bereikt dat «ter plaatse» terstond zichtbaar
is welke uitzonderingen mogelijk gelden op de geformuleerde hoofdregels.3° Waar mogelijk worden te handhaven overgangsbepalingen voorzien
van een expiratiedatum.4° Waar bestaande en te handhaven overgangsbepalingen verwijzen naar
in oudere wetgeving geformuleerde bepalingen, worden die bepalingen geëxpliciteerd.
Daarmee kan worden bereikt dat gebruikers de oude wetgeving niet langer behoeven
te raadplegen om kennis te kunnen nemen van geldende rechten en verplichtingen.
Enkele malen wordt daarbij afgezien van het schrappen van de verwijzing naar
een oud artikel, namelijk in beginsel daar waar de gehandhaafde regel zelf
weer doorverwijst naar andere bepalingen. De gedachte is daarbij dat hercodificatie
dan te complex wordt en dat de overgangsregel het best kan worden begrepen
in de context van het oude recht.5° Een tweetal artikelen van hoofdstuk 16 die het kunstonderwijs betreffen,
ondergaan een beperkte wijziging, doch blijven voorlopig in dat hoofdstuk
gehandhaafd. De mogelijkheid van verdere opschoning zal ik onder ogen zien
bij gelegenheid van de meer specifieke operatie op het gebied van het kunstonderwijs,
die op korte termijn wordt ondernomen. Dat betreft de aanpassing van de bekostiging
van het kunstonderwijs en de vooropleidingen overeenkomstig de nota's Zicht
op kwaliteit van 14 juni 1999 (Kamerstukken II 1998/99, 25 802, nr. 12)
en Meer zicht op kwaliteit van 9 juni 2000 (Kamerstukken II 1999/2000, 25 802,
nr. 22). Het desbetreffende wetsvoorstel is in voorbereiding De geschetste
aanpak geldt ook voor het overgangsrecht uit de wijzigingswetten van de WHW.
Dat «nieuwere» overgangsrecht wordt overigens bijeengebracht in
een afzonderlijk hoofdstuk van de WHW (hoofdstuk 17). Door de chronologische
paragraafindeling wordt dat hoofdstuk geschikt gemaakt om ook toekomstig overgangsrecht
in op te nemen.De hercodificatie van het overgangsrecht resulteert dus in een aantal
aanvullingen van met name de hoofdstukken 2, 4, 6 en 7 van de WHW, alsmede
in een geheel nieuw en veel minder omvangrijk hoofdstuk 16 en een aanbouwhoofdstuk
17. Naar mijn mening levert dit systeem het grote voordeel op dat van praktisch
al het tijdelijk werkende overgangsrecht – nu en in de toekomst –
kennis genomen kan worden door raadpleging van de WHW zelf. Een bijkomend
voordeel is bovendien dat overgangsbepalingen dan met minder verwijzingen
en met minder «formules» geredigeerd kunnen worden, doordat van
het begrippenkader van de WHW zelf gebruik gemaakt kan worden. Een derde voordeel
is dat ook in de toekomst bij gelegenheid van andere wetswijzigingen door
het tijdsverloop mogelijk geworden verdere opschoning relatief eenvoudig wordt.
Met andere woorden, actief wetgevingsonderhoud wordt in de toekomst beter
mogelijk.In het vervolg van deze paragraaf zal ik bij iedere overgangs- en invoeringsbepaling
die volgens het wetsvoorstel komt te vervallen of die wijziging ondergaat,
toelichten welke de oorspronkelijke betekenis van de bepaling was. Tevens
zal daarbij – in voorkomende gevallen – worden uiteengezet waarom
de bepaling kan of moet komen te vervallen. De termen die daarbij zullen worden
gebruikt, zijn de volgende. Een bepaling die blijkens de tekst van het desbetreffende
artikel is uitgewerkt «kan» vervallen. Daar waar de tekst een
dergelijk uitsluitsel niet biedt, doch waarbij ik beargumenteer dat de bepaling
geen doel meer dient, gebruik ik de termen «moet» of «dient
te» vervallen.2.2 ArtikelenArtikel 16.1, eerste lid (bestaand) – AlgemeenArtikel 16.1, eerste lid, bevat de opsomming van wetten en algemene maatregelen
van bestuur die door de WHW zijn vervangen. Het betreft een zevental wetten
en een drietal algemene maatregelen van bestuur, waaronder het zeer omvangrijke
Academisch Statuut. Meer impliciet worden nog een groot aantal andere algemene
maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen ingetrokken. Het artikellid
doet al deze wetgeving vervallen, dit onder handhaving van een beperkt aantal
met name genoemde artikelen. De bepaling is daarmee uitgewerkt en kan dus
komen te vervallen.Hierna zet ik uiteen wat ik voorstel om te doen met de bepalingen die
volgens dit artikel nog zijn gehandhaafd.Artikel 16.1, eerste lid, onder d (bestaand)Artikel 16.1, eerste lid, onder d, trekt de Invoeringswet W.W.O. in, doch
handhaaft artikel C.2, onder a en b, van die wet. Deze bepaling betreft de
intrekking van de «voorganger» van de WWO (1986) te weten de WWO
1960 (Stb. 1975, 729), dit onder handhaving van de overgangrechtelijke artikelen
XIII, XIV en XXIII van de WWO 1960 en van een gedeelte van het overgangsrechtelijke
artikel I, tweede lid, van diezelfde wet. In artikel I, tweede lid, van de
WWO 1960 worden de hoger-onderwijswet 1876 en de latere wijzigingswetten ingetrokken,
dit onder handhaving van enige overgangrechtelijke voorzieningen.Van deze overgangsbepalingen zijn de artikelen XIII en XIV van de WWO
1960 te beschouwen als de meest gewichtige. Zij vormen de grondslag voor de
sinds 1876 bestaande financiële ondersteuning vanwege het Rijk van enige
niet bekostigde kerkelijke opleidingen en bezitten daardoor allerminst het
karakter van overgangsrecht. Zonder het aanbrengen van enige wijziging in
deze grondslag te beogen, kunnen deze bepalingen beter op een andere plaats
in de WHW worden verwoord. De genoemde artikelen van de WWO 1960 worden daarom
overgebracht naar een aan hoofdstuk 2 van de WHW toe te voegen titel 6.Artikel XXIII van de WWO 1960 houdt het «ius promovendi» in
stand van niet bekostigde kerkelijke instellingen die dit recht ook reeds
voor 1 januari 1960 bezaten. Deze bepaling heeft een permanent
karakter en kan dus beter worden toegevoegd aan artikel 7.22.Het overige in onderdeel d gehandhaafde overgangsrecht betreft de volgende
wettelijke bepalingen:1° de artikelen 2 en 4 van de Wet van 5 november 1948 (Stb. I 489);2° artikel II, leden XIII, XIV en XVI, van de Wet van 7 juni 1956
(Stb. 1956, 310);3° artikel V van de Wet van 28 juli 1958 (Stb. 1958, 385);4° artikel III, onder B, van de Wet van 30 oktober 1958 (Stb. 1958,
494).Ad 1°Op grond van de artikelen 2 en 4 van de Wet van 5 november 1948 (Stb.
I 489) wordt het diploma van vliegtuigbouwkundig ingenieur verkregen aan de
technische hogeschool, respectievelijk worden de examens afgelegd voor de
faculteit der veeartsenijkunde op grond van een diploma van de Middelbare
Landbouwschool te Dordrecht, voor zover zich dat heeft afgespeeld in de periode
5 mei 1945 – 1 januari 1949, geacht rechtsgeldig te zijn verkregen respectievelijk
te zijn afgelegd.Het betreft hier een tweetal aanvullende bepalingen op een wijziging van
de hogeronderwijswet, welke tot doel had onder meer een nieuwe afdeling aan
de technische hogeschool toe te voegen voor de opleiding tot vliegtuigbouwkundig
ingenieur en de toelating te regelen tot de examens van de faculteit de veeartsenijkunde
van bezitters van het getuigschrift van onder meer de middelbare landbouwschool
te Dordrecht. Deze wetswijziging is per 1 januari 1949 in werking getreden.De aanvullende bepalingen (artikelen 2 en 4) waren noodzakelijk om de
krachtens de Wet bezettingsmaatregelen I ingetrokken voorzieningen van de
bezetter opnieuw van een wettelijke grondslag te voorzien. In casu gaat het
dus om de diploma's van de opleiding voor vliegtuigbouwkundig ingenieur die
in een tijdvak van ruim vier en een half jaar na de oorlog zijn verstrekt,
en om de diploma's van de faculteit veeartsenijkunde die in het genoemde tijdvak
zijn verleend op basis van de vooropleiding aan de middelbare landbouwschool
te Dordrecht.Als gevolg van de door de wetgever in 1948 gebezigde formulering hebben
de beide artikelen een permanente werking: de in het desbetreffende tijdvak
afgegeven diploma's worden geacht rechtsgeldig te zijn verkregen. Hier staat
tegenover dat de beide artikelen hun werking in het maatschappelijk verkeer
hebben vervuld. Alle belanghebbenden zijn inmiddels de leeftijdsgrens van
70 gepasseerd, zodat voor geen van hen redelijkerwijs nog een probleem zou
kunnen bestaan om bij voorbeeld ten overstaan van een werkgever aan te tonen
dat ze naar behoren zijn opgeleid. Het civiele effect van de beide artikelen
is dus uitgewerkt.Er zou hierop een uitzondering kunnen bestaan. In artikel 2 gaat het om
de rechtsgeldigheid van hogeronderwijsdiploma's, waaraan het recht is verbonden
om de titel ing. te voeren. Door het laten vervallen van artikel 2 zou de
vraag kunnen rijzen of de personen die in het tijdvak van 5 mei 1945 tot 1
januari 1949 hun diploma vliegtuigbouwkundig ingenieur hebben behaald nog
wel gerechtigd zouden zijn tot het voeren van de titel ing.. Om dat recht
buiten twijfel te stellen kies ik er voor de titulatuurbepalingen van de WHW
aan te vullen met een tekst die inhoudelijk met dat artikel overeenstemt.Artikel 4 dient evenwel te vervallen nu het slechts ziet op de toegang
tot de examens van de faculteit van de veeartsenijkunde. Belanghebbenden die
op hoge leeftijd de opleiding diergeneeskunde zouden willen starten, zullen
zich redelijkerwijs niet meer kunnen beroepen op aanvangskwalificaties die
zij meer dan vijftig jaar geleden hebben behaald. Omgekeerd kunnen dergelijke
(gemotiveerde) gegadigden op grond van artikel 7.29 van de WHW toelating verkrijgen
tot de opleiding in kwestie (instroombeperkingen daargelaten). Ad 2°In artikel II onder XIII, XIV en XVI van de wet van 7 juni 1956 (Stb.
310), houdende wijziging van de hoger-onderwijswet betreffende het technisch
hoger onderwijs, zijn voor bezitters van bepaalde diploma's en getuigschriften
enkele overgangsrechtelijke voorzieningen getroffen.Onderdeel XIII van artikel II handhaaft voor degene die voor 4 september
1956 met goed gevolg aan de technische hogeschool (thans: technische universiteit)
te Delft met goed gevolg een ingenieursexamen heeft afgelegd, de onderwijsbevoegdheid
in de vakken waarvoor hij blijkens zijn getuigschrift bevoegd was voor het
voortgezet onderwijs. Hoewel vrijwel alle bezitters van deze getuigschriften
inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd zullen hebben bereikt, acht ik het
niettemin gewenst deze bepaling nog enkele jaren te handhaven. Verwezen wordt
naar artikel 16.20 in het nieuwe hoofdstuk 16 van de WHW, waarin de bepaling
is gehandhaafd.De onderdelen XIV en XVI van artikel II betreffen vrijstellingen en rechten
van toelating. Deze dienen te vervallen, omdat betrokkenen – desgewenst –
een beroep kunnen doen op de artikelen 7.28 en 7.29 van de WHW.Ad 3°Op grond van artikel V van de Wet van 28 juli 1958, Stb. 385, houdende
wijziging van onder meer de Hogeronderwijswet, hebben degenen die voor 1 september
1957 een diploma hebben verkregen van de voormalige middelbare landbouwscholen
te Dordrecht, Groningen of Roermond, dan wel de voormalige middelbare school
voor tropische landbouw te Deventer, toegang tot het afleggen van examens
in de faculteit der diergeneeskunde.Deze bepaling dient naar mijn mening te vervallen. Bezitters van toegangskwalificaties
van meer dan veertig jaar oud dienen daar redelijkerwijs geen beroep meer
op te kunnen doen als zijn thans een universitaire studie zouden aanvangen.
De bepalingen van artikel 7.29 van de WHW biedt gemotiveerden die op latere
leeftijd de opleiding diergeneeskunde wensen te starten, voldoende soulaas.Ad 4°Op grond van artikel III, onder B, van de Wet van 30 oktober 1958, Stb.
494, houdende wijziging van onder meer de Hogeronderwijswet is degene die
binnen drie jaar na de inwerkingtreding van die wet een examen heeft afgelegd
volgens de oude artikelen 11 tot en met 14 van de Wet op het notarisambt,
kandidaat-notaris.De omschreven overgangsrechtelijke voorziening beoogde te waarborgen dat
de toenmaals studerenden, na de succesvolle afronding van hun studie eveneens
als kandidaat-notaris in de zin van – het oude – artikel 10 van
de Wet op het notarisambt zouden gelden, hetgeen benoembaarheid tot het ambt
van notaris met zich meebracht. Strikt genomen heeft deze bepaling na ommekomst
van de termijn van drie jaar zijn functie gehad en zou kunnen worden beschouwd
als te zijn uitgewerkt. Betrokkenen stonden nadien immers «te boek»
als kandidaat-notaris. Het handhaven van artikel III, onder B, van de genoemde
wet in de opvolgende wetgeving voor het wetenschappelijk onderwijs is niettemin
begrijpelijk, doch komt mij thans als overbodig, doch in elk geval als omslachtig
voor.Dit is klaarblijkelijk ook de opvatting van de wetgever, die zich er in
artikel 123, eerste lid, van de nieuwe Wet op het notarisambt toe heeft beperkt
de benoembaarheid van kandidaat-notarissen die niet tevens de meestertitel
bezitten, overgangsrechtelijk te regelen. Aan handhaving van artikel III,
onder B, van de Wet van 30 oktober 1958 bestaat dus geen behoefte meer. Dit
is ook de conclusie van het overleg hierover met het Ministerie van Justitie,
na raadpleging van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. Artikel 16.1, eerste lid, onder e (bestaand)Artikel 16.1, eerste lid, onder e, doet de Invoeringswet W.H.B.O. vervallen,
onder handhaving van de artikelen E.9, E.45, E.48 en E.65 van die wet.In het genoemde artikel E.9 wordt bepaald dat een aantal met name genoemde
opleidingen en cursussen die voor de inwerkingtreding van de WHBO werden verzorgd
door instituten en academies, na de inwerkingtreding gedurende enige tijd
verbonden kunnen blijven aan de hogescholen waarin ze zijn omgezet. Voor de
meeste cursussen en opleidingen wordt in het tweede lid van artikel E.9 bepaald
tot welke datum die mogelijkheid bestaat, te weten 1 augustus 1989 of 1
augustus 1990. Het is niet geheel duidelijk waarom de onderdelen van het tweede
lid waarin de datum van 1 augustus 1989 of 1990 is genoemd, zijn gehandhaafd.
Er wordt daarnaast ook een aantal opleidingen en cursussen genoemd waarvoor
de mogelijkheid geldt tot een bij koninklijk besluit te bepalen datum. Kennelijk
waren die besluiten bij de inwerkingtreding van de WHW nog niet tot stand
gebracht.Wij overwegen de subsidiëring van deze cursussen thans te beëindigen,
doch in elk geval de subsidiegrondslag uit de WHW te verwijderen, omdat na
de wijziging van artikel 7.4, tweede lid, van de WHW bij de wet van 2 april
1998 (uitvoering van de in het HOOP 1996 aangekondigde maatregelen) hoger
beroepsonderwijs dat niet wordt gegeven in de vorm van opleidingen met een
studielast van 168 niet meer als hoger onderwijs wordt beschouwd. Ik acht
dus het handhaven van een subsidiegrondslag in de WHW voor eventueel nog bestaande,
door hogescholen verzorgde cursussen niet langer op zijn plaats.Blijkens rapportage van de desbetreffende hogescholen worden van de op
grond van artikel E.9, onder s tot en met y, mogelijk nog bestaande cursussen
alleen die bedoeld onder w (de applicatiecursus voor leerkrachten eigen taal
en cultuur) en x (de rangenopleidingen voor de rijksexamens, ressorterend
onder het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, voor vaarbevoegdheden voor
de grote handelsvaart) nog daadwerkelijk verzorgd.De rangenopleidingen zullen met ingang van 1 januari 2001 worden beëindigd
(zie het koninklijk besluit van 27 juni 1995, Stb. 360) ten faveure van de
vernieuwde opleidingen die krachtens de Zeevaartbemanningswet zullen worden
verzorgd. Alleen de Hogeschool Zeeland zal nog een bezemklas verzorgen die
doorloopt na de genoemde datum.Ook de applicatiecursus eigen taal en cultuur zullen in het studiejaar
2000–2001 voor het laatst als zodanig worden aangeboden.De hogeschool voor Arnhem en Nijmegen, de hogeschool Alkmaar en de hogeschool
Brabant hebben mij bovendien doen weten nog steeds de cursus bedoeld onder
artikel E.9, onder r (cursussen voor de opleiding tot remedial teacher), te
verzorgen, dit ofschoon het in de desbetreffende bepaling bedoelde koninklijke
besluit op 13 augustus 1987, Stb.392, reeds tot stand was gekomen. Van de
beëindiging van de subsidiëring van die cursussen met ingang van
1 augustus 1998 zijn de hogescholen op de hoogte gebracht bij circulaire van
23 oktober 1986, nr. DI/SC/O/A-155 181 C860 170. De genoemde hogescholen
stellen er prijs op deze cursussen nog te kunnen blijven aanbieden. Daartegen
bestaan geen bezwaren omdat deze thans bij wijze van contractactiviteit worden
uitgevoerd.Mijn conclusie luidt dat artikel E.9 van de Invoeringswet W.H.B.O. met
ingang van de beoogde inwerkingtredingsdatum van de onderhavige wet, namelijk
1 september 2001, definitief dient te vervallen.Het genoemde artikel E.48 voorziet in een overgangsmaatregel zolang nog
geen algemene maatregel van bestuur op grond van de WHBO tot stand was gebracht
waarin een algemene afwijkingsmogelijkheid van het regime van de toenmalige
Wet medezeggenschap onderwijs was geregeld. De regeling van de medezeggenschap
bij hogescholen is inmiddels in hoofdstuk 10 van de WHW ingevoegd.
Artikel E.48 is daarmee een overbodige bepaling geworden en dient daarom te
vervallen.De genoemde artikelen E.65 en E.45 hebben betrekking op de zogenoemde
onderwijsgemeenschap hoger beroepsonderwijs-voortgezet onderwijs, respectievelijk
op de regeling van de medezeggenschap bij dergelijke onderwijsgemeenschappen.
Deze onderwijsgemeenschappen bestaan niet meer, waardoor de genoemde artikelen
overbodig zijn geworden. Ze dienen te vervallen.Artikel 16.1, eerste lid, onder j (bestaand)Artikel 16.1, eerste lid, onder j, trekt het Academisch Statuut in, onder
handhaving van de artikelen 335 tot en met 337 van die algemene maatregel
van bestuur.Artikel 335 van het Academisch Statuut regelt dat degenen die op grond
van de vóór de inwerkingtreding van het Academisch Statuut van
1988 geldende voorschriften geheel of gedeeltelijk vrijstelling genoten van
het afleggen van examens, deze vrijstelling behouden tot 1 september 1992.
Artikel 335 van het Academisch Statuut is dus door tijdsverloop geëxpireerd
en kan komen te vervallen.Artikel 336, eerste lid, verschaft de bezitter van een getuigschrift van
het voor 16 oktober 1982 afgelegde examen in de bedrijfskunde, uitgaande van
de Stichting Nijenrode (Instituut voor Bedrijfskunde) vrijstelling van het
afleggen van het propedeutisch examen van de studierichting der economie.
Met ingang van de genoemde datum verwierf het opleidingsinstituut voor bedrijfskunde
van de Stichting Nijenrode de status van aangewezen instelling voor wetenschappelijk
onderwijs. Het gaat hier dus om abituriënten van die opleiding die zijn
afgestudeerd voordat die aanwijzing van kracht werd.Het komt mij voor dat deze in absolute termen vervatte vrijstelling dient
te vervallen. Het lijkt mij niet in het belang van een gegadigde die twintig
of meer jaren geleden aan het bedoelde opleidingsinstituut is afgestudeerd,
en die thans een wetenschappelijk graad in de economie wil behalen, om de
propedeutische fase van de desbetreffende opleiding te «mogen»
overslaan. Het instellingsbestuur kan op grond van zijn bevoegdheid, bedoeld
in artikel 7.30, tweede lid, van de WHW, bereid zijn betrokkene niettemin
de verlangde vrijstelling te verlenen. De wet verhindert bovendien niet dat
betrokkene en de examencommissie daarnaast nog verkorting van de leerroute
overeenkomen.Artikel 336, tweede lid, van het Academisch Statuut verschaft een vergelijkbare
aanspraak aan abituriënten van het Internationaal Instituut voor Sociale
Studiën. Deze bepaling is evenwel facultatief geformuleerd en is daardoor
in elk geval overbodig geworden. Artikel 7.30, tweede lid, van de WHW geeft
instellingsbesturen reeds de bevoegdheid vrijstelling te verlenen van de propedeutische
fase van opleidingen, terwijl – zoals gezegd – verkorting van
de leerroute daarnaast eventueel via vrijstellingen mogelijk is.Artikel 337 van het Academisch Statuut handhaaft tot en met 31 december
1995 de artikelen 404 tot en met 409 van het Academisch Statuut van 1982.
Deze artikelen handelen over de postinitiële deeltijdse opleiding accountancy,
die destijds kon worden verzorgd door economische faculteiten. Ook deze bepaling
is door tijdsverloop geëxpireerd en kan daarom komen te vervallen.Artikel 16.1, tweede lid (bestaand)Aan handhaving van het bestaande tweede lid van artikel 16.1 bestaat niet
langer behoefte, omdat de eventuele uitvoeringsvoorschriften van de hierna
te schrappen artikelen van hoofdstuk 16 expireren te samen met die artikelen,
dan wel omdat die uitvoeringsvoorschriften waar nodig uitdrukkelijk
zullen worden gehandhaafd, dan wel zullen worden voorzien van een nieuwe wettelijke
basis. Het wijzigen van die uitvoeringsvoorschriften zal dan mogelijk zijn
zonder de ongespecificeerd geformuleerde wettelijke basis van artikel 16.1,
tweede lid.Artikel 16.2 (bestaand)Artikel 16.2 regelt de omzetting van getuigschriften en titels die zijn
verkregen op grond van de wetgeving voor het hoger onderwijs die aan de WHW
vooraf is gegaan. Die omzetting geschiedt in de vorm van een fictie («worden
geacht»). De bepaling sterkt er aldus toe dat degenen die over een in
het artikel genoemd getuigschrift of een in dat artikel bedoelde titel beschikken,
dezelfde rechten toekomen als degenen die een getuigschrift hebben verkregen
of een titel hebben verworven op grond van de WHW. Bij dergelijke rechten
kan men in de eerste plaats denken aan de titels zelf. Een persoon die bij
voorbeeld in de jaren tachtig is gepromoveerd behoudt op grond van dit artikel
het recht tot het voeren van de titel doctor. Zo regelt dit artikel ook dat
degene op grond van de voorganger van de WHW een academische graad heeft behaald,
het recht bezit tot de promotie te worden toegelaten. Van groot belang is
tot slot dat in een betrekkelijk groot aantal wetten eisen worden gesteld
aan de benoembaarheid in bepaalde «academische» functies. Het
gaat daarbij dikwijls om juridische functies waarbij het met goed gevolg hebben
afgelegd van het afsluitend examen in de opleiding Nederlands recht voorwaarde
voor de benoeming is. Artikel 16.2 waarborgt dat die benoembaarheid na het
van kracht worden van de WHW is blijven bestaan voor de bezitters van een
dergelijk getuigschrift, behaald vóór dat tijdstip.Artikel 16.2 staat niet op zichzelf. Ook de in dit artikel genoemde oudere
wetten bevatten eenzelfde garantie voor bezitters van getuigschriften, graden,
diploma's en titels op grond van eerdere wetten. Ik wijs in dit verband naar
de beide artikelen D.2 van de Invoeringswet W.H.B.O. en de Invoeringswet W.W.O.
De oude getuigschriften en titels van het hoger onderwijs worden op die manier
«dakpansgewijs» beschermd en gewaarborgd.Een dergelijke belangrijke bepaling, die de functie bezit van een doorlopende
garantie, hoort naar mijn opvatting niet in een overgangshoofdstuk thuis.
Ik kies ervoor deze bepaling over te brengen naar de verschillende centrale
bepalingen in de WHW die de genoemde rechten regelen. Het gaat daarbij om
artikelen 7.11 – dat de afgifte van getuigschriften regelt – en
de artikelen 7.20 en 7.22 – die de titulatuur regelen.De overzichtelijkheid verlangt dat op het punt van de bescherming van
«oude» getuigschriften en titels nog twee aanvullende maatregelen
worden getroffen. Artikel 16.2 dekt niet alle situaties waarin in het verleden
examens die zijn afgelegd in tot het hoger onderwijs te rekenen opleidingen
worden beschermd. In de eerste plaats wijs ik op het hoger onderwijs dat is
bekostigd op grond van de Experimentenwet onderwijs. Een bekend voorbeeld
vormen de zogenoemde nieuwe lerarenopleidingen waarmee in de zeventiger jaren
experimenten zijn gestart. De regeling van dergelijke opleidingen geschiedt
volgens die wet bij ministeriële regeling, met inbegrip van het verlenen
van civiel effect aan de afgelegde examens. Een recenter voorbeeld betreft
de experimentele opleidingen op het gebied van de landbouw door de Stichting
«STOAS». Ik acht het noodzakelijk ook deze getuigschriften in
een algemeen werkende bepaling te beschermen. Het aan artikel 7.11 toegevoegde
vierde lid, en het aan artikel 7.20 toegevoegde zesde lid voorzien daarin.
In paragraaf 6 van dit hoofdstuk, betreffende artikel IX van dit wetsvoorstel,
wordt eveneens aan deze omzetting gerefereerd.De tweede aanvullende maatregel betreft het hoger onderwijs dat voor de
totstandkoming van de WHBO werd bekostigd op grond van de Wet op het
voortgezet onderwijs. Artikel 16.10, derde lid, onder b, van de WHW biedt
dezelfde bescherming als artikel 16.2, eerste lid, door handhaving van –
onder meer – artikel D.10 van de Invoeringswet W.H.B.O. Ik stel voor
die bescherming thans op te nemen in artikel 7.11, vierde lid.Artikel 16.3 (bestaand)Volgens artikel 13.14, onderdeel S, van de Wet studiefinanciering 2000
komt het eerste lid van artikel 16.3 van de WHW te vervallen.Het tweede lid heeft betrekking op afwijkende vooropleidingseisen voor
de hbo-opleidingen maatschappelijk werk en arbeidsmarktpolitiek/personeelsbeleid
en de deeltijdse opleiding voor het staatsdiploma handvaardigheid B. Deze
opleidingen bestaan niet meer. Daarom dient ook het tweede lid van dit artikel
te vervallen.Artikel 16.4 (bestaand)Artikel 16.4 van de WHW strekt ertoe dat personeel dat ten tijde van het
van kracht worden van de WHW reeds tot het gewezen personeel van een bekostigde
instelling voor hoger onderwijs behoorde, zijn aanspraken, rechten en verplichtingen
voor de toekomst ontleent of kan ontlenen aan de voorschriften, bedoeld in
artikel 4.5 van de WHW. De uit hoofde van de «voorgangers» van
de WHW bestaande aanspraken, rechten en verplichtingen blijven daarbij in
beginsel bestaan, zij het dat die voortaan geacht worden te bestaan op grond
van artikel 4.5 van de WHW. In juridische zin is dus sprake van een omzetting,
ofschoon uit de bewoordingen van artikel 16.4 niet met zekerheid is op te
maken of het artikel daarmee ook feitelijk is uitgewerkt. Uit de plaatsing
van het artikel in titel 2 van hoofdstuk 16, («Voorzieningen voor onbepaalde
tijd») mag wel worden afgeleid dat de wetgever aan de bepaling een zeker
bestendig karakter heeft willen toekennen.Niettemin dient artikel 16.4 thans te vervallen. Het is niet langer te
rijmen met recente ontwikkelingen. Deze worden bepaald door de decentralisatie
van de arbeidsvoorwaardenvorming in het hoger onderwijs en het wetenschappelijk
onderzoek, die is geformaliseerd in het meergenoemde Besluit decentralisatie
arbeidsvoorwaardenvorming universiteiten, hogescholen en onderzoekinstellingen.
Op grond van die decentralisatie zijn de instellingsbesturen of hun rechtsopvolgers
integraal verantwoordelijk geworden voor de regeling van de rechtspositie
(dat wil zeggen met inbegrip van de sociale zekerheid) van zowel het personeel
als het gewezen personeel. In dat stelsel draagt het Rijk niet langer verantwoordelijkheid
voor die rechtspositie, anders dan voor zover die verantwoordelijkheid zou
bestaan op grond van voor alle werknemers in Nederland geldende regelingen.
Indien dus werkgevers en werknemers in het hoger onderwijs voor «oude»
aanspraken, rechten en verplichtingen andere in de plaats willen stellen,
dan bestaat daarvoor thans de mogelijkheid. Er bestaan dan ook geen andere
waarborgen voor het gewezen personeel dan de waarborgen die zijn opgenomen
in het eerdergenoemde decentralisatiebesluit. Mogelijke misverstanden die
zouden kunnen ontstaan uit het «voortleven» van artikel 16.4,
moeten daarom worden weggenomen. Het doen vervallen van dit artikel strekt
daartoe.Artikel 16.6 (bestaand)Ingevolge artikel 16.70 (uitgewerkt) van de WHW is de Algemene burgerlijke
pensioenwet (ABP-wet) met ingang van het tijdstip van de inwerkingtreding
van de WHW niet meer van toepassing op personeel van aangewezen bijzondere
instellingen voor hoger beroepsonderwijs. De oorspronkelijke tekst van artikel
16.6 van de WHW strekt ertoe de bestaande rechten van dat personeel te beschermen,
althans voor zover het dienstverband dat het personeelslid met
de aangewezen hogeschool heeft, voortduurt. Personeel dat na de datum van
inwerkingtreding van de WHW bij een aangewezen hogeschool in dienst is getreden,
was dus geen ambtenaar in de zin van de ABP-wet.De Wet privatisering ABP heeft wijziging in dit stelsel aangebracht. Volgens
artikel 2, eerste lid, sub b, onder ten 2e, is overheidswerknemer in de zin
van die wet (en valt derhalve onder het pensioenreglement ABP) degene die
in dienst is van een aangewezen, bijzondere instelling voor hoger beroepsonderwijs.
Op grond van de Wet privatisering ABP valt het personeel van de aangewezen
bijzondere instellingen voor hoger beroepsonderwijs derhalve weer onder het
ABP-reglement.De Aanpassingswet privatisering ABP bezorgt artikel 16.6 zijn huidige
redactie. De nieuwe bepaling treedt met terugwerkende kracht in werking op
1 januari 1996.Blijkens de tekst valt dus een werknemer die bij een aangewezen hogeschool
in dienst is getreden in het tijdvak van 1 augustus 1993 tot en met 31 december
1995 níet onder het ABP-reglement, althans niet gedurende dat tijdvak.
De tekst blijft wel de werknemer beschermen die vóór dat tijdvak
in dienst is getreden.Op grond van het voorgaande kom ik tot de conclusie dat deze overgangsbepaling
niet kan worden gemist. Omdat de bepaling bij een latere wet dan de WHW zijn
huidige redactie heeft gekregen stel ik voor deze bepaling te verplaatsen
naar hoofdstuk 17. Naar mijn oordeel betreft het een bepaling die niet in
hoofdstuk 4 van de WHW thuishoort, omdat de werking ervan eindig is, althans
bij het huidige bestaan van de desbetreffende pensioenvoorziening niet langer
zal voortduren dan in het jaar 2043 of 2044. Overigens is dat een tijdstip
dat veel te ver in de toekomst ligt om thans reeds een expiratiedatum te bepalen.Artikel 16.6a (bestaand)Artikel 16.6a is in hoofdstuk 16 van de WHW ingevoegd bij wet van 2 april
1998 (Stb. 216). De bepalingen begeleiden de overgang naar een nieuw stelsel
van studieadvisering en bindende verwijzing door het instellingsbestuur, zoals
dat is vastgelegd in de artikelen 7.8b en 7.9 van de WHW. De kern van de bepalingen
van artikel 16.6a is dat de vóór het studiejaar 1998–1999
voor de desbetreffende opleiding ingeschreven studenten door het nieuwe stelsel
niet in een nadeliger positie komen te verkeren dan zij bezaten ten tijde
van hun eerste inschrijving. Omdat deze overgangsbepalingen van onbeperkte
duur zijn, geewf ik de voorkeur aan deze te verwerken in de genoemde artikelen
van hoofdstuk 7. Bij die verwerking is een vereenvoudiging doorgevoerd die
geen wijziging brengt in de positie van de bedoelde studenten en evenmin in
de bevoegdheden van instellingsbesturen. Artikel 16.6a komt daarmee te vervallen.Artikel 16.7 (bestaand)Artikel 16.7 van de WHW handhaaft de voorbereidende periode kunstonderwijs,
zoals geregeld bij of krachtens de WHBO. De voorbereidende periode kunstonderwijs
is geen opleiding in de zin van de WHW, maar onderwijs sui generis.Op grond van het eerste lid blijft het voor onbepaalde tijd mogelijk dat
hogescholen deze vorm van onderwijs verzorgen, een en ander met inachtneming
van een aantal bepalingen van de WHBO. Het betreft de basisbepaling (artikel
101) dat de mogelijkheid van bedoelde perioden opent, alsmede de bepalingen
over aanvang van de bekostiging (artikelen 133 en 135) en beroep terzake (artikel
135) en de bepalingen inzake beëindiging van bekostiging (artikel 165)
en beroep terzake (artikel 169). De handhaving van artikel D.14 van de Invoeringswet
W.H.B.O. maakt het mogelijk dat aan het Twents Conservatorium een voorbereidende
periode klassiek ballet is verbonden, hoewel de hogeschool geen
overeenkomstige opleiding verzorgt, hetgeen op grond van het eveneens gehandhaafde
artikel 101 van de WHBO wel is vereist.Wat de planning en bekostiging aangaat, is op grond van het tweede lid
van artikel 16.7 het desbetreffende hoofdstuk van de WHW van toepassing.Op grond van het derde lid kunnen de voor onbepaalde tijd gehandhaafde
bepalingen worden gewijzigd.Uit de nota «Zicht op kwaliteit» (Kamerstukken II 1999/2000,
25 802, nr. 12) blijkt dat deze overgangsbepaling gehandhaafd blijft.
Wel zal het artikel worden aangepast bij een binnen afzienbare tijd in te
dienen voorstel van wet tot wijziging van de WHW ter uitvoering van in die
nota aangekondigde maatregelen.Artikel 16.8 (bestaand)Artikel 16.8 bevat de regeling om aan het Internationaal Instituut voor
Sociale Studiën te Den Haag het doctoraat te verkrijgen op grond van
de promotie. Aangezien dit artikel naar zijn aard geen overgangsrechtelijke
voorziening is, is het wenselijk de desbetreffende bepalingen over te brengen
naar paragraaf 3 van titel 1 van hoofdstuk 7, die handelt over promoties.
Het artikel wordt daartoe in zijn geheel verplaatst en wordt genummerd: artikel
7.18a.Artikel 16.9 (bestaand)In artikel 16.9 van de WHW zijn verschillende overgangsrechtelijke voorzieningen
van tijdelijke aard opgenomen. Ingevolge het eerste lid blijven de bepalingen
in de Tijdelijke regeling h.b.o.-opleidingen (Uitleg OenW-Regelingen, 1990,
16) ten aanzien van de afwijkende vooropleidingseisen van kracht tot uiterlijk
1 augustus 1996. Het eerste lid is inmiddels uitgewerkt en kan dus vervallen.Het tweede lid bevat de regeling dat voorzover de afwijkende vooropleidingseisen
betrekking hebben op de zo genoemde mts-verklaring (betrokkene heeft eindexamen
afgelegd, maar geen praktijkjaar doorlopen), de desbetreffende voorschriften
van de Tijdelijke regeling h.b.o.-opleidingen in afwijking van het eerste
lid tijdelijk van toepassing blijven. Deze bepaling voorziet er in dat de
praktijk die onder het regiem van de WHBO met betrekking tot toelating tot
het hoger beroepsonderwijs van schoolverlaters uit de technische sector van
het middelbaar beroepsonderwijs bestond, voor een bepaalde periode wordt gehandhaafd.
Het tweede lid is aan artikel 16.9 toegevoegd bij de wet van 2 november 1994
(Stb. 803).Op grond van het derde lid hebben betrokkenen geen inschrijvingsrecht,
maar zijn toelaatbaar.Wij zijn voornemens deze tijdelijke voorziening vooralsnog in hoofdstuk
16 te handhaven (zie artikel 16.10 «nieuw»). Op termijn zal de
mogelijkheid van toelating met een mts-verklaring evenwel komen te vervallen.
Aangezien het voor gediplomeerden van het mbo oude stijl (begonnen in 1996
of eerder) vanaf het studiejaar 2005–2006 niet meer mogelijk is om in
het hoger beroepsonderwijs in te stromen, is het gerechtvaardigd om met ingang
van dat studiejaar ook de toelating met de mts-verklaring te beëindigen.Artikel 16.9a (bestaand)Artikel 16.9a is in hoofdstuk 16 ingevoegd bij de wet van 21 mei 1997
(Stb.218). Bij de wet van 3 april 1999 (Stb.170) is het artikel aangevuld
en aangepast.Wij stellen voor het artikel te doen vervallen en voor een gedeelte over
te brengen naar paragraaf 4a van titel 3 van hoofdstuk 7, die handelt
over de selectie van studenten voor opleidingen met een toelatingsbeperking.
Daarbij heb ik het volgende overwogen. Het eerste lid bevat een bepaling die
is te kwalificeren als regulier recht. Het vormt een uitzondering op artikel
7.57f, eerste lid, waarin is bepaald dat van de selectie voor fixusopleidingen
gegadigden met een deficiënte vooropleiding zijn uitgesloten. Deficiënt
wil in dit verband zeggen dat de gegadigde niet voldoet aan de nadere vooropleidingseisen
die als voorwaarde voor inschrijving voor een opleiding kunnen worden gesteld
krachtens artikel 7.25. Artikel 16.9a, eerste lid, regelt dat, indien na uitvoering
van de selectie voor een fixusopleiding nog opleidingsplaatsen onvervuld zijn
gebleven, deficiënte gegadigden alsnog kunnen meeloten. Voorwaarde is
daarbij dat de desbetreffende opleiding is opgenomen in de ministeriële
regeling van artikel 7.25, vierde lid (eerste volzin), en dat het instellingsbestuur
van zijn bevoegdheid volgens artikel 7.25, vierde lid (tweede volzin), gebruik
maakt om onder bepaalde voorwaarden studenten met een deficiënte vooropleiding
in te schrijven. Er is geen goede reden artikel 16.9a, eerste lid, te handhaven
in hoofdstuk 16 van de WHW als betrof het overgangsrecht. Ik geef er de voorkeur
aan de inhoud van artikel 16.9a, eerste lid, als nieuw tweede lid toe te voegen
aan artikel 7.57f. Hoofdregel en uitzondering komen dan bij elkaar te staan,
hetgeen de transparantie verhoogt en het uitvoeringsgemak dient.Wel is mij gebleken dat het overgangsrecht van artikel 16.9a, eerste lid,
niet geheel volledig is. De bewoordingen houden onvoldoende rekening met de
tijdelijke handhaving van het recht op inschrijving in het hoger onderwijs
van gegadigden die in plaats van het nieuwe profielexamen, bedoeld in artikel
7.25, nog eindexamens «oude stijl», bedoeld in de Wet op het voortgezet
onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs, hebben afgelegd. In artikel
IV, onderdelen G en H, van de wet van 2 juli 1997 (profielen voortgezet onderwijs)
(Stb.332) blijft daarom onder meer artikel 7.25 van de WHW, zoals die bepaling
luidde voor de inwerkingtreding van laatstgenoemde wet ten behoeve van de
bezitters van de examens oude stijl gehandhaafd tot en met het studiejaar
2003–2004 of 2004–2005. Die overgangsbepaling zal worden
gehercodificeerd in de artikelen 17.5 en 17.6 van de WHW volgens dit wetsvoorstel.Teneinde nu buiten twijfel te stellen dat ook de zojuist genoemde bezitters
van een deficiënt diploma «oude stijl» kunnen meeloten bij
fixusopleidingen waar nog plaatsen over zijn, stel ik voor om in de artikelen
17.5 en 17.6 artikel 7.57f, tweede lid, van de WHW van overeenkomstige toepassing
te verklaren. Die nadere voorziening zal dan eveneens gelden tot en met het
studiejaar 2003–2004, aangaande het beroepsonderwijs, en het studiejaar
2004–2005, aangaande het voortgezet onderwijs, en daarna expireren.Het tweede lid bevat de bepaling dat decentrale selectie voor fixusopleidingen
niet eerder plaatsvindt dan met betrekking tot het studiejaar 2000–2001.
Deze bepaling is door tijdsverloop geëxpireerd en kan dus komen te vervallen.Ook het derde lid van artikel 16.9a is door tijdsverloop geëxpireerd.
Het artikellid bevatte gedurende korte tijd, namelijk tot het studiejaar 1999–2000,
een overgangsvoorziening voor deficiënte gegadigden voor fixusopleidingen.Het vierde lid, tot slot, behelst wel vigerend overgangsrecht. Kern van
de bepaling is dat voor gegadigden die vóór het inwerkingtreden
van de nieuwe selectiesystematiek reeds eenmaal of vaker voor de fixusopleiding
van hun keuze zijn uitgeloot, wordt gewaarborgd dat zij alle kansen krijgen
om van die nieuwe systematiek te profiteren. Eerdere uitlotingen tellen dus
niet mee bij het bepalen van het aantal kansen (maximaal drie) dat mag worden
gebruikt. De expiratie van dit artikellid is onbepaalbaar, omdat ook gegadigden
die op oudere leeftijd alsnog een poging willen wagen om tot de opleiding
van hun keuze te worden toegelaten, niet kunnen worden buitengesloten.
Omdat de werkingsduur van dit overgangsrecht dus niet kan worden vastgelegd,
geef ik er de voorkeur aan ook de inhoud van dit artikellid toe te voegen
aan artikel 7.57f.Aldus kan artikel 16.9a in zijn geheel uit hoofdstuk 16 van de WHW worden
verwijderd.Artikel 16.9b (bestaand)Over dit artikel is reeds een uiteenzetting gegeven in de toelichting
naar aanleiding van de wijziging van artikel 7.66, eerste lid, onder c. Ik
verwijs hiernaar. Artikel 16.9b kan nog niet worden gemist. De inhoud van
deze bepaling wordt verplaatst naar artikel 17.12.Artikel 16.10 (bestaand) – AlgemeenIn afwachting van de totstandkoming van een wettelijke regeling met betrekking
tot de aan leraren te stellen beroepseisen zijn voorschriften op het gebied
van het onderwijs en de examens alsmede voorschriften betreffende bevoegdheden
van docenten die voor de lerarenopleidingen onder het regiem van de WHBO en
de Invoeringswet W.H.B.O. bestonden, tijdelijk gehandhaafd, met inbegrip van
de daarin eventueel vervatte delegatie van regelingsbevoegdheid.Hieronder wordt per lid of onderdeel van een lid in het kort vermeld wat
de inhoud daarvan is, waarna wordt aangegeven of en zo ja, op welke wijze
en in welke mate voorschriften al dan niet tijdelijk gehandhaafd blijven.Artikel 16.10, eerste lid, onder a (bestaand)Het eerste lid onder a van artikel 16.10 geeft een opsomming van een aantal
artikelen van de WHBO die met inbegrip van de daarop gebaseerde uitvoeringsvoorschriften
voor de lerarenopleidingen tijdelijk van kracht zijn gebleven.Als eerste bepaling is vermeld artikel 103 van de WHBO. Hierin is de karakteristiek van het beroep van leraar vastgelegd.
Ik koester het voornemen via het voorstel voor de Wet op de beroepen in het
onderwijs, dat thans in voorbereiding is, bekwaamheidseisen voor het beroep
van leraar tot stand te brengen. Dit betekent dat het handhaven van artikel
103 van de WHBO in de WHW minder van belang is geworden en dient te vervallen.In artikel 105 van de WHBO worden de studierichtingen
onderscheiden die een voorbereiding geven op het beroep van leraar, in studierichtingen
van de eerste graad en studierichtingen van de tweede graad. De laatste categorie
studierichtingen kunnen volgens dit artikel zijn opgebouwd uit studierichtingsdelen.
Voorts bepaalt het artikel dat bij algemene maatregel van bestuur voorschriften
worden en kunnen worden gegeven over onderwerpen die de studierichtingsdelen
betreffen. Bij de vormgeving van de lerarenopleidingen in de WHW is een onderscheid
tussen de eerste en tweede fase van het onderwijs in de lerarenopleidingen
niet aangebracht. Evenmin is in de onderwijskundige structuur van de WHW gebruikgemaakt
van het element studierichtingsdeel. Dit brengt mee dat er niet langer behoefte
is aan een bepaling als artikel 105 van de WHBO. Deze bepaling dient derhalve
te vervallen.Artikel 107, tweede lid, van de WHBO regelt de toelating tot de opleiding
voor de tweede fase op het terrein van pedagogisch-didactische voorbereiding.
Aangezien deze opleiding in 1997 is opgehouden te bestaan, dient deze bepaling
te vervallen. Artikel 110 van de WHBO bevat de opdracht dat bij algemene maatregel van
bestuur nadere voorschriften worden vastgesteld over de opzet van het stageplan
van de opleiding tot leraar basisonderwijs. Deze algemene maatregel van bestuur
is niet totstandgekomen. In artikel E.22 van de Invoeringswet W.H.B.O. is
bepaald dat artikel 13 van het Besluit opleiding leraren basisonderwijs (Stb.
1983, 538) geacht wordt te zijn gegeven krachtens artikel 110 van de WHBO.
In artikel 13 van het besluit zijn voorschriften gegeven over de opzet van
het stageplan. Het plan moet bevatten de inhoud, omvang, opbouw en organisatie
van de stage, alsmede de wijze van beoordeling daarvan en de begeleiding van
de student. Dergelijke voorschriften zullen globaal ook in de onderwijs- en
examenregeling van een opleiding staan. Het instellingsbestuur is namelijk
verplicht waar nodig in dat document regels vast te stellen over de inrichting
van de praktische oefeningen. De onderwijs- en examenregeling is onderwerp
van kwaliteitszorg. Nu het stelsel van kwaliteitszorg voor deze categorie
opleidingen functioneert, is er geen goede reden meer om voor de lerarenopleidingen
extra inrichtingsvoorschriften te geven. De artikelen 110 van de WHBO en E.22
van de Invoeringswet W.H.B.O. dienen daarom te vervallen.In artikel 110a van de WHBO zijn de benoembaarheidseisen
voor docenten aan de hbo-lerarenopleidingen opgenomen. Op grond van deze bepaling
dienen betrokkenen, om te kunnen worden benoemd, in het bezit te zijn van
een bewijs van bekwaamheid dan wel van een ministeriële verklaring waaruit
blijkt dat zij zijn aangemerkt als bekwaam tot het geven van onderwijs in
een bepaald vakgebied. Voorts wordt het bezit van een bewijs van voldoende
didactische voorbereiding verlangd of een verklaring waaruit blijkt dat zij
beschikken over kennis, inzicht en vaardigheden op hetzelfde niveau als de
bezitters van de bedoelde verklaring. Op grond van artikel 16.10, eerste lid,
onder a, van de WHW is deze regeling van tijdelijke aard.Sedert de wet van 18 januari 1990 (Stb. 61) tot wijziging van de WHBO
(benoembaarheidseisen hbo) geldt voor het gehele hoger beroepsonderwijs, met
uitzondering van de lerarenopleidingen, een benoembaarheidsregeling. Voor
de lerarenopleidingen werd de bestaande vakbevoegdheidsregeling voortgezet,
met dien verstande dat werd aangekondigd dat een algemene maatregel van bestuur
zou worden vastgesteld waarin de bewijzen van bekwaamheid zouden worden aangewezen.
Tevens werd aangekondigd dat een voorstel zou worden gedaan hoe het anders
(meer in lijn met de algemene hbo-benoembaarheidsregeling) en wellicht effectiever
zou kunnen worden geregeld met een bijzondere waarborg voor de kwaliteit van
de docenten. Dit voornemen is ter hand genomen, maar niet tot een concreet
voorstel uitgewerkt in het licht van de ontwikkelingen naar autonomie van
het ho-veld met betrekking tot personeelsbeleid en de ontwikkeling van het
stelsel van kwaliteitszorg. De vakbevoegdheidsregeling zoals uitgewerkt in
de Regeling bewijzen van bekwaamheid OWVO en de Aanvullende regeling bewijzen
van bekwaamheid OWVO is dus voor het hoger beroepsonderwijs nog steeds van
kracht. Dit houdt in hoofdlijnen in dat een eerstegraadsbevoegdheid voor een
vak is vereist.De benoembaarheidsregeling voor het overige hoger beroepsonderwijs houdt
in hoofdlijnen in dat de hogescholen bepalen welke getuigschriften en bekwaamheden
een aan te stellen docent moet hebben met het oog op het te geven onderwijs
en overige taken, met dien verstande dat de aan te stellen docent een ho-getuigschrift
en een bewijs van didactische bekwaamheid moet hebben dan wel in het bezit
moet zijn van bewijsstukken van gelijkwaardig niveau. In de onderhandelingen
tussen werkgevers en werknemers wordt bepaald wie docent zijn, dat wil zeggen
op welke categorie werknemers deze regeling van toepassing is. Op grond van
de resultaten van het stelsel van kwaliteitszorg en ook uit een onderzoek
van de inspectie naar de omgang van de hogescholen met deze benoembaarheidsregeling
voor het overige hoger beroepsonderwijs is niet gebleken dat de benoembaarheidsregeling
tot onverantwoorde situaties heeft geleid.In de Nota Maatwerk (Kamerstukken II 1998/99, 23 328, nr. 44) is
voorgesteld om de benoembaarheidsregeling voor lerarenopleiders in het hoger
beroepsonderwijs aan te passen. Als reden werd genoemd dat het mogelijk moet
worden om docenten met meer praktijkervaring (praktijkervaring in het relevante
onderwijsveld of praktijkervaring in de beroepssector waarvoor dat onderwijsveld
opleidt) aan te trekken. Mede in het licht van het functioneren van de regeling
voor het overige hoger beroepsonderwijs en de mate van ontwikkeling van het
stelsel van kwaliteitszorg wordt dit voornemen nu verwezenlijkt door de benoembaarheidsregeling
zoals die voor het overige hoger beroepsonderwijs geldt, ook van toepassing
te laten zijn op de lerarenopleidingen. Art. 16.10, eerste lid, onder b, kan
daarmee komen te vervallen. De benoembaarheidsregeling zal worden opgenomen
in het aan hoofdstuk 4 van de WHW toegevoegd artikel 4.8. Zie tevens de toelichting
op artikel I, onderdeel AA, van dit wetsvoorstelArtikel 16.10, eerste lid, onder b (bestaand)Dit onderdeel van het eerste lid geeft een opsomming van artikelen van
de Invoeringswet W.H.B.O. die met inbegrip van de daarop gebaseerde uitvoeringsvoorschriften
tijdelijk zijn gehandhaafd. Ook hier zal ik aangeven welke van de artikelen
van die invoeringswet nog handhaving behoeven en welke naar mijn mening dienen
te vervallen.Artikel E.18 van de Invoeringswet W.H.B.O. bevat
een regeling betreffende het onderscheid binnen studierichtingen tot leraar
voortgezet onderwijs van de tweede graad en zo genoemde studierichtingsdelen.
Het stelsel van de WHW kent dit onderscheid niet. Niettemin is ten tijde van
de totstandkoming van de WHW een overgangsbepaling gecreëerd voor die
studenten, die op dat moment nog een dergelijke opleiding volgden.Deze opleidingen zijn inmiddels afgebouwd. Daarmee is artikel E.18 van
de Invoeringswet W.H.B.O. overbodig geworden en dient daarom te vervallen.In artikel E.20 is bepaald dat, voor zover
hier relevant, de minister voorziet in voorschriften betreffende de vooropleidings-
en toelatingseisen. Die voorschriften zijn neergelegd in de eerdergenoemde
Tijdelijke regeling h.b.o.-opleidingen. In concreto gaat het om voorschriften
betreffende diploma's die gelijkwaardig zijn aan de diploma's havo, vwo en
beroepsonderwijs (bij voorbeeld akte van bekwaamheid als leidster bij het
kleuteronderwijs) en om diploma's die afwijkend zijn van de vo-diploma's en
die van het beroepsonderwijs (bij voorbeeld het Staatsdiploma handvaardigheid
(handenarbeid) A). Gelet op de rechten van betrokkenen en de huidige tekorten
in deze beroepensector, acht ik het wenselijk artikel E.20 van de Invoeringswet
W.H.B.O. vooralsnog te handhaven en op te nemen in hoofdstuk 16 «nieuwe
stijl» (artikel 16.8).Artikel E.21 kent de minister de bevoegdheid
toe voor studierichtingen met een cursusduur van twee jaar of korter en voor
deeltijdse studierichtingen toe te staan dat wordt afgeweken van de regel
van de verplichte propedeutische fase. Sinds 1 september 1998 kunnen er geen
nieuwe initiële opleidingen meer worden ingesteld met een studielast
van minder dan 168 studiepunten. Uitsluitend overgangsrechtelijk komen er
binnen het hoger beroepsonderwijs nog enkele opleidingen met een geringere
studielast voor. Tegen deze achtergrond acht ik de regelingsbevoegdheid van
artikel E.21 van de Invoeringswet W.H.B.O. niet relevant meer. De bepaling
dient dus te vervallen. Met betrekking tot artikel E.22 wordt verwezen
naar de toelichting eerder in deze memorie op artikel 110 van de WHBO, bij
de toelichting op artikel 16.10, eerste lid, onder a (bestaand). De conclusie
is dat dit artikel dient te vervallen.In artikel E.23 zijn de examenregelingen «oude
stijl» gehandhaafd. Dit zijn regelingen die golden op het moment dat
de lerarenopleidingen nog onder de Wet op het voortgezet onderwijs of de WHBO
waren geregeld. In dit verband kunnen worden genoemd de Examenregeling eerstegraads
lerarenopleiding lichamelijke oefening IWHBO (Stcrt. 1987, 83), het eerdergenoemde
Besluit opleiding leraren basisonderwijs, het Besluit vier-jarige tweedegraads
deeltijdopleidingen leraar voortgezet onderwijs algemene vakken (Stb. 1985,
464), het Examenprogramma vierjarige tweedegraads deeltijdopleidingen leraren
voortgezet onderwijs algemene vakken (regeling van 20 augustus 1987, Stcrt.
191), het besluit van 2 mei 1977 (Stb. 265), de examenvoorschriften in de
op de Experimentenwet onderwijs gebaseerde bekostigingsbeschikkingen voor
de nieuwe lerarenopleidingen en de op de artikelen E.23, vierde lid, en E.28,
derde lid, van de Invoeringswet W.H.B.O. gebaseerde examenregelingen. Ik ben
van oordeel dat de algemene bepalingen in de WHW betreffende examens (artikelen
7.10 tot en met 7.14) inmiddels een adequate voorziening bieden. Dit brengt
mee dat artikel E.23 van de Invoeringswet W.H.B.O. moet vervallen.In het eerste lid van artikel E.24 is bepaald
dat voor de opleiding tot leraar basisonderwijs het bepaalde bij of krachtens
de artikelen 9 en 10 van het eerdergenoemde Besluit opleiding leraren basisonderwijs
van toepassing blijft. De betrokken voorschriften kunnen vervallen, wanneer
in het kader van de voorgenomen Wet op de beroepen in het onderwijs beroepsvereisten
voor de leraar primair onderwijs worden vastgesteld. Tot dat moment worden
de bestaande voorschriften gehandhaafd en opgenomen in hoofdstuk 16 «nieuwe
stijl» (artikel 16.11).Het tweede en derde lid van artikel E.24 voorzien
in voorschriften voor eindtermen voor de hbo-lerarenopleidingen voor het voortgezet
onderwijs. Deze eindtermen zijn niet tot stand gekomen. In het licht van de
ontwikkeling van startbekwaamheidseisen en het voornemen om beroepsvereisten
in het kader van de voorgenomen Wet op de beroepen in het onderwijs wettelijk
te verankeren, zal van deze bepalingen geen gebruik meer worden gemaakt en
is deze overbodig geworden. Artikel E.24, tweede en derde lid, van de Invoeringswet
W.H.B.O. moeten dus komen te vervallen.Volgens het eerste lid van artikel E.25 van de Invoeringswet
W.H.B.O. wordt voor de inschrijving en toelating tot de deeltijdse
opleidingen tot leraar voortgezet onderwijs van de eerste graad als eis gesteld
het bezit van een van de in dat artikellid genoemde getuigschriften (akte
of getuigschrift van de tweede graad). De reden hiervan is dat de eerstegraads
lerarenopleidingen voortbouwen op en uitbreiding geven aan de tweedegraads
lerarenopleidingen. Waar ook in het stelsel van de WHW de opleiding tot leraar
voortgezet onderwijs van de eerste graad volgt op een initiële opleiding
tot leraar voortgezet onderwijs van de tweede graad, is er geen aanleiding
de opzet van artikel E.25, eerste lid, van de Invoeringswet W.H.B.O. te verlaten.
Derhalve wordt deze bepaling structureel gehandhaafd en opgenomen in hoofdstuk
7 (artikel 7.31, vierde lid).Het tweede lid van artikel E.25 heeft betrekking
op vooropleidingseisen voor kopopleidingen van studierichtingen die opleiden
tot tweedegraads leraar voortgezet onderwijs in technische vakken. Voor deze
opleidingen was vanaf 1993 geen instroom meer mogelijk. Het artikellid
is dus overbodig geworden en dient te vervallen. Artikel E.26 beperkt de cursusduur van de
nieuwe lerarenopleidingen. Waar deze opleidingen thans opleidingen in de zin
van de WHW zijn, is aan deze bepaling geen behoefte meer. Het artikel dient
dus te vervallen.Het tweede lid van artikel E.28 voorziet erin
dat voor hbo-lerarenopleidingen die op of na 1 augustus 1986 voor bekostiging
in aanmerking zijn gebracht op grond van de WHBO of de Invoeringswet W.H.B.O.,
volgens regels te stellen bij algemene maatregel van bestuur, voorschriften
worden gegeven omtrent perioden waarin geen onderwijs wordt gegeven, alsmede
die waarin geen examens worden afgenomen. Het ligt niet in het voornemen deze
voorschriften nog vast te stellen. De bepalingen in de WHW betreffende de
onderwijs- en examenregeling die de verantwoordelijkheid hiervoor bij de instelling
leggen, gelden ook voor de lerarenopleidingen. Ook gaat het om een facultatieve
bepaling voor voorschriften over vooropleidingseisen dan wel aanvullende eisen,
en voor onderdelen die deel moeten hebben uitgemaakt van een afsluitend examen
van een opleiding van de tweede fase. Inmiddels zijn er op grond van de artikelen
7.25 en 7.26 van de WHW regelingen met betrekking tot nadere vooropleidingseisen
respectievelijk aanvullende eisen tot stand gekomen en ligt het niet meer
in het voornemen om regels te geven over onderdelen van het afsluitend examen.
De betrokken bepaling is dus overbodig en dient te worden geschrapt.In het derde lid van artikel E.28 van de Invoeringswet
W.H.B.O.gaat het om voorschriften voor de inrichting en inhoud van
examens en omtrent de examenprocedure. Ook hier vormen de artikelen in de
WHW, in het bijzonder artikel 7.13 van de WHW betreffende de onderwijs- en
examenregeling, een adequate voorziening. Ook artikel E.28, derde lid, van
de Invoeringswet W.H.B.O. dient dus niet langer overgangsrechtelijk gehandhaafd
te blijven.Artikel 16.10, tweede lid (bestaand)Dit artikellid bepaalt dat voor de universitaire lerarenopleidingen de
artikelen 67, 68, 69 en 71 van het Academisch Statuut die betrekking hebben
op de inrichting van het onderwijs en de examens, tijdelijk van kracht blijven.Artikel 67 geeft een omschrijving van de inhoud van het examen. Aan handhaving
van deze bepaling is geen behoefte meer, omdat in de regeling van dit onderwerp
voor alle opleidingen wordt voorzien in artikel 7.13, tweede lid onder a,
van de WHW. In de onderwijs- en examenregeling wordt onder meer de inhoud
van de aan een opleiding verbonden examens geregeld. Artikel 67 van het Academisch
Statuut dient dus niet langer overgangsrechtelijk te worden gehandhaafd.In de artikelen 68 en 69 zijn voorschriften
gegeven over het verplichte schoolpracticum en het daarvoor eventueel in de
plaats te stellen instituutspracticum. Ook hier geldt dat de onderwijs- en
examenregeling hierover bepalingen kan bevatten. Op grond van artikel 7.13,
tweede lid, onder d, van de WHW kan daarin waar nodig de inrichting van de
praktische oefeningen worden geregeld. Verder wordt gewezen op artikel 7.6,
derde lid, van de WHW. De artikelen 68 en 69 van het Academisch Statuut moeten
dus worden geschrapt.Artikel 71 kent de examencommissie de bevoegdheid
toe in voorkomende gevallen vrijstelling van onderdelen van het examen te
verlenen. Deze bepaling kan worden gemist, omdat een soortgelijke bevoegdheid
voor de examencommissie is opgenomen in artikel 7.13, tweede lid, onder r,
van de WHW. Op in de onderwijs- en examenregeling te vermelden gronden kan
de commissie vrijstelling verlenen van het afleggen van een of meer tentamens.
Ook wordt gewezen op artikel 7.31, derde lid, van de WHW. Artikel 71 van het
Academisch Statuut dient derhalve te vervallen.Artikel 16.10, derde lid, onder a (bestaand)Artikel 54 van de WHBO bevat benoembaarheidseisen voor docenten aan hogescholen.
Docenten aan deze instellingen dienen om te kunnen worden benoemd in het bezit
te zijn van een ho-getuigschrift dan wel van een ministeriële verklaring
waaruit blijkt dat zij beschikken over kennis, inzicht en vaardigheden op
hetzelfde niveau als de bezitters van een ho-getuigschrift. Voorts wordt verlangd
het bezit van een bewijs van voldoende didactische voorbereiding of verklaring
waaruit blijkt dat zij beschikken over kennis, inzicht en vaardigheden op
hetzelfde niveau als de bezitters van bedoelde verklaring. Op grond van artikel
16.10, derde lid, onder a, van de WHW is deze regeling van tijdelijke aard.
Ik ben thans van mening dat de tijdelijke regeling moet worden omgezet in
een regeling van structurele aard. De reden hiervan is dat er geen voornemen
bestaat deze voorschriften te laten vervallen. In hoofdstuk 4 is daartoe een
nieuwe, overigens gelijkluidende bepaling opgenomen (artikel 4.8).Voor de goede orde wordt erop gewezen dat aan artikel 54, derde lid, van
de WHBO uitvoering is gegeven bij de artikelen E.20, E.21 en E.22 van het
Uitvoeringsbesluit WHBO, daarin ingevoegd bij het besluit van 2 november 1990
(Stb. 555). De genoemde artikelen zijn via artikel 16.10, derde lid, nog van
kracht. Deze uitvoeringsvoorschriften zullen dus, na het van kracht worden
van artikel 4.8 van de WHW, naar het Uitvoeringsbesluit WHW worden overgebracht.Artikel 16.10, derde lid, onder b (bestaand)Artikel D.4 van de Invoeringswet W.H.B.O. behelst
een garantiebepaling voor de bevoegdheid van docenten aan lerarenopleidingen.
Dit artikel is overbodig, omdat er geen specifieke benoembaarheidseisen voor
docenten aan lerarenopleidingen meer zullen gelden; zie de toelichting op
artikel 110a van de WHBO, hiervoor. Op die categorie docenten is ook het nieuwe
artikel 4.8 van de WHW van toepassing.In artikel D.6 van de Invoeringswet W.H.B.O.
is voorzien in handhaving van in het verleden behaalde bewijzen van voldoende
pedagogische en didactische voorbereiding voor de benoembaarheid van docenten
aan hogescholen. Dit artikel wordt als tijdelijke overgangsbepaling gehandhaafd
(artikel 16.5), zolang het aannemelijk is dat bezitters van deze bewijzen
(mede) op grond daarvan een aanstelling in het hoger onderwijs kunnen vragen.Artikel D.9 van de Invoeringswet W.H.B.O. handhaaft de zogenoemde 10 jarige
onbevoegdenregeling. Deze bepaling blijft tijdelijk van kracht (artikel 16.6)
om zelfde reden als hiervoor bij artikel D.6 vermeld.Artikel D.10, eerste lid, van de Invoeringswet W.H.B.O. bepaalt dat bezitters
van een diploma, akte van bekwaamheid of getuigschrift, verkregen aan een
op grond van de WVO, de OWVO of de Experimentenwet onderwijs bekostigde onderwijsinstelling,
geacht worden dat document te hebben verkregen aan een hogeschool in de zin
van de WHBO. Deze bepaling is niet overgangsrechtelijk, althans niet tijdelijk
van aard. Dit onderdeel van artikel 16.10, derde lid, onder b, wordt daarom
tezamen met een vergelijkbare bepaling als artikel 16.2, eerste lid, overgebracht
naar artikel 7.11 van de WHW.In artikel D.10, tweede lid, van de Invoeringswet W.H.B.O. is het eerste lid van overeenkomstige toepassing verklaard op degenen
die met goed gevolg specifieke examens of staatsexamen op hbo-niveau hebben
afgelegd. Dit betekent dat hun diploma, akte of getuigschrift
is aangemerkt als een hbo-getuigschrift. Ook deze bepaling kan niet worden
gemist en wordt daarom eveneens in artikel 7.11 opgenomen.Artikel 16.10, vierde lid (bestaand)Dit artikellid bevat voor de aangewezen lerarenopleidingen een afwijkende
voorwaarde ten opzichte van de voorwaarden, genoemd in artikel 1.12, tweede
lid, van de WHW. Deze voorwaarde houdt in dat de betrokken instelling onder
meer in acht neemt het bepaalde in de in het eerste en derde lid genoemde
artikelen en de daarop gebaseerde uitvoeringsvoorschriften. Ik acht het van
belang dat deze kwaliteitseisen die tot nu toe aan de aangewezen lerarenopleidingen
worden gesteld, ook in de toekomst op die opleidingen van toepassing blijven.
Deze bepaling is als zodanig geen overgangsrechtelijke voorziening en wordt
derhalve elders in de WHW opgenomen (artikel 1.12, derde lid).Artikel 16.10, vijfde lid (bestaand)Artikel 16.10, vijfde lid, bevat voor de aangewezen universitaire lerarenopleidingen
een aanvullende voorwaarde naast de voorwaarden, genoemd in artikel 1.12,
tweede lid, van de WHW. Deze voorwaarde houdt in dat de in het tweede lid
van artikel 16.10 genoemde artikelen van het Academisch Statuut in acht worden
genomen. Nu deze artikelen niet meer zullen worden gehandhaafd, dient ook
het vijfde lid van artikel 16.10 te vervallen.Artikel 16.10, zesde lid (bestaand)Artikel 16.10, zesde lid, bevat een afwijking van de vooropleidingseisen
voor de deeltijdse hogere kaderopleiding pedagogiek. Het voor die opleiding
in de eerdergenoemde Tijdelijke regeling h.b.o.-opleidingen bepaalde blijft
van kracht. Dit houdt in dat uitsluitend de bezitters van een getuigschrift
van de opleiding tot leraar voortgezet onderwijs van de tweede graad in pedagogiek,
van het getuigschrift van de hbo-opleiding pedagogiek (behorend tot het CROHO-onderdeel
Gedrag en maatschappij) en van de akte van bekwaamheid tot het geven van middelbaar
onderwijs in pedagogiek A toelaatbaar zijn tot de hogere kaderopleiding pedagogiek.
De regeling voor de akte van bekwaamheid is van tijdelijke aard, omdat de
akte niet meer kan worden behaald. Op termijn zal een redelijke afloopdatum
worden bepaald die rekening houdt met de inhoudelijke aansluiting van dat
diploma en de hogere kaderopleiding pedagogiek. De regeling is verwoord in
het nieuwe artikel 16.9.De regeling voor de overige getuigschriften blijft van structurele aard
en wordt verplaatst naar hoofdstuk 7 (artikel 7.31, vierde lid).Artikel 16.10a (bestaand)Artikel 16.10a is in hoofdstuk 16 van de WHW ingevoegd bij de wet van
12 december 1998 (Stb. 733). Volgens de voorgestelde nieuwe systematiek wordt
dit artikel verplaatst naar hoofdstuk 17 (artikel 17.10).Artikel 16.11, eerste tot en met vierde lid (bestaand)AlgemeenDe voorschriften van de WHBO over instellingsomvang wil ik graag laten
vervallen. De voorschriften aangaande dislocatie en lesplaatsen van landelijk
gespreide hogescholen wil ik opnemen in artikel 7.17.De voorschriften over bestuursoverdracht, omzetting, splitsing, verplaatsing
en opheffing van hogescholen hebben niet alleen als bepalingen van de
WHBO – onder meer bij de STC-operatie – doch ook gedurende het
achtjarig bestaan van de WHW ruimschoots hun waarde bewezen. Ik heb daarom
overwogen deze bepalingen als regulier recht in de WHW op te nemen. De reden
dat daartoe in dit stadium niet wordt overgegaan, is dat ik het voornemen
heb bepalingen over de mogelijkheid van fusies tussen universiteiten en hogescholen
aan de wet toe te voegen. Daarbij zullen deze bepalingen betrokken moeten
worden. Ik stel daarom voor de voorschriften over bestuursoverdracht, omzetting,
splitsing, verplaatsing en opheffing van hogescholen tot dit tijdstip nog
in de vorm van overgangsrecht in het nieuwe hoofdstuk 16 van de WHW te handhaven.Artikel 16.11, eerste lid (bestaand)Het eerste lid van artikel 16.11 van de WHW heeft betrekking op de openbare
en bijzondere hogescholen. Het artikellid voorziet voor die instellingen in
tijdelijke handhaving van een aantal bepalingen van de WHBO.Artikel 14, derde en vierde lid, van de WHBO
regelt de minimumomvang van een hogeschool onderscheidenlijk de opleiding
tot leraar basisonderwijs. De normering was ingegeven om het STC-proces te
faciliteren. Er wordt thans niet op omvang maar op kwaliteit gestuurd. De
onderlinge afstemming en zelfregulering staan voorop. Dit brengt mee dat artikel
14, derde en vierde lid, van de WHBO, niet langer overgangsrechtelijk gehandhaafd
zal blijven.Artikel 62, aanhef en onder c, d en n, van de WHBO betreft de mogelijkheid
dat in het medezeggenschapsreglement wordt opgenomen hetzij een instemmingsrecht,
hetzij een adviesrecht van de medezeggenschapsraad met betrekking tot:– beëindiging, belangrijke inkrimping of uitbreiding van de
werkzaamheden van de hogeschool of een belangrijk onderdeel daarvan,– overdracht of omzetting van de hogeschool of een onderdeel daarvan
dan wel fusie van de hogeschool met een andere hogeschool, en– regeling van de gevolgen voor het personeel in geval van beëindiging,
belangrijke inkrimping of uitbreiding van de werkzaamheden van de hogeschool
of van een belangrijk onderdeel en in geval van fusie met een andere hogeschool.Het feit dat deze bepalingen bij de inwerkingtreding van de WHW overgangsrechtelijk
zijn gehandhaafd, hangt samen met het feit dat voor de hogescholen de mogelijkheid
van bestuursoverdracht, omzetting, splitsing en verplaatsing zijn geregeld.
Sedertdien is de medezeggenschap bij instellingen voor hoger onderwijs evenwel
aangepast en gemoderniseerd, waardoor deze overgangsbepalingen niet meer passen
in de bestaande regelgeving. Meer in het bijzonder is thans in artikel 10.20
bepaald dat instemming van de medezeggenschapsraad is vereist bij de vaststelling
of wijziging van het instellingsplan, bedoeld in artikel 2.2. Het voornemen
tot splitsing, verplaatsing, belangrijke uitbreiding, inkrimping of beëindiging
van de werkzaamheden, alsook bestuursoverdracht, fusie of omzetting, zijn
aangelegenheden die naar hun aard in het instellingsplan tot uitdrukking komen.
Daardoor bestaat niet de vrijheid om deze aangelegenheden in het medezeggenschapsreglement
«slechts» voor advies aan de medezeggenschapsraad voor te leggen.
Hier komt bij dat artikel 10.24, eerste lid, een aanvullende waarborg bevat
voor de personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad. In alle gevallen waarin
een voorgenomen beslissing van het instellingsbestuur van algemeen belang
is voor de bijzondere rechtstoestand van het personeel, is voorafgaande instemming
van die geleding vereist. Ook deze bepaling gaat verder dan de onderhavige
overgangsrechtelijke voorziening.Mijn conclusie luidt dat de overgangsrechtelijke handhaving van artikel
62, aanhef en onder c, d en n, van de WHBO beëindigd moet worden. In artikel 73 van de WHBO is de verkiezing
van een voorlopige medezeggenschapsraad geregeld voor de situatie dat aan
een nieuwe hogeschool nog geen medezeggenschapsreglement is vastgesteld op
grond waarvan een medezeggenschapsraad kan worden gekozen. De regeling heeft
als strekking om zo snel mogelijk een «volwaardige» medezeggenschapsstructuur
op te starten. Met name in twee situaties zou een dergelijke regeling in een
behoefte kunnen voorzien. Die situaties hebben gemeenschappelijk dat het gaat
om de samenvoeging van twee hogescholen, bijvoorbeeld na een bestuursoverdracht.
Die situaties zijn:– de medezeggenschapsreglementen van de samen te voegen instellingen
zijn niet gelijk, of– het instellingsbestuur wenst na de samenvoeging in overeenstemming
met de medezeggenschapsraad een eigen reglement voor de instelling te ontwikkelen
op basis van de nieuw ontstane situatie.In een fusietraject moeten tal van zaken goed worden voorbereid. Het ligt
naar mijn mening voor de hand dat bij die voorbereidingen ook terdege oog
is voor de vormgeving van de medezeggenschap in de toekomstige situatie, waarbij
de twee beschreven mogelijke situaties al van tevoren onder ogen kunnen worden
gezien. In situaties waarin, als gevolg van een fusie of bestuursoverdracht
een nieuwe instelling ontstaat, waaraan nog geen medezeggenschapsraad is verbonden,
is het wettelijke medezeggenschapsregime gewoon van toepassing. Dit betekent
dat het invullen daarvan tot de eerste prioriteiten van het (nieuwe) instellingsbestuur
behoort, wil het rechtsgeldige beslissing kunnen nemen. Aannemende dat een
en ander goed is voorbereid, zal ook snel kunnen worden gehandeld. Daarbij
is het overigens goed mogelijk dat, als men dat zou wensen, wordt gewerkt
langs de lijnen van de overgangsbepaling. Daartoe is deze bepaling op zichzelf
echter niet nodig en naar mijn oordeel behoeft de wetgever hier geen aanvullende
regels te stellen. Volstaan kan worden met het wettelijk regime zoals vervat
in titel 3 van hoofdstuk 10 van de WHW. De overgangsrechtelijke handhaving
van artikel 73 van de WHBO dient dus te worden beëindigd.De artikelen 75 en 90 van de WHBO betreffen
de mogelijkheid van overdracht van de instandhouding van een hogeschool. Er
bestaat aanleiding deze bepalingen te doen vervallen. Op grond van deze bepalingen
blijft het mogelijk dat twee of meer hogescholen van één en
dezelfde rechtspersoon uitgaan. De regeling van de bestuursoverdracht heeft
een plaats gekregen in het nieuwe hoofdstuk 16 (artikelen 16.13 en 16.14).Artikel 128 van de WHBO handelt over omzetting,
splitsing en verplaatsing van een hogeschool. Het eerste lid kent de minister
de bevoegdheid toe onder door hem te stellen voorwaarden goed te keuren dat
een openbare hogeschool wordt omgezet in een bijzondere hogeschool of omgekeerd.
Het tweede lid bevat de bevoegdheid tot goedkeuring van de splitsing van een
hogeschool en van een andere plaats van vestiging. Aan deze bepalingen blijkt
in de praktijk behoefte te bestaan. Derhalve zijn deze opgenomen in het nieuwe
hoofdstuk 16 (artikel 16.15).Artikel 166 van de WHBO ziet op de opheffing
van een hogeschool, indien de daarin vermelde minimumnorm wordt onderschreden.
Deze bepaling dient te vervallen om dezelfde reden als hiervoor in de toelichting
op artikel 14 van de WHBO is vermeld.In artikel E.3 van de Invoeringswet W.H.B.O.
ten slotte wordt de opheffing geregeld van een hogeschool met uitsluitend
een opleiding tot leraar basisonderwijs. Deze bepaling kan vervallen. De reden
hiervan is dat de werkingsduur van dit artikel, te weten twee maal vier jaren
na 1 augustus 1988, is verstreken. Artikel 16.11, lid 1a (bestaand)Artikel 16.11, lid 1a, treft een voorziening voor het voortbestaan van
een hogeschool in de situatie dat de rechtspersoon waarvan de hogeschool uitgaat,
in twee of meer rechtspersonen wordt gesplitst. Deze bepaling is bij wet van
24 december 1997 (Stb.776) aan de WHW toegevoegd als sequeel van een overeenkomstige
regeling in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De regeling dient gehandhaafd
te blijven en is daarom in het nieuwe hoofdstuk 16 opgenomen (artikel 16.16).
Terzijde merkt ik hierbij op dat dit artikel volgens de systematiek van dit
wetsvoorstel eigenlijk behoort te worden geplaatst in hoofdstuk 17 –
lid 1a van artikel 16.11 dateert immers van na de inwerkingtreding van de
WHW – doch uit een oogpunt van overzichtelijkheid geef ik er de voorkeur
aan de bewuste bepaling te handhaven in het «blok» van artikelen
over bestuursoverdracht, omzetting, splitsing, verplaatsing en opheffing van
hogescholen. De plaatsing is bovendien onderwerp van heroverweging in het
kader van de voorgenomen fusievoorstellen.Artikel 16.11, tweede tot en met vierde lid (bestaand)Op grond van het tweede tot en met vierde lid van artikel 16.11 wordt
de bijlage van de WHW «automatisch» aangepast in geval van omzetting,
splitsing, verplaatsing, samenvoeging, opheffing of bestuursoverdracht van
een hogeschool. Het belang van deze regeling is dat zij belangrijk tijdverlies
bij het effectueren van de bedoelde rechtshandelingen voorkomt. Zonder deze
voorziening zou immers de bijlage van de WHW door de wetgever moeten worden
aangepast, alvorens de desbetreffende instelling (opnieuw) bekostigd zou kunnen
worden. De bepalingen hebben dan ook hun waarde in de praktijk bewezen bij
de omzettingen en fusies in het hoger beroepsonderwijs gedurende het bestaan
van de WHW. Ik stel dan ook voor deze overgangsbepalingen voorlopig in het
nieuwe hoofdstuk 16 te handhaven.Artikel 16.11, vijfde tot en met zevende lid (bestaand)Het vijfde tot en met zevende lid van artikel 16.11 van de WHW hebben
betrekking op bekostigde hogescholen en vormen de uitzonderingen op de hoofdregel
van artikel 7.17 van de WHW. Dat artikel bepaalt dat zonder ontheffing van
de minister geen onderwijs wordt aangeboden buiten de gemeente waar de instelling
is gevestigd. Overgangsrechtelijk wordt bepaald dat geen ontheffing nodig
is in de in het vijfde tot en met zevende lid van artikel 16.11 beschreven
gevallen, hetgeen dus inhoudt dat in die gevallen hoger beroepsonderwijs kan
worden aangeboden in locaties buiten de gemeente van vestiging van de hogeschool.In het vijfde lid wordt het volgende geregeld.In de eerste plaats zijn van een ontheffingsverzoek op grond van artikel
7.17, tweede lid, vrijgesteld de hogescholen die reeds toestemming hadden
verkregen om onderwijs buiten de gemeente van vestiging aan te bieden op grond
van een eerder door de minister gehonoreerd ontheffingsverzoek op de grondslag
van artikel 14, vijfde lid, van de WHBO. Die bepaling is gelijksoortig aan
artikel 7.17, eerste en tweede lid, doch bevat daarnaast de mogelijkheid voor
de minister om aan het ontheffingsbesluit beperkingen en voorwaarden te verbinden.
Het vijfde lid van artikel 16.11 houdt de verleende ontheffing in stand, met
inbegrip van de eventuele beperkingen en voorwaarden, en bovendien onder de
voorwaarde dat het desbetreffende onderwijs buiten de vestigingsplaats in
het studiejaar 1992–1993 daadwerkelijk werd gegeven.In de tweede plaats zijn van het ontheffingsverzoek vrijgesteld de hogescholen
die op grond van artikel E.66, eerste lid, van de Invoeringswet W.H.B.O.
gerechtigd waren bepaald onderwijs te verzorgen buiten de plaats van vestiging.
Artikel E.66 lijkt in menig opzicht op artikel 16.11 van de WHW. In dat artikel
worden oude rechten om onderwijs buiten de vestigingsplaats te geven gesauveerd.
Dit ten behoeve van een veelheid van kortere of langere opleidingen, cursussen,
post-hoger-beroepsonderwijs en wat dies meer zij, welke ten tijde van de invoering
van de WHBO met elkaar gemeen hadden dat er goede redenen bestonden om dat
onderwijs op andere locaties dan die van de hogeschoolvestiging ter plaatse
te verzorgen. Artikel E.66, eerste lid, stelt ook als voorwaarde dat het desbetreffende
onderwijs in het schooljaar dat voorafging aan in invoering van de WHBO –
namelijk 1985–1986 – , daadwerkelijk werd verzorgd. Ook de in
artikel E.66, eerste lid, opgenomen bepaling dat de op 31 juli 1986 vigerende
voorwaarden en regelingen in acht worden genomen, wordt door artikel 16.11,
vijfde lid, in stand gehouden.Volgens het zesde lid van artikel 16.11 zijn
eveneens van het ontheffingsverzoek van artikel 7.17 vrijgesteld de hogescholen
die het onderwijs, bedoeld in artikel E.66, tweede lid, van de Invoeringswet
W.H.B.O. verzorgen. Volgens dat overgangsartikel gaat het om de hbo-opleidingen
voor maatschappelijk werk en voor arbeidsmarktpolitiek/personeelsbeleid. De
voorwaarde is ook hier dat de vrijstelling geldt voorzover de desbetreffende
opleidingen in het schooljaar 1985–1986 daadwerkelijk op de dislocatie
werden verzorgd.Anders dan volgens het vijfde en zevende lid heeft de wetgever deze ontheffing
permanent verleend, omdat zij niet geldt tot een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip.Het zevende lid van artikel 16.11 tot slot
regelt dat van het ontheffingsverzoek, bedoeld in artikel 7.17, zijn vrijgesteld
de hogescholen, waaraan een lerarenopleiding is verbonden, voorzover die buiten
de gemeente van vestiging nascholing als bedoeld in artikel 111, van de W.H.B.O.
verzorgen, of voorzover die hogescholen buiten de gemeente vestiging onderwijs
bedoeld in artikel 103 van de WHBO (de zogenoemde tweedefaseopleidingen) verzorgen,
dit laatste met inachtneming van bij algemene maatregel van bestuur te stellen
regels. In dat verband bezit dus ook nog artikel F.5 van het Uitvoeringsbesluit
W.H.B.O. geldigheid.Wij achten het thans niet het juiste tijdstip om te bevorderen dat de
ontheffingen volgens artikel 16.11, vijfde en zevende lid, bij koninklijk
besluit ongedaan worden gemaakt. Evenmin heb ik de behoefte om de ontheffing
volgens het zesde lid op te heffen door thans een daartoe strekkend voorstel
te doen. Veeleer is het opheffen van het verbod op het geven van onderwijs
buiten de gemeente van vestiging aan de orde bij de voorstellen die bij de
wijziging van artikel 7.17 wordt gedaan. Handhaven op opheffen van dat verbod
is het onderwerp van de evaluatie die in de toelichting op de genoemde wijziging
is aangekondigd. Voor artikel 16.11, vijfde tot en met zevende lid, betekent
dit dat ik handhaving van die bepalingen voorsta. Zoals ik reeds in de toelichting
op de voorgestelde wijzigingen van artikel 7.17 heb uiteengezet, kies ik voor
het verplaatsen van dit overgangsrecht naar artikel 7.17, zodat deze bepalingen
niet langer in hoofdstuk 16 zullen zijn opgenomen.Artikel 16.11, achtste lid (bestaand)Het achtste lid van artikel 16.11 bepaalt dat in afwijking van artikel
7.20, eerste lid, onder e, de titel baccalaureus tevens verbonden is aan het
getuigschrift van een met goed gevolg afgelegd examen van opleidingen die
de voortzetting zijn van de opleidingen genoemd in artikel 191, tweede lid,
onder c, van de WHBO. Het betreft de opleidingen die een voortzetting vormen van de deeltijdse
studierichting maatschappelijk werk (hbo-mw), de deeltijdse studierichting
arbeidsmarktpolitiek/personeelsbeleid (hbo-ap/pb) en de deeltijdse en voltijdse
opleiding tot verpleegkundige in de maatschappelijke gezondheidszorg aan de
hogeschool van Haarlem en Tilburg.Deze opleidingen hadden een kortere studieduur op grond van het feit dat
zij nauw aansloten bij een mbo-opleiding van de eigen instelling. Het eindniveau
was gelijk aan dat van vergelijkbare opleidingen met 168 studiepunten.De opleidingen zijn geconverteerd naar de reguliere opleidingsstructuur
en reeds in 1993 in het CROHO opgenomen.De eerste twee opleidingen zijn nu initiële opleidingen, de laatste
is een vervolgopleiding. De slotsom is dat van artikel 16,11, achtste lid,
nimmer gebruikgemaakt behoefde te worden. Het dient dus te vervallen.Artikel 16.12 (bestaand)Artikel 16.12 geeft universiteiten de bevoegdheid onderwijs dat ten tijde
van het van kracht worden van de WHW buiten de gemeente van vestiging werd
verzorgd, nog gedurende een jaar voor te zetten. In dat jaar kan een universiteit
verzoeken om goedkeuring als bedoeld in artikel 7.17, tweede lid, van de WHW.
Voor zo lang als de minister op dat verzoek nog niet heeft beslist kan dat
onderwijs vervolgens nog buiten de gemeente van vestiging worden gegeven.
Dergelijke gevallen doen zich thans niet meer voor. Beide onderdelen van dit
artikel zijn dus uitgewerkt. Het moet daarom vervallen.Artikel 16.13 (bestaand)Artikel 16.13 bepaalt dat de erkenning van instellingen voor hoger beroepsonderwijs
of wetenschappelijk onderwijs krachtens de Wet op de erkende onderwijsinstellingen
een jaar na de inwerkingtreding van de WHW expireert. Tevens regelt dit artikel
dat de desbetreffende instellingen nog tot het expiratietijdstip in de gelegenheid
zijn een verzoek om aanwijzing op grond van artikel 6.9 van de WHW in te dienen.
Totdat op dat verzoek is beslist, blijft de erkenning van kracht, aldus artikel
16.13, en blijft ook het bepaalde bij of krachtens de Wet op de erkende onderwijsinstellingen
van toepassing.De verzoeken op basis van dit artikel zijn afgehandeld en er zijn geen
beroepen dienaangaande aanhangig. Het artikel is dus uitgewerkt en dient te
vervallen.Artikel 16.14 (bestaand)Artikel 16.14 regelt dat de aanwijzing van niet bekostigde instellingen
voor hoger onderwijs die in het verleden heeft plaatsgevonden op de grondslag
van artikel 218 van de WWO en artikel 171 van de WHBO, geldt als aanwijzing
ingevolge artikel 6.9 van de WHW. Deze bepaling heeft tot doel een formele
omzetting van de eerstbedoelde aanwijzing in een aanwijzing in de zin van
artikel 6.9 van de WHW tot stand te brengen, met – zoals in de toelichting
is te lezen (Kamerstukken II 1990/91, 21 073, nr.12, p.19) – «alle
rechtsgevolgen van dien».Deze bepaling kan volgens mij niet worden gemist. Ofschoon er wel sprake
is van een eenmalig omzettingsogenblik, namelijk op het tijdstip van inwerkingtreding
van de WHW, blijft de bepaling naar zijn aard doorwerken. Anders gezegd, indien
de bepaling zou worden geschrapt, zou ook de aanwijzing komen te vervallen.
Deze zienswijze brengt tevens mee dat de bepaling moet worden verplaatst naar
hoofdstuk 6 van de WHW. Dit wordt verwezenlijkt door een gelijksoortige bepaling
als vijfde lid toe te voegen aan artikel 6.9. Artikel 16.15 (bestaand)Dit artikel regelt het zogenoemde «overgangs-CROHO». Voor
de betekenis van het begrip CROHO volsta ik met een verwijzing naar artikel
6.13 van de WHW.De bepalingen voorzien erin dat drie maanden voor het van kracht worden
van de WHW dit overgangs-CROHO tot stand komt. De regeling voorziet er in
dat alle – toenmaals bestaande – hoger-onderwijsopleidingen worden
geregistreerd. De termijnen wijken daarbij af van de bepalingen van artikel
6.14. Bovendien behoeven in dit overgangs-CROHO niet alle bijzonderheden die
artikel 6.13 verlangt, te worden vermeld. Na de totstandkoming van het overgangs-CROHO
in 1993 is artikel 16.15 uitgewerkt. Het kan dus komen te vervallen.Artikel 16.15a (bestaand)Artikel 16.15a is in hoofdstuk 16 ingevoegd bij de wet van 2 november
1994, Stb. 803, die ook wel bekend staat als de «bezemwet». Omdat
het hiervoor genoemde overgangs-CROHO erin voorzag dat alle in het Academisch
Statuut benoemde juridische studierichtingen werden opgenomen in het onderdeel
«recht», gaf het getuigschrift van die opleidingen door de werking
van artikel 7.20, eerste lid, onder c, van de WHW in alle gevallen het recht
tot het voeren van de titel mr.. Dat gold ook voor een drietal studierichtingen
die voor de inwerkingtreding van de WHW tot de titel drs. leidden, te weten
de internationaal-juridische, de juridisch bestuurswetenschappelijke en de
juridisch politiek-wetenschappelijke studierichtingen. Door het vervallen
van de mogelijkheid om na het afronden na 31 augustus 1993 van een dergelijke
opleiding de titel drs. te voeren werden studenten die deze opleiding volgden
met het oogmerk die titel de verwerven naast een eventueel reeds behaalde
meestertitel, in hun verwachting geschaad. Het ingevoegde artikel 16.15a kwam
daaraan tegemoet, door voor degenen die in het studiejaar 1992–1993
voor een van de genoemde studierichtingen waren ingeschreven en die deze het
studiejaar 1992–1993 of 1994–1995 afrondden, alsnog het voeren
van de titel drs. mogelijk te maken. Daartoe diende de examencommissie op
het verzoek van betrokkene op het desbetreffende getuigschrift een aantekening
te plaatsen.Blijkens de wettekst is artikel 16.15a uitgewerkt, doch als grondslag
voor het recht om – naast de titel mr. – de titel drs. te mogen
voeren voor degenen die in de genoemde studiejaren een van de genoemde opleidingen
hebben afgerond, is de bepaling onmisbaar. Een dergelijke bepaling draagt
dan overigens ook niet meer een overgangsrechtelijk karakter doch heeft een
permanente werking. Om die reden wordt deze bepaling verplaatst naar artikel
7.20, zevende lid.Artikel 16.16 (bestaand)Artikel 16.16 betreft een facultatieve overgangsregeling voor opleidingen
van de tweede fase zoals die door universiteiten werden verzorgd op basis
van de WWO 1986 en door hogescholen op basis van artikel E.17 van de Invoeringswet
W.H.B.O.. Bepaald wordt dat enkele oude voorschriften van toepassing blijven,
inclusief enkele artikelen van de Wet op de studiefinanciering, zoals deze
golden op het moment van inwerkingtreding van de WHW. Blijkens de expiratiedata
die in dit artikel zijn genoemd, is artikel 16.16 uitgewerkt, zodat het kan
vervallen.Artikel 16.17 (bestaand)Artikel 16.17 ziet op de eerste vaststelling van de zogeheten onderwijsen
examenregelingen, die op grond van artikel 7.13 van de WHW door instellingen voor iedere opleiding dient te geschieden. Het artikel heeft
tevens betrekking op de eerste toepassing van artikel 7.15 van de WHW, waarin
de voorschriften zijn vervat voor de openbaarmaking van de inhoud van het
onderwijsaanbod van iedere instelling. De overgangsbepaling verlangt het voldoen
aan de genoemde artikelen op een termijn van drie maanden voor het tijdstip
waarop de WHW voor de desbetreffende instelling van kracht wordt. Blijkens
die overgangsbepaling is dat tijdstip dus reeds in 1993 gepasseerd, reden
waarom dit overgangsartikel kan komen te vervallen.Artikel 16.18 (bestaand)De WHBO kende nog een regeling voor de staatsexamens. De WHW niet meer.
De verantwoordelijkheid voor het afnemen van hogeronderwijsexamens ligt nu
bij de onderwijsinstellingen zelf. Ook niet bekostigde instellingen kunnen
door gebruik te maken van aanwijzing op grond van artikel 6.9 van de WHW hun
eigen afsluitende examens afnemen en getuigschriften afgeven waaraan onder
meer het recht op het voeren van titels is verbonden. Artikel 16.18, eerste
lid, voorzag in een afbouwregeling voor de staatsexamens in het hoger onderwijs.
De mogelijkheid tot het afnemen van staatsexamens is blijkens de wettekst
per 1 januari 1998 beëindigd. Voor degenen die in 1997 zijn afgewezen,
heeft de mogelijkheid om staatsexamen af te leggen bestaan tot 1 januari 1999.
Artikel 16.18, eerste lid, kan dus komen te vervallen. Hetzelfde geldt voor
de beroepsmogelijkheid, zoals die blijkens het tweede lid bleef bestaan door
handhaving van artikel 176 van de WHBO en door aanwijzing van het college
van beroep voor de examens, bedoeld in artikel 7.64, eerste lid, van de WHW.
Het derde lid van artikel 16.18, dat de mogelijkheid introduceerde om de gehandhaafde
staatsexamenregelingen te wijzigen, is daarmee tevens overbodig geworden.
Artikel 16.18 kan dus in zijn geheel vervallen.Artikel 16.19 (bestaand)Aangezien de WHW een systeem van studiepunten introduceerde was het nodig
om een overgangsvoorziening te treffen voor studenten die voor de inwerkingtreding
van de wet reeds onderdelen van de opleiding hadden voltooid. Artikel 16.19
bepaalt daarom dat de examencommissie de reeds behaalde examenonderdelen alsmede
de examenonderdelen waarvoor aan de betrokken student geheel of gedeeltelijk
vrijstelling was verleend, moest uitdrukken in studiepunten. Die «waardering»
heeft voor de studenten die ten tijde van de inwerkingtreding van de WHW reeds
een opleiding volgden en die opleiding ook hebben voortgezet, reeds plaatsgevonden.
Hetzelfde geldt voor studenten die hun studie ten tijde van de inwerkingtreding
van de WHW hadden onderbroken, doch deze in een later stadium hebben voortgezet.
Voor deze belanghebbenden is artikel 16.19 dus uitgewerkt.Voor hen die in de toekomst overwegen een vóór de inwerkingtreding
van de WHW afgebroken studie te hervatten, bestaat aan deze bepaling geen
behoefte, omdat de reeds eerder afgelegde examenonderdelen door de bepalingen
van de toepasselijke onderwijs- en examenregeling worden geregeerd. De waarde
van die examenonderdelen (tentamens) zijn reeds in studiepunten uitgedrukt,
dan wel hebben door tijdsverloop hun geldigheid verloren. Indien de bevoegde
examencommissie in sommige gevallen besluit toch vrijstelling voor onderdelen
van de opleiding te verlenen, kan zij dat uitsluitend doen door daarbij aan
te geven hoeveel studiepunten die vrijstelling omvat. Ik verwijs hierbij naar
artikel 7.13, tweede lid, onder k, van de WHW. Daarmee is artikel 16.19 voor
belanghebbenden die vóór de inwerkingtreding van de WHW een
studie hebben afgebroken die zij in de toerkomst wensen te hervatten,
dus overbodig is geworden.Artikel 16.19 dient dus te vervallen.Artikel 16.20 (bestaand)In het hoger beroepsonderwijs begon het studiejaar voor de inwerkingtreding
van de WHW op 1 augustus, in het wetenschappelijk onderwijs op 1 september.
Bij de inwerkingtreding van de WHW moest de aanvang van het studiejaar voor
het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs gelijk worden
getrokken. De verschillende bepalingen van artikel 16.20 regelen of begeleiden
die gelijktrekking, onder meer door vast te leggen dat het eerste studiejaar
na de inwerkingtreding van de WHW voor het hoger beroepsonderwijs 13 maanden
omvatte. Dit artikel was eenmalig van toepassing in het studiejaar 1993–1994
en is daarom uitgewerkt. Artikel 16.20 kan dus komen te vervallen.Artikel 16.21 (bestaand)De toepassing van de capaciteitsbepalingsvoorschriften van de artikelen
7.53 en 7.54 van de WHW was niet goed mogelijk voor het eerste studiejaar
na inwerkingtreding van de WHW. Artikel 16.21 bepaalde daarom dat die toepassing
voor het eerst zou geschieden met betrekking tot het studiejaar 1994–1995.
Bij wijze van overgangsvoorziening regelt dit artikel dat de oude Machtigingswet
inschrijving studenten nog voor het studiejaar 1993–1994 van toepassing
is voor universiteiten en dat voor hogescholen artikel E.33 van de Invoeringswet
W.H.B.O. van overeenkomstige toepassing is, waardoor de besturen van de hogescholen
zelf de instroom van studenten konden reguleren voor het overgangsjaar. Het
artikel is uitgewerkt, waardoor het kan komen te vervallen.Artikel 16.22 (bestaand)Voor de eerste toepassing van artikel 7.56, dat de vaststelling van instroombeperking
op grond van de behoefte op de arbeidsmarkt regelt, geeft artikel 16.22 een
met artikel 16.21 vergelijkbare regeling. De zogenoemde arbeidsmarktfixussen
die waren afgekondigd krachtens de Machtigingswet inschrijving studenten en
de Machtigingswet beperking inschrijving h.b.o. bleven op basis van dit artikel
van kracht voor de inschrijving voor het studiejaar 1993–1994. Het artikel
is uitgewerkt, waardoor het kan komen te vervallen.Artikel 16.23 (bestaand)Artikel 16.23 bevat zowel invoerings- als overgangsrecht op rechtspositioneel
gebied.Het eerste lid regelt dat de ten tijde van het van kracht worden van de
WHW bestaande regels over de inrichting van het georganiseerd overleg van
de vakorganisaties van onderwijs- en onderzoekpersoneel gehandhaafd blijven,
totdat de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in artikel 4.3 van de WHW,
in een nieuwe regeling zou voorzien. Door de totstandkoming van het Overlegbesluit
onderwijs- en onderzoekpersoneel (besluit van 4 februari 1994, Stb.103), dat
in werking is getreden met ingang van 26 februari 1994, is het eerste lid
van artikel 16.23 uitgewerkt. De bepaling kan dus komen te vervallen.Het tweede lid van artikel 16.23 is gewijzigd bij de wet van 21 december
1994, Stb. 942. Het artikellid regelt zakelijk gezien – evenals de voordien
geldende tekst – dat de ten aanzien van het personeel van de verschillende instellingen in de zin van de WHW bij de inwerkingtreding van
die wet geldende rechtspositionele regelingen van kracht blijven, totdat deze
zullen zijn vervangen door de algemene maatregelen van bestuur, bedoeld in
artikel 4.5 van de WHW. Deze «vervanging» heeft inmiddels plaatsgevonden
bij de navolgende algemene maatregelen van bestuur:1. Kaderbesluit rechtspositie HBO (besluit van 23 juli 1993, Stb. 424),
in werking getreden op 1 augustus 1993;2. Besluit Werkloosheid onderwijs- en onderzoekpersoneel (besluit van
4 februari 1994, Stb.100), in werking getreden op 1 maart 1994;3. Seniorenbeleid Onderwijspersoneel regeling (SOP-regeling-HO) (besluit
van 25 maart 1995, Stb.161), in werking getreden op 1 mei 1995, met terugwerking
tot en met 1 september 1993;4. Besluit tegemoetkoming ziektekosten en inkomenstoeslag onderwijs- en
onderzoekpersoneel (besluit van 7 april 1995, Stb. 251), in werking getreden
op 12 mei 1995;5. Rechtspositiereglement wetenschappelijk onderwijs en onderzoek (besluit
van 3 augustus 1995, Stb.394), in werking getreden op 1 december 1995;6. tijdelijk Besluit ziekte en arbeidsongeschiktheid onderwijs en onderzoekpersoneel
(Besluit van 21 december 1995, Stb. 703), in werking getreden op 1 januari
1996;7. Besluit decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming academische ziekenhuizen
(besluit van 1 juli 1996, Stb. 395), in werking getreden op 19 juli 1996,
met terugwerking tot en met 31 december 1995;8. Regeling ziektekostenvoorziening onderwijs en onderzoekpersoneel (besluit
van 5 juli 1997, Stb. 357), krachtens het bestuit van 17 oktober 1997, Stb.496,
in werking getreden op 1 januari 1998;9. Kaderbesluit rechtspositie personeel universiteiten en onderzoekinstellingen
(besluit van 20 augustus 1997, Stb. 369), in werking getreden op 1 september
1997.Deze regelingen zijn gezamenlijk «dekkend» voor het personeel
van de onderwijs- en onderzoekinstellingen. Sommige van deze regelingen (nrs.
2, 4, 6 en 8) zijn sectoroverstijgend, hetgeen wil zeggen dat ze ook voor
personeel van niet onder de WHW ressorterende scholen en instellingen gelden.
Met de genoemde regelingen zijn de «oude» regelingen die ten tijde
van de inwerkingtreding van de WHW nog golden, thans – behoudens overgangrechtelijke
handhaving – alle vervangen.De genoemde regelingen zijn voor het onderzoek- en onderwijspersoneel
op hun beurt inmiddels weer ingetrokken bij het Besluit decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming
universiteiten en onderzoekinstellingen (besluit van 6 december 1999, Stb.
528).De conclusie luidt dat ook artikel 16.23, tweede lid, inmiddels geheel
is uitgewerkt.Het derde lid van artikel 16.23 betreft de
rechtspositie van leden van de verschillende bestuurscolleges van instellingen.
Het artikellid regelt dat de ten tijde van de inwerkingtreding van de WHW
bestaande rechtspositionele regelingen ten behoeve van deze bestuurders in
stand blijven zolang nog geen uitvoering is gegeven aan in de in de WHW «verspreide»
opdrachten tot regeling van die rechtspositie bij algemene maatregel van bestuur.Op de grondslag van die verspreide opdrachten zijn inmiddels tot stand
gekomen:1. Het Besluit rechtspositie leden van colleges van bestuur van openbare
universiteiten (besluit van 6 augustus 1998, Stb. 518), dat is gebaseerd op
de artikelen 9.3, achtste lid, en 11.2, zevende lid, van de WHW;2. Artikel 33 van het Kaderbesluit rechtspositie HBO (besluit van 23 juli
1993, Stb.424), dat is gebaseerd op artikel 10.10 van de WHW;3. De artikelen 5 en 7 van het Besluit decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming academische ziekenhuizen (besluit van 1 juli 1996, Stb. 395),
die zijn gebaseerd op de artikelen 12.5, respectievelijk 12.10 van de WHW.Anders dan is geconstateerd in de toelichting op het tweede lid, zijn
de genoemde besluiten niet volledig dekkend voor de rechtspositionele regeling
van bestuurders van instellingen in de zin van de WHW. Zo is aan de opdracht,
bedoeld in de artikelen13.1 en 13.3, betreffende de rechtspositie van de bestuursleden
van de KNAW, respectievelijk de Koninklijke Bibliotheek, niet voldaan. Ook
een koninklijk besluit als bedoeld in artikel 10.11, eerste lid, van de WHW,
houdende regels voor de benoeming en ontslag van de leden van de bestuursraad
van een hogeschool, is nog niet tot stand gebracht. Dit betekent in elk geval
dat het derde lid van artikel 16.23 vooralsnog niet kan worden gemist, zij
het dat de verwijzing naar de artikelen 9.3, 10.10, 11.2, 12.5 en 12.10 van
de WHW daaruit kan worden verwijderd. Op de grondslag van een aldus aangepast
nieuw artikel 6.7 zullen tot nader orde vigeren:a. artikel 22 van het Reglement der Koninklijke Nederlandse Akademie (Stb.
1938, 390),b. artikel 4 van het besluit van 7 september 1982, Stb. 518, houdende
de regeling inzake de Koninklijke Bibliotheek als nationale bibliotheek, alsmedec. de artikelen 2 van van de koninklijke besluiten van 4 mei 1988, Stb.
252, en 1 april 1992, Stb. 217, betreffende de hogescholen te Velp en Leeuwarden.Het vierde lid van artikel 16.23 maakt mogelijk
dat de regels die op grond van artikel 16.23 (tijdelijk) zijn gehandhaafd,
overeenkomstig de voor de inwerkingtreding van de WHW geldende voorschriften
kunnen worden gewijzigd. De betekenis van deze bepaling is sterk verminderd
door de feitelijke expiratie van het eerste en tweede lid en door het afnemen
van de reikwijdte van het derde lid. Ik ga ervan dat deze bepaling kan worden
gemist, omdat eventuele aanpassing van de rechtspositie van de bestuursleden
van de KNAW en de Koninklijke Bibliotheek toch niet zal geschieden door wijziging
van de oude bepalingen, doch door toepassing van de artikelen 13.1 en 13.3
van de WHW. Evenzo biedt ook artikel 10.11 een meer geschikte grondslag om
eventuele wijzigingen in de regels voor de benoeming of ontslag van de leden
van de bestuursraden van de hogescholen te Velp en Leeuwarden tot stand te
brengen.Artikel 16.23, vierde lid, kan worden gemist en dient daarom te vervallen.Artikel 16.24 (bestaand)Artikel 16.24 geeft de minister en de besturen van bijzondere instellingen
die opleidingen in de godgeleerdheid of opleidingen gericht op een godsdienstig
of levensbeschouwelijk ambt in stand houden, gezamenlijk een jaar na de inwerkingtreding
van de WHW de tijd om te voldoen aan artikel 1.9, vierde tot en met zesde
lid. Op grond van deze artikelleden moet uit de statuten van de desbetreffende
rechtspersonen dan wel uit structuurregelingen of bestuursreglementen blijken
van een voldoende deugdelijke inrichting van het bestuur en van het onderwijs
en onderzoek van de instelling. Artikel 16.24 is blijkens de wettekst een
jaar na de inwerkingtreding van de WHW uitgewerkt en kan dus komen te vervallen.Artikel 16.25 (bestaand)Artikel 16.25 bepaalt wanneer voor de eerste maal toepassing moet worden
gegeven aan artikel 2.4 van de WHW. Het eerste HOOP is aldus vastgesteld in
januari 1994. Artikel 16.25 is daarmee uitgewerkt en kan komen te vervallen. Artikel 16.26 (bestaand)Artikel 16.26 regelt uitzonderingen op de toepasselijkheid van de bekostigingsvoorschriften
en financiële verantwoordingvoorschriften van titel 2 van hoofdstuk 2
van de WHW.Het eerste lid is een invoeringsbepaling. Het regelt dat de nieuwe bekostigingssystematiek
van de WHW voor het eerst toepassing vindt over het eerste kalenderjaar (1994)
na het jaar waarin de WHW van kracht wordt. Het tweede lid sluit hierop aan
door te bepalen dat de verschillende oude voorschriften aangaande de berekening
van de rijksbijdrage en aangaande de rekening en verantwoording nog van toepassing
blijven gedurende het kalenderjaar waarin de WHW van kracht wordt.Het eerste en tweede lid zijn blijkens de tekst uitgewerkt en kunnen dus
komen te vervallen.Het derde lid van artikel 16.26 is toegevoegd bij de wet van 2 november
1994, Stb. 304, en is nadien gewijzigd bij wet van 8 juli 1999, Stb. 329.
De bepaling houdt in dat – behoudens enige uitzonderingen – voor
de opleidingen op het gebied van de kunst, de lerarenopleidingen op het gebied
van de kunst, de voortgezette kunstopleidingen en de voortgezette opleidingen
bouwkunst een van artikel 2.5 van de WHW afwijkende bekostigingswijze geldt.
Die bekostigingswijze wordt bepaald bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur. Ik verwijs naar de artikelen 5.3 en 5.4 van het Bekostigingsbesluit
WHW. Deze overgangsbepaling is van kracht tot en met het begrotingsjaar 2002
en dient daarom nog in hoofdstuk 16 gehandhaafd te blijven. Wel bestaat het
voornemen de bekostiging van het kunstvakonderwijs verder aan te passen bij
een binnenkort in te dienen voorstel tot wijziging van de WHW ter uitvoering
van de in de nota «Zicht op kwaliteit» aangekondigde maatregelen.
Daarop vooruitlopend wordt de werkingsduur van deze overgangsbepaling in dit
wetsvoorstel verlengd tot 2008. Ik verwijs naar de toelichting op het nieuwe
artikel 16.2, hierna.Ook het vierde lid van artikel 16.26 is toegevoegd bij de wet van 2 november
1994, Stb. 304.Dit maakte continuering mogelijk van de bekostiging van de KNAW en de
Koninklijke Bibliotheek op de wijze die voor de inwerkingtreding van de WHW
gebruikelijk was, en die afwijkt van de in artikel 2.5 van de WHW voorgeschreven
algemene berekeningswijze. Die continuering is mogelijk tot een bij koninklijk
besluit te bepalen tijdstip. Dat dit koninklijk besluit tot dusverre niet
tot stand is gekomen, hangt samen met de omstandigheid dat aan de prestaties
van de KNAW en de Koninklijke Bibliotheek niet op dezelfde wijze algemene
berekeningsnormen kunnen worden ontleend als waaraan dit voor de verschillende
instellingen voor hoger onderwijs het geval is.Het ligt in het voornemen de bekostiging van alle instellingen voor wetenschappelijk
onderzoek op eenzelfde leest te schoeien. In een binnen afzienbare tijd in
te dienen voorstel van wet tot wijziging van de Wet op de Nederlandse organisatie
voor wetenschappelijk onderzoek en de WHW wordt beoogd uitvoering te gegeven
aan de in het jongste Wetenschapsbudget aangekondigde voornemens op het gebied
van de planvorming. De bekostiging van de instellingen voor wetenschappelijk
onderzoek zal volgens die voornemens een uitvloeisel worden van de door de
instellingen uit te brengen vierjaarlijkse strategische plannen. Tot die tijd
bestaat de behoefte deze overgangsbepaling van artikel 16.26, vierde lid,
voor de KNAW en de Koninklijke Bibliotheek te handhaven.Zowel het derde als het vierde lid van artikel 16.26 van de WHW blijven
dus voorlopig gehandhaafd. De inhoud van het derde lid wordt verplaatst naar
artikel 16.2 en de inhoud van het vierde lid wordt verplaatst naar artikel
16.3. Artikel 16.27 (bestaand)Artikel 16.27 regelt dat de organen voor het postacademische onderwijs
voor 1 september 1994 moeten worden opgeheven. Dit is geschied. Het artikel
is daarmee uitgewerkt en kan komen te vervallen.Artikel 16.28 (bestaand)Artikel 16.28 regelt dat het in artikel 7.64, eerste lid, van de WHW genoemde
college van bestuur voor het hoger onderwijs zal bestaan uit de leden van
het college van beroep voor het wetenschappelijk onderwijs, genoemd in artikel
136 van de WWO en van het college van beroep voor het hoger beroepsonderwijs,
genoemd in artikel 177 van de WHBO. Het artikel heeft dus bij de inwerkingtreding
van de WHW een eenmalige werking uitgeoefend en is thans uitgewerkt. Het kan
komen te vervallen.Artikel 16.29 (bestaand)Artikel 16.29 gaat over de reglementen van orde van de colleges van beroep
voor de examens en van het college van beroep voor het onderwijs. Het artikel
bepaalt dat, zolang er nog geen reglementen van orde voor deze colleges zijn
vastgesteld, de oude bepalingen aangaande de commissie van beroep voor studenten,
extraneï en toehoorders en aangaande het college van beroep voor het
wetenschappelijk onderwijs en het college van beroep voor het hoger beroepsonderwijs
van overeenkomstige toepassing blijven. Voor het college van beroep voor het
hoger onderwijs is deze bepaling uitgewerkt, omdat het in artikel 7.66, derde
lid, bedoelde reglement reeds geruime tijd bestaat. Hetzelfde geldt voor de
in artikel 7.62, eerste lid, bedoelde reglementen voor de colleges van beroep
voor de examens in het wetenschappelijk onderwijs. Voor het hoger beroepsonderwijs
is de veronderstelling gewettigd dat alle besturen van hogescholen inmiddels
tot de vaststelling van het reglement zijn overgegaan. De HBO-Raad, die hierover
informeel is geraadpleegd, deelt die veronderstelling. Dit vormt voldoende
aanleiding artikel 16.29 thans te doen vervallen. Voor de mogelijke uitzondering
die nog mocht bestaan, is het voornemen tot het laten vervallen van dit artikel
in elk geval voldoende aanleiding thans tot de noodzakelijke reglementsvaststelling
of aanpassing over te gaan.Artikel 16.30 (bestaand)Artikel 16.30 verklaart procedurevoorschriften van het Uitvoeringsbesluit
W.V.O. van toepassing voor de colleges van beroep voor de examens en het college
van beroep voor het hoger onderwijs, dit tot een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip. Bij koninklijk besluit van 20 mei 1994, Stb. 369, is dit
tijdstip bepaald op 8 juni 1994. Het artikel is daarmee uitgewerkt en kan
komen te vervallen.Artikel 16.31 (bestaand)Artikel 16.31 regelde dat de in de WHW – ten tijde van de inwerkingtreding –
vastgelegde onderwijsretributies, te weten het collegegeld voor voltijdse
opleidingen volgens artikel 7.43, tweede lid (oud), ten bedrage van f 1 700,
het collegegeld verschuldigd bij de inschrijving als auditor volgens artikel
7.44 (oud) ten bedrage van f 3 150, en het examengeld dat door extraneï
was verschuldigd volgens artikel 7.45 (oud), ten bedrage van f 1 300,
in de studiejaren 1993–1994 en 1994–1995 stapsgewijs op de genoemde
niveaus werd gebracht.Het artikel is daarmee uitgewerkt en kan komen te vervallen. Artikel 16.32 (bestaand)Artikel 7.32, tweede lid, van de WHW bepaalde oorspronkelijk dat de inschrijvingsvorm
van extraneus onder meer bij de in artikel 7.4, vierde lid, eerste en derde
volzin, bedoelde lerarenopleidingen niet mogelijk was. Artikel 16.32 bood
een overgangsvoorziening tot een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Het genoemde verbod is voor de bedoelde lerarenopleidingen bij de wet van
28 maart 1996, Stb. 226, komen te vervallen. De overgangsvoorziening heeft
daarmee haar betekenis verloren en moet daarom vervallen.Artikel 16.33 (bestaand)Door artikel 16.33 blijft het voor de inwerkingtreding van de WHW vastgestelde
Reglement CROHO gehandhaafd, totdat het met inachtneming van artikel 7.52
van de WHW is vervangen door een of meer andere reglementen. Dit artikel is
uitgewerkt, omdat inmiddels is voldaan aan de voorwaarden voor expiratie.
Het artikel dient daarom te vervallen.Artikel 16.38 (bestaand)Bij koninklijk besluit van 26 oktober 1851, no. 3, is de Koninklijke Akademie
van Wetenschappen ingesteld. Bij koninklijk besluit van 5 januari 1938, Stb.
390, is het reglement van die instelling vastgesteld en is tevens de naam
veranderd in Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Volgens artikel
16.1, eerste lid, onder h, van de WHW zijn de genoemde koninklijke besluiten
ingetrokken. Om te verzekeren dat de wijziging van de hoedanigheid van de
KNAW van een instelling die zijn grondslag vindt in een «oud»
koninklijk besluit, in een instelling die krachtens de WHW is ingesteld en
daaraan ook zijn rechtspersoonlijkheid ontleend (artikel 1.16 van de WHW),
naadloos geschiedt, bestond behoefte aan een overgangsbepaling als artikel
16.38. Deze bepaling identificeert de in de WHW bedoelde KNAW als de «oude»
KNAW. Daarnaast is voor de KNAW in de artikelen 16.39 tot en met 16.43 nog
een aantal specifieke overgangsvoorzieningen getroffen. Die artikelen hebben
alle hun werking gehad en zijn thans uitgewerkt, zoals hierna nog zal worden
aangegeven. Nu de overgang daarmee in zijn geheel is verwezenlijkt, bestaat
aan artikel 16.38 geen behoefte meer. Dat artikel moet daarom vervallen.Artikel 16.39 (bestaand)Artikel 16.39 regelt de tijdelijke handhaving van het reglement van de
KNAW, totdat de algemene vergadering van de KNAW zelf, overeenkomstig artikel
13.2 van de WHW, een reglement heeft vastgesteld. De algemene vergadering
heeft op 27 maart 1995 haar goedkeuring gehecht aan een nieuw Reglement van
de KNAW. Dit reglement is bij brief van 29 maart 1995 verzonden aan de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Bij brief van 24 mei 1995 is geantwoord
dat de KNAW met de toezending heeft voldaan aan artikel 13.2, tweede lid,
van de WHW en dat het besluit van 1938 is vervallen.Nu aan de voorwaarden voor expiratie van artikel 16.39 is voldaan, kan
het artikel komen te vervallen. Artikel 16.40 (bestaand) Artikel 16.40 regelt in samenhang met artikel 16.39 dat de minister
een termijn kan stellen aan de KNAW om een eigen reglement vast te stellen
en dat bij overschrijding van die termijn de minister het reglement (of het
ontbrekende deel daarvan) zelf kan vaststellen.Aangezien de KNAW – zoals hiervoor is uiteengezet – zelf een
compleet reglement heeft vastgesteld, is het bestaansrecht aan dit artikel
ontvallen. Het dient daarom te vervallen. Artikel 16.41 (bestaand)Artikel 16.41 bepaalt dat de feitelijke samenstelling van het bestuur
van de KNAW bij de inwerkingtreding van de WHW niet hoeft te worden gewijzigd.
Dit artikel was nodig om te voorkomen dat de voorschriften uit artikel 13.1
van de WHW onmiddellijk zouden moeten worden toegepast.Inmiddels is het bestuur samengesteld op de wijze als bepaald in het door
de KNAW opgestelde reglement. Hiermee is voldaan aan artikel 13.1. Artikel
16.41 dient daarom te vervallen.Artikel 16.42 (bestaand)Artikel 16.42 bepaalt dat besluiten genomen door de verenigde vergadering,
het algemeen bestuur en de president van het algemeen bestuur op de grondslag
van het reglement uit 1938 na de inwerkingtreding van de WHW worden geacht
te zijn genomen door de algemene vergadering, het algemeen bestuur en de voorzitter
van het algemeen bestuur, een en ander overeenkomstig de bepalingen van artikel
13.1 van de WHW. Doel was de rechtskracht van de besluiten van het «oude
bestuur» na de inwerkingtreding van de WHW in stand te laten.Aan een permanent werkende overgangsbepaling bestaat geen behoefte. Artikel
16.42 strekt ertoe de besluiten van het «oude bestuur» van de
KNAW eenmalig om te zetten in besluiten van het nieuwe bestuur. Daardoor is
artikel 16.42 uitgewerkt en kan worden ingetrokken. Aan de geldigheid van
de «oude» besluiten – voor zover nog relevant – doet
het voorgaande niets af.Artikelen 16.42a en 16.49, tweede en derde lid (bestaand)Artikel 16.42a regelt dat de registergoederen die door de Staat ten behoeve
van de KNAW zijn verworven, op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip
overgaan op de KNAW, zonder dat daarvoor een akte nodig is. Verder wordt geregeld
dat de minister zorgt voor de inschrijving van de overgang in de openbare
registers en dat de KNAW de wettelijke procedures en rechtsgedingen overneemt
vanaf het tijdstip van overgang.Artikel 16.49, tweede en derde lid, bevat dezelfde bepalingen voor de
registergoederen van de Koninklijke Bibliotheek.De genoemde koninklijke besluiten zijn evenwel niet tot stand gekomen.
Daaraan ligt het volgende ten grondslag.De toenmalige Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieuhygiëne
heeft in haar brief van 17 februari 1995, kenmerk DFE/FEB/KL aan de toenmalige
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen meegedeeld tot de conclusie
te zijn gekomen dat het complex van de Koninklijke Bibliotheek, gezien het
zeer specifieke karakter daarvan, onderdeel dient te blijven uitmaken van
de rijkshuisvestingsvoorraad, met de daarop van toepassing zijnde regels en
normen.Met ingang van de Stelselwijziging Rijkshuisvesting per 1 januari 1999
is het complex van de Koninklijke Bibliotheek vervolgens opgenomen onder de
categorie monumenten. Deze situatie gold reeds voor de gebouwen van de KNAW
en het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie.Thans worden huurovereenkomsten tussen de besturen van de KNAW en de Koninklijke
Bibliotheek, enerzijds, en de Rijksgebouwendienst, anderzijds, voorbereid.
Van het voornemen tot overdracht is derhalve niet langer sprake. De artikelen
16.42a en 16.49, tweede en derde lid, dienen daarom te vervallen.Artikelen 16.42b en 16.50 (bestaand)Artikel 16.42b regelt de vrijstelling van overdrachtsbelasting voor de
KNAW bij het verkrijgen van bezittingen van de Staat, betrekking hebbend op registergoederen. Aangezien het niet langer de bedoeling is om
registergoederen van de Staat in eigendom over te dragen aan de KNAW, zoals
hiervoor is uiteengezet, is de vrijstelling van overdrachtsbelasting niet
meer aan de orde.Artikel 16.42b dient daarom te vervallen.Artikel 16.50 bevat een overeenkomstige vrijstelling van overdrachtsbelasting
voor de Koninklijke Bibliotheek, zij het dat niet met zovele woorden over
registergoederen wordt gesproken. Aangezien overdrachtsbelasting echter uitsluitend
ziet op onroerende zaken (en daarop rustende zakelijke rechten) heeft artikel
16.50 dezelfde betekenis als artikel 16.42b. Ook voor artikel 16.50 geldt
dat daaraan geen behoefte meer bestaat. Dit artikel dient daarom eveneens
te vervallen.Artikel 16.43 (bestaand)Artikel 16.43 regelt dat de voor de inwerkingtreding van de WHW bestaande
dienstcommissies bij de KNAW en KB na de inwerkingtreding van die wet worden
aangemerkt als dienstcommissies in de zin van artikel 13.7. De verplichting
tot het instellen van dienstcommissies was geregeld in artikel 13.7. Dat artikel
is met ingang van 1 november 1995 vervallen. Daarom heeft ook artikel 16.43
geen betekenis meer en dient het te vervallen.Hier kan nog het volgende aan worden toegevoegd.Bij de wet van 13 april 1995, Stb. 231, is de Wet op de ondernemingsraden
(WOR) gewijzigd. Daarbij is onder meer de mogelijkheid geopend om bij algemene
maatregel van bestuur de WOR op de Koninklijke Bibliotheek en de KNAW van
toepassing te verklaren. Die van toepassingverklaring gaat dan gepaard met
het vervallen van de verplichting tot het instellen van een dienstcommissie.
Bij het besluit van 14 juni 1996, Stb. 315, is de WOR met ingang van 1 november
1995 van toepassing verklaard op onder meer de Koninklijke Bibliotheek en
de KNAW. In het besluit is tevens bepaald dat uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding
een ondernemingsraad moet zijn ingesteld (dus uiterlijk per 1 november 1997).
Verder is bepaald dat zolang er nog geen ondernemingsraad is ingesteld, de
verplichting tot het instandhouden van een dienstcommissie (op grond van artikel
13.7) blijft bestaan. De KB en de KNAW hebben inmiddels beide een ondernemingsraad
ingesteld.Artikel 16.44 (bestaand)Artikel 16.44 regelt dat het op de datum van inwerkingtreding van de WHW
bestaande reglement van de Koninklijke Bibliotheek kan worden gehandhaafd,
totdat de Koninklijke Bibliotheek een reglement overeenkomstig artikel 13.6
heeft vastgesteld.Het nieuwe reglement is vastgesteld op 11 november 1994 en in werking
getreden op 15 december 1994 (Stcrt. 243).Artikel 16.44 is daardoor feitelijk uitgewerkt en dient daarom te vervallen.Artikel 16.45 (bestaand)Artikel 16.45 hangt samen met het vorige artikel. Het regelt dat de minister
een termijn kan stellen aan de Koninklijke Bibliotheek om een eigen reglement
vast te stellen en dat bij overschrijding van die termijn de minister het
reglement (of het ontbrekende deel daarvan) zelf kan vaststellen.Aangezien de Koninklijke Bibliotheek – zoals hiervoor vermeld –
zelf een nieuw reglement overeenkomstig artikel 13.6 heeft vastgesteld, is
artikel 16.45 feitelijk uitgewerkt en dient daarom te vervallen. Artikel 16.46 (bestaand)Artikel 16.46 voorziet erin dat de feitelijke samenstelling van het bestuur
en de directie van de Koninklijke Bibliotheek door het inwerkingtreden van
de wet niet behoeft te worden gewijzigd. Dit artikel was nodig om te voorkomen
dat de voorschriften van artikel 13.3, derde lid, onmiddellijk zouden moeten
worden toegepast.Met de bepaling dat het bestuur voor de eerste keer wordt gevormd door
degenen die op het tijdstip van inwerkingtreding van de WHW behoren tot het
algemeen bestuurscollege, is het artikel uitgewerkt. Het kan daarom vervallen.Artikel 16.47 (bestaand)Artikel 16.47 regelt dat besluiten genomen door het algemeen bestuurscollege
en de bibliothecaris van de Koninklijke Bibliotheek op grond van het besluit
van 7 september 1982, Stb. 518, na de inwerkingtreding van de WHW worden geacht
te zijn genomen door het algemeen bestuur als bedoeld in artikel 13.3 en de
bibliothecaris als bedoeld in artikel 13.5. Doel is de rechtskracht van de
besluiten van het «oude bestuur» en de bibliothecaris in stand
te houden na de inwerkingtreding van de WHW. Deze bepaling werkt naar zijn
aard eenmalig en is terstond na de inwerkingtreding van de WHW uitgewerkt.
Artikel 16.47 kan dus komen te vervallen. Aan de geldigheid van dergelijke
besluiten – voorzover nog relevant – doet dit niets af.Artikel 16.48 (bestaand)Artikel 16.48 bepaalt dat personeel dat ten behoeve van de Koninklijke
Bibliotheek als rijksambtenaar is aangesteld dan wel op arbeidsovereenkomst
naar burgerlijk recht in dienst is genomen met ingang van het tijdstip van
inwerkingtreding van de WHW, wordt geacht in gelijk dienstverband en onder
dezelfde voorwaarden te zijn aangesteld onderscheidenlijk in dienst te zijn
genomen bij de rechtspersoonlijkheid bezittende Koninklijke Bibliotheek. Dit
artikel werkt naar zijn aard eenmalig. Het legt de aanspraken, rechten en
verplichtingen van het genoemde personeel vast bij gelegenheid van de aanstelling
onderscheidenlijk indiensttreding bij de Koninklijke Bibliotheek op het genoemde
tijdstip.Het eenmalige karakter van deze bepaling brengt met zich mee dat deze
kan komen te vervallen. Dat is ook wenselijk. Mijn doelstelling is immers
om zoveel mogelijk overbodige bepalingen te schrappen teneinde de overzichtelijkheid
van de regelgeving te bevorderen. Ik zie daarbij onder ogen of handhaving
van artikel 16.48 misschien toch wenselijk is om in de vigerende wetgeving
zichtbaar te houden dat de rechtspositie van het genoemde personeel bij de
«overgang» van het Rijk naar de Koninklijke Bibliotheek –
destijds – onveranderd is gebleven. Ik stel vast dat het thans schrappen
van het artikel in die rechtspositie geen verandering brengt. Ook aan het
«zichtbaar houden» bestaat geen behoefte, want het genoemde personeel
ontleent geen rechten aan het handhaven van de bepaling, doch aan het hebben
bestaan ervan. Mijn slotsom is dat artikel 16.48 moet vervallen.Artikel 16.49, eerste lid (bestaand)Het eerste lid van artikel 16.49 regelt dat alle lasten, plichten, rechten
en goederen – met uitzondering van registergoederen – die door
de Staat der Nederlanden ten behoeve van de Koninklijke Bibliotheek zijn aangegaan
of verworven, met ingang van het tijdstip van inwerkingtreding van artikel
16.49 overgaan op de Koninklijke Bibliotheek. Deze bepaling is in werking getreden op 7 december 1994 (zie Stb. 1994, 827) en op dat tijdstip
tevens uitgewerkt. Artikel 16.49, eerste lid, kan dus komen te vervallen.Artikel 16.51 (bestaand)Artikel 16.51, eerste lid, dient naar mijn mening te vervallen, omdat
geen op dit artikellid gebaseerde beroepen meer aanhangig zijn die dateren
van voor de inwerkingtreding van de WHW.Vergelijkbaar hiermee zijn de geschillen, bedoeld in het tweede lid van
artikel 16.51. Het gaat hierbij om geschillen over beslissingen van examencommissies
die dateren van voor de inwerkingtreding van de WHW. Het artikellid regelt
dat op dergelijke geschillen het recht van toepassing is zoals dat gold ten
tijde van de beslissing van de desbetreffende examencommissie, het recht dus
van vóór de inwerkingtreding van de WHW. Voorwaarde is wel dat
dergelijke geschillen reeds vóór de inwerkingtreding van de
WHW zijn voorgelegd aan de toenmalige beroepscommissies. Het artikellid bepaalt
voorts dat dergelijke geschillen dan worden geacht te zijn voorgelegd aan
de commissies van beroep voor de examens, bedoeld in artikel 7.60 van de WHW.
De commissies van beroep voor de examens zijn evenwel geen rechterlijke instanties.
Dat betekent dat het denkbaar is dat nog steeds gerechtelijke procedures ten
overstaan van de bestuursrechter of burgerlijke rechter aanhangig zijn over
uitspraken van commies van beroep voor de examens, gebaseerd op «oud
recht». Of dat daadwerkelijk het geval is, onttrekt zich aan mijn waarneming.
Doch duidelijk is daarmee dat de bepalingen van artikel 16.51, tweede lid,
voorlopig nog niet kunnen worden gemist.Deze bepaling wordt dus in hoofdstuk 16 gehandhaafd (nieuw artikel 16.20).
Expiratie daarvan is op middellange termijn aan de orde. Daartoe strekken
onderdeel C van Artikel II en Artikel XXI, derde lid, van dit wetsvoorstel.Artikel 16.84 (bestaand)Artikel 16.84 schept de verplichting tot evaluatie van de WHW vijf jaren
na de inwerkingtreding. Aan die verplichting is voldaan bij brief van de toenmalige
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen van 16 september 1997 aan
de voorzitters van de beide kamers van de Staten-Generaal (Kamerstukken II
1997/98, 25 615, nr. 1).De wettelijke bepalingen voor het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek worden overigens gedurig op hun werking en bruikbaarheid beoordeeld,
zowel vanuit de praktijk als periodiek in het HOOP. Voor het voldoen aan een
verzoek van het parlement om de werking van een wet geheel of gedeeltelijk
aan een nader onderzoek te onderwerpen is bovendien geen wettelijke bepaling
vereist. Artikel 16.84 bevat niet langer enige meerwaarde.Artikel 16.85 (bestaand)Artikel 16.85 bevat de bepaling dat de WHW in werking treedt op een bij
koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende artikelen
of onderdelen daarvan verschillend kan worden gesteld.Aan die bepaling is uitvoering gegeven bij de koninklijke besluiten van
5 april 1993 (Stb. 224), 6 juli 1993 (Stb. 400) en 19 november 1994 (Stb.
827), waarmee alle artikelen van de WHW daadwerkelijk in werking zijn gesteld.
Artikel 16.85 is daarmee uitgewerkt en kan daarom komen te vervallen. Paragraaf 3 De bepalingen van het nieuwe hoofdstuk
16(Artikel I, onderdeel QQQQ)Zoals in paragraaf 2 van dit hoofdstuk (onder paragraaf 2.1.
Algemeen) reeds is aangegeven, is hoofdstuk 16 opgeschoond en zijn daaruit
alle uitgewerkte overgangs- en invoeringsbepalingen verwijderd. Deze aanpak
heeft onder meer geleid tot een geheel nieuw en minder omvangrijk hoofdstuk
16. Hierin is nog een aantal noodzakelijke voorzieningen voor bepaalde tijd
vastgelegd. De artikelen van dit nieuwe hoofdstuk 16 hebben met elkaar gemeen
dat hun inhoud sinds de inwerkingtreding van de WHW in hoofdstuk 16 voorkomt.
De artikelen worden hieronder toegelicht.Artikel 16.1In dit artikel is bepaald dat de artikelen 16.3 tot en met 16.9 en 16.11
tot en met 16.17 van tijdelijke aard zijn. Zij vervallen op bij koninklijk
besluit te bepalen tijdstippen. Ook de artikelen 16.2 en 16.10 zijn van tijdelijke
aard, doch de werkingsduur van die artikelen is reeds in de artikelen zelf
vastgelegd. De expiratie van artikel 16.18 is geregeld doordat het artikel
volgens dit wetsvoorstel komt te vervallen op 1 september 2005.Artikel 16.2Artikel 16.26, derde lid, van de WHW voorziet in een afwijkende bekostigingsregeling
van tijdelijke aard voor vrijwel alle opleidingen op het gebied van de kunst,
de lerarenopleidingen op het gebied van de kunst, de voortgezette kunstopleidingen
en de voortgezette opleidingen bouwkunst. Deze regeling kan nog niet worden
gemist. In de eerdergenoemde nota's «Zicht op kwaliteit» en «Meer
zicht op kwaliteit» zijn maatregelen aangekondigd die een bijzonder
berekeningswijze voor de rijksbijdrage ten behoeve van het kunstonderwijs
behelzen. De algemene berekeningswijze van artikel 2.5 van de WHW is dus voor
het kunstonderwijs nog niet geheel toepasselijk. De genoemde nota's belichamen
daarnaast het streven van de regering om te komen tot één bekostigingswijze
voor het gehele hoger beroepsonderwijs, dus met inbegrip van het kunstonderwijs.
De thans voorgestelde verlenging van de werkingsduur van het oorspronkelijke
artikel 16,26, derde lid, van de WHW houdt rekening met de mogelijkheid dat
dat streven niet eerder van met ingang van 2008 is verwezenlijkt.Voorts wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om de uitzonderingspositie
van de opleiding expressie door woord en gebaar en de opleidingen tot leraar
voortgezet onderwijs van de tweede graad in tekenen, handvaardigheid en textiele
werkvormen te schrappen. Weliswaar bestaat niet het voornemen de specifieke
toepassingsmogelijkheden van artikel 16.2 voor deze opleidingen te benutten,
doch dat geldt binnenkort voor meer opleidingen en lerarenopleiding op het
gebied van de kunst. Handhaving van die uitzonderingspositie zou dus alleen
misverstanden oproepen.Artikel 16.3Voor de toelichting op dit artikel verwijs ik naar mijn uiteenzetting
dienaangaande bij artikel 16.26 (bestaand) in de vorige paragraaf van dit
hoofdstuk. Artikel 16.4Voor de toelichting op dit artikel verwijs ik naar mijn uiteenzetting
bij artikel 16.1, eerste lid, onder d (bestaand) onder het hoofdje ad 2°
in de vorige paragraaf van dit hoofdstuk.Artikel 16.5Ingevolge artikel 16.10, derde lid, onder b, van de WHW, voorzover het
artikel D.6 van de Invoeringswet W.H.B.O. betreft, behouden de op 31 juli
1986 bestaande bewijzen van voldoende pedagogische en didactische voorbereiding
tijdelijk hun geldigheid. Deze overgangsrechtelijke voorziening wordt gehandhaafd.
Dit is van belang voor degenen die als docent in het hoger beroepsonderwijs
werkzaam zijn en voor hen die aan een hogeschool wensen te worden benoemd
en derhalve aan de benoembaarheidseisen, bedoeld in artikel 4.8, moeten voldoen.Artikel 16.6Eveneens op grond van artikel 16.10, derde lid, onder b, van de WHW, voorzover
het betreft artikel D.9 van de Invoeringswet W.H.B.O., behouden zij die aan
de toepassing van artikel 114a van de Overgangswet W.V.O. rechten ontlenen
met betrekking tot de voortzetting van een betrekking aan een hogeschool,
deze rechten onder de werking van de WHW. Deze voorziening van overgangsrechtelijke
aard wordt gehandhaafd.Artikel 16.7Het doel en de reikwijdte van het nieuwe artikel 16.7 is reeds aangegeven
in mijn bespreking van het bestaande artikel 16.23, derde lid, in de vorige
paragraaf. Ik verwijs daarnaar.Artikel 16.8Op grond van artikel 16.10, eerste lid onder b, van de WHW is voor de
initiële lerarenopleidingen artikel E.20 van de Invoeringswet W.H.B.O.
voor wat betreft de vooropleidings- en toelatingseisen tijdelijk van kracht
gebleven. Dit houdt in dat de desbetreffende voorschriften uit de Tijdelijke
regeling h.b.o.-opleidingen op de lerarenopleidingen van toepassing zijn.
Zoals eerder in deze memorie is aangegeven, wordt deze regeling, gelet op
de rechten van betrokkenen en de huidige lerarentekorten, vooralsnog gehandhaafd.Uit een oogpunt van rechtszekerheid en transparantie is er voor gekozen
de aanvullende en afwijkende vooropleidingseisen in een ministeriële
regeling op grond van het onderhavige artikel vast te leggen. Als voorbeeld
van een gelijkwaardige vooropleiding kan worden genoemd de akte van bekwaamheid
als kleuterleidster. Voorbeeld van een afwijkende vooropleidingseis is de
zogenoemde mts-verklaring.Artikel 16.9Artikel 16.10, zesde lid, van de WHW bepaalt dat ten aanzien van de hogere
kaderopleiding pedagogiek de Tijdelijke regeling h.b.o.-opleidingen op het
punt van de vooropleidings- en toelatingseisen van toepassing blijft. Het
desbetreffende voorschrift bevat een afwijkende toelatingsregeling: uitsluitend
de bezitters van de getuigschriften van drie initiële opleidingen kunnen
in beginsel naar de hogere kaderopleiding doorstromen. Deze regeling wordt
gehandhaafd, met dien verstande dat deze voor een van de getuigschriften (akte
van bekwaamheid tot het geven van middelbaar onderwijs in pedagogiek
A) in de tijd is beperkt. De akte van bekwaamheid kan namelijk niet meer worden
behaald.Verwezen wordt verder naar de toelichting bij onderdeel DDD (artikel 7.31,
vierde lid).Artikel 16.10Op grond van artikel 16.9, tweede lid, van de WHW zijn de voorschriften
uit de Tijdelijke regeling h.b.o.-opleidingen betreffende de zogenoemde mts-verklaring
tijdelijk van kracht gebleven. Deze tijdelijke voorziening wordt vooralsnog
gehandhaafd, en wel tot het studiejaar 2004–2005. Dit hangt samen met
het feit dat de overgangsrechtelijke voorziening voor de gediplomeerden van
het middelbaar beroepsonderwijs «oude stijl», zoals vastgelegd
in artikel VI, onderdeel H, van de wet van 2 juli 1997 (Stb. 322), na het
studiejaar 2003–2004 is uitgewerkt. Het is dan ook gerechtvaardigd om
met ingang van het studiejaar 2004–2005 de toelating op grond van afwijkende
vooropleidingseisen te beëindigen. Om die reden voorziet dit wetsvoorstel
ook in expiratie van artikel 16.10 door middel van de artikelen II, onderdeel
C, en XXI, derde lid, van dit wetsvoorstel.Artikel 16.11Artikel 16.10, eerste lid, onder b, van de WHW handhaaft voor een bepaalde
periode onder meer artikel E.24, eerste lid, van de Invoeringswet W.H.B.O..
Ingevolge dit artikellid blijven de artikelen 9 en 10 van het Besluit opleiding
leraren basisonderwijs op de opleiding tot leraar basisonderwijs van toepassing.
Genoemde artikelen hebben betrekking op de eindtermen en de breedte daarvan.
Tot het moment waarop de beroepsvereisten voor de leraar primair onderwijs
in het kader van het in voorbereiding zijnde voorstel voor een Wet beroepen
in het onderwijs zijn vastgesteld, worden de voorschriften betreffende de
eindtermen voor de opleiding tot leraar basisonderwijs gehandhaafd.Artikel 16.12Op grond van artikel 16.7 van de WHW is de regeling betreffende de voorbereidende
periode kunstonderwijs voor onbepaalde tijd gehandhaafd. Deze regeling wordt,
zij het tijdelijk, in dit wetsvoorstel gehandhaafd en binnen afzienbare tijd
overgebracht naar het in voorbereiding zijnde voorstel van wet ter uitvoering
van de in de nota «Meer zicht op kwaliteit» aangekondigde maatregelen.Artikel 16.13Artikel 16.13 houdt de overname in van artikel 75 van de WHBO, dat in
artikel 16.11, eerste lid, van de WHW overgangsrechtelijk was gehandhaafd.
Artikel 75 van de WHBO had betrekking op bestuursoverdracht van openbare hogescholen.Het eerste lid kent de bestuursraad van een
openbare hogeschool dan wel de rechtspersoon die een openbare hogeschool in
stand houdt, de bevoegdheid toe de instandhouding van die hogeschool over
te dragen aan een andere rechtspersoon die bevoegd is een openbare hogeschool
in stand te houden.Het tweede lid schrijft voor dat de overdracht
van de instandhouding van een openbare hogeschool plaatsvindt bij notariële
akte. Bestanddelen van de akte zijn verder in elk geval de overdracht van
de rechten betreffende gebouwen, terreinen en roerende zaken, en de bepaling
dat het personeel van de hogeschool bij de nieuwe instelling in een gelijke
betrekking wordt aangesteld. Door het gebruik van de term «rechten»
wordt rekening gehouden met de mogelijke situatie dat het betrokken
instellingsbestuur geen eigenaar is van een of meer van de gebouwen van de
instelling.In het derde lid zijn de rechtsgevolgen van
de overdracht geregeld. De verkrijgende rechtspersoon treedt in alle rechten
en verplichtingen van zijn rechtsvoorganger, voorzover deze uit de wet voortvloeien.
De term «de wet» heeft betrekking op WHW doch ook andere Nederlandse
wetten in materiële zin voorzover die van toepassing zijn. Als voorbeeld
kan ik wijzen op de verplichting om (achterstallige) premies af te dragen
voor de volksverzekeringen en de werknemersverzekeringen of op het recht om
geldvorderingen die de rechtsvoorganger bezat, op te eisen.Artikel 16.14In artikel 16.14 wordt artikel 90 van de WHBO overgenomen, welke bepaling
in artikel 16.11, eerste lid, van de WHW overgangsrechtelijk was gehandhaafd.
Dit artikel betreft de overdracht van de instandhouding van een bijzondere
hogeschool. De bepalingen zijn naar hun strekking gelijk aan die van artikel
75 van de WHBO en stemmen dus overeen met de bepalingen van artikel 16.13,
dat hiervoor is toegelicht.Artikel 16.15Artikel 16.15 is ontleend aan artikel 128 van de WHBO, op grond waarvan
de minister de bevoegdheid bezat omzetting, splitsing of verplaatsing van
een hogeschool goed te keuren en aan zijn goedkeuring voorwaarden te verbinden.Ook deze in artikel 16.11, eerste lid, van de WHW overgangsrechtelijk
gehandhaafde bepaling wordt gehercodificeerd. Aan de goedkeuringsbevoegdheid
blijft behoefte bestaan, omdat de rechtshandelingen belangrijke effecten kunnen
sorteren op het geheel aan onderwijsvoorzieningen in het hoger beroepsonderwijs.Artikel 16.16In artikel 16.11, lid 1a, van de WHW is een regeling getroffen voor de
gevolgen van de splitsing van een rechtspersoon die een bijzondere hogeschool
in stand houdt. Deze regeling wordt door artikel 16.16 gehandhaafd. Ik verwijs
verder naar de behandeling van artikel 16.11, lid 1a, in de volgende paragraaf
van deze memorie van toelichting.Artikel 16.17Op grond van artikel 16.11, tweede tot en met vierde lid, van de WHW wordt
de bijlage van de WHW in geval van omzetting, splitsing, verplaatsing, samenvoeging,
opheffing of bestuursoverdracht van een hogeschool dan wel ingeval van splitsing
van een rechtspersoon die een bijzondere hogeschool in stand houd, geacht
terstond te zijn aangepast aan de desbetreffende wijziging. Sedert de inwerkingtreding
van de WHW is daarvan dikwijls gebruikgemaakt. Ook wijzigingen van de namen
van instellingen of de rechtspersonen die deze in stand houden (zie artikel
1.8, derde lid), worden «automatisch» in de bijlage verwerkt.
Deze bepalingen worden gehandhaafd – zoals Ik in de vorige paragraaf
van deze memorie heb uiteengezet – en overgebracht naar het nieuwe artikel
16.17.Artikel 16.18Voor de toelichting op dit artikel verwijs ik naar de uiteenzetting bij
het bestaande artikel 16.51 van de WHW in de vorige paragraaf.De expiratie van dit artikel is geregeld in de artikelen II, onderdeel
C, en XXI, derde lid, van dit wetsvoorstel. Paragraaf 4 De bepalingen van hoofdstuk 17(Artikel I, onderdeel RRRR)4.1 AlgemeenSedert de totstandkoming van de WHW in 1993 is deze wet alweer ruim vijftig
maal gewijzigd. In vele wijzigingswetten van de WHW zijn invoerings- en overgangsbepalingen
opgenomen. Inmiddels is een groot gedeelte daarvan uitgewerkt. Thans wordt
voorgesteld de bepalingen die nog van kracht zijn, op te nemen in een toegevoegd
hoofdstuk 17. Hierop bestaan twee uitzonderingen. De eerste behelst dat sectoroverstijgend
overgangsrecht onaangeroerd is gelaten. Hetzelfde geldt voor overgangsrecht
in wetgeving die onder verantwoordelijkheid van andere ministeries tot stand
is gebracht, voorzover die een generieke werking bezit. Voor het overige is
de aanpak zoals die is uiteengezet in paragraaf 2 van dit hoofdstuk,
ook bij deze hercodificatie toegepast.Hoofdstuk 17 is verdeeld in paragrafen die corresponderen met de verschillende
wijzigingswetten. De chronologie van die wijzigingswetten is aangehouden,
doch binnen de paragrafen wordt de logische volgorde van de WHW-artikelen
in acht genomen. Daardoor kan hoofdstuk 17 als «aanbouwhoofdstuk»
worden gebruikt. Het is dus de bedoeling bij komende wijzigingswetten van
de WHW de invoerings- en overgangsbepalingen direct in hoofdstuk 17 op te
nemen.In het vervolg van deze paragraaf worden de gehercodificeerde overgangsbepalingen
titelsgewijs toegelicht. In paragraaf 6 van dit hoofdstuk wordt vervolgens
uiteengezet welke van de Romeins genummerde artikelen van wijzigingswetten
ik voorstel te laten vervallen (sommige daarvan keren dus in hoofdstuk 17
terug), alsmede de beweegredenen dienaangaande. Deze volgorde is logisch,
omdat de vervallenverklaringen zelf (eveneens) met Romeinse cijfers zijn aangeduid.
De artikelsgewijze toelichting van dit wetsvoorstel volgt op die manier dus
de volgorde van het wetsvoorstel.4.2 ArtikelenTitel 1. Wet van 25 januari 1996 (Stb. 172)Artikel 17.1In de wet van 25 januari 1996 (Stb. 172) werd de hogeschool Wageningen,
uitgaande van de Stichting «Stoas» toegevoegd aan de hogescholen
die op grond van artikel 1.8, eerste lid, van de WHW worden bekostigd. In
het eerste lid van artikel IV van die wet was een bepaling opgenomen op grond
waarvan van degene die in enig jaar als student wordt ingeschreven aan een
opleiding van die hogeschool en die voor de inwerkingtreding van de eerder
genoemde wet (1 augustus 1995) ook al als student was ingeschreven, de voor
dat tijdstip met goed gevolg afgelegde examenonderdelen en de examenonderdelen
waarvoor geheel of gedeeltelijk vrijstelling is verleend, door de desbetreffende
examencommissie van die hogeschool worden uitgedrukt in studiepunten.Aangezien deze bepaling nog steeds van kracht is, is deze opgenomen in
artikel 17.1.Deze bepaling vervalt met ingang van 1 september 2005 . Hiertoe strekken
de artikelen II, onderdeel C, en XXI, derde lid. De verwachting is dat degenen
die voor de inwerkingtreding van de wet van 25 januari 1996 zijn gestart met
een opleiding aan de hogeschool Wageningen dan hun opleiding zullen hebben
afgerond. Mochten er na 1 september 2005 nog studenten zijn die alsnog hun
opleiding willen voltooien, dan heeft de examencommissie op grond van artikel
7.13, tweede lid, onder k, de mogelijkheid reeds eerder afgelegde
examenonderdelen door de bepalingen van de toepasselijke onderwijs- en examenregeling
uit te drukken in studiepunten.Titel 2. Wet van 28 maart 1996 (Stb. 226)Artikel 17.2In de wet van 28 maart 1996 (Stb. 226) werden onder meer de collegegeldbepalingen
in de WHW aangepast. De hoogte van het collegegeld voor voltijdse opleidingen
werd afhankelijk gemaakt van het ontvangen van studiefinanciering op grond
van de toenmalige Wet op de studiefinanciering. Een student die studiefinanciering
ontving, betaalde het wettelijke collegegeld. Andere studenten waren het collegegeld
verschuldigd dat door de instelling werd vastgesteld. Op grond van artikel
V van deze wet is deze bepaling niet van toepassing op studenten die vallen
onder de werking van artikel V van de wet van 29 mei 1991, Stb. 281 (Heroriëntering
WSF I). Hierbij gaat het om studenten die vóór 1 augustus 1991
in verband met het volgen van wetenschappelijk onderwijs of hoger beroepsonderwijs
studiefinanciering op grond van de Wet op de studiefinanciering ontvingen
dan wel voor 1 oktober 1986 studiefinanciering zouden hebben ontvangen, indien
de Wet op de studiefinanciering eerder in werking zou zijn getreden. Aangezien
nog steeds een gering aantal van deze studenten is ingeschreven, kan deze
bepaling nog niet vervallen. De inhoud van deze bepaling wordt daarom tot
een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip opgenomen in artikel 17.2.Over het oorspronkelijke artikel VI van deze wet wordt opgemerkt dat dit
artikel op grond van artikel IV van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 227) is
vervallen. Deze bepaling is toen vervangen door een nieuw artikel VI en er
is op dat moment een artikel VIa toegevoegd. Dit zijn geen overgangsbepalingen
van de WHW, maar overgangsbepalingen van de Wet op de studiefinanciering.
Ook voor dit artikel gold dat deze bepaling alleen van toepassing is op studerenden
die vielen onder artikel V van de eerder genoemde wet van 29 mei 1991.Titel 3. Wet van 4 juli 1996 (Stb. 434)Artikel 17.3In de wet van 4 juli 1996 (Stb. 434) werd de WHW gewijzigd in verband
met de bevordering van de kwaliteit en de studeerbaarheid van het hoger onderwijs.
In artikel 7.51 van de WHW werden de bepalingen van het afstudeerfonds daarom
ook gewijzigd. In het eerste lid werd opgenomen voor welke gevallen het instellingsbestuur
van een hogeschool of universiteit een voorziening moet treffen ter financiële
ondersteuning van studenten. In artikel 7.51, eerste lid, onder c, betrof
het de student die op grond van artikel 17a, tweede en volgende leden, van
de Wet op de studiefinanciering niet langer aanspraak kon maken op studiefinanciering
op de voet van de artikelen 15 tot en met 16a van die wet. Aangezien deze
omstandigheden zich ook kunnen voordoen ten aanzien van een studerende die
valt onder de werking van artikel VI van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 226),
is in artikel III van de eerdergenoemde wet van 4 juli 1996 deze studerende
gelijk gesteld met een student als bedoeld in artikel 7.51, eerste lid, onder
c, Aangezien nog steeds een gering aantal van deze studenten is ingeschreven,
kan deze bepaling nog niet vervallen. De inhoud van deze bepaling wordt daarom
tot een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip opgenomen in artikel 17.3. Titel 4. Wet van 10 april 1997 (Stb. 162)Artikel 17.4Voor de toelichting op artikel 17.4 verwijs ik naar de toelichting op
artikel 16.6 van de WHW (bestaand) in paragraaf 2 van dit hoofdstuk.Titel 5. Wet van 2 juli 1997 (Stb. 332)Artikelen 17.5 en 17.6In de wet van 2 juli 1997 (Stb. 322) werden de Wet op het voortgezet onderwijs,
de WHW en de Wet educatie en beroepsonderwijs gewijzigd in verband met verbetering
van de aansluiting van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs en het
hoger algemeen voortgezet onderwijs en werden daartoe de profielen in het
voortgezet onderwijs ingevoerd. Artikel VI, onderdelen G en H, van die wet
bevatte overgangsregels voor de vooropleidingseisen in het hoger onderwijs
van degene die in het bezit zijn van een «oud» diploma voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs of hoger algemeen voortgezet onderwijs (onderdeel
G) en een «oud» diploma van een opleiding middelbaar beroepsonderwijs
of van een opleiding deeltijds middelbaar beroepsonderwijs voor zover die
opleidingen uitsluitend of mede zijn gericht op doorstroming naar het hoger
beroepsonderwijs (onderdeel H). Deze bepalingen werken nog tot en met het
studiejaar 2004–2005 respectievelijk 2003–2004, zodat de inhoud
van deze bepalingen tot die tijd wordt opgenomen in artikel 17.5 respectievelijk
artikel 17.6.Door in de artikelen 17.5 en 17.6 telkens in het tweede lid artikel 7.57f,
tweede lid, van overeenkomstige toepassing te verklaren wordt verzekerd dat
bezitters van een deficiënt diploma oude stijl – met goedvinden
van het instellingsbestuur – alsnog aan de loting voor een fixusopleiding
kunnen deelnemen in de gevallen waarin, na afronding van de normale selectieprocedure,
nog opleidingsplaatsen onbezet zijn gebleven.Titel 6. Wet van 2 april 1998 (Stb.218)Artikelen 17.7 tot en met 17.9In de wet van 2 april 1998 werden de wijzigingen in de WHW en de Wet op
de studiefinanciering aangebracht die voortvloeiden uit de in het HOOP 1996
aangekondigde maatregelen. In de artikelen IV tot en met VIId van die wet
waren enige overgangsmaatregelen opgenomen. De overgangsmaatregelen die zijn
opgenomen onder de artikelen V, VI en VII zijn nog niet uitgewerkt. De inhoud
van deze artikelen is opgenomen in Titel 6.In artikel 17.7, eerste lid, (was artikel VI van de wet van 2 april 1998)
wordt aan studenten in het hoger beroepsonderwijs die voor het studiejaar
1998–1999 gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid zelf een examenprogramma
vast te stellen tot en met 31 augustus 2004 de mogelijkheid geboden de opleiding
met dit examenprogramma af te ronden. In het tweede en derde lid van artikel
17.7 is de inhoud opgenomen van artikel 8 van de wet van 14 mei 1998 (Stb.281)
die aan artikel VI van de eerstgenoemde wet nog twee nieuwe leden toevoegde.
Hierbij ging het om opleidingen waarvoor artikel 7.3, vierde lid, nog gedurende
een bepaalde periode van kracht zou blijven. Inmiddels is de naam van een
groot deel van deze opleidingen gewijzigd (zie de bijlage bij de WHW). In
de tekst van deze artikelleden is derhalve van de huidige namen uitgegaan.Artikel 17.8, eerste lid (was artikel VII van de wet van 2 april 1998),
bevat de mogelijkheid om tot een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip
opleidingen te verzorgen met een studielast van minder dan 168 studiepunten voorzover deze opleidingen op 31 augustus 1998 reeds aan de desbetreffende
instellingen waren verbonden.In artikel 17.9 (was artikel V van de wet van 2 april 1998) ten slotte
worden de artikelen 7.31a en 7.31b van de WHW buiten toepassing verklaard
voor hbo-studenten en extraneï die voor het studiejaar 1998–1999
waren ingeschreven aan een hogeschool tot en met het einde van het studiejaar
2003–2004. Deze bepalingen hebben betrekking op vrijstellingen die verkregen
kunnen worden van het afleggen van tentamens op grond van het bezit van bepaalde
diploma's beroepsonderwijs.In de artikelen II, onderdelen A en C, en XXI, derde en vijfde lid, van
dit wetsvoorstel is geregeld op welke tijdstippen deze artikelen vervallen.Titel 7 Wet van 10 december 1998 (Stb. 733)Artikel 17.10In de wet van 10 december 1998 (Stb. 733) waren wijzigingen van onder
meer de WHW opgenomen in verband met de ondersteuning bij het onderwijs aan
zieke leerlingen. In artikel 16.10a van de WHW werd toen een bepaling opgenomen
die tijdelijke garanties bevatte voor door academische ziekenhuizen ten behoeve
van de educatieve voorziening over te nemen personeel. Deze bepaling hoort
in de nieuwe opzet van hoofdstuk 16 en de introductie van een afzonderlijk
hoofdstuk voor overgangsbepalingen van de wijzigingswetten van de WHW niet
langer thuis in hoofdstuk 16. De inhoud van deze bepaling is daarom opgenomen
in artikel 17.10.Titel 8 Wet van 3 april 1999 (Stb. 170)Artikel 7.11De wet van 3 april 1999 (Stb. 170) bevatte in artikel IV een evaluatiebepaling
van de doeltreffendheid en de effecten in de praktijk van het bij die wet
gewijzigde systeem van selectie voor opleidingen waarvoor een toelatingsbeperking
is vastgesteld. Hierbij werd het onder meer mogelijk gemaakt dat instellingen
een bepaald percentage van de beschikbare plaatsen toewijzen aan door hen
zelf geselecteerde gegadigden. Deze evaluatie moet drie jaar nadat artikel
7.57e van de WHW van toepassing is geworden aan de Staten-Generaal worden
aangeboden. Ik stel vast dat die toepassing voor het eerste is gegeven met
ingang van 1 september 2000, het tijdstip waarop decentraal geselecteerden
voor het eerst zijn ingeschreven voor fixusopleidingen. Ik stel voor deze
evaluatieverplichting nu over te brengen naar artikel 17.11, eerste lid.De wet van 3 april 1999 bevat tevens een artikel III waarvan de werking
afhankelijk is gesteld van het tijdstip van presentatie van het evaluatierapport.
Krachtens dat artikel vervalt artikel 7.57c, vierde lid, van het WHW. Dat
is de hardheidsclausule ten behoeve van uitgelote gegadigden. Het desbetreffende
artikellid vervalt op bij koninklijk besluit te bepalingen tijdstip dat echter
niet binnen twee maanden na het verschijnen van het evaluatierapport mag liggen.
Aldus heeft het parlement de gelegenheid zich op dit punt nog nader uit te
spreken. Artikel III van de wet van 3 april 1999 wordt overgebracht naar het
tweede lid van artikel 17.11.Titel 9 Wet van 29 juni 2000 (Stb. 286)Artikel 17.12De wijziging van artikel 7.51 van de WHW door de Wet studiefinanciering
2000 is gepaard gegaan met een overgangsvoorziening voor tempobeursstudenten,
die is verwoord in een toevoeging aan hoofdstuk 16 van de WHW van een artikel
16.9b (zie artikel 13.14, onderdeel T, van de Wet studiefinanciering 2000).
Anders dan voor prestatiebeursstudenten blijft voor het slinkende «cohort»
van tempobeursstudenten immers nog behoefte bestaan aan de verplichting voor
instellingsbesturen om studenten die door bijzondere omstandigheden de jaarlijkse
temponorm niet behalen, schadeloos te stellen. Volgens de systematiek van
dit wetsvoorstel wordt dit overgangsrecht thans overgebracht naar hoofdstuk
17 van de WHW.Paragraaf 5 Artikelen II tot en met IVArtikel II (Expiratiebepalingen)In Artikel II van dit wetsvoorstel zijn wijzigingen van de WHW bijeengebracht
die niet in Artikel I passen. Het betreft in alle gevallen expiratie van overgangsrechtelijke
bepalingen uit de hoofdstukken 16 en 17 van de WHW. In de eerdere paragrafen
van dit hoofdstuk van deze memorie van toelichting is daarop reeds gewezen.Artikel II is in onderdelen gesplitst zodat in het inwerkingtredingsartikel
van dit wetsvoorstel (Artikel XXI), door verwijzing naar die onderdelen, steeds
het juiste expiratietijdstip kan worden aangegeven.Artikel IV (Wijzigingen in de Wet studiefinanciering 2000)Voor de terminologische verbetering in de verwijzing naar de bijlage van
de WHW in onderdeel a van artikel 2.8 van de Wet studiefinanciering 2000 verwijs
ik naar de toelichting op onderdeel C van Artikel I.Voorts worden de artikelen 2.8 en 2.9 van de Wet studiefinanciering 2000
aangepast aan de wijzigingen van de artikelen 6.5 en 6.10 van de WHW volgens
Artikel I van dit wetsvoorstel alsmede aan de uitbreiding die artikel 6.9
van de WHW heeft ondergaan, doordat de categorie van de overgangsrechtelijk
aangewezen instelling, bedoeld in artikel 16.14 van de WHW, daarin zijn opgenomen.
Van de gelegenheid is bovendien gebruik gemaakt door in beide artikelen van
de Wet studiefinanciering 2000 verwijzingen te verbeteren. Het betreffen overigens
louter technische aanpassingen.Voorts worden de artikelen 5.6 en 10.5 van de Wet studiefinanciering 2000
aangepast, omdat de hogere kaderopleiding pedagogiek ook in voltijdse vorm
kan worden aangeboden. Zie ook de aanpassing van artikel 7.4, derde lid, derde
volzin, van de WHW volgens dit wetsvoorstel. Ik acht het zonder meer redelijk
dat studenten die de voltijdse variant van deze voortgezette hbo-opleidingen
volgen, aanspraak krijgen op een jaar verlenging van de prestatiebeurs. Dat
geldt immers ook voor de studenten aan de overige voortgezette hbo-opleidingen.
Er is waarschijnlijk nog een zeer kleine groep studenten die een tempobeurs
ontvangen en die nog de voltijdse hogere kaderopleiding pedagogiek willen
gaan volgen. Ook voor deze studenten geldt dat zij aanspraak hebben op verlenging
van de tempobeurs met één jaar.Artikel IV (Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001)De voorgestelde wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 strekt ertoe
de twee bepalingen in die wet waarin naar artikel 16.9b van de WHW wordt verwezen,
aan te passen aan de verplaatsing van dat artikel naar hoofdstuk 17 van de
WHW (artikel 7.12). Het gaat daarmee dus om een zuiver technische aanpassing
van de Wet inkomstenbelasting 2001. Paragraaf 6 Artikelen V tot en met XXIArtikel V (Artikelen II en III van de wet van 11 november
1993, Stb. 628)Artikel II van de wet van 11 november 1993 (Stb. 628) kan vervallen, omdat
deze bepaling naar zijn aard is uitgewerkt. Dit artikel bevat de regelingen
die noodzakelijk waren om de overgang van het economisch claimrecht naar de
hogescholen mogelijk te maken. In het derde lid van dit artikel was de grondslag
opgenomen voor de algemene maatregel van bestuur waarin een algemene berekeningswijze
zou worden vastgesteld voor de berekening van het aan het Rijk te betalen
bedrag. Aangezien deze grondslag komt te vervallen, komt daarmee ook het Besluit
berekeningswijze deelnamesommen (Stb.1993, 669) formeel te vervallen, ofschoon
ook dat besluit naar aard en inhoud reeds was uitgewerkt.Artikel III van de eerdergenoemde wet is eveneens uitgewerkt en kan daarom
vervallen. Dit artikel bepaalde dat de minister uiterlijk op 31 december 1993
een bedrag van 55 miljoen gulden in het waarborgfonds hogescholen zou storten,
ten einde de overname van het economisch claimrecht door de hogescholen te
vergemakkelijken.Artikel VI (Artikel II van de wet van 21 december 1994,
Stb. 942)In deze wet werd de decentralisatie van regelgeving op arbeidsvoorwaardelijk
terrein in de WHW opgenomen. Artikel II van deze wet kan vervallen omdat de
onderdelen van deze bepaling inmiddels zijn uitgewerkt.In onderdeel A werd een voorziening getroffen voor het geval het bestuur
van een openbare instelling op het moment van inwerkingtreding van de wet
voor het personeel van die instelling geen bepalingen omtrent aanstelling,
benoeming, schorsing, disciplinaire maatregelen en ontslag had vastgesteld.
Deze situatie doet zich inmiddels niet meer voor, zodat deze bepaling nu dient
te vervallen.In onderdeel B was een voorziening getroffen voor het geval dat het instellingsbestuur
nog geen overeenstemming had bereikt met organisaties voor overheids- en onderwijspersoneel
over de wijze van het voeren van het overleg over aangelegenheden van algemeen
belang die betrekking hebben op de bijzondere rechtstoestand van het personeel
van de desbetreffende instelling. Ook deze bepaling is inmiddels uitgewerkt
en kan daarom vervallen.Artikel VII (Artikel II van de wet van 4 mei 1995, Stb.
263)In artikel II van de wet van 4 mei 1995 (Stb. 263) werd de vaststelling
van de arbeidsmarktfixus voor de opleiding geneeskunde voor de studiejaren
1994–1995 en 1995–1996 eenmalig bij wet vastgesteld. Deze bepalingen
zijn inmiddels naar hun aard uitgewerkt en kunnen daarom vervallen.Artikel VIII (Artikelen III, IV en V van de wet van 18
mei 1995, Stb. 306)In de wet van 18 mei 1995 werd de studielast verlengd van enkele technische
opleidingen en enkele opleidingen op het gebied van landbouw en natuurlijke
omgeving, door deze studielast op grond van artikel 7.4, zesde lid, te verhogen
tot 210 studiepunten. De opleidingen waarvan op deze manier de studielast
werd verhoogd, hoefden niet te worden getoetst door de ACO, bedoeld in artikel
6.3 van de WHW. Aangezien deze bepaling naar zijn aard is uitgewerkt kan artikel
III van deze wet vervallen.Het eerste lid van artikel V bepaalde dat de wijzigingen die in artikel
II van deze wet zijn aangebracht in de Wet op de studiefinanciering, niet
van toepassing zijn op studerenden die op de datum van inwerkingtreding
van die wet studiefinanciering ontvingen voor het volgen van hoger beroepsonderwijs
of wetenschappelijk onderwijs. Deze bepaling is inmiddels opgenomen in de
Wet studiefinanciering 2000 (artikel 10.8) en dient daarom uit de wet van
18 mei 1995 te worden geschrapt.In het tweede lid van artikel V werd aan instellingen waarvan de studielast
van de opleidingen werd verlengd op grond van artikel 7.4, zesde lid, WHW,
opgedragen voor de studenten die vóór de aanvang van het studiejaar
1995/1996 reeds waren aangevangen met één van die opleidingen,
de gelegenheid te geven in ieder geval tot 1 september 2000 het afsluitend
examen van die opleiding af te leggen op grond van de bepalingen van de WHW
zoals die luidden op 1 september 1995. Aangezien deze termijn inmiddels is
verstreken kan deze bepaling vervallen.Artikel IV van deze wet strekt ertoe de zogenoemde «Schopenhauerroute»
te dichten. Onder die «route» wordt verstaan de mogelijkheid om
langs oneigenlijke weg een jaar extra studiefinanciering te verwerven door
zich voor een tweede opleiding in te laten schrijven met een hoger studielast
dan de opleiding die men nog niet heeft afgerond, dit zonder de bedoeling
aan die tweede opleiding feitelijk deel te nemen. Dit kon via de opleidingen
voor wijsgeer van een bepaald wetenschapsgebied (artikel 7.4, derde lid) met
een studielast van 210 studiepunten. Vandaar de naam «Schopenhauer».
Voor een nadere toelichting op artikel IV kan ik nog verwijzen naar de toelichting
op de nota van wijziging bij het wetsvoorstel houdende wijziging van de Wet
op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering
inzake verlenging cursusduur technische opleidingen en opleidingen op het
gebied van landbouw en natuurlijke omgeving in het wetenschappelijk onderwijs
(Kamerstukken II, 1994/95, 23 703, nr. 6).Er zijn nog enkele studenten die van de Schopenhauerroute gebruik zouden
kunnen maken. Deze bepaling kan daarom vooralsnog niet vervallen. De Wet studiefinanciering
2000 kan hierin niet voorzien, aangezien het hier gaat om studenten die vóór
1 augustus 1991 voor het eerst voor het volgen van hoger onderwijs studiefinanciering
ontvingen op grond van de Wet op de studiefinanciering. Het overgangsrecht
dat in hoofdstuk 10 van de Wet studiefinanciering 2000 is opgenomen, strekt
zich niet uit tot die belanghebbenden.De artikelen III en V van de wet van 18 mei 1995, Stb. 306, kunnen worden
geschrapt, artikel IV nog niet. Voor dit doel is artikel VIII in twee onderdelen
gesplitst. Onderdeel B vervalt, blijkens artikel XXI, vijfde lid, op een bij
koninklijk besluit te bepalen tijdstip.Artikel IX (Artikelen II, III, IV, V en VI van de wet
van 25 januari 1996, Stb. 172)In de wet van 25 januari 1996 (Stb. 172) werd de hogeschool Wageningen,
uitgaande van de Stichting «STOAS», toegevoegd aan de hogescholen
die op grond van artikel 1.8, eerste lid, worden bekostigd. In artikel II
van die wijzigingswet werd de registratieprocedure in het Centraal register
hoger onderwijs geregeld. Deze bepaling is naar zijn aard uitgewerkt en kan
daarom vervallen.Artikel III van die wet bepaalde dat de in artikel 7.38 van de WHW opgenomen
inschrijvingsduur niet van toepassing was voor degene die voor 1 augustus
1993 was ingeschreven aan een vijfjarige opleiding verbonden aan een op grond
van de Experimentenwet onderwijs bekostigd instituut voor de agrarische opleiding
van leraar. Aangezien de bepalingen omtrent verblijfsduurbeperking
zijn afgeschaft in de wet van 28 maart 1996 (Stb. 226) dient deze bepaling
te vervallen.Artikel IV, eerste lid, vervalt eveneens. Aangezien deze bepaling nog
steeds van kracht is, zal de inhoud van deze bepaling worden opgenomen in
artikel 17.1 van de WHW. Zie hiervoor de toelichting bij dit artikel.Het tweede lid van dit artikel bepaalde dat de artikelen 7.8 en 7.30 waarin
op dat moment de bepalingen ten aanzien van het studieadvies waren opgenomen,
niet van toepassing waren op de studenten die in het studiejaar 1994–1995
waren ingeschreven aan de hogeschool te Wageningen, uitgaande van de Stichting
«STOAS». Deze bepaling is uitgewerkt, aangezien het geven van
een studieadvies op dat moment beperkt was tot het eerste studiejaar, en kan
derhalve ook vervallen.Aangezien artikel V nog van kracht is en het hier om «eeuwigdurend»
overgangsrecht gaat, wordt de inhoud van deze bepaling opgenomen in artikel
7.11 van de WHW.In artikel VI was bepaald op welk moment de artikelen 17a en 17b van de
Wet op de studiefinanciering voor het eerst van toepassing zouden zijn op
degenen die als student waren ingeschreven aan de hogeschool te Wageningen,
uitgaande van de Stichting «STOAS». Deze bepaling is inmiddels
naar zijn aard uitgewerkt en kan vervallen.Artikel X (Artikelen II tot en met V van de wet van 26
januari 1996, Stb. 125)In de wet van 26 januari 1996 (Stb. 125) werden onder meer de bepalingen
in de WHW die betrekking hebben op de bestuursorganisatie van en de medezeggenschap
bij hogescholen, gewijzigd. Op grond van artikel II van die wijzigingswet
dienden instellingsbesturen een instellingsreglement vast te stellen uiterlijk
één jaar na inwerkingtreding van die wet. Deze bepaling kan
vervallen, omdat deze termijn inmiddels is verstreken.Hetzelfde geldt voor de artikelen III en IV. Op grond van artikel III
moesten de verkiezingen voor de nieuwe medezeggenschapsraad, de deelraden
en de gemeenschappelijke medezeggenschapsraden uiterlijk een jaar na het tijdstip
van inwerkingtreding van die wet plaatsvinden. Vervolgens moest op grond van
het eerste lid van artikel IV, uiterlijk vier maanden nadat deze verkiezingen
hadden plaatsgevonden, een ontwerp van een medezeggenschapsreglement aan de
medezeggenschapsraad worden voorgelegd. Het tweede lid van dit artikel bepaalde
het uiterste tijdstip waarop het oude medezeggenschapsreglement kwam te vervallen.In artikel V van die wet werd ten slotte bepaald dat ten aanzien van de
geschillen die voor het moment van inwerkingtreding van die wet waren voorgelegd
aan de geschillencommissie, bedoeld in artikel 10.23 van de WHW, zoals dat
artikel luidde op de dag voor in werking van die wet, onder het oude recht
zouden worden afgehandeld. Aangezien deze geschillen niet meer bestaan, moet
ook deze bepaling vervallen.Artikel XI (Artikelen IV tot en met VII van de wet van
28 maart 1996, Stb. 226)In de wet van 28 maart 1996 (Stb. 226) is in artikel IV een bepaling opgenomen
die de hoogte van het collegegeld voor voltijdse opleiding voor de studiejaren
1996–1997 en 1997–1998 bepaalde. Deze bepaling is naar haar aard
uitgewerkt en kan derhalve vervallen.Artikel V is nog steeds van kracht. De inhoud van deze bepaling wordt
opgenomen in artikel 17.2 van de WHW. Zie hiervoor de toelichting bij dat
artikel. Over het oorspronkelijke artikel VI van die wet wordt opgemerkt dat het
overgangsrecht bevatte voor de Wet op de studiefinanciering. Het artikel is
echter reeds via artikel IV van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 227) vervangen
door een andere overgangsbepaling voor de Wet op de studiefinanciering. Tevens
is via artikel IV van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 227) een artikel VIa
toegevoegd dat eveneens een overgangsbepaling voor de Wet op de studiefinanciering
bevatte. Deze overgangsbepaling is verwerkt in hoofdstuk 10 van de Wet studiefinanciering
2000 waarin alle bepalingen zijn opgenomen voor de studiefinancieringscohorten
tussen 1 augustus 1991 en 31 juli 1996. Daarbij is verzuimd artikel VIa te
laten vervallen, hetgeen dus thans geschiedt.Artikel VI kan nog niet worden gemist. Ik stel voor het artikel te doen
vervallen op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip en verwoorden
dat daarom in een afzonderlijke onderdeel (artikel XI, onderdeel B, vervalt
dan krachtens artikel XXI, vijfde lid). Omdat het artikel zowel betrekking
heeft op studenten die reeds vóór 1991 studiefinanciering ontvingen,
als op de studenten die in de jaren 1991 tot en met 1996 voor het eerste studiefinanciering
ontvingen (zie artikel 10.2, tweede lid, van de Wet studiefinanciering 2000),
zal dat koninklijk besluit tot stand worden gebracht als beide groepen opgehouden
hebben studiefinanciering te genieten.Artikel XII (Artikelen III, VI, VII, XII, XIII en XIV,
vierde en zevende lid, van de wet van 28 maart 1996, Stb. 227)Artikel III van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 227) betreft een wijziging
van artikel 7.9c van de WHW die op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip
in werking treedt. De bepaling voorziet in de vaststelling van een algemene
maatregel van bestuur waarin wordt bepaald op welke wijze de Informatie Beheer
Groep aan een instelling bekend maakt op welke studenten de artikelen 7.9a
of 7.9b betrekking hebben. Het nog niet in werking getreden artikel 7.9c
is door middel van de Wet studiefinanciering 2000 (artikel 13.14, onderdeel
E) in overeenstemming gebracht met de nieuwe artikelen van die wet. Tot nog
toe is aan een dergelijke invulling geen behoefte gebleken. Omdat de groep
van tempobeursstudenten thans snel slinkt, bestaat aan de bedoelde algemene
maatregel van bestuur vanuit de praktijk ook geen behoefte meer. Het bedoelde
artikel III dient daarom naar mijn mening te vervallen, alsook de grondslag
voor het koninklijk besluit in artikel XIV, vierde lid, van de wet van 28
maart 1996.Omdat artikel VI van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 227) een nog niet
in werking getreden wijziging van de Wet op de studiefinanciering bevat die
door de inwerkingtreding van de Wet studiefinanciering 2000 nimmer tot stand
kan worden gebracht, zal ook dat artikel moeten vervallen, alsook het zesde
lid van artikel XIV van de wet van 28 maart 1996 (Stb. 227). Hierbij vermeld
ik tevens dat in artikel CLXI, onderdeel G, van de wet van 28 januari 1999,
Stb. 30 (Reparatiewet I), eveneens een wijziging van de Wet op de studiefinanciering
is vervat, waarvan de inwerkingtreding afhankelijk is gesteld van de inwerkingtreding
van het zo-even vermelde artikel VI. Aangezien die inwerkingtreding nimmer
zal plaatsvinden, stel ik in artikel XVIII van dit wetsvoorstel voor tevens
die bepaling uit de Reparatiewet I te schrappen.Artikel VII van de wet van 28 maart 1996 bevat voorts een wijziging van
de Experimentenwet onderwijs, die evenmin reeds in werking is getreden en
om dezelfde reden als de beide voorgaande artikelen zal moeten vervallen.
Ook het zevende lid van artikel XIV vervalt dan.Artikel XII van de wet van 28 maart 1996 is door tijdsverloop geëxpireerd
en kan daarom vervallen.Aan de opdracht tot herplaatsing van de Wet op de studiefinanciering zoals
verwoord in artikel XIII van de wet van 28 maart 1996 is voldaan bij beschikking van de Minister van Justitie van 23 juni 1997 (Stb. 254),
zodat ook dat artikel dient te vervallen.Artikel XIII (Artikel III van de wet van 4 juli 1996,
Stb. 434)Artikel III van de wet van 4 juli 1996 (Stb. 434) vervalt. Aangezien deze
bepaling nog steeds van kracht is, zal de inhoud van deze bepaling worden
opgenomen in artikel 17.3. Zie hiervoor de toelichting bij dat artikel.Artikel XIV (Artikelen VII, VIII, IX en X en XI van de
wet van 27 februari 1997, Stb. 117)In de wet van 27 februari 1997 (Stb. 117) werd de bestuursorganisatie
en de medezeggenschap van de universiteiten gewijzigd. Hierbij werd onder
meer de raad van toezicht bij de universiteiten als verplicht orgaan van de
universiteit in de WHW opgenomen. Ook werd ten aanzien van de medezeggenschap
aan de instelling de keuzemogelijkheid gegeven tussen de medezeggenschap zoals
vastgelegd in de Wet op de ondernemingsraden of de in het onderwijs gebruikelijke
ongedeelde medezeggenschap, waarbij vertegenwoordigers van werknemers en studenten
in één medezeggenschapsraad zitting hebben.In artikel VII van die wet werd bepaald dat de eerste raad van toezicht
moest worden benoemd binnen 4 maanden na het tijdstip van inwerkingtreding
van die wet. Tevens werd in het tweede en volgende lid de procedure beschreven
voor het totstandkomen van de keuze tussen de beide medezeggenschapstelsels.
Deze bepalingen zijn door tijdsverloop uitgewerkt en kunnen daarom vervallen.Hetzelfde geldt voor artikel VIII waarin de procedure van de verkiezing
van de eerste universiteitsraad was opgenomen.Op grond van artikel IX was er een tijdelijke geschillencommissie ingesteld
voor geschillen inzake universitaire medezeggenschapsaangelegenheden. Deze
geschillencommissie moest de eventuele geschillen behandelen die voortkwamen
uit de invoering van het bij die wet gewijzigde titel 2 van hoofdstuk 9. Aangezien
de werkzaamheden van deze commissie inmiddels zijn beëindigd en ook de
aanhangig gemaakte geschillen inmiddels zijn afgehandeld, dient ook dit artikel
te vervallen.Ook artikel XI is uitgewerkt en moet daarom worden geschrapt. Deze bepaling
bevatte de opdracht de WHW te herplaatsen in de thans geldende spelling. Dit
is inmiddels verwezenlijkt in Stb. 2000, 11.Ten aanzien van artikel X waarin een voorziening in de Wet op de studiefinanciering
was opgenomen voor de studiepunten die een studerende had behaald voor 28
augustus 1996, wordt opgemerkt dat artikel 17f van de Wet op de studiefinanciering
(thans artikel 5.12 van de Wet studiefinanciering 2000) betrekking had op
de omzetting van voorwaardelijk toegekende rentedragende lening voor studerenden
die ten minste 21 studiepunten hebben behaald in het jaar dat zij voor het
eerst studiefinanciering hebben genoten voor het volgen van hoger onderwijs.
Hierbij ging het er om dat deze studiepunten in het eerste studiefinancieringsjaar
werden behaald. Deze bepaling is inmiddels door tijdsverloop uitgewerkt en
kan derhalve vervallen. In artikel 31a, derde lid, van de Wet op de studiefinanciering
werden de gevolgen van het behalen van studiepunten voor studenten die onder
de tempobeurs vielen, geregeld. Aangezien er geen eerstejaars studenten meer
zijn die onder de tempobeurs vallen, kan ook dit deel van de bepaling vervallen.Artikel XV (Artikel II van de wet van 25 juni 1997, Stb.
284)De wet van 25 juni 1997 bevatte wijzigingen van de WHW in verband met
wijzigingen in de positiebepaling van de OU binnen het hoger onderwijs en
wijziging van de bestuursorganisatie van de OU. Artikel II van die wet bevatte
procedurele voorschriften over de benoeming van de eerste raad van toezicht
en van het eerste college van bestuur en over de verkiezing van de eerste
studentenraad. Deze bepalingen zijn inmiddels door tijdsverloop uitgewerkt
en kunnen vervallen.Artikel XVI (Artikel VI, onderdeel G en H, van de wet
van 2 juli 1997, Stb. 322)In de wet van 2 juli 1997 (Stb. 322) werden de Wet op het voortgezet onderwijs,
de WHW en de Wet educatie en beroepsonderwijs gewijzigd in verband met verbetering
van de aansluiting van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs en het
hoger algemeen voortgezet onderwijs en werden daartoe de profielen in het
voortgezet onderwijs ingevoerd. Artikel VI, onderdelen G en H, van deze wet
bevatten overgangsregels voor de vooropleidingseisen in het hoger onderwijs
van degene die in het bezit zijn van bepaalde «oude» diploma's.
Deze bepalingen werken nog tot en met het studiejaar 2004–2005 respectievelijk
2003–2004, zodat de inhoud van deze bepalingen tot die tijd kan worden
opgenomen in de artikelen 17.5. en 17.6 van de WHW (zie hiervoor de toelichting
bij de artikelen 17.5 en 17.6). Dit geldt niet voor de vooropleidingseisen
die zijn verbonden aan de diploma's die waren genoemde in de tweede volzin
van onderdeel H. Deze bepaling werkte tot en met het studiejaar 2000–2001
en kan derhalve vervallen.Artikel XVIII Artikelen IV, V, VI, VII, VIIa, VIII, VIIIb,
VIIIc en VIIId van de wet van 2 april 1998, Stb. 216)In de wet van 2 april 1998 (Stb. 216) werden de wijzigingen in de WHW
en de Wet op de studiefinanciering aangebracht die voortvloeiden uit de in
het HOOP 1996 aangekondigde maatregelen. In de artikelen IV tot en met VIIId
van deze wet waren enige overgangsmaatregelen opgenomen. De overgangsmaatregelen
die zijn opgenomen onder de artikelen V, VI en VII, zijn nog niet uitgewerkt.
De inhoud van deze artikelen wordt volgens dit wetsvoorstel in de WHW opgenomen
in de artikelen 17.7 tot en met 17.9.Artikel IV bevat de overgangsmaatregel op grond waarvan studenten die
in het studiejaar 1997–1998 aan een opleiding zijn ingeschreven waar
na 1 september 1998 aan die opleiding een kandidaatsexamen is verbonden, de
gelegenheid krijgen die opleiding af te ronden volgens de op 31 augustus 1998
geldende voorschriften. Ook dit artikel werkt thans nog. Bij nader inzien
is deze overgangsbepaling niet noodzakelijk. Het valt niet goed in te zien
waarom studenten moet worden gegarandeerd dat zijn een opleiding kunnen afronden
volgens het onderwijs- en examenprogramma zoals dat luidde voordat in hun
opleiding een kandidaatsfase werd geïntroduceerd. Onderwijs- en examenprogramma's
plegen voortdurend te veranderen zonder dat dat er bij voorbeeld toe leidt
dat onlangs met gunstig gevolg afgelegde tentamens van onwaarde worden verklaard.
Ik stel daarom voor deze overgangsmaatregel niet langer deel te laten uitmaken
van de vigerende wetgeving.De artikelen VIIa, VIII, VIIIb,VIIIc, en VIIId zijn inmiddels door tijdsverloop
uitgewerkt en kunnen daarom geheel vervallen.Op grond van artikel VIIa is nog tot 1 september 2001 in service onderwijs
verbonden aan de hogeschool te Diemen, de Fontys Hogeschool Eindhoven
te Eindhoven en de Hogeschool van Utrecht te Utrecht. Aangezien de inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel is voorzien na deze datum, kan deze bepaling
dan ook vervallen.Artikel VIII bepaalt het moment waarop artikel 7.56a van de WHW, dat betrekking
heeft op beperking bij inschrijving voor opleidingen en lerarenopleidingen
op het gebied van de kunst op grond van de behoefte van de arbeidsmarkt, voor
het eerst kon worden toegepast. Aangezien dit moment inmiddels is verstreken,
kan ook deze bepaling vervallen.Artikel VIIIb bevat een bepaling op grond waarvan instellingsbesturen
opleidingen met ingang van 1 september 1998 of 1 september 1999 versneld
een opleiding tevens duaal konden aanbieden.Op grond van artikel VIIIc zouden de opleidingen waarvoor toestemming
was verleend om deze in de studiejaren 1998–1999 en 1999–2000
voor het eerst ook duaal aan te bieden, worden opgenomen in een ministeriële
regeling. Deze bepalingen zijn naar hun aard uitgewerkt en kunnen daarom vervallen.Artikel VIIId ten slotte bevat de verplichting om uiterlijk op 1 september
2001 een evaluatieverslag te zenden aan de Staten-Generaal over de werking
van de duale opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs. Aangezien de inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel is voorzien na deze datum, kan deze bepaling
dan ook vervallen.Artikel XVIII (Artikel CLXI, onderdeel G, van de wet van
28 januari 1999, Stb. 30)Voor een toelichting op deze wijziging verwijs ik naar de uiteenzetting
bij artikel XII van deze paragraaf, betreffende de wet van 28 maart 1996 (Stb.
227).Artikel XIX (Artikelen III, IV en V, tweede lid, van de
wet van 3 april 1999, Stb. 170)De artikelen III, IV en V, tweede lid, van de wet van 3 april 1999 komen
te vervallen. De inhoud van deze bepalingen is opgenomen in artikel 17.11
van de WHW. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting
op dat artikel.Artikel XXIDe afwijkende inwerkingtredingsdata van de in dit artikel genoemde bepalingen
heb ik telkens bij de desbetreffende bepalingen toegelicht.De Minister van Onderwijs, Cultuur en WetenschappenL. M. L. H. A. Hermans 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27848-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl