Wijziging Wetboek van Strafvordering ter versterking positie slachtoffer in strafproces; Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-30143, nr. D

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

05-06-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30143 nr. D

04-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenOnschuldpresumptie op de helling?Inzage en verstrekking van processtukkenSpreekrecht voor slachtoffers en nabestaandenVoorziening voor comateuze slachtoffers?ProcesvoeringVoorschotregeling schadevergoedingVerschillen in de huidige praktijk tussen de arrondissementenEvolutie strafprocesFinanciële consequentiesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30143Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 143Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht
en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven ter versterking van de positie van
het slachtoffer in het strafprocesDMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 4 juni 2008AlgemeenVerheugd heb ik ervan kennisgenomen dat de leden van de fracties van het
CDA, de PvdA en de VVD de strekking van het wetsvoorstel ten volle onderschrijven;
datzelfde geldt voor het belang van de verdere uitvoering van het slachtofferbeleid.
Graag ga ik op de vragen en opmerkingen van de leden van deze fracties hieronder
nader in. Voorzover niet nader aangegeven hebben alle artikelen betrekking
op het Wetboek van Strafvordering.Onschuldpresumptie op de helling?De leden van de VVD-fractie vragen zich af
of het toekennen van expliciete rechten aan het slachtoffer er niet toe leidt
dat dit gevolg heeft voor de onschuldpresumptie van de verdachte, omdat deze
door het slachtoffer veeleer meteen als dader wordt aangemerkt dan als verdachte.Deze leden signaleren terecht dat de toekenning van rechten aan het slachtoffer
gevolgen kan hebben voor de rechtspositie van de verdachte. Het is begrijpelijk
dat het slachtoffer in de praktijk de procedurele consequenties van de onschuldpresumptie
niet altijd in volle omvang overziet en in acht neemt. Dat behoeft in het
bijzonder niet het geval te zijn in dat deel van de strafrechtelijke procedure
waarin zijn vordering als benadeelde partij (eiser) tegen de verdachte (gedaagde)
wordt behandeld. Veelal bestaat bij het slachtoffer geen twijfel dat zijn
schade door de verdachte is veroorzaakt en dat deze deswege door die veroorzaker,
tevens dader, moet worden voldaan. Uit het EVRM en de uitleg die het EHRM
aan de onschuldpresumptie heeft gegeven, kan echter niet worden afgeleid dat
aan deze eis ook door het slachtoffer moet worden voldaan. Zij geldt niettemin
onverkort voor politie en justitie bij de behandeling van de strafzaak tegen
de verdachte. Ook de beoordeling en berechting van de strafzaak zijn ten principale
opgedragen aan de rechter, die daarbij eveneens is gebonden aan de eisen van
het EVRM op het gebied van de onschuldpresumptie. De omstandigheid dat ook
hij gehouden is tot een respectvolle bejegening van het slachtoffer brengt
geen verandering in het karakter van de strafrechtelijke procedure tegen de
verdachte die een zelfstandige. onpartijdige en onafhankelijke beoordeling
van de rechter vergt. Ten slotte moet de rechter ook in het kader
van de bewaking van de orde in de rechtszaal erop toezien dat de bejegening
van procesdeelnemers onderling voldoet aan eisen van betamelijkheid. In het
geval dat hij meent dat daarbij grenzen worden overschreden kan hij daadwerkelijk
ingrijpen en daartoe de nodige bevelen geven.Inzage en verstrekking van processtukkenDe leden van de CDA-fractie hebben er kennis
van genomen dat het verstrekken van kopieën van processtukken uit het
dossier van de verdachte aan het slachtoffer veelal de praktijk is en dat
artikel 51b voorziet in een nadere regeling bij AMvB. Zij merken op dat het
onder omstandigheden gewenst kan zijn slechts inzage in gegevens te geven
zonder een kopie te verstrekken en vragen zich in dit verband af of het gelet
op de tekst van de wet mogelijk is om bij AMvB te bepalen dat ten aanzien
van bepaalde stukken of gegevens geen kopie wordt meegegeven en slechts inzage
wordt geboden.Met de voorgestelde bepaling van artikel 51b wordt inderdaad de huidige
praktijk voortgezet die is gebaseerd op artikel 51d, dat aan de benadeelde
partij een recht toekent op het kennisnemen van de processtukken waarbij zij
belang heeft. Dit recht op kennisneming kan in het stadium van het voorbereidende
onderzoek worden beperkt door de officier van justitie en daarna door de rechter
in het belang van het onderzoek, het belang van de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer, de opsporing en vervolging van strafbare feiten of op zwaarwichtige
gronden aan het algemeen belang ontleend. Het slachtoffer dat geen vordering
tot schadevergoeding heeft ingediend of de indiening daarvan overweegt, kan
op grond van artikel 39f, eerste lid, sub f, van de Wet justitiële en
strafvorderlijke gegevens (hierna WJSG) verzoeken om kennisneming van de gegevens
uit het dossier van de verdachte. Dit is uitgewerkt in de aanwijzing van het
College van procureurs-generaal over de uitvoering van de WJSG (Staatscourant
2004, 223). Ook hierin bestaat reeds een langdurige praktijk, waarbij slachtoffers
als regel een afschrift kunnen krijgen van het proces-verbaal dat tegen de
verdachte is opgemaakt.Uit de praktijk is niet gebleken dat het verstrekken van afschriften aan
het slachtoffer of de benadeelde partij tot een ander gebruik heeft geleid
dan voor het doel waarvoor deze zijn verstrekt. Ik zie dan ook geen aanleiding
over te gaan tot een nadere beperking van het recht op kennisneming en verstrekking.
Ik wijs er voorts op dat de desbetreffende bepaling in het Kaderbesluit van
15 maart 2001 inzake de status van het slachtoffer in de strafprocedure
van de EU (artikel 4) daar ook in zijn algemeenheid niet van uit gaat.Ook achten deze leden het gewenst dat het gebruik van gegevens waarin
inzage is verleend of die zijn verstrekt aan beperkingen kan worden gebonden.
Zij informeren naar de mogelijkheid om bij AMvB nadere clausulering van het
gebruik van die verstrekte gegevens aan te brengen en mijn eventuele bereidheid
tot het opnemen van een dergelijke clausulering.Zoals reeds volgt uit mijn hiervoor gegeven uiteenzetting, meen ik dat
de bestaande regelingen: de WJSG en de Wet bescherming persoonsgegevens, voldoende
zijn om te kunnen optreden tegen slachtoffers die van aan hun verstrekte gegevens
gebruik maken voor een ander doel dan waarvoor zij zijn verstrekt. Ik wijs
er voorts op dat van misbruik onder het huidige verstrekkingenregime niet
is gebleken. Ik ben bereid mij indien dit wetsvoorstel tot wet wordt verheven,
nog voor de inwerkingtreding met het openbaar ministerie te verstaan
over de wenselijkheid van nadere bepalingen terzake.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de
mogelijkheid van het slachtoffer om te opponeren tegen een beslissing van
de officier van justitie om inzage of kennisneming te weigeren.Op grond van het voorgestelde artikel 51b, vierde lid, kan het slachtoffer
aan wie de kennisneming van bepaalde processtukken is geweigerd, een bezwaarschrift
indienen bij het gerecht waarbij de zaak aanhangig is. Het openbaar ministerie
heeft dan reeds ingevolge dit artikel zijn beslissing schriftelijk kenbaar
gemaakt waarbij hij een der weigeringsgronden genoemd in artikel 51b, derde
lid, zal hebben ingeroepen. Op grond van artikel 446 is inderdaad, zoals deze
leden veronderstellen, tegen deze beschikking van de raadkamer geen hoger
beroep mogelijk. Het staat het slachtoffer evenwel vrij om zijn verzoek bij
de rechter op de terechtzitting te herhalen. Uit het door deze leden bedoelde
hierboven genoemde EU-Kaderbesluit kan niet worden afgeleid dat het hier een
absoluut recht betreft en evenmin dat er tegen een beslissing tot gedeeltelijke
weigering in het vooronderzoek of tijdens het eindonderzoek afzonderlijk beroep
moet worden opengesteld.Deze leden merken op dat artikel 51b de officier van justitie als tot
weigering van kennisneming bevoegde instantie noemt en vragen of deze bevoegdheid
ook toekomt aan de advocaat-generaal tijdens de behandeling van de zaak in
hoger beroep. Zij vragen voorts naar de procedure die terzake zou moeten volgen.Uit de plaatsing van dit artikel in het Eerste Boek kan worden afgeleid
dat de rechten van het slachtoffer zowel in eerste als in de tweede aanleg
kunnen worden uitgeoefend, tenzij de wet uitdrukkelijk anders bepaalt. Dat
geldt bijvoorbeeld voor de regel dat voeging van de vordering van de benadeelde
partij niet pas in tweede aanleg kan plaatsvinden. Voor dat doel heeft inzage
van de stukken weinig zin. Wel kan het slachtoffer besluiten pas in tweede
aanleg aanspraak te maken op de uitoefening van zijn spreekrecht, als gevolg
waarvan hij alsnog behoefte kan hebben aan kennisneming van de stukken. Hij
wordt daartoe op grond van artikel 414, derde lid, nadat hij zijn voornemen
schriftelijk aan de advocaat-generaal kenbaar heeft gemaakt, voor de terechtzitting
in hoger beroep opgeroepen. Voorafgaand kan hij van zijn recht op kennisneming
van de stukken op de voet van artikel 51b kennisnemen. Aan de advocaat-generaal
komt in gelijke zin de mogelijkheid van beperking van de kennisneming toe,
met een beroep op de raadkamer bij het hof voor het slachtoffer en een mogelijkheid
van een herhaald verzoek van het slachtoffer aan het gerechtshof tijdens de
behandeling op de terechtzitting in hoger beroep.De leden van de VVD-fractie informeren naar
wat er gebeurt met de gegevens en informatie die het slachtoffer heeft ontvangen,
vooral in het geval dat het privacygevoelige informatie betreft.Aan het gebruik van de gegevens die op grond van deze regeling aan het
slachtoffer zijn verstrekt, zijn in dit kader behalve het doel van de verstrekking
geen nadere voorwaarden gesteld. Het slachtoffer kan deze stukken dus rechtmatig
onder zich houden en met het oog op het doel van de verstrekking gebruiken.
Als het slachtoffer besluit daar een ander gebruik van te maken, kan de gewezen
verdachte of veroordeelde die in dit gebruik een onrechtmatige daad jegens
hem ziet, het slachtoffer aansprakelijk stellen. De civiele rechter zal inderdaad,
zoals deze leden al verwachten, bij zijn oordeel betrekken wat het oordeel
van de strafrechter is geweest met betrekking tot de gegrondheid van de aantijgingen
tegen de gewezen verdachte of veroordeelde, en hoe dit zich verhoudt tot het
gebruik dat van de stukken is gemaakt gelet op het doel waarvoor zij zijn
verstrekt. Ik verwijs voorts naar mijn hierboven gegeven antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie over een mogelijke beperking
van de wijze van verstrekking van de gegevens.Spreekrecht voor slachtoffers en nabestaandenDe leden van de CDA-fractie vragen naar de kwalitatieve en kwantitatieve
analyses over het functioneren van het spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden
sinds de inwerkingtreding van de genoemde initiatiefwet.In 2006 is door het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen
van de Universiteit Utrecht in opdracht van het WODC van mijn ministerie het
onderzoek naar de Evaluatie implementatie schriftelijke slachtoffer-verklaring
gereed gekomen. Het onderzoek is bij brief van 5 oktober 2006 met mijn
standpunt en de daaruit voortvloeiende consequenties voor het slachtofferbeleid
aan de Tweede Kamer toegezonden (Kamerstukken II 2004/05, 27 213, nr. 12).
Thans is een evaluatieonderzoek naar de invoering en werking van het spreekrecht
in het Wetboek van Strafvordering in voorbereiding, dat naar verwachting in
het voorjaar van 2010 gereed zal komen. De door deze leden genoemde punten
zullen daarbij worden betrokken. Ik zal de Tweede Kamer over de uitkomst van
de evaluatie berichten.Voorziening voor comateuze slachtoffers?De leden van de VVD-fractie vragen zich af op welke wijze de belangen
van het slachtoffer kunnen worden behartigd wanneer het slachtoffer in coma
is en derhalve niet in staat om zijn rechten als slachtoffer geldend te maken.
Zij verwijzen naar artikel 51d van het wetsvoorstel dat bepaalt dat de artikelen
51a tot en met 51c van overeenkomstige toepassing zijn op de nabestaanden,
bedoeld in artikel 51e, tweede lid, en op de personen, bedoeld in artikel
51f, tweede lid. Deze leden stellen dat vertegenwoordiging in deze situatie
ook niet in aanmerking lijkt te komen, aangezien het comateuze slachtoffer
niet in staat is een volmacht te verstrekken.Het wetsvoorstel voorziet niet in een afzonderlijke regeling voor het
behartigen van de belangen van slachtoffers die in een comateuze toestand
zijn geraakt. Volgens de regels van het burgerlijk recht zijn er voldoende
mogelijkheden voor het waarnemen van de belangen van personen die tevoren
geen bijzondere voorzieningen hebben getroffen voor het geval zij daartoe
plotseling als gevolg van een ongeval of van een strafbaar feit niet in staat
zijn. Ten aanzien van minderjarige slachtoffers zijn in ieder geval de ouders
of voogden als wettelijk vertegenwoordiger bevoegd zonder volmacht schadevergoeding
te vorderen en te dien einde inzage te nemen in de processtukken. Het spreekrecht
is strikt genomen persoonsgebonden en kan niet worden overgedragen, maar de
praktijk laat zien dat rechters daarop in concrete zaken wegens bijzondere
omstandigheden wel uitzonderingen toelaatbaar achten.In het geval dat geen wettelijk vertegenwoordiger aanwezig is en de belangen
van het comateuze slachtoffer zo zwaar wegen dat zonder uitstel optreden noodzakelijk
is, kan een zorginstelling of het OM gebruik maken van artikel 451, tweede
lid, Boek I BW, teneinde een mentor te doen aanwijzen.ProcesvoeringDe leden van de CDA-fractie merken op dat
in de eerdere fase van de behandeling praktische bezwaren dezerzijds tegen
de invoering van een verschijningsplicht voor wettelijke vertegenwoordigers
van minderjarige verdachten zijn geuit. Inmiddels is bij amendement een dergelijke
verschijningsplicht opgenomen in het voorstel en deze leden vragen naar mijn
waardering hiervan. Het zal deze leden niet verrassen dat de door de organen van de strafrechtspleging geuite logistieke bedenkingen ten
aanzien van het appointeren van een zitting voor alle betrokken procesdeelnemers
nog niet zijn weggenomen. Bij de voorbereiding van de invoering van het wetsvoorstel,
die thans in afwachting van eventuele aanvaarding van het wetsvoorstel in
gang is gezet, zal hiervoor een oplossing moeten worden gevonden. Het College
van procureurs-generaal en de Raad voor de rechtspraak zullen de desbetreffende
parketten en gerechten hierop attenderen. Onder verantwoordelijkheid van het
College van procureurs-generaal is thans een project gestart waarin de werkwijze
van het openbaar ministerie ten behoeve van slachtoffers wordt beschreven
en duidelijker gestructureerd. Ik zal deze instanties vragen of zij de uitvoering
en de gevolgen van deze regeling willen bijhouden, mede gelet op het effect
op de uitvoering van andere onderdelen van mijn beleid, zoals het verkorten
van de doorlooptijden in jeugdzaken en het lik-op-stukbeleid. Op deze wijze
kan inzicht worden verkregen in de wijze waarop het opnemen van deze verplichting
en de uitvoering in de praktijk een verbetering voor het slachtoffer teweeg
brengt. Ouders en vertegenwoordigers die weten dat de minderjarige voor wie
zij verantwoordelijk zijn, wordt berecht maar om enige reden afzien van verschijnen,
zullen in het algemeen meer nodig hebben voor beïnvloeding van de gedragsproblematiek
van de jeugdige dan het met de sterke arm afdwingen van hun aanwezigheid op
de terechtzitting. Thans kan nog niet worden geschat, zoals deze leden verzoeken,
wat gemiddeld de gevolgen van deze plicht voor de doorlooptijd van het proces
zullen zijn. Ik hoop u daarover voor het eind van dit jaar nader te kunnen
berichten.De leden van de PvdA-fractie hebben vragen
over de grondslag van de met bevel tot medebrenging verzwaarde verschijningsplicht
van de ouders (artikel 496).Ik heb mij eerder op het standpunt gesteld dat de huidige bepaling van
artikel 496, waarin de noodzaak van aanwezigheid van de ouders op de terechtzitting
ter beoordeling van de rechter staat, voldoende is ook vanuit het belang van
de oordeelsvorming door de rechter en vanuit een oogpunt van een eerlijk proces.
Met de verschijningsplicht is beoogd het besef van ouderlijke verantwoordelijkheid
voor de minderjarige aan te scherpen; voorts worden de belangen van de minderjarige
in rechte behartigd door zijn raadsman. Aan de aanwezigheid van de ouders
van de minderjarige kan deze tijdens zijn berechting wellicht steun ontlenen;
de ouders worden op grond van artikel 496, tweede lid, ook in de gelegenheid
gesteld opmerkingen te maken ter verdediging van de minderjarige verdachte.
Een concreet belang van het slachtoffer bij de aanwezigheid van de ouders
van de verdachte is niet zonder meer aanwezig te achten. Zij kunnen immers
in strafrechtelijke zin niet voor de gedragingen van de verdachte aansprakelijk
worden gesteld. Bij brief van 17 december 2008 (Kamerstukken II 2007/08,
30 143, nr. 27) heb ik voorts te kennen gegeven dat ik meen dat
het als regel bevelen van de medebrenging van de ouders van een minderjarige
verdachte een zeer zwaar middel is en eigenlijk het bestek van de onderhavige
regeling te buiten gaat.Deze leden merken op dat bij een van een ernstig delict verdachte minderjarige
straks drie partijen met drie verschillende belangen de arena van de strafprocedure
betreden, namelijk het slachtoffer met mogelijk een raadsman, de minderjarige
verdachte met raadsman en zijn of haar ouders (moeder en/of vader) die vanwege
een dreigende aansprakelijkstelling mogelijk ook een raadsman in de arm hebben
genomen. De opmerking van deze leden is terecht en kan nog worden aangevuld
met de kanttekening dat in de gevallen waarin de verdachte dan wel diens ouders
of het slachtoffer de Nederlandse taal onvoldoende beheersen of verstaan tevens
voor de oproeping van een of meer tolken zal moeten worden gezorgd. In dit
licht bestaat inderdaad de kans dat de kwestie waar het bij dit
geding toch vooral om gaat, de berechting van een van misdrijf verdachte jeugdige,
wordt belast met een aantal procedurele belemmeringen die gemakkelijk tot
uitstel kunnen leiden.Deze leden willen weten of de verschijningsplicht alleen van toepassing
is op in Nederland woonachtige ouders of ook op ouders die in het buitenland,
bijvoorbeeld in een andere EG-lidstaat, verblijven.De bestaande rechtshulpverdragen bepalen op welke wijze gerechtelijke
mededelingen kunnen worden gedaan aan personen die in het buitenland verblijven.
Zij kennen voorts bepalingen op grond van welke het horen van een getuige
op bevel van een rechter kan worden verzocht of de uitlevering van een verdachte
kan worden gevraagd. Het afdwingen van de aanwezigheid door middel van een
bevel tot vrijheidsbeneming en overbrenging van andere personen die in het
buitenland verblijven, is evenwel niet mogelijk.Deze leden vragen zich af of de lezing dat de rechter bij niet-verschijnen
van de ouders kan kiezen om de behandeling uit te stellen en de medebrenging
van de ouders te gelasten (leden 2 en 3), of daarvan af te zien en het onderzoek
voort te zetten (lid 4) de juiste is.Uit de toelichting op het gewijzigd amendement nr. 11 blijkt dat het de
bedoeling van de indieners is om te bepalen dat voor minderjarige verdachten
van misdrijf geldt dat bij gebleken afwezigheid van hun ouders, altijd aanhouding
van de zaak plaatsvindt en dat een bevel tot medebrenging van die ouders wordt
gegeven. De uitzonderingen op deze hoofdregel zijn de gevallen waarin reeds
aanstonds een uitspraak in de zin van artikel 349, eerste lid, wordt gedaan
(er is dan nog geen materiële einduitspraak) en de gevallen waarin de
woon- of verblijfplaats van de ouders onbekend is of waarin sprake is van
een bijzondere omstandigheid (artikel 496, tweede lid).In de zaken met betrekking tot minderjarige verdachten van overtreding
geldt dat aan de rechter wordt overgelaten om te bepalen of hij de aanwezigheid
van niet verschenen ouders wenselijk acht en te dien einde hun medebrenging
beveelt (artikel 496, derde lid). Pas als de ouders ten tweeden male niet
ter terechtzitting verschijnen, kan het onderzoek op de terechtzitting worden
voortgezet, tenzij de rechter alsnog medebrenging gelast (artikel 496, vierde
lid).Zij vragen voorts naar de positie van het (wél verschenen) slachtoffer,
dat de ouders mogelijk mede aansprakelijk wil stellen of dat graag van deze
zaak af wil om verder te kunnen met zijn leven en of met zijn opvatting terzake
rekening wordt gehouden.Gebruikelijk is dat de rechter die een beslissing tot aanhouding neemt
daaraan voorafgaand de aanwezige procesdeelnemers in de gelegenheid stelt
hun opvatting over de wenselijkheid van uitstel kenbaar te maken. In dit kader
kan het slachtoffer zijn mening ter kennis van de rechter brengen, die dit
gegeven bij zijn beslissing over aanhouding van de zaak zal betrekken.Deze leden zagen graag één of meer voorbeelden van een «bijzondere
omstandigheid» als bedoeld in het beoogde tweede lid.Te denken valt aan gevallen waarin de ouders in het buitenland verblijven
of, zoals deze leden opperen, het geval dat de desbetreffende ouder gedetineerd
is. Met het amendement is beoogd te verzekeren dat de betrokken ouder doordrongen
wordt van de ernst van het gepleegde feit en van de noodzaak van het treffen
van opvoedende maatregelen. Bij de door deze leden bedoelde gevallen moet
worden aangetekend dat de gedetineerde ouder die tot dit besef komt, feitelijk
niet in de gelegenheid zal zijn de gewenste gedragsverandering van de minderjarige
verdachte te bewerkstelligen. Datzelfde geldt voor de ouders die in het buitenland
verblijven, terwijl de betrokken minderjarige in Nederland woont
en hier wordt berecht. Ten slotte valt nog aan een bijzondere omstandigheid
te denken in de gevallen waarin de ouders juridisch nog wel de ouderlijke
macht hebben, maar met de minderjarige geen of een slechte relatie hebben.
Veelal verblijft de minderjarige dan reeds geruime tijd elders (bij familieleden
of bekenden).Deze leden willen weten of het in die gevallen niet economischer is om
de zaak wél meteen af te doen en het niet op een ten tweede male niet-verschijnen
te laten aankomen. Zij stellen dat de tekst van de bepaling daarop niet is
toegesneden omdat de bevoegdheid om af te zien alleen lijkt terug te slaan
op het bevel medebrenging en niet op het al dan niet aanhouden van de behandeling.Met deze leden ben ik van oordeel dat hun lezing van dit onderdeel voor
de hand ligt. In de praktijk zal het niet altijd eenvoudig zijn te voorzien
of de opgeroepen ouders ter zitting zullen verschijnen; veelal zal de reden
van verhindering pas na de aanvang van de terechtzitting blijken. Dan zal
de rechter een beslissing moeten nemen over de voortgang van de zaak. In het
geval dat alle overige procesdeelnemers aanwezig zijn, terwijl evident is
dat het gelasten van de medebrenging niet mogelijk is (verblijf in het buitenland),
is het denkbaar dat de zitting aanstonds wordt voortgezet. Als het slachtoffer
niet aanwezig is of de verdediging nog niet gereed is, zal de zaak moeten
worden aangehouden.Het is thans nog niet duidelijk hoe deze nieuwe voorschriften zich verhouden
tot de uitvoering van het beleid tot toepassing van een lik-op-stuk benadering
bij jeugdige daders, maar erkend moet worden is dat zij de procedure niet
zullen versnellen.Voorschotregeling schadevergoedingDe leden van de CDA-fractie constateren terecht
dat bij amendement (nr. 24) een voorschotregeling is opgenomen voor slachtoffers,
die verder gaat dan de door de nota van wijziging voorgestelde regeling (nr.
22). In dit licht vernemen zij graag of en hoe ik gebruik zal maken van de
in de desbetreffende bepaling genoemde mogelijkheden tot nadere regeling bij
AMvB.Het is mijn voornemen om in de amvb op te nemen dat de mogelijkheid van
een voorschotregeling vooralsnog wordt beperkt tot de tenuitvoerlegging van
schadevergoedingsmaatregelen opgelegd bij zeden- en geweldsmisdrijven. Dit
is in overeenstemming met de nu beschikbare financiële dekking binnen
de Justitiebegroting aanwezig. Verder is bij de voorbereiding van de implementatie
van dit onderdeel gebleken dat nog enkele uitvoeringsproblemen te verwachten
zijn. Deze vloeien voort uit de verruiming van de mogelijkheden voor het indienen
van een schadevergoeding, gecombineerd met de mogelijkheid van het toekennen
van een voorschot als de veroordeelde in gebreke blijft tijdig te betalen.
Slachtoffers zullen minder dan nu het geval is, bereid zijn rekening te houden
met de inkomenspositie van de veroordeelde, omdat zij weten dat de staat de
opgelegde schadevergoeding zal voorschieten. Voorts zal naar verwachting de
mogelijkheid van het toekennen van schadevergoeding en het opleggen van een
schadevergoedingsmaatregel in ad informandum gevoegde zaken, eveneens gecombineerd
met de voorschotregeling op termijn leiden tot een aanzienlijke groei van
ten uitvoer te leggen schadevergoedingsmaatregelen bij minder vermogende veroordeelden,
die de staat uiteindelijk niet op hen zal kunnen verhalen.Bij nota van wijziging inzake het wetsvoorstel tot partiële wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, Wetboek van Strafvordering en enkele aanverwante
wetten in verband met rechtsontwikkelingen, internationale verplichtingen
en geconstateerde wetstechnische gebreken en leemten (Kamerstukken
II 2007/08, 31 391, nr. 5) heb ik enkele voorstellen met het oog
op nadere afgrenzing gedaan (overgangsrecht en inningskosten).Ik zie de voorschotregeling voornamelijk als een mogelijkheid om slachtoffers
van ernstige delicten tegemoet te komen indien de schadevergoeding die door
de dader aan hen moet worden betaald niet tijdig wordt voldaan. Ik verwijs
naar de discussies omtrent de oprichting van het Schadefonds geweldsmisdrijven
(hierna SGM), waarbij eveneens uitgangspunt was dat de voorziening van het
schadefonds niet in de plaats komt van de (civielrechtelijke) aansprakelijkheid
van de dader, maar een complementaire (vangnet)voorziening biedt. Het is de
verantwoordelijkheid van de overheid om te voorkomen dat personen die slachtoffer
zijn van een ernstig geweldsmisdrijf de schade die zij ten gevolge daarvan
hebben geleden, geheel alleen moeten dragen. De gedachte van solidariteit
met personen die ernstige gevolgen hebben ondervonden van schokkende en ingrijpende
gebeurtenissen die aan hen niet kunnen worden toegerekend, ligt ten grondslag
aan de instelling van het Schadefonds. Die solidariteit komt in brede zin
aan de orde als gebleken is dat geen dader kan worden opgespoord of veroordeeld,
dan wel in de gevallen waarin de veroordeelde kennelijk niet in staat is aan
zijn verplichting tot schadevergoeding te voldoen. Zoals deze leden terecht
aangeven, is een beginsel van civiel recht dat ieder zijn eigen schade draagt.
Op dit beginsel zijn evenwel belangrijke uitzonderingen gemaakt in de gevallen
waarin het onwenselijk en onnodig hard zou zijn om dit beginsel altijd strikt
door te voeren. Ik noem in het bijzonder de gevolgen van natuur- en andere
rampen en de gevolgen van ernstige strafbare feiten door het hierboven genoemde
SGM. Met betrekking tot de verhouding van deze regeling tot het verzekeringsrecht,
waarnaar deze leden eveneens vragen, merk ik op dat burgers zich met het oog
op bepaalde risico’s (brand, inbraak, zaakschade) kunnen verzekeren,
maar dat de overheid het hebben van een dergelijke verzekering slechts kan
stimuleren en niet verplicht stellen. Dat geldt niet voor de verplichte ziektekostenverzekering,
op grond waarvan slachtoffers voor de ziektekosten van letsel als gevolg van
misdrijf aanspraak kunnen maken op vergoeding. Als regel geldt evenwel dat
opzettelijk toegebrachte schade door de verzekeraar van het slachtoffer verhaald
kan worden op de dader.Verschillen in de huidige praktijk tussen de arrondissementenDe leden van de VVD-fractie wijzen op de verschillen
in de praktijk met betrekking tot schadebemiddeling bij politie en OM en de
behandeling van de vordering van de benadeelde partij. toepassing, zoals neergelegd
in het WODC rapport van juli 2007 «De praktijk van schadevergoeding
voor slachtoffers van misdrijven» van S. van Wingerden, M. Moerings
en J. van Wilsem. Deze leden vragen zich af of met het voorliggende wetsvoorstel
dergelijke verschillen tot het verleden zullen gaan behoren.Het was aanvankelijk niet mijn bedoeling dat dit wetsvoorstel een grote
verandering teweeg zou brengen in de bestaande praktijk en werkwijzen op het
terrein van de schadevergoeding aan slachtoffers van misdrijf. Daarin is verandering
gekomen door de toevoeging van de voorschotregeling, het aanvaarden van amendement
nr. 16 over de aanpassing van het criterium voor behandeling van de vordering
van de benadeelde partij in artikel 361, en van het amendement nr. 12, waarin
de toekenning van schadevergoeding bij ad informandum gevoegde feiten is opgenomen
en van het amendement nr. 26, dat strekt tot uitbreiding van de civielrechtelijke
aansprakelijkheid van ouders voor schade toegebracht als gevolg van een strafbaar
feit door kinderen beneden de veertien jaar. In het kader van de uitvoering
van de beleidsnota «Slachtoffer centraal» zal hieraan verder aandacht
worden besteed. De verbetering van de uitvoering van de schaderegelingen,
beslissingen op vorderingen tot schadevergoeding en de tenuitvoerlegging van
schadevergoedingsmaatregelen, maken hiervan al onderdeel uit.
Het behoort inderdaad tot mijn verantwoordelijkheid, zoals deze leden terecht
opmerken, maatregelen te treffen om juist ten aanzien van de hier genoemde
punten te waarborgen dat de rechten van slachtoffers zoveel mogelijk gelijkelijk
worden veilig gesteld.Evolutie strafprocesMet belangstelling heb ik kennisgenomen van de beschouwingen van de leden
van de CDA-fractie over de ontwikkeling van het
strafproces.Zij onderschrijven mijn eerdere uitgangspunt dat de versterking van de
positie van het slachtoffer in het strafproces niet zo ver strekt dat daardoor
verandering wordt gebracht in elementaire systeemkenmerken van het Nederlandse
strafprocesrecht, zoals het vervolgingsmonopolie dat aan het OM is toegekend.
Doel van het strafproces is het geven van een adequate justitiële reactie
op het strafbaar feit (zowel ten aanzien van de verdachte als het slachtoffer)
en niet de in een veel bredere context te plaatsen oplossing van een maatschappelijk
conflict tussen dader en slachtoffer. In het Algemeen kader voor de herziening
van het Wetboek van Strafvordering (Kamerstukken II 2003/04, 29 271,
nrs. 1 en 3) en daaropvolgende stukken is deze keuze gehandhaafd. Ook
uit de grote studie naar de grondslagen van de strafvordering die is verricht
door de hoogleraren Groenhuijsen en Knigge, en waarop de herzieningsoperatie
van het Wetboek van Strafvordering mede is gebaseerd, komt de conclusie naar
voren dat hun voorstellen geen aanleiding geven tot een fundamentele stelselwijziging
in de zin van een totaal andere wijze van procesvoering. Dat geldt nog in
sterkere mate voor het onderzoek op de terechtzitting; ten aanzien van het
voorbereidende onderzoek doen zij voorstellen voor de herstructurering van
het voorbereidende onderzoek. Bij brief van 27 februari jl. heb ik aangegeven
hoe ik voornemens ben dit nader uit te werken (Kamerstukken II 2007/08, 29 271,
nr. 7).De leden van de CDA-fractie constateren dat burgers in het kader van de
opsporing en berechting van strafbare feiten uiteenlopende rollen kunnen vervullen,
soms cumulatief en dat ik daarop in de toelichting in het kader van dit voorstel
nader ben ingegaan. De leden van de CDA-fractie zijn geïnteresseerd in
mijn opvatting over een mogelijk actieve rol van burgers bij de opsporing
van misdrijven en verdachten.Ik stel voorop dat van belang is dat burgers die slachtoffer zijn van
een strafbaar feit of daarvan getuige zijn zo veel mogelijk aangifte doen
bij de politie. Het is noodzakelijk dat politie en justitie op deze manier
een juist beeld krijgen van de omvang van de criminaliteit. Dit geldt te meer
voor de terreinen waar de politie niet actief kan opsporen, omdat zij daartoe
geen directe toegang heeft. Te denken valt aan criminaliteit binnen het bedrijfsleven
of huiselijk geweld. Samen met mijn ambtgenote van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
stimuleer ik de verbetering van de afhandeling van aangiften door de politie,
ook in de gevallen waarin betrokkenen beducht zijn voor represailles. Voorts
werken de overheid en het bedrijfsleven samen in diverse vormen van Publiek
Private Samenwerking, bijvoorbeeld bij de bestrijding van fietsendiefstal
en winkelcriminaliteit.Financiële consequentiesDe leden van de PvdA-fractie merken op dat
uit het wetsvoorstel meer kosten voor de rechtsbijstand voortvloeien, vooral
in de gevallen waarin zowel de (minderjarige) verdachte, diens ouders en het
slachtoffer op de terechtzitting verschijnen. Zij vragen in dit verband of
het hier gaat om ambtshalve toevoegingen of dat een inkomenstoets wordt aangelegd.De verdachte die rechtens van zijn vrijheid wordt beroofd op grond van
een bevel tot inverzekeringstelling of voorlopige hechtenis krijgt ambtshalve een raadsman toegevoegd; voor een ruimere categorie van minderjarige
verdachten vindt ambtshalve toevoeging plaats op de voet van artikel 489.
Slachtoffers van een gewelds- of zedenmisdrijf met ernstig letsel als gevolg,
die de schade willen verhalen op de dader, kunnen beroep doen op gratis rechtsbijstand.
Daarnaast geldt dat ook slachtoffers van andere delicten voor informatie over
de strafrechtelijke procedure of een uitleg van de rechten van slachtoffers
zonder kosten een beroep kunnen doen op medewerkers van het juridisch loket
of Slachtofferhulp Nederland. Voor ondersteuning bij de voeging in het strafproces,
het opstellen van een schriftelijke slachtofferverklaring en het uitoefenen
van het spreekrecht kan het slachtoffer gebruik maken van de gratis diensten
van Slachtofferhulp Nederland. Het is daarom op zich niet nodig voor slachtoffers
om in die situaties over een eigen advocaat te beschikken. Bezien wordt of
voor de nabestaanden van deze slachtoffers in een volgende aanpassing van
de wet op de rechtsbijstand een soortgelijke voorziening kan worden getroffen.
Voor ouders van een minderjarige verdachte die aansprakelijk worden gesteld
voor de schade die is toegebracht door hun kind, gelden de bestaande regels
voor de gefinancierde rechtsbijstand: dat betekent dat een inkomenstoets wordt
aangelegd. De vraag van deze leden of in mijn begroting rekening is gehouden
met een mogelijke toename als gevolg van de met het onderhavige wetsvoorstel
geïntroduceerde extra rechten, beantwoord ik bevestigend. Bij het opstellen
van deze ramingen kon nog geen rekening worden gehouden met nieuwe verplichtingen
die uit het opnemen van de geamendeerde bepalingen zullen voortvloeien. Deze
ramingen staan voorts los van de aangekondigde bezuinigingen op de uitvoering
van de Wet op de rechtsbijstand. Bij gelegenheid van de opstelling van mijn
begroting voor volgend jaar zal ik u over de verdere uitvoering van deze laatste
afspraak uit het Coalitieakkoord nader informeren.Ik hoop dat ik de vragen van uw Commissie met het bovenstaande toereikend
heb beantwoord en dat de gemaakte opmerkingen van een adequate reactie zijn
voorzien.De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-30143-D.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl