Jaarnota Integratiebeleid 2004; Nota
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29837, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

29-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29837 nr. 2

02-09-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud blz.HOOFDSTUK 1 INLEIDING1.1 Inleiding1.2 Het integratiebeleid na de kabinetsreactie op het
rapport BlokHOOFDSTUK 2 ONTWIKKELINGEN IN HET INTEGRATIEBELEID2.1 Nieuw InburgeringsstelselOp weg naar een nieuw stelselVoortzetting huidige inburgeringsstelselInburgering geestelijke bedienarenGroot Project Inburgering OudkomersWachtlijstonderzoek voor Oudkomers NT2Informatievoorziening2.2 Onderwijs en cultuurOALT afgeschaftIntegratie in het onderwijs (artikel 23)Integratie in het Primair Onderwijs (PO)Integratie in het Voortgezet OnderwijsPlan van aanpak veiligheidAllochtone studenten in het hoger onderwijsVermindering uitval in hoger onderwijsCultuurLetteren en BibliothekenMedia2.3 Arbeidsmarktbeleid etnische minderhedenVisie arbeidsmarktbeleidKabinetsdoelstelling arbeidsparticipatie etnische minderhedenTabel 2.1 netto-arbeidsparticipatie autochtonen en etnische
minderheden 1995–2003Werkloosheid onder etnische minderhedenTabel 2.2 Werkloosheid onder autochtonen en etnische minderheden
1995–2003Individueel maatwerk door Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV)Individueel maatwerk door Centrum voor Werk en Inkomen
(CWI)Wet Werk en Bijstand (WWB)Agenda voor de Toekomst (AvdT)Duale trajectenHoger opgeleide vluchtelingenOprichting landelijk centrum diversiteitsmanagementFollow up Wet SamenDiversiteit bij de overheidAandeel minderheden in dienst bij de ministeries in 2003
ten opzichte van 2002Etnische minderheden bij de politieDe overheid als voorbeeld2.4 Lokaal integratiebeleid2.5 Vrouwen uit etnische minderhedenEmancipatie en IntegratieParticipatie van allochtone vrouwenHuiselijk geweldEerwraak2.6 Preventiebeleid allochtone jongerenBijdrageregeling Antillianengemeenten (2000–2004)Experimentele stimuleringsregeling opvang en integratie
Antilliaanse jongeren (2002–2004)2.7 Bestrijding racisme en discriminatieInternationale aspecten bestrijding racisme en discriminatieEuropaRecente ontwikkelingenVerenigde Naties: nationale follow up van de Wereldconferentie
tegen RacismeTegengaan discriminatie bij arbeidPsychologische testsBewustmakingcampagne «Discriminatie? Bel gelijk!»Rapportage ArbeidsinspectieArtikel 13-projectGelijke behandelingsconferentie EU-voorzitterschap van
NederlandBedrijvenonderzoek gelijke behandeling en werving en selectie2.8 ParticipatieHet Landelijk Overleg Minderheden (LOM)Forum en Vluchtelingenwerk Nederland2.9 Godsdienst en levensovertuigingOverlegorgaan moslims en overheid2.10 Internationale aspectenEuropese ontwikkelingen op het integratiedossierRaad van EuropaDe Europese UnieJuridisch KaderRichtlijnen over gezinshereniging en status van derdelandersConcept Richtlijn arbeid in loondienst en zelfstandigenEuropees Vluchtelingen FondsDe ConventieActuele ontwikkelingenNationale Contact Punten voor integratieCommissie mededeling: Eerste Jaarrapport Migratie en IntegratieNederlands EU-voorzitterschap 20042.11 GezondheidszorgHOOFDSTUK 3 STAND VAN ZAKEN INTEGRATIEPROCES3.1 Minder druk door afnemende immigratieTabel 3.1 Immigratie en saldo migratie naar Nederland,
naar herkomstland (2001–2003)1Sterke daling aantal asielzoekersArbeidsmigranten keren vaak terug3.2 Groeitempo van de minderhedenbevolking zwakt afTabel 3.2 Etnische minderheden uit vroegere migratielanden
per 1 januari 2004Nieuwe etnische groepenMeer jongeren onder minderheden3.3 Positie minderheden nog niet sterk3.4 Nieuwe etnische groepen: grote diversiteit3.5 Positieverwerving op de arbeidsmarkt kost (veel) tijd3.6 Discriminatie en beeldvorming3.7 Minderheden in de criminaliteit3.8 Secularisatie onder moslimsHOOFDSTUK 4 OVERZICHTSCONSTRUCTIE INTEGRATIEBELEID ETNISCHE
MINDERHEDENToelichting bij het interdepartementaal overzicht integratiebeleid
etnische minderhedenAlgemeenIndelingTenslotteBIJLAGE 1MOTIES EN TOEZEGGINGENMotiesNr. 24 MOTIE VAN HET LID BOS C.S. Voorgesteld 2
september 2004Nr. 25 MOTIE VAN DE LEDEN BOS EN DITTRICH Voorgesteld
2 september 2004Nr. 26 MOTIE VAN HET LID BOS Voorgesteld 2 september
2004Nr. 27 MOTIE VAN HET LID DITTRICH C.S. Voorgesteld
2 september 2004Nr. 28 MOTIE VAN HET LID DITTRICH C.S. Voorgesteld
2 september 2004Nr. 30 MOTIE VAN HET LID VERHAGEN C.S. Voorgesteld
2 september 2004ToezeggingenBIJLAGE 2SAMENVATTING WETENSCHAPPELIJK JAARRAPPORT INTEGRATIE 2004Vera van den MaagdenbergDemografieRuimtelijke concentratieInburgeringOnderwijsOpleidingsniveau en beheersing Nederlandse taalArbeid en inkomenSociale en culturele integratieWederzijdse beeldvormingJongeren uit minderheden in de criminaliteitEmancipatie van vrouwen uit de etnische minderhedenConclusies
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29837Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 166 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 837Jaarnota Integratiebeleid 2004nr. 2NOTAInhoud blz.HOOFDSTUK 1 INLEIDING51.1Inleiding51.2Het integratiebeleid na de kabinetsreactie
op het rapport blok6   HOOFDSTUK
2 ONTWIKKELINGEN IN HET INTEGRATIEBELEID112.1Nieuw inburgeringsstelsel112.2Onderwijs en cultuur132.3Arbeidsmarktbeleid etnische minderheden182.4Lokaal integratiebeleid242.5Vrouwen uit etnische minderheden262.6Preventiebeleid allochtone jongeren282.7Bestrijding racisme en discriminatie292.8Participatie312.9Godsdienst en levensovertuiging322.10Internationale aspecten332.11Gezondheidszorg35   HOOFDSTUK
3 STAND VAN ZAKEN INTEGRATIEPROCES373.1Minder druk door afnemende immigratie373.2Groeitempo van de minderhedenbevolking
zwakt af383.3Positie minderheden nog niet sterk403.4Nieuwe etnische groepen: grote
diversiteit413.5Positieverwerving op de arbeidsmarkt
kost (veel) tijd423.6Discriminatie en beeldvorming433.7Minderheden in de criminaliteit433.8Secularisatie onder moslims44   HOOFDSTUK
4 INTERDEPARTEMENTAAL OVERZICHT INTEGRATIEBELEID47Bijlage 1: Moties en Toezeggingen49Bijlage 2: Samenvatting
Wetenschappelijk jaarrapport integratie 200456HOOFDSTUK 1 INLEIDING1.1 InleidingVoor het integratiebeleid is 2005 een cruciaal jaar. Bij de presentatie
van zijn eerste begroting heeft het kabinet een omslag in het integratiebeleid
aangekondigd. Daarna is de Commissie Blok gekomen met zijn analyse van het
integratiebeleid van de afgelopen dertig jaar. De reactie van het kabinet
op de beleidsaanbevelingen van de commissie is onlangs besproken in de Tweede
Kamer. Het kabinet geeft in zijn reactie een oordeel over de stand van de
integratie anno 2004, formuleert een verdere specificatie van de uitgangspunten
van het vernieuwde integratiebeleid en geeft aan welke beleidsacties op cruciale
onderdelen van het integratiebeleid zijn te verwachten. In 2005 zullen de
plannen en voornemens worden omgezet in concreet beleid.Bij de introductie van het vernieuwde integratiebeleid is besloten de
informatievoorziening over integratie aan de Kamer op een nieuwe leest te
schoeien. De Rapportage Integratiebeleid Etnische Minderheden (RIEM) wordt
vervangen door de Jaarnota Integratiebeleid. Met de Jaarnota wil de minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratie de Kamer informeren over de stand van
de integratie en over het op basis daarvan te voeren integratiebeleid. In
het bij de Jaarnota gevoegde Wetenschappelijk Jaarrapport Integratie wordt
de Kamer uitvoerig op de hoogte gehouden van de vorderingen in de integratie
van de verschillende bevolkingsgroepen.Het is de bedoeling dat de Jaarnota gaat functioneren als een belangrijk
instrument voor de coördinatie van het integratiebeleid. De gegevens
over vorderingen en knelpunten in de integratie die in de Jaarnota worden
opgenomen geven de minister voor V&I aanknopingspunten om samen met de
ministers die het aangaat beleidsinitiatieven te nemen.De overgang naar de nieuwe systematiek wordt dit jaar doorkruist door
de politieke actualiteit. Op 24 mei 2004 is de reactie van het kabinet
op het rapport van de Commissie Blok aan de Tweede Kamer aangeboden. Op 31 augustus
en 2 september heeft de Kamer hierover met de regering een debat gevoerd.
In zijn reactie geeft het kabinet aan wat het doet met de aanbevelingen van
de commissie Blok. De kabinetsreactie gaat ook in op de stand van de integratie
en op het te voeren integratiebeleid.Een hernieuwde presentatie in deze Jaarnota van gegevens over de integratie
en van de beleidsvoornemens die het kabinet daaraan verbindt zou uitlopen
op een herhaling van zetten. Daarom beperkt de Jaarnota 2005 zich, wat betreft
de hoofdlijnen van het integratiebeleid, tot een terugblik op het Kamerdebat.
Dat gebeurt in dit eerste hoofdstuk. Hoofdstuk 2 beschrijft vervolgens wat
er op de belangrijkste deelterreinen van het integratiebeleid op dit moment
gaande is en wat te gebeuren staat. Hoofdstuk 3 bevat aanvullende gegevens
over de stand van de integratie die ten tijde van de opstelling van de kabinetsreactie
nog niet bekend waren. Hoofdstuk 4 specificeert de kosten die met de uitvoering
van de verschillende onderdelen van het integratiebeleid zijn gemoeid.Bij de Jaarnota 2005 is als bijlage het eerste wetenschappelijk jaarrapport
integratie gevoegd. Ook dit is nog niet geheel wat het uiteindelijk moet worden:
een gezaghebbende analyse van de stand en ontwikkeling van de integratie.
Het rapport van dit jaar is toegespitst op de positie van de zogeheten nieuwe
etnische groepen.Tegelijk met het wetenschappelijk jaarrapport heeft het WODC de ontwikkeling
ter hand genomen van de integratiekaart.1 Dit
is een meetlat voor de integratie van de afzonderlijke bevolkingsgroepen waar
het integratiebeleid zich op richt. Een eerste versie van de integratiekaart
is eveneens als bijlage bij deze jaarnota gevoegd. De integratiekaart
zal in de toekomst worden geïntegreerd met het wetenschappelijk jaarrapport.1.2 Het integratiebeleid na de kabinetsreactie op het
rapport BlokEen té groot deel van de etnische minderheden staat op té
grote afstand van de Nederlandse samenleving. Deze constatering is voor het
kabinet aanleiding geweest het integratiebeleid grondig tegen het licht te
houden. Daarbij is duidelijk geworden dat het integratiebeleid van de jaren
negentig niet goed meer goed past bij de actuele maatschappelijke ontwikkelingen.
Het heeft onvoldoende antwoord op de voortgaande migratie, op de inmiddels
gegroeide verschillen in maatschappelijke profilering binnen de minderheidsgroepen
en het bevat onvoldoende prikkels voor maatschappelijke participatie.Voor het kabinet is dit aanleiding geweest de bakens te verzetten, een
omslag te bewerkstelligen in het integratiebeleid. In de brief Integratiebeleid
Nieuwe Stijl (TK, 2003–2004, 29 203, nr. 1) zijn de uitgangspunten
van het vernieuwde integratiebeleid voor het eerst geformuleerd. In de Kabinetsreactie
op het rapport van de Commissie Blok zijn ze verder geëxpliciteerd en
uitgewerkt naar de hoofdonderwerpen van het integratiebeleid: inburgering,
onderwijs, arbeid, de leefsituatie in wijken en buurten, de emancipatie van
allochtone vrouwen, kwesties rond religie, discriminatie en criminaliteit.Tussen de presentatie van de brief Integratiebeleid Nieuwe Stijl in september
2003 en het kamerdebat over de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie
Blok eind augustus 2004 heeft het kabinet overigens niet stilgezeten. Op de
kernterreinen van het integratiebeleid, inburgering, onderwijs en arbeid zijn
de uitgangspunten van het vernieuwde integratiebeleid uitgewerkt in meer concrete
actieplannen.De belangrijkste elementen van de nieuwe aanpak van de inburgering van
nieuwkomers en oudkomers zijn uiteengezet in de nota «Herziening van
het inburgeringsstelsel». De nota is op 23 april aan de Tweede
Kamer aangeboden (TK, 2003–2004, 29 543, nr. 2).Over de vernieuwing van het integratiebeleid in het onderwijs heeft de
minister van OCW de Kamer geïnformeerd met de brief «Onderwijs,
integratie en burgerschap» (TK, 2003–2004, 29 536, nr. 1).
De uitwerking van een belangrijk onderdeel daaruit, de vernieuwing van het
onderwijsachterstandenbeleid is vlak voor het zomerreces gereed gekomen. De
brief hierover moet nog in de Kamer worden besproken.De staatssecretaris van SZW heeft de Kamer middels de brief «Visie
op arbeidsmarktbeleid» (TK, 2003–2004, 29 544, nr. 1)
een toelichting gegeven op de verhouding tussen algemeen arbeidsmarktbeleid
versus aanvullend beleid, geïllustreerd aan de hand van het beleid gericht
op etnische minderheden. In de visienota is uiteengezet dat de invalshoek
van het doelgroepenbeleid verschuift. De invalshoek is niet langer de doelgroepen an sich; het beleid richt zich vanuit strategisch oogpunt
meer dan voorheen op de belemmeringen die mensen ondervinden om deel te nemen
aan de arbeidsmarkt. Aldus wordt bereikt dat stigmatisering van groepen wordt
voorkomen en gericht ingezoomd kan worden op alle relevante aspecten van achterblijvende
arbeidsparticipatie.Al in 2003 is de Kamer op de hoogte gesteld van de wijze waarop het kabinet
de emancipatie van allochtone vrouwen wil stimuleren. Met de presentatie van
een actieprogramma is een eerste uitwerking gegeven aan een heroriëntatie
van het emancipatiebeleid. Het komt erop neer dat het emancipatiebeleid vrijwel
geheel in dienst zal worden gesteld van de emancipatie van allochtone vrouwen.In de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Blok worden initiatieven
aangekondigd ter versterking van het bewustzijn van de gevaren die islamitisch
fundamentalisme en radicalisering hebben voor de positie van etnische minderheden.
Inmiddels is hiervoor door het expertisecentrum een concreet plan van aanpak
uitgewerkt.In het Kamerdebat over de kabinetsreactie is gebleken dat er in de Kamer
brede steun is voor de wending in het integratiebeleid die door het kabinet
is ingezet met de brief Integratiebeleid Nieuwe Stijl en die in de reactie
van het kabinet op het rapport van de commissie Blok verder is uitgewerkt.
De definitie van integratie als gedeeld burgerschap op basis van gemeenschappelijke
waarden en normen en met het Nederlands als voertaal wordt algemeen aanvaard.
De minister voor V&I heeft in haar antwoord op de eerste termijn van de
Kamer het begrip burgerschap als volgt nader aangeduid: «Burgerschap,
dat is betrokkenheid bij én deelname aan alle belangrijke onderdelen
van de samenleving: de economie, het sociale leven, de cultuur, de sport,
de politiek».Gedeeld burgerschap houdt voor het kabinet ook in dat men kiest voor Nederland
en voor de Nederlandse samenleving. Daarom dient naar het oordeel van het
kabinet een keuze voor de Nederlandse nationaliteit zoveel mogelijk exclusief
te zijn. Een meervoudige nationaliteit moet daarom naar het oordeel van het
kabinet zoveel mogelijk worden tegen gegaan. In het kamerdebat is gebleken
dat veel kamerleden moeite hebben met deze consequentie van de keuze voor
gedeeld burgerschap. Meervoudige nationaliteit wordt vanuit verschillende
invalshoeken gezien als een onontkoombaar gevolg van het proces van internationalisering,
dat wereldwijd gaande is. Het kabinet stelt hiertegenover dat juist een internationaliserende
omgeving dwingt tot duidelijke keuzen ten aanzien van de primaire loyaliteit.Bij alle overeenstemming die het kamerdebat heeft opgeleverd over de algemene
doelen van het integratiebeleid zijn er twijfels geuit over de wijze waarop
het kabinet deze doelen wil bereiken. Hierop reagerend heeft de minister voor
V&I uiteengezet dat de omslag in het beleid niet alleen gaat over de doelen,
maar ook, en misschien nog wel meer, over de middelen. Het kabinet kiest daarbij
principieel voor een beleid waarin burgers zelf worden aangesproken op hun
eigen inzet en initiatief. De overheid biedt geen voorzieningen aan, maar
prikkelt en stimuleert burgers om gebruik te maken van de voorzieningen die
de markt biedt. Bij het inburgeringsbeleid leidt deze keuze tot het centraal
stellen van het verplichte inburgeringsexamen en het vrij laten van de keuze
voor een inburgeringsprogramma. Waar de hoofdlijnen van het nieuwe inburgeringsstelsel
brede steun genieten in de Kamer zijn er vraagtekens bij het versterken van
de marktwerking in het aanbod van inburgeringsprogramma's.In het arbeidsmarktbeleid wordt de eigen inzet van burgers gestimuleerd
door de incentives van het sociale zekerheidsstelsel en door het wegnemen
van belemmeringen tot participatie bij werkzoekenden en bij arbeidsorganisaties.
Ook in het arbeidsmarktbeleid is en wordt de keuzevrijheid van burgers vergroot.
Werkzoekenden kunnen nu zelf hun reïntegratietraject uitstippelen.Het arbeidsmarktbeleid speelt in op het gegeven dat er tussen personen
uit minderheidsgroepen aanzienlijke verschillen zijn in de mate waarin zij
te kampen hebben met participatiebelemmeringen. De keuze voor een beleid gericht
op het verminderen van belemmeringen bij individuen sluit hierbij aan. Daarmee
wordt afscheid genomen van de benadering die zich richt op etnische minderheden
als groep. Ook deze omslag in het beleid kan rekenen op brede steun van de
Kamer. De keuze voor een meer individualiserende benadering van
integratie is ook uitgewerkt in het onderwijsintegratiebeleid.Vanuit de Kamer zijn verschillende suggesties gedaan om het integratiebeleid
op onderdelen verder te optimaliseren dan wel te wijzigen. Ze gaan over de
volgende onderwerpen: de segregatie in de huisvesting, zwarte scholen, de
migratie vanuit de Antillen, de kwestie van de dubbele nationaliteit, de introductie
van een ceremonie bij naturalisatie, de afschaffing van de remigratieregeling,
de houding ten opzichte van de islam en de wenselijkheid van een Nederlandse
imamopleiding, de mogelijkheid van een gefaseerde ingroei van migranten in
het sociale zekerheidsstelsel, de betekenis van sport voor de integratie.In hun reactie op de inbreng vanuit de Kamer over de positie van de islam
hebben de Minister President en de minister voor V&I opgeroepen tot het
doorbreken van de negatieve beeldvorming over de islam en tot een dialoog
met moslims.In antwoord op de Kamerbreed geuite zorg over de segregatie in de huisvesting
en de negatieve sociale gevolgen daarvan zijn door het kabinet verschillende
toezeggingen gedaan. Tevens is de motie Bos c.s. (28 689
nr. 24) aangenomen om zeker te stellen dat: via zogenaamde prestatieafspraken
op regionaal niveau bindende afspraken tos stand komen over een grotere bijdrage
van randgemeenten en aan de huisvesting van lage inkomensgroepen; de woningbouwafspraken
met de grote steden de doelstelling bevatten dat het woningaanbod in zowel
de huur- als de koopsector voor de midden- en hogere inkomensgroepen in de
achterstandwijken toeneemt.Het kabinet zal dit najaar de Tweede Kamer informeren hoe zij aan deze
motie invulling geeft over meer bindende afspraken over diversificatie van
de woningvoorraad in achterstandswijken en over de huisvesting van lage inkomensgroepen
in randgemeenten. Verder zal de minister voor V&I nagaan of het mogelijk
is statushouders en nieuwkomers te verplichten in hun gemeente van eerste
vestiging te blijven wonen tot het inburgeringsexamen met goed gevolg is afgelegd.
Ook zal de Kamer worden geïnformeerd over de mogelijkheden tot verbeurd
verklaring van woningen die aan illegalen worden verhuurd.In verband met het onderwerp zwarte scholen is toegezegd dat negatieve
besluiten van scholen ten aanzien van de toelating van leerlingen door de
inspectie van het onderwijs zullen worden gerapporteerd. Aangaande dit punt
is ook de kwestie van het naar scholen in het herkomst land sturen van kinderen
relevant. De minister voor V&I zal nagaan welke mogelijkheden de vreemdelingenwet
biedt om deze praktijk te ontmoedigen.Van verschillende kanten zijn door de Kamer suggesties gedaan de toekenning
van de Nederlandse nationaliteit meer betekenis te geven. Voorgesteld is de
naturalisatie met meer ceremonieel te omgeven. Verder is gesuggereerd om nieuwe
Nederlanders een loyaliteitsverklaring af te laten leggen en bij de naturalisatieceremonie
een handvest elementaire burgergerechten uit te reiken. Tevens is de motie Bos/Dittrich (28 689, nr. 25) aangenomen om een
handvest van burgerrechten op te stellen waarin de belangrijkste normen, waarden
en grondrechten een plek krijgen en deze tenminste uit te reiken bij de eerste
verstrekking van een Nederlandse verblijfsvergunning, de ontvangst van een
certificaat inburgering en de burgerschapsceremonie op het moment van naturalisatie.De minister voor V&I heeft positief gereageerd op deze suggesties
en voorstellen.Voorts is de motie Bos (28 689, nr. 26) aangenomen
dat het wenselijk is dat het voor Nederlandse Marokkanen mogelijk wordt hun
oude nationaliteit op te geven en te komen tot een bilateraal
verdrag met Marokko inzake het familierecht en nationaliteitswetgeving.De Minister voor V& I zal hierover te gelegener tijd in overleg treden
met de Marokkaanse autoriteiten.Algemeen wordt onderkend dat er een spanning bestaat tussen immigratie
en het voor iedereen toegankelijke stelsel van sociale zekerheid dat ons land
kent. Met het oog daarop is door partijen gevraagd de mogelijkheden voor een
meer gefaseerde toegang tot de sociale zekerheid voor migranten te onderzoeken.
Het kabinet heeft hierover een nota hierover in voorbereiding.In het regeeraccoord is overeengekomen de remigratieregeling af te schaffen.
Daarbij is verondersteld dat de afschaffing zou leiden tot een besparing in
de uitgaven. Door de Kamer is gewezen op informatie dat deze besparing in
feite niet wordt gerealiseerd. Eerder lijkt het tegendeel het geval. De afschaffing
van de regeling zou kunnen resulteren in een extra kostenpost. In reactie
hierop heeft de minister voor V&I toegezegd om in samenhang met het voorstel
tot afschaffing van de remigratieregeling de Kamer een notitie te doen toekomen
over de kosten en baten van de afschaffing. Voorts is in dit verband de motie Bos/Dittrich (28 689 nr. 28) aangenomen waarin
verzocht wordt de financiële consequenties voor korte en langere termijn
helder in beeld te brengen en voorstellen tot afschaffing van de remigratieregelingen
op grond daarvan aan te passen dan we ongedaan te maken.Het kabinet is voornemens het wetsvoorstel met betrekking tot de afschaffing
van de bestaande remigratieregeling in te trekken.Een punt van zorg is dat ouders die behoren tot de doelgroepen van het
inburgeringsbeleid hun kinderen (een deel van) de middelbare schoolopleiding
laten volgen in landen van herkomst. Dit doet ernstig afbreuk aan de integratie
in de Nederlandse samenleving. In dit verband is de motie
Verhagen c.s. (28 689, nr. 30) aangenomen om maatregelen te treffen
waarmee dit kan worden voorkomen en de Kamer daarover te informeren vóór
de behandeling van de Justitiebegroting 2005.De Minister voor V &I zal de Adviescommissie vreemdelingenzaken (ACVZ)
advies vragen over de mogelijkheden om maatregelen te treffen en een en ander
laten onderzoeken en aan de Kamer rapporteren.Geconstateerd werd dat er in het kader van huwelijksmigratie migranten
bij hun in Nederland verblijvende huwelijkspartners komen wonen die analfabeet
zijn en dat het gevaar groot is dat deze migranten in een maatschappelijk
isolement terechtkomen en dat hun kinderen met een forse achterstand hun schoolcarrière
beginnen. De motie Dittrich c.s. (28 689, nr. 27)
die is aangenomen verzoekt de mogelijkheid te onderzoeken in hoeverre het
huidige systeem waarbij vooral eisen worden gesteld aan de in Nederland verblijvende
partner, vervangen kan worden door een systeem waarbij vooral eisen aan de
migrerende partner worden gesteld; tevens te bezien in hoeverre in dat systeem
van migrerende partners tenminste alfabetisering in de eigen taal is gewenst.Een ander punt van zorg in de Kamer betreft de immigratie vanuit en via
de Antillen. Het gaat om twee aspecten. In de eerste plaats blijkt dat Antilliaanse
jongeren sterk zijn oververtegenwoordigd in de criminaliteit. In verband hiermee
leeft de wens om hieraan ook met behulp van maatregelen in de sfeer van de
migratie iets te doen. Met de Antilliaanse overheden wordt gesproken over
een regeling voor jongeren. In de tweede plaats is duidelijk geworden dat
voor nogal wat Zuid-Amerikanen de Antillen worden gebruikt als een springplank
voor vestiging in Nederland. Daarom is er vanuit de Kamer aandrang om ook
de mogelijkheden van een toelatingsregeling (opnieuw) op de agenda te zetten.
In beide gevallen gaat het om zaken die in overleg met de Antilliaanse regering moeten worden aangepakt. Dit overleg is gaande en de Kamer is er inmiddels
over geïnformeerd.In de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Blok heeft de minister
voor V&I aangekondigd zich, samen met de minister voor OCW in te zetten
voor het zo snel mogelijk tot stand komen van een Nederlandse imamopleiding.
Het streven is om nog dit jaar afspraken te maken over een of meer pilots.
Naar aanleiding van opmerkingen die hierover in het Kamerdebat zijn gemaakt
hecht de minister eraan te benadrukken dat de inspanningen van de minister
voor V&I op geen enkele wijze een inmengen betekenen in de inhoudelijk
godsdienstige aangelegenheden van moslims.HOOFDSTUK 2 ONTWIKKELINGEN IN HET INTEGRATIEBELEID2.1 Nieuw InburgeringsstelselOp weg naar een nieuw stelselHet afgelopen jaar zijn de eerste stappen gezet op weg naar een nieuw
inburgeringsstelsel dat volgens de huidige planning in 2006 in werking zal
treden. De hoofdlijnen van dit beleid zijn neergelegd in de contourennota
«Herziening van het inburgeringsstelsel» en op 21 juni en
30 juni in een nota-overleg met de Tweede Kamer is besproken.In april 2004 heeft de Ministerraad er bij de behandeling van de Contourennota
Herziening van het inburgeringsstelsel mee ingestemd dat een deel van het
educatiebudget Web, dat wordt ingezet voor de opleidingen Nederlands als tweede
taal, niveaus 1 t/m 3, met ingang van 2005 structureel wordt overgeheveld
naar het ministerie van Justitie (minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie)
voor inburgering. Hierdoor is de volledige verantwoordelijkheid voor inburgering
overgedragen aan dit ministerie.Opleidingen NT2 zijn de belangrijkste componenten voor een geslaagde integratie
van allochtonen. In het jaar 2004 is een bedrag van € 233 miljoen
educatiebudget over de gemeenten verdeeld. Uit gegevens over 2003 blijkt dat
gemeenten voor ongeveer 38% van de hen toegewezen budget aan opleidingen Nederlands
als tweede taal (NT2) inkopen.Vooruitlopend op de invoering van het nieuwe stelsel, zijn reeds twee
wetsvoorstellen bij de Tweede Kamer ingediend. Op 10 juni 2004 is het
wetsvoorstel vrijgeven cursusaanbod WIN aangeboden. In dit wetsvoorstel wordt
gemeenten de mogelijkheid geboden om ook voor nieuwkomers bij andere aanbieders
inburgeringprogramma's in te kopen dan bij ROC's (Regionale opleidingscentra).
Met dit wetsvoorstel komt er een einde aan de gedwongen winkelnering voor
gemeenten bij de inkoop van inburgeringscursussen. Voor oudkomers bestond
deze mogelijkheid al langer.Het tweede wetsvoorstel betreft inburgering in het buitenland. Deze wet
stelt het halen van een basisniveau Nederlands en kennis van de Nederlandse
samenleving verplicht stelt als voorwaarde voor het verkrijgen van een MVV
(machtiging tot voorlopig verblijf). Ook dit voorstel is onlangs aan de Tweede
Kamer aangeboden.Het nieuwe inburgeringsstelsel kent de volgende uitgangspunten:• Nieuw- én oudkomers worden bij wet verplicht om in te burgeren;• Bij het invulling geven aan de inburgeringsverplichting staat de
eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige centraal;• Aan de inburgeringsverplichting is voldaan wanneer het inburgeringsexamen
is gehaald;• Inburgeringsplichtigen hebben keuzevrijheid ten aanzien van de
inkoop van cursussen;• Gemeenten hebben een spilfunctie, met name voor enkele bijzondere
groepen inburgeringsplichtigen.Het komend jaar staat in het teken van de verdere uitwerking van de contourennota
en het voorbereiden van wet- en regelgeving op dit terrein. Om dit proces
te bevorderen is per 1 juli 2004 een projectdirectie van start gegaan
(Win-2), die zich specifiek hiermee bezig houdt. Bij de verdere uitwerking
zullen ook nadrukkelijk de voor dit beleidsterrein relevante partners worden
betrokken.Vóór 1 november 2004 zal de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie de Tweede Kamer berichten over de verdere uitwerking van het
nieuwe stelsel. Dan zal een belangrijk deel van de vragen die tijdens het
nota-overleg van juni 2004 zijn gesteld, beantwoord kunnen worden.Het wetsvoorstel inburgering in Nederland zal, naar de huidige verwachting,
medio 2005 worden ingediend bij de Tweede Kamer. Het jaar 2005 is dan ook
een overgangsjaar. Vooruitlopende op het nieuwe stelsel geldt dat voor gezinsherenigers
en gezinsvormers een basisexamen in het land van herkomst verplicht is. Dit
basisexamen, waarin kennis van de Nederlandse taal en van de Nederlandse samenleving
worden getoetst, is een toelatingsvereiste om een MVV te krijgen. Voor de
overige categorieën blijft in 2005 het huidige regiem van kracht, terwijl
tegelijkertijd in een projectorganisatie gewerkt wordt aan de voorbereiding
van het nieuwe stelsel, dat in 2006 in werking moet treden.Inburgering maakt onderdeel uit van het Grotestedenbeleid (GSBIII 2005–2009).
In 2005 worden de middelen voor inburgering (zowel oud- als nieuwkomers) aan
de G-30 verstrekt via de brede doeluitkering. Vanaf 2006 zal een nieuwe
wettelijke regeling gelden voor de inburgering van zowel nieuwkomers als oudkomers.
Dan zal ook de rol van de steden duidelijk zijn. Op basis hiervan zullen afspraken
worden gemaakt met de steden tot het einde van de convenantperiode.Voortzetting huidige inburgeringsstelselZolang het nieuwe inburgeringsstelsel nog niet in werking is getreden
wordt het beleid uitgevoerd conform de huidige wet- en regelgeving. Ook in
2005 zullen de gemeenten derhalve op basis van outputfinanciering de rijksbijdragen
ontvangen conform de WIN en de regelingen Oudkomers. Daartoe dient het Rijk
de uitvoering van de WIN en de oudkomersregelingen zodanig te organiseren
dat de gemeenten tijdig de rijksbijdragen ontvangen en hierover adequaat worden
geïnformeerd. Daarnaast worden gemeenten geïnformeerd over verantwoordingen,
accountantsprotocollen, monitors en resultaten ter uitvoering van de regelingen.Inburgering geestelijke bedienarenDe nieuwkomer die geestelijk bedienaar is en naar Nederland komt in het
kader van de uitoefening van zijn ambt, valt per 1 januari 2002 reeds
onder de WIN. Voor hen is, naast het reguliere programma, aanvullend een oriëntatieprogramma
ontwikkeld. Het oriëntatieprogramma voor geestelijke bedienaren is, conform
de toezegging aan de Tweede Kamer, in 2004 geëvalueerd. Deze resultaten
worden betrokken bij de verdere uitwerking van het nieuwe inburgeringsstelsel
met betrekking tot geestelijke bedienaren. Het oriëntatieprogramma in
het jaar 2005 wordt vormgegeven op basis van de evaluatieresultaten.Groot Project Inburgering OudkomersTijdens het Algemeen Overleg van 1 april 2004 is voorgesteld de Groot
Projectstatus van de Inburgering Oudkomers te beëindigen. De Tweede Kamer
heeft daar inmiddels mee ingestemd. Met de achtste voortgangsrapportage is
de Tweede Kamer inmiddels geïnformeerd over de stand van zaken omtrent
de inburgering van oudkomers. In het licht van het besluit van de Tweede Kamer
tot afschaffen van de Groot Projectstatus zal deze wijze van rapporteren in
de huidige vorm echter geen vervolg kennen. Wel zal de Tweede Kamer jaarlijks
op de hoogte worden gehouden over dit beleid.Centraal in de achtste voortgangsrapportage staan de gegevens uit de Monitor
Oudkomers, tweede helft 2003, geleverd door de 54 gemeenten (de G54). Daarnaast
is voor de tweede maal gerapporteerd over de gegevens van gemeenten
die onder de eind 2002 in werking getreden Regeling inburgering oudkomers
niet-G54 gemeenten vallen. In totaal omvat de Monitor Oudkomers nu gegevens
vanaf 2000 tot december 2003. Uit de aangeleverde gegevens blijkt dat,
in die periode, in totaal 42 752 oudkomers zijn gestart met een inburgeringsprogramma.Wachtlijstonderzoek voor Oudkomers NT2Tussen juli 2000 en mei 2004 zijn negen metingen uitgevoerd naar de wachtlijsten
NT2 voor oudkomers. Deze metingen hadden in het kader van het Groot Project
twee maal per jaar plaats, in mei en december. In juli 2000 stonden 10 202
personen op de wachtlijst, op 1 mei 2004 kende de wachtlijst 8 030
personen, die langer dan twee maanden staan ingeschreven bij een ROC (Regionaal
opleidingscentrum). In vergelijking met de vorige meting op 1 december
2003 is dat een afname met 2 042 personen. De wachtlijsten zijn niet
evenredig verspreid over de ROC's. De G4 hebben samen 73% (was in december
2003 83%) van het totaal aantal wachtenden.InformatievoorzieningIn het jaar 2003 is de website monitor inburgering (www.monitorinburgering.nl)
operationeel geworden. Deze site is voor de eerste keer voor alle betreffende
gemeenten opengesteld voor de gegevensaanlevering over zowel nieuwkomers als
oudkomers. De niet-G54 gemeenten gebruiken de monitor inburgering vanaf de
start van hun monitoring (eerste helft 2003). Daarmee heeft de monitor inburgering
definitief de monitor oudkomers vervangen. Inmiddels is ook voor het jaar
2004 een Oudkomersregeling G54 voor gemeenten gepubliceerd. Deze regeling
vervangt de vier eerdere regelingen en is gebaseerd op outputfinanciering.2.2 Onderwijs en cultuurOALT afgeschaftHet voornemen in het Regeerakkoord van het kabinet Balkenende I om de
bekostiging van het OALT met ingang van 1 juli 2004 af te schaffen is
geconcretiseerd. In februari 2004 is het wetsvoorstel waarmee de OALT-bekostiging
wordt beëindigd, door de Tweede Kamer behandeld en aangenomen. In mei
2004 is het wetsvoorstel door de Eerste Kamer aangenomen. Het flankerende
beleid waarover de minister in december 2003 met de vakorganisaties een akkoord
heeft bereikt is er op gericht om zoveel mogelijk OALT leraren in een andere
functie voor het basisonderwijs te behouden. De resultaten hiervan zijn nog
niet bekend, aangezien de OALT-leraren (nog) tot 1 augustus 2004 in dienst
zijn bij de schoolbesturen. In het najaar van 2004 zullen de effecten van
het flankerende beleid pas zichtbaar zijn.Integratie in het onderwijs (artikel 23)Op 22 juni 2004 heeft een AO plaatsgevonden over de brief Onderwijs, Integratie en Burgerschap. In de brief wordt
een aantal maatregelen aangekondigd om de integratie te bevorderen en segregatie
tegen te gaan. Scholen voor primair en voortgezet onderwijs krijgen de wettelijke
opdracht om bij te dragen aan actief burgerschap en sociale integratie. De
inspectie zal er op gaan toe zien dat de school dit actief in het programma
opneemt. Scholen krijgen eveneens de plicht om binnen het kader van bestrijding
van onderwijsachterstanden, met de gemeente overleg te voeren over de wijze
waarop de school integratie bevordert en segregatie tegen gaat. De gemeente
kan daarop met de scholen tot een gezamenlijke lokale aanpak
komen. Bij het stichten van scholen zal als criterium worden opgenomen dat
de school mag bestaan uit maximaal 80% achterstandsleerlingen. Ook zal bij
de stichting een schoolplan worden gevraagd waaruit o.a. opgemaakt moet kunnen
worden hoe de school actief burgerschap vorm geeft. Voorts wordt onderzocht
of het mogelijk is om het Nederlanderschap verplicht te stellen aan schoolbestuurders.Integratie in het Primair Onderwijs (PO)In het meerjarenbeleidsplan «Koers Primair Onderwijs:
Ruimte voor de school» geeft de minister van OCW haar visie
op de ontwikkeling van het primair onderwijs tot 2010. Integratie is een van
de thema's in Koers PO. Op dit punt sluit de Koers PO aan bij de brief «Onderwijs,
integratie en burgerschap». Uitgangspunt is dat allochtone leerlingen
zo snel mogelijk hun (taal)achterstand inlopen. Scholen met allochtone leerlingen
krijgen extra geld om hieraan te werken en hun kwaliteit te verbeteren. Gemeenten
ontvangen middelen om te zorgen voor het zo vroeg mogelijk aanleren van de
Nederlandse taal via voor- en vroegschoolse educatie (VVE).Integratie wordt ook bevorderd door verdere segregatie tegen te gaan,
zodat er meer gemengde scholen ontstaan. Vanaf najaar 2006 zullen gemeenten
en schoolbesturen «niet-vrijblijvende afspraken» maken over een
meer evenwichtige verdeling van achterstandsleerlingen over de scholen. Ook
kunnen scholen gezamenlijk activiteiten organiseren. Voor nieuwe scholen is
het van belang dat zij een gemengde samenstelling hebben: zij kunnen in hun
visie neerleggen hoe zij denken over integratie en de rol die de school daarbij
wil vervullen. De Onderwijsinspectie zal het aspect «burgerschap en
sociale integratie» in het toezicht betrekken.Integratie in het Voortgezet OnderwijsKoers VO geeft de visie van het Kabinet op de toekomst van het voortgezet
onderwijs. De hoofdboodschap is dat de leerling centraal staat en zo goed
mogelijk moet worden voorbereid op de samenleving. Voortijdige schooluitval
moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Scholen krijgen de ruimte om, binnen
de wettelijk vastgestelde kaders, zelf hieraan invulling te geven.Om die leerlingen te bereiken die een verhoogd risico op uitval hebben,
waaronder veel leerlingen uit etnische minderheden, zijn in Koers VO de volgende
aandachtspunten opgenomen:1. Het aanpassen van het onderwijsachterstandenbeleid
met daarbij ruimte voor scholen om maatwerk te biedenDe huidige CUMI-VO regeling wordt omgevormd tot een nieuw arrangement
op maat: het Leer Plus Arrangement, dat per 2006/2007 wordt ingevoerd. Hierbij
bepaalt niet langer alleen het aantal allochtone nieuwkomers het achterstandsniveau
van de school. Er zal worden ingezet op scholen waarbij problemen cumuleren,
vooral op VMBO-scholen/locaties in de grote steden. Uitgangspunt is dat het
geld dáár terecht komt waar het nodig is. Speerpunten binnen
het Leer Plus Arrangement zijn het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten,
recht doen aan verscheidenheid en het maximaliseren van leerprestaties, waarbij
het terugbrengen van taalachterstand bij de leerlingen van groot belang is.
Daartoe krijgen scholen de mogelijkheid om maatwerk te bieden en worden zij
geactiveerd tot het voeren van een expliciet taalbeleid.2. Het realiseren van een sluitende zorgstructuur in
en buiten de schoolOm knelpunten in de aansluiting tussen interne en externe zorg tegen te
gaan wordt gewerkt aan een landelijk dekkende infrastructuur van zorgnetwerken
rond alle scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Het kabinet zet in
op een integrale aanpak van het jeugdbeleid zodat de samenhang
kan worden vergroot. Deze integrale aanpak krijgt vorm in het kader van de
Operatie Jong waarin de ministeries van VWS, BZK, Justitie, OCW, VROM en SZW
samenwerken. Doel van Operatie Jong is het vergroten van de samenhang in het
jeugdbeleid door de belangrijkste knelpunten in de uitvoering van het jeugdbeleid
op te lossen en de verschillende onderdelen van het rijksbeleid beter op elkaar
af te stemmen.3. Bevorderen van een veilig schoolklimaatIn het Plan van Aanpak Veiligheid in het onderwijs en de opvang van risicoleerlingen
is aangegeven hoe scholen worden ondersteund in het bieden van een veilig
schoolklimaat. Ingezet wordt op deskundigheidsbevordering van docenten, de
implementatie en evaluatie van methoden gericht op het vergroten van de sociale
competenties van leerlingen, versterking van leerlingbegeleiding in het primair
en voortgezet onderwijs, de uitbreiding van plaatsen in het ZMOK-onderwijs,
het creëren van reboundvoorzieningen voor tijdelijke opvang van gedragsmoeilijke
leerlingen en het treffen van ondersteunende maatregelen (Transferpunt Jongeren,
School en Veiligheid, starten van een veiligheidsmonitor etc.) Hiermee wordt
scholen de mogelijkheid geboden om enerzijds vroegtijdig te signaleren en
op te treden en anderzijds om zonodig stevig in te grijpen. Hiertoe wordt
een aanzienlijke extra investering ten behoeve van een veilig schoolklimaat
gedaan oplopend tot bijna € 90 miljoen structureel vanaf 2007.
De middelen worden met voorrang ingezet in het vmbo-onderwijs in de grote
steden.4. Ruimte voor het VMBOHet Kabinet streeft ernaar meer maatwerk in met name het vmbo mogelijk
te maken. De kerndoelen voor de onderbouw worden dusdanig geformuleerd dat
scholen in staat gesteld worden onderwijsprogramma's te realiseren die jongeren
aanspreken, zodat zij gemotiveerd zijn om een diploma te halen. Deze maatregelen
hebben tot doel voortijdig schoolverlaten terug te dringen door de leerlingen
een perspectief te bieden en beter aan te sluiten op hun individuele mogelijkheden.In samenwerking met de ROC stemmen de scholen de leertrajecten zodanig
af dat dubbeling zo veel als mogelijk wordt voorkomen. Hiermee blijft ook
de ROC opleiding boeiend voor de leerling waarmee een vervroegde uitstroom
in dit vervolgtraject wordt voorkomen.De maatregelen zijn in het bijzonder ook voor allochtone leerlingen van
betekenis omdat veel van deze leerlingen behoefte hebben aan meer op de praktijk
georiënteerde onderwijsvormen. Voor de inrichting hiervan zijn extra
middelen beschikbaar.Plan van aanpak veiligheidHet plan van aanpak veiligheid in het onderwijs en de opvang van risicoleerlingen
is in mei 2004 naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit plan van aanpak bevat maatregelen
ter bevordering van de veiligheid in het primair en het voortgezet onderwijs.
Ingezet wordt op een driesporenbeleid bestaand uit preventieve, curatieve
en repressieve maatregelen. Zo wordt bijvoorbeeld ingezet op deskundigheidsbevordering
van docenten en op versterking van leerlingbegeleiding ten behoeve van signalering
en laagdrempelige hulpverlening. Daarnaast worden reboundvoorzieningen gecreëerd
die tijdelijke opvang bieden aan gedragsmoeilijke leerlingen. Gedurende deze
periode wordt ingezet op gedragsverandering, herstel van gezagsverhoudingen
en verbetering van leerprestaties. Doel is dat leerlingen na deze periode
weer teruggaan naar het regulier onderwijs. Een laatste belangrijke maatregel
is uitbreiding van het aantal ZMOK-plaatsen voor zeer gedragsmoeilijke leerlingen
waarvan verwacht wordt dat terugkeer naar het regulier onderwijs
niet meer mogelijk is. Het gaat om plaatsen voor leerlingen die nu net buiten
de criteria voor het ZMOK vallen.Vanaf 2005 zijn er substantiële middelen voor het plan van aanpak
beschikbaar, oplopend tot bijna € 90 miljoen per jaar vanaf 2007.Allochtone studenten in het hoger onderwijsDe demografische ontwikkelingen laten zien dat een groeiend deel van de
jongeren van allochtone herkomst zal zijn. Deze groep is onmisbaar met het
oog op de toekomstige arbeidsmarktbehoefte. In de vier grote steden hebben
op dit moment drie op de tien inwoners een niet-westerse herkomst (Hoger onderwijs
en onderzoekplan (HOOP 2004). Er is sprake van een sterke toename van allochtone
studenten in het hoger onderwijs, vooral in het hbo. Het percentage niet-westerse
allochtone studenten in het hbo is in de periode 1995–2002 op landelijk
niveau gestegen van 5,3 naar 8,7%. De deelname van Turkse en Marokkaanse studenten
is op landelijk niveau in diezelfde periode zelfs meer dan verdubbeld. Vooral
in de grote steden neemt deze groei omvangrijke vormen aan. Ook in het wetenschappelijk
onderwijs is de deelname van deze groepen aan het stijgen, zij het iets minder
sterk van 3,6 naar 4,5% (CBS, Allochtonen in Nederland 2003).Vermindering uitval in hoger onderwijsDe groeiende instroom van allochtone studenten in het hoger onderwijs
wordt bevorderd doordat binnen de opleidingen meer aandacht wordt geschonken
aan de specifieke behoeften van allochtone studenten, zoals taalondersteuning.
Gelet op de demografische ontwikkelingen wordt verwacht dat de instroom in
de periode tot 2010 verder toeneemt naar ongeveer 10 procent. Streven is om
in de periode tot aan 2010 de uitval van allochtonen uit het hoger onderwijs
terug te brengen tot het niveau van autochtonen (het verschil is nu 5 procent
meer in het hoger beroepsonderwijs en 2 procent meer in het wetenschappelijk
onderwijs, na twee jaar).Het rendement onder allochtonen in het hoger onderwijs is aanmerkelijk
lager dan dat van autochtonen. Bij de verbetering van dit rendement zal veel
aandacht nodig zijn voor studiebegeleiding en maatwerk. Instellingen zullen
worden uitgenodigd ambities te formuleren over participatie en rendement van
allochtone studenten, bijvoorbeeld in termen van het terugdringen van uitvalpercentages
(HOOP 2004). In 2002 heeft ECHO (Expertisecentrum allochtonen Hoger Onderwijs)
aangegeven na beëindiging van de subsidiëring haar werkzaamheden
voort te zetten als een profit-organisatie. Overeenkomstig de prioriteiten
in het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) en Koers BVE zou de expertise
van ECHO vooral moeten worden ingezet bij de verbetering van het rendement,
door met name uitval van allochtone deelnemers en studenten verder terug te
dringen.CultuurNaar aanleiding van de voornemens uit de nota Ruim
baan voor culturele diversiteit (1999) zijn drie initiatieven in
het leven geroepen die met elkaar samenhangen en elkaar aanvullen. Samen vormen
zij als het ware een driehoek die zich vanuit verschillende perspectieven
richt op de cultuursector:• Atana bestaat sinds februari 2000 en
is gericht op de vergroting van de bestuurlijke kwaliteit en diversiteit in
besturen en adviesraden. Atana scout mensen met bestuurlijke kwaliteiten en
een «dubbele culturele achtergrond». In juni 2004
waren 140 vacatures in adviesraden en besturen van culturele instellingen
ingevuld door bestuurders van Atana.• De Phenix Foundation is in de loop
van 2001 begonnen op initiatief van enkele cultuurfondsen, en richt zich vooral
op individuele kunstenaars. Phenix geeft advies aan kunstenaars op het gebied
van financiering en culturele infrastructuur, ondersteunt en ontwikkelt projecten
die een voorbeeldfunctie hebben en biedt een platform voor initiatieven die
diversiteit in het culturele aanbod versterken. Per 2005 houdt de Phenix op
te bestaan. De taken van Phenix en bijbehorende financiële middelen krijgen
in de periode 2005–2008 een nieuwe invulling.• Het Netwerk CS is ten slotte januari
2002 van start gegaan, en heeft tot doel om binnen culturele instellingen
de deskundigheid op het terrein van culturele diversiteit te bevorderen en
uitwisseling van ervaringen mogelijk te maken. Het gaat hierbij vooral om
personeelsbeleid, programmering, benadering van het publiek en de relatie
tussen deze drie elementen.De derde dinsdag van september 2004 wordt de cultuurnota 2005–2008
uitgebracht. De staatssecretaris van OCW heeft in de beleidsbrief «Meer
dan de Som» en in haar adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur aangegeven
dat cultuur een belangrijke bijdrage kan leveren aan de integratie van nieuwe
landgenoten. In het bijzonder erfgoed kan hierbij een belangrijke rol spelen.
Zo speelt cultuur onder het motto «Inburgeren met erfgoed» een
rol in inburgeringprogramma's. Dit is tot stand gebracht door een samenwerking
tussen instellingen uit de erfgoedsector en ROC's die in hun regio's programma's
op dit gebied hebben ontwikkeld. De Staatssecretaris heeft in haar adviesaanvraag
aan de Raad voor Cultuur gevraagd om bijzondere aandacht te besteden aan plannen
van instellingen die bijdragen aan culturele diversiteit.Letteren en BibliothekenHet is een normaal verschijnsel geworden dat auteurs van allochtone herkomst
optreden op vrijwel alle literaire festivals. Deze auteurs maken integraal
onderdeel uit van de Nederlandse literatuur. Een aantal literaire organisaties
richt zich speciaal op een allochtoon publiek. Ook de letterenfondsen kennen
subsidieregelingen ten behoeve van schrijvers, die de Nederlandse taal nog
onvoldoende beheersen en proberen zij uitgevers voor hun werk te interesseren.
Het aanbod en de verkoop van het werk van allochtone schrijvers ontwikkelt
zich zeer gunstig. Over het leesgedrag van allochtone jongeren bestaan geen
landelijke cijfers, maar hun leesfrequentie zal waarschijnlijk op hetzelfde
lage peil staan als dat van jongeren met een lage opleiding in het algemeen.
Niet etniciteit, maar opleiding bepaalt in hoge mate de cultuurparticipatie.
Ook voor stichting Lezen, die zich in hoofdzaak richt op de schoolgaande jeugd,
vormen allochtone jongeren een specifieke doelgroep. In 2004 is het leesbevorderingsbeleid
geëvalueerd. De Raad voor Cultuur zal begin 2005 een advies uitbrengen
over eventuele wijzigingen.De bibliotheek is de door allochtonen meest bezochte culturele instelling.
Het is de bedoeling de sterke positie die de bibliotheek voor deze groepen
reeds heeft, nog beter in te zetten. De Vereniging Openbare Bibliotheken is
van plan het bestaande beleidsprogramma voor anderstaligen te intensiveren.
Speerpunten voor 2005–2008 zijn: de collectie service voor anderstalige
burgers handhaven, verbeteren opleidings- en arbeidsmarktpositie via ESF-middelen,
openen virtuele inburgeringsloketten bij zoveel mogelijk bibliotheken, informatie
voor anderstaligen verzamelen en toegankelijk maken via www.bibliotheek.nl,
ontwikkelen virtueel leerplatform. De plannen en activiteiten
van de bibliotheken zelf zullen worden verbonden met het kennisprogramma Grote
Steden dat in 2004 zal starten.MediaDe landelijke publieke omroep streeft er naar om in overleg met alle betrokkenen
een breed gedragen en wettelijk gefundeerde verantwoording af te leggen over
de wijze waarop hij in zijn programma's omgaat met de multiculturele samenleving.
De publieke omroep heeft in 2002 en 2003 gerapporteerd over het multiculturele
aspect in de programmering. In de Meerjarenbegroting 2004–2008 van de
Publieke Omroep is het bereik onder minderheden nadrukkelijk als speerpunt
opgenomen. Een eerder aangekondigd onderzoek naar het mediagebruik onder etnische
publieksgroepen (het zogeheten MEP-onderzoek) is recentelijk beschikbaar gekomen.
Tevens werkt de publieke omroep aan de oprichting van een landelijk radiostation
gericht op multiculturele jongeren. Hierover zijn ze in gesprek met FunX.
Mogelijk gaat dit in het najaar 2004 van start.Om de televisie gericht op de grote minderheidsgroepen in de vier grote
steden te versterken is in 2001 de productiemaatschappij MTNL (Multiculturele
Televisie Nederland, Amsterdam) van start gegaan. Dit initiatief wordt gefinancierd
door de vier grote steden en OCW. MTNL werkt samen met regionale en lokale
omroepen en producenten om programma's te maken voor de vier grote doelgroepen:
Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen. De gekozen organisatiestructuur
is een combinatie van centrale en decentrale productie waarin de overloop
en uitwisseling tussen reguliere omroep en migrantenomroep wordt gestimuleerd,
zowel onder publiek als personeel. Momenteel wordt gewerkt aan de verlenging
van het bestuursconvenant voor de periode 2005–2008.Bij de herverdeling van radiofrequenties is voor de lokale publieke omroepen
in de vier grote steden extra frequentieruimte gereserveerd voor lokale radio
gericht op minderheden. Dit heeft geresulteerd in de oprichting van het grootstedelijke
radiostation «FunX» dat vanaf januari 2003 uitgerold is over de
vier grote steden. FunX is een multicultureel radiostation voor jongeren (15–35
jarigen) uit de vier grote steden, met een mix van plaatselijke informatie
en onderscheidende muziek. Ook hier is gekozen voor een combinatie van centrale
en decentrale productie.Het Bedrijfsfonds voor de Pers is in de loop van 2002 gestart met een
experimentele regeling ter ondersteuning van uitgaven gericht op minderheden.
Deze regeling zal voor vier jaar gelden waarvoor maximaal ruim € 2,7
miljoen is gereserveerd binnen de huidige middelen van het Fonds.2.3 Arbeidsmarktbeleid etnische minderhedenVisie arbeidsmarktbeleidOm de arbeidsparticipatie van etnische minderheden te stimuleren wordt
nagegaan wat de belemmeringen zijn die participatie in de weg staan. Deze
belemmeringen worden primair door middel van algemene (voor iedereen geldende)
maatregelen aangepakt. Onderdeel van dit algemene beleid is het individuele
maatwerk dat door de keten van werk en inkomen (CWI, UWV, gemeenten) kan worden
geleverd. Mocht dit nog onvoldoende werken, dan kan voor aanvullend beleid
worden gekozen, dat tijdelijk, agenderend en innovatief van aard is. De Vaste
Commissie voor SZW heeft op 13 oktober 2004 een Algemeen Overleg gepland
met de Staatssecretaris van SZW over zijn visie op de verhouding tussen algemeen
arbeidsmarktbeleid versus aanvullend beleid, geïllustreerd aan de hand
van het arbeidsmarktbeleid gericht op etnische minderheden.Kabinetsdoelstelling arbeidsparticipatie etnische minderhedenDe kabinetsdoelstelling is om, uitgaande van de gegevens over 2001, de
arbeidsparticipatie van etnische minderheden per jaar met ¾% te verhogen
naar 54% in 2005. In tegensteling tot de kabinetsdoelstelling is de participatie
gedaald van 50% in 2001 en 2002 naar 48%. Na een jarenlange stijging betekent
dit dat de participatie van minderheden terug is op het niveau van 2000. Binnen
de etnische minderheden is de arbeidsdeelname van Surinamers het hoogst (61%)
en van Marokkanen het laagst (41%).Tabel 2.1 netto-arbeidsparticipatie autochtonen en etnische
minderheden 1995–2003 Netto-arbeidsparticipatie (%)  199519961997199819992000200120022003Totaal585961626465656665Autochtonen606162646567676867Etn Minderheden373942444548505048Bron: CBS o.b.v. EBB 2003Werkloosheid onder etnische minderhedenDe werkloosheid onder etnische minderheden is in 2003 opgelopen tot 14,5
procent. Dit betekent een stijging van 4,5 procentpunt ten opzichte van 2002.
De werkloosheid onder etnische minderheden is in 2003 ruim drie keer zo hoog
als onder autochtonen. Voor mannen is dit zelfs ruim vier keer zo hoog (15,2%
tegenover 3,5%) en voor vrouwen ruim 2,5 keer zo hoog (13,5% tegenover 5,2%).Tabel 2.2 Werkloosheid onder autochtonen en etnische minderheden
1995–2003 Werkloosheid (%)  199519961997199819992000200120022003Totaal876543345,3Autochtonen765433334,2 Etn Minderheden26222016141091014,5Bron: CBS o.b.v. EBB 2003Bij het beschouwen van de gegevens over arbeidsparticipatie en werkloosheid
moet overigens worden bedacht dat de verschillen tussen autochtonen en etnische
minderheden voor een belangrijk deel worden bepaald door het veel lagere opleidingsniveau
van de minderheden. Houdt men hier rekening mee dan zijn de verschillen aanzienlijk
geringer. Ook andere factoren spelen een rol: taalvaardigheid in het Nederlands,
kennis van de arbeidsmarkt, werkzoekstrategieën, beschikbaarheid van
relevante sociale netwerken en last but not least
voorkeur bij arbeidsorganisaties voor autochtone werknemers.Hoe dan ook kan uit de gegevens over de arbeidsparticipatie en werkloosheid
worden geconcludeerd dat de arbeidsmarktpositie van etnische minderheden,
mede als gevolg van hun lagere opleidingsniveau en de andere relevante factoren,
nog steeds zeer kwetsbaar is (zie ook hoofdstuk 3).Individueel maatwerk door Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV)UWV verzorgt de uitvoering van de sociale verzekeringen voor werknemers
en werkgevers waaronder de Werkloosheidswet (WW) en de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering
(WAO). UWV intensiveert in 2004 de reïntegratie van allochtonen. Bij
het aanbieden van een reïntegratietraject werd tot dusver in beginsel
geen onderscheid gemaakt tussen allochtonen en autochtonen. De ervaring heeft
echter geleerd dat allochtone cliënten minder vaak aan een reïntegratietraject
beginnen dan autochtonen, zij minder vaak weer aan het werk komen en dat een
specifieke aanpak soms gewenst is. Dit geldt volgens UWV het sterkst voor
allochtone vrouwen. UWV heeft voor allochtone cliënten in 2004 specifieke
contracten gesloten met reïntegratiebedrijven. Met de gemeente Zaanstad
heeft UWV een pilot opgezet waarmee in eerste instantie 20 tot 100 allochtone
vrouwen (met WAO, WW of WWB) worden begeleid naar individueel fiscaal ondernemerschap,
waarbij men in de vorm van een maatschap samenwerkt met andere vrouwen.Individueel maatwerk door Centrum voor Werk en Inkomen
(CWI)CWI ondersteunt werkgevers in het werken met etnische minderheden geeft
advies in de uitvoering van intercultureel personeelsbeleid. CWI differentieert
de dienstverlening aan etnische minderheden door aandacht te geven aan (verborgen)
competenties. Aanvang 2005 is naar schatting 30% van de cliënten CWI
van een niet-Nederlandse herkomst. De intensiteit van de dienstverlening aan
etnische minderheden is afhankelijk van het klantprofiel van de cliënt.
Op basis van het klantprofiel stelt CWI een maatwerkarrangement samen. CWI
streeft daarbij naar een evenredige vertegenwoordiging van etnische minderheden
in de prestaties. CWI werkt samen met de Commissie Participatie van Vrouwen
uit Etnische Minderheidsgroepen (PaVEM) voor het weer aan de slag helpen van
allochtone vrouwen. Aan inburgeraars stelt CWI een arrangement samen waaronder
het geven van een inburgeringsadvies. Met behulp van een uitgebreide intake
maakt CWI de wensen en mogelijkheden van inburgeraars ten aanzien van arbeidstoeleiding,
(bij)scholing en een duaal traject in een vroegtijdig stadium inzichtelijk
tijdens het inburgeringsprogramma. Daarbij past ook de inzet van Internationale
Diplomawaardering (IDW). CWI verwacht in 2005 aan circa 20 000 inburgeraars
dienstverlening te geven.Wet Werk en Bijstand (WWB)Op 1 januari 2004 is de WWB ingevoerd. Deze wet regelt alle zaken
rondom de bijstand en de terugkeer van mensen met een uitkering op de arbeidsmarkt.
De WWB vervangt de Algemene bijstandswet (Abw) en een aantal andere wetten
op het gebied van bijstand en gesubsidieerd werk. De nieuwe wet is bedoeld
om iedereen die kan werken zo snel mogelijk weer een baan te laten vinden.
Gemeenten moeten in een verordening aangeven op welke wijze zij invulling
geven aan een evenwichtige aanpak van doelgroepen (o.a. etnische minderheden).Agenda voor de Toekomst (AvdT)In 2001 hebben de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) een aantal bestuurlijke
afspraken ondertekend. Deze afspraken met de 4 grote gemeenten (G4) en 26
grote/middelgrote gemeenten (G26) worden de Agenda voor
de toekomst genoemd. Er zijn o.a. afspraken gemaakt over evenredige
deelname van allochtonen aan trajecten en evenredige uitstroom van allochtonen uit de bijstand. In het kader van de AvdT zijn de afgelopen
jaren in gemeenten diverse projecten uitgevoerd voor allochtone groepen, zijn
speciale casemanagers voor allochtonen/nieuwkomers aangesteld en zijn trajecten
ingekocht speciaal gericht op allochtonen. Een belangrijke constatering is
dat binnen gemeenten steeds meer samenwerking plaatsvindt tussen de beleidsterreinen
sociale zaken en inburgering om inburgerings- en reïntegratietrajecten
met elkaar te verbinden. De AvdT loopt tot eind 2004. De G4 en G26 zullen
eind 2004 hun eindrapportages indienen. De Tweede Kamer zal eind 2004 geïnformeerd
worden over de resultaten van de AvdT.Per 1 mei 2004 liepen de Stimuleringsprojecten
Allochtone Groepen (SPAG) af, die werden gefinancierd uit EU middelen
en tot doel hadden methodieken te ontwikkelen om een extra impuls te geven
aan de kansen van etnische minderheden met een zeer grote achterstand tot
de arbeidsmarkt. De projecten zijn succesvol gebleken in het bereiken van
een groep met meervoudige problemen die voorheen niet of nauwelijks bereikt
werd. De SPAG-gemeenten geven in hun eindrapportage aan hoe de ontwikkelde
aanpak (methodieken) geïmplementeerd wordt in regulier beleid. De eindrapportage
moet voor 1 september 2004 ingediend worden. De Tweede Kamer ontvangt
in september 2004 een rapportage over de resultaten van de SPAG.Duale trajectenDe SER en de RWI hebben beiden een advies uitgebracht over het benutten
van duale trajecten (combinaties van leren en werken) bij inburgering. Duale
trajecten hebben echter niet alleen voor inburgeraars een meerwaarde. Daarom
wordt verkend op welke wijze een bredere impuls gegeven kan worden aan duale
trajecten. Daarbij ligt de nadruk op «postinitiële trajecten»,
dat wil zeggen combinaties van leren en werken ná afronding van de
initiële opleiding. Het streven is om via duale trajecten te komen tot
kwalificering op (minimaal) het niveau startkwalificatie. Dit streven maakt
dat een verbinding tussen duale trajecten en het erkennen van verworven competenties
(EVC) voor de hand ligt; in het kabinetsstandpunt «duaal» zal
die verbinding zal daar nader vorm aan worden gegeven. Het kabinetsstandpunt
zal in het najaar van 2004 aan de Kamer worden aangeboden.Hoger opgeleide vluchtelingenDe eindrapportage over de activiteiten die zijn verricht in het kader
van het plan van aanpak Arbeidsmarktpositie Hoger Opgeleide Vluchtelingen
is in juli 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden. Met het implementeren van
maatregelen als dossiervorming tijdens asielfase, internationale diplomawaardering
en het benutten van eerder/elders verworven competenties, is gewerkt aan het
wegnemen van specifieke belemmeringen voor deze groep op de arbeidsmarkt.
De in gang gezette activiteiten zullen worden voortgezet en waar nodig verder
gestimuleerd. De Tweede Kamer zal via de kwartaalberichten arbeidsmarkt geïnformeerd
worden over de ontwikkelingen.Oprichting landelijk centrum diversiteitsmanagementHet binnenkrijgen en houden van personeel uit de niet traditionele wervingsgroepen
vereist in veel gevallen een andere aanpak. Het kabinet heeft in 2004 besloten
tot de oprichting van een landelijk centrum diversiteitsmanagement dat werkgevers
in de private en publieke sector stimuleert en faciliteert bij het voeren
van (HRM) beleid gericht op instroom en behoud van personeel uit verschillende
bevolkingscategorieën, waaronder minderheden, vrouwen en
ouderen. Op 21 juni 2004 heeft de slotconferentie plaatsgevonden van
het Raamconvenant Grote ondernemingen. In september 2004 is een evaluatierapport
beschikbaar dat aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Een deel van de
opgebouwde expertise zal worden overgedragen aan het Landelijk Centrum Diversiteitmanagement,
dat in november 2004 van start gaat en tot 2006 subsidie van SZW zal
ontvangen.Follow up Wet SamenIn juni 2004 is de voortgangsrapportage van het kabinetsstandpunt evaluatie
Wet Samen naar de Tweede Kamer gestuurd. Maatregelen die in navolging van
de Wet Samen genomen worden om de positie van etnische minderheden te verbeteren
zijn onder andere vrijwillige registratie van werknemers naar etniciteit,
de voorbeeldrol van het rijk als werkgever, onderzoek naar een keurmerk, ambassadeursnetwerk,
het afsluiten van een convenant voor de sector onderwijs en aandacht voor
etnisch ondernemerschap.Diversiteit bij de overheidHet diversiteitbeleid van de rijksoverheid in 2003 werd sterk beïnvloed
door de discussies over de invulling van de afslankingstaakstelling. Dit betekent
dat er een minder zwaar accent lag op het versterken van de positie van de
verschillende doelgroepen zoals minderheden, vrouwen en de ouderen. Het belang
van een evenwichtige personeelssamenstelling voor de herkenbaarheid en kwaliteit
van overheidsproducten voor de samenleving hebben in 2003 er tevens voor gezorgd
dat meer verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het diversiteitbeleid
is gelegd bij de verschillende ministeries.Binnen de rijksoverheid is het aandeel minderheden toegenomen van 8,1%
in 2002 naar 8,8% in 2003.Aandeel minderheden in dienst bij de ministeries in 2003
ten opzichte van 2002 aandeel
in 2002aandeel in 2003   instroomuitstroomAZ11,8%12,2%10,0%8,3%BZK14,1%13,0%12,9%18,8%BuiZa10,5%12,0%13,4%12,3%EZ5,0%5,5%7,1%8,7%Fin8,4%11,4%13,7%17,9%Jus8,3%   LNV4,5%4,5%11,2%7,1%OCenW7,1%9.9%10,3%10,8%SZW9,6%10,5%15,6%14,2%V&W8,4%8,2%9,9%10,7%VROM9,8%10,3%20,1%9,6%VWS6,9%8,1%12,2%11,5%TOTAAL8,1%8,6%11,5%12,3%In 2003 hebben onderdelen van de sector Rijk een actieve invulling aan
het diversiteitbeleid gegeven. Er is voor het management een cursus intercultureel
selecteren opgezet, waardoor onnodige afwijzingen door misinterpretaties vanwege
cultuurverschillen kunnen worden voorkomen. Door het ministerie van VROM en
het bureau ABD is hun assessment- en competentie-instrumentarium onderzocht
op gender en diversiteit bias, waardoor een beter inzicht verkregen wordt
in ongewilde bevoordeling van autochtone mannen. De Belastingdienst heeft in 2003 een totaal programma ontwikkeld gericht
op het bevorderen van de diversiteit bij de dienst. Voor verschillende groepen
zijn themadagen gehouden. Er is bij de Belastingdienst een ontwikkeltraject
voor allochtonen opgezet en er zal een project worden gestart dat gericht
is op het inventariseren van arbeidsplekken in de organisatie die van cruciaal
belang zijn voor het realiseren van een divers samengesteld personeelsbestand.Bij de werving en selectie ten behoeve van haar «kandidatenprogramma»
vraagt BABD (Bureau Algemene Bestuursdienst) de departementen aandacht voor
allochtoon talent. Bureau ABD inventariseert in 2004 de verschillende leergangen
van diversiteit zodat het Bureau haar ABD leden naar deze leergangen kan verwijzen.
Daarnaast tracht BABD diversiteit onder de aandacht te brengen bij de top
van het Rijk door middel van de zogenaamde «ABD-Schouw»1. BABD verzamelt regelmatig informatie vanuit de departementen
over de organisatie en de (toekomstige) ABD-managers. Zo ontstaat een beeld
over potentieel en kwaliteit van (toekomstige) managers. Op basis van deze
informatie kan BABD (bepaalde delen van) departementen attenderen op welke
plaatsen sprake is van een onbalans op het gebied van allochtonen. En doordat
BABD vrouwelijk en allochtoon leiderschapstalent in beeld heeft, kan het suggesties
doen om met elkaar te investeren. Tenslotte maakt een beperkt aantal allochtonen
deel uit van de ABD.Etnische minderheden bij de politieDe Nederlandse politiekorpsen zijn in hun personeelssamenstelling steeds
meer aandacht gaan vragen voor diversiteit. Om de politie een kwalitatief
hoogwaardige organisatie te laten zijn is het belangrijk dat de politie over
medewerkers beschikt met verschillende waardevolle competenties. Voor de doelgroepen
vrouwen en allochtonen worden streefpercentages samengesteld.Het evenredigheidspercentage voor allochtonen van de Wet Samen is 10 procent.
In 2002 is geconstateerd dat het landelijke percentage allochtonen bij de
politie (de regionale politiekorpsen en het KLPD) is toegenomen van 5,6% in
2001 naar 5,8% in 2002. In 2003 is een lichte daling te constateren. Het percentage
allochtonen voor het jaar 2003 is 5,7%.De directie Politie van het ministerie van BZK heeft een plan ontwikkeld
om diversiteit te stimuleren voor de jaren 2001–2005. De korpsen moeten
aan de hand van dit werkplan diversiteit bepaalde doelen kunnen behalen. De
korpsen dienen in hun beleids -en beheerscyclus verantwoording hierover af
te leggen. Zij committeren zich aan streefcijfers op korte en op lange termijn,
uitgaande van de personeelssamenstelling in het korps en de sociale omgeving
van de regio. Het Landelijk Expertise Centrum Diversiteit (LECD), bedoeld
om ondersteuning te bieden op het gebied van diversiteit aan de korpsen, biedt
de kennis en hulp om meer diversiteit bij de korpsen te bewerkstelligen. Naar
aanleiding van de in 2003 gehouden tussenevaluatie van het LECD is de koers
van het expertisecentrum in 2003 aangescherpt.In het Landelijk Kader Nederlandse Politie 2003–2006 en in de regionale
convenanten is aangegeven dat de korpsen moeten voldoen aan de regionale streefcijfers
zoals die met het LECD zijn afgesproken. Het expertisecentrum bepaalt samen
met de korpsen deze cijfers aan de hand van de bevolkingssamenstelling in
de regio, van CBS gegevens en diverse databestanden. Deze streefpercentages
worden jaarlijks gemonitord in het kader van de regionale convenanten. Daarnaast
is er door het LECD in 2003 een landelijke monitor diversiteit ontwikkeld
waarin antwoord gegeven wordt op vragen als: Wat gebeurt er in de verschillende
regiokorpsen op het terrein van diversiteit? Welke beleidsinitiatieven zijn succesvol en wat kunnen de korpsen van elkaar leren? Deze landelijke
monitor zal herhaaldelijk worden afgenomen zodat beleidsontwikkelingen kunnen
worden gevolgd en succesvol beleid kan worden uitgewisseld tussen de politiekorpsen.
Naast alle reguliere activiteiten, zoals het organiseren van netwerkbijeenkomsten
en landelijke bijeenkomsten voor de diversiteitmedewerkers binnen de politiekorpsen
zijn er leeropdrachten diversiteit ontwikkeld die in het lesprogramma van
de Politieacademie zullen worden ingevoerd. Tevens worden er trainingen diversiteit
ontwikkeld voor docenten van de Politieacademie.De overheid als voorbeeldHet kabinet heeft besloten, daar waar leden van het kabinet optreden als
sectorwerkgever, zelf het goede voorbeeld te geven wat betreft het maken van
afspraken over het concretiseren van diversiteitmanagement binnen de verschillende
onderdelen van de overheid. Voor de sector Rijk is een plan van aanpak gemaakt,
dat in 2004 ter hand zal worden genomen. Het plan houdt in dat elk ministerie
één of twee actiepunten ter bevordering van het behoud en/of
het vergroten van de arbeidsparticipatie van minderheden binnen het eigen
ministerie gaat uitvoeren.2.4 Lokaal integratiebeleidIntegratieprocessen spelen zich grotendeels af in de directe leefomgeving
van mensen. Inburgering, het tegengaan van onderwijsachterstand, het stimuleren
van allochtonen bij het zoeken en vinden van werk, het paal en perk stellen
aan marginalisering van jongeren uit specifieke groepen, dit alles vraagt
om een aanpak op lokaal niveau. Teneinde gemeenten hiertoe aan te zetten is
integratie ingebracht als onderwerp in het Grotestedenbeleid.Met de G30 is afgesproken dat zij in de Meerjarige Ontwikkelingsprogramma's
van het GSB III aangeven hoe zij samenhang in het lokale integratiebeleid
gaan brengen. Hierbij staat in beginsel de eigen lokale situatie centraal,
de Rijksoverheid gaat niet over de inhoud van de lokale integratie-agenda.
Wel zijn er specifieke terreinen te noemen waarop deze lokale integratie-agenda
invulling moet krijgen: Het gaat dan om maatregelen in de sfeer van preventie,
buurtaanpak, reïntegratie en activering, onderwijs en concentratiewijken.
De convenanten met de G30 worden op 1 januari 2005 van kracht.Daarnaast is het Rijk gestart om in nauwe samenwerking met de gemeenten
een aantal integratieprioriteiten te benoemen. Organisaties als Forum en KIEM
zullen deze prioriteiten verder uitwerken in de vorm van specifiek beleid
en modules. Om te bereiken dat gemeenten een samenhangende integratie-agenda
opstellen worden de volgende activiteiten georganiseerd:• Gemeentelijke intervisiesessies faciliteren• Gemeenten individueel visiteren, zowel ambtelijk als bestuurlijk• Servicepunt Integratie bieden met deskundigheid voor allerhande
vragen over het lokaal integratiebeleid• De implementatie van een lokale integratie-checklist• Financiële en inhoudelijke verantwoordingen van gemeenten
voor de beleidsmaatregelen uit de periode 2001–2004, zoals het Preventiebeleid
en de professionalisering van de anti-discriminatiebureau's worden beoordeeld.Visitatie en monitoring hebben niet alleen tot doel na te gaan in hoeverre
structurele inbedding van integratie in het lokale beleid daadwerkelijk wordt
gerealiseerd maar beogen ook gemeenten hierin te begeleiden.Het landelijk bureau VVN ontvangt een bijdrage voor de ondersteuning van
lokale vrijwilligersafdelingen die toegelaten vluchtelingen op lokaal niveau
begeleiden.In 2004–2005 worden gemeenten bestuurlijk en ambtelijk aangesproken
om de structurele inbedding van het tijdelijk gefinancierde preventiebeleid
in hun lokale integratiebeleid vorm te geven (zie ook 2.6). Dit gebeurt langs
verschillende trajecten: het GSB, Lokaal Integratiebeleid, Operatie Jong en
Jeugd Terecht.Verder zal een viertal interventieteams operationeel worden. De teams
moeten op diverse terreinen van het integratiebeleid een brugfunctie gaan
vervullen tussen de gemeenten en lokale etnische gemeenschap. Zij zullen met
name actief zijn bij het beheersen van incidenten.Naar aanleiding van het Actieprogramma Rotterdam zet
Door is door het Rijk een Kabinetsreactie opgesteld. Hierin zijn
tal van maatregelen aangekondigd op die Rotterdam en gemeenten met een vergelijkbare
problematiek in staat moet stellen hun lokale beleid beter uit te voeren.Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) op 18 september
2003, heeft het kabinet bij monde van de Minister-President de Tweede Kamer
een brief toegezegd over verschillende vragen en suggesties van de Kamer,
die alle betrekking hadden op de relatie tussen woonbeleid en differentiatie
van wijken. Bij brief van 6 november 2003 (TK 2003–2004, 29 200
XI, nr. 20) heeft de minister van VROM aan deze toezegging invulling
gegeven. In het verlengde van de constateringen in deze brief is in de Kabinetsreactie
op het rapport van de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid (Cie.
Blok) van 24 mei 2004 (TK 2003–2004, 28 689, nr. 17)
aangegeven, dat het Kabinet de problematiek van achterstandswijken hoog op
zijn agenda plaatst en dat in dit verband het geconcentreerd wonen van allochtonen
in grote stadswijken in het integratiebeleid niet langer kan worden genegeerd.Voor de aanpak van de concentratieproblematiek staat het Kabinet twee
centrale en evenwaardige invalshoeken voor: het verminderen van de concentratie
van lage inkomens in woonwijken én het tegengaan van negatieve effecten
van de concentratie van allochtonen op hun integratie.De aanbevelingen van de tijdelijke Commissie, namelijk om de geografische
concentratie van huishoudens met lage inkomens te verminderen via het scheppen
van meer huisvestingsmogelijkheden in de randgemeenten van de grote steden
en door middel van het vergroten van de diversiteit van de woningvoorraad
in de grote steden zelf, zijn door het Kabinet overgenomen.Samen met het ophogen van de woningbouwproductie vormt de stedelijke vernieuwing
de kern van de aanpak van het woonbeleid om tot meer differentiatie van wijken
te komen. Op deze wijze treedt kwaliteitsverbetering in de woningvoorraad
op en zal het aantal wijken met een eenzijdige goedkope woningvoorraad afnemen.Het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) als onderdeel van
het Grotestedenbeleid biedt gemeenten meerjarige zekerheid om eenzijdig samengestelde
en verloederde wijken aan te pakken. Op grond van het Besluit Locatiegebonden
Subsidies (BLS) worden middelen voor de uitbreidingsnieuwbouw ter beschikking
gesteld. Zowel bij het ISV als bij het BLS is een goede intergemeentelijke
afstemming van het kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwprogramma vereist.
Bij het huisvesten van lage inkomensgroepen door de randgemeenten rond grote
gemeenten ziet het Kabinet een belangrijke rol voor de regio- en provinciale
besturen. De woningbouwafspraken dienen mede ondertekend te worden
door de grote gemeenten, waarmee zij te kennen geven dat een goede regionale
afstemming over het woningbouwprogramma heeft plaatsgevonden. De afstemming
van de woningbouwafspraken zal naar verwachting in het najaar van 2004 zijn
afgerond. Als partijen er onderling niet uitkomen, heeft de minister van VROM
aangegeven dat een bestuurlijk gesprek met haar uiteindelijk tot de mogelijke
consequenties behoort. Het bovengenoemde uitgangspunt zal hierbij nadrukkelijk
aan de orde komen.Behalve via stedelijke vernieuwing en woningbouw kan ook via de woonruimte-verdeling
een bijdrage worden geleverd aan een meer gedifferentieerde wijkbevolking.
Op 2 juni 2004 (TK 2003–2004, 29 624, nr. 1) heeft de
minister van VROM de TK geïnformeerd over de evaluatie van de Huisvestingswet.
In deze brief heeft zij aangegeven een verkenning uit te voeren naar een fundamentele
herziening van de Huisvestingswet. Eén van de uitgangspunten bij deze
herziening is dat naast het reguliere criterium schaarste ook nog andere imperfecties
op de woningmarkt kunnen bestaan, die het reguleren van de woningmarkt noodzakelijk
maken. Hierbij wordt vooral ook gedacht aan de eenzijdige bevolkingssamenstelling
van wijken. Ten behoeve van de herziening van de wet wordt nagegaan in hoeverre
er mogelijkheden moeten worden geboden om op de differentiatie van wijken
te kunnen sturen.Het ministerie van VROM heeft onderzoek laten doen naar de mogelijkheden
om in de Raden van Toezicht (RvT) van toegelaten instellingen meer toezichthouders
van allochtone komaf aan te stellen. De minister van VROM heeft in een brief
aan de RvT's aangegeven, dat diversiteit in de samenstelling van hun Raad
past bij een corporatie met een maatschappelijke taak, die zich onder meer
richt op de huisvesting van statushouders en andere groepen met een kwetsbare
positie op de woningmarkt, waaronder veel allochtonen. Het onderzoeksrapport
«Actieprogramma diversiteit Raden van Toezicht woningcorporaties»
heeft zij hierbij van harte aanbevolen.2.5 Vrouwen uit etnische minderhedenEmancipatie en IntegratieIn samenwerking met de Minister van SZW is een algemeen Uitvoeringsplan
Emancipatie en Integratie tot stand gekomen. Dit uitvoeringsplan voorziet
onder andere in activiteiten in 30 gemeenten. Doel is om de vrouwen uit de
etnische minderheidsgroepen met de minste maatschappelijke kansen –
namelijk de vrouwen die vooral in eigen kring verkeren inclusief de groep
oudkomers en de gezinsvormers – meer bij de samenleving te betrekken.
Concreet betekent dit: ondersteuning van lokale initiatieven, convenantafspraken
over werk en stageplaatsen, toeleiding naar werk of scholing, toeleiding naar
inburgeringscursussen, activering en versterking van lokale netwerken van
vrouwen.Participatie van allochtone vrouwenDe commissie PaVEM ondersteunt gemeenten bij het stimuleren van de participatie
van allochtone vrouwen in hun stad. Het doel is tot medio 2005 met dertig
grote gemeenten concrete afspraken te maken en deze vast te leggen in zogenaamde
participatieagenda's. De tweede helft van 2003 heeft de commissie gebruikt
om samen met gemeenten thema's vast te stellen op basis waarvan gezamenlijk
actiegerichte afspraken worden gemaakt. De stand van zaken medio 2004 is dat
met tien grote gemeenten participatieagenda's zijn opgesteld.Voor gemeenten wordt een scala aan instrumenten (waaronder een participatietoolkit,
emancipatieteams en een servicecentrum) ontwikkeld om hen te faciliteren in
het daadwerkelijk bereiken van vrouwen en vooral in het stimuleren en activeren
van vrouwen en meisjes.De commissie PaVEM is tot juli 2005 ingesteld. De participatieagenda's
moeten leiden tot een structurele aanpak en een vaste plek voor de vrouwenparticipatie
in het gemeentelijke beleid. De planning is dat in 2004 nog minimaal tien
agenda's tot stand komen. Begin 2005 sluiten de laatste gemeenten aan.PaVEM gaat een plan maken om de taalachterstand van 250 000 vrouwen
in vijf jaar tijd met mogelijkheid van ESF-subsidiëring in te lopen.
Middels een overkoepelende campagne getiteld «Thuis in Nederland»
zal de aandacht gevestigd worden op het totale pakket aan faciliteiten en
zullen vrouwen en meisjes rechtstreeks worden aangezet tot initiatieven in
hun eigen stad.Huiselijk geweldVoor huiselijk geweld is de inzet van de minister voor V&I in 2005
om het taboe rond huiselijk geweld in kringen van etnische minderheden te
doorbreken. Op geweld in de privésfeer rust ook in kringen van etnische
minderheden een groot taboe. In het kader van de uitvoering van de kabinetsnota
«Privé Geweld-Publieke Zaak» hebben in 2003 – 2004
de kennisen expertisecentra TransAct en FORUM samen met de stichtingen KEZBAN,
TIYE INTERNATIONAL, en de LOM-samenwerkingsverbanden OCaN, SIO en SMT subsidie
ontvangen voor projectplannen om huiselijk geweld beter bespreekbaar te maken
onder de Surinaamse, Antilliaanse, Turkse en Marokkaanse bevolkingsgroepen
in Nederland. Daartoe ontwikkelen zij in projecten diverse methoden. Zo worden
verschillende soorten bijeenkomsten georganiseerd in diverse gemeenten, gericht
op vrouwen én mannen. Hierbij worden in een aantal gevallen speciaal
ontwikkelde voorlichtingsfilms getoond. Ook worden speciale regionale radioprogramma's
over het onderwerp gemaakt en ontwikkelen organisaties een vorm van nazorg.
De speciale methodieken die worden ontwikkeld, worden in de vorm van een werkboek
tijdens een landelijk congres in januari 2005 aangeboden aan professionals
bij reguliere instellingen die te maken hebben met slachtoffers en plegers
van huiselijk geweld in etnische kringen.In het Voortgangsbericht Aanpak Huiselijk Geweld dat de stand van zaken
en de vorderingen beschrijft bij de uitvoering van de kabinetsnota «Privé
Geweld-Publieke Zaak», zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden
over de resultaten van dit programma.EerwraakIn betrekkelijk korte tijd zijn in Nederland twee moorden in de publiciteit
gekomen, met eer als vermoedelijk motief: de moord op de Almelose scholiere
Zarife in het najaar van 2003, en de moord op Gül in maart 2004.
Als gevolg van deze gebeurtenissen is een maatschappelijke en politieke discussie
ontstaan die zowel betrekking heeft op veiligheidsaspecten als de mate van
culturele integratie van groepen minderheden in de Nederlandse samenleving.Tijdens de overleggen in de Tweede Kamer zijn op 16 maart 2004 en
op 7 april 2004 ten aanzien eerwraak vier moties ingediend, waarvan er
drie zijn aangenomen en er één is aangehouden.De moties hebben onder meer betrekking op onderzoek, opsporing en vervolging,
en bescherming. In antwoord op Kamervragen van Eerdmans en Hirsi Ali is eerder
al toegezegd dat zal worden nagegaan op welke praktische wijze zicht kan worden
verkregen op de aard en omvang van eerwraak. De Tweede Kamer kan een Plan
van Aanpak tegemoet zien voor een Rijksbrede aanpak van eerwraak.
Voor wat betreft eerwraak is het standpunt van het kabinet dat opvattingen
over eer geen belemmering mogen zijn voor de ontwikkeling van vrouwen uit
de etnische minderheden, en mogen zeker geen aanleiding zijn voor het gebruik
of acceptatie van geweld. Eerwraak heeft daarom ook in 2005 de aandacht van
het kabinet. Inzet is te komen tot een aanpak waarmee optimaal bescherming
kan worden geboden aan vrouwen en meisjes die slachtoffer dreigen te worden
van eergerelateerd geweld, en de acceptatie van eerwraak door groepen mensen
uit de minderheden terug te dringen.De Tweede Kamer kan een brief over de aanpak van eerwraak tegemoet zien.2.6 Preventiebeleid allochtone jongerenSinds 1998 wordt een algemeen en specifiek preventiebeleid gevoerd ter
voorkoming van criminalisering en marginalisering van allochtone jongeren.
Het algemene beleid bestaat uit het stimuleren en ondersteunen van gemeenten
bij de uitvoering van hun beleid. Het specifieke behelst de financiering van
meerjarige preventieplannen van 38 gemeenten.De afgelopen jaren zijn de gemeenten bezig geweest met de uitvoering van
de preventieplannen. In dit kader zijn op lokaal niveau activiteiten ondernomen
op het gebied van aanpak criminaliteit en risicojongeren, voortijdig schoolverlaten.
spijbelgedrag, mentoring, huiswerkbegeleiding, vrije tijdsbesteding, voorschoolse
activiteiten en opvoedingsondersteuning.Het instituut FORUM is ingezet om gemeenten te visiteren, intervisiebijeenkomsten
te verzorgen, informatiemateriaal te verschaffen, expertise te bieden en andere
activiteiten te ondernemen waar gemeenten om vragen. Voorts heeft een juridisch
bureau een handreiking opgesteld voor gemeenten over de privacy aspecten bij
criminaliteitspreventie.Het Marokkaans-Nederlands Interactieteam Jeugd (MNITJ) heeft haar activiteiten
afgerond en wordt opgevolgd door een viertal interventieteams van FORUM. Deze
interventieteams worden ondermeer ingezet bij incidenten in gemeenten waarbij
contacten tussen de lokale etnische gemeenschappen en gemeentebesturen essentieel
zijn.Bijdrageregeling Antillianengemeenten (2000–2004)Deze regeling is bedoeld als aanvulling op de eigen inzet van de gemeenten
om Antilliaanse risicojongeren problematiek integraal aan te pakken. Het betreft
de gemeenten Amsterdam, Dordrecht, Den Haag, Den Helder, Groningen, Nijmegen
en Rotterdam. Zij onderscheiden zich van andere gemeenten in Nederland door
een grote concentratie Antillianen binnen hun grenzen en door de groeiende
overlast die een relatief kleine groep kansarme jongeren uit deze bevolkingsgroep
veroorzaakt. In juli 2004 is de rapportage over de periode 2001 tot 2003 aan
de Tweede Kamer aangeboden.Experimentele stimuleringsregeling opvang en integratie
Antilliaanse jongeren (2002–2004)In het kader van deze regeling wordt een subsidie verstrekt aan lokale
initiatiefnemers ten behoeve van plannen om Antilliaanse risicojongeren huisvesting
in combinatie met woonbegeleiding en integratietrajecten aan te bieden. De
Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) is aangewezen als uitvoeringsorganisatie
van deze regeling. De regeling loopt op 31 december 2004 af. In totaal
zijn 19 subsidieverzoeken in dit kader gehonoreerd, waarmee circa 400 wooneenheden
in 15 Antillianengemeenten zijn gerealiseerd. De huisvestingsinitiatieven
staan bekend onder de naam: Direkshonprojecten.Naar aanleiding van een aantal ernstige incidenten met Antilliaanse jongeren
heeft de minister voor V&I de Tweede Kamer een Notitie over Antilliaanse
probleemjongeren toegezegd. Het beleid bouwt voort op de kabinetsreactie op
het advies van de Commissie Veeris, de nota Migratie Antilliaanse jongeren
en sluit aan bij de Actiepunten van de achttien Antillianengemeenten.Over het te voeren beleid wordt intensief overleg gevoerd zowel met die
Antillianengemeenten als met de Antilliaanse gemeenschap.Doelstellingen zijn enerzijds de zelfredzaamheid van de jongeren door
scholing en werk te vergroten en anderzijds vermindering van overlast van
en criminaliteit onder deze jongeren. De oplossingen worden gezocht in• Het zicht krijgen en houden op Antilliaanse probleemjongeren• Het voorkomen van afglijden (preventie)• Het gericht aanpakken van overlast en criminaliteit (repressief).2.7 Bestrijding racisme en discriminatieInternationale aspecten bestrijding racisme en discriminatieEuropaDe strijd tegen discriminatie in de Europese Unie kreeg sinds vijf jaar
geleden een enorme impuls toen er nieuwe bevoegdheden werden toegekend in
de strijd tegen discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming,
godsdienst of overtuiging, leeftijd, handicap en seksuele geaardheid.Recente ontwikkelingenRecentelijk zijn diverse Europese trajecten ingezet ter bevordering van
de bestrijding van discriminatie en gelijke behandeling:• Voorstel Richtlijn van de Raad tot uitvoering van het beginsel
van gelijke behandeling van vrouwen en mannen bij de toegang tot en de levering
van goederen en diensten (14 november 2003, Raadsdocument 15 351/03,
COM(2003) 657)1;• Groenboek Commissie «Gelijkheid en non-discriminatie in een
uitgebreide Europese Unie» (28 mei 2004, COM(2004)379 definitief)2;• Voorstel Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad over de
toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van
mannen en vrouwen in werkgelegenheid en beroep (21 april 2004, Raadsdocument
8839/04, COM(2004)279 definitief, 2004/0084 (COD))3.Nederland heeft een reactie op het Groenboek van de Commissie opgesteld
en bestudeert genoemde voorgestelde Richtlijnen.Verenigde Naties: nationale follow up van de Wereldconferentie
tegen RacismeOp 19 december 2003 heeft de minister voor Vreemdelingenzaken en
Integratie conform de toezegging in de Hoofdpunten van het Regeringsbeleid
2003, het Nationaal Actieplan tegen Racisme (NAP-NL/ antiracisme) uitgebracht
en aangeboden aan de Tweede Kamer4. Het opstellen
van het NAP-NL/ antiracisme is als een opdracht te zien die voortvloeit uit
het Actieprogramma van de in september 2001 te Durban gehouden VN-Wereldconferentie
tegen racisme (WCAR). In het nationale actieplan geeft het kabinet aan op
welke manieren zij de komende jaren (2003–2007) racisme zal aanpakken.
De aandachtsgebieden zijn leefomgeving, gelijke behandeling op
de arbeidsmarkt, bewustzijn, en stroomlijning infrastructuur. De uitvoering
van dit plan vindt plaats onder de coördinatie van het ADOR.Tegengaan discriminatie bij arbeidOp het terrein tegengaan van discriminatie en gelijke behandeling bij
arbeid kunnen de volgende activiteiten worden gemeld.Psychologische testsTer realisering van het voornemen in het kader van het NAP-NL antiracisme
om te komen tot een betere in- en doorstroom en waarborging van gelijke behandeling
van etnische minderheden bij de procedures rond het gebruik en afnemen van
psychologische tests is subsidie verstrekt aan het LBR (Landelijk Bureau ter
bestrijding van Rassendiscriminatie) om samen met het NIP (Nederlands Instituut
voor Psychologen) (1) een procedure te ontwikkelen rond het gebruik en afnemen
van psychologische tests bij (potentiële) werknemers uit etnische minderheden
en (2) een overzicht op te stellen van beschikbare tests met inzicht in en
aanbevelingen voor de toepassingsmogelijkheden daarvan voor etnische minderheden.Bewustmakingcampagne «Discriminatie? Bel gelijk!»De in het NAP-NL antiracisme aangekondigde bewustmakingcampagne «Discriminatie?
Bel gelijk!», die wordt gefinancierd voor 80% uit het Europese Actieprogramma
ter bestrijding van discriminatie (artikel 13 EU) en voor 20% gezamenlijk
door de ministeries van BZK, VWS, Justitie (V&I) en SZW stimuleert (potentiële)
slachtoffers van discriminatie en personen die vermoeden discriminatie in
hun omgeving waar te nemen, rechtstreeks te bellen naar een landelijk nummer
en website voor advies en informatie. De gezamenlijke antidiscriminatiebureau's
zorgen voor de bemensing van dit nummer en bieden informatie en hulp in voorkomende
vervallen. De officiële aftrap van de campagne heeft op 29 juni
a.s. plaats gehad. De campagne loopt af begin volgend jaar. Dan zullen de
resultaten van de campagne bekend worden gemaakt. Het landelijke telefoonnummer
en de website zullen ook na afloop van de campagne blijven voortbestaan.Rapportage ArbeidsinspectieBinnenkort zal de nieuwe rapportage van de Arbeidsinspectie over de arbeidsmarktpositie
van verschillende doelgroepen (vrouwen, etnische minderheden, deeltijders
en flexibele werknemers) uitkomen. In deze rapportage wordt ingegaan op mobiliteit
en de redenen daarvoor, alsmede gelijke beloning van deze groepen ingegaan.Artikel 13-projectDoel van het zogenoemde artikel 13-project (genoemd naar het artikel uit
het EG-Verdrag waarin alle non-discriminatiegronden opgesomd zijn) is om gelijke
behandeling beter op de werkvloer te verankeren. Het project beslaat alle
discriminatiegronden die vallen onder artikel 13, dus ook etnische minderheden.
Er is voor gekozen om het project in eerste instantie vooral op kleinere werkgevers
te richten. In 2004 wordt echter ook beperkt aandacht besteed aan grote bedrijven.In project is gewerkt met een klankbordgroep bestaande uit de Commissie
gelijke behandeling, het LBL (leeftijd), LBR (etnische minderheden), COC (homo/heteroseksuele
geaardheid), E-Quality (vrouwen en etniciteit) en de CG-Raad (gehandicapten
en chronisch zieken).Onderdelen van het project vormen onder meer de scholingsmand gelijke
behandeling voor ondernemingsraden, artikelen in veel vaktijdschriften van
vakbonden, ondernemingsraden, brancheorganisaties, etc., De ervaring die met
deze activiteiten is opgedaan wordt gebruikt bij het benaderen van de grotere
werkgevers.Gelijke behandelingsconferentie EU-voorzitterschap van
NederlandIn november 2003 is een Europese Expertmeeting georganiseerd (Zweden,
Duitsland, Ierland, Roemenië en Nederland) met als doel van elkaar te
leren. Kennis en ervaring is uitgewisseld met betrekking tot wetgeving en
het daadwerkelijk implementeren van gelijke behandeling op de werkvloer. De
resultaten van de expertmeeting dienen onder meer als inspiratiebron voor
de gelijke behandelingsconferentie tijdens het Europese voorzitterschap van
Nederland, die in november 2004 zal worden gehouden.Bedrijvenonderzoek gelijke behandeling en werving en selectieIn het Bedrijvenonderzoek gelijke behandeling en werving en selectie dat
in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid door het
onderzoeksbureau IVA wordt verricht is het onderwerp voorkeursbehandeling
meegenomen. Wat betreft voorkeursbehandeling zijn de eerste resultaten van
het onderzoek in april 2004 gepresenteerd. Onderzocht is in hoeverre arbeidsorganisaties
gebruik maken van de mogelijkheid van voorkeursbehandeling en hoe geoordeeld
wordt over de effecten daarvan op de instroom van vrouwen, allochtonen en
personen met een handicap of chronische ziekte. Uit dit onderzoek blijkt dat
voorkeursbehandeling een positief effect kan hebben op de arbeidsmarktsituatie
van vrouwen, etnische minderheden en personen met een handicap of chronische
ziekte. Van de werkgevers die voorkeursbehandeling hebben toegepast, meent
37% dat het beleid een positief effect heeft op de instroom van de gewenste
doelgroepen.2.8 ParticipatieHet Landelijk Overleg Minderheden (LOM)Met verwijzing naar de brief van 30 juni 2003 (just.030608) van de
minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie aan de Tweede Kamer is er in
het afgelopen parlementaire jaar ervaring opgedaan met de Strategische Agenda
van het LOM. In het afgelopen parlementaire jaar 2003–2004 zijn er acht
LOM-overleggen geweest, namelijk op (1) 20 oktober
2003 (over Integratiebeleid Nieuwe Stijl), (2)
11 november 2003 (over het voorstel van Wet Inburgering in het buitenland,
en het vrijgeven van het cursusaanbod WIN); (3)
18 februari 2004 (over de Contourennota Inburgering en over de concept-AMVB
tot wijziging van het Vreemdelingenbesluit (gezinsvorming en gezinshereniging); (4) 12 maart 2004 (met de minister van VWS over het
eindrapport «Evaluatie ondersteuningsstructuur landelijke zelforganisaties
minderheden» en over de concept-beleidsbrief «Allochtonen in de
gezondheidszorg»); (5) 10 mei 2004
(over het concept-kabinetsstandpunt van de Commissie Blok), (6) 30 juni 2004 (bilateraal met het Overlegorgaan Caraïbische
Nederlanders over de concept-notitie «Antilliaanse Probleemjongeren»), (7) 7 juli 2004 (van de minister van OCW over de
concept-uitwerkingsbrief toekomstig onderwijsachterstandenbeleid en over de
brief «Onderwijs, Integratie en Burgerschap») en (8) 26 augustus 2004 (bilateraal met het Inspraakorgaan Turken
en het Samenwerkingsverband Marokkanen en Tunesiërs over hert rapport
van de Commissie De Ruiter met betrekking tot imamopleidingen).Het concept-kabinetsstandpunt over de wet Samen is op 15 september
2003 in het LOM besproken in aanwezigheid van de Staatssecretaris van SZW.
Het wetsvoorstel tot intrekking van de Remigratiewet is besproken in het LOM-overleg
van 8 juli 2003.De ervaringen met een Strategische Agenda waarbij aan het begin van het
parlementaire jaar wordt vastgesteld welke onderwerpen in het LOM aan de orde
zullen komen, zijn positief. De Strategische Agenda is een nuttig instrument
gebleken bij de uitvoering van de in de Wet Overleg Minderhedenbeleid (WOM)1 vastgelegde wettelijke verplichting om in overleg te
reden met minderheden over«beleidsvoornemens ten aanzien van de integratie
van minderheden en over ontwikkelingen die voor minderheden van belang zijn
met het oog op het te voeren integratiebeleid»2. Ook voor het nieuwe Parlementaire Jaar zal een Strategische Agenda
van het LOM worden vastgesteld.In het afgelopen parlementaire jaar zijn conform de brief van 30 juni
2003 drie samenwerkingsverbanden die toegelaten zijn tot het LOM onderworpen
aan een representativiteitstoets. Het onafhankelijke onderzoeksbureau heeft
op basis van het verrichte onderzoek geconcludeerd dat de drie onderzochte
samenwerkingsverbanden (het Inspraakorgaan Turken, het Samenwerkingsverband
Marokkanen en Tunesiërs en de Vluchtelingen Organisaties Nederland) representatief
zijn in de zin van de WOM3. In het volgende parlementaire
jaar zullen opnieuw drie samenwerkingsverbanden (namelijk het Overlegorgaan
Caraïbische Nederlanders, het Surinaams Inspraakorgaan en het Landelijk
Inspraakorgaan Zuid-Europeanen) die toegelaten zijn tot het LOM onderworpen
worden aan een representativiteitstoets.Forum en Vluchtelingenwerk NederlandPer 1 april 2004, en met terugwerkende kracht tot 1 januari
2004, heeft het ministerie van Justitie de subsidierelaties van VWS met Forum
en Vluchtelingenwerk Nederland overgenomen.Het landelijk expertisecentrum Forum zal op verzoek van de Minister voor
Vreemdelingenzaken en Integratie in 2005 activiteiten ontplooien ter ondersteuning
van het lokale integratiebeleid ( implementatie integratiekaart, financiële
en inhoudelijke ondersteuning interventieteams, uitbreiding van de ervaringen
met het project Inzicht in de gemeente Utrecht naar vier andere gemeenten,
en een integratieservicepunt). Voorts zal Forum een meerjarig uitvoeringsprogramma
opstellen ter versterking van de moslimgemeenschap tegen radicaliseringstendensen.Vluchtelingenwerk Nederland zal zich in 2005 bezighouden met het selecteren,
trainen en ondersteunen van vrijwilligers die zich op lokaal niveau inzetten
voor de integratie van vluchtelingen met een verblijfsstatus.2.9 Godsdienst en levensovertuigingGodsdienst en levensovertuiging zijn geen voorwerp van integratiebeleid
maar ze vormen wel een belangrijke omgevingsfactor voor het integratieproces
in Nederland van velen uit de etnische minderheden (TK 1999–2000 26 333,
nr. 13). Godsdienst en levensbeschouwing kunnen een bijdrage leveren
aan, maar ook een belemmering vormen voor de integratie van etnische minderheden.
Waar religieuze en levensbeschouwelijke waarden, praktijken en organisaties
het democratisch burgerschap en de rechtsstaat ondersteunen, kunnen ze werken
als bindmiddel binnen en tussen gemeenschappen in de multi-etnische samenleving.
In deze gevallen kan de overheid bepaalde activiteiten (taallessen, huiswerkbegeleiding,
publieke dialoog) ook ondersteunen. Wanneer een kerkgenootschap of levensbeschouwelijke
organisatie waarden en praktijken uitdraagt die strijdig zijn
met de basisbeginselen van de democratische rechtsstaat of waarvan een anti-integratieve
werking uitgaat, ontstaan echter spanningen.De overheid dient zich – tenzij er overtreding van de wet plaatsvindt –
in principe terughoudend op te stellen ten aanzien van zaken van godsdienstige
en levensbeschouwelijke aard. De vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing
(art. 6 GW) en het in ons land geldende uitgangspunt van de scheiding van
kerk en staat vereisen dit. Er zijn echter omstandigheden waaronder de overheid,
vanuit haar integratiedoelstellingen of vanuit haar taak om de vrijheid van
godsdienst te waarborgen, wel een taak heeft ten aanzien van aangelegenheden
betreffende godsdienst en levensovertuiging. In het volgende worden drie van
deze omstandigheden besproken: de toelating en inburgering van buitenlandse
imams, de geestelijke verzorging in overheidsinstellingen en de bevordering
van kennis en deskundigheid op het gebied van de islam in Nederland (zie kabinetsreactie
op de commissie Blok, inclusief daarin opgenomen de reactie op het advies
van de adviescommissie Imamopleidingen).Onder andere door het optreden van de politieke islam en het islamitisch
terrorisme in verschillende delen van de wereld geeft de positie van moslims
in de westerse samenleving aanleiding tot brede maatschappelijke discussies.
Deze bewegingen hebben ook ons land niet ongemoeid gelaten. De radicale islam
kan een hindernis vormen voor de integratie van minderheden met een islamitische
achtergrond. Daarbij moet overigens wel worden bedacht dat de overgrote meerderheid
van de hier levende moslims zich altijd een tegenstander heeft getoond van
geweld en onverdraagzaamheid. Dialoog en bewustwording blijven noodzakelijk
om de binding tussen de moslimgemeenschap en de Nederlandse samenleving te
versterken. Hiertoe is in samenwerking met Forum, een beleidsplan ontwikkeld
onder de naam «Democratische Rechtstaat/Weerbare Samenleving».
Dit plan zal de komende drie jaar zijn beslag krijgen in concrete activiteiten
waarbij organisaties en groeperingen uit de samenleving en in het bijzonder
de moslimgemeenschap nauw worden betrokken.Overlegorgaan moslims en overheidNaar aanleiding van de verzoeken van respectievelijk het Contactorgaan
Moslims en Overheid en de Contact Groep Islam om erkend te worden als contactorgaan
en zendende instantie heeft de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie
een representativiteitstoets laten verrichten naar beide organen.2.10 Internationale aspectenEuropese ontwikkelingen op het integratiedossierRaad van EuropaNederland bekleedde van november 2003 tot mei 2004 het voorzitterschap
van de Raad van Europa. Het Europees Comité voor Migratie, Vluchtelingen
en Demografie (CDMG) heeft in samenwerking met het voorzitterschap in december
2003 in Rotterdam een integratie conferentie georganiseerd, waar beleidsmakers,
wetenschappers, experts bijeen zijn gekomen. Deze conferentie heeft belangrijke
input geleverd aan de thema's van het EU voorzitterschap.De Europese UnieIn eerdere Europese Raden (ER) en JBZ-Raden is groeiende aandacht geschonken aan het belang van Europese samenwerking ten aanzien van
integratie1. Hierbij is duidelijk geworden dat
een aantal leidende beginselen van de Europese Unie, zoals democratie, vrijheidsrechten
en sociale rechten niet te verenigen zijn met de achtergestelde positie van
immigranten.Juridisch KaderDe Europese Raad van Tampere waarin met name is op geroepen om een billijke
behandeling van derdelanders heeft zijn gevolg gekregen in een ontwikkeling
van een juridisch kader voor integratie.Richtlijnen over gezinshereniging en status van derdelandersEind 2003 zijn de richtlijnen over gezinshereniging (22 september
2003, 2003/86/EC)2 en de status van langdurig
ingezetenen onderdanen van derdelanden (25 november 2003, 2003/109/EC)3 door de Raad aangenomen. Op basis van deze richtlijnen
kunnen lidstaten integratievoorwaarden stellen. Nederland is thans bezig met
de implementatie van deze richtlijnen.Concept Richtlijn arbeid in loondienst en zelfstandigenDe onderhandelingen over de concept-richtlijn betreffende de voorwaarden
inzake de toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog
op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige, zijn
begin 2002 gestart. Doel van deze richtlijn is de invoering van gemeenschappelijke
definities, criteria en procedures voor toelating en verblijf van arbeidsmigranten
(zowel werknemers als zelfstandigen), vereenvoudiging en harmonisering van
de procedure en het verlenen van rechten aan toegelaten arbeidsmigranten.
Onderhandelingen over deze concept-richtlijn zijn tot op heden op niets uitgelopen.
De Commissie heeft op grond daarvan besloten eerst met een groenboek over
dit onderwerp te komen. Dit groenboek wordt in het najaar van 2004 verwacht.Europees Vluchtelingen FondsOp 9 juni is tijdens Iers voorzitterschap een politiek akkoord (JBZ-conclusies)
bereikt op het Voorstel van de Raad op het opzetten van een Europees Vluchtelingen
Fonds voor de periode van 2005–2010. Dit fonds kan voorzien in het ondersteunen
van acties van lidstaten die toezien op het bevorderen van sociale en economische
integratie van vluchtelingen, voorzover deze bijdrage aan de economische en
sociale samenhang.De ConventieDe Conventie voorziet voor het eerst in een specifieke bepaling over integratie.
Dit betekent dat in de toekomst bij Europese wet of kaderwet maatregelen kunnen
worden vastgesteld om het optreden van de lidstaten ter bevordering van de
integratie van onderdanen van derde landen die legaal op hun grondgebied verblijven,
aan te moedigen en te ondersteunen. Hierbij kan van enige vorm van harmonisatie
van de wettelijke of bestuursrechtelijke regelingen geen sprake kan zijn.Toch
is het een belangrijke aanzet tot de verdere ontwikkeling van een Europese
aanpak van integratie.Actuele ontwikkelingenNationale Contact Punten voor integratieOnder leiding van de Europese Commissie is begin 2003 Nationale Contact
Punten voor integratie (NCP's) ingesteld. Deze NCP's houden zich bezig met
de uitwisseling van ervaringen en best-practises op het gebied van integratie.
De Commissie heeft in 2003 een budgetlijn voor integratieprojecten weten te
bewerkstellen. Uit deze INTI-budgetlijn hebben verschillende lidstaten seminars
over integratie thema's georganiseerd. Met als doel meer kennis te verkrijgen
van en ervaringen uit te wisselen over inburgeringsprogramma's, burgerschap,
en het ontwikkelen van indicatoren voor integratie. Vanuit Nederland is daar
een grote bijdrage aan geleverd. Op basis van deze conferenties zal door de
Europese Commissie in het najaar een Handboek worden uitgebracht. Het Handboek
zal geen bindende status hebben, maar kan – niet onbelangrijk –
wel ter ondersteuning dienen van de gedachte van het belang van integratie
op Europees niveau1.Commissie mededeling: Eerste Jaarrapport Migratie en IntegratieHet jaarrapport van de commissie van 16 juli 2004, COM (2004) 508 final, geeft een overzicht van de ontwikkelingen op
het gebied van een gemeenschappelijke migratie politiek: van de trends binnen
nationaal integratiebeleid in Europa evenals van de verschillende maatregelen
en activiteiten die op het migratieterrein (integratie) zijn genomen. De informatie
over «integratie» trends zijn gebaseerd op rapporten die zijn
voorbereid door de Nationale Contactpunten voor integratie en de «National
Action Plans for Employment» en de «National Action Plans for
Social Inclusion»2.Nederlands EU-voorzitterschap 2004Vanaf 1 juli 2004 tot en met 31 december 2004 is Nederland
voorzitter van de Europese Unie. Integratie is een van de prioriteiten van
de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie.Ter voorbereiding van dit voorzitterschap en in het kader van bilaterale
betrekkingen heeft de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie haar
Europese collega ministers bezocht. Eveneens heeft zij in dit kader diverse
Europese integratieprojecten bezocht en was zij ondermeer gastspreker bij
een integratieconferentie in Warschau (mei 2004).Het Nederlandse voorzitterschap wil de samenwerking op het integratiedossier
bevorderen door een Europese visie te ontwikkelen op integratie, de coördinatie
van de verschillende beleidsterreinen versterken, en een praktijkgerichte
aanpak ontwikkelen.Van 9 tot en met 11 november 2004 wordt in Groningen voor het eerst
een ministeriele integratieconferentie gehouden waar alle ministers van de
EU zijn uitgenodigd die verantwoordelijk zijn voor integratie.Naast deze specifieke integratieconferentie zullen tijdens het voorzitterschap
ook conferenties worden georganiseerd die een link hebben met integratie.
Het ministerie van Justitie voorziet in een coördinerende rol om overkoepelende
«integratie» vraagstukken op elkaar af te stemmen.32.11 GezondheidszorgOp 16 maart 2004 is de beleidsbrief «Allochtonen in de gezondheidszorg»
door de minister van VWS aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin het nieuwe VWS-beleid
is geschetst.Uitgangspunt van het nieuwe beleid is het genuanceerde beeld van de gezondheidstoestand
van allochtonen, dat voortkomt uit onderzoek. Het gaat daarbij niet om achterstanden
in het algemeen ten opzichte van de autochtone bevolking, maar om verschillen
en differentiatie. Dit geldt niet alleen tussen autochtonen en allochtonen,
maar ook tussen en binnen groepen allochtonen.Ook de toegankelijkheid van zorgvoorzieningen en geneesmiddelengebruik
geven een genuanceerd beeld. In het algemeen is de toegankelijkheid van de
zorg voor allochtonen goed, maar er zijn wel verschillen in zorggebruik tussen
allochtonen en autochtonen. Bij geneesmiddelengebruik bestaan verschillen
naar etniciteit. Uit onderzoek blijkt ook dat vraag en aanbod nog niet altijd
goed op elkaar aansluiten en dat er vaak nog een afstand bestaat tussen allochtone
zorgvragers en (autochtone) zorgverleners. Voorop staat de eigen verantwoordelijkheid
van zorgvragers, zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Zij moeten er zelf voor
zorgen dat zorgvraag en zorgaanbod op elkaar aansluiten. De structuur met
de landelijke projectorganisatie Interculturalisatie van de gezondheidszorg
wordt daarom niet meer beschouwd als een adequate manier om de positie van
allochtone zorgvragers te versterken. De activiteiten van de projectorganisatie
zijn dan ook beëindigd.Er zijn de afgelopen jaren vele initiatieven geweest op het gebied van
allochtonen in de gezondheidszorg, zowel op landelijk als op lokaal niveau.Zo worden in de publicatie Bewijs voor verschil
(ZonMw, oktober 2003) 163 allochtonenprojecten beschreven voor de categorieën
gezondheidstoestand, gezondheidsgedrag, toegang tot en gebruik van de gezondheidszorg,
inrichting van de gezondheidszorg en ondersteuning gezondheids(zorg)onderzoek.Verder is er het kenniscentrum Interculturalisatie van de geestelijke
gezondheidszorg, Mikado, dat gefinancierd wordt door het ministerie van VWS.
Dit kenniscentrum ontwikkelt expertise, biedt nascholing, geeft voorlichting
en consultatie en bevordert deskundigheid op het terrein van GGZ-zorg aan
allochtonen.Een derde voorbeeld is het actieplan Interculturalisatie van GGZ-Nederland.
De uitvoering van dit plan kent vele activiteiten gericht op intercultureel
management, personeelsbeleid, deskundigheidsbevordering, kwaliteitsbeleid,
registratie en monitoring, kennisoverdracht en onderzoek, cliëntenbeleid
en samenwerking eerste lijn. De uitvoering van het plan wordt in 2004 afgerond.Het ministerie van VWS ziet het als haar taak om te stimuleren dat partijen
overgaan tot het daadwerkelijk waarmaken van de eigen verantwoordelijkheid
en het nemen van eigen initiatief.Daarbij ligt de nadruk op de onbekendheid met de (spel)regels voor het
verkrijgen van hulp en de wederzijdse onbekendheid tussen allochtone zorgvragers
en (autochtone) zorgverleners. Deze onbekendheid komt vaak door een gebrek
aan kennis en kunde. Deze kennis en kunde bestaan weliswaar op verschillende
plaatsen, maar worden niet altijd toegepast. Daarom wordt er voor de periode
2004 tot 2007 extra geld ter beschikking gesteld (maximaal € 150 000,–
per jaar). Deze stimuleringssubsidie zal in de vorm van een vierjarig programma
worden ondergebracht bij een of meerdere bestaande organisaties met bewezen
expertise op het terrein van allochtonen in de gezondheidszorg.Verder laat het ministerie van VWS zich geregeld informeren door onder
meer het RIVM, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, ZonMw en het Fonds PGO.HOOFDSTUK 3 STAND VAN ZAKEN INTEGRATIEPROCES3.1 Minder druk door afnemende immigratieDoor de voortgaande immigratie is het moeilijk vooruitgang te boeken in
de integratie. De voortdurende instroom van nieuwe migranten die het Nederlands
niet beheersen en die hun weg in de Nederlandse samenleving nog moeten vinden,
zorgt dat de integratie bij elk nieuwkomerscohort als het ware weer van voor
af aan moet beginnen. De integratiewinst die wordt behaald doordat de eerste
generatie wordt afgelost door de veel beter geïntegreerde tweede generatie
komt daardoor onvoldoende voor het voetlicht. Het is daarom een gunstige omstandigheid
dat er in 2002 een einde is gekomen aan de jarenlange toename van het aantal
migranten afkomstig uit niet-westerse landen. Hun aantal bereikte in 2001
een hoogtepunt. In dat jaar vestigden zich bijna 65 000 niet-westerse
migranten in ons land. In 2003 telde het CBS iets minder dan 49 000 niet-westerse
migranten. Op basis van de cijfers van het eerste kwartaal van 2004 kan worden
verwacht dat het lopende jaar een verdere daling van het aantal niet-westerse
migranten te zien zal geven. Hiermee komt de immigratie in de buurt van het
niveau van het midden van de jaren negentig.Vanaf 2001 neemt de immigratie af. Dit geldt voor niet-westerse allochtonen
als voor westerse allochtonen (tabel 2.1). Een opvallende uitzondering vormen
de Turken. Bij hen is er sprake van een lichte stijging van het aantal immigranten.
Daarbij is de toename in 2003 nog weer hoger dan in 2002. Het is denkbaar
dat dit een reactie is op de plannen om de immigratie te verbinden met inburgeringsvereisten.Om een goed beeld te verkrijgen van migratie moet niet alleen worden gekeken
naar de immigratie, maar ook naar de emigratie. Immigratie minus emigratie
levert het migratiesaldo. Dit wijkt vooral bij Antillianen sterk af van het
immigratiecijfer. Zo bedroeg in 2003, bij een immigratie van ruim 4 000
Antillianen, het migratiesaldo onder Antillianen slechts 700 personen. De
emigratie naar Marokko is gering, terwijl zowel naar Turkije als Suriname
in 2003 ongeveer 1 000 personen zijn geëmigreerd.Tabel 3.1 Immigratie en saldo migratie naar Nederland,
naar herkomstland (2001–2003)1Jaar200120022003Saldo 2003 Turkije5 9936 1816 7035 665Marokko5 2355 1924 8944 211Suriname3 5693 4133 4332 501 Antillen en Aruba8 3105 9924 273659 Afrika (excl. Marokko)15 55816 21814 93910 875     Niet-westerse Allochtonen64 89459 45048 83434 148Westerse Allochtonen68 51061 80055 6801 481Totaal133 404121 250104 51435 529Bron: Statline CBS 2004.1 De laatste jaren neemt de migratie vanuit Oost Europa toe.
In 2003 bedroeg immigratie van personen uit Voormalig Sovjet Unie 3 651
en het saldo was 3 155 personen; voor personen uit Polen in 2003 was
het aantal 2 234 en het saldo bedroeg 1 615. Hoewel het aantal immigranten
uit Oost Europa toeneemt, is de immigratie van Turken en Marokkanen nog steeds
hoger dan de immigratie van deze Oost-Europeanen.Sinds 2001 is de immigratie afgenomen. Tegelijkertijd is de emigratie
gestegen. Daardoor daalt het migratiesaldo in versneld tempo. Bedroeg het
migratiesaldo in 2001 nog 50 838 personen, in 2002 was het al gedaald tot 24 332 personen. In 2003 werd het migratiesaldo voor het
eerst sinds lange tijd negatief (-317).Deze cijfers betreffen de totale migratie (dat is inclusief autochtone
migranten). Bij de niet-westerse allochtonen bedroeg echter het migratiesaldo
34 148 personen.Sterke daling aantal asielzoekersEen belangrijke factor in de trendbreuk in de immigratie is de terugloop
van het aantal asielzoekers. De afname van hun aantal is al een jaar eerder
ingezet dan de afname van de totale immigratie. Werden in 2000 nog 43 000
asielzoekers in procedure genomen. In de jaren daarna is het aantal toegelaten
asielzoekers sterk gedaald, via 32 000 in 2001 en 19 000 in 2002,
naar iets meer dan 13 000 in 2003. Ook bij de asielzoekers ligt in 2004
een verdere daling in het verschiet.De afname van het aantal immigranten draagt ertoe bij dat de kansen voor
de door het kabinet gewenste verbinding van het immigratiebeleid met het immigratiebeleid
gunstiger worden. Wanneer via de verplichte inburgering de voorwaarden voor
integratie van immigranten zijn verbeterd zal de immigratie uit niet-westerse
landen, mits deze binnen aanvaardbare proporties blijft, minder problematisch
worden. Het zal duidelijk zijn dat dit bij immigratieaantallen van rond de
30 000 personen gemakkelijker is dan wanneer zich jaarlijks meer dan
60 000 migranten melden.Arbeidsmigranten keren vaak terugBij het beschouwen van de integratie-opgave die de migratie met zich brengt
is het van belang rekening te houden met de migratiemotieven. Een kort geleden
uitgevoerde analyse van de migratiemotieven van immigranten in de periode
1995–2002 wijst uit dat voor bijna 45% van de migranten gezinsvorming
of gezinshereniging het primaire migratiemotief is. Asiel is het motief van
22% van de migranten en ruim 17% komt als arbeidsmigrant. Studie is voor een
kleine 11% het migratiemotief.Het onderscheid naar migratiemotief is relevant in verband met terugkeer.
In de periode 1995–2002 hebben 760 000 buiten Nederland geboren
migranten in ons land gevestigd. Van hen is bijna een kwart vóór
2003 weer vertrokken. Van degenen die zich in 1995 hebben gevestigd is eind
2002 een derde teruggekeerd. Terugkeer komt bij arbeidsmigranten en studerenden
veel meer voor dan bij asielmigranten en gezinsmigranten. Zo is van de arbeidsmigranten
binnen 5 jaar na vestiging twee derde teruggekeerd. Bij de gezinsvormers/-herenigers
is dit ongeveer 20%. Asielmigranten keren het minste terug. Hun terugkeerpercentage
lag vijf jaar na 1997 op minder dan 14%.Arbeidsmigranten komen veel meer uit westerse landen, asielmigranten veel
meer uit niet-westerse landen. In samenhang hiermee is het terugkeerpercentage
onder de eerste groep veel hoger dan onder de laatste. Van de westerse migranten
is na zeven jaar de helft teruggekeerd. Bij de niet westerse migranten is
dit iets meer dan een kwart.3.2 Groeitempo van de minderhedenbevolking zwakt afOnder ander door de voortgaande immigratie is het aantal niet-westerse
allochtonen in de Nederlandse bevolking ook in 2003 weer flink gegroeid, en
wel met bijna 46 000 personen. In absolute cijfers is de toename van
hun aantal bijna vier keer zo groot als de groei van het autochtone deel van
de bevolking. Op 1 januari 2004 was het aantal niet-westerse allochtonen
bijna 1,7 miljoen. Hun aandeel in de totale bevolking kwam daarmee
op 10,4%. Door de afnemende immigratie is de toename van het aantal niet-westerse
allochtonen in 2003 wel geringer dan in het jaar daarvoor; in 2002 groeide
hun aantal nog met ruim 64 000 personen. Het groeitempo van de minderhedenbevolking
zwakt dus af.Door afnemende integratie en natuurlijke aanwas in Nederland groeit onder
de allochtone bevolking het aandeel van de tweede generatie. Per 1 januari
2004 was de eerste generatie nog licht in de meerderheid, – 52% eerste
generatie, 48% tweede generatie –, maar wanneer de teruggang in de immigratie
aanhoudt zal de tweede generatie op korte termijn de overhand krijgen.Tabel 3.2 Etnische minderheden uit vroegere migratielanden
per 1 januari 2004Grootste groepenAantal Zuid EuropeanenAantalTurken351 648 voormalig Joegoslaven76 346Surinamers325 281 Italianen35 708Marokkanen306 219 Spanjaarden31 402Antillianen/Arubanen130 722 Portugezen17 234   Grieken12 637Totaal1 113 870  173 327Bron: Statline CBS 2004De vier grootste etnische minderheidsgroepen omvatten per 1 januari
2003 tezamen 1,1 miljoen personen (tabel 3.2). Tot deze groep behoren personen
van Turkse, Surinaamse, Marokkaanse en van Antilliaanse/Arubaanse afkomst.
Vergeleken met 1 januari 2003 is de Marokkaanse groep met een toename
van bijna 11 000 personen het snelst gegroeid, gevolgd door de Turkse
groep, die met ruim 10 000 personen toenam. De groei van deze twee groepen
is vergeleken met 1 januari 2003 nauwelijks getemperd.Opvallend is dat bij de Antilliaanse groep de groei is teruggelopen. Tussen
1 januari 2003 en 1 januari 2004 is de toename 1 400 personen,
terwijl tussen 1 januari 2002 en 1 januari 2003 de groei 4 500
personen bedroeg. Ook bij de Surinaamse groep is de groei getemperd. Tussen
1 januari 2003 en 1 januari 2004 bedroeg de groei van de Surinaamse
groep 4 600 personen, terwijl er tussen 1 januari 2002 en 1 januari
2003 nog een toename was van 5 500 personen.Het aantal Zuid Europeanen is met 2 500 personen toegenomen van 170 883
per 1 januari 2003 tot 173 327 per 1 januari 2004.Nieuwe etnische groepenIn toenemende mate worden ook de zogeheten nieuwe etnische groepen getalsmatig
van belang. Per 1 januari 2004 kunnen er tien nieuwe etnische groepen
worden onderscheiden die meer dan 17 000 personen tellen (tabel 3.3).Tabel 3.3 Nieuwe etnische groepen met meer dan 17 000 personen per
1 januari 2004Grootste groepenAantal OverigAantalIrakezen42 931 Kaapverdianen19 666Afghanen36 043 Ghanezen18 727Iraniërs28 438 Pakistani's17 990Somaliërs25 001 Egyptenaren17 873Chinezen61 702 Vietnamezen17 636Bron: Statline CBS 2004 Het gaat om personen van Irakese, Somalische, Afghaanse, Iraanse, Kaapverdiaanse,
Egyptische, Pakistaanse, Ghanese, Vietnamese en Chinese herkomst. Anno 2004
tellen deze tien nieuwe etnische groepen samen 286 0451 personen. Vergeleken
met 2003 is er sprake van een sterke groei van enkele groepen. De Iraakse
groep die per 1 januari 2003 41 959 personen omvatte, is per 1 januari
2004 gegroeid met bijna 1000 personen tot 42 931. De Afghaanse groep
groeide in dezelfde periode met bijna 1 500 van 34 249 personen
tot 36 043 personen. De verandering van het regime in en opbouw van Afghanistan
hebben nauwelijks verandering gebracht in de toename van het aantal Afghanen
in Nederland.Opmerkelijk is dat de Somalische groep in één jaar is gedaald
met ruim 2 500 personen van 27 567 personen per 1 januari 2003
naar 25 001 personen per 1 januari 2003. De daling van het aantal
Somaliërs is toegenomen vergeleken met 2002 toen de daling 1 400
personen bedroeg. De snelle daling van het aantal Somaliërs in ons land
heeft te maken met de migratie naar- en vestiging in Engeland. De Somaliërs
die vertrekken naar Engeland geven aan dat zij daar meer mogelijkheden hebben
dan in Nederland om aan het werk te raken en om hun eigen identiteit te behouden.
De Iraanse groep integreert overigens beter dan de Somalische groep in Nederland1.De Chinese groep is in één jaar gegroeid met ruim 3 000
personen; tussen 2002 en 2003 groeide de Chinese groep ook met ruim 3 000
personen2.Meer jongeren onder minderhedenHet is een bekend gegeven dat de leeftijdsopbouw van de allochtone bevolking
afwijkt van die van de autochtone bevolking. Als gevolg daarvan is het aandeel
niet-westerse allochtonen onder jongeren met 16% hoger dan in de totale bevolking
(10,4%).3.3 Positie minderheden nog niet sterkEen op de tien Nederlanders heeft nu een niet-westerse achtergrond. Dit
geldt voor het land als geheel. Maar dat zegt weinig over de verhoudingen
in een bepaalde wijk of buurt. Vooral in de grote steden kan het aandeel niet-westers
allochtonen sterk afwijken van hun aandeel in de totale bevolking. Zo zijn
er in Rotterdam 10 wijken met meer dan 60 procent niet-westerse allochtonen.
Tegelijkertijd telt de stad ook 8 wijken waar het aandeel allochtonen lager
is dan het landelijk gemiddelde. In totaal heeft nu een op de drie Rotterdammers
een niet-westerse allochtone achtergrond. Dat is een fractie meer dan in Amsterdam.
Onder de jeugd van beide steden vormen de niet-westerse allochtonen inmiddels
de meerderheid.Ruimtelijke concentratie op zich zegt nog weinig over integratie in sociale,
culturele en economische zin, over integratie in de zin van gedeeld burgerschap.
Veel allochtonen nemen volop deel aan het maatschappelijk leven. Ze zijn succesvol
als ondernemer of hebben zich door opleiding en scholing een vaste plaats
verworven in bedrijven of instellingen. Van de jongeren uit de tweede generatie
bereikt een toenemend deel de hoogste niveaus van ons onderwijs.De groep succesvolle allochtonen groeit, maar hun aantal is nog niet groot
genoeg om de ongunstige positie van hun minder geslaagde herkomstgenoten te
compenseren. Relevante gegevens over een aantal indicatoren voor integratie
zijn opgenomen in de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Blok.
Ze gaan onder andere over de onvoldoende beheersing van het Nederlands door
veel leden van de eerste generatie, de geringe maatschappelijke kansen sommige
groepen allochtone vrouwen, de achterblijvende schoolprestaties
en schoolloopbanen van een belangrijk deel van de allochtone leerlingen, de
oververtegenwoordiging van allochtonen onder de uitkeringstrekkers, de zwakke
arbeidsmarktpositie van veel allochtonen, de voorkeur van Turkse en Marokkaanse
jongeren voor een huwelijkspartner uit het herkomstland en geringe sociale
integratie en tenslotte, niet onbelangrijk, de onevenredige vertegenwoordiging
van allochtone jongeren onder de verdachten van een misdrijf.De geconstateerde ongunstige positie van grote delen van de allochtone
bevolking op deze indicatoren vormt de empirische grondslag voor het vernieuwde
integratiebeleid.Nieuwe gegevens over de arbeidsmarkt onderstrepen de kwetsbare positie
van allochtonen. Na een vrijwel onafgebroken stijging van de arbeidsdeelname
van niet-westerse allochtonen in de voorgaande jaren is het aandeel werkenden
onder hen in 2003 weer afgenomen, van 50% in 2002 tot 48% in 2003. Als gevolg
daarvan is het verschil in arbeidsdeelname ten opzichte van de autochtone
bevolking dat in 2001 was blijven steken op 17 procentpunten weer toegenomen
tot 19 procentpunten. Van de autochtone bevolking Nog verontrustender is de
snelle stijging van de werkloosheid onder niet-westerse allochtonen in 2003.
Terwijl het er aanvankelijk op leek dat zij niet in onevenredige mate last
hadden van de conjuncturele terugval heeft hun werkloosheidspercentage in
2003 een sprong omhoog gemaakt: van 10% in 2002 naar 14,5% in 2003. Onder
autochtonen nam de werkloosheid toe van 3% naar 4,2%.3.4 Nieuwe etnische groepen: grote diversiteitHet beeld van de integratie dat hier is geschetst, is voor een belangrijk
deel gebaseerd op gegevens over de zogeheten klassieke migrantengroepen: Turken,
Marokkanen, Surinamers en Antillianen. Zij vormen nog steeds het merendeel
van de minderhedenbevolking, maar sinds het begin van de jaren is er als gevolg
van de asielmigratie een groot aantal nieuwe migranten uit andere niet-westerse
landen bijgekomen. Ze worden vaak aangeduid als de nieuwe etnische groepen.
Inmiddels vormen deze nieuwe etnische groepen ongeveer een kwart van de niet-westerse
allochtonen.Recent zijn er gegevens beschikbaar gekomen over de positie van de meest
omvangrijke nieuwe etnische groepen: Afghanen, Irakezen, Iraniërs, Somaliërs
en ex-Joegoslaven. In het bij deze jaarnota gevoegde Wetenschappelijk jaarrapport
integratie wordt hun positie ten aanzien van aspecten die relevant zijn voor
hun integratie uitgebreid geanalyseerd.Nog meer dan de klassieke groepen worden de nieuwe etnische groepen gekenmerkt
door diversiteit. Dit geldt in het bijzonder voor hun opleidingsniveau. Iraniërs
onderscheiden zich doordat hun opleidingsniveau gemiddeld nog wat hoger is
dan het opleidingsniveau van de autochtone bevolking. Daartegenover is het
opleidingsniveau van Somaliërs gemiddeld erg laag.De kinderen uit de nieuwe etnische groepen doen het op school niet slecht.
Met uitzondering van de Somalische leerlingen doen hun prestaties en schoolloopbanen
niet onder voor die van Surinaamse leerlingen. De prestaties van de Somalische
leerlingen zijn beduidend slechter en een groot deel van deze leerlingen verlaat
het onderwijs zonder een diploma te hebben behaald.Het relatief hoge opleidingsniveau van het merendeel van de nieuwe etnische
groepen vertaalt zich (nog) niet in een gunstige arbeidsmarktpositie. In de
meeste groepen neemt minder dan de helft deel aan de arbeidsmarkt en onder
de deelnemers is de werkloosheid extreem hoog. Van de Somaliërs,
Irakezen en Afghanen is meer dan een derde werkloos, van de Iraniërs
een kwart. Alleen ex-Joegoslaven staan er beter voor. Hun arbeidsmarktparticipatie
komt in de buurt van die van autochtonen, het werkloosheidspercentage is iets
hoger dan dat van Turken en Marokkanen.In sociaal en cultureel opzicht is de afstand van de nieuwe groepen tot
de autochtone bevolking in de meeste opzichten kleiner dan bij Turken en Marokkanen.
Een groter deel is in religieus opzicht geseculariseerd in hun waarden en
normen komen zij dicht bij de patronen die voor autochtonen gelden. Dit geldt
het sterkst voor Iraniërs en ex-Joegoslaven en het minst voor Somaliërs.
Sociaal gezien hebben leden van nieuwe groepen meer contacten met autochtonen
dan Turken en Marokkanen.Wat betreft de keuze voor een autochtone partner blijkt bij Turken en
Marokkanen meer weerstand dan bij nieuwe etnische groepen. Ruim een derde
van Turken en bijna de helft van de Marokkanen zegt het vervelend te vinden
als hun kind een autochtone partner zou kiezen. Dit geldt voor een op de zes
Irakezen en Somaliërs en een op de zeven Afghanen. Bij de andere groepen,
waaronder ook de Iraniërs is het kiezen voor een autochtone partner nauwelijks
een probleem.3.5 Positieverwerving op de arbeidsmarkt kost (veel) tijdDe ongunstige arbeidsmarktpositie van nieuwe groepen wordt in verband
gebracht met hun relatief kort verblijfsduur. Ook hierover zijn sinds kort
nieuwe gegevens beschikbaar gekomen. Ze komen uit analyses van de arbeidsparticipatie
van de migrantencohorten die zich in 1991 en 1995 in Nederland hebben gevestigd.
Uitgezocht is onder andere welk deel van een cohort (of een deel daarvan)
in de opeenvolgde jaren vanaf de vestiging aan het werk is en welk deel een
uitkering heeft.De patronen van arbeidsdeelname van migranten aan de arbeidsmarkt verschillen
sterk in samenhang met het migratiemotief. Vanuit het gezichtspunt van het
integratiebeleid zijn vooral de asiel- en de gezinsmigranten van belang. De
mannelijke asielmigranten van cohort '91 doen er negen jaar over om vanaf
nul tot een arbeidsdeelname van iets minder dan twee derde te komen. Na een
aanloopfase van twee tot drie jaar is neemt het aandeel werkenden in dit deelcohort
van jaar tot jaar in ongeveer gelijke mate toe, maar ook na negen jaar is
de arbeidsdeelname van autochtone mannen in de overeenkomstige leeftijdsklasse
(92%) nog lang niet bereikt. Het deelnamepatroon van de vrouwen is vergelijkbaar
zij het op een veel lager niveau. Zij reiken in 2000 niet verder dan een arbeidsdeelname
van 50%. Daarbij moet worden bedacht dat van de autochtone vrouwen in de overeenkomstige
leeftijdsklasse 66% werkt.De arbeidskansen van asielzoekers blijken conjunctuurgevoelig. Mannelijke
asielmigranten van cohort '95 bereikten binnen vijf jaar een arbeidsdeelname
van bijna 60%. Na een wat vlakkere aanloop neemt ook bij hen het aandeel werkenden
van jaar tot jaar in ongeveer gelijke mate toe, maar wel met grotere stappen
dan in het cohort '91. Tussen verschillende herkomstgroeperingen zijn er grote
verschillen, ex-Joegoslaven zijn aanzienlijk succesvoller dan Iraniërs,
Irakezen en Afghanen. Van de veelal hoog opgeleide Iraniërs heeft vijf
jaar na aankomst nauwelijks 40% werk.Vergeleken met de asielmigranten doen gezinsmigranten het beduidend beter
op de arbeidsmarkt. Dit geldt vooral voor de gezinsvormers. De mannelijke
gezinsvormers bereiken in enkele jaren een arbeidsdeelname van 80%. De vrouwelijke
gezinsvormers komen in diezelfde tijd tot ongeveer 50%.Voor het integratiebeleid zijn deze gegevens van bijzondere betekenis.
In de eerste plaats maken ze duidelijk dat de integratie op de arbeidsmarkt
voor asielmigranten veel moeizamer verloopt dan voor gezinsmigranten. Een
gunstige conjunctuur helpt wel, maar ook na langdurig verblijf in Nederland
blijft een zeer groot deel van de asielmigranten zonder werk. Uit de analyses
blijkt echter ook dat veel asielmigranten ondanks vele jaren van non-participatie
toch nog kans zien aan het werk te komen. Het idee dat dit een kansloze groep
is, is dus aantoonbaar onjuist. Wel is het duidelijk dat de belemmeringen
die er voor asielmigranten zijn om aan de slag te komen in het arbeidsmarktbeleid
specifieke aandacht behoeven.3.6 Discriminatie en beeldvormingTerwijl Iraniërs en ex-Joegoslaven de meest sociale kontakten hebben
met autochtonen verschillen zij sterk in hun ervaringen met discriminatie
en acceptatie door de Nederlandse samenleving. Iraniërs vinden het vaakst
dat er geen sprake is van acceptatie en kansen in Nederland. De ex-Joegslaven
zijn hierover veel positiever. Van de nieuwe etnische groepen ervaren zij
het minst non-acceptatie en gebrek aan kansen in Nederland. Irakezen en Somaliërs
nemen een tussenpositie in, terwijl Afghanen meer overeenstemmen met Iraniërs.
Vergeleken met de klassieke groepen blijkt het oordeel van de Iraniërs
nog betrekkelijk gunstig. Turken, Marokkanen en Antillianen hebben een negatiever
oordeel over de acceptatie en kansen in de Nederlandse samenleving dan de
nieuwe etnische groepen.Hoger opgeleiden en vooral de hoogst opgeleide allochtonen hebben een
negatiever beeld over de acceptatie door allochtonen. Ook autochtone hoger
opgeleiden hebben in dit opzicht een negatiever beeld dan lager opgeleide
autochtonen.3.7 Minderheden in de criminaliteitEen overmatige betrokkenheid van minderheden bij criminaliteit heeft vanuit
verschillende gezichtspunten iets te maken met integratie. Criminaliteit wordt
vaak gezien als een uitdrukking van geringe binding met de samenleving. Als
zodanig kan het bij etnische minderheden ook een uitdrukking zijn van gebrekkige
integratie. Overmatige betrokkenheid bij criminaliteit van specifieke minderheidsgroepen
kan ook een eigen negatief effect hebben op de integratie van die groepen.
Dat komt doordat het die groepen een slechte naam bezorgt met vermijdingsgedrag
als gevolg.De feiten. In 2003 maakten Antillianen 10,1%, Surinamers 8,5%, Marokkanen
6,5% en Turken 4,25 van de gedetineerdenpopulatie uit. Het aandeel Antillianen
in de Nederlandse bevolking is minder dan 1%, van Surinamers en Turken elk
2% en van Marokkanen bijna 2%. Vergeleken met 1999 is sprake van een lichte
daling van het aandeel van Surinamers, Turken en Marokkanen in de gedetineerde
populatie, maar bij Antillianen is er een stijging van 7% in 1999 naar ruim
10% in 2003.Uit het aandeel van allochtone jongeren in de TBS -(ter beschikkings)
gestelden blijkt dat niet alleen Antilliaanse jongeren met een aandeel van
5,5%, maar vooral ook Surinaamse jongeren met een aandeel van 8,8% en in mindere
mate Marokkanen met een aandeel van 3,4% (per 1999) zijn oververtegenwoordigd
in justitiële inrichtingen. In de justitiële jeugdinrichtingen bedroeg
medio 2003 het aandeel jeugdigen van Surinaamse afkomst 10,7%, van Marokkaanse
afkomst 9,1%, van Antilliaanse afkomst 5,8% en van Turkse afkomst 3,0%.Bij de opvanginrichtingen valt het hoge percentage van Marokkaanse jongeren
op; hun aandeel is liefst 14,9%. Het aandeel van Surinaamse jongeren is 10,9%,
van Antilliaanse jongeren 5,6% en van Turkse jongeren 3,8%. Hoewel het aandeel
van allochtone jongeren in de totale bevolking verhoudingsgewijs
hoger is dan het aandeel van autochtone jongeren is -op de Turkse jongeren
na- sprake van een oververtegenwoordiging van deze jongeren in de justitiële
inrichtingen. Ook jongeren uit de nieuwe etnische groepen zijn oververtegenwoordigd1. Bij jongeren uit de nieuwe etnische groepen zijn er
verschillen in het delictpatroon waar te nemen. Bij Somalische en Joegoslavische
jongeren komen zedendelicten relatief weinig voor en vermogensdelicten zonder
geweld relatief veel. Geweldpleging komt na vermogensdelicten zonder geweld,
onder verdachten afkomstig uit Somalië, Irak en Afghanistan het meest
voor. Het aandeel zedendelicten onder Afghaanse verdachten bedraagt liefst
10%.Etnische minderheden zijn ook oververtegenwoordigd in zowel het dader-
en slachtofferschap van moord. In de periode van 1992–2001 vonden in
Nederland 2389 moordzaken plaats.Waar autochtone jaarlijks een risco lopen
van 0.8 per 100 000 inwoners om slachtoffer te worden van moord, lopen
Antillianen een risico van 6,3, Turken 6,2, Marokkanen 6,0 en Surinamers 4,8
per 100 000. Antilliaanse mannen lopen een riscio van zelfs 12,0 per
100 000. Ook de kans om een moord te plegen bredraagt bij autochtone
0,8 per 100 000. Deze kans bedraagt voor Antillianen 22,1, voor Turken
9,0, voor Surinamers 9,5 en voor Marokkanen 8,0.Voor de Antilliaanse mannen
bedraagt de kans zelfs 30,0. Van zowel de slachtoffers als de daders heeft
ongeveer de helft een allochtone herkomst, terwijl deze groepen minder dan
20% van de bevolking uitmaken. Turken zijn met name vertegenwoordigd bij liquidaties
en overige familiemoorden waaronder gevallen van eerwraak2.Steeds vaker wordt gesignaleerd dat ook jongeren uit Oost Europa zijn
oververtegenwoordigd in de criminaliteit. Zo blijkt dat het percentage verdachte
jonge Polen van de eerste generatie in 1999 meer dan tweemaal zo hoog is als
in de totale bevolking, en in 2000 tweemaal zo hoog3.3.8 Secularisatie onder moslimsVrijwel alle Turken en Marokkanen in Nederland hangen de islam aan. Ook
onder andere migrantengroeperingen is de aanhang voor de islam groot. In de
kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Blok is gesteld dat de groei
van de islam in ons land gepaard is gegaan met een afnemende acceptatie van
ervan.Uit een recente NIPO enquête4 blijkt
dat autochtone Nederlanders nu overwegend neutraal tot negatief tegenover
de aanwezigheid van moslims in de Nederlandse samenleving staan. Acht op de
tien autochtone Nederlanders zeggen niet zo veel tot niets te weten van moslims
of de islam. Een derde vindt moslims geen verrijking voor de Nederlandse samenleving.
Eén op de zes autochtone Nederlanders beoordeelt de aanwezigheid als
bedreigend. Ervaren bedreiging komt voornamelijk voort uit fysieke dreiging
door allochtone jongeren op straat en door de dreiging van ene terroristische
aanslag door fundamentalistische moslims. Tenslotte heeft tweederde geen moslims
in de familie, vriendenkring of werkkring. Wel wil tweederde van de autochtone
Nederlanders dat kinderen in aanraking komen met veel verschillende culturen,
maar de helft zou verhuizen als de wijk «te allochtoon» zou worden.Tegen de achtergrond van het negatiever worden klimaat rond moslims en
de islam heeft de Tweede Kamer, bij monde van het kamerlid Azough in 2002
gevraagd om een onderzoek naar de godsdienstbeleving van moslims. Het onderzoeksrapport
is juli 2004 aan de Kamer aangeboden. Het onderzoek beperkt zich tot Turken
en Marokkanen. Uit het onderzoek5 blijkt dat
bij Turkse en Marokkaanse moslims in Nederland sprake is van een trend naar
secularisatie, in de zin van verminderde religieuze participatie. Tussen 1998
en 2002 is de geloofsafval toegenomen, het moskeebezoek is teruggelopen, en
de steun voor islamitische scholen is afgekalfd. Met name jongeren,
hoger opgeleiden, werkenden en/of sociaal beter geïntegreerde Turken
en Marokkanen bezoeken minder regelmatig de moskee en hechten minder belang
aan de islam in het dagelijks leven.Ondanks de verminderde deelname aan religieuze praktijken is er een onverminderde,
zeer sterke identificatie met de islam. Met name jongeren, hoger opgeleide
en goed geïntegreerde Turken en Marokkanen ervaren de invulling van de
islambeleving als een persoonlijk keus die ze tot uitdrukking brengen in de
privé-sfeer.Vrouwen participeren minder dan mannen in geloofspraktijken zoals moskeebezoek
en lidmaatschap van een religieuze organisatie. Dit is overigens in overeenstemming
met seksespecifieke islamitische verplichtingen. Turken zijn beter georganiseerd
en meer seculier ingesteld dan Marokkanen; bij Marokkanen is de invloed van
etnische identificatie op de godsdienstige beleving groter.Factoren die de secularisatie afremmen en de religieuze betrokkenheid
bestendigen, zijn: een sterke betrokkenheid bij de eigen etnische gemeenschap,
het huwelijk met een partner uit dezelfde etnisch-religieuze gemeenschap,
het opvoeden van kinderen en ervaringen van maatschappelijke uitsluiting.De islam blijkt vooral in de privé-sfeer van belang. Bijna tweederde
de moslims in Nederland vindt religie een persoonlijke zaak. Islamitische
waarden en voorschriften hebben vooral invloed op het familieleven, de opvoeding
van kinderen en op opvattingen over ethisch-morele kwesties als abortus, euthanasie
en het huwelijk tussen homoseksuele partners.Een minderheid van de moslims in Nederland (29–36%) vindt dat religie
ook in de publieke sfeer een rol moet spelen. De overgrote meerderheid hiervan
wil religie echter geen primaat geven in de politiek en ondersteunt alleen
legale, democratische vormen van politieke mobilisatie.Enkele procenten van de Turkse, Marokkaanse (en autochtone) jongeren bekent
zich tot vormen van religieus-politieke mobilisatie die strijdig zijn met
democratische rechten en vrijheden.Religieuze organisaties zijn overwegend mono-etnisch op enkele overkoepelende
organisaties na, maar ze vertonen grote onderlinge diversiteit – die
meestal teruggrijpt op verschillende religieus-politieke stromingen in het
land van herkomst. Het lidmaatschap van religieuze organisaties is weliswaar
gering (1% van de Marokkanen en 7% van de Turken) maar het werkelijke bereik
is niet duidelijk te herleiden.In de publieke discussie blijkt de aandacht voor religie groeiend. Het
debat gaat daarbij vaak om kwesties die ook eerder in Nederland speelden rond
de publieke manifestatie van religie: bijzonder onderwijs, ethische kwesties
als homoseksualiteit en de verhouding tussen mannen en vrouwen. Ten aanzien
van de islam betreft de discussie vooral kwesties rond islamitische scholen,
hoofddoekjes, homoseksualiteit, fundamentalisme en extremisme. Allochtone
actoren zijn goed vertegenwoordigd in de berichtgeving en nemen ook vaak een
kritische positie ten aanzien van islamitische claims.De trend naar een geseculariseerde, geïndividualiseerde en geprivatiseerde
islambeleving zal zich waarschijnlijk voortzetten. Er moet echter ook rekening
worden houden met mogelijke etnisch-religieuze frontvorming bij een minderheid
van Turken en Marokkanen die de Nederlandse samenleving als vijandig en discriminerend
ervaren. Hoewel deze niet onverenigbaar hoeft te zijn met democratische burgerschap,
kan de publieke assertiviteit van moslims in Nederland vijandige reacties
oproepen waardoor een negatieve spiraal kan ontstaan van oplopende etnische
spanningen. Bij een kleine minderheid van moslimjongeren en autochtone jongeren
kan dit gepaard gaan met illegale vormen van protest, actie en zelfs terrorisme.HOOFDSTUK 4 OVERZICHTSCONSTRUCTIE INTEGRATIEBELEID ETNISCHE
MINDERHEDENToelichting bij het interdepartementaal overzicht integratiebeleid
etnische minderhedenAlgemeenIn het interdepartementaal overzicht integratiebeleid etnische minderheden
zijn opgenomen de specifieke maatregelen op het gebied van het integratiebeleid
etnische minderheden. Daarnaast zijn opgenomen die algemene maatregelen, waarbij
expliciete beleidsdoelstellingen op het terrein van het integratiebeleid etnische
minderheden zijn geformuleerd in de begroting, in beleidsnota's of in de integratiemonitor.
Het gaat hierbij om rijksgelden, d.w.z. bedragen die deel uitmaken van de
Rijksbegroting. De bedragen die zijn opgenomen in het interdepartementaal
overzicht vormen in een aantal gevallen een deel van een groter totaalbudget
op het begrotingsartikel uit de Rijksbegroting, waarnaar in het interdepartementaal
overzicht wordt verwezen.IndelingDe beleidsmaatregelen zijn geclusterd naar een vijftal beleidsterreinen
om de samenhang tussen de beleidsmaatregelen van de verschillende ministeries
inzichtelijker te maken: Inburgering en huisvesting , arbeid en werkgelegenheid,
jeugd (en veiligheid), onderwijs, overig beleid.Per beleidsmaatregel is opgenomen:• omschrijving van het (operationeel) doel van het artikel waar de
maatregel deel van uitmaakt;• artikelnummer en departement dat de maatregel uitvoert;• omschrijving van de maatregel;• omschrijving van het beoogd effect/prestatie-indicatoren;• stand volgens de ontwerpbegroting 2005 van de ramingen 2004.• meerjarenramingen voor de jaren 2005 t/m 2009 volgens de ontwerpbegroting
2005;• een kolom met het percentage (%) dat aangeeft welk deel van de
genoemde middelen bestemd is voor of naar verwachting terecht komt bij (beleid
gericht op) etnische minderheden;• de kolom «toelichting» geeft indien nodig een toelichting
op de maatregel, de bedragen of de wijze waarop het bovengenoemde percentage
is berekend of geschat.TenslotteEen aantal maatregelen in het interdepartementaal overzicht zijn onderdeel
van een groter pakket aan maatregelen dat is opgenomen in een artikel van
de Rijksbegroting. De bedragen die worden genoemd in het interdepartementaal
overzicht zijn in dat geval slechts een deel van de totaalbedragen in de begrotingsartikelen
waarnaar wordt verwezen. Hetzelfde kan zich voordoen bij de in het interdepartementaal
overzicht genoemde doelstellingen en effecten.1Maatregelen van de verschillende ministeries zijn niet altijd gericht
op dezelfde doelgroep. Zo is er een verschil tussen «etnische minderheden»,
«allochtonen», «culturele minderheden», de doelgroep
van de WIN etc. Dat betekent dat het in het overzicht genoemde percentage
betrekking kan hebben op verschillende doelgroepen, hetgeen de onderlinge
vergelijkbaarheid vermindert. In de kolom «toelichting» wordt
hier bij een aantal maatregelen aandacht aan besteed.Voor specifiek beleid kan ervan uitgegaan worden dat het percentage bestemd
voor etnische minderheden 100% is. Voor algemeen beleid ligt dat moeilijker.
In sommige gevallen zijn streefcijfers bekend, in andere gevallen zijn outputmetingen
gedaan of is een andere methode gehanteerd om tot een schatting te komen.
Deze getallen zullen echter met enige omzichtigheid moeten worden gehanteerd
en kunnen niet als harde cijfers worden gebruikt. In de kolom «toelichting»
wordt, waar nodig, aangegeven hoe dit percentage tot stand is gekomen.BIJLAGE 1MOTIES EN TOEZEGGINGENMotiesNr. 24 MOTIE VAN HET LID BOS C.S. Voorgesteld 2
september 2004De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, het grote belang van het doorbreken van ruimtelijke segregatie
in de steden;overwegende, de aanbeveling van de Tijdelijke commissie onderzoek integratiebeleid
dat de woningmarkt in de randgemeenten rond de steden moet worden opengesteld
en in deze gemeenten meer betaalbare huur en koopwoningen moeten worden gebouwd;overwegende, de aanbeveling van de Tijdelijke commissie onderzoek integratiebeleid
dat de diversiteit van het woningaanbod in de grote steden vergroot moet worden
om de vlucht van de middenklasse naar de randgemeenten en regio te beperken;
avan mening, dat ook op dit punt het integratiebeleid de vrijblijvendheid
voorbij moet;verzoekt de regering zeker te stellen dat:– via zogenaamde prestatieafspraken op regionaal niveau bindende
afspraken tot stand komen over een grotere bijdrage van randgemeenten aan
de huisvesting van lage inkomensgroepen;– de woningbouwafspraken met de grote steden de doelstelling bevatten
dat het woningaanbod in zowel de huur- als de koopsector voor de midden- en
hogere inkomensgroepen in de achterstandswijken toeneemt,en gaat over tot de orde van de dag.BosVan AartsenVerhagenDittrichHalsemaMarijnissenNawijnVan der VliesRouvoetNr. 25 MOTIE VAN DE LEDEN BOS EN DITTRICH Voorgesteld
2 september 2004De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat iedereen in Nederland op de hoogte dient te zijn van de
belangrijkste normen, waarden en grondrechten, zoals ook verwoord in de Grondwet;verzoekt de regering een handvest van burgerrechten op te stellen waarin
de belangrijkste normen, waarden en grondrechten een plek krijgen en deze
ten minste uit te reiken bij de eerste verstrekking van een Nederlandse verblijfsvergunning,
de ontvangst van een certificaat inburgeringen de burgerschapsceremonie op het moment van naturalisatie,en gaat over tot de orde van de dag.BosDittrichNr. 26 MOTIE VAN HET LID BOS Voorgesteld 2 september
2004De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de Tijdelijke commissie onderzoek integratiebeleid heeft
aanbevolen dat de Nederlandse overheid zodanige maatregelen neemt dat Nederlandse
staatsburgers geen belemmering ervaren door wetgeving van het land van herkomst
voor de integratie in de Nederlandse samenleving;van oordeel, dat het wenselijk is dat het voor Nederlandse Marokkanen
mogelijk wordt, hun oude nationaliteit op te geven;constaterende, dat aanknopingspunten gevonden kunnen worden in de recente
modernisering van het familierecht in Marokko;verzoekt de regering te komen tot een bilateraal verdrag met Marokko inzake
het familierecht en nationaliteitswetgeving,en gaat over tot de orde van de dag.BosNr. 27 MOTIE VAN HET LID DITTRICH C.S. Voorgesteld
2 september 2004De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat er in het kader van huwelijksmigratie migranten bij hun
in Nederland verblijvende huwelijkspartners komen wonen die analfabeet zijn;overwegende, dat het gevaar groot is dat deze migranten in een maatschappelijk
isolement terechtkomen en dat hun kinderen met een forse leerachterstand hun
schoolcarrière beginnen;overwegende, dat het een algemeen belang is, deze ontwikkeling te keren;verzoekt de regering de mogelijkheid te onderzoeken in hoeverre het huidige
systeem waarbij vooral eisen worden gesteld aan de in Nederland verblijvende
partner, vervangen kan worden door een systeem waarbij vooral eisen aan de
migrerende partner worden gesteld;verzoekt de regering tevens te bezien in hoeverre in dat systeem van migrerende
partners tenminste alfabetisering in de eigen taal is gewenst,en gaat over tot de orde van de dag.DittrichBosVan AartsenVerhagenNr. 28 MOTIE VAN HET LID DITTRICH C.S. Voorgesteld
2 september 2004De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat de financiële
faciliteiten in verband met remigratie van oudere migranten zullen worden
afgeschaft;overwegende, dat aan deze afspraak de aanname ten grondslag lag dat afschaffing
van de remigratieregelingen een substantiële besparing op zou leveren;constaterende, dat de precieze financiële effecten voor korte en
langere termijn nog niet geheel duidelijk zijn;verzoekt de regering:– de financiële consequenties voor korte en langere termijn
helder in beeld te brengen;– de voorstellen tot afschaffing van de remigratieregelingen op
grond daarvan aan te passen dan wel ongedaan te maken,en gaat over tot de orde van de dag.DittrichVerhagenVan AartsenNr. 30 MOTIE VAN HET LID VERHAGEN C.S. Voorgesteld
2 september 2004De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er ouders zijn, die behoren tot de doelgroepen van
het inburgeringsbeleid, die hun kinderen (een deel van) de middelbare schoolopleiding
laten volgen in landen van herkomst;van oordeel, dat dit ernstig afbreuk doet aan de integratie in de Nederlandse
samenleving;verzoekt de regering maatregelen te treffen waarmee kan worden voorkomen
dat ouders die behoren tot de doelgroepen van het inburgeringsbeleid hun kinderen
in het land van herkomst naar de middelbare school sturen, en de Kamer daarover
te informeren vóór de behandeling van de Justitiebegroting 2005,en gaat over tot de orde van de dag.VerhagenVan AartsenDittrichToezeggingen1. De Minister voor V&I zal te zijner tijd terugkomen op de discussie
over de scheiding in en de terminologie autochtoon-allochtoon c.q. vreemdelingen
en Nederlanders.2. De Minister voor V&I zal nagaan of er eisen kunnen worden gesteld
aan statushouders en nieuwkomers om in hun gemeente van eerste vestiging te
blijven wonen, tot het inburgeringsexamen met goed gevolg is afgerond.3. In de notitie van het kabinet over de sociale zekerheid zal over het
ingroeimodel worden gesproken.4. Negatieve toelatingsbesluiten inzake leerlingen zullen jaarlijks door
de inspectie van onderwijs worden gerapporteerd.5. De Minister voor V&I zal een landelijke richtlijn voor ceremonies
bij naturalisaties invoeren (loyaliteitsverklaring).6. De Minister voor V&I/Minister van VROM zal de kamer schriftelijk
informeren over de mogelijkheden tot verbeurd verklaren van woningen van huisjesmelkers,
die aan illegalen worden verhuurd.7. De Minister voor V&I/Minister van VWS zal met de KNVB overleggen
over sociale activiteiten die een positieve invloed hebben op integratie en
daarover schriftelijk rapporteren. Allochtone voetballers zullen worden opgenomen
in de Integratiekaravaan die in 2005 van start gaat.8. De Minister voor V&I zal in het plan van aanpak Antilliaanse jongeren
reageren op de wens van de Kamer om te komen tot een toelatings- en verwijderingsregeling
voor Antilliaanse jongeren.9. De Minister voor V&I zal dit jaar met een notitie komen over een
imamopleiding in Nederland.10. De Minister voor V&I zal, mede namens Minister van Justitie, de
Kamer door middel van een reeds eerder toegezegde brief informeren over de
aanpak van eerwraak.11. De Minister voor V&I zal, naar aanleiding van de motie-Verhagen
om maatregelen te treffen waarmee voorkomen kan worden dat ouders hun kind
naar de middelbare school in het land van herkomst sturen, de ACVZ advies
vragen. Zij onderschrijft de strekking van deze motie maar er is nog wat tijd
nodig om te onderzoeken in hoeverre de vreemdelingenwet hiertoe aanknopingspunten
biedt.BIJLAGE 2SAMENVATTING WETENSCHAPPELIJK JAARRAPPORT INTEGRATIE 2004Vera van den MaagdenbergInstituut voor Sociologisch-Economisch OnderzoekErasmus Universiteit RotterdamDemografieDe laatste jaren is het belang van de «nieuwe» migrantengroepen
in Nederland toegenomen. Dit heeft mede te maken met sterke groei van sommige
van deze groepen. Wel is de groei er sinds 2001 uit. Het aantal Afghanen is
het sterkst toegenomen: van vijfduizend in 1996 naar 36 duizend in 2004. Het
aantal Irakezen is in die periode van 11 duizend naar 43 duizend gegroeid.
Het aantal Iraniërs is van 16 duizend naar 28 duizend gestegen. Bij Somaliërs
is de toename vrij gering: van 20 duizend tot 25 duizend. Deze relatief lage
groei heeft mede te maken met het feit dat veel Somaliërs de laatste
jaren doorverhuizen naar Engeland. Het aantal (voormalig) Joegoslaven is van
56 duizend naar 76 duizend gestegen. Een deel van hen is hier een aantal decennia
terug gekomen als arbeidsmigrant. Daar zijn in de jaren negentig asielmigranten
bijgekomen als gevolg van de oorlog in de Balkan. Bij de klassieke groepen
is de groei in deze periode vergelijkbaar met die van de (voormalig) Joegoslaven
en Somaliërs, wel is de omvang van de klassieke groepen veel groter.
Zo is in 2004 de omvang van de Turken 352 duizend, van de Marokkanen 306 duizend,
van de Surinamers 325 duizend en van de Antillianen 131 duizend. Afghanen
en Irakezen zijn gemiddeld genomen het kortst in Nederland. Ongeveer tweederde
verblijft tussen de vijf en negen jaar in Nederland.Terwijl onder de klassieke groepen de aandelen van de tweede generatie,
ronde de 40% liggen, is onder Afghanen, Irakezen en Iraniërs ongeveer
10 tot 15 procent in Nederland geboren. Bij de (voormalig) Joegoslaven en
Somaliërs geldt dit voor ongeveer een kwart.Een belangrijk kenmerk van de nieuwe groepen is dat de jongere leeftijdsgroepen
zijn oververtegenwoordigd in vergelijking met de autochtone bevolking. Dit
geldt overigens ook voor de klassieke groepen. Ook zijn er meer mannen dan
vrouwen uit de nieuwe groepen in Nederland (afhankelijk van de groep is tussen
54 en 60 procent man).Ruimtelijke concentratieIn vergelijking met de klassieke groepen is de concentratie van de nieuwe
groepen in het westen minder sterk, al is er nog steeds sprake van een kleine
oververtegenwoordiging ten opzichte van autochtone Nederlanders. Na de gespreide
opvang van asielzoekers over het gehele land (die voornamelijk plaatsvindt
in de kleinere gemeenten), vindt er in een volgend stadium van het verblijf
vaak een beweging plaats naar een van de vier grote gemeenten. Dit heeft onder
andere te maken met de aantrekkingskracht van de stedelijke arbeidsmarkt en
de aanwezigheid van landgenoten. De nieuwe groepen wonen over het algemeen
minder vaak dan de klassieke groepen in een wijk met veel niet-westerse allochtonen.
Dit betekent dat de nieuwe groepen minder gesegregeerd wonen dan de klassieke
groepen.Door de geringere mate van segregatie zijn de integratiekansen van de
nieuwe groepen in dit opzicht beter dan die van de klassieke groepen.InburgeringSedert 1998 is het inburgeringsprogramma verplicht gesteld voor nieuwkomers
(en een deel van de oudkomers). Toch is van een volledig bereik echter geen
sprake: ongeveer 60% heeft een programma gevolgd. Van de deelnemende (voormalig)
Joegoslaven, Iraniërs en Afghanen heeft driekwart het inburgeringsprogramma
met succes afgerond. Bij de Somaliërs ligt het slaagpercentage iets lager:
zes op de tien personen rondde het programma met succes af. Van de Afghanen,
Irakezen, Iraniërs en Somaliërs heeft ongeveer driekwart deelgenomen
aan een Nederlandse taalcursus, bij de (voormalig) Joegoslaven is dit percentage
lager, namelijk zo'n zestig procent. Ongeveer de helft van de personen die
een Nederlandse taalcursus heeft gevolgd, heeft een NT2-certificaat behaald.Om de toeleiding naar de arbeidsmarkt zo goed mogelijk te laten verlopen
en hierbij passende ondersteuning te bieden, wordt het CWI vanaf het begin
bij het inburgeringsprogramma betrokken. Ongeveer driekwart van de nieuwe
groepen heeft contact gehad met het CWI over hun kansen op de arbeidsmarkt.
Bij de Somaliërs ligt dit aandeel een paar procentpunten lager. (Ex-)deelnemers
zijn over het algemeen tevreden over het inburgeringsprogramma (ongeveer driekwart).
Ongeveer eenderde van de respondenten noemt de taalcursus als het onderdeel
waarover men het meest tevreden is. Redelijk vaak is genoemd dat men «met
alles tevreden» is. Ongeveer de helft van de respondenten is met geen
enkel onderdeel van het inburgeringsprogramma ontevreden.OnderwijsIn het basisonderwijs hebben kinderen uit de nieuwe groepen net als die
uit de klassieke groepen een grote achterstand op autochtone leerlingen. In
het voortgezet onderwijs vinden we de leerlingen uit de nieuwe groepen relatief
vaak in het VMBO. Afrikaanse leerlingen scoren het laagst, zij bevinden zich
iets onder het niveau van Turkse en Marokkaanse leerlingen.Uit de adviezen die de leerlingen in groep 8 krijgen, blijkt eveneens
dat kinderen uit de nieuwe groepen beduidend lager scoren dan autochtonen.
In het vierde jaar van het voortgezet onderwijs zitten verreweg de meeste
kinderen uit de nieuwe groepen op het VMBO. Dit geldt ook voor Turkse, Marokkaanse
en Surinaamse leerlingen. De Afrikaanse leerlingen scoren net als in het basisonderwijs
beduidend minder hoog dan kinderen uit Afghanistan, Irak en Iran. De scholieren
uit deze drie etnische groepen doen het bovendien beduidend beter dan bijvoorbeeld
Turkse leerlingen. Het slagingspercentage binnen het voortgezet onderwijs
ligt bij leerlingen uit de nieuwe groepen lager en de schooluitval is hoger
dan onder autochtone leerlingen.Ongeveer driekwart van de Somaliërs en Afghanen tussen de 16 en 34
jaar bezit geen startkwalificatie. Bij de Irakezen is dit ongeveer tweederde.
Het aandeel dat geen startkwalificatie bezit is bij de Iraniërs en (voormalig)
Joegoslaven minder hoog: van hen bezit de helft geen startkwalificatie. Dit
is vergelijkbaar met de klassieke groepen, uitgezonderd de Surinamers en Antillianen
die vaker een startkwalificatie hebben. De cijfers kunnen echter vertekend
zijn, aangezien schoolgaanden ook in deze cijfers worden meegerekend. Dit
kan betekenen dat het aantal personen met een startkwalificatie wordt onderschat.Somaliërs tussen de 16 en 34 jaar laten het hoogste aantal drop-outs
zien. Bijna een derde verlaat het voortgezet onderwijs zonder diploma. Voor
de Iraniërs in deze leeftijdsgroep valt dit percentage een stuk gunstiger
uit; 92 procent behaalt een diploma van het voorgezet onderwijs.
Van de klassieke groepen hebben Turken het hoogste percentage drop-outs en
de Surinamers het laagste. De drop-out percentages van de Afghanen en Irakezen
zijn vergelijkbaar met die van de Turken en Marokkanen. De drop-out onder
(voormalig) Joegoslaven is vergelijkbaar met dat van de Surinamers en Antillianen.Opleidingsniveau en beheersing Nederlandse taalGeheel in lijn met het voorgaande, blijft het gerealiseerde opleidingsniveau
van de nieuwe groepen achter bij dat van autochtonen. Toch zijn ze de meeste
groepen beduidend hoger opgeleid dan de klassieke groepen. Iraniërs en
(voormalig) Joegoslaven hebben het hoogste gerealiseerde opleidingsniveau.
Onder Afghanen en Irakezen is er sprake van een tweedeling in een deel dat
laag is opgeleid en een deel dat juist hoog is opgeleid. De Somaliërs
daarentegen zijn over het algemeen zeer laag opgeleid, vergelijkbaar met de
Turken en Marokkanen. Meer dan de helft van de Somaliërs heeft maximaal
basisonderwijs en slechts eenderde heeft MBO-niveau of hoger.De beheersing van de Nederlandse taal is medebepalend voor de positie
van de nieuwe groepen in de Nederlandse samenleving. De nieuwe groepen zijn
relatief kort in Nederland woonachtig, maar spreken desondanks al wel goed
Nederlands. Waarschijnlijk heeft dit te maken met het gemiddeld hogere opleidingsniveau
van deze groepen in vergelijking met de klassieke groepen. Juist voor hen
lijken de inburgeringsprogramma's effectief. Bovendien zijn de aantallen van
de nieuwe groepen in Nederland redelijk klein. In het hoofdstuk over ruimtelijke
concentratie werd al geconstateerd dat de kans dat personen uit de nieuwe
groepen een lid van zijn eigen groep tegenkomt relatief klein is. Dit ontneemt
hen de kans om in hun eigen taal deel te nemen aan het sociale leven en stimuleert
hen dus Nederlands te spreken en te begrijpen.Arbeid en inkomenCirca de helft van de nieuwe groepen met een leeftijd tussen de 15 en
65 jaar participeert op de arbeidsmarkt (brutoparticipatie). De (voormalig)
Joegoslaven en de Iraniërs hebben de hoogste arbeidsmarktparticipatie
(respectievelijk 66% en 58%), de Somaliërs de laagste (41%). Een mogelijke
verklaring voor de hogere arbeidsparticipatie van de Iraniërs en (voormalig)
Joegoslaven is dat zij gemiddeld iets langer in Nederland zijn dan de andere
nieuwe groepen. Bovendien is een deel van de (voormalig) Joegoslaven als arbeidsmigrant
naar Nederland gekomen. Ook hebben deze twee groepen gemiddeld genomen een
hoge opleiding.Bij de Afghanen, Irakezen en Somaliërs is meer dan eenderde werkloos.
Van de Iraniërs is dat een kwart en bij de (voormalig) Joegoslaven is
een op de zes personen werkloos. De werkloosheid onder de nieuwe groepen is
hiermee beduidend hoger dan onder de klassieke groepen en autochtonen. Hierbij
moet worden opgemerkt dat de gegevens van de klassieke groepen en de autochtonen
zijn verzameld in 2002 en de gegevens van de nieuwe groepen in 2003. Omdat
in 2002 de recessie nog niet zo had toegeslagen als in 2003, is het mogelijk
dat de hogere werkloosheidspercentages van de nieuwe groepen voor een deel
aan de economische situatie zijn toe te schrijven. De grote verschillen in
werkloosheidspercentages kunnen echter niet uitsluitend worden verklaard door
veranderende economische omstandigheden. Een verklaring voor de hogere werkloosheid
onder de nieuwe groepen is ook gelegen in hun relatief korte verblijfsduur.
Hierdoor hebben zij minder tijd gehad om een plek op de arbeidsmarkt te veroveren.
Een andere verklaring voor dit hoge werkloosheidscijfer is dat
zij het inburgeringsprogramma wellicht nog niet hebben afgerond. Bovendien
spelen specifieke belemmeringen als het niet erkend krijgen van diploma's
de nieuwe groepen parten.Juist de migranten uit de nieuwe groepen hebben relatief vaak een meervoudige
positie. Zij combineren met name een baan van 12 uur of meer per week met
een schoolopleiding. Ook wordt vaak een kleine baan tezamen met een schoolopleiding
gecombineerd of volgen werkzoekenden tegelijkertijd een schoolopleiding.Een meerderheid van de werklozen onder de nieuwe groepen is langdurig
werkloos. Voor een deel zijn de nieuwe en de klassieke groepen op dit punt
vergelijkbaar, al zijn de Afghanen en Iraniërs vaker langdurig werkloos
dan andere allochtone groepen. Bij het zoeken van een baan maken de nieuwe
groepen het meest gebruik van het CWI. Verder wordt in ongeveer de helft van
de gevallen gebruik gemaakt van het uitzendbureau. Ondanks dat de nieuwe groepen
vaker ingeschreven staan dan de klassieke groepen, hebben zij aanmerkelijk
minder frequent contact met het CWI.De lage arbeidsmarktparticipatie en de hoge werkloosheid hebben tot gevolg
dat de nettoparticipatie van de Afghanen, Irakezen en Somaliërs zeer
laag te noemen is: minder dan eenderde werkt. Bij de Iraniërs en (voormalig)
Joegoslaven werkt ongeveer de helft. De nettoparticipatie van de Afghanen,
Irakezen en Somaliërs is beduidend lager dan van de klassieke groepen
en autochtonen. In vergelijking met de klassieke groepen hebben de nieuwe
groepen vaker een kleine baan. Van de Iraniërs en (voormalig) Joegoslaven
met een betaalde baan van 12 uur per week of meer heeft ongeveer driekwart
een vast dienstverband. Dit percentage is vergelijkbaar met dat van de klassieke
groepen, maar veel lager dan dat van de autochtonen, van wie meer dan 90 procent
een vaste baan heeft.De verdeling naar beroepsniveau varieert nogal tussen de nieuwe groepen.
Meer dan de helft van de werkzame Somaliërs heeft een beroep op elementair
niveau. Bij de andere groepen is dit percentage aanzienlijk lager. Ongeveer
eenderde heeft een beroep op lager niveau, uitgezonderd de Afghanen waar dit
bijna de helft is. Ongeveer een kwart heeft een beroep op middelbaar niveau,
uitgezonderd de Somaliërs (circa tien procent). Ongeveer een op de zeven
Irakezen en Iraniërs heeft een beroep op hoger niveau, gevolgd door de
(voormalig) Joegoslaven met 11 procent. Het gemiddelde beroepsniveau is over
het geheel genomen het hoogst bij de Iraniërs en het laagst bij de Somaliërs.
Vooral onder hoger opgeleiden (vanaf MBO) blijft het beroepsniveau van de
nieuwe groepen achter bij hun gerealiseerde opleiding en is er sprake van
onderbenutting. Ondanks de gemiddeld hogere opleiding, blijkt men toch moeilijker
dan de klassieke groepen aan een functie te komen die past bij het opleidingsniveau.
Ook hier kunnen de relatief korte verblijfsduur en het niet erkend krijgen
van diploma's een verklaring zijn.Ongeveer de helft van de Afghanen, Irakezen en Somaliërs ontvangt
een uitkering. Bij de Iraniërs en (voormalig) Joegoslaven liggen de percentages
lager, ongeveer eenderde van hen ontvangt een uitkering. Bij de klassieke
groepen zijn deze percentages veel lager. Ze variëren van 15 tot 25 procent.
Het merendeel van de uitkeringsgerechtigde personen uit de nieuwe groepen
heeft een bijstandsuitkering. Het hoge aandeel bijstandsuitkeringen valt te
verklaren uit het feit dat veel nieuwkomers nog nooit op de Nederlandse arbeidsmarkt
hebben gewerkt en dus ook geen recht hebben op een werkloosheidsuitkering.Gemiddeld genomen hebben de (voormalig) Joegoslaven het hoogste netto-huishoudensinkomen
en Somaliërs het laagste. De eenouderhuishoudens hebben over het algemeen
het laagste inkomen. Het huishoudenstype dat het meest te besteden heeft,
is het huishouden bestaande uit ouders, kinderen en andere inwonenden.Sociale en culturele integratieWat betreft de interetnische contacten kan worden geconcludeerd dat de
(voormalig) Joegoslaven en de Iraniërs het meest zijn geïntegreerd.
Zij hebben het vaakst contact met autochtone Nederlanders en staan ook het
meest positief tegenover een dergelijk contact. Somaliërs hebben veruit
het minst contact met autochtonen, gevolgd door de Irakezen en de Afghanen.
Dit onderscheid tussen de groepen wordt vermoedelijk in belangrijke mate beïnvloed
door het verschil in opleidingsniveau en taalvaardigheid. Zoals eerder naar
voren kwam, zijn (voormalig) Joegoslaven en Iraniërs over het algemeen
hoger opgeleid en beheersen zij de Nederlandse taal beter, hetgeen maakt dat
zij makkelijker in contact kunnen komen met autochtonen en hier ook positiever
tegenover staan.Iraniërs en (voormalig) Joegoslaven zijn van de onderzochte groepen
het minst religieus, terwijl Somaliërs dat het meest zijn. Van de Somaliërs
rekent 93% zich bijvoorbeeld tot een religie, terwijl dat onder Iraniërs
46% en onder voormalig Joegoslaven 58% is. Wat betreft opvattingen over bijvoorbeeld
gelijkheid van mannen en vrouwen en individualisering hangen de (voormalig)
Joegoslaven en Iraniërs het vaakst moderne opvattingen aan. In vergelijking
met de klassieke groepen blijken de opvattingen van de (voormalig) Joegoslaven
en Iraniërs dicht bij die van de Surinamers en Antillianen te liggen,
die van de klassieke groepen de meest moderne opvattingen aanhangen. Somaliërs
scoren, samen met de Marokkanen, het laagst wat betreft moderne opvattingen.Al met al kan worden geconcludeerd dat de Iraniërs en (voormalig)
Joegoslaven de geringste sociale en culturele afstand kennen tot de Nederlandse
samenleving en Somaliërs de meeste.Wederzijdse beeldvormingOngeveer eenderde van de nieuwe groepen vindt dat buitenlanders in Nederland
af en toe tot zeer vaak worden gediscrimineerd. Iraniërs zijn het minst
positief gestemd, Afghanen en (voormalig) Joegoslaven het meest positief.
Als het om door minderheden persoonlijk ervaren discriminatie gaat, geeft
ongeveer een op de vijf personen uit de nieuwe groepen aan af en toe tot zeer
vaak gediscrimineerd te worden. Bij de Iraniërs wijkt dit wederom naar
boven af: eerderde geeft aan gediscrimineerd te worden. (Voormalig) Joegoslaven
geven het vaakst aan (bijna) nooit gediscrimineerd te worden.In 2003 is het aantal klachten met betrekking tot discriminatie op grond
van afkomst, kleur, ras, nationaliteit en religie dat is binnengekomen bij
de Landelijke Vereniging Anti Discriminatie Bureaus en Meldingen gedaald ten
opzichte van 2002. Dit wil echter niet zeggen dat de discriminatie in Nederland
is afgenomen. Het aantal meldingen op internet van uitingen op websites van
discriminatie lijken bijvoorbeeld op basis van cijfers van begin 2004 te stijgen.De nieuwe groepen hebben meer het gevoel geaccepteerd te worden in Nederland
dan de klassieke groepen. Iraniërs zijn nog het minst positief gestemd.
Opvallend is dat hoogopgeleide nieuwkomers zich minder geaccepteerd voelen
dan laagopgeleide nieuwkomers. De grootste verschillen tussen
de hoogst opgeleiden en de laagst opgeleiden zijn te vinden bij de Iraniërs
en Somaliërs.Er is ook informatie beschikbaar over de opvattingen van autochtonen met
betrekking tot immigranten. Als het gaat over het afgeven van verblijfsvergunningen
dan staan zij het meest positief tegenover personen die in eigen land worden
bedreigd vanwege de politieke situatie. Men kan stellen dat autochtonen veel
welwillender staan tegenover (politieke) vluchtelingen dan tegenover allochtonen
die op basis van andere redenen naar Nederland willen komen. Autochtonen vinden
het toch belangrijk dat mensen kunnen vluchten naar een land als Nederland
wanneer de situatie in het eigen land een veilig leven niet toestaat.Toch vindt slechts een klein deel van de autochtonen dat het makkelijker
moet worden om in Nederland asiel te verkrijgen: tien procent is het hiermee
eens. Hoe hoger de opleiding, des te positiever men staat ten opzichte van
de multi-etnische samenleving. Vooral met betrekking tot de vraag of er in
Nederland teveel allochtonen wonen zijn verschillen tussen lager en hoger
opgeleiden groot: laagopgeleiden vinden dit in veel hogere mate het geval.Jongeren uit minderheden in de criminaliteitDe geregistreerde criminaliteit bij jeugdigen uit de nieuwe groepen is
in absolute zin beperkt, maar in relatieve zin verontrustend. Dit is zeker
het geval indien er rekening mee wordt gehouden dat het aantal jeugdige allochtone
verdachten waarschijnlijk wordt onderschat, doordat registratie plaatsvindt
op basis van geboorteland. Jeugdige allochtonen van de tweede generatie worden
als gevolg hiervan tot de autochtone bevolking gerekend. Bij de nieuwe groepen
valt op dat vooral (voormalig) Joegoslaven en Somaliërs sterk zijn vertegenwoordigd
in de verdachtencijfers. Ten opzichte van 1999 is het percentage verdachten
in de totale bevolkingsgroep bij de beide groepen echter wel afgenomen. Zowel
bij Somaliërs als bij (voormalig) Joegoslaven komen zedendelicten relatief
weinig voor en komen vermogensdelicten zonder geweld relatief vaak voor.Afghanen zijn in vergelijking met de andere nieuwe groepen minder sterk
vertegenwoordigd in de verdachtenpopulatie en zijn relatief weinig betrokken
bij criminele activiteiten. Van de klassieke groepen zijn vooral Marokkanen
en Antillianen/Arubanen sterk vertegenwoordigd. Onder Turken, Marokkanen en
Surinamers is echter ook een langzame daling waar te nemen van de verdachtencijfers.In het algemeen kan worden gesteld dat zich bij Iraniërs, Irakezen
en Afghanen beduidend minder problemen voordoen dan bij Somaliërs en
(voormalig) Joegoslaven, maar bij alle groepen is er in meer of mindere mate
sprake van een oververtegenwoordiging in de criminaliteit ten opzichte van
autochtonen. Hierbij moet wel worden aangetekend dat in deze vergelijking
geen rekening is gehouden met de gemiddeld genomen ongunstiger sociaal-economische
positie van allochtonen.Emancipatie van vrouwen uit de etnische minderhedenIn dit rapport is specifiek aandacht besteed aan de positie van vrouwen
uit de nieuwe allochtone groepen. De belangrijkste bevindingen passeren hier
de revue.De uitval van Somalische vrouwen bij inburgeringsprogramma's is betrekkelijk
groot, zowel vergeleken met de vrouwen uit de overige nieuwe groepen als met
de mannen. Ook de Irakese vrouwen blijven wat achter bij de andere
vrouwen. Mannen behalen in iets meer dan de helft van de gevallen het NT2-certificaat.
De vrouwen zitten hier onder, uitgezonderd de Iraanse en de (voormalig) Joegoslavische
vrouwen. De Somalische vrouwen behalen het minst vaak het NT2-certificaat:
dit geldt slechts voor 30 procent.Vrouwen uit de nieuwe groepen zijn, net als de vrouwen uit de klassieke
groepen en autochtone vrouwen, over het algemeen wat lager opgeleid dan de
mannen. Het opleidingsniveau van de Somalische vrouwen is vergelijkbaar met
dat van Turkse en Marokkaanse vrouwen. De Afghaanse en Irakese vrouwen zijn
iets lager opgeleid dan de mannen uit deze groepen. Bij de Iraanse en (voormalig)
Joegoslavische groep komt het opleidingsniveau van vrouwen behoorlijk overeen
met dat van de mannen.De vrouwen uit de nieuwe groepen beheersen het Nederlands minder goed
dan de mannen. Ze hebben meer moeite met het spreken en lezen van de Nederlandse
taal, spreken minder vaak Nederlands met hun partner (uitgezonderd Afghaanse
vrouwen) en met hun kinderen (uitgezonderd de (voormalig) Joegoslavische en
Somalische vrouwen).Net als bij de klassieke groepen en de autochtonen is de arbeidsmarktparticipatie
van de mannen uit de nieuwe groepen hoger dan bij de vrouwen. Bij de vrouwen
participeren de Iraanse en (voormalig) Joegoslavische vrouwen het vaakst op
de arbeidsmarkt (ongeveer de helft). Ongeveer een op de vijf Afghaanse, Irakese
en Somalische vrouwen participeert op de arbeidsmarkt. Dit is lager dan de
participatie van de Turkse en Marokkaanse vrouwen.Bij de Iraniërs en (voormalig) Joegoslaven zijn er geen of nauwelijks
verschillen in werkloosheid (respectievelijk 25 en 16 procent) tussen mannen
en vrouwen. Bij de Afghaanse vrouwen is de helft werkloos, bij de Somalische
en Irakese vrouwen is dit respectievelijk 44 en 31 procent.De verschillen tussen mannen en vrouwen qua netto-arbeidsparticipatie
zijn groot. Ongeveer de helft van de (voormalig) Joegoslavische vrouwen heeft
een betaalde baan, maar bij de andere groepen is dit percentage vele procentpunten
lager. Bij de Afghanen en Somaliërs werkt slechts een op de tien vrouwen.De vrouwen uit de nieuwe groepen onderhouden minder vaak sociale contacten
met autochtone Nederlanders dan de mannen. Iraanse en (voormalig) Joegoslavische
vrouwen hebben van de vrouwen het vaakst contact.Mannen en vrouwen uit de nieuwe groepen verschillen weinig van elkaar
voor wat betreft opvattingen over bijvoorbeeld religie, individualisering
en emancipatie van vrouwen. De opvattingen van de Afghaanse, Irakese en Somalische
vrouwen komen het meest overeen met die van de Turkse en Marokkaanse vrouwen.
De (voormalig) Joegoslavische vrouwen zijn vergelijkbaar met de Surinaamse
vrouwen en de Iraanse vrouwen zitten hier tussenin.Al met al komt uit deze paragraaf naar voren dat de positie van vrouwen
uit de nieuwe groepen ongunstig is. Vooral de hoge mate van inactiviteit is
zorgwekkend. De Somalische vrouwen blijven ver achter. Zij zijn slecht toegerust
om te participeren op de arbeidsmarkt en om economische zelfstandigheid te
bereiken. Hun positie vertoont wat dit betreft overeenkomsten met die van
de eerste generatie Turkse en Marokkaanse vrouwen. Wat betreft hun taalbeheersing
en sociale en culturele integratie kan dezelfde conclusie worden
getrokken. De perspectieven voor Iraanse vrouwen zijn gunstiger. Zij zijn
relatief kansrijk vanwege hun human capital. Zij
worden gevolgd door de Joegoslavische vrouwen.ConclusiesDe voorafgaande samenvatting bevat een antwoord op de centrale vraag welke
nieuwe groepen het meest en welke het minst zijn geïntegreerd in de Nederlandse
samenleving, alle besproken dimensies samengenomen. Relatief gunstig zijn
de uitkomsten voor de Iraniërs en de (voormalig) Joegoslaven. Relatief
ongunstig zijn daarentegen de bevindingen voor de Somaliërs. Zij blijven
achter in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, in beheersing van het Nederlands
en in hun contacten met de autochtone Nederlanders, terwijl ze bovendien op
grotere culturele afstand staan. Somalische vrouwen doen het op de bovengenoemde
terreinen nog minder goed dan hun mannelijke groepsgenoten. Omdat Somaliërs
ook sterk zijn vertegenwoordigd in criminaliteitscijfers, kan worden gesteld
dat deze bevolkingsgroep een nieuwe probleemcategorie is in de Nederlandse
samenleving. Vroegtijdige aandacht vanuit het beleid is sterk aan te bevelen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1De ABD-Schouw is de informatiebron voor het MD-beleid van Bureau ABD op
concernniveau.XNoot1Het voorstel is gebaseerd op artikel 13 van het EG-Verdrag. Op basis van
dit artikel zijn in 2000 al twee richtlijnen totstandgekomen; de anti-rassendiscriminatierichtlijn
(Richtlijn 2000/43/EG) en de kaderrichtlijn (Richtlijn 2000/78/EG). De discriminatiegrond
«geslacht» kwam in deze richtlijnen niet voor.XNoot2Dit Groenboek bevat de analyse van de Europese Commissie over de vooruitgang
die tot nu toe is geboekt. Er wordt bekeken hoe de EU haar inspanningen op
het gebied van discriminatiebestrijding en bevordering van gelijke behandeling
kan voortzetten en vergroten. De openbare raadplegingsperiode begint op 1 juni
2004 en eindigt op 31 augustus 2004. De bevindingen van de openbare raadpleging
zullen helpen om vorm te geven aan de toekomstige beleidsstrategie van de
Europese Commissie op het gebied van non-discriminatie en gelijke behandeling.XNoot3Voorgestelde richtlijn heeft tot doel de bestaande richtlijnen gelijke
behandeling van mannen en vrouwen (RL 75/117/EEG, gelijke beloning; RL 76/207/EEG
gewijzigd bij 2002/73/EG, gelijke behandeling bij arbeid en beroep; RL 86/378/EEG
gewijzigd bij RL 96/97/EG, onderneming- en sectoriele regelingen inzake sociale
zekerheid; RL 97/80/EG gewijzigd door RL 98/52/EG, bewijslast) te vereenvoudigen,
te moderniseren (o.a. door het codificeren van relevante jurisprudentie van
het Hof) en te verbeteren.XNoot4Dit actieplan is mede namens de Minister van Justitie, de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties, de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
de Minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen en de Staatssecretaris
van Defensie aan de TK aangeboden.XNoot1Staatsblad 1997, 335.XNoot2Zie artikel 2 van de WOM.XNoot3Zie artikel 1 van de WOM.XNoot1Zie bijvoorbeeld. ER van Tampere, 15 en 16 oktober 1999, ER van Thessaloniki,
19 en 20 juni 2003.XNoot2Het doel van de richtlijn gezinshereniging is de voorwaarden te bepalen
voor de uitoefening van het recht op gezinshereniging door onderdanen van
derde landen die wettig op het grondgebied van de lidstaten verblijven. Lid
Staten kunnen op basis van deze richtlijn bepaalde integratie voorwaarden
stellen aan de verlening van verblijfsvergunningen (zie artikel 7 lid 2).
De richtlijn dient uiterlijk op 3 oktober 2005 omgezet te zijn in Nederlands
recht.XNoot3Met deze Richtlijn wordt het instellen van een gemeenschappelijke status
voor «derdelanders» die langdurig in een lidstaat van de Unie
verblijven beoogd. Deze status kan na vijf jaar rechtmatig verblijf in een
van de lidstaten worden verkregen. Na verkrijging van de status is het voor
een langdurig ingezetenen mogelijk zich onder voorwaarden te vestigen in een
tweede Lid staat. Lid Staten kunnen op basis van deze richtlijn bepaalde integratie
voorwaarden stellen aan de verlening van verblijfsvergunningen (artikel 5,
tweede lid en artikel 15 derde lid). Uiterlijk voor 23 januari 2006 dient
deze richtlijn geïmplementeerd te zijn.XNoot1Deze teksten worden opgesteld door medewerkers van de Migration policy
Group. Dit instituut is hiervoor aanbesteed door de Europese Commissie.XNoot2Het jaarrapport is een reactie op het verzoek van de Europese Raad van
Thessaloniki van juni 2003, aan de Commissie om een jaarverslag over migratie
en integratie te presenteren, waarin voor de hele EU de migratiegegevens en
het beleid en de praktijken met betrekking tot immigratie en integratie in
kaart wordt gebracht. In de mededeling van de Commissie over immigratie, integratie
en werkgelegenheid van 3 juni 2003, COM (2003) 336 definitief, kondigde
zij al zelf aan jaarlijks verslag zal uitbrengen over de geboekte voortgang
bij de ontwikkeling van het gemeenschappelijk immigratie- en integratiebeleid.XNoot3Door SZW, ministersconferentie over participatie, met de nadruk op vrouwen
uit etnische minderheden (juli 2004) en een rondetafel conferentie over armoede
en sociale uitsluiting (oktober 2004). Door BZK, ministersconferentie over
«social inclusion vs. exclusion» en meer algemeen op achtergestelde
groepen in de samenleving.XNoot1Van den Reek E. et al., Verhuisgedrag van Nederlandse Somaliërs naar
England, Universiteit van Tilburg 2003.XNoot2De Chinese groep is als volgt samengesteld: 41 694 personen uit China,
17 928 personen uit Hongkong en 2 043 personen uit Taiwan.XNoot1Handboek minderheden, Allochtonen in justitiële inrichtingen, juli
2004: 34, 35. Rapportage Integratiebeleid Etnische minderheden 2003: 18.XNoot2P. Nieuwbeerta & G. Leistra, Moord en doodslag in Nederland 1992–2001
in CBS, Bevolkingstrends, nummer 2, 2004:30.XNoot3M. Kromhout & M. van San, Schimmige werelden, WODC, Den Haag 2003;
58. Zie ook: E. Snel et al., Migratie, integratie en criminaliteit, Risbo,
Rotterdam 2000.XNoot4P. Kanne, Gevoelens van autochtone Nederlanders ten opzichte van allochtonen
en moslims, TNS NIPO, Amsterdam 2004.XNoot5Moslim in Nederland, Ercomer-UU/Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag
2004.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29837-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl