Goedkeuring van het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (Trb. 2000, 120); Verslag van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27484, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-12-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27484 nr. 5

19-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. Algemeen1.2. Onderhandelingen1.3 Vestiging van het Strafhof in Den Haag1.5 Beoordeling van het Statuut1.6 Grondwettelijke aspecten van goedkeuring van het Statuut1.7 Uitvoeringswetgeving II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGPreambuleDeel 1. Oprichting van het HofArtikel 1. Het HofArtikel 2. Relatie van het Hof met de Verenigde NatiesArtikel 3. Zetel van het HofArtikel 5 Misdrijven waarover het Hof rechtsmacht heeftArtikel 7. Misdrijven tegen de menselijkheidArtikel 8. OorlogsmisdrijvenArtikel 10Artikel 11. Rechtsmacht ratione temporisArtikel 12. Voorwaarden voor de uitoefening van rechtsmachtArtikel 13 tot en met 15 Uitoefening van rechtsmacht,
aangiften en de AanklagerArtikel 16. Opschorting van onderzoek of vervolgingArtikelen 17 tot en met 20. De complementariteit van het
StrafhofArtikel 18. Voorafgaande beslissing met betrekking tot
ontvankelijkheidArtikel 19. Betwisting van de rechtsmacht van het Hof
of de ontvankelijkheid van een zaakArtikel 20. Ne bis in idemArtikel 22. Nullum crimen sine legeArtikel 25 Individuele strafrechtelijke aansprakelijkheidArtikel 27 Irrelevantie van officiële hoedanigheidArtikel 28. Aansprakelijkheid van bevelhebbers en andere
meerderenArtikel 30. Element van de geestesgesteldheidArtikel 31. StrafuitsluitingsgrondenArtikel 33. Bevelen van meerderen en wettelijk voorschriftDeel 4 Samenstelling en dagelijks bestuur van het HofArtikel 42. Het Parket van de AanklagerDeel 5 Opsporingsonderzoek en vervolgingArtikel 53. Opening van een opsporingsonderzoekArtikel 54. Taken en bevoegdheden van de Aanklager met
betrekking tot het opsporingsonderzoekArtikel 56. Rol van de Kamer van vooronderzoek in geval
waarin de gelegenheid bewijsmiddelen te vergaren zich niet nogmaals zal voordoenArtikel 58. Uitvaardiging door de kamer van onderzoek
van een bevel tot aanhouding of een oproep tot verschijningArtikel 59. Aanhoudingsprocedure in de staat van bewaringArtikel 61 Bevestiging van de tenlastegelegde feiten voorafgaande
aan de terechtzittingDeel 6 De terechtzittingArtikel 62 Plaats van terechtzittingArtikel 64 Taken en bevoegdheden van de Kamer van berechtingArtikel 67 Rechten van de beschuldigdeArtikel 69. BewijsArtikel 73. Informatie of documenten van derdenArtikel 75 Herstelbetalingen aan slachtoffersArtikel 79 TrustfundsDeel 8 Beroep en herzieningDeel 9 Internationale samenwerking en wederzijdse rechtshulpArtikel 90. Concurrerende verzoekenDeel 10 TenuitvoerleggingArtikel 103. Rol van Staten bij de tenuitvoerlegging van
uitspraken tot gevangenisstrafDeel 12 FinancieringArtikel 113 tot en met 118. Financiële regelingen,
fondsen, bijdrage en controleArtikel 120 VoorbehoudenArtikel 121 tot en met 123 Wijzigingen van het StatuutArtikel 124. OvergangsbepalingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27484Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 484Goedkeuring van het op 17 juli 1998 totstandgekomen Statuut van Rome
inzake het Internationaal Strafhofnr. 5VERSLAGVastgesteld 19 december 2000De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,1
belast met het voorbereidende onderzoek naar dit voorstel van wet, heeft de
eer als volgt verslag uit te brengen.Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
tijdig zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel genoegzaam bekend.I. AlgemeenDe leden van de fracties van het CDA, D66, GroenLinks, GPV en RPF, PvdA,
SGP en VVD hebben met instemming kennisgenomen van wetsvoorstel 27 484
(R 1669) Goedkeuring van het Statuut van Rome inzake het Internationaal
Strafhof.Met de instelling van het Internationaal Strafhof wordt naar de mening
van de leden van de verschillende fracties een belangrijke mijlpaal bereikt.
Met de komst van het Internationaal Strafhof zal naar hun mening de internationale
gemeenschap een belangrijk instrument in handen krijgen ter bestraffing van
plegers van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven
en daarmee van het voorkomen van zulke misdrijven.De leden van de fracties vinden het van groot belang dat zo veel mogelijk
landen dit Strafhof dragen en derhalve valt het te betreuren dat enkele permanente
leden van de Veiligheidsraad en ook Israël het Statuut niet hebben ondertekend.
Voor Nederland is het een erezaak dit Statuut zo spoedig mogelijk te ratificeren.
Al in 1947 gaven de Verenigde Naties opdracht tot het uitwerken van de grondslag
voor een Internationaal Strafhof. Het nu voorliggende Statuut is dan ook een
goede stap voorwaarts in het streven naar het respecteren van normen van menselijkheid
in bijzondere situaties. Daarnaast heeft de instelling van het Internationale
Strafhof een afschrikwekkend effect richting misbruikers van macht. Het is
dan ook te verwachten dat van de instelling van dit Hof een zekere preventieve
werking zal uitgaan.De leden van de fracties van GPV en RPF spreken hun waardering uit voor
de Nederlandse inzet en activiteiten rond de totstandkoming van dit Statuut.
Daarnaast spreken deze leden hun verheuging uit over het feit dat de standplaats
van het Strafhof Nederland is geworden. Hierdoor kan Den Haag
de titel van juridische hoofdstad van de wereld verder gestalte geven.Het voorliggend Statuut draagt op bepaalde punten een duidelijk Amerikaans
stempel, zo schrijft de minister (pagina 3). Toch hebben de Verenigde Staten
uiteindelijk het Statuut niet kunnen aanvaarden. De leden van de fracties
van GPV en RPF betreuren dit. Kan worden aangegeven of er momenteel nog stappen
worden ondernomen om de Verenigde Staten zover te brengen dat zij aan dit
Statuut hun goedkeuring kunnen verlenen? En hoe ligt dit met betrekking tot
andere landen (waaronder Israël)?GroenLinks hoopt op een voorspoedige behandeling van dit wetsvoorstel.De leden van de SGP-fractie vragen waarom pas ruim twee jaar na vaststelling
van het Statuut de Goedkeuringswet deze Kamer toegezonden is. Zij betreuren
het dat een aantal zaken nog ontbreekt, waardoor beoordeling van het geheel
bemoeilijkt wordt. Het Zetelverdrag is niet bijgevoegd: om welke reden? Het
zou juist verstandig geweest zijn om dat tegelijk met de Goedkeuringswet voor
het Statuut in deze Kamer te behandelen. Op pagina 10 van de Memorie van Toelichting
wordt beloofd dat de Kamer na het zomerreces van 2000 een wetgevingsnotitie
toe zal gaan waarin de consequenties van het Statuut voor de strafrechtwetgeving
in Nederland uitgewerkt zijn. Deze is nog niet ontvangen. Kunnen bedoelde
consequenties in de Nota naar aanleiding van het Verslag nader uitgewerkt
worden? Deze leden verwijzen in dit verband naar het commentaar van de Raad
van State. Tenslotte stellen deze leden vast dat het materieel strafrecht
en strafprocesrecht dat door het Strafhof gehanteerd zal gaan worden, nog
niet vaststaat. Graag een toelichting van de regering bij een en ander, alsmede
een voorzichtige agenda waarin aangegeven staat wanneer – beoogd –
de financiële regels, het materiële straf- en strafprocesrecht,
het Zetelverdrag, de overeenkomst met de Verenigde Naties en de uitwerking
voor het Nederlandse strafrecht tot stand zullen komen. Zijn er overigens
reeds landen die het Statuut geratificeerd hebben, en zo ja, welke?De leden van de SGP-fractie merken op dat het Strafhof een permanent en
universeel karakter zal krijgen, in tegenstelling tot eerdere, ad hoc tribunalen.
Dit roept de vraag op of het Strafhof geen duidelijke selectie zal moeten
maken in de misdaden die zij wil onderzoeken. Over de hele wereld zijn tientallen
langer of korter durende, inter- of intrastatelijke conflicten gaande, waarbij
misdrijven als genoemd in artikel 5 van het Statuut begaan worden. Het Strafhof
kan zich onmogelijk met alles bezig gaan houden. Op welke wijze zal het Strafhof
keuzes moeten maken? Op grond van de mate van ernst, urgentie, aanhoudendheid
of andere criteria? Of is de regering van mening dat het Strafhof genoeg capaciteit
zal hebben om zich tegelijkertijd bezig te houden met, zegge, de burgeroorlog
in Cambodja, het conflict in het Grote Merengebied, het optreden van de Taliban
in Afghanistan, dat van Rusland in Tsjetsjenië en het etnisch geweld
in Indonesië? Maakt overigens oprichting van het Strafhof de Tribunalen
voor Ruanda en Joegoslavië niet overbodig, en zo ja, zullen die dan opgeheven
worden? De Memorie van Toelichting geeft daar weinig uitsluitsel over.De leden van de SGP-fractie verzoeken de regering om aan te geven wat
de meest voorkomende redenen waren van landen die het Statuut niet ondertekend
hebben om zich van ondertekening te onthouden. Is het vermoeden redelijk dat
onder de niet-ondertekenaars zich «rogue states», schurkenstaten,
bevinden, die er belang bij hebben om niet onder de jurisdictie van het Strafhof
te vallen? Is het aantal niet-ondertekenende staten niet een relativering
van de mogelijke rechtsmacht en invloed van het Strafhof? Immers, alleen voor
de ondertekenaars van het Statuut geldt dat het Strafhof voor
die landen automatische jurisdictie heeft. De landen die niet ondertekend
hebben, vallen «buiten schot». In die zin wordt de inhoud van
artikel 12, 1ste lid, sterk getemperd door artikel 12, 2de lid. Wat is in
de onderhandelingen de Nederlandse opvatting geweest over de gewenste reikwijdte
van de jurisdictie van het Strafhof?De leden van de SGP-fractie vragen de regering hoe zij oordeelt over het
feit dat twee permanente leden van de Veiligheidsraad, te weten de VS en China,
het Statuut niet ondertekend hebben en het derhalve ook niet zullen ratificeren.
Uit de Memorie van Toelichting wordt niet duidelijk welke interne overwegingen
voor China doorslaggevend waren om niet te ondertekenen. Deze leden vragen
de regering of zij het met hen eens is dat de argumentatie van de VS om niet
te ondertekenen bepaald niet sterk te noemen is: enkel het feit dat artikel
12 van het Statuut ertoe zou kunnen leiden dat Amerikaanse militairen die
deelnemen aan vredesoperaties vanwege misdrijven berecht zouden kunnen worden,
heeft de doorslag gegeven. Hoe valt deze eindafweging te verklaren, gezien
de overigens actieve opstelling van de VS in de onderhandelingen over het
Statuut? Hoe beoordeelt de regering de rol van de VS in de totstandkoming
van de tekst, ook waar het gaat om artikel 124? Een wezenlijke vraag voor
deze leden is of het gewenst is dat permanente leden van de Veiligheidsraad
die niet het Statuut ondertekend hebben, China en de VS, het gebruik van het
recht van voorlegging ex artikel 13 onder b met hun veto kunnen blokkeren,
dat China en de VS toch een doorslaggevende stem hebben wanneer de Veiligheidsraad
een resolutie wil aannemen op grond waarvan onderzoek of vervolging opgeschort
moeten worden, dan wel met hun veto kunnen bewerkstelligen dat onderzoek of
vervolging toch doorgaat (artikel 16)?Interessant is dat Israël tegen de uiteindelijke tekst gestemd heeft,
omdat het overbrengen van eigen bevolking naar bezet gebied als een oorlogsmisdrijf
in het Statuut is opgenomen. Wat is de mening van de regering hierover?De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen van wetsvoorstel
27 484 (R 1669). De begeleidende brief van de minister van Justitie
d.d. 8 december jl., draagt belangrijk bij aan de helderheid over de voorgenomen
implementale regelgeving. Deze leden onderschrijven het onderscheid tussen
het samenwerkings- of rechtshulpdeel en het matrieel rechtelijke deel. Daarbij
past dat is gekozen voor twee afzonderlijke wetten.Met betrekking tot het samenwerkingsdeel verzoeken deze leden het kabinet
uiteen te zetten wie daarmee in Nederland zal worden belast en wat de financiële
gevolgen daarvan zullen zijn. Het voornemen om de strafbaarstelling van misdrijven
tegen de menselijkheid in de Nederlandse rechtsorde op te nemen wordt door
de leden van de VVD-fractie gesteund. Zij willen vernemen of en zo ja in hoeverre
de bepaling van invloed is op de Nederlandse rechtsorde. De Amerikaanse rechter
heeft zich bijvoorbeeld bevoegd geoordeeld m.b.t. claims van buitenlandse
holocaust slachtoffers. Zal een dergelijke rechtsgang ook in Nederland mogelijk
worden?1.2. OnderhandelingenTer inleiding zou de CDA-fractie aan de regering willen vragen hoe het
staat met de huisvestingsplannen ten behoeve van het Internationaal Strafhof
en op welke termijn hierover zekerheid zal bestaan (pagina 3)? Kan de regering,
zo vragen deze leden de garantie geven dat de huisvesting geregeld is op het
moment dat de eerste mogelijke processen gevoerd zullen worden. In hoeverre
wordt bij de voorbereiding van de komst van het Internationaal
Strafhof rekening gehouden met de ervaringen met het Joegoslavie-Tribunaal
tot dusverre en wat zijn wat dat betreft de «lessons learned»
naar de mening van de regering, zo willen de leden van de CDA fractie vernemen?
Kan tevens worden aangegeven hoeveel landen tot op heden het verdrag van Rome
ter oprichting van het Internationaal strafhof hebben geratificeerd en op
welk moment het verdrag naar verwachting in werking zal treden (pagina2)?
De opvatting van de regering dat voor een aantal documenten niet de goedkeuring
van de Staten-Generaal is vereist komt de CDA-fractie juist voor, wel vraagt
zij zich af of dit niet zou moeten gelden voor het zetelverdrag dat wordt
gesloten tussen het Strafhof en Nederland zoals de Raad van State eveneens
meent (pagina 4–5)?Kan de regering daarnaast aangeven, zo vragen de leden van de CDA-fractie,
op welke termijn zij verwacht dat de prepcom met een voorstel komt tot een
bepaling inzake agressie en op welke termijn zullen naar verwachting de besprekingen
over de vergroting van de effectiviteit en de aanvaardbaarheid van het Strafhof
zijn afgerond (pagina 5)? Verwacht de regering nog dat de VS op enig moment
wel bereid zullen blijken te zijn om met het Statuut in te stemmen, al dan
niet na onderhandelingen over wijziging van het Statuut?Het voorbereidende Comité heeft een ontwerp-Statuut, met daarin
nog veel uitstaande vraag- en geschilpunten, neergelegd aan de Diplomatieke
Conferentie in Rome van 1998. De rol van Nederland bij de totstandkoming van
het Statuut was volgens de Nederlandse regering prominent. Kan de minister
daar nader op ingaan? Wat waren de mogelijkheden van Nederland om te sturen
en in hoeverre zijn er typisch Nederlandse doelstellingen verwezenlijkt?Het feit dat de landen van de Europese Unie aan het eind van de Conferentie
alle hebben kunnen instemmen met het bereikte eindresultaat is een winstpunt.
De fractie van D66 is overigens benieuwd naar de overwegingen van Frankrijk
om zich tot op het laatst terughoudend op te stellen. Is er tijdens de onderhandelingen
over het Statuut door de landen van de EU individueel of als één
Europese partij opgetreden?De Verenigde Staten namen in de onderhandelingen een zeer vooraanstaande
en actieve positie in. Het Statuut draagt in vele opzichten mede een Amerikaans
stempel; tevens is in de loop van de onderhandelingen aan veel van de Amerikaanse
wensen tegemoet gekomen. Welke Amerikaanse wensen zijn hier ingewilligd? Overigens
wil de fractie van D66 benadrukken (ook vanwege het zozeer rekening houden
met de VS) het zeer teleurstellend te vinden dat Amerika het Statuut niet
heeft ondertekend. Dit zou overigens nog tot 31 december a.s. kunnen zonder
gelijktijdige ratificatie. Is deze optie met de regering van de VS besproken?
Het is van belang om in de volgende ronde met betrekking tot het Strafhof
de Amerikanen er alsnog bij te betrekken. Dit geldt ook voor een aantal andere
landen, zoals China (welke «interne kwesties» zag China overigens
als problematisch), Israël (zal het Israëlische bezwaar met betrekking
tot het overbrengen van eigen bevolking naar bezet gebied vervallen bij een
vredesakkoord?) en Irak. Kan de regering nader ingaan op de overwegingen van
deze landen om het Statuut van Rome af te wijzen? Wat zijn de kansen dat deze
landen alsnog in de nabije toekomst partij zullen worden van dit Statuut?
Kan de regering nader ingaan op de eventuele uitzonderingspositie voor Amerikanen
waarop David Scheffer, ambassadeur mensenrechten van de VS, zinspeelde? De
fractie van D66 wil benadrukken dat het Verdrag van Rome niet aan kracht en
degelijkheid mag inboeten door allerlei concessies aan diverse landen. Het
gevaar van verwatering door bijvoorbeeld het toestaan van interpretatieve
verklaringen ligt op de loer. Graag een reactie van het kabinet.Tevens zou de fractie van D66 graag van de regering willen weten welke
rol India heeft gespeeld tijdens de onderhandelingen. De regering spreekt
zelfs van een rol die de voortgang in de besprekingen op bepaalde onderdelen
heeft bemoeilijkt. Kan de minister hier nader op ingaan? D66 is hierbij vooral
zeer geïnteresseerd in de discussie over het opnemen in het Statuut van
het gebruik van nucleaire wapens als een oorlogsmisdrijf. Hoe beziet de regering
het eindresultaat op dit punt? Graag wil de D66-fractie meer weten over het
beginsel van niet-inmenging in interne gewapende conflicten en de gevolgen
voor de werking van het Internationaal Strafhof. Tevens is de fractie van
D66 benieuwd naar de overwegingen om alleen over natuurlijke personen en niet
over rechtspersonen rechtsmacht uit te oefenen. Wat zijn de principiële
en praktische redenen om geen criminele organisaties te berechten? Waarom
vallen terrorisme en drugsmisdrijven niet binnen de reikwijdte van het Statuut
van Rome? Graag ook het standpunt van de Nederlandse regering hierover.Hoe verlopen de onderhandelingen over het Reglement van proces- en bewijsvoering
en de zgn. Elementen van misdrijven door prepcom? Deze zouden toch volgens
de oorspronkelijke planning reeds lang gereed moeten zijn (vóór
2000)? Wanneer bereiken deze documenten de Staten-Generaal? Is een schatting
te geven van de omvang voor Nederland van de kosten in de tenuitvoerlegging
van de door het Strafhof opgelegde vrijheidsstraffen? Hoe staat het met de
onderhandelingen over de bouwstenen voor het zetelverdrag (tussen het Strafhof
en Nederland)? Idem voor wat betreft de samenwerkingsovereenkomst Strafhof-Verenigde
Naties.De leden van de PvdA-fractie betreuren het dat de goedkeuringswet pas
op 14 november jl. is ingediend. Inmiddels hebben diverse ondertekenaars van
het verdrag het verdrag al geratificeerd. Het gevaar dreigt zo dat Nederland
niet tot de eerste 60 ondertekenaars zou behoren ten gevolge waarvan het verdrag
in werking zou treden zonder dat het gastland zelf daarbij partij zou zijn.
Kan uiteengezet worden waarom Nederland op deze wijze zo achter in de rij
zit?Zestig verdragspartijen dienen te ratificeren ten einde het Statuut in
werking te doen treden. Thans hebben 21 verdragspartijen geratificeerd, waaronder
slechts de EU-lidstaten België, Frankrijk, Italië, Luxemburg. Hoe
denkt de regering te bevorderen dat op korte termijn zestig ratificaties plaatshebben?
Welke actie wordt daartoe binnen en buiten de EU genomen?1.3 Vestiging van het Strafhof in Den HaagDe fractie van D66 is verheugd over het feit dat het Internationaal Strafhof
haar zetel vindt in Den Haag. In het licht van de reeds in deze stad gevestigde
juridische instellingen is dit een niet meer dan logische keuze. De fractie
van D66 zou graag vernemen wat de inzet van de Nederlandse regering zal zijn
bij de nadere onderhandelingen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van
door het Strafhof opgelegde vrijheidsstraffen. Wanneer zullen deze onderhandelingen
plaatsvinden? De fractie van D66 steunt het standpunt van de regering dat
het betreurenswaardig is dat wat betreft de tenuitvoerlegging, het Statuut
zelf geen algemene verplichting voor partijen bevat op grond waarvan elke
verdragsstaat een evenredig deel voor zijn rekening neemt van de door het
Strafhof veroordeelde personen. Wat zullen de gevolgen zijn voor Nederland
van het ontbreken van een dergelijke verplichting? Helaas is Nederland niet, zoals mocht worden gehoopt vanwege de grote
eer vestigingsplaats van het Hof te mogen zijn, het eerste Europese land dat
ratificeert. Sterker, wij mogen blij zijn als Nederland in de Europese middenmoot
eindigt op dit punt. Kan de regering de Kamer nader inlichten over de stand
van zaken bij de ratificaties (in Europa en elders), hoe wil zij de internationale
ratificatiecampagne (van PGA etc.) bevorderen, en wil zij nu de grootst mogelijke
haast maken met het afronden van de ratificatie, onder meer door snelle beantwoording
van de nu gestelde vragen?Wat is in de ogen van de regering de relatie tussen de speciale Tribunalen
Joegoslavië en Ruanda en het Strafhof? Zijn er behalve grote verschillen
(alleenrecht van overwinnaars op de overwonnenen) ook overeenkomsten tussen
het Strafhof en de Neurenberg/Tokio Tribunalen?Kan de bijzondere rol van mr. A. Bos bij de onderhandelingen gestalte
krijgen door een zaal of ruimte in het gebouw van het Hof naar hem te vernoemen?
Hoe staat het overigens met de voorbereidingen voor de vestiging/planning
bouw etc.)De CDA-fractie is verheugd over het feit dat het Internationaal Strafhof
zijn zetel krijgt in Den Haag, hetgeen de positie van deze stad als juridische
hoofdstad van de wereld verder zal versterken en vraagt zich af hoe het staat
met de onderhandelingen over het zetelverdrag? (pagina 6)Hoe staat het met de voorbereidingen van de ontvangst van het Hof, vraagt
Groen Links. Er zijn momenteel al 25 verdragspartijen (op 11 december werd
Duitsland als 25ste partij) en 120 ondertekenaars. De inwerkingtreding van
het verdrag komt dus echt snel naderbij.GPV en RPF menen dat naast het verheugende feit dat het Internationaal
Strafhof in Den Haag wordt gezeteld, dit voor het gastland ook veel verplichtingen
schept. De minister schrijft dat het hiervoor op te stellen Zetelverdrag niet
hoeft worden goedgekeurd door de Staten-Generaal. Uiteraard heeft de regering
wel de vrijheid om dit Verdrag voor parlementaire goedkeuring voor te leggen
aan de Staten-Generaal. De leden van de fracties van GPV en RPF vragen of
de minister deze mogelijkheid om parlementaire goedkeuring te verkrijgen overweegt.
Mocht dit niet het geval zijn, kan de minister toezeggen dat de Kamer tijdig
wordt geïnformeerd over de praktische aspecten van dit Zetelverdrag?
Zullen in dit Zetelverdrag ook alle noodzakelijke voorzieningen voor justitie
en politie worden geregeld, zoals die nu bijvoorbeeld al bij de tijdelijke
tribunalen gelden?Is de regering van mening dat Nederland en de gemeente Den Haag voldoende
zijn toegerust om de taken van gastland adequaat uit te oefenen (infrastructuur,
detentie-capaciteit, veiligheidsgaranties, etc.)? Welke financiële lasten
zijn aan de vestiging van het ICC in Den Haag verbonden (artikel 10 van het
Statuut)?1.5 Beoordeling van het StatuutDe regering stelt dat het materiële strafrecht en het strafprocesrecht
uit het Statuut meer in de richting gaan van «common law» dan
in de richting van «civil law». De beginselen uit het Statuut
zullen hun doorwerking hebben in het Nederlandse recht. Betekent dit dat twee
soorten strafrecht en strafprocesrecht in Nederland zullen ontstaan: het traditionele
en het meer op het «common law» geïnspireerde uitgewerkte
recht uit het Statuut, zeker omdat uit de wetgevingsnotitie blijkt dat de
Nederlandse regering een voorkeur heeft om de implementatie van het Statuut
in aparte wetgeving vorm te geven? Is een dergelijke divergentie
van strafrecht in een rechtssysteem wenselijk?Daarbij komt dat ook de rechtspraak van het Europese Hof van Justitie
in Straatsburg de Nederlandse rechtspraktijk in de richting van een «common
law» -systeem lijkt te dwingen. Welke gevolgen hebben beide ontwikkelingen
voor het Nederlandse strafprocesrecht? Hoe verhoudt zich deze ontwikkeling
tot het studieproject van een proeve van een nieuw wetboek van strafvordering
dat momenteel in opdracht van het Ministerie van Justitie in Tilburg wordt
uitgewerkt zo vragen de leden van de PvdA-fractie zich af.Met de regering betreurt de CDA-fractie het feit dat geen algemene verplichting
is opgenomen op grond waarvan elke verdragsstaat een evenredig deel voor zijn
rekening neemt van de door het Strafhof veroordeelde personen. Welke garanties
bevat het Statuut opdat de lasten niet eenzijdig op Nederlandse schouders
worden gelegd? (pagina 7)1.6 Grondwettelijke aspecten van goedkeuring van het StatuutDe regering stelt dat een besluit van de Vergadering van Verdragspartijen
als een besluit van een internationale organisatie dient te worden beschouwd
dat niet door de Staten-Generaal hoeft te worden goedgekeurd. Volgens de VVD-fractie
geldt deze stelling niet indien dat besluit de rechten en plichten van Nederland
als gastland van het ICC raakt. Wat is de positie van de regering?Het Statuut zal – zo wordt door de regering gesteld – worden
goedgekeurd met toepassing van artikel 91 lid 3 van de Grondwet. De leden
van de PvdA-fractie kunnen zich hierin vinden, maar vinden de motivering van
«de mogelijke twijfel over de vraag of bepalingen van het Statuut afwijken
van de Grondwet» vaag. Er mag noch voorafgaand aan de besluitvorming
in het parlement noch daarna twijfel bestaan over de vraag of in een concreet
geval van de Grondwet wordt afgeweken. Zij zouden graag vernemen welke bepalingen
van het Statuut volgens de regering van de Grondwet afwijken.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af waarom de zetelovereenkomst
dat zal worden moeten gesloten tussen het Strafhof en Nederland niet de goedkeuring
nodig heeft van de Staten-Generaal, zeker gezien het feit dat de Raad van
State lijkt te suggereren dat wel goedkeuring is vereist. Nederland is toch
als zodanig partij bij dit verdrag. Wat is de gebruikelijke praktijk bij zetelovereenkomsten?
Voor wat betreft de tijdelijke vestiging van het Schots Hof in Soesterberg
is toch ook een aparte overeenkomst tussen het Verenigd Koninkrijk en Nederland
gesloten die wel degelijk aan het parlement ter goedkeuring is voorgelegd?
Hierover zouden zij graag meer duidelijkheid verkrijgen.Uit de toelichting van de regering blijkt dat toegang tot de Nederlandse
rechter niet in alle gevallen is gegarandeerd (pagina 8) terwijl de Raad van
State dit wel noodzakelijk acht. De leden van de CDA fractie willen graag
een nadere verduidelijking ter zake verkrijgen van de regering. Wat impliceert
het volgen van artikel 91, derde lid, Grondwet voor immuniteit leden Staten-Generaal
en ministers en staatssecretarissen (pagina 9)? Wat de spanning betreft tussen
artikel 27 van het Statuut en artikel 42, tweede lid, van de Grondwet wat
betreft de volkenrechtelijke immuniteit van de persoon van de Koning, willen
de leden van de CDA fractie vernemen of de regering niet vreest dat andere
regeringen ook een eigen benadering van artikel 27 van het Statuut zullen
kiezen en daarmee afbreuk doen aan de bepaling dat aan Staatshoofden geen
immuniteit toekomt (pagina 9)? In Nederland zo stellen deze leden
verwachten zij weliswaar geen problemen terzake, maar zal een en ander geen
precedentwerking kunnen krijgen ten aanzien van landen waar een en ander wel
tot problemen op het gebied van de immuniteit aanleiding zou kunnen geven.In de Memorie van Toelichting (pagina 9) wordt gesteld dat een ieder,
ongeacht zijn formele hoedanigheid, kan worden vervolgd op verdenking van
het plegen van de bij het Strafhof strafbaar gestelde misdrijven. Dit is zowel
juridisch als moreel een logische consequentie gelet op de ernst en aard van
de in dit Statuut omschreven misdrijven. De leden van de fracties van GPV
en RPF hebben met verbazing kennis genomen van de stelling dat de Koning geen
politiek maar een representatief staatshoofd is. Dit gaat niet geheel op.
Staatsrechtelijk gezien vormt de Koning immers samen met de ministers de regering,
wat wel degelijk verder gaat dan een puur representatieve functie. Deze leden
vragen verder of dit artikel werkelijk betekent dat geen enkel staatshoofd
immuniteit op grond van zeer bijzondere kwaliteiten kan verkrijgen. Zij herinneren
aan het Tokio-tribunaal, waarbij de Japanse keizer op grond van toegekende
goddelijke kwaliteiten immuniteit ontving en derhalve helaas niet kon worden
berecht.1.7 UitvoeringswetgevingWat betreft de uitvoeringswetgeving merkt de PvdA-fractie op dat de toegezegde
wetgevingsnotitie hierover aanvankelijk voor het voorjaar en nadien voor «na
de zomer» werd toegezegd. Inmiddels is die notitie zojuist binnengekomen.
Op die manier is het praktisch onmogelijk om met de inhoud daarvan in deze
inbreng rekening te houden. II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGPreambuleNaar aanleiding van de Preambule (pagina 10) van voorliggend Statuut vragen
de leden van de fracties van GPV en RPF of niet is overwogen te komen tot
internationale rechtspraak op ad hoc basis, in de vorm van tijdelijke tribunalen.
Er bestaat geen twijfel aan de noodzaak van dergelijke rechtspraak, maar op
ad hoc basis zouden wellicht ook staten die het Statuut nu niet hebben ondertekend,
meer betrokken zijn bij deze vorm van rechtspraak. Rond de misdaden in Joegoslavië
en Ruanda zijn immers vergelijkbare, maar tijdelijke tribunalen in het leven
geroepen. Aan deze tribunalen liggen resoluties van de Veiligheidsraad ten
grondslag. Voor zaken die aan de orde komen bij het op te richten Strafhof
is dat niet het geval. Ad hoc tribunalen functioneren met duidelijk omschreven
taken, zijn beperkt in tijd en ruimte en zijn bedoeld voor uitzonderingsgevallen.
Bovendien kunnen nationale rechtssystemen hun werk blijven doen. Verder vragen
deze leden wat in de toekomst gebeurt met deze ad hoc tribunalen. Worden deze
op termijn geïncorporeerd in het Internationaal Strafhof? Daarnaast vragen
deze leden een reactie op het gevaar dat critici noemen van het Strafhof,
namelijk dat het Hof het politieke instrument kan worden van tegenstanders
van die militaire machten (NAVO, VS) die in onze tijd, soms tegen wil en dank,
de taak hebben bedreigingen van de internationale vrede en veiligheid te pareren.
Houdt de minister het voor mogelijk dat in de toekomst bijvoorbeeld een staatshoofd
of minister van Buitenlandse Zaken van één van de EU-lidstaten
kan worden vervolgd wegens oorlogsmisdaden? Inmiddels is immers al een strafrechtelijk
onderzoek aangekondigd naar de NAVO-leiders naar aanleiding van strafbaar
gedrag van piloten en hun bevelhebbers tijdens de Kosovo-oorlog. In hoeverre
acht de regering het gevaar aanwezig dat het Strafhof een gepolitiseerd
instituut wordt? Schept het Statuut mogelijkheden dat internationaal recht
zal ontaarden in oorlogsvoering met juridische wapens?Deel 1. Oprichting van het HofArtikel 1. Het HofIn artikel 1 wordt aangegeven dat het Strafhof rechtsmacht kan uitoefenen
over natuurlijke personen en derhalve niet over rechtspersonen. Uit de Memorie
van Toelichting (pagina 10) blijkt dat dit wel een punt van discussie is geweest.
De leden van de fracties van GPV en RPF vragen naar verduidelijking van dit
onderscheid. Welke voorkeur had de Nederlandse regering in deze discussie?
Worden er nog andere manieren onderzocht waarop het mogelijk wordt dat bijvoorbeeld
ook (internationale) criminele organisaties kunnen worden berecht?Artikel 2. Relatie van het Hof met de Verenigde NatiesArtikel 2 stelt dat in een overeenkomst geregeld dient te worden wat de
relatie is tussen de Verenigde Naties en het Strafhof. De overeenkomst zal
moeten worden goedgekeurd door de Vergadering van Staten die Partij zijn,
nadat het Statuut in werking is getreden. De leden van de fracties van GPV
en RPF vragen waarom deze overeenkomst pas na inwerkingtreding van het Statuut
ter goedkeuring zal worden voorgelegd. Aangezien dit een onderdeel vormt van
de uiteindelijke vorm en werking van het Strafhof zou dit direct moeten worden
meegenomen bij de totstandkoming van het Statuut en niet in een daarop volgende
fase.Artikel 3. Zetel van het HofArtikel 3 bepaalt dat het Strafhof in Den Haag zal worden gevestigd. Dat
werpt de vraag op of de voorbereidingen die daartoe dienen te worden getroffen
voldoende zijn en op schema liggen. De PvdA fractie wil daarvan een overzicht.
Wat gebeurt als het Strafhof van start gaat voordat een locatie en gebouw
in Den Haag gereed zijn? Kan op korte termijn een voor het Hof geschikt Huis
van Bewaring worden ingericht? Is voorzien in een interim-oplossing en wordt
het Strafhof in de tussentijd in Den Haag worden gevestigd of mogelijk elders
in Nederland? Zou een plaats elders in Nederland in overeenstemming zijn met
artikel 3 van het Statuut?Ook wordt gesproken van de mogelijkheid dat het Hof elders dan in Den
Haag zitting kan hebben. De leden van de fracties van GPV en RPF vragen in
welke omstandigheden de zitting in een ander land, al dan niet partij bij
het Statuut, kan worden gehouden. In welke gevallen acht de regering dit wenselijk?
Kunnen staten (die partij zijn) weigeren dat het Hof zitting zal houden op
hun grondgebied (bijvoorbeeld door angst voor onlusten die de rechtszittingen
kunnen opleveren)? Kunnen gedaagden vragen dat de zitting waarin zij moeten
voorkomen op het territoir van één bepaalde staat wordt gehouden?Artikel 5 Misdrijven waarover het Hof rechtsmacht heeftDe leden van de fracties van GPV en RPF vragen naar aanleiding van artikel
5 in hoeverre het vastleggen van gewoonterecht juridisch gezien op de juiste
wijze gebeurt. Tal van (niet-bindende) VN-resoluties zijn in de loop der jaren
ontwikkeld tot regel of norm van internationaal volkenrecht. Zo staat in het
Statuut van het Internationaal Gerechtshof dat publicaties van allerlei volkenrechtgeleerden
kunnen worden gebruikt als hulpbron bij het vaststellen van regels van internationaal
recht. Op deze manier functioneren internationale juristen steeds meer als
globaal wetgevende, maar ongecontroleerde macht. Genoemde leden
vragen de minister te reageren op deze ontwikkeling.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen naar aanleiding van de
in artikel 5, tweede lid onder e omschreven definitie van marteling, wat aanvaarding
van het Statuut betekent voor het Verdrag tegen Foltering (1984). In de Memorie
van Toelichting (pagina 15) staan 2 afwijkingen van het Statuut ten opzichte
van genoemd Verdrag omschreven (niet noodzakelijkerwijze van overheidswege
en zonder de voorwaarde van het verkrijgen van bepaalde informatie). Wordt
dit met het inwerkingtreden van het Statuut een overbodig Verdrag?Over de betekenis van het in artikel 5, eerste lid, onderdeel d genoemde
misdrijf agressie kon tijdens de opstelling van het Statuut geen overeenstemming
worden bereikt. De leden van de fracties van GPV en RPF betreuren het dat
dit delict vooralsnog niet kan worden meegenomen in de jurisdictie van het
Internationaal Strafhof. Welke stappen worden op dit moment ondernomen opdat
hier wel een definitie van kan worden vastgesteld? Op welke termijn kan de
Kamer de Verdragswijziging die hiervoor nodig is, verwachten? Welke definitie
van agressie had de voorkeur van de Nederlandse vertegenwoordiging bij de
voorbereiding van het Statuut? Ook zouden deze leden graag vernemen wat de
Nederlandse opstelling is geweest ten aanzien van de voorstellen om bijvoorbeeld
ook terrorisme en drugsmisdrijven onder de rechtsmacht van het Strafhof te
laten vallen. Om welke redenen werd het karakter van deze misdrijven anders
beschouwd dan de misdrijven die wel onder het Strafhof vallen? Is de discussie
hierover gesloten of is het nog mogelijk dat deze misdrijven, net zoals de
definitie van het misdrijf agressie, alsnog onder de rechtsmacht van het Strafhof
zullen gaan vallen?Wat is de stand van zaken bij de behandeling van het onderwerp agressie
in de Prepcom (artikel 5 Statuut)?In artikel 5 wordt ook het misdrijf agressie genoemd, wat er mede op sterke
aandrang van Rusland ingekomen is. De definitie ontbreekt echter nog. De SGP
wil weten of de regering inzicht kan geven in de belangrijkste meningsverschillen
die ten grondslag gelegen hebben aan het feit dat geen definitie tot stand
gekomen is? Welke opvattingen had de Russische delegatie over een mogelijke
invulling? Wat is de Nederlandse inzet geweest in de onderhandelingen over
een definitie van dit misdrijf? Acht de regering het te betreuren dat juist
de definitie van een van de kernbegrippen uit het Statuut nog ontbreekt? Op
welke termijn komt de zogenaamde «prepcom» met voorstellen omtrent
een nadere invulling van dit begrip?Wijzigingen van de definities van de misdrijven (ook het misdrijf van
agressie) en de bepaling van de materiële rechtsmacht (artikelen 5 tot
en met 8 van het Statuut) lijken wel binnen de parlementaire controle te blijven
vallen. Desondanks bevreemdt het de fractie van Groenlinks dat een definiëring
van de term «agressie» pas later in het Statuut opgenomen wordt.
Hoe luidt het Nederlandse standpunt omtrent de definiëring van de term
«agressie»? En kan de Nederlandse regering iets meer ingaan op
de problemen omtrent de definiëring?Wanneer verwacht de Nederlandse regering vorderingen omtrent de definiëring?Wijzigingen van de artikelen 5 tot en met 8 van het Statuut lijken op
grond van de tekst van het artikel 3 van de ontwerp-goedkeuringswet weliswaar
uitgesloten, maar GroenLinks vraagt zich af zich of er niet veel toekomstige
besluitvorming uit handen van het parlement (en zelfs uit handen van het Koninkrijk)
blijft. Kan het zijn dat sommige van die wijzigingen met name voor het gastland
(Nederland) van belang zijn? Artikel 7. Misdrijven tegen de menselijkheidWat bedoelt de regering met de «laagdrempeligheid» van de
interpretatie van de begrippen «wijdverbreid» op pagina 14 en
«stelselmatig» in artikel 7, en wat betekent de onderlinge verbinding
voor de breedte of smalte van de definitie.Wat zijn de nieuwe begrippen die in de definitie van misdrijven tegen
de menselijkheid door middel van het Statuut aan de definitie zijn toegevoegd?
Geldt dit ook voor «seksuele misdrijven»? Heeft hier jurisprudentie
van het Joegoslavië Tribunaal een rol gespeeld?Bestaat een eenduidige definitie van die vormen van gevangenneming die
in strijd zijn met fundamentele regels van het internationaal recht? Zijn
hier voorbeelden te geven (pagina 15)?Geldt de omschrijving van seksuele misdrijven in artikel 7, 1e lid, ook
voor misdrijven van mensen van gelijk geslacht?Op grond waarvan bestond aanvankelijk enige terughoudendheid ten aanzien
van het opnemen van gedwongen verdwijning van personen als misdrijf onder
artikel 7? wil D66 weten.Is er enige praktische betekenis te verwachten van de tweede betekenis
van «gender» in artikel 7, 3e lid, namelijk de «maatschappelijke
rol van mannen en vrouwen» (pagina 17)?De leden van de fracties onderschrijven het belang om ook seksuele misdrijven
op te nemen in het Statuut, zoals dat nu in artikel 7, eerste lid onder g
is omschreven. Deze leden hebben met enige verbazing kennis genomen van het
woord «opzet» in de definitie van gedwongen zwangerschap. Lezen
zij in de tekst terecht dat opzet om de etnische samenstelling van een bepaalde
bevolkingsgroep te beïnvloeden noodzakelijk onderdeel vormt van het misdrijf
gedwongen zwangerschap? Betekent dit dat het Hof gedwongen zwangerschap (in
oorlogssituatie) niet kan berechten als genoemde opzet niet aan de orde is?
Erkent de minister dat in dit verband ook vormen van bijvoorbeeld culturele
vernedering een rol kunnen spelen?De leden van de fracties van GPV en RPF vragen aan welke misdrijven wordt
gedacht bij artikel 7 lid k. Zij vragen of in dit verband kan worden gedacht
aan aanslagen met gifgas of (waarmee in het verleden weleens is gedreigd)
vergiftiging van het drinkwater, in een niet-oorlog-situatie. Is over de invulling
van dit onderdeel van het Statuut ook jurisprudentie waarnaar ter verduidelijking
in de toelichting kan worden verwezen?Artikel 8. OorlogsmisdrijvenDe regering stelt in haar toelichting op artikel 8 oorlogsmisdrijven dat
de definitie hiervan is voorzien van een aantal aanhefbepalingen en clausules
voor nadere interpretatie en dat er sprake is van een complexe definitie.
In hoeverre ziet de regering risico's voor een juist toepassing van dit artikel
(pagina 17) zo vragen de leden van de CDA fractie.Ook willen de leden van de regering een nadere toelichting in hoeverre
het gebruik van massavernietigingswapens (inclusief kernwapens) toch kan leiden
tot overtreding van verbodsbepalingen uit artikel 8 en dus in feite oorlogsmisdrijven
zijn, hoewel een verbod van het gebruik van massavernietigingswapens als zodanig
niet in dit artikel wordt vermeld (pagina 19)? De leden van de CDA fractie
wensen eveneens een nadere toelichting op het gegeven dat het artikel 8, derde
lid dat staten het recht geeft recht en orde in een land te handhaven of te
herstellen en om de eenheid en territoriale integriteit van het
land te verdedigen, geen betekenis heeft voor de toepassing van artikel 8
als strafnorm (pagina 20)?Is «taakomschrijving» een voldoende onderscheidend criterium
om VN-personeel bij humanitaire hulp- of vredesmissies in te delen in burgers
en combattanten (artikel 8, pagina 19)?, zo vraagt D66.Naar aanleiding van artikel 8, onder b, onderdeel iii vragen de leden
van de fracties van GPV en RPF toelichting over het onderscheid dat wordt
gemaakt bij soldaten van vredesmissies, namelijk wanneer zij worden beschouwd
als burger en wanneer zij worden beschouwd als combattant. Waarom is er niet
voor gekozen om dit onderscheid, in algemene zin, nader uit te werken in de
tekst van het Statuut? Daarnaast vragen deze leden toelichting op artikel
8, onder b deel viii. Voor Israël was dit artikel de voornaamste reden
om het Statuut niet te aanvaarden. Waren er in de discussie hierover andere
voorstellen waardoor Israël wel goedkeuring aan het Statuut zou kunnen
geven? Verder vragen genoemde leden met betrekking tot artikel 8, onder b
de onderdelen xvii tot en met xx of hier geen sprake is van een impliciet
verbod van nucleaire wapens. Er staat in het Statuut geen verbod op het gebruik
van massavernietigingswapens, maar er is bij gebruik van dergelijke wapens
wel grote kans op overtreding van verbodsbepalingen hieromtrent. De lijst
betreffende de inzet van middelen kan worden uitgebreid door wijziging van
het Statuut. Met het oog op welke ontwapeningsonderhandelingen is deze zinsnede
opgenomen? Op welke termijn kan een aanvulling op deze lijst worden verwacht?De leden van de PvdA-fractie delen de mening van de regering dat het positief
is dat oorlogsmisdrijven gedeeltelijk ook betrekking zullen hebben op interne
gewapende conflicten. Zij zijn echter minder gelukkig met de selectie van
de oorlogsmisdrijven begaan in interne conflicten waarop het Statuut toepasselijk
zou zijn en zijn benieuwd naar de criteria die zijn gehanteerd bij het maken
van de selectie. Waarom worden bijvoorbeeld het bombarderen van steden of
het gebruik van gif bij interne gewapende conflicten niet als oorlogsmisdrijf
gekwalificeerd? Wat is hieromtrent het standpunt van de Nederlandse regering
geweest bij de onderhandelingen?Artikel 10Zal het Strafhof zelf in zijn uitspraken gaan fungeren als rechtsbron
c.q. verschaffen van jurisprudentie met de optie van aanpassing van het Statuut
als gevolg daarvan (artikel 10, pagina 21)?De Memorie van Toelichting (pagina 20) naar aanleiding van artikel 10
roept bij de leden van de fracties van GPV en RPF vragen op. Blijkbaar blijven
ad hoc tribunalen bestaan naast het Strafhof, waardoor deze tribunalen ook
rechtsontwikkelingen gestalte kunnen geven. Is het daarbij niet vreemd dat
het Strafhof zelf de verhouding kan bepalen tussen de artikelen 10 en 21?
De leden van genoemde fracties zien over deze verhouding graag al in dit stadium
duidelijke uitspraken.Artikel 11. Rechtsmacht ratione temporisZal artikel 11 die de rechtsmacht van het Strafhof in de tijd beperkt,
er in de toekomst niet toe kunnen leiden dat het aantal zaken dat in behandeling
kan worden genomen ernstig wordt beperkt aangezien nogal wat misdrijven in
relatie zullen staan tot internationale of interne gewapende conflicten die
nu of in het recente verleden plaatsvinden dan wel hebben plaatsgevonden (pagina
21) zo vragen de leden van de CDA fractie? D66 wil weten wat de stand van zaken is met betrekking tot de gedachtevorming
over berechting van eerder (dan het Statuut van kracht wordt) gepleegde misdrijven
tegen de menselijkheid (Cambodja Sierra Leone, Chili, evt. andere voorbeelden)
(pagina 21)?De leden van de fracties van GPV en RPF betreuren het dat de rechtsmacht
van het Internationaal Strafhof niet kan worden aangewend voor misdrijven
die zich hebben voltrokken voor de inwerkingtreding van het Statuut. Zij onderschrijven
uiteraard de rechtsgrond die hieraan ten grondslag ligt. Ook beseffen zij
dat het Strafhof anders door veel meer lidstaten niet zou zijn aanvaard. Dit
leidt wel tot de vraag waarom bij het Strafhof niet kan wat bij het Joegoslavië-tribunaal
wel mogelijk is, namelijk het berechten van misdaden die zijn begaan voor
de inwerkingtreding van dit betreffende Tribunaal. Ook bevreemdt deze leden
de uitzonderingsgrond die wordt genoemd in artikel 12, namelijk dat een staat
bij bekrachtiging van het Statuut kan bepalen dat voor een periode van zeven
jaar na inwerkingtreding van het Statuut voor die staat de rechtsmacht van
het Hof over oorlogsmisdrijven niet wordt aanvaard. Dit is een verzwakking
van de werking van het Statuut. Klopt hun waarneming dat deze uitzonderingsgrond
alleen voor oorlogsmisdrijven geldt zoals in de Memorie van Toelichting (pagina
21) staat vermeld of komen daarvoor alle genoemde misdrijven in aanmerking?
Deze leden hebben verder een aantal algemene vragen naar aanleiding van dit
artikel. Zij vragen de regering te reageren op de denkbeeldige situatie dat
een regerend staatshoofd alleen wil aftreden als hem wordt beloofd dat hij
niet vervolgd zal worden. Staan de bepalingen van dit artikel zulks toe? In
hoeverre verwacht de minister dat een aanklacht bij het Strafhof een bemoeilijking
zal vormen voor een politieke en diplomatieke oplossing van conflicten?Daarnaast vragen de leden van GPV en RPF of dit artikel betekent dat ook
misdaden worden veroordeeld die zijn gepleegd door onderdanen van een lidstaat
die geen partij is op het grondgebied van een staat die wel partij is? Dat
zou betekenen dat hoewel de Verenigde Staten dit Statuut niet hebben ondertekend,
toch de situatie zich kan voordoen dat Amerikanen worden berecht die worden
verdacht van een van de misdaden beschreven in het Statuut. Is dit wel mogelijk
aangezien de enige rechtsbasis van het op te richten Hof toch het Verdrag
is waarbij het wordt opgericht en daarmee alleen bindend kan zijn voor de
verdragsluitende partijen?Artikel 12. Voorwaarden voor de uitoefening van rechtsmachtDe leden van de PvdA-fractie stellen zich de vraag of bij de bepaling
van de rechtsmacht van het Strafhof op basis van artikel 12 het vereiste geldt
dat de staat op wiens grondgebied de desbetreffende gedragingen plaatsvonden
al op het moment dat de gedragingen plaatsvonden een onafhankelijke staat
moet zijn geweest.Welke landen hebben van de uitzonderingsbepaling in artikel 12 met betrekking
tot de zeven jaar, naast Frankrijk, gebruik gemaakt? (pagina 21), vraagt D66.Waarom heeft het complementariteitbeginsel (voorrang nationale jurisdicties)
de VS ten aanzien van artikel 12 niet overtuigd?Artikel 13 tot en met 15 Uitoefening van rechtsmacht,
aangiften en de AanklagerDe Aanklager is bij weigering van de Kamer van vooronderzoek om een machtiging
te verlenen tot verder onderzoek gerechtigd om de zaak met aanvullende feiten
of bewijs opnieuw aan de Kamer van vooronderzoek voor te leggen.
Dat doet de vraag bij de PvdA-fractie rijzen hoe de Aanklager zonder machtiging
tot onderzoek aan nieuwe feiten of bewijs moet komen Kan hij daartoe naspeuringen
verrichten zonder machtiging of is hij daarbij volstrekt afhankelijk van externe
informatie?De leden van de SGP vragen, met het oog op het gegeven dat maar zeer spaarzaam
van het instrument van de statenklacht gebruik wordt gemaakt, of staten wel
zo gauw geneigd zullen zijn van hun bevoegdheid om op grond van artikel 13
onder a en artikel 14 een aangifte te doen bij het Strafhof. Valt niet veeleer
te verwachten dat de Aanklager zelfstandig de belangrijkste rol zal vervullen
in het initiëren van onderzoek? Wat kan in dit verband verwacht worden
van de Veiligheidsraad, artikel 13, onder b.?Uit artikel 15, vierde lid, blijkt dat de Aanklager, om een onderzoek
te kunnen doen, geheel afhankelijk is van de machtiging door de Kamer van
vooronderzoek. In hoeverre belemmert, naar de mening van de regering, deze
bepaling de absolute onafhankelijkheid van de Aanklager, en daarmee eigenlijk
van het Hof zelf, zo vragen de leden van de SGP-fractie?Waarom hoeft de Aanklager bij een situatie die de VR ex. artikel 13 voorlegt
niet te bezien of aan de voorwaarden voor de uitoefening van rechtsmacht van
artikel 12 wordt voldaan (pagina 23)?Bestond bij de onderhandelingen veel verzet en, zo ja, van wie, tegen
het toekennen van de ambtshalve bevoegdheid voor de Aanklager (artikel 15,
pagina 23)?Kan de Aanklager alleen individuele gevallen «triggeren» (onderzoeken
etc.) uit anderszins aangemelde «situaties» (pagina 24, artikel
13,15)?Is de Aanklager na een tweede weigering van de Kamer van Vooronderzoek
om machtiging tot onderzoek te verlenen, uitgespeeld? Kan hij een tweede verzoek
alleen met nieuw of aanvullend bewijs aan de Kamer voorleggen (artikel 15,
pagina24)?De leden van de fracties van GPV en RPF vragen verduidelijking van de
opmerking dat de Veiligheidsraad in principe alle situaties aan de Aanklager
ter vervolging kan voorleggen, terwijl daarbij geen rekening hoeft te worden
gehouden of aan de voorwaarden voor de uitoefening van de rechtsmacht is voldaan
(pagina 23). Als het echter gaat om een situatie in een land die geen partij
is van het Statuut zal dit juridisch gezien toch weinig te betekenen hebben.
Daarnaast vragen deze leden waarom ook niet de VN-Commissie voor de Rechten
van de Mens zaken kan voorleggen aan het Strafhof. Deze Commissie lijkt deze
leden een logische actor naast de al vermelde Veiligheidsraad.Artikel 16. Opschorting van onderzoek of vervolgingDe leden van de fracties van GPV en RPF vragen aan welke situaties wordt
gedacht in de in artikel 16 genoemde omstandigheden dat de handhaving en het
herstel van de internationale vrede en veiligheid geen berechting door het
Strafhof toelaten (pagina 24).Waardeert de regering de aan de VR toegekende bevoegdheid een onderzoek
of vervolging (op politieke gronden) te schorsen als een door het vetorecht
weinig waarschijnlijke optie (artikel 16, pagina 24/25)? Artikelen 17 tot en met 20. De complementariteit van het
StrafhofHet beginsel van complementariteit roept bij de leden van de fractie van
de PvdA enkele vragen op. De regering stelt dat dit beginsel verdragsstaten
dwingt om de nationale wetgeving zo in te richten dat de misdrijven genoemd
in het Statuut op basis van de nationale wetgeving door de staten zelf kunnen
worden berecht en dat tevens universele jurisdictie over die misdrijven moet
worden gevestigd. Verzet het Statuut zich echter tegen de redenering dat dit
alles juist niet meer nodig is omdat het complementariteitbeginsel juist verzekert
dat het Strafhof deze misdrijven berecht (zoals bijvoorbeeld in Oostenrijk
wordt gesteld?) De leden aan het woord zijn ook benieuwd naar de werking van
het complementariteitsbeginsel als een staat bij een vervolging geen onwil
of onmacht toont, maar besluit op basis van nationale wetgeving tot een sepot,
terwijl volgens het Statuut wel degelijk een vervolging mogelijk zou zijn
geweest. Dat zal vooral spelen als de regels uit het Statuut niet of niet
voldoende in de nationale wetgeving zijn opgenomen. Welke mogelijkheden blijven
er voor het Strafhof in dergelijke situaties nog over?Gelet op het complementariteitsbeginsel in de artikelen 17 tot en met
20 zal op een aantal terreinen de Nederlandse strafwetgeving moeten worden
aangepast zodat de misdrijven neergelegd in het Statuut ook volledig worden
opgenomen in het nationale strafrecht. In verband hiermee willen de leden
van de CDA-fractie weten op welke termijn hiervoor voorstellen de Kamer zullen
bereiken en voorts wensen zij reeds nu nadere informatie verkrijgen op welke
onderdelen aanpassing noodzakelijk zal zijn (pagina25)?Is «niet bereidonwillig» (artikel 17) een nieuw juridisch
begrip? (pagina 25)Naar aanleiding van het in artikel 17 tot en met 20 uitgewerkte complementariteitbeginsel
vragen de leden van de fracties van GPV en RPF hoe het Strafhof haar eigen
complementariteit kan bewaken. Hoe kan het Strafhof zelf de toetsing uitvoeren
van de juistheid van een nationale rechtsgang en hoe komt zij daarvoor aan
de juiste informatie? Het Strafhof moet daarmee immers oordelen over de rechtsgang
van de nationale rechter en daarvoor de juiste (en omvattende) informatie
bezitten. Wanneer wordt de vraag beantwoord wie uit zal maken of voldoende
is voldaan aan de voorwaarden van het complementariteitbeginsel? Klopt het
dat het Joegoslavië-Tribunaal de nationale jurisdicties overstijgt, omdat
in het Statuut voor dit tribunaal de staten onvoorwaardelijk verplicht worden
mee te werken? Daarentegen komt in het nu voorliggende Statuut het Strafhof
alleen rechtsmacht toe als nationale strafrechtelijke jurisdictie niet beschikbaar
is of niet effectief kan worden aangewend. Is het principe dat het Joegoslavië-Tribunaal
gebruikt, namelijk dat het Tribunaal te allen tijde van de nationale jurisdictie
kan verwachten terug te treden niet duidelijker?In de Memorie van Toelichting over dit artikel (pagina 25) staan tevens
de gevolgen voor nationale jurisdicties die op maximale wijze invulling moeten
geven aan de mogelijkheid misdrijven die in het Statuut zijn neergelegd, zelf
te berechten. Welke sanctiemiddelen kan het Strafhof gebruiken mocht een lidstaat
zich hier niet maximaal voor inzetten? Genoemde leden vragen wanneer hiervoor
een aanpassing van het Nederlandse strafwetgeving naar de Kamer wordt gezonden?Ook de leden van de SGP-fractie stellen over de complementariteit van
het Strafhof enkele vragen. In hoeverre kan de aanwezigheid van waarheids-
of verzoeningscommissies, dan wel functionerende amnestiewetgeving een belemmering
vormen voor het strafvorderlijk c.q. strafrechtelijk optreden van het Strafhof?
In het Statuut is niet vastgelegd dat, bij incongruentie tussen
het nationale strafrecht van de verdragspartij en de inhoud van het Statuut,
die verdragspartij het strafrecht aan zal passen. Zal elke partij zo «braaf»
zijn als Nederland om daadwerkelijk het strafrecht aan te passen aan de inhoud
van het Statuut? Zo niet, wat zal de complementariteit van het Strafhof aan
de nationale jurisdicties in de praktijk dan inhouden? Een «rogue state»
die partij is bij het Statuut kan het zich toch permitteren om de nationale
jurisdictie niet op orde te hebben en de «hete kastanjes» door
het Strafhof «uit het vuur te laten halen»?Artikel 18. Voorafgaande beslissing met betrekking tot
ontvankelijkheidDe leden van de D66-fractie willen weten of er beperkingen (in de tijd)
zijn bij het lopen van nationale procedures bij situaties of gevallen waar
de Aanklager een onderzoek zou willen instellen maar waar de Staat reeds onderzoek
instelt of heeft laten instellen (artikel 18, pagina 26)?Artikel 19. Betwisting van de rechtsmacht van het Hof
of de ontvankelijkheid van een zaakZijn er uitzonderingen op de hoofdregel dat een beroep (artikel 19) slechts
één keer kan worden gedaan door de verdachte of één
van de staten genoemd in lid 2 van artikel 19? (artikel 19, pagina 27), wil
D66 weten.Artikel 20. Ne bis in idemGeldende uitzonderingen voor het «ne bis in idem»-beginsel
(artikel 20) slechts voor die situaties waarin de staat de ernst van de feiten
onvoldoende heeft willen of kunnen onderkennen (pagina 28)?In artikel 20 van het Statuut wordt het ne bis in idem beginsel geformuleerd.
Dit artikel regelt niet alleen de toepassing van dit beginsel door het Hof
zelf maar heeft ook, direct, gevolgen voor de rechtsmacht van nationale gerechten
aan wie de berechting van oorlogsmisdrijven zoals in het Statuut omschreven
wordt voorgelegd. Daarbij valt op dat artikel 20 Statuut beperkter geformuleerd
lijkt te zijn dan artikel 68 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht. Betekent
dit dat in aanpassing van artikel 68 Strafrecht, althans voor oorlogsmisdrijven,
voorzien moet zijn vooraleer het Statuut in Nederland in werking zal kunnen
treden of zal voor dergelijke gevallen de bepaling van artikel 20 Statuut
boven artikel 68 lid 2 prevalerenArtikel 22. Nullum crimen sine legeKan de stelling dat (artikel 22, Nullum crimen sine lege) bij het Statuut
een osmose is bereikt tussen «common law» en «civil law»
traditie nader worden uitgewerkt? Op welke andere belangrijke artikelen is
dit nog meer van toepassing?Artikel 25 Individuele strafrechtelijke aansprakelijkheidBetekent artikel 25 dat het deelnemen aan een «criminele organisatie»
strafbare feiten op grond van het Statuut kan leveren, in die zin dat het
eigenhandig begaan van fysieke handelingen niet altijd vereist is? Op welke
wijze kan het opdrachtelement worden geverifieerd c.q. het aanzetten of uitlokken
van misdrijven?Betekent het begrip vergemakkelijking dat het ter beschikking stellen
van wapens al een strafbaar feit kan vormen indien met deze wapens door anderen
een misdrijf tegen de menselijkheid wordt begaan? (artikel 25, pagina 30). In hoeverre zou een radiozender als «Mille Collines» (in theorie)
strafbaar zijn geweest voor genocide (artikel 25, 3e lid, e)?Artikel 27 Irrelevantie van officiële hoedanigheidDe Raad van State is van oordeel dat de bepalingen van het Statuut afwijken
van Artikel 71 Grondwet, betreffende de parlementaire onschendbaarheid. De
Raad gaat ervan uit dat Artikel 71 een absolute strafrechtelijke immuniteit
garandeert. Volgens het Kabinet kan tenminste gerede twijfel bestaan of de
bepalingen van het Statuut niet afwijken van Artikel 71 Grondwet. De leden
van de VVD-fractie verzoeken een nadere uitleg over het standpunt van het
Kabinet. Wat bedoelt het Kabinet met gerede twijfel? Wat zijn de gevolgen
daarvan?Welke gevolgtrekking verbindt de regering aan het feit dat artikel 27
van het Statuut stelt dat leden van de Staten-Generaal en kabinetsleden geen
immuniteit toekomt? Krijgt dit wet- of regelgeving?Betekent het gesteld op pagina 9 over de verhouding artikel 27 Statuut
en artikel 42 Tweede lid Grondwet dat in theorie het Nederlandse staatshoofd
bij het Hof kan worden vervolgd voor misdrijven op grond van het Statuut?Wat betreft artikel 27, eerste lid, vragen de SGP-leden een nader oordeel
van de regering. Nadat de Raad van State gesteld heeft dat artikel 27 van
het Statuut strijdig is met de immuniteit van bewindspersonen voor hetgeen
zij in de Staten-Generaal gezegd of daaraan overlegd hebben, zoals geregeld
in artikel 71 van de Grondwet, heeft de regering besloten de procedure van
artikel 91, derde lid, van de Grondwet te volgen. Materieel zou dit uiteindelijk
de onduidelijke situatie opleveren dat artikel 71 van de Grondwet bedoelde
immuniteit garandeert, maar dat het Statuut deze juist aan bewindspersonen
ontzegt. Kortom, zou aanpassing van de Grondwet hierbij niet zijn aangewezen,
of levert de zojuist aangeduide situatie volgens de regering geen problemen
op?Ten aanzien van de volkenrechtelijke immuniteit van het Staatshoofd bestaat
bij deze leden onduidelijkheid, ook na lezing van de reactie op het advies
van de Raad van State. In haar reactie lijkt de regering te suggereren als
zou de Koning in Nederland wel immuniteit genieten op grond van artikel 42,
tweede lid, van de Grondwet, maar buiten Nederland niet, omdat het internationaal
recht geen representatief Staatshoofd kent. Het internationale recht, zo vragen
deze leden, houdt toch geen halt voor de Nederlandse grens? Het volgen van
de procedure van artikel 91, derde lid, van de Grondwet laat toch onverlet
dat het Statuut in artikel 27, tweede lid, generiek de immuniteit ontzegt
aan het Staatshoofd? Levert dit niet een met de zojuist inzake bewindspersonen
geschetste, vergelijkbare onduidelijke situatie op? Letterlijke lezing van
het bedoelde lid doet toch concluderen dat het Strafhof ook zijn rechtsmacht
uit mag oefenen over de Koning?Artikel 28. Aansprakelijkheid van bevelhebbers en andere
meerderenIs «schuldige nalatigheid» (artikel 28, pagina 32) een nieuw
begrip uit het internationale recht?Waarin verschilt de procedure van vaststelling van schuld bij de militaire
van de civiele meerdere? (artikel 28, pagina 32).Artikel 30. Element van de geestesgesteldheidBetekent artikel 30 (actus reus) dat door krankzinnigen begane handelingen van strafbaarstelling zijn gevrijwaard? Geldt dat ook voor
handelingen die voortkomen uit (externe) onvoorzichtigheid (dus zonder opzet)?Artikel 31. StrafuitsluitingsgrondenHoe werkt het eigen schuld (culpa in causa) beginsel exact? (artikel 31,
pagina 33)Aan wat voor soort «vergiftigingstoestand» (artikel 31, pagina
33) wordt gedacht?Wordt bij «objectieve overmacht» als strafuitsluitingsgrond
gehandeld volgens een beginsel van redelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit?
(artikel 31, pagina 34)Artikel 33. Bevelen van meerderen en wettelijk voorschriftAls de exceptie (artikel 33) voor genocide of misdrijven tegen de menselijkheid
niet geldt, wat is dan nog de praktische betekenis? (pagina 35, artikel 34
etc.)Hoeveel Nederlandse rechters, griffiers en ander juridisch personeel zal
bij benadering bij het Hof kunnen gaan werken?Deel 4 Samenstelling en dagelijks bestuur van het HofKan de regering aangeven hoe strikt het taalvereiste voor rechters is.
Legt de eis van het vloeiend spreken van Frans of Engels niet een grote beperking
op bij de selectie van rechters?Artikel 42. Het Parket van de AanklagerArtikel 42 regelt niet duidelijk de aanstellingswijze van de Aanklager
van het Strafhof. Slechts wordt in het vierde lid vermeld dat hij bij geheime
stemming bij absolute meerderheid verkozen wordt. Verder zijn de eisen die
aan de Aanklager gesteld worden in het derde lid redelijk vergelijkbaar met
die welke gesteld worden aan de rechters. De leden van de SGP-fractie willen
echter graag weten of er een of meerdere personen voorgedragen of aanbevolen
worden voor de functie van Aanklager, en wie deze voordracht of aanbeveling
mag doen. Hoe is kandidaatstelling geregeld?Deel 5 Opsporingsonderzoek en vervolgingIn hoeverre bestaat de verwachting dat de normen in Europees verband (EVRM,
RVE) over de rechten van de verdediging universeel, voor alle partijen zullen
gelden Is dit deel ook weer een compromis tussen common en civil law?Artikel 53. Opening van een opsporingsonderzoekArtikel 53: Wat betekent dat het Statuut (pagina 41) «het strafvorderlijk
opportuniteitsbeginsel erkent . . . » en dus afziet van het legaliteitsbeginsel?Artikel 54. Taken en bevoegdheden van de Aanklager met
betrekking tot het opsporingsonderzoekWaarom is in de algemene regeling van de strafvorderlijke bevoegdheid
om opsporingshandelingen te verrichten bij het vooronderzoek door de Aanklager
nog niet gekozen voor dwangmiddelen (pagina 42), zo vragen de leden van de
CDA fractie? Artikel 56. Rol van de Kamer van vooronderzoek in geval
waarin de gelegenheid bewijsmiddelen te vergaren zich niet nogmaals zal voordoenVolgt uit het tweede van artikel 56 onder b dat de Kamer van vooronderzoek
niet ambtshalve de noodzakelijke maatregelen mag treffen om de rechten van
de verdediging te waarborgen en dat bij een verzoek van de aanklager hiertoe
de Kamer van vooronderzoek niet verplicht is dergelijke maatregelen te nemen?
Zijn de rechten van de verdediging hier wel voldoende gewaarborgd, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie zich af.Artikel 58. Uitvaardiging door de kamer van onderzoek
van een bevel tot aanhouding of een oproep tot verschijningVoorziet artikel 58 ook in het opstellen van een geheime lijst van aangeklaagden,
zoals die door het Joegoslavië-Tribunaal wordt gehanteerd? Wat zijn de
feitelijke machtsmiddelen van het Hof om te verzekeren dat aangeklaagden daadwerkelijk
voor het Hof verschijnen? Leidt artikel 59 niet tot een situatie waarbij de
toets door de nationale rechter met betrekking tot de aanhouding per staat
zal gaan verschillen, aangezien de rechter ook aan nationale procedureregels
moet gaan toetsen? Heeft het Hof hier nog enige uniformerende invloed?Artikel 59. Aanhoudingsprocedure in de staat van bewaringDe leden van de SGP-fractie betwijfelen de effectiviteit van de aanhoudingsprocedure
zoals vastgelegd in artikel 59. Uitgaande van de complementariteit van het
Strafhof, veronderstelt optreden van het Strafhof doorgaans dat de nationale
jurisdictie in de Staat van bewaring, zoals bedoeld in artikel 59, «niet
bereid» of «niet bij machte» is. De vraag die zich dan voordoet
is of de gerechtelijke autoriteit in de Staat van bewaring überhaupt
mee zal willen of kunnen werken aan de aanhouding – en daarna overdracht –
van de verdachte persoon aan het Strafhof. Kan dit geen «bottle neck»
vormen voor het opereren van het Strafhof? De Memorie van Toelichting merkt
op pagina 50 op dat de nationale rechterlijke autoriteit beslist niet mag
oordelen over de gerechtigdheid van het Strafhof tot het uitvaardigen van
een aanhoudingsbevel, en het Strafhof op haar beurt niet mag beoordelen of
de nationale gerechtelijke autoriteit de nationale habeas-corpusprocedure
correct uitgevoerd heeft. Beide partijen, zo zijn deze leden van mening, kunnen
op grond van politieke overwegingen juist alle reden hebben om daarover wel
een oordeel te vellen en daaraan consequenties te verbinden. Is de regering
het daarmee eens, en zo ja, hoe denkt zij dat in de praktijk uitgesloten kan
worden dat het Strafhof respectievelijk de nationale gerechtelijke autoriteit
wel een dergelijk oordeel zal vellen?Het Kabinet signaleert de mogelijkheid dat een persoon die wordt aangehouden
op basis van een bevel tot aanhouding van de kamer van onderzoek van het Strafhof
zich voor zijn overdracht kan wenden tot de Nederlandse rechter. De leden
van de VVD-fractie verzoeken op grond van welk recht de rechter vervolgens
over een voorlopige invrijheidstelling moet oordelen. Moet hij anticiperen
op het Statuut of het Nederlands recht toepassen? Wijkt het Nederlands recht
op dit terrein niet af van de (toekomstige) regels van het Statuut? Wat zullen
de gevolgen zijn indien de Nederlandse rechter in de fase van voorlopige hechtenis,
voor de overdracht aan het Hof, van mening is dat de persoon in kwestie niet
voldoende is geïnformeerd over zijn arrestatie, de aard en de redenen
van de schuldverwijten? Artikel 61 Bevestiging van de tenlastegelegde feiten voorafgaande
aan de terechtzittingArtikel 61 lijkt te bepalen dat in de periode tussen de bevestiging van
de tenlastelegging en het begin van de terechtzitting zowel de Kamer van vooronderzoek
als de Kamer van berechting bevoegd zijn om op verzoek van de Aanklager de
tenlastelegging te wijzigen. De leden van de PvdA-fractie zouden graag willen
weten waarom voor deze constructie is gekozen en niet is besloten om, voor
alle duidelijkheid, de bevoegdheid bij een van beide kamers te leggen.Deel 6 De terechtzittingD66 wil weten wanneer een zitting niet openbaar mag zijn? (pagina 53)Artikel 62 Plaats van terechtzittingWat zijn de gevolgen van een besluit als mogelijk gemaakt in artikel 62
om zittingen buiten de zetelplaats te houden? Kunnen buiten een gerechtelijke
schouw of plaatsopneming ook andere onderdelen van of zelfs gehele zittingen
buiten de zetelplaats worden gehouden? Wie draagt daarvan de financiële
gevolgen?Artikel 64 Taken en bevoegdheden van de Kamer van berechtingDe leden van de PvdA-fractie zouden graag meer informatie ontvangen over
de Afdeling voor Slachtoffers en Getuigen die de Griffie zal inrichten. Daarbij
is vooral het beschermingsprogramma voor getuigen van belang: hoe zal dit
programma worden gefinancierd en welke rol en taak zal Nederland als gastland
hierbij dienen te vervullen (zie artikel 64,lid 6 onder e en artikel 68).
Kan de regering daarbij ook ingaan op de betekenis van artikel 68, lid 5 waarin
het de Aanklager wordt toegestaan ten behoeve van de onderdelen van het proces
die voor de aanvang van de terechtzitting plaatsvinden, na te laten bewijs
of die informatie te geven en in plaats daarvan een samenvatting te verstrekken.
Is die gang van zaken in overeenstemming met de beginselen van een behoorlijke
procesorde zoals ook gegarandeerd in artikel 6 EVRM? Kan de regering informatie
verschaffen over de rol die zij nu vervult als het gaat om slechtoffers en
getuigen voor het Joegoslavie-tribunaal? Is zij voornemens ten behoeve van
het Strafhof op deze manier door te gaan of behoort die werkwijze in het licht
van de inmiddels opgedane ervaringen aanpassing? Zullen slachtoffers en getuigen
onder Nederlandse getuigenbeschermingsprogramma's (kunnen) vallen?De leden van de CDA fractie willen vernemen welke gevolgen het strafvorderlijk
publiciteitsbeginsel (artikel 64, lid 7) en de verplichting op grond hiervan
voor het gastland om media, ngo's en publiek toegang te verlenen tot de zittingszaal
en de daartoe noodzakelijke toelatingsbeslissingen te nemen, voor Nederland
hebben (pagina 56)?Artikel 67 Rechten van de beschuldigdeWelke maatstaf geldt voor wat betreft het in artikel 67, lid 1, onder
c gegarandeerde recht zonder buitensporige vertraging te worden berecht? Is
die maatstaf vergelijkbaar met de criteria die door het Hof in Straatsburg
worden aangelegd in het kader van artikel 6 EVRM?Artikel 69. BewijsNaar aanleiding van de in artikel 69, onderdeel 5 genoemde vertrouwelijkheid vragen de leden van de fracties van GPV en RPF of het mogelijk
is dat bepaalde informatie uit zittingen niet openbaar zal worden gemaakt.
Ziet de minister mogelijkheden dat in bepaalde situaties getuigen die neutraal
willen blijven (bijvoorbeeld leden van het Rode Kruis), in besloten zittingen
voor het Strafhof worden gehoord?Impliceert artikel 69 dat een grotere vrijheid voor de rechter bestaat
om onrechtmatig bewijs toch te laten meewegen dan in de Nederlandse rechtsspraak
mogelijk is? Is wel houdbaar de stelling dat het Hof nimmer een oordeel geeft
over de toepasselijkheid of schending van nationaal recht in dit verband?
Impliciet zal het Hof – bewijsmateriaal uitsluitende – zich toch
wel degelijk ook over de nationale toepasselijkheid uitlaten? Wat zou in Nederland
het gevolg zijn van een conclusie van het Hof dat bepaald bewijsmateriaal
moet worden uitgesloten?Artikel 73. Informatie of documenten van derdenKan bijvoorbeeld de NAVO worden gedwongen vertrouwelijke of geheime informatie
aan het Hof te verschaffen (pagina 61)?Artikel 75 Herstelbetalingen aan slachtoffersGelden er richtlijnen of criteria voor herstelbetalingen aan slachtoffers?
(pagina 62)Artikel 79 TrustfundsHoe zullen uitkeringen uit het Trustfonds worden geregeld en uitbetaald
aan slachtoffers c.q. hun bloed- en aanverwanten en op grond van welke criteria?Deel 8 Beroep en herzieningIs er één beroep mogelijk? Hoe beoordeelt de regering de
beroepsmogelijkheden? Is er reden te vrezen voor grootscheeps gebruik en vertraging
in strafoplegging?Deel 9 Internationale samenwerking en wederzijdse rechtshulpWat is het essentiële verschil tussen de klassieke rechtshulp en
het «rechtshulpverkeer sui generis» van het Hof? Zijn er nog aanvullende
rechtshulpovereenkomsten van lidstaten met het Hof noodzakelijk? (pagina 68
e.v.)Artikel 90. Concurrerende verzoekenZal Nederland in verdragen die worden gesloten met andere staten om buitenlandse
militairen te laten opereren vanaf Nederlands grondgebied clausules accepteren
die overdracht van militairen afkomstig uit die staat aan het Internationale
Strafhof verbieden? De leden van de fractie van de PvdA stellen die vraag
omdat artikel 90 die mogelijkheid openlaat.Deel 10 TenuitvoerleggingArtikel 103. Rol van Staten bij de tenuitvoerlegging van
uitspraken tot gevangenisstrafVolgens artikel 103 lid 4 dienen nog onderhandelingen plaats te vinden
over de voorwaarden waaronder de tenuitvoerlegging in Nederland moet plaatsvinden
mocht geen ander staat daartoe bereid zijn. De leden zijn benieuwd
welke voorwaarden de Nederlandse regering zal gaan stellen. Bestaat hierbij
niet het gevaar dat een wissel wordt getrokken op de altijd beperkte celcapaciteit
in Nederland, zeker omdat het vrijwel altijd om de tenuitvoerlegging langdurige
gevangenisstraffen zal gaan?De leden van de fracties van GPV en RPF vragen wat er gebeurt indien het
Hof de tot gevangenschap veroordeelde niet ter executie aan een andere verdragspartij
kan slijten (artikel 103). Betekent dit dat Nederland als gastland dan zal
overgaan tot tenuitvoerlegging van het oordeel van het Hof?Naar aanleiding van artikel 103, vierde lid, vragen deze leden of verwacht
kan worden dat Nederland als Gastland van het Strafhof een bovenproportioneel
aandeel zal moeten leveren in de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemingen.
Hoe zijn in dit verband de ervaringen met het Joegoslavië- en Rwandatribunaal?
Is reeds zicht op overeenstemming van beginselen van een evenredige verdeling,
zoals die in het Reglement van procesen bewijsvoering geformuleerd zullen
moeten worden (artikel 103, derde lid, onder a)?Houdt dit in dat de lasten eenzijdig of onevenredig op Nederland zullen
drukken? vraagt de VVD-fractie zich af. Hoe denkt de regering dit te voorkomen?
Welke zijn de extra lasten voor Nederland exact? De regering spreekt in dezen
van concrete garanties dat Nederland niet eenzijdig of onevenredig wordt belast.
Waaruit bestaan deze slechts door de regering aangestipte garanties?Deel 12 FinancieringArtikel 113 tot en met 118. Financiële regelingen,
fondsen, bijdrage en controleDe leden van de SGP-fractie constateren onduidelijkheid over de financiering
van het Strafhof. Zij stellen vast dat de door de Vergadering van Staten vast
te stellen financiële regelingen en regels ex artikel 113 nog niet tot
stand gekomen zijn. Zijn die regelingen op korte termijn te verwachten? Ze
zullen toch voor inwerkingtreding van het Statuut vastgesteld moeten zijn?
Is reeds een indicatieve begroting gemaakt voor het eerste jaar, op grond
waarvan een eerste schatting zou kunnen worden gemaakt van de totale kosten
voor Nederland?Wat betreft de financiën vragen de leden van de PvdA-fractie zich
af of de incidentele kostenpost bedoeld voor de huisvesting van het Hof van
f 40 miljoen voldoende is om te verzekeren dat het Strafhof gevestigd
zal worden in een passend gebouw met een uitstraling die recht doet aan de
belangrijke en bijzondere positie van het Internationale Strafhof? De leden
zouden graag vernemen hoe het staat met de vorderingen bij het vinden van
een locatie en de ontwikkeling van bouwplannen voor het Internationale Strafhof?
Is voorzien in een interim-oplossing voordat een nieuw gebouw in gebruik kan
worden genomen? Meer in het algemeen zouden de leden aan het woord graag vernemen
of de regering al besluiten heeft genomen over de aanbesteding en oplevering
van het gebouw, de financieringsvorm alsmede de bestuurlijke inbedding en
of zicht bestaat op alle financiële en praktische gevolgen van de vestiging
van het Internationale Strafhof in Den Haag.Artikel 120 VoorbehoudenWat is het essentiële verschil tussen voorbehouden en interpretatieve
verklaringen die in de richting van voorbehouden gaan? wil D66 weten. Artikel 121 tot en met 123 Wijzigingen van het StatuutDe regering stelt dat geen parlementaire goedkeuring is vereist voor wijzigingen
van een institutioneel karakter, ook niet als hiertoe tijdens een herzieningsconferentie
worden genomen. Dit volgt uit de inhoud van het statuut zoals die nu is vastgesteld.
Daarmee wordt voor de toekomst wel flink wat besluitvorming uit handen gegeven
aan de Vergadering van Staten. Gezien het belang die dergelijke besluiten
kunnen hebben, in het bijzonder voor Nederland als gastland, hechten de leden
van fractie van de PvdA aan parlementaire betrokkenheid bij de opstelling
van Nederland in de Vergadering van Staten of Herzieningsconferentie in voorkomende
gevallen. Op welke manier kan daarin naar het oordeel van de regering worden
voorzien? Ligt het niet voor de hand het parlement hiervoor een regeling te
treffen in het kader waarvan aan het parlement de gelegenheid wordt gegeven
de inbreng van de Nederlandse regering in de Vergadering van staten vooraf
te controleren, zoals bijvoorbeeld gebeurt bij de voorbereiding van JBZ-raden
of bij beslissingen van het Europol-bestuur? De leden van de PvdA-fractie
hebben ook nog enkele vragen bij artikel 3 van de goedkeuringswet. Mocht geen
goedkeuring meer zijn vereist omdat zeven-achtste van de partijen al heeft
bekrachtigd, heeft de Staten-Generaal dan nog wel de mogelijkheid om zich
uit te spreken over de doorgevoerde wijzing en zal bij eventuele afwijzing
het Statuut dan alsnog worden opgezegd?De leden van de fracties van GPV en RPF vragen welke redenen er zijn dat
het Statuut gedurende de eerste zeven jaar na inwerkingtreding niet kan worden
gewijzigd, ook niet op onderdelen die expliciet worden genoemd. Zeker punten
als de definiëring van agressie en wapens zouden op zo kort mogelijke
termijn moeten worden uitgewerkt. Indien er overeenstemming over deze definitie
is bereikt, kunnen deze wijzigingen wat betreft genoemde leden zo spoedig
mogelijk worden doorgevoerd.Door de Raad van State is aandacht gevraagd voor de betekenis van Artikel
121 van het Statuut . Met name heeft de Raad van State gewezen op de mogelijkheid
dat Nederland kan worden gebonden aan een wijziging van het Verdrag, zonder
dat dat is voorafgegaan door goedkeuring van de Staten-Generaal. Volgens de
Raad dient de wijziging op grond van Artikel 91 Grondwet toch nog achteraf
te worden goedgekeurd als geen nadere regeling is getroffen. De Raad adviseert
daartoe de goedkeuringswet aan te passen ook m.b.t. eventuele wijzigingen
van institutionele aard. Met name omdat het Internationale Strafhof in Nederland
zal worden gevestigd kunnen deze leden zich voorstellen dat er wel degelijk
een belang is om te voorkomen dat Nederland tegen de zin van de Staten-Generaal
wordt gebonden aan enige nieuwe bepaling. Deze leden verzoeken daarom een
nadere toelichting waarom het Kabinet, de opinie van de Raad van State niet
volgt. Tevens kunnen zij zich voorstellen dat juist voorkomen moet worden
dat Nederland zonder expliciete goedkeuring meegaat met een besluit van de
internationale organisatie in kwestie. Hoe dient de wet daarop te anticiperen?Artikel 124. OvergangsbepalingTot slot roept artikel 124 van het Statuut bij de leden van de SGP-fractie
ernstige vragen op. Zij kunnen zich goed voorstellen dat de bevoegdheid van
het Strafhof beperkt is tot misdrijven die begaan zijn na inwerkingtreding
van het Hof (artikel 11), maar vinden het onbegrijpelijk waarom artikel 124
aan elk land dat partij is bij het Statuut de mogelijkheid geeft om voor zeven
jaar na inwerkingtreding de rechtsmacht van het Strafhof niet te erkennen
voor oorlogsmisdrijven gepleegd door onderdanen of op het territoir van deze
staat. Welk moreel argument kan aangevoerd worden ter verdediging
van deze bepaling? Om welke redenen heeft met name Frankrijk sterk aan deze
bepaling gehecht? Wat was het Nederlandse standpunt in de onderhandelingen?De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, M. B. Vos (GroenLinks), Marijnissen
(SP), Hessing (VVD), Hoekema (D66), Dijksma (PvdA), Van Ardenne-van der Hoeven
(CDA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Timmermans
(PvdA), Van Ross-van Dorp (CDA), Remak (VVD), Van der Knaap (CDA), Karimi
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Visser-van Doorn
(CDA), Eurlings (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Van Bommel (SP), Cherribi (VVD),
Scheltema-de Nie (D66), Gortzak (PvdA), De Haan (CDA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Feenstra (PvdA), Leers (CDA), Patijn (VVD),
Van den Akker (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Duivesteijn (PvdA), Balemans
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27484-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl