Gehandicaptenbeleid; Verslag algemeen overleg over diverse brieven van de staatssecretaris van VWS
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24170, nr. 63

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-01-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

24170 nr. 63

16-01-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24170Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 170Gehandicaptenbeleidnr. 63VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 januari 2001De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 13 december 2000 overleg gevoerd met staatssecretaris
Vliegenthart van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over brieven van de staatssecretaris van VWS van:– 18 september 2000 inzake de naleving van de
VN-standaardregels betreffende gelijke kansen voor gehandicapten (VWS-00-1304)
en 26 november 2000 ter beantwoording van commissievragen terzake (24 170,
nr. 60);– 22 september 2000 inzake het uitbrengen van
een zorgvisie voor de gehandicaptensector (VWS-00-1344);– 22 september 2000 ten geleide van het Zomerakkoord
MJA gehandicaptenzorg (24 170/25 170, nr. 58);– 4 oktober 2000 ter aanbieding van de voortgangsrapportage
landelijk programma «Community Care» (VWS-00-1432);– 8 november 2000 inzake feitelijke wachtlijstgegevens
en extra geleverde zorg gehandicaptensector (24 170, nr. 59);– 14 november 2000 inzake resultaten extra middelen
dagbesteding verstandelijk gehandicapten (VWS-00-1674);– 15 november 2000 inzake het onderzoek naar
de financiële problematiek in de intramurale gehandicaptenzorg, verricht
in opdracht van de Vereniging gehandicaptenzorg Nederland (VGN) (VWS-00-1697);– 4 december 2000 inzake kwaliteit in de gehandicaptenzorg
(VWS-00-1860);– 4 december 2000 inzake gespecialiseerde zorgvragers
(VWS-00-1855).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Passtoors (VVD) vindt het een probleem
dat van de 35 mln. die bij de Voorjaarsnota beschikbaar is gekomen voor het
aanpakken van de werkdruk, 28 mln. verloren dreigt te gaan omdat die hier
niet aan besteed kunnen worden in 2000. Is al bekend of het mogelijk is om
dat geld in het kader van de Najaarsnota toe te voegen aan de reserve aanvaardbare
kosten met een bestemming werkdrukvermindering? In het licht van de Voorjaarsnota
is trouwens erkend dat de inkoopkorting van 10 mln. in 2001 en 20 mln. in
2002 moeilijk te bereiken is voor de gehandicaptensector, gezien de grotere
zelfstandigheid van de cliënten. Het is de staatssecretaris echter niet
gelukt om haar inspanningsverplichting terzake te realiseren. Het ziet er
dus naar uit dat die werkdrukgelden voor 2001 en 2002 naar beneden gaan. Kan
hier nog een oplossing voor gevonden worden?In 2001 komen er geen extra middelen voor de dagbesteding van zeer zwaar
gehandicapten, omdat niet duidelijk is of die middelen de afgelopen jaren
wel voor dit doel zijn aangewend. Hierdoor krijgen de instellingen die het
wel goed gedaan hebben, in wezen een strafkorting opgelegd. Moet de extra
inzet die zij gepleegd hebben, nu worden teruggedraaid?Afgesproken is om de bekostiging te gaan baseren op de zorgzwaarte in
plaats van op de gemiddelde zorgkosten. Het liefst moet die gebaseerd worden
op de individuele zorgvraag. Dit kan positieve gevolgen hebben voor instellingen
die de wat zwaardere zorgvraag vervullen en negatieve gevolgen voor instellingen
die een wat lichtere zorgvraag vervullen. Daarom is het de vraag of er een
overgangsperiode overwogen wordt. De organisaties die bij de totstandkoming
van de nieuwe bekostigingssystematiek betrokken zijn, moeten hier trouwens
al wel voor 2002 de benodigde middelen voor krijgen. Aangezien in verschillende
sectoren al veel ervaring is opgedaan met persoonsgebonden budgetten (PGB's),
is het verder de vraag waarom met het PGB-LG (lichamelijk gehandicapten) eerst
wordt geëxperimenteerd in drie regio's.Er moet hard gewerkt worden om de factoren die de totstandkoming van community
care belemmeren, weg te werken. Om duidelijk te maken wat community care kan
betekenen voor de kwaliteit van leven van de cliënt, zou een voorlichtingscampagne
overwogen moeten worden. Benadrukt moet worden dat community care niet alleen
is bedoeld om de gehandicapte een goede kwaliteit van leven en zorg op maat
te bieden, maar ook en vooral om hem of haar weer een plek te geven in de
maatschappij.In het licht van de recente Europese richtlijn inzake gelijke behandeling
van onder anderen gehandicapten op het gebied van arbeid moet het wetsvoorstel
Gelijke behandeling gehandicapten en chronisch zieken wellicht aangepast worden.
Er zou nu reeds een taskforce ingezet moeten worden om de implementatie van
deze richtlijn interdepartementaal voor te bereiden. Het wetsvoorstel kan
dan na ommekomst van het advies van de Raad van State in behandeling genomen
worden. Wijzigingen op grond van de richtlijn kunnen daar middels een nota
van wijziging of, als het wetsvoorstel reeds is behandeld, middels een wijzigingsvoorstel
in aangebracht worden.De heer Passtoors is verheugd over de erkenning van de 40-cellige brailleregel
als noodzakelijk bij het werken met computers onder het besturingsprogramma
Windows. Verder hoopt hij dat de staatssecretaris de motie inzake de Nederlandse
gebarentaal zal uitvoeren, als die op 14 december wordt aangenomen. Hoe
zal in de 24-uursopvang, vooral de maatschappelijke opvang, in geval van nood
overigens rekening worden gehouden met doven? Verder is het in het licht van
kennis- en expertiseopbouw misschien niet verstandig om alle universiteiten
te laten meewerken aan het experiment met een cochleaire implementatie, een
intern gehoorapparaat, waar zo'n 50 kinderen per jaar voor in aanmerking komen.Afgesproken is om op een later tijdstip terug te komen op de gespecialiseerde
zorgvragers. Het is een goede zaak dat autisme intussen als gespecialiseerde
zorgvraag erkend is. Houdt de staatssecretaris bij haar streven naar een vijftal
regionale expertisecentra, te ontwikkelen vanuit de consulententeams, wel
rekening met de specifieke taak van de consulententeams en de spreiding daarvan
over het land?Mevrouw Smits (PvdA) constateert dat de wachtlijsten
sinds de zomer afnemen. Er is weer geld om concrete plannen waarmee gehandicapten direct kunnen worden geholpen, te financieren. Vooral door de voortvarende
toekenning van PGB's zijn inmiddels duizenden wachten geholpen. Onduidelijk
is nog wel op welke schaal PGB's worden ingezet voor lichamelijk gehandicapten
en waarom hiermee geëxperimenteerd wordt. Mevrouw Smits gaat er overigens
vanuit dat het kabinet zich blijft inzetten voor het wegwerken van de wachtlijsten.
Vorig jaar wachtten er nog zo'n 7000 gehandicapten op een plek in een instelling
en een paar duizend op dagbesteding. Is opname trouwens iets wat de mensen
willen, of is het eerder een verborgen vraag naar meer hulp en ondersteuning
thuis? Tekenend is de situatie van gehandicapte kinderen. Uit onderzoek blijkt
dat vrijwel alle gehandicapte kinderen tot de leeftijd van twaalf jaar thuis
bij hun ouders wonen. In de leeftijdsgroep van twaalf tot achttien jaar blijkt
echter de helft van de kinderen uit huis te zijn geplaatst. Ouders kunnen
heel lang zelf intensieve zorg geven, maar moeten op een gegeven moment afhaken,
omdat zij te weinig ondersteuning krijgen.De wachtlijsten worden gelukkig niet meer aangepakt door veel grote instellingen
te bouwen. De mensen die wachten op een «woonplek», wordt nu gevraagd
of zij misschien geholpen zijn met meer persoonlijke ondersteuning en begeleiding
op de plek waar zij wonen. Verder hebben de hulpverleners de vrijheid gekregen
om veel meer soorten hulp te bieden en worden zij hier apart voor betaald.
Ouders en belangenbehartigers starten met de persoonsvolgende budgetten (PVB's)
bijvoorbeeld gezinsvervangende tehuizen op de plek die zij zelf willen en
met groepen die de mensen zelf kiezen. De WVG en huursubsidieregels blijken
echter belemmeringen op te werpen voor dergelijke initiatieven. Wil de staatssecretaris
met de VNG overleggen hoe deze kunnen worden weggenomen? Om ook allochtone
ouders te bereiken met ondersteuning thuis, hebben enkele sociaal-pedagogische
diensten het initiatief genomen om een allochtone werker in dienst te nemen.
Het is echter nog te vroeg om te kunnen concluderen of de wachtlijsten met
alle nieuwe initiatieven snel genoeg worden weggewerkt. In september bleek
dat nog altijd een paar duizend mensen meer dan twee jaar op geschikte hulp
wachten. Zijn er al nieuwe cijfers bekend?Er zijn signalen dat de PVB's en de PGB's te laag zijn voor met name ernstig
gehandicapten. Uit de huidige financieringssystematiek blijkt eigenlijk ook
dat de standaardfinanciering tekortschiet. Er wordt gewerkt met toeslagen
voor de instellingen en hardheidsclausules voor de individuele budgetten.
Niet duidelijk is op welke schaal dat gebeurt en of er nog altijd grote verschillen
zijn in toekenning door zorgverzekeraars. Er zijn nog veel meer signalen dat
de financiering van de gehandicaptenzorg te mager is en dat er ernstige problemen
zijn met de kwaliteit van de zorg. Binnen de muren van de instellingen blijkt
er sprake te zijn van misstanden. De inspectie heeft afgelopen zomer in een
rapport aangegeven dat de zorg voor ernstig gehandicapte kinderen en volwassenen
ronduit onvoldoende is. De accommodatie is in de meerderheid van de gevallen
slecht. Er is gebrek aan deskundigheid en wetenschappelijke inzichten die
er zijn, worden amper toegepast. Ook is gebleken dat 75 van de 135 instellingen
in 1998 met verlies draaiden, zonder dat daarvoor een duidelijk oorzaak is
aan te geven. Er zijn instellingen die met hun budget redelijke zorg verlenen
en al hun bewoners, inclusief ernstig gehandicapten, 100% dagbesteding geven.
Er zijn echter ook instellingen die grote groepen bewoners niets bieden aan
dagbesteding, ondanks de tientallen miljoenen die sinds 1998 voor dat doel
naar de sector zijn gesluisd en die ook de grootste moeite hebben om meer
dan basale zorg te verlenen. Dat opvallende verschil tussen instellingen kan
niet alleen te wijten zijn aan slecht management. Internationaal gezien, steekt
Nederland ook heel slecht af met de financieringsnormen. Dat uit zich bijvoorbeeld
in de gemiddelde groepsgrootte van 10,2 tegen 6 in andere landen. De werkdruk
is heel hoog. Het verloop onder het personeel is groot, niet alleen vanwege
het lage salaris, maar ook vanwege de ellende waarin mensen dagelijks moeten
werken.De kwaliteit van de gehandicaptenzorg is dan ook van een te laag niveau.
Een ruimere financiering per gehandicapte is onvermijdelijk om eenieder die
afhankelijk is van intensieve zorg, ook die hulp te geven waarmee hij of zij
zo normaal mogelijk kan leven. Het is dan ook verheugend dat in het nieuwe
financieringssysteem meer rekening gehouden zal worden met de zorgzwaarte.
Voor ernstig gehandicapten komt daardoor meer geld vrij. Dat mag echter niet
ten koste gaan van de zorg voor andere gehandicapten. Om die reden wil mevrouw
Smits op korte termijn een notitie ontvangen over de noodzakelijke financiering
van de gehandicaptenzorg voor met name de ernstig gehandicapten. Wat zijn
de eerste ervaringen met de PVB's? Hoe kan de achterstand in kwaliteit geleidelijk
worden ingelopen? Gezien de ervaringen met bijvoorbeeld de extra gelden voor
dagbesteding, lijkt het niet zinvol om de sector zo maar meer geld te geven.
Natuurlijk moeten de mensen die nu zorg nodig hebben, in de tussentijd al
menswaardige zorg krijgen. Daarvoor is de laatste twee jaar al extra geld
beschikbaar gekomen. De Kamer heeft bepaald aan welke normen de zorg moet
voldoen. Nu moet bekeken worden hoe deze gehaald kan worden. Er moet trouwens
ook extra geld vrijgemaakt worden voor persoonlijke ondersteuning en begeleiding
buiten de instellingen. Immers, met de bouw van grootschalige nieuwe instellingen
alleen zijn de mensen niet geholpen. Ook draagt dat niet bij aan terugbrenging
van de groepsgrootte.In de brief inzake de gespecialiseerde zorgvragers wordt nader ingegaan
op het opbouwen van deskundigheid die de kwaliteit van de zorg een impuls
kan geven. Het is goed dat er een aanzet wordt gegeven voor het oprichten
van expertisecentra voor speciale zorggroepen, het verrichten van meer wetenschappelijk
onderzoek en het doen toepassen van de inzichten die daardoor ontstaan. De
staatssecretaris stelt evenwel dat de zorginstellingen zelf verantwoordelijk
zijn voor het kwaliteitsbeleid en de invulling van het begrip «goede
zorg». Is zij bereid om tot een nadere normering met concreet toetsbare
elementen, zoals het recht op dagbesteding en het recht op privacy, te komen?De standaardregels van de Verenigde Naties voor gehandicapten zijn door
Nederland aanvaard. Uit het recente overzicht van de toepassing hiervan op
de terreinen arbeid en toegankelijkheid blijkt evenwel dat de resultaten niet
echt goed zijn. Hier wordt echter beleid voor ontwikkeld. Wil de staatssecretaris
onderzoeken hoe de VN-regels ook toegepast kunnen worden op de terreinen vervoer
en onderwijs en een actieprogramma terzake opstellen? Mevrouw Smits gaat er
overigens vanuit dat het wetsvoorstel Gelijke behandeling gehandicapten en
chronisch zieken ook zal zorgen voor verbetering van de positie van gehandicapten.Mevrouw Dankers (CDA) is van mening dat de
Kamer weliswaar heeft uitgesproken dat voor gehandicapten volwaardig burgerschap
nagestreefd moet worden, maar dat de drempels niet geslecht kunnen worden
met mooie woorden. Uit de vele stukken op de agenda blijkt evenwel dat op
tal van fronten wordt geprobeerd om hier schot in te brengen. De nota De perken
te buiten uit de vorige kabinetsperiode bevatte goede voornemens, maar is
helaas niet voorzien van een gedegen implementatieplan en een bijbehorend
structureel budget. Nu er zoveel financiële meevallers zijn, moet geprobeerd
worden om de achterstand op het gebied van het gehandicaptenbeleid in te lopen.
Ook nu dreigt een te krap structureel budget evenwel weer te verhinderen dat
de goede voornemens worden uitgevoerd. Het budgettaire kader lijkt weliswaar
doorbroken te zijn, zij het geclausuleerd, maar het zomerakkoord gaat toch
vooral over de productie en niet over kwaliteitsverbetering. In de brief inzake
de gespecialiseerde zorgvragers is ook alleen maar sprake van 35 mln. voor
werkdrukvermindering. In hoeverre bestaat overigens het risico dat dit bedrag
weer wegvloeit door bezuinigingen elders? Dat meer dan de helft
van de instellingen in de rode cijfers zit, kan natuurlijk ook niet alleen
aan managementproblemen worden toegeschreven. Verder blijkt uit kleinschalige
initiatieven die met een PGB van de grond zijn gekomen dat de budgetten veel
te laag zijn om op een goede manier in de zorg van vooral mensen met een intensieve
zorgvraag te voorzien. Door steeds weer nieuwe onderzoeken te laten doen,
wordt de realisatie van een en ander ook weer doorgeschoven.Door de regering is gesteld dat in het kader van de meerjarenafspraken
meer geld beschikbaar zal komen voor de zorg, maar de meerjarenafspraken zijn
gebonden aan het budgettaire kader van het regeerakkoord. In dat verband zijn
dus geen extra middelen te verwachten voor verdere verbetering van de kwaliteit.
De regering stelt ook dat de beroepsgroepen en veldorganisaties zelf gehouden
zijn om aan te geven welk niveau van zorg maatschappelijk verantwoord is.
Het veld dringt echter al vanaf het eind van de jaren tachtig aan op kwaliteitsverbetering.
Verder is een motie uit 1996 om de groepsgrootte te verkleinen, niet door
de regeringspartijen gesteund. In het beleidstoetsingskader wordt nu gelukkig
gesproken van een maximale groepsgrootte van zes personen met een gespecialiseerde
zorgvraag. Daar zijn echter wel investeringen voor nodig. Is de staatssecretaris
in dat kader bereid om de bouwprioriteiten jaarlijks te actualiseren?Met de brief van 4 december inzake de gespecialiseerde zorgvragers wordt
een goede aanzet gegeven voor verbetering van de kwaliteit van de zorg voor
mensen met een handicap. De focus zal thans gericht worden op vijf typen bijzondere
zorgvragen, waaraan er binnenkort nog een wordt toegevoegd. Ontstaat hierdoor
niet weer het risico van groepsdenken? Wordt autisme nu trouwens echt erkend
als verstandelijke handicap? Voorkomen moet worden dat mensen van de ene naar
de andere sector gestuurd worden vanwege het onderscheid tussen een lichamelijke
en een geestelijke handicap. In dat verband moeten er ook vraagtekens geplaatst
worden bij de vorming van vijf onafhankelijke expertisecentra. Hierover moet
dus nog nadrukkelijk van gedachten worden gewisseld. In het licht van integratie
moeten mensen met beperkingen namelijk ook bij reguliere instellingen terechtkunnen.
Het is trouwens niet terecht om de verantwoordelijkheid voor de opgelopen
achterstand in het gehandicaptenbeleid geheel bij de sector te leggen. Zorgverleners
hebben juist, vaak tegen de stroom in, expertise ontwikkeld. Eind jaren tachtig
is afgesproken om de achterstand in de gehandicaptenzorg geleidelijk aan weg
te werken door een iets hogere volumegroei. Dat is een aantal jaren consequent
gebeurd, totdat de minister van VWS hier geen geld meer voor beschikbaar stelde.
Daarna stond in het regeerakkoord helaas ook nog een minder dan gemiddelde
volumegroei voor deze sector. Gelukkig komt hier nu verandering in.Uit de brief van 8 november inzake de wachtlijstgegevens zou afgeleid
kunnen worden dat de lijst van urgent wachtenden feitelijk nul is. Een wachtende
is volgens die brief urgent vanaf het moment waarop de zorg had moeten ingaan.
Een kwaliteitsnorm moet zijn dat mensen in elk geval zorg krijgen op het moment
dat zij urgent zijn. De gemiddelde wachttijd is echter nog steeds 200 tot
600 dagen. Er moet dus nog heel wat gedaan worden.Mevrouw Lambrechts (D66) is van mening dat
veel van de brieven die op de agenda staan, aangrijpingspunten voor beleid
bieden. Er zijn echter nog vele knelpunten, met name de financiering van alle
ambities. De staatssecretaris heeft in haar brief van 22 september gesteld
dat zij het niet opportuun vindt om nu nog een zorgvisie voor de gehandicaptensector
uit te brengen. Zij zou dat echter toch moeten doen, omdat zo'n zorgvisie
de kans biedt om uit te spreken wat kwaliteit van zorg en recht op zorg moet
betekenen. Ook moet alles op alles gezet worden om nog in deze
kabinetsperiode het wetsvoorstel Gelijke behandeling gehandicapten en chronisch
zieken het licht te doen zien. Een taskforce waarbij andere departementen
op hun verantwoordelijkheid terzake worden gewezen, kan hieraan bijdragen.De Kamer heeft in een motie-Dankers c.s. gevraagd om een meerjarenplan
voor kwaliteitsverbetering van de zorg voor mensen met een meervoudige handicap.
Daarbij moet er tevens naar gestreefd worden om de groepsgrootte terug te
brengen van gemiddeld elf pupillen naar zes. De op zichzelf goede brief over
gespecialiseerde zorgvragers maakt een concreet stappenplan om groepsgrootteverkleining
te realiseren, niet overbodig. Ook als er sprake zal zijn van meer ambulante
begeleiding en ondersteuning vanuit een expertisecentrum, dan nog blijft groepsgrootteverkleining
een prioriteit. Wanneer kan een concreet stappenplan terzake verwacht worden?
Gaat de staatssecretaris zich ook sterk maken voor financiering van een en
ander?De 35 mln. die bij motie voor verlaging van de werkdruk is uitgetrokken,
schijnt verrekend te zijn met de inkoopkorting. In hoeverre is er nu werkelijk
extra geld voor verlaging van de werkdruk? De staatssecretaris heeft trouwens
een zeer hard oordeel uitgesproken over het feit dat de 24 mln. voor extra
dagbesteding niet altijd voor dat doel is ingezet. Uit een rapport van het
Trimbosinstituut blijkt dat driekwart van de instellingen dat geld uitsluitend
voor zwaar gehandicapten heeft ingezet. Dat een deel van dat geld is ingezet
voor bijvoorbeeld huisvesting, is de instellingen in het licht van de constatering
van de inspectie dat 60% van de instellingen niet meer goed is toegerust voor
dergelijke dagbesteding, eigenlijk niet kwalijk te nemen. Zou het werkelijk
iets oplossen, als komend jaar geen geld voor dagbesteding wordt ingezet,
terwijl tegelijkertijd niet het probleem van de materiële voorzieningen
erkend wordt? Kan dat deel van de 35 mln. voor werkdrukverlaging dat dit jaar
niet besteed is, niet ingezet worden voor dagbesteding?Personeelsgebrek is een groot probleem. Bij de algemene beschouwingen
is afgesproken dat het werken in de publieke sector en het werken in de private
sector vergeleken zullen worden. Mevrouw Lambrechts gaat er overigens vanuit
dat dit onderzoek, dat hopelijk voor de Voorjaarsnota afgerond zal zijn, zich
niet alleen op de primaire arbeidsvoorwaarden, maar ook op de secundaire arbeidsvoorwaarden
zal richten en dat eventuele gebleken verschillen door het kabinet aangepakt
zullen worden.De aanpak van de wachtlijsten lijkt vruchten te gaan afwerpen, ook al
is het beeld hier en daar enigszins vertekend door de opschoning van de cijfers.
Is het echter waar dat degenen die op een wachtlijst staan, ingevolge de CTG-tarieven
een hogere bekostiging krijgen dan degenen die al zorg krijgen? Gezien de
positieve ervaringen met het PGB-LG, is het overigens de vraag waarom hiermee
geëxperimenteerd gaat worden. Ook moet ernaar gestreefd worden om het
PGB zo snel mogelijk in het AWBZ-traject onder te brengen.De doelstellingen van community care zijn prima. Het is echter niet duidelijk
of de maatschappij als gevolg hiervan ook meer verzorgend wordt. Het succes
van community care moet dan ook niet alleen afgemeten worden aan de mate en
het tempo waarin gehandicapten gedeconcentreerd gaan wonen, maar ook aan de
vraag of zij bijvoorbeeld contact krijgen met hun buren of meer deelnemen
aan sportactiviteiten. De problemen bij de afbouw van voorzieningen zijn overigens
niet uitsluitend te wijten aan het management en moeten dan ook van een meer
beleidsmatig antwoord worden voorzien. Het is ook niet mogelijk om alles te
deconcentreren, omdat er altijd mensen aangewezen zullen blijven op de voorzieningen.Over de gespecialiseerde zorgvragers zal een apart overleg plaatsvinden.
Een ander bekostigingsstelsel houdt echter niet automatisch in dat er voldoende
middelen zijn om de in de brief terzake uitgezette lijn gestalte te geven.
Tot slot vraagt mevrouw Lambrechts aandacht voor de vergoedingsregeling voor
aangepast schoeisel voor gehandicapte kinderen. Die vergoeding
wordt nu slechts een keer in de negen maanden gegeven.De heer Schutte (RPF/GPV) benadrukt dat de
doelstelling van het beleid is om mensen met een handicap zo gewoon mogelijk
te laten wonen, werken en recreëren, dus leven, waarbij zij zelf vorm
kunnen geven aan de kwaliteit van het bestaan. De overheid heeft hier een
voorwaardenscheppende verantwoordelijkheid voor. Met de betrokken organisaties
moet terzake een integraal beleid gevoerd worden. De staatssecretaris heeft
evenwel gesteld dat de behoefte aan zo'n integraal beleid weliswaar algemeen
wordt erkend, maar dat er tussen de verschillende departementen geen overeenstemming
bestaat over de vorm en de reikwijdte ervan. Hoe heeft zij de afgelopen periode
dan haar coördinerende taak waargemaakt? Aangezien met de instelling
van de ISG bijna een jaar vertraging is opgelopen, is het de vraag wanneer
er een opvolger van de ISG verwacht mag worden.In het kader van het deconcentratiebeleid wordt ernaar gestreefd dat een
zo breed mogelijke groep van mensen met een handicap apart kan wonen. Wat
wordt er concreet gedaan om de daarvoor essentiële medewerking van instellingen,
ouders en personeel te verkrijgen? Overigens zou bevorderd moeten worden dat
kinderen tot de leeftijd van zeventien jaar niet worden opgenomen in een instelling.
Dan moet echter wel aan alle randvoorwaarden in de brede zin van het woord
zijn voldaan.Het tegengaan van discriminatie is in de samenleving, zeker als het gaat
om gehandicapten, nog geen gemeengoed, al is dit zeker niet altijd kwade opzet.
In dit licht is het de vraag wanneer het wetsvoorstel Gelijke behandeling
gehandicapten en chronisch zieken zal worden ingediend. Het zou toch mogelijk
moeten zijn om dat nog deze kabinetsperiode af te ronden.De wachtlijsten voor een PGB zijn administratief opgeschoond. Hoe is de
noodzaak tot administratieve opschoning ontstaan en wat valt daar allemaal
onder? Ruim de helft van degenen die wachten, ontvangen inmiddels zorg in
natura. Dat is op zichzelf fijn, maar zij krijgen nu wel een verkeerde vorm
van zorg. Heeft dit te maken met een verkeerde allocatie van middelen en zo
ja, hoe kan dat stramien worden doorbroken? Overigens bestaat de indruk dat
het PVB en de kosten van zorg in natura niet altijd gelijkwaardig zijn. Gaat
de staatssecretaris de CTG-beleidsregel op dat punt overnemen?Gezien de onduidelijke besteding van de extra gelden voor dagbesteding,
is het begrijpelijk dat de staatssecretaris hier in 2001 geen extra middelen
voor wil voteren. De instellingen die deze middelen goed hebben gebruikt,
mogen hier echter niet de dupe van worden. Het instrument mag het doel niet
overstijgen. Tot slot vraagt de heer Schutte aandacht voor het feit dat de
meerjarenafspraken momenteel vooral gebruikt worden om afspraken te maken
voor activiteiten op korte termijn en dat afspraken over het zorgbeleid op
de langere termijn wat ondergesneeuwd raken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) complimenteert
de staatssecretaris met de strijd die zij met de minister van Financiën
is aangegaan over extra gelden voor de zorg. Wat speelt zich daar precies
af? Er moet boter bij de vis geleverd worden, want de kwaliteit en de kwantiteit
van de zorg in het algemeen en van de gehandicaptenzorg in het bijzonder zijn
nu te laag.Community care moet leiden tot vermaatschappelijking van de gehandicaptenzorg.
Om integratie echt mogelijk te maken, moet er echter wel rekening gehouden
worden met aspecten als een voldoende inkomen, een breed pakket ondersteunende
diensten en op de cliënt gerichte zorg. Er moet een plan van aanpak komen
waarin niet alleen de problemen gesignaleerd worden, maar waarin ook wordt
aangegeven wat over een aantal jaren bereikt moet zijn. De zorgelijke financiële
positie van veel van de instellingen heeft ook te maken met de vermaatschappelijking
van de zorg en kan dus niet alleen aan managementproblemen worden
toegeschreven.De staatssecretaris maakt zich er terecht zorgen over dat de extra gelden
voor dagbesteding niet adequaat besteed worden. Het gaat echter te ver om
hier volgend jaar dan maar geen middelen voor uit te trekken. De instellingen
die deze gelden wel goed besteed hebben, moeten gewoon weer middelen krijgen
voor dagbesteding. Verder moet geanalyseerd worden waarom de andere instellingen
die middelen niet op de juiste wijze hebben ingezet. Hoe staat de staatssecretaris
trouwens tegenover het feit dat instellingen in het verleden wel eens andere
financieringsbronnen gebruikt hebben om vormen van dagbesteding mogelijk te
maken?De werkdruk in de gehandicaptenzorg is heel hoog. Als de extra middelen
die voor werkdrukvermindering zijn vrijgekomen, nu niet ingezet kunnen worden,
moeten zij wel voor dat doel gereserveerd blijven. Er moeten trouwens niet
alleen mensen gestimuleerd worden om in de zorg te gaan werken, maar ook moet
ervoor gezorgd worden dat de mensen die nu in de zorg werken, dat blijven
doen. Hoeveel extra FTE's zijn er nodig om tot een aanvaardbare werkdruk in
de gehandicaptenzorg te komen en hoe kan dat aantal gehaald worden?De Kamer zou elk halfjaar gerapporteerd moeten worden over de ontwikkeling
van de wachtlijsten. Het is trouwens vreemd dat er nog wachtlijsten bestaan
voor mensen die het predikaat urgent hebben gekregen. Ook waar het om de wachtlijsten
gaat, moet duidelijk aangegeven worden wat nu precies nagestreefd wordt, wat
nog aanvaardbaar is en hoe de problematiek opgelost moet worden.In het kader van het bouwbeleid heeft mevrouw Van Gent een voorkeur voor
stenen én ondersteuning. Er ligt 6 mld. op de plank voor dit beleid.
Om het bouwprogramma te effectueren, zijn er aanjaagteams ingezet. Er is een
lijstje met prioriteiten, maar er is ook een lijstje met bouwprojecten die
pas te zijner tijd aangepakt worden. Kunnen de problemen bij het bouwbeleid
nu voortvarend aangepakt worden en kan er ook iets gedaan worden aan de zogenaamde
ijskastprojecten?De minister van VWS heeft gezegd dat de zorgboerderijen erkend moeten
worden als dagbesteding, opdat zij rechtstreeks gefinancierd kunnen worden.
Een probleem is nog dat het PGB-dagbesteding niet de vervoerskosten dekt.
Bovendien is het PGB-dagbesteding alleen voor verstandelijk gehandicapten
en niet voor lichamelijk gehandicapten. Het lijkt een goed idee om de mensen
die op een wachtlijst staan, zowel voor dagbesteding als voor verblijf naar
zorgboerderijen te laten gaan. Heeft de minister trouwens al met de minister
van Financiën gesproken over het feit dat de zorgboerderijen nu nog BTW
moeten betalen? Mevrouw Van Gent wil voor de Voorjaarsnota een plan van aanpak
voor de zorgboerderijen ontvangen. Hoe zit het trouwens met de ondersteuning
van doofblinden en de tolken voor die mensen? Tot slot vraagt mevrouw Van
Gent of er al eenduidige regels zijn opgesteld voor het vervoer van gehandicapten
met vliegtuigen.Mevrouw Kant (SP) steunt de staatssecretaris
ook in haar strijd met de minister van Financiën voor extra geld voor
de verkorting van de wachtlijsten. Mag geld echter wel een probleem zijn,
als het gaat om menswaardige zorg en kwaliteit? Hoe kan ervoor gezorgd worden
dat mensen met een handicap, met name de mensen met een meervoudige handicap,
op zo kort mogelijke termijn een menswaardig bestaan krijgen? Uit diverse
rapporten en notities en uit brieven van ouders en ouderverenigingen blijkt
dat er nog steeds geen sprake is van fatsoenlijke zorg voor deze mensen. De
groepen zijn te groot en hebben soms zelfs maar een begeleider. Op een kamer
liggen drie of vier personen. Ouders signaleren meer zelfverwondend gedrag
bij hun kinderen. Kinderen zijn vanwege een gebrek aan personeel in de instellingen
ook nogal eens gedwongen een dagdeel bij hun ouders thuis. Instellingsdirecteuren
melden collectief dat zij met de huidige budgetten alleen maar minimale basiszorg
kunnen leveren. Verder leidt het tekort aan personeel er bijvoorbeeld toe
dat gehandicapte mensen te laat uit bed komen en er te vroeg weer in liggen
en dat er meer medicijnen worden verstrekt. Medewerkers van de instellingen
voelen zich blijkbaar gedwongen om hun grenzen te verleggen. Verder blijkt
uit onderzoek van de VGN dat er steeds meer mensen met een Melkertbaan, stagiaires
en zorgassistenten ingezet worden voor regulier werk. Wat vindt de staatssecretaris
van deze ontwikkeling? Kunnen instellingen die ongeschoolde mensen binnenhalen
om hen vervolgens zelf op te leiden, daar geld voor krijgen? Vanwege personeelsgebrek
is er ook steeds vaker sprake van mensonwaardige situaties. Wellicht is het
toedienen van sondevoeding vanwege tijdgebrek een incident, maar dat mag toch
echt niet gebeuren.In deze tijd van rijkdom mogen dergelijke misstanden zich toch niet voordoen.
Geld mag niet alleen voor de wachtlijstverkorting, maar ook voor de kwaliteit
van de zorg geen probleem zijn. Thans lijkt de financiële toestand van
de sector eerder te verslechteren dan te verbeteren. Gelukkig heeft de minister
van Financiën inmiddels bij de behandeling van de Najaarsnota gezegd
dat de 28 mln. die verloren dreigde te gaan voor dagbesteding, hoe dan ook
voor dat doel beschikbaar moeten blijven. Kan de staatssecretaris dit nog
eens bevestigen? Verder staat de inkoopkorting haaks op het deconcentratiebeleid
in de gehandicaptenzorg. Het mag niet gebeuren dat de sector hierdoor 38 mln.
misloopt. De financiële situatie verschilt natuurlijk van instelling
tot instelling. Als evenwel meer dan de helft van de instellingen financiële
problemen heeft, dan is er toch echt iets aan de hand. Instellingen moet kiezen
tussen het verlenen van goede zorg en daarbij verliezen op de koop toe nemen
én ervoor zorgen dat zij niet in de rode cijfers komen en dus minder
zorg verlenen. Het is de vraag in welk geval hier sprake is van slecht management.
Het moet dus anders en het kan ook anders. Aangezien gehandicapte mensen recht
hebben op een fatsoenlijk bestaan, moet vastgesteld worden wat fatsoenlijke
zorg is. Wat zijn in dit verband de normen van de staatssecretaris voor groepsgrootte,
het recht op een eigen kamer, het recht op werk, het recht op aangepaste dagbesteding
en het recht op vrijetijdsbesteding?De staatssecretaris is voornemens om expertisecentra op te zetten voor
gespecialiseerde zorgvragers. Zal geld geen probleem zijn bij de uitvoering
van individuele zorgplannen? Zullen autisten ook bij deze centra terechtkunnen?
Waarom heeft de staatssecretaris trouwens niet positief gereageerd op het
idee van een specifieke polikliniek voor verstandelijk gehandicapten?De ontwikkeling van een financieringssysteem dat gebaseerd is op de zorgzwaarte,
kan alleen slagen als de kwaliteit van de benodigde zorg en niet het bestaande
financiële kader als uitgangspunt wordt gehanteerd. Bij de invoering
van zo'n systeem zou geen sprake mogen zijn van budgettaire neutraliteit.
Kunnen er tot de invoering van het nieuwe systeem niet bepaalde extra toeslagen
gegeven worden voor mensen die heel veel extra zorg nodig hebben? Het is namelijk
ongewenst dat instellingen zeer zwaar gehandicapten soms niet opnemen, omdat
de zorg die zij nodig hebben, ten koste zou gaan van de zorg voor anderen.De personeelssterkte moet hoe dan ook uitgebreid worden. De middelen die
voor werkdrukverlaging zijn uitgetrokken, zijn echter volstrekt onvoldoende.
Hier is voorlopig zeker 70 mln. per jaar extra voor nodig. Ook moet er sprake
zijn van een goede salariëring van de werkers. De onlangs gemaakte CAO-afspraken
gaan echter opnieuw de OVA (de overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling)
te boven. Alleen de post incidenteel ligt al 1% of 35 mln. hoger dan
geraamd. De overheidsbijdrage moet dus hoger worden, omdat een en ander anders
uiteindelijk ten koste gaat van de zorg. De voorzieningen moeten in ieder
geval op peil gehouden worden. Tot slot vraagt mevrouw Kant aandacht
voor het feit dat steeds meer jonge licht verstandelijk gehandicapten op straat
terechtkomen.Antwoord van de regeringDe staatssecretaris memoreert dat uit het
eind vorig jaar verschenen RIVM-onderzoek naar de ontwikkeling van de zorgvraag
is gebleken dat een aantal verbeteringen in de zorg hebben geleid tot een
toegenomen levensverwachting van mensen met een handicap. Dat is een belangrijke
verklaring voor het feit dat de wachtlijsten, ondanks het feit dat erin geïnvesteerd
wordt, maar niet korter worden. De tot stand gebrachte verbeteringen hebben
dus weer tot nieuwe problemen geleid. Het RIVM-onderzoek en uitspraken van
de rechter hebben in het voorjaar geleid tot een aantal bestuurlijke afspraken
met Zorgverzekeraars Nederland over een versnelde aanpak van de wachtlijsten.
Kern van die afspraken is dat, als er extra zorg gerealiseerd kan worden,
deze ook gefinancierd moet worden. De staatssecretaris van VWS en de minister
van Financiën zien erop toe dat de clausulering terzake goed wordt toegepast.
In het kabinet is een goed gesprek gaande over de aanpak van de wachtlijsten
en de wijze waarop een en ander gefinancierd kan worden. Ondanks het feit
dat er gebouwd moet worden en de krapte op de arbeidsmarkt zit er schot in
de zaak. De Kamer krijgt overigens nog een analyse van de plannen voor de
verpleging en verzorging van ouderen en de consequenties daarvan.De inmiddels gebleken verkorting van de wachtlijsten valt enerzijds te
verklaren uit de opschoning van de wachtlijsten en anderzijds uit de realisering
van een behoorlijke hoeveelheid extra zorg. In het kader van de administratieve
opschoning is om te beginnen bekeken of mensen twee of meer keren op een wachtlijst
stonden en verder is bekeken of mensen die op een wachtlijst stonden, inmiddels
daadwerkelijk zorg hebben gekregen. Het kan zijn dat zij die zorg hebben gekregen,
omdat er extra zorg gerealiseerd is, maar ook omdat er een bestaande plek
is vrijgekomen. Er wordt gestreefd naar een zodanige verbetering van het registratiesysteem
dat zowel de ontwikkeling van de vraag als de gerealiseerde zorg als afzonderlijke
grootheden in beeld gebracht kunnen worden. Hierdoor zal de besteding van
de middelen voor de zorg ook beter verantwoord kunnen worden. Aangezien het
registratiesysteem gevoed wordt door bijvoorbeeld de instellingen en indicatiecommissies,
valt enige vervuiling van de wachtlijsten echter niet helemaal uit te sluiten.Uit zeer recente gegevens van de Sociale verzekeringsbank blijkt dat er
van maand tot maand meer PGB's worden toegekend. De mensen die een PGB hebben
gekregen, kunnen vervolgens aan de slag met het realiseren van zorg. Verder
heeft het CTG dat de ontwikkeling van de extra zorg in de gaten houdt, gerapporteerd
dat er een zeer stevige groei te zien is bij de ontwikkeling van de extra
zorg in het kader van de wachtlijstaanpak. Als deze trend doorzet, kunnen
zo'n 7000 mensen die wachten (bijvoorbeeld op dagbesteding), geholpen worden.
Als de zorg feitelijk gerealiseerd is, wordt daar geld voor beschikbaar gesteld
en worden de wachtlijsten korter. De aanpak van de wachtlijsten wordt nauwlettend
gevolgd, mede omdat het in het licht van de krapte op de arbeidsmarkt de vraag
is of de initiatieven voor extra zorg op korte termijn gerealiseerd kunnen
worden. Met de sector is trouwens ook afgesproken welke wachttijden nog als
aanvaardbaar kunnen worden beschouwd. Afhankelijk van het product, moet men
binnen een paar weken tot hoogstens een paar maanden de zorg kunnen krijgen
waarvoor men geïndiceerd is. Deze normen zijn nog niet gerealiseerd,
maar daar wordt wel stap voor stap naar toe gewerkt met de effectuering van
de initiatieven voor extra zorg. Mensen worden urgent verklaard, als de gewenste
datum voor ingang van de geïndiceerde zorg is verstreken. Er wordt naar
gestreefd om deze lijst uiteindelijk helemaal te doen verdwijnen.
De staatssecretaris is bereid om tweemaal per jaar te rapporteren over de
wachtlijstontwikkeling. Het valt te overwegen om dit bijvoorbeeld te doen
in het kader van het zorgregistratiesysteem of de monitoring van de uitbreiding
van de productie.De indicatie wordt gesteld op basis van datgene wat mensen individueel
nodig hebben. Vervolgens is het de vraag of die vorm van zorg direct gerealiseerd
kan worden. Als dat niet het geval is, wordt bekeken of er een andere oplossing
denkbaar is waardoor de zorgvrager in ieder geval al een beetje geholpen wordt.
Uit de analyse van de wachtlijstgegevens blijkt dat een grote groep mensen
de verkeerde zorg krijgt. Vaak betekent dit dat die mensen in een instelling
ver van huis zitten. Het gebeurt ook dat mensen minder ondersteuning krijgen
dan zij nodig hebben. Dat mensen op een wachtlijst staan, wil dus niet zeggen
dat zij helemaal geen zorg krijgen. Het valt ook op dat degenen die het langste
wachten, de mensen zijn voor wie al het een en ander geregeld is, maar die
nog niet op de goede plek zitten. Doordat nu een systematischer inzicht in
de zorgvraag bestaat, is het mogelijk om te bekijken welke vormen van zorg
uitgebreid moeten worden en waar doorstroming mogelijk is.Mensen met een lichamelijke handicap kunnen voluit gebruik maken van het
PGB verpleging en verzorging. Dat is een van de redenen waarom het gebruik
van dit PGB sterk is genomen. Dit past evenwel in het streven om in het kader
van de AWBZ vooral algemene verstrekkingen te leveren en alleen categorale
voorzieningen te treffen, als die nodig zijn voor een specifieke groep. Door
middel van het experiment met het PGB-LG wordt bekeken of er nog afzonderlijke
producten nodig zijn om lichamelijk gehandicapten een passend pakket te bieden.In principe moeten mensen die al hulp krijgen en mensen die nog op een
wachtlijst staan, dezelfde bekostiging krijgen. Wellicht kan het moment van
indicatie tot enig verschil in de bekostiging van dezelfde hulp leiden. Een
plaats in een instelling wordt bekostigd via de PVB-systematiek. Daarbij wordt
uitgegaan van de normkosten per plaats, minus de overhead en de kapitaallasten.
Aangezien de normbedragen voor mensen met een ernstige handicap soms tekortschieten,
is er een hardheidsclausule geïntroduceerd om de zorgzwaarte van de individuele
cliënt te toetsen. In bijzondere gevallen kan er bovenop het PVB extra
financiering op grond van de zorgzwaarte worden toegekend. De huidige financieringssystematiek
op basis waarvan de instellingen worden gefinancierd, komt te vervallen. In
plaats daarvan wordt een persoonsgebonden vorm van bekostiging van de zorg
geïntroduceerd. De PGB-systematiek wordt verder ontwikkeld en vereenvoudigd.
Verder wordt er gewerkt aan de invoering van een persoonsgebonden bekostigingssystematiek
op grond waarvan de instellingen zorg in natura leveren. Komend jaar wordt
er proefgedraaid met deze systematiek om te zichtbaar te maken hoe de instellingsbudgetten
thans verdeeld zijn en hoe zij verdeeld zouden moeten zijn op grond van de
zorgzwaarte van de cliënten in de verschillende instellingen. Op die
manier wordt ook de verhouding tussen de zorggebonden kosten en de overhead
van instellingen zichtbaar gemaakt. Op grond van de ervaringen die in deze
proef worden opgedaan, wordt vervolgens nader besloten over de persoonsgebonden
bekostigingssystematiek.Een consequentie van het streven naar integratie van gehandicapten in
de samenleving door hen zoveel mogelijk zelfstandig te laten wonen in een
gewone woonwijk, is dat de mensen die in de instellingen blijven, gemiddeld
een wat hogere zorgzwaarte hebben dan vroeger gebruikelijk was. Ook de toegenomen
levensverwachting van gehandicapten leidt ertoe dat de complexiteit van de
zorgvraag toeneemt. Tegelijkertijd legt de maatschappij hogere normen aan
de dag voor kwaliteit van zorg, niet alleen voor gehandicapten maar ook voor
ouderen. In een aantal situaties is inderdaad sprake van misstanden of specifieke
problemen. Tussen 1990 en 1997 is het aantal plaatsen in de intramurale zorg
met 1,5% per jaar uitgebreid en het aantal cliëntgebonden
personeelsfuncties met 3,1%. Het feit dat er meer personeel per cliënt
is gekomen, neemt niet weg dat er in andere situaties knelpunten zijn ontstaan.
Verder wordt de werkdruk als zwaarder beleefd door de toegenomen zorgzwaarte.
Ook is het ziekteverzuim toegenomen en zijn er vacatures. Door een combinatie
van deze factoren dreigt er een neerwaartse spiraal te ontstaan.Er wordt langs verschillende sporen gewerkt aan verbetering van de kwaliteit.
Om te beginnen, wordt er extra geld ingezet voor zaken als dagbesteding en
het bevorderen van deconcentratie en kleinschaligheid en voor de ontwikkeling
van expertisecentra. Daarnaast moet de nieuwe bekostigingssystematiek ertoe
leiden dat instellingen, afhankelijk van de populatie, met een budget op maat
zorg op maat kunnen bieden. De verschillen in kwaliteit tussen de instellingen
zijn overigens niet alleen te wijten aan geldgebrek. De problemen die de sector
had met de steeds stijgende kosten, zijn voor een deel wel te verklaren door
de kortingen die in het verleden automatisch werden toegepast. In de vorige
kabinetsperiode werd bij de financiering van de arbeidsvoorwaarden bijvoorbeeld
ieder jaar een productiviteitskorting van 0,5% toegepast. Die korting die
de sector zelf moest ophoesten, is met ingang van 1999 komen te vervallen.
In deze kabinetsperiode wordt tot en met 2002 211,8 mln. geïnvesteerd
in de kwaliteit en dus in onder meer uitbreiding van de dagbesteding, vermindering
van de werkdruk en flankerend beleid. Er is ook een kwaliteitsfonds in het
leven geroepen.In overleg met de sector is besloten om bij de financiering van de dagbesteding
een pas op de plaats te maken. De instellingen hebben misschien best goede
dingen gedaan met dat geld, maar het was nu eenmaal bedoeld voor extra dagbesteding.
In het kader van de meerjarenafspraken is in september een akkoord gesloten
over de verdeling van de middelen en de doelstellingen die hiermee bereikt
moeten worden. In het kader van de nieuwe bekostigingssystematiek zal het
mogelijk worden om een heldere financieringsgrondslag te formuleren voor dagbesteding.
In 2002 kan dan ook weer verdergegaan worden met de dagbesteding. Het recht
op zorg en dus ook dagbesteding is in de AWBZ vastgelegd. Iedere cliënt
moet dus dagbesteding op maat krijgen. Overigens is nog niet aan te geven
of de invoering van de nieuwe bekostigingssystematiek budgettair neutraal
kan verlopen. Door proef te draaien met deze systematiek moet hier meer helderheid
over komen. In die situaties waarin problemen en misstanden veroorzaakt worden
door een gebrek aan geld, moet er meer geld komen om aan de zorgvraag te voldoen.
In situaties waar daar andere oorzaken aan ten grondslag liggen, moet de kwaliteit
op een andere manier op peil gebracht worden.Een belangrijke kwaliteitsnorm is dat cliënten steeds meer als individu
benaderd worden en dat zij zorg op maat geboden krijgen voor hun individuele
zorgvraag. De kwaliteit van het leven van bepaalde cliënten die nu nog
in instellingen wonen, kan wellicht verbeterd worden door hen te huisvesten
in een woning in een normale woonwijk. Voor cliënten die in de instellingen
(moeten) blijven wonen, is in het beleidstoetsingskader een maximale groepsgrootte
van zes opgenomen. Als instellingen uitgebreid of gerenoveerd worden, worden
de plannen daarvoor aan de norm getoetst. Dat betekent overigens niet dat
hier nooit een uitzondering op gemaakt kan worden. Tegelijkertijd wordt er
een beleid in gang gezet waarmee in het kader van de wachtlijstaanpak geprobeerd
wordt om alle bouwplannen te laten voldoen aan de nieuwe opvattingen over
de kwaliteit van de zorg. In de Kwaliteitswet zorginstellingen is vastgelegd
dat de instellingen, de aanbieders, verantwoordelijk zijn voor het leveren
van zorg van voldoende kwaliteit. Er wordt slechts globaal omschreven wat
onder goede zorg moet worden verstaan. Daar is evenwel voor gekozen, omdat
de professionele opvattingen over wat onder kwaliteit moet worden verstaan,
zich geleidelijk aan ontwikkelen. Ingeval van misstanden kan de inspectie
de desbetreffende instelling daarop aanspreken of de staatssecretaris
aanbevelen om die instelling een aanwijzing te geven. Het is natuurlijk verwerpelijk
dat patiënten vanwege tijdgebrek sondevoeding toegediend krijgen. Als
de inspectie misstanden heeft geconstateerd, wordt overigens altijd bekeken
wat daaraan ten grondslag ligt. Als dan blijkt dat de structuur waarbinnen
de zorg moet worden verleend, niet goed is, dan wordt met behulp van bijvoorbeeld
een samenwerkingsverband geprobeerd om weer orde op zaken te stellen. Het
beeld van de schrijnende problemen die er zijn, moet trouwens niet veralgemeniseerd
worden, omdat de sector daar ernstige schade door wordt toegebracht. De staatssecretaris
wil bekijken of de kwaliteitsnormen wat overzichtelijker gerangschikt kunnen
worden en of de voortgang van een en ander daarbij geschetst kan worden door
een tijdpad aan te geven. In het kader van de aparte behandeling van de brief
inzake gespecialiseerde zorgvragers kan vervolgens nader gesproken worden
over de kwaliteit van de zorg en de normen die daarvoor moeten gelden.De uitgangspunten van community care zijn prima, maar het succes hiervan
hangt niet alleen af van de vraag of mensen met een handicap in de samenleving
kunnen wonen, maar ook van de vraag of zij voldoende in de samenleving geïntegreerd
zijn. Die integratie moet van twee kanten komen. Het NIZW volgt dit hele proces
en ondersteunt de pilots op het terrein van community care. Aangezien mensen
nu eenmaal bang zijn voor het onbekende, moeten de goede voorbeelden van community
care inderdaad onder de aandacht gebracht worden.Het onlangs verschenen concept voor een Europese richtlijn inzake artikel
13 van het Europese verdrag dwingt tot aanpassing van de Nederlandse wetgeving
op het gebied van gelijke behandeling. Er moet inderdaad niet gewacht worden
met het wetsvoorstel Gelijke behandeling gehandicapten en chronisch zieken,
totdat genoemde Europese richtlijn is geïmplementeerd. Eventuele wijzigingen
kunnen later bij nota van wijziging of door middel van een wijzigingsvoorstel
aangebracht worden. Een interdepartementale werkgroep houdt zich in de tussentijd
bezig met de gevolgen van de implementatie van deze Europese richtlijn voor
Nederlandse wet- en regelgeving op het gebied van gelijke behandeling. Het
gaat daarbij niet alleen om de vraag welke sectoren allemaal onder de reikwijdte
van het wetsvoorstel inzake gelijke behandeling moeten vallen, maar ook om
de vraag op welke wijze de principes die te maken hebben met gelijke behandeling
en de rechten juridisch verankerd kunnen worden. Het is natuurlijk niet zo
dat, zolang er geen wet is voor gelijke behandeling van gehandicapten en chronisch
zieken, die mensen geen rechten hebben. Er moet dan ook bekeken worden welke
acties, vooruitlopend op de realisering van de wet terzake, ondernomen kunnen
worden om in de praktijk van alledag een aantal zaken beter te regelen. Er
worden op dit punt trouwens al stappen gezet op het gebied van reïntegratie,
onderwijs en vervoer. Een goed voorbeeld van een dergelijke actie wordt gevormd
door de afspraken die in het kader van de Olympische spelen in Sydney zijn
gemaakt tussen NOC*NSF, de NEBAS en de NSG over integratie van mensen met
een handicap in de reguliere sport.De staatssecretaris zal schriftelijk reageren op de vraag over cochleaire
implantaten. De ondersteuning aan gezinnen moet trouwens zodanig zijn dat
kinderen met een handicap gewoon thuis kunnen blijven wonen. De goede pleegzorg
voor kinderen met een handicap kan hieraan bijdragen, maar in een aantal situaties
zal uithuisplaatsing niet te vermijden zijn. De belemmeringen die de WVG en
huursubsidieregels soms blijken op te werpen voor initiatieven van ouders
en belangenbehartigers om bijvoorbeeld gezinsvervangende tehuizen te bouwen,
zijn waarschijnlijk te wijten aan de manier waarop de regels terzake door
de verschillende gemeentes geïnterpreteerd worden. Momenteel wordt bekeken
hoe de afstemming tussen zorg, wonen, welzijn en de WVG verder verbeterd kan
worden. Verder wordt met de VNG en het ministerie van VROM gesproken over een oplossing van de knelpunten op het gebied van bijvoorbeeld wonen
en zorg.Het departement, de sector en het CTG hebben gesproken over de wijze waarop
de middelen voor werkdrukverlaging ter beschikking moeten komen van de instellingen.
Dat moet uiteraard op een zodanige manier gebeuren dat men daar waar de grootste
problemen zijn, ook het meeste profijt heeft van die middelen. Het CTG heeft
een constructie bedacht om de werkdrukmiddelen die op dit moment nog niet
besteed zijn, op een bepaalde wijze naar de instellingen toe te sluizen, opdat
zij volgend jaar besteed kunnen worden. Aangezien er in de begrotingssystematiek
sprake is van een eindejaarsmarge, is het wel de vraag of dit is toegestaan.De heer Van der Vlies (SGP) weet te melden
dat de minister van Financiën in het debat over de Najaarsnota toestemming
heeft gegeven voor de constructie die het CTG in samenspraak met de gehandicaptenorganisaties
heeft voorgesteld.De staatssecretaris is daar verheugd over.In september zijn met de sector meerjarenafspraken gemaakt over investeringen
in de aanpak van de wachtlijsten, capaciteit en kwaliteit. Daarmee is natuurlijk
niet voor ieder probleem in de sector een oplossing gevonden, maar er is wel
een aantal fundamentele keuzes gemaakt op basis van de beschikbare middelen.
De inkoopkortingen die de zorginstellingen opgelegd hebben gekregen, zijn
een consequentie van afspraken die in het regeerakkoord gemaakt zijn. Als
gevolg hiervan zijn overal verschuivingen tussen materiële en personele
budgetten opgetreden. In sommige sectoren zijn die inkoopkortingen wat gemakkelijker
te realiseren dan in andere sectoren. Daar leidt een en ander de facto tot
werkdrukverzwaring. Om die reden is er door toedoen van de Kamer structureel
35 mln. extra voor werkdrukverlaging beschikbaar gekomen. Dit punt blijft
evenwel de aandacht van de staatssecretaris houden. Zij zal overigens in een
aparte brief terugkomen op de vergoedingsregeling voor aangepast schoeisel
voor gehandicapte kinderen.Het departement van VWS coördineert het integrale beleid om mensen
met een handicap zo gewoon mogelijk te laten leven. De verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van dit beleid ligt evenwel bij andere departementen. Als
de zaken daar lopen zoals zij moeten lopen, behoeft het ministerie van VWS
daar niet in te interveniëren. Op een aantal punten wordt nauw samengewerkt
met andere departementen. Zo is er met het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en dat van Financiën een interdepartementale werkgroep
ingesteld om aanvullende voorstellen te ontwikkelen voor de inkomenspositie
van gehandicapten en chronisch zieken. Verder wordt er bijvoorbeeld met de
ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen gewerkt aan een traject om de samenhang tussen dagbesteding,
WSW en onderwijs beter zichtbaar te maken. Er moet nog besloten worden over
de vraag of een overkoepelende werkgroep als de ISG in dit verband nog nodig
is.Het beleidstoetsingskader en de criteria zijn leidend voor hetgeen op
het punt van de bouw gebeurt. Geprobeerd wordt om reeds ingediende bouwplannen
zo snel mogelijk af te handelen. De bouwprioriteiten worden jaarlijks geactualiseerd.
In het kader van de aanpak van de wachtlijsten is in het licht van het streven
naar het scheiden van wonen en zorg gekozen voor realisatie van capaciteit
via PVB's en dus zonder bouw. Het departement bekijkt of klassieke bouwprojecten
die in het verleden zijn ingediend, op een andere manier gerealiseerd kunnen
worden. Tijdens het begrotingsonderzoek is uitgebreid gediscussieerd over
de bouwprioriteiten. Er wordt hard gewerkt om traditionele procedures te versnellen en de overige procedures zo kort mogelijk te laten zijn.
Er volgt nog een brief over de bouwprioriteiten en het geld dat hiervoor beschikbaar
is.Nadere gedachtewisselingDe heer Passtoors (VVD) wil nog weten of het
landelijk expertisecentrum voor doofblinden volgens schema begin 2001 van
start kan gaan. Wordt de andere vorm van vervoer waarmee thans gewerkt wordt,
trouwens nog geëvalueerd?Mevrouw Smits (PvdA) memoreert dat op een
ander moment verder gesproken zal worden over de kwaliteit. Dat moet komend
voorjaar gedaan kunnen worden aan de hand van nadere gegevens.Mevrouw Dankers (CDA) vraagt om een brief
over seksueel misbruik van kinderen en hetgeen gedaan wordt om dit te bestrijden.
Waarom is de staatssecretaris trouwens geneigd om het advies Uitvoeringstoets
flexibilisering AWBZ lichamelijk gehandicapten van het College voor zorgverzekeringen
niet over te nemen? Wanneer kan de Kamer trouwens het stappenplan voor de
verdere gang van zaken rond het wetsvoorstel Gelijke behandeling gehandicapten
en chronisch zieken verwachten?Mevrouw Lambrechts (D66) heeft niet begrepen
of de Kamer nog een zorgvisie zal ontvangen waarin de normering weer expliciet
aan de orde komt. De staatssecretaris zet overigens zwaar in op een andere
bekostingssystematiek, zonder daarbij te erkennen dat een bekostiging naar
zorgzwaarte eigenlijk een openeindebekostiging inhoudt. Wanneer kan de Kamer
nadere gegevens verwachten over de verkleining van de gemiddelde groepsgrootte
en de bekostiging daarvan?De heer Schutte (RPF/GPV) is nog niet gerustgesteld
op het punt van de integrale verantwoordelijkheid van het ministerie van VWS
voor de uitvoering van het gehandicaptenbeleid door de andere departementen.
Bij de evaluatie van een en ander moet de Kamer duidelijk gemaakt worden hoe
de tot nu toe ontbrekende overeenstemming over vorm en reikwijdte van het
beleid in de toekomst gerealiseerd zal worden. Is er trouwens al een standpunt
ingenomen over de CTG-beleidsregel voor 2001 inzake wachtlijstmiddelen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks) meent dat duidelijk
is geworden dat er niet alleen op financieel gebied nog veel moet gebeuren
in de gehandicaptenzorg. De ontwikkelingen terzake zullen nauwlettend gevolgd
worden. Hopelijk leidt de strijd van de staatssecretaris met de minister van
Financiën er inderdaad toe dat er boter bij de vis wordt geleverd. Hoeveel
FTE's zijn er volgens de staatssecretaris nodig om te komen tot een aanvaardbare
werkdruk, rekening houdend met de zorgzwaarte en de nieuwe manier van werken?
Tot slot vraagt mevrouw Van Gent om een reactie op hetgeen zij heeft gezegd
over de zorgboerderijen.Mevrouw Kant (SP) is bang dat de urgentie
van de noden die er in de gehandicaptenzorg zijn, nog steeds niet voldoende
wordt ingezien. Zij heeft overigens geen antwoord gehad op haar vragen over
de inzet van mensen met een Melkertbaan voor regulier werk, het aantrekken
van ongeschoold personeel dat vervolgens intern opgeleid wordt, een polikliniek
voor verstandelijk gehandicapten, de te krappe OVA-bijdrage en de dakloze
verstandelijk gehandicapte jongeren.De heer Van der Vlies (SGP) is van mening
dat er, nu duidelijk is geworden dat de acceptatie van bepaalde zorgniveaus
verschuift, kwaliteitsstandaarden of dergelijke moeten worden
ontwikkeld. De onderscheiden verantwoordelijkheden moeten overigens blijven
liggen waar zij nu liggen. Als die kwaliteitsstandaarden onafhankelijk worden
ontwikkeld, dan zullen er op langere termijn ook meer middelen nodig zijn.
De staatssecretaris zou hierop moeten inspelen in de aanloop naar de volgende
kabinetsperiode. Hierbij moet niet zozeer bekeken worden wat haalbaar en betaalbaar
is, maar wat idealiter nodig is.De staatssecretaris heeft in de brief inzake
gespecialiseerde zorgvragers aangeven wat de stand van zaken is bij de ontwikkeling
van het landelijk expertisecentrum voor doofblinden. Hier kan nader over gesproken
worden bij de behandeling van die brief. Begin volgend jaar zal trouwens worden
gesproken over de evaluatie van de WVG waar het gaat om het taxivervoer. Zodra
er deugdelijk informatie is over een aantal van de in gang gezette ontwikkelingen,
zal de Kamer die krijgen. Dat zal waarschijnlijk aan het eind van het voorjaar
het geval zijn.Er zal schriftelijk worden ingegaan op de vraag over het seksueel misbruik
van kinderen. Flexibilisering van de AWBZ-bepalingen moet ertoe leiden dat
de aanspraken zodanig ruim en algemeen geformuleerd zijn dat de mensen hier
ook gebruik van kunnen maken. De aanspraken voor lichamelijk gehandicapten
overlappen de verstrekkingen voor verpleging en verzorging echter voor een
groot deel. Daarom zal geprobeerd worden om die aanspraken voor lichamelijk
gehandicapten bij de algemene aanspraak verpleging en verzorging onder te
brengen. Daarnaast zal bekeken worden welke aanvullingen nog nodig zijn voor
bepaalde groepen lichamelijk gehandicapten. Juist om te voorkomen dat mensen
tussen wal en schip vallen, moet er gewerkt worden aan ontschotting.In het licht van de brief over community care en de brief over de gespecialiseerde
zorgvragers en in het licht van de aanpak van de wachtlijsten zouden er nog
maar weinig nieuwe elementen te melden zijn in een nieuwe zorgvisie. Wel wil
de staatssecretaris wat meer duidelijkheid geven over de structurering van
een en ander en het tempo waarin bepaalde stappen gezet zullen worden. Op
die manier kan inzicht gegeven worden in de kwaliteit van de zorg, zonder
dat alles opnieuw op papier gezet wordt.Uit de evaluatie van het interdepartementale overleg blijkt dat de ISG
niet functioneert. Er wordt nu gestreefd naar vormen van interdepartementale
samenwerking die niet alleen overleg behelzen, maar vooral het in kaart brengen
van bepaalde problemen en het vinden van oplossingen daarvoor.Op grond van de geïntroduceerde hardheidsclausule kan in het kader
van de aanpak van de wachtlijsten voor mensen met een ernstige handicap afgeweken
worden van de normbedragen van het CTG. De zorgkantoren zijn verplicht om
die hardheidsclausule toe te passen. Overigens kan niet aangegeven worden
hoeveel FTE's er nodig zijn om tot een aanvaardbare werkdruk te komen in de
gehandicaptenzorg, zeker niet nu besloten is om zorg te leveren op basis van
de individuele zorgvraag. De nieuwe bekostigingssystematiek zal er wel toe
leiden dat er in het geval van een zwaardere zorgvraag sprake is van een ruimere
bekostiging.Er is een landelijk steunpunt opgericht voor de zorgboerderijen. Geprobeerd
wordt om dergelijke initiatieven beter mogelijk te maken en dus te financieren
door modernisering en flexibilisering van de AWBZ. Vele instellingen zijn
voor dagbesteding overigens al samenwerkingsverbanden aangegaan met zorgboerderijen.Door mensen met een Melkertbaan in te zetten, heeft een verlichting van
de werkdruk in de zorg plaatsgevonden. Er wordt geprobeerd om deze mensen,
al dan niet middels een opleiding, naar een reguliere baan in de zorg te laten
doorstromen. Slechts in noodgevallen wordt regulier werk nu door iemand met
een Melkertbaan verricht. Over een polikliniek voor verstandelijk
gehandicapten kan nader gesproken worden in het debat over de gespecialiseerde
zorgvragers.In de OVA is met ingang van de huidige kabinetsperiode geen sprake meer
van productiviteitskortingen. Aangezien de hoogte van de OVA wordt bepaald
door de gemiddelde contractloonontwikkeling in de marktsector, heeft de zorgsector
meer ruimte om een marktconforme CAO af te sluiten. Verder bekijkt de commissie-Van
Rijn die zich bezighoudt met de arbeidsmarktproblematiek in de collectieve
sector, wat er verder nog gedaan moet worden om de knelpunten op dat terrein
in de zorgsector op te lossen.Natuurlijk moet voorkomen worden dat jonge licht verstandelijk gehandicapten
op straat rondzwerven. Een betere organisatie van de jeugdzorg moet eraan
bijdragen dat deze kwetsbare groep niet dakloos is. Tot slot wil de staatssecretaris
proberen om de Kamer voor het overleg over de kwaliteit van de gehandicaptenzorg
en de gespecialiseerde zorgvragers een nota toe te zenden over onder meer
de gemiddelde groepsgrootte.De voorzitter van de commissie,EssersDe griffier van de commissie,TeunissenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Essers (VVD), voorzitter,
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Oudkerk (PvdA), Rijpstra
(VVD), Bakker (D66), Rouvoet (RPF/GPV), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Passtoors (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Gortzak (PvdA), Hermann (GroenLinks),
Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP), E. Meijer
(VVD), Van der Hoek (PvdA) en Blok (VVD).Plv. leden: Lambrechts (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Örgü (VVD), Van Gent (GroenLinks), Van de Camp (CDA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Weekers (VVD), Ravestein (D66), Schutte (RPF/GPV), Schimmel (D66),
Terpstra (VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Belinfante (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Duijkers
(PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O. P. G. Vos (VVD), Hamer
(PvdA) en Cherribi (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24170-63.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl