Jaarverslag en slotwet ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2007; Jaarverslag van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Viii)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31444-VIII, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31444-VIII nr. 1

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOntvangsten (x € 1 miljoen)Uitgaven (x € 1 miljoen)INHOUDSOPGAVE blz. A. ALGEMEENAANBIEDING EN DECHARGEVERLENINGOndertekeningLichaamOndertekeningLichaamLEESWIJZERA. Het algemeen deel bevat de aanbieding en dechargeverlening
en deze leeswijzer.B. Het beleidsverslag kent de volgende elementen:1. Beleidsterugblik2. De beleidsartikelen3. De niet-beleidsartikelen4. BedrijfsvoeringparagraafC. De jaarrekeningD. De volgende bijlagen zijn opgenomen:B. BELEIDSVERSLAGBELEIDSTERUGBLIKInleidingKwaliteit onderwijsLerarenVoortijdig schoolverlatenPijler 2: Een innovatieve, concurrerende en ondernemende
economieDoelstelling 11: Kwaliteit hoger onderwijs en onderzoekDoelstelling 12: Excellente wetenschapProject 2: Nederland InnovatielandPijler 4: Sociale samenhangDoelstelling 36: EmancipatieMeer kansen voor vrouwenGewoon homo zijnDoel 37: Verhogen kwaliteit basis, voortgezet en beroepsonderwijsKwaliteit primair onderwijsKwaliteitsagenda Primair OnderwijsOnderwijsachterstandenbeleidInvoering lumpsumPassend onderwijsKwaliteit voortgezet onderwijsVeiligheid in het voortgezet onderwijsMeerdere examenmomentenLeerplusOnderwijstijd voortgezet onderwijsIslamitisch primair- en voortgezet onderwijsVrije scholen en particuliere scholen in het primair en
voorgezet onderwijsTegengaan segregatieKwaliteit beroepsonderwijs en volwasseneneducatieAansluiting onderwijs en arbeidsmarkt: een «leven
lang leren»Duaal lerenErkennen van verworven competentiesRegionale samenwerkingsverbanden en vernieuwingsprojecten«Leven lang leren»EducatieGoed bestuurDoelstelling 38: LeerKracht van Nederland!ActieplanDoelstelling 39: KinderopvangFormele kinderopvangVoor- en vroegschoolse educatie (vve)Doelstelling 40: Brede scholenDoelstelling 41: Maatschappelijke stageDoelstelling 42: Gratis lesmateriaalProject 8: Aanval op de schooluitvalPijler 5: Veiligheid, stabiliteit en respectDoel 59: Veiligheid en radicalisatiePijler 6: Overheid en dienstbare publieke sectorDoel 73: Kunst en CultuurCultuurparticipatieCultuur en schoolEen mooier NederlandDiversiteit cultuurCreatieve industrieNationaal Historisch MuseumDoel 74: Een modern medialandschapMediaconcentratie en crossownershipMediawijsheidAansluittabel beleidsverslag en beleidsartikelenDE BELEIDSARTIKELENARTIKEL 1. PRIMAIR ONDERWIJS1.1 Algemene beleidsdoelstelling: het primair onderwijs
bereidt voor op de leerloopbaan die het beste aansluit bij de talenten van
de kinderen en levert een belangrijke bijdrage aan hun huidige en hun latere
zelfstandige deelname aan de Nederlandse samenleving.Doelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingKritische succesfactoren1.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting1.3 Operationele doelstellingen1.3.1 Stelselonderhoud: toerusten van scholenDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens ToelichtingOverzicht deelnamegegevens en uitgaven per leerling 1.3.2 Kwaliteit en innovatie: zorgen voor waarborging
van de kwaliteit van het onderwijsDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting1.3.3 School en omgeving: ondersteunen van leerlingen
die extra zorg nodig hebben, het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden
en het stimuleren van sluitende dagarrangementen.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting1.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ToelichtingARTIKEL 3. VOORTGEZET ONDERWIJS3.1 Algemene doelstelling: Leerlingen zijn goed voorbereid
voor een vervolgopleiding uiteindelijk leidend tot de arbeidsmarktDoelbereiking en maatschappelijke effectenKwaliteitSchoolboekenToezicht en onregelmatighedenKritische succesfactoren3.2 Budgettaire gevolgen van beleid ToelichtingDiverse kerncijfers 3.3 Operationele doelstellingen3.3.1 Stelselonderhoud: de school centraal/bevrijdDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting3.3.2 Schooltypen sluiten goed op elkaar aan, soepele
schakelsDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting3.3.3 Leerlingen met gedrags-, leer- en sociale/emotionele
problemen worden specifiek behandeldDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens3.3.4 Het leeraanbod gericht op sociale en maatschappelijke
vaardigheden neemt toe + Leerling krijgt vaker te maken met maatschappelijke
praktijkDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens 3.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE4.1 Algemene beleidsdoelstelling: Deelnemers aan het beroepsonderwijs
zijn goed voorbereid voor een plaats op de arbeidsmarkt of een vervolgopleiding.
Deelnemers aan de volwasseneneducatie kunnen volwaardig deelnemen aan de Nederlandse
samenleving.Doelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingKritische succesfactoren4.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting4.3 Operationele doelstellingen4.3.1 Instandhouding van het stelselDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting4.3.2 Voldoende geschikt onderwijspersoneelDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens Toelichting4.3.3 Meer innovatie door samenwerking tussen instellingen
en hun omgevingDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens4.3.4 Minder deelnemers die de school voortijdig verlatenDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting4.3.5 Aantrekkelijk beroepsonderwijs dat aansluit op de
behoeften van de deelnemers, de arbeidsmarkt, de samenleving en het vervolgonderwijs.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting4.3.6 Bevorderen Leven Lang LerenDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting4.3.7 Meedoen in de samenlevingDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting4.3.8 Meer eigen verantwoordelijkheid van deelnemers voor
hun leerloopbaanDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting4.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 5. TECHNOCENTRA5.1 Algemene beleidsdoelstelling: Het financieel ondersteunen
van technocentra ter versterking en vernieuwing van de kennisinfrastructuur
in de regio en ter verbetering van de aansluiting tussen het technische beroepsonderwijs
en het bedrijfsleven.Doelbereiking en maatschappelijke effectenKritische succesfactoren5.2 Budgettaire gevolgen van beleid ToelichtingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevensARTIKEL 6 EN 7. HOGER ONDERWIJS6.1 Algemene beleidsdoelstelling: studenten zijn goed
voorbereid op de nationale en internationale arbeidsmarkt en op het vervullen
van hun rol in de intellectuele voorhoede van de maatschappijDoelbereiking en maatschappelijke effectenKritische succesfactoren6.2 Budgettaire gevolgen van beleid ToelichtingToelichting6.3 Operationele doelstellingen6.3.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen van
hoger onderwijs en onderzoekToelichting6.3.2 Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijsDoelbereikingToelichtingToelichting6.3.3 Versterken innovatief vermogen en de kennisinfrastructuur
van Nederland door optimale benutting hoger onderwijsToelichtingToelichting6.3.4 Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking door
maximale participatie aan hoger onderwijsDoelbereikingToelichting6.3.5 Meer onderzoekers van meer kwaliteit door verbeteren
en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingen Toelichting6.4 Overzicht evaluatieonderzoeken ARTIKEL 8. INTERNATIONAAL ONDERWIJSBELEID8.1 Algemene beleidsdoelstelling: Bevorderen van internationale
oriëntatie en samenwerking, om daarmee de kwaliteit van onderwijs, cultuur
en wetenschap een impuls te geven en de internationale competenties van lerenden,
docenten, kunstenaars en wetenschappers te vergroten.Doelbereiking en maatschappelijke effectenMeetbare gegevensSuccesfactoren8.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting8.3 Operationele doelstellingen8.3.1 Stimuleren van internationalisering in het onderwijsInstrumenten 8.3.2 Stimuleren van internationale culturele samenwerkingInstrumenten 8.3.3 Ondersteunen van internationaal opererende organisaties
in binnen- en buitenlandInstrumenten 8.4 Overzicht afgeronde onderzoekenToelichting8.5 Overzicht van de uitgaven voor Internationaal
beleid op de OCW-begroting8.5.1 Overzicht van de internationale uitgaven per artikel ToelichtingARTIKEL 9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID9.1 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeel
van voldoende kwaliteit in alle regio’sDoelbereiking en maatschappelijke effectenToelichting9.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting9.3 Operationele doelstellingen9.3.1 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeelDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens ToelichtingToelichting9.3.2 Zorgen voor personeel van voldoende kwaliteitDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting9.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ToelichtingARTIKEL 10. INFORMATIE EN COMMUNICATIE TECHNOLOGIE10.1 Algemene beleidsdoelstelling: Een verbeterde kwaliteit
van het onderwijs door de inzet van ictDoelbereiking en maatschappelijke effectenKritische succesfactoren10.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting10.3 Operationele doelstellingen10.3.1 Integratie van ict in het onderwijs bevorderen
door ondersteunings- en stimuleringsfaciliteitenDoelbereikingInstrumenten ToelichtingToelichting10.3.2 Scholen ondersteunen bij het realiseren van onderwijs-inhoudelijke
doelstellingen en docenten en leerlingen de ruimte geven om te excellerenDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens10.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 11. STUDIEFINANCIERING11.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijsDoelbereiking en maatschappelijke effectenMeetbare gegevens ToelichtingKritische succesfactoren11.2 Budgettaire gevolgen van beleid ToelichtingUitgavenOntvangsten11.3 Operationele doelstellingen11.3.1 Waarborgen algemene financiële toegankelijkheid
onderwijsDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens Toelichting11.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studerenden
met minder draagkrachtige oudersDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens ToelichtingToelichting11.3.3 Waarborgen flexibiliteit in de wijze van financiering
door de studerendeDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens ToelichtingIndicator «Kennis van het terugbetalingssysteem»11.3.4 Studenten in staat stellen meer tijd in de eigen
studie te investerenDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevensToelichting11.3.5 Stimuleren van internationale studentenmobiliteit DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens11.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE
EN SCHOOLKOSTEN12.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijsDoelbereiking en maatschappelijke effectenSuccesfactorenMeetbare gegevens 12.2 Budgettaire gevolgen van beleid ToelichtingUitgavenOntvangsten12.3 Operationele doelstellingen12.3.1 Waarborgen financiële toegankelijkheid onderwijs
voor scholieren tot 18 jaar (TS 17–)DoelbereikingInstrumenten ToelichtingIntegratie WTOS (TS17–) in het kindgebonden budgetMeetbare gegevens ToelichtingToelichting12.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (VO 18+)DoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens ToelichtingToelichting12.3.3 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor (deeltijd)studenten
in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (TS 18+ vavo)DoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens Toelichting12.3.4 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studenten
aan de lerarenopleiding (TS 18+ tlo)DoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens Toelichting12.3.5 Beheersing schoolkosten in het voortgezet onderwijs
en de beroepsopleidende leerwegDoelbereikingGratis schoolboekenInstrumenten Meetbare gegevensToelichting12.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 13. LESGELD13.1 Algemene beleidsdoelstelling: Vragen van een bijdrage
in de kosten van het onderwijsDoelbereiking en maatschappelijke effectenSuccesfactoren13.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting13.3 Operationele doelstellingen13.3.1 Vragen van een bijdrage in de kosten van het onderwijsDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens ToelichtingARTIKEL 14. CULTUUR14.1 Algemene beleidsdoelstelling: het behouden van de
culturele factor in de samenleving en deze waar nodig versterken.Doelbereiking en maatschappelijke effectenToelichting14.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting14.3 Operationele doelstellingen14.3.1 Zorg voor het kunstenstelsel waarbinnen de instandhouding
en ontwikkeling van hoogwaardig, toegankelijk en divers cultureel aanbod in
Nederland is gewaarborgd.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting14.3.2 Zorg voor een stelsel waarbinnen het beheer en
behoud van het cultureel erfgoed is gewaarborgdDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting14.3.3 Zorg voor een stelsel waarbinnen de positionering
en vernieuwing van openbare bibliotheken en bijzondere bibliotheekvoorzieningen
is gewaarborgd.14.3.3.1 Vernieuwing openbare bibliothekenDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens Toelichting14.3.3.2 Bijzondere bibliotheekvoorziening voor blinden
en slechtziendenDoelbereikingInstrumenten 14.3.4 Verbreden van de inzet van cultuur als stimulerende
kracht in wisselwerking met andere beleidsterreinen.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens 14.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ToelichtingARTIKEL 15. MEDIA15.1 Algemene beleidsdoelstelling: waarborgen van een
onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, bestaande
uit radio, televisie, kranten en internetdiensten, dat toegankelijk en betaalbaar
is voor alle lagen van de bevolking.Doelbereiking en maatschappelijke effectenMeetbare gegevens 15.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting15.3 Operationele doelstellingen15.3.1 Het met voldoende draagvlak op open netten aanbieden
van een gevarieerd, kwalitatief hoogstaand radio-, televisie- en internetaanbod
voor alle leeftijds- en bevolkingsgroepen.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting15.3.2 Een evenwichtige representatie van de verschillende
bevolkingsgroepen in het media-aanbod.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting15.3.3 Instandhouden van de pluriformiteit van de pers,
in het bijzonder van de dag- en nieuwsbladen en opinietijdschriften.DoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting15.3.4 Beschermen van de consument bij het wijzigen van
de elektronische infrastructuurDoelbereikingInstrumenten Toelichting15.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID16.1 Algemene beleidsdoelstelling: het scheppen van een
onderzoeksklimaat dat uitdaagt tot optimale prestaties: ruimte voor wetenschap
van hoog niveau voor welvaart en welzijnDoelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingKritische succesfactoren16.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting16.3 Operationele doelstellingen16.3.1 Zorgen voor een goede toerusting en bekostiging
van het onderzoeksstelselDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting16.3.2 Zorgen voor specifieke stimulering voor kennisopbouw
voor de toekomstDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens16.3.3 Zorgen voor instroom, behoud en doorstroom van
talentvolle onderzoekersDoelbereikingInstrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting16.3.4 Intensiveren van wetenschap en techniekcommunicatieDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens16.3.5 Bevorderen nationale coördinatie en internationale
samenwerking in wetenschappelijk onderzoekDoelbereikingInstrumenten Meetbare gegevens Toelichting16.4 Overzicht afgeronde onderzoeken ToelichtingARTIKEL 24. KINDEROPVANG24.1 Algemene beleidsdoelstelling: Zorgdragen voor een
stelsel van toegankelijke en verantwoorde kinderopvangDoelbereiking en maatschappelijke effectenKritische succesfactorenMate waarin werknemers gebruik maken van kinderopvangAdequaat functioneren van de markt voor kinderopvangVertrouwen van werkende ouders in de kwaliteit van kinderopvang24.2 Budgettaire gevolgen van beleid ToelichtingInstrumenten Toelichting24.3 Overzicht afgeronde onderzoeken ARTIKEL 25. EMANCIPATIE25.1 Algemene beleidsdoelstelling: Het bevorderen van
gelijke rechten, kansen en vrijheden en (sociale) verantwoordelijkheden in
de Nederlandse samenleving voor vrouwen en mannenDoelbereiking en maatschappelijke effecten ToelichtingKritische succesfactoren25.2 Budgettaire gevolgen van beleid Toelichting25.3 Operationele doelstellingen25.3.1 Het aanjagen van de verankering van het man/vrouw
perspectief in beleidsontwerp en -uitvoering van alle departementen (gendermainstreaming)Doelbereiking/Instrumenten Toelichting25.3.2 Het aanjagen en ondersteunen van het emancipatieproces
op lokaal, nationaal, Europees en internationaal niveau.Doelbereiking/Instrumenten ToelichtingMeetbare gegevens Toelichting25.4 Overzicht afgeronde onderzoeken DE NIET-BELEIDSARTIKELENARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIENAlgemeen ToelichtingLoonbijstelling ToelichtingPrijsbijstelling ToelichtingNader te verdelen ToelichtingOntvangsten ToelichtingARTIKEL 18 T/M 20 MINISTERIE ALGEMEENAlgemeenBudgettaire gevolgen van beleid ToelichtingUitgavenVerplichtingenOntvangstenBudgettaire gevolgen van beleid ToelichtingErfgoedinspectieInspectie van het OnderwijsOntvangstenBudgettaire gevolgen van beleid ToelichtingBEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF1. Inleiding2. Onvolkomenheden Algemene Rekenkamer3. Mededeling over de bedrijfsvoeringAd 1: KinderopvangAd 2: Gratis schoolboekenAd 3: ESFAd 4: EmancipatieAd 5: Urennorm BVE4. Zicht op prestaties5. Administratieve lasten6. Ontwikkelingen in het toezichtAdequate implementatie Visie op toezicht7. M&O beleid8. InformatiebeleidOnderwijsnummerInstellingsportalen9. Verder verbeteren bedrijfsvoeringNieuwe uitvoeringsorganisatie onderwijsOCW Verandert!Overdracht van nieuwe taken naar OCWTaakstelling OCWKwaliteitsmanagementIBO regeldruk en controletoren10. Sanctiebeleid specifieke uitkeringenC. JAARREKENINGDepartementale verantwoordingsstaat 2007 van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) Samenvattende verantwoordingsstaat 2007 inzake
agentschappen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) SALDIBALANS Toelichting bij de saldibalansUitgaven/ontvangsten 2007Liquide middelenRekening-Courant RHBBegrotingsreserve museaal aankoopfondsRekening courant museaal aankoopfondsReserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenRekening courant risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenUitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
vordering) Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
schulden) Extra comptabele vorderingenVoorschottenGarantieverplichtingenOpenstaande verplichtingenDeelnemingenMISBRUIK EN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN WET- EN REGELGEVINGStudiefinanciering en tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkostenWoonsituatieAanwezigheid partnerInkomen oudersAfname restant M&O bij WTOSPrimair onderwijsGewichtenregelingSpeciale groepenStimuleringsregeling beginnende directeuren POSubsidies Wet op het specifiek cultuurbeleidInternationaal beleidEmancipatieJAARREKENING CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN
(CFI)1. Inleiding2. Financieel resultaat 3. Balans 4. Kasstroom 5. DoelmatigheidJAARREKENING NATIONAAL ARCHIEF1. Inleiding1.1 Algemene Inleiding1.2 Nationaal Archief en Regionale Historische Centra2. Financieel Resultaat 3. Balans 4. Kasstroom 5. Toelichting op het resultaat6. DoelmatigheidD. BIJLAGENBIJLAGE 1: ZBO’S EN RWT’SBIJLAGE 2: TOEZEGGINGEN AAN DE ALGEMENE REKENKAMERBIJLAGE 3: TOPINKOMENSToelichtingBIJLAGE 4: INHUUR EXTERNEN BIJLAGE 5: AFKORTINGEN BIJLAGE 6: TREFWOORDENBIJLAGE 7: BEGRIPPENAANTAL GEDIPLOMEERDEN IN EEN ONDERWIJSSECTORAANTAL ONDERWIJSDEELNEMERS IN EEN ONDERWIJSSECTORACHTERSTALLIG RECHTAGENTSCHAPAPPARAATSKOSTENARTIKELARTIKELONDERDEELASPASIAASSISTENT OPLEIDINGATHENEUMATC: ACCOUNTABILITY, TOEZICHT EN CONTROLEAUDIT COMMITTEEBASISBEROEPSOPLEIDINGBASISONDERWIJSBASISVORMINGBATEN-LASTENSTELSELBEDRIJFSVOERINGBEGROTINGSWETBELEIDSEVALUATIEBELEIDSINTENSIVERINGBELEIDSTERREINBEROEPSKOLOMBEROEPSONDERWIJSBEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGBEROEPSPRAKTIJKVORMINGBUDGETTAIR NEUTRAALCENTRAAL REGISTER BEROEPSOPLEIDINGENCENTRAAL EXAMENCERTIFICAATCERTIFICAATEENHEIDCOLLEGEGELDDEELKWALIFICATIEDIPLOMADOELMATIGHEIDSKENGETALDOELTREFFENDHEIDSKENGETALEDUCATIEEINDEJAARSMARGEEINDEXAMENEINDTERMENEINDTOETS BASISONDERWIJSEXAMENFINANCIEEL BEHEERFINANCIEEL BEHEERBRIEFGEDWONGEN WINKELNERINGGENOMICSGETUIGSCHRIFTGIGAPORTGROTE TECHNOLOGISCHE INSTITUTENGYMNASIUMHOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJSHOGER BEROEPSONDERWIJSHOGER ONDERWIJSINBURGERINGINDIVIDUELE LEERREKENINGIN HUN ONTWIKKELING BEDREIGDE KLEUTERSINDIVIDUEEL VOORBEREIDEND BEROEPSONDERWIJSINK MODELINTENSIVERINGKANJERSKAS-/VERPLICHTINGENADMINISTRATIEKASVERSCHUIVING/KASSCHUIFKENNISCENTRA BEROEPSONDERWIJS BEDRIJFSLEVENKENGETALKWALIFICATIENIVEAU BEROEPSONDERWIJSKWALIFICATIENIVEAU EDUCATIEKWALIFICATIEWINSTKWALITEITSCENTRUM EXAMINERINGLECTORATEN/KENNISKRINGENLEER- EN OPVOEDINGSMOEILIJKHEDENLEERWEGEN: BEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGLEERWEGONDERSTEUNEND ONDERWIJSLIQUIDITEIT (CURRENT RATIO)LOONBIJSTELLINGLYCEUMMEDEDELING OVER DE BEDRIJFSVOERINGMEEVALLERMIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSMIDDENKADEROPLEIDINGMOEILIJK LERENDE KINDERENNEMONESO’s (Netherlands Education Support Offices)NIB’s (Nederlands Instituut in het Buitenland)NIET – RELEVANTNOTA VAN WIJZIGINGOMBUIGINGONDERWIJS- EN EXAMENREGELINGONDERWIJSKUNDIG RAPPORTONDERWIJSOVEREENKOMSTONTWERPBEGROTINGONVOLKOMENHEIDOPEN UNIVERSITEITOPLEIDINGEN GERICHT OP BREED MAATSCHAPPELIJK FUNCTIONERENOPLEIDINGEN GERICHT OP SOCIALE REDZAAMHEIDOPLEIDINGEN NEDERLANDS ALS TWEEDE TAALOVERBOEKINGPEDAGOGISCHE ACADEMIE BASISONDERWIJSPRAKTIJKONDERWIJSPRIMAIR ONDERWIJSPRIJSBIJSTELLINGREALISATIERELEVANTRENTABILITEITREVIEWSRISICOMANAGEMENTSCHOLENGEMEENSCHAPSCHOOLONDERZOEKSOLVABILITEIT (EXCLUSIEF VOORZIENINGEN)SPECIAAL BASISONDERWIJSSPECIAAL ONDERWIJSSPECIALISTENOPLEIDINGSTARTKWALIFICATIESTUDIEHUISSUBSIDIEREGELING INDEMNITEIT BRUIKLENENTEGENVALLERTOP-MODELUITGAVEN OCW VOOR EEN ONDERWIJSSECTORVAKOPLEIDINGVBTBVERNIEUWINGSIMPULSVOLWASSENENEDUCATIEVOORBEREIDEND MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSVOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJSVOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENENONDERWIJSVOORTGEZET ONDERWIJSVOORTIJDIG SCHOOLVERLATERWETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31444-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 655 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 444 VIIIJaarverslag en slotwet ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2007nr. 1JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
(VIII)Aangeboden 21 mei 2008Ontvangsten (x € 1 miljoen)Uitgaven (x € 1 miljoen)INHOUDSOPGAVE blz. A.ALGEMEEN6 Aanbieding
en dechargeverlening6 Leeswijzer11    B.BELEIDSVERSLAG13 Beleidsterugblik13 De beleidsartikelen34 1.Primair
onderwijs34 3.Voortgezet
onderwijs51 4.Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie64 5.Technocentra81 6. en 7.Hoger
onderwijs83 8.Internationaal
onderwijsbeleid95 9.Arbeidsmarkt en personeelsbeleid101 10.Informatie-
en communicatietechnologie110 11.Studiefinanciering116 12.Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten130 13.Lesgeld140 14.Cultuur142 15.Media156 16.Onderzoek
en wetenschapsbeleid164 24.Kinderopvang178 25.Emancipatie184 De niet-beleidsartikelen190 17.Nominaal
en onvoorzien190 18. t/m 20.Ministerie algemeen194 Bedrijfsvoeringparagraaf197    C.JAARREKENING207 1.Verantwoordingsstaat
van het ministerie van OCW207 2.Verantwoordingsstaat
van de agentschappen208 3.Saldibalans209 4.Misbruik
en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving218 5.Jaarrekening
Centrale Financiën Instellingen (CFI)222 6.Jaarrekening
Nationaal Archief (NA)226    D.BIJLAGEN232 1.ZBO’s
en RWT’s232 2.Toezeggingen
aan de Algemene Rekenkamer233 3.Topinkomens234 4.Inhuur
externen235 5.Afkortingen236 6.Trefwoorden245 7.Begrippen249A. ALGEMEENAANBIEDING EN DECHARGEVERLENINGAanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de Voorzitters van
de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap decharge te verlenen over het in het jaar 2007 gevoerde
financiële beheer met betrekking tot de uitvoering van de begroting van
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld
van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:a. het gevoerde financieel en materieel beheer;b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;c. de financiële informatie in het jaarverslag en de jaarrekening;d. de departementale saldibalans;e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dit rapport wordt
separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden.Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag
en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende,
wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:a. Het financieel jaarverslag van het Rijk over 2007; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden.b. De slotwet van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
over het jaar 2007; de slotwet is als afzonderlijk kamerstuk gepubliceerd.
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken
slotwet is aangenomen.c. Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2007 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van ’s Rijks schatkist en van het financieel jaarverslag van het Rijk,
wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.d. De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het financieel jaarverslag van het Rijk over 2007 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2007, alsmede met betrekking
tot de saldibalans van het Rijk over 2007 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. Plasterkmede namensDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,S. A. M. DijksmaDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J. M. van Bijsterveldt-VliegenthartDechargeverlening door de Tweede KamerOnder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering vanDe Voorzitter van de Tweede Kamer,Handtekening:Datum:Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de
voorzitter van de Eerste Kamer.Dechargeverlening door de Eerste KamerOnder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering vanDe Voorzitter van de Eerste Kamer,Handtekening:Datum:Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën.LEESWIJZERHet departementaal jaarverslag 2007 bestaat uit de volgende onderdelen:A. Een algemeen deelB. Het beleidsverslagC. De jaarrekeningD. BijlagenA. Het algemeen deel bevat de aanbieding en dechargeverlening
en deze leeswijzer.B. Het beleidsverslag kent de volgende elementen:1. Beleidsterugblik2. De beleidsartikelen3. De niet-beleidsartikelen4. Bedrijfsvoeringparagraaf1. BeleidsterugblikIn de beleidsterugblik kijken we terug op de hoofdpunten van het beleid
in 2007. Dit jaar is de opzet van de beleidsterugblik anders dan voorgaande
jaren. De beleidsterugblik 2007 is ingedeeld aan de hand van de 6 pijlers
uit het Coalitieakkoord en het Beleidsprogramma. Aan de hand van deze pijlers
wordt ingegaan op de stappen die in 2007 zijn gezet om de doelen uit het nieuwe
Beleidsprogramma te realiseren en wordt er een doorkijk gegeven naar 2008.
De onderwerpen uit de beleidsagenda 2007 komen hierbij terug.2. De beleidsartikelenIn de begroting 2007 is bij elk artikel aandacht besteed aan de kritische
succesfactoren die de resultaten van het beleid mogelijk kunnen beïnvloeden.
In deze verantwoording wordt alleen op deze factoren teruggekomen indien zij
daadwerkelijk van invloed zijn geweest op het al dan niet behalen van de beoogde
doelstellingen.3. De niet-beleidsartikelenOp artikel 17 (Nominaal en onvoorzien) wordt een overzicht gegeven van
de verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals de loon- en prijsbijstelling.
De apparaatsuitgaven van het bestuursdepartement, de inspecties en de adviesraden
worden op artikel 18 t/m 20 (ministerie algemeen) verantwoord.4. BedrijfsvoeringparagraafIn de bedrijfsvoeringparagraaf wordt verslag gedaan over de bedrijfsvoering.
De paragraaf bevat tevens de mededeling bedrijfsvoering. Deze heeft betrekking
op het financieel en materieel beheer en de daarvoor bijgehouden administraties.C. De jaarrekeningDe jaarrekening bevat de Departementale Verantwoordingsstaat 2007, de
samenvattende verantwoordingsstaat 2007 van de agentschappen, de saldibalans,
misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving en de jaarrekeningen
van de agentschappen CFI en het Nationaal Archief.D. De volgende bijlagen zijn opgenomen:1. ZBO’s en RWT’s2. Toezeggingen aan de Algemene Rekenkamer3. Topinkomens4. Inhuur externen5. Afkortingen6. Trefwoorden7. BegrippenB. BELEIDSVERSLAGBELEIDSTERUGBLIKInleidingOp 22 februari 2007 is het kabinet Balkenende IV aangetreden. In het Coalitieakkoord
staat duidelijk omschreven wat het kabinet voor onze samenleving voor ogen
heeft: een actieve internationale en Europese rol; een innovatieve, concurrerende
en ondernemende economie; een duurzame leefomgeving; sociale samenhang; veiligheid,
stabiliteit en respect; en een dienstbare overheid en publieke sector.Met deze zes pijlers als uitgangspunt heeft het kabinet de eerste honderd
dagen van de regeringsperiode gebruikt om met burgers en maatschappelijke
organisaties te praten. Gaandeweg de 100-dagenperiode werden de contouren
van het nieuwe beleid steeds beter zichtbaar. Deze kregen hun definitieve
vorm in het beleidsprogramma 2007–2011 «Samen werken, samen leven»,
dat op 14 juni 2007 is gepresenteerd.In dit beleidsprogramma is een belangrijke rol weggelegd voor goed onderwijs,
uitstekende kinderopvang, excellente wetenschap, een nieuwe impuls voor emancipatie
en een rijk cultureel leven: samen de basis voor welzijn en welvaart. Kwaliteit
van het onderwijs (inclusief kinderopvang), de positie en de kwaliteit van
leraren en voortijdig schoolverlaten zijn hierbij de blikvangers van OCW.Kwaliteit onderwijsDit kabinet gelooft in de kracht van goed onderwijs. Jongeren hebben recht
op inspirerend onderwijs van de hoogste kwaliteit, zodat zij zich optimaal
kunnen ontwikkelen. Hiervoor moet de kwaliteit van het onderwijs buiten kijf
staan. Dit wordt onderstreept door de uitkomsten van het parlementair onderzoek
Onderwijsvernieuwingen (eindrapport commissie-Dijsselbloem 13 februari
2008). Het is van belang om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en
het publiek vertrouwen te herstellen.Om dit te bereiken is in 2007 een kwaliteitsagenda primair onderwijs en
voortgezet onderwijs gepresenteerd, evenals een strategische agenda hoger
onderwijs en wetenschap. Deze agenda’s zijn in nauw overleg met het
onderwijs tot stand gekomen of worden op dit moment breed besproken. Binnenkort
zal ook een strategische agenda beroepsonderwijs verschijnen.Verder is in 2007 een start gemaakt met de ontwikkeling van referentieniveaus
voor rekenen en taal voor de doorlopende leerlijn van het primair onderwijs
tot de Pabo. In het primair onderwijs is de invoering van de lumpsum succesvol
afgerond. In het voortgezet onderwijs is de invoering van de maatschappelijke
stage in de steigers gezet. MBO 2010 ondersteunt scholen desgewenst en vraaggericht
bij de implementatie van de competentiegerichte kwalificatiestructuur. Er
is meer geld uitgetrokken voor meer en beter hoger opgeleiden. En met ingang
van het collegejaar 2007–2008 kunnen studenten hun studiefinanciering
wereldwijd gebruiken voor een volledige opleiding.LerarenDe kwaliteit van het onderwijs staat of valt met de leraren. Dit kabinet
vindt dat zij meer ruimte moeten krijgen voor hun belangrijkste taak: het geven van goed en gedegen onderwijs. Vanaf 2010 dreigt er door de
vergrijzing een fors tekort aan leraren. Om dit tekort tegen te gaan heeft
de commissie «Leraren» onder leiding van Rinnooy-Kan op 12 september
een advies uitgebracht. OCW heeft dit advies uitgewerkt in het actieplan «Leerkracht
van Nederland», waar oplopend tot 2020€ 1,1 miljard voor wordt
uitgetrokken.Voortijdig schoolverlatenDit kabinet verstevigt en intensiveert de aanval op de schooluitval om
het doel – halvering in 2012 ten opzichte van 2002 – te bereiken.
In het schooljaar 2006–2007 gingen 53 100 jongeren voortijdig van
school, dit mogen er in 2012 niet meer dan 35 000 zijn. Hiervoor richt
het kabinet zich op aanpakken bij de bron, soepele overgangen tussen de schooltypen,
het bij de les houden van leerlingen en de praktijk als leermeester. In de
aanpak hiervan is een goede beroepsoriëntatie belangrijk.Naast deze blikvangers heeft OCW in 2007 ook op het gebied van kunst,
cultuur en media veel werk verzet. Zo is in juni de nota Kunst van Leven aangeboden
aan de Tweede Kamer. Hierin wordt het cultuurbeleid voor de komende jaren
beschreven. Een speerpunt van dit beleid is het oprichten van een programmafonds
voor cultuurparticipatie. Ook is er een einde gemaakt aan de periode van bezuinigingen
op de publieke omroep. De rijksbijdrage gaat nu weer omhoog.Verder heeft OCW in 2007 het emancipatiebeleid een impuls gegeven met
de emancipatienota «Meer kans voor vrouwen» en de homo-emancipatienota «Gewoon
homo zijn». En last but not least is er
extra geld naar de kinderopvang en de voor- en vroegschoolse educatie gegaan.Om inzichtelijk te maken op welke manier OCW bijdraagt aan het realiseren
van de ambities van het kabinet, is het beleidsverslag ingedeeld op basis
van de pijlers en de doelstellingen uit het beleidsprogramma. Bestaande doelen
uit de begroting van 2007 zijn in deze indeling meegenomen.Pijler 2: Een innovatieve, concurrerende en ondernemende
economieDeze pijler zet in op het versterken van kennis en innovatie met het oog
op de Nederlandse concurrentiepositie en het oplossen van complexe maatschappelijke
problemen. OCW levert hier een bijdrage aan door het scheppen van randvoorwaarden
voor een excellent hoger onderwijssysteem waarin studenten het beste uit zichzelf
halen en waarin onderzoek op wereldniveau wordt verricht.Doelstelling 11: Kwaliteit hoger onderwijs en onderzoekOm – net als alle andere landen in Europa – onze welvaart
en ons welzijn te vergroten moeten wij onze kennis optimaal benutten en meer aandacht schenken aan innovatie.Hoe we dat willen doen is vastgelegd in de strategische agenda voor het
hoger onderwijs-, onderzoek en wetenschapsbeleid (Het hoogste goed) (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 1).De belangrijkste punten uit deze strategische agenda zijn:• Voor het thema «meer en beter hoger opgeleiden» is
extra geld uitgetrokken. Deze middelen worden toegevoegd aan de rijksbijdragen
van de HO-instellingen onder de voorwaarden dat er in het voorjaar 2008 meerjarenafspraken
gemaakt worden over de kwaliteit van het hoger onderwijs en het
terugbrengen van de uitval van studenten. De Tweede Kamer wordt hierover voor
de zomer 2008 geïnformeerd.• Vanaf 1 september 2007 kunnen studenten gebruik maken van een collegegeldkrediet.
Dit geeft hen meer financiële ruimte, zodat ze meer tijd aan hun studie
kunnen besteden. Tot en met december 2007 hebben ca. 18 000 studenten
het collegegeldkrediet bij de IB-groep aangevraagd. Dit is circa 5%
van doelgroep.• In het collegejaar 2006–2007 en 2007–2008 zijn in totaal
57 pilots met Associate-degreeprogramma’s gestart. In het jaar 2008–2009
starten naar verwachting nog een aantal pilot-programma’s. Het gaat
dan om Ad-programma’s van lerarenopleidingen die opleiden voor het beroep
van onderwijsondersteuner op het hoogste niveau.• In het kader van «Ruim baan voor talent» hebben we
de afgelopen jaren opleidingen ondersteund die studenten meer bieden dan reguliere
opleidingen («erkende evidente meerwaarde»). Deze opleidingen
experimenteren met het selecteren van studenten en het vragen van meer collegegeld.
De commissie «Ruim baan voor talent» heeft eind 2007 het eindrapport «Wegen
voor Talent» over deze experimenten uitgebracht. De Tweede Kamer zal
dit voorjaar een beleidsreactie op dit rapport ontvangen.• In 2006 zijn er prestatieafspraken gemaakt met 21 instellingen
(hbo en wo) om de instroom, de doorstroom en de uitstroom van niet-westerse
allochtone studenten te verbeteren. Voor deze projecten die drie jaar duren,
is in totaal € 4,5 miljoen uitgetrokken. In 2009 worden de projecten
geëvalueerd. In tien jaar tijd is het aandeel niet-westerse allochtone
studenten in het hoger onderwijs verdubbeld, van 6% in 1995 tot ruim
12% in 2005. Voor bijvoorbeeld jongeren van Turkse en Marokkaanse komaf
geldt dat in 1995 11% van hen ging studeren. In 2005 is dat respectievelijk
24% en 27%. Zij leveren dus een belangrijke bijdrage aan de
doelstelling van meer hoger opgeleiden. Omdat hun studierendement significant
lager is dan dat van autochtone studenten, wordt er de komende jaren extra
geïnvesteerd in deze groep, te beginnen met € 4 miljoen in
2008. Dit geld is bedoeld voor de vier grote steden, omdat daar 50 tot 60%
van alle niet-westerse allochtone studenten studeert. Voor de zomer ontvangt
de Tweede Kamer een nota over de stand van zaken.• In 2007 is het wetsvoorstel «Wet op het hoger onderwijs en
onderzoek» (WHOO) ingetrokken. In de strategische agenda is een nieuw
voorstel gedaan voor de aanpassing van de «Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek» (WHW) en de bekostiging van het hoger
onderwijs.• De ruimte die het promotiestelsel aan talentvolle studenten biedt,
wordt verder vergroot, naar het voorbeeld van de graduate
schools in de Verenigde Staten. NWO gaat training
grants toekennen aan graduate schools, op basis van open competitie.
Hiervoor is in 2008 € 1 miljoen beschikbaar. Dit bedrag kan in de
jaren daarna worden verhoogd.• De Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) heeft eind
2007 accreditatie verleend aan 1573 Nederlandse opleidingen (en 127 Vlaamse).
Eind 2009 moeten alle opleidingen door de NVAO geaccrediteerd zijn. Op dit
moment is een belangrijk deel van de eerste ronde van accreditatie afgerond.
In de strategische agenda is een voorstel opgenomen voor de vernieuwing van
het accreditatiebestel na 2009 (de tweede ronde). De Tweede Kamer heeft 11 februari
2008 een brief ontvangen, waarin dit voorstel verder is uitgewerkt (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 21).
Over deze vernieuwing is uitvoerig overlegd met alle betrokken partijen: instellingen,
studenten, werkgeversorganisaties, NVAO en de Vlaamse partners.
Er is veel draagvlak voor het voorstel.Doelstelling 12: Excellente wetenschapHet vorige kabinet heeft in de beleidsagenda 2007 maatregelen beschreven
om excellente onderzoekers en sterke onderzoeksgroepen meer armslag te geven.
Voorbeelden hiervan zijn de «smart mix» regeling en het overhevelen
van € 100 miljoen van de eerste naar de tweede geldstroom. Ook moet
er door verschillende maatregelen meer ruimte komen voor jong onderzoekstalent.
De programma’s voor talentvolle vrouwen (Aspasia) en allochtonen (Mozaïek)
worden voortgezet. Het programma «creatieve promovendi» helpt
talentvolle onderzoekers bij het starten van hun promotie op een onderwerp
naar keuze. De eerste honoreringen hebben inmiddels plaatsgevonden. Maatregelen
voor het stimuleren van kennis en innovatie zijn uitgewerkt in de eind 2007
gepubliceerde strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en
wetenschapsbeleid. Deze agenda was daardoor tegelijkertijd een definitieve
reactie op het rapport van de commissie «Dynamisering».Verder is in 2007 het beleid voor «onderzoekstalent» doorgelicht.
De resultaten hiervan komen begin 2008 beschikbaar. Ook is in 2007 de besluitvorming
over de inzet van aardgasbaten om excellente wetenschap en innovatie te bevorderen
met succes afgerond. Met dit geld kon ook het National
Genomics Initiative een tweede periode worden voortgezet.Het kabinet wil tenslotte zorgen dat onderzoeksresultaten beter benut
worden. Dit kan onder andere door studies beter te laten aansluiten bij de
technische praktijk van alledag. Hiervoor moeten technische universiteiten
beter gaan samenwerken en de competenties, die de Technologiestichting NWO/STW
heeft geformuleerd, moeten beter aansluiten op wat universiteiten doceren.
Verder moeten onderzoekers meer mogelijkheden krijgen om te kunnen profiteren
van hun intellectuele eigendomsrechten. Ook is er extra geld beschikbaar voor
praktijkgericht onderzoek in het hbo.Project 2: Nederland InnovatielandDit kabinet heeft een interdepartementale programmadirectie Kennis en
Innovatie ingericht. Deze directie gaat het project «Nederland Ondernemend
Innovatieland» (NOI) uitvoeren (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 27 406, nr. 112). Via het project NOI
wil het kabinet kennis, ondernemerschap en innovatie inzetten om een aantal
belangrijke maatschappelijke thema’s aan te pakken. Een aantal van deze
thema’s valt onder onderwijs. Ook komen er voorstellen over de manier
waarop er met FES-gelden een bijdrage geleverd kan worden aan het terugdringen
van het kwantitatieve en kwalitatieve lerarentekort.Verder heeft dit kabinet een tweede innovatieplatform ingesteld, in een
grotendeels nieuwe samenstelling. De minister-president blijft ook voorzitter
van dit platform en de ministers van OCW en EZ zijn respectievelijk eerste
en tweede vice-voorzitter. De doelstelling van het eerste platform was het
bevorderen van het innovatievermogen van Nederland. Deze doelstelling is in
het tweede platform breder geworden, er moet ook meer aandacht komen voor
maatschappelijke innovatie en ondernemerschap (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 27 406, nr. 107).De adviezen van het eerste innovatieplatform, zoals de Kennisinvesteringsagenda,
hebben er in belangrijke mate aan bijgedragen dat er meer aandacht is gekomen
voor het belang van onderwijs, onderzoek en innovatie in Nederland.Pijler 4: Sociale samenhangSociale samenhang is het cement van de samenleving. Investeren in sociale
samenhang is een belangrijke manier om de samenleving vorm te geven. Een samenleving
waarin iedereen gelijke kansen krijgt.De school is de plek waar het beste uit kinderen en jongeren wordt gehaald,
en waar ze ook voldoende bagage meekrijgen om als verantwoordelijke mensen
bij te dragen aan de samenleving. Het streven is zoveel mogelijk mensen een
startkwalificatie te laten halen. Alle leerlingen die vanaf schooljaar 2007–2008
instromen in het voortgezet onderwijs moeten op een bepaald moment in hun
opleiding een maatschappelijke stage volgen. Goed onderwijs staat of valt
met goede leraren, daarom moet de positie en de kwaliteit van de leraren worden
verbeterd.Doelstelling 36: EmancipatieUit de Emancipatiemonitor 2006 van het SCP is gebleken dat het emancipatieproces
in Nederland stagneert. Het aantal uren dat vrouwen per jaar werken behoort
tot de laagste in Europa. Dit geldt ook voor het aantal vrouwen in topposities,
dat in internationaal opzicht laag is. En er bestaat een hardnekkig en onverklaarbaar
verschil in beloning tussen vrouwen en mannen voor hetzelfde werk. Uit het
onderzoek «Gewoon doen» van het SCP uit 2006 blijkt dat de algemene
acceptatie van homoseksualiteit in Nederland is toegenomen, maar dat homoseksualiteit
in de naaste omgeving en in de openbaarheid moeilijker wordt geaccepteerd.
Ook zijn er verontrustende signalen over homonegativiteit onder jongeren en
is het gevoel van onveiligheid onder homoseksuelen in de afgelopen jaren toegenomen.
Het kabinet Balkenende IV geeft een nieuwe impuls aan het emancipatiebeleid
en heeft de vernieuwing van het emancipatiebeleid en het homo- en lesbisch
emancipatiebeleid uitgewerkt in twee nota’s. De nota «Meer kansen
voor vrouwen» en de nota «Gewoon homo zijn». Deze zijn beide
in het najaar van 2007 aan de Tweede Kamer aangeboden. Er is in 2007 voortvarend
begonnen met de uitvoering van de aangekondigde maatregelen.Meer kansen voor vrouwen• Op 22 oktober 2007 zijn de 50 grootste gemeenten uitgenodigd om
afspraken te maken over meer aandacht voor het emancipatiebeleid en het homo-
en lesbisch emancipatiebeleid op lokaal niveau. Deze afspraken worden in de
eerste helft van 2008 geconcretiseerd. Er worden afspraken met gemeenten gemaakt
over het vergroten van de maatschappelijke participatie van vrouwen uit etnische
minderheden en het uitbreiden van het aantal «koplopergemeenten»
dat het nieuwe openingstijdenbeleid 7 tot 7 hanteert. Het streven is om minimaal
met 25 gemeenten concrete samenwerkingsafspraken te maken.• Om de arbeidsparticipatie van vrouwen te vergroten wordt er 8 april
2008 een taskforce «DeeltijdPlus» ingesteld. Deze taskforce gaat
vooral aandacht besteden aan het verhogen van het aantal uren dat vrouwen
werken. Bijvoorbeeld door werkgevers én vrouwen de voordelen hiervan
te laten zien. Voor de taskforce is € 5 miljoen beschikbaar. Gerekend
naar banen van 12 uur of meer bedraagt de arbeidsparticipatie van vrouwen
56%. Nederlandse vrouwen werken voor bijna 60% in deeltijd (CPB
2007). In het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, waar het percentage werkende
vrouwen vergelijkbaar is met dat in Nederland, geldt dat voor niet meer dan
ongeveer 40% van de werkende vrouwen. In de noordelijke landen ligt
het aandeel vrouwelijke deeltijdwerkers tussen de circa 15% (Finland)
en 25 procent (Denemarken).• Op 30 oktober 2007 is een intentieverklaring getekend door het kabinet, werkgevers en werknemers met als doel meer vrouwen te laten
doorstromen naar de top van het bedrijfsleven. Een taskforce «Vrouwen
naar de top», onder leiding van Sybilla Dekker, heeft de opdracht gekregen
deze intentieverklaring verder uit te werken. Op 28 mei 2008 wordt een
charter «Vrouwen naar de top» gepresenteerd, waar bedrijven en
overheidsinstellingen zich voor kunnen inschrijven. Voor de taskforce is € 1
miljoen beschikbaar. Het streven is minimaal 20% in de top van het
bedrijfleven in 2010. In 2005 bedroeg dit 6%.1• Bij de overheid moet in 2011, 25% van de leidinggevenden
bij de Algemene Bestuursdienst (ABD) vrouw zijn. En van de leidinggevenden
die instromen 30%. De cijfers over 2007 worden in het Sociaal Jaarverslag
Rijk gepresenteerd. Voor adviescolleges is evenredige vertegenwoordiging het
streven. Het uitgangspunt van 50% vrouwen wordt hierbij gehanteerd.
Het kabinet beoordeelt bij elke benoeming of deze bijdraagt aan het realiseren
van deze doelstelling.• Om de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen te verminderen,
is afgesproken dat bij de overheid het bestaande onverklaarde beloningsverschil
in de komende kabinetsperiode wordt gehalveerd. In 2008 worden hierover concrete
afspraken gemaakt met de departementen.Gewoon homo zijnMet de vier grote steden zijn in 2007 afspraken voorbereid over het homo-
en lesbisch emancipatiebeleid. Deze afspraken zijn op 5 maart 2008 geconcretiseerd
in koploperovereenkomsten met de vier grote steden en zullen op 17 april
2008 worden geformaliseerd met 17 andere grote gemeenten. Voor het realiseren
van «homo&hetero allianties» zijn in de sectoren arbeid, onderwijs,
(ouderen)zorg en sport verzoeken uitgezet om dergelijke allianties tot stand
te brengen. Het COC krijgt een meerjarige subsidie voor een aantal taken die
het homobeleid en de homobeweging in den brede ten goede komen. Verder zijn
er subsidies toegezegd voor het ondersteunen van «gay straight»-allianties
op scholen en voor de organisatie van een nationale «uit de kast kom
dag».Doel 37: Verhogen kwaliteit basis, voortgezet en beroepsonderwijsKwaliteit primair onderwijsZowel de Inspectie van het Onderwijs als de Onderwijsraad signaleerden
in 2007 dat het talent van leerlingen in het primair onderwijs niet goed benut
wordt. Ook ontstond een brede maatschappelijke discussie over de vraag of
het onderwijs in taal en rekenen leerlingen wel voldoende voorbereidt op het
vervolgonderwijs en hun toekomstige beroep. Dit kabinet vraagt extra aandacht
voor de kwaliteit van het primair onderwijs. Tijdens het 100-dagentraject
is uitgebreid over dit thema gesproken met ouders, leerlingen en scholen.
In nauwe samenwerking met het «onderwijsveld» is de «Kwaliteitsagenda
Primair Onderwijs» opgesteld.Kwaliteitsagenda Primair OnderwijsDeze agenda focust op de verbetering van de prestaties van leerlingen
in taal en rekenen, door onder meer referentieniveaus voor taal en rekenen
in te voeren en beter gebruik te maken van het leerlingvolgsysteem. In 2007
is door de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen gestart met de ontwikkeling van referentieniveaus voor taal en rekenen.
Dit biedt leraren meer houvast bij het bepalen van de leerstof en het volgen
van de ontwikkeling van leerlingen. De expertgroep heeft begin 2008 het advies
gepubliceerd over de inhoud van deze referentieniveaus en de
manier waarop zij moeten worden ingevoerd. Voorjaar 2008 ontvangt de Tweede
Kamer de beleidsreactie met daarin de beleidskeuzen en de implementatievoorstellen.
Bij het opstellen van de beleidsreactie worden experts en het onderwijsveld
geconsulteerd.OnderwijsachterstandenbeleidScholen kunnen in aanmerking komen voor extra geld om onderwijsachterstanden
bij kinderen weg te werken. Dit geld wordt verdeeld via de zogenoemde gewichtenregeling.
Bij de laatste wijziging van deze regeling in 2006 werd duidelijk dat de regeling
nog niet goed tegemoet kwam aan de achterstanden in de grote steden. Het Coalitieakkoord
zet ook in op maatregelen voor de problemen op het platteland. Naar deze twee
punten is in 2007 onderzoek gedaan. Uit dit onderzoek blijkt dat het geld
het meest effectief wordt ingezet als er een drempelverlaging komt tot 6%
en het criterium «impulsgebied» wordt toegevoegd. De Tweede Kamer
is hier begin 2008 over geïnformeerd.Ook gemeenten ontvangen geld voor het onderwijsachterstandenbeleid. Zij
kunnen dit onder andere inzetten voor schakelklassen. De afspraken met de
G31 over de schakelklassen zijn bijgesteld naar aanleiding van de«midtermreview». De Tweede Kamer heeft 15 oktober
2007 een brief gekregen over de bijgestelde prestaties voor schakelklassen
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 313, nr. 13)Invoering lumpsumIn 2007 is de laatste voortgangsrapportage over de invoering van lumpsumbekostiging
in het primair onderwijs met de Tweede Kamer besproken. De conclusie was dat
de invoering succesvol is verlopen. Er is een «vangnet» om besturen
te ondersteunen die als gevolg van de invoering van lumpsumbekostiging in
financiële problemen komen. Door zorgvuldige voorbereiding en een vierjarige
overgangsregeling is er in 2007 geen ondersteuning vanuit het vangnet nodig
geweest. Het vangnet blijft gedurende de overgangsperiode nog wel bestaan.Passend onderwijsHet vorige kabinet heeft in 2005 de kwaliteit van het onderwijs aan zorgleerlingen
geëvalueerd. Naar aanleiding van deze evaluatie bleek dat het onderwijs
aan zorgleerlingen herzien moest worden. Het huidige kabinet heeft de nota «Passend
onderwijs» in juli 2007 naar de Tweede Kamer gestuurd. In deze nota
staan aanbevelingen voor het verbeteren van de kwaliteit en de organisatie
van het onderwijs aan zorgleerlingen. Het onderwijs aan zorgleerlingen is
gebaat bij de vorming van regionale netwerken. De basis van deze netwerken
is het huidige samenwerkingsverband tussen het primair en voortgezet onderwijs
en de regionale expertisecentra. Per netwerk is er één «loket»
dat zorgleerlingen een indicatie kan geven voor een bepaald soort onderwijs.
De kwaliteit van het onderwijs aan zorgleerlingen kan verbeterd worden door
leraren in het regulier onderwijs beter te ondersteunen bij deze taak.De Tweede Kamer heeft in juli 2007 ingestemd met het uitwerken van het «Invoeringsplan
passend onderwijs». Dit plan is in de tweede helft van 2007 samen met
de onderwijsorganisaties uitgewerkt. De Kamer heeft dit uitgewerkte plan in
december 2007 ontvangen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 728,
nr. 101) en ermee ingestemd onder de voorwaarde dat zij jaarlijks een voortgangsrapportage
ontvangt. In 2009 wordt de haalbaarheid van het invoeringsplan met de Kamer
geëvalueerd.In het speciaal onderwijs worden in 2008 kerndoelen ingevoerd, wordt het
kwalificatiesysteem aangepast voor leerlingen die geen reguliere startkwalificatie kunnen halen en worden stage en stagebegeleiding opgenomen
in de (wettelijke) taakomschrijving van het voortgezet speciaal onderwijs.
Om de uitgaven beter te beheersen wordt de bekostiging van het (v)so/lgf gebudgetteerd.
In 2008 wordt de kwaliteit en de organisatie van het onderwijs aan zorgleerlingen
verder uitgewerkt.Kwaliteit voortgezet onderwijsHet voortgezet onderwijs in Nederland presteert zeker niet onder de maat,
maar er zijn wel breed gedeelde zorgen over de kwaliteit. Om deze kwaliteit
te verbeteren heeft OCW in samenwerking met de VO-raad in het najaar van 2007
de «Kwaliteitsagenda VO» opgesteld. De Kwaliteitsagenda VO is
een startdocument. De komende tijd wordt deze uitvoerig met leraren, leerlingen
en ouders besproken. Het streven is om voor de zomer 2008 een breed gedragen
agenda naar de Tweede Kamer te sturen. De kwaliteitsagenda gaat in op de volgende
thema’s:• aantoonbare verbetering van de taal- en rekenprestaties;• goede en betrouwbare examens;• excellentie bevorderen, betere ontwikkeling van toptalent;• alle leerlingen een passende kwalificatie;• voor alle leerlingen een maatschappelijke stage;• reductie van het aantal zeer zwakke scholen.Daarbij zijn er ook afspraken gemaakt over drie belangrijke randvoorwaarden:• onderwijspersoneel (doelstelling 38 leerkracht van Nederland);• bekostiging;• onderwijstijd.Veiligheid in het voortgezet onderwijsVeiligheid is een randvoorwaarde voor goed onderwijs. In november 2007
is de Tweede Kamer geïnformeerd over onze visie op veiligheid in het
onderwijs, de resultaten van de huidige maatregelen en de aanvullende maatregelen
die we voorstellen. De belangrijkste aanvullende maatregelen zijn: verplichte
registratie van incidenten, verbeteren van de weerbaarheid van leerlingen
en het verbeteren van hun sociale competenties, het stimuleren van peer mediation, mentoring,
het hanteren van gedragscodes en het inzetten van «kwaliteitsteams veiligheid»
die de scholen gaan adviseren bij opstellen en of verbeteren van hun veiligheidsbeleid.Meerdere examenmomentenIn het schooljaar 2007–2008 is voor het 2e achtereenvolgende jaar
invulling gegeven aan de pilot «meerdere examenmomenten». Deze
pilot loopt tot 2010. Tot 2010 kunnen leerlingen van de twaalf deelnemende
scholen op drie momenten eindexamen examen doen: januari, mei en augustus.
Na afloop van de pilot wordt bekeken of examen doen op meerdere momenten voor
alle scholen mogelijk gemaakt kan worden. De monitoring en eindrapportage
moeten aangeven wat de gevolgen zijn voor de inrichting van het onderwijs
op de scholen, de meerwaarde voor de leerlingen, de aansluiting op het vervolgonderwijs
en de effecten op de overheid (regelgeving, organisatie en financieel).LeerplusNaar aanleiding van de berichtgeving over het Barleaus gymnasium in het
voorjaar van 2007 is een onderzoek gestart naar de onbedoelde effecten van
de indicator voor het Leerplusarrangement VO. Dit onderzoek is nu in volle
gang. De planning is om in de eerste helft van 2008 de Tweede Kamer hierover
een brief te sturen.Onderwijstijd voortgezet onderwijsDe Inspectie heeft in 2007 bij een representatieve steekproef van 76 scholen
de naleving van de onderwijstijd gecontroleerd. De onderwijstijd is 1040 klokuur
per schooljaar in de onderbouw, 1000 klokuur in de bovenbouw en 700 klokuur
in het examenjaar. Uit de steekproef bleek dat verreweg de meeste scholen
niet aan de norm voldeden. Gemiddeld bleken scholen 52 uur te weinig onderwijstijd
te bieden. Op basis van de uitkomsten van de steekproef is de regelgeving
aangepast. Maximaal 40 uur kan worden ingevuld met onderwijsactiviteiten die
niet voor alle leerlingen verplicht zijn. Bovendien wordt rekening gehouden
met de vakantiespreiding en telt de maatschappelijke stage van 72 uur (over
de totale middelbare schooltijd) mee als onderwijstijd.De norm van 1040 is in 2007 redelijk en billijk gehandhaafd. Alleen van
die scholen die meer dan 150 uur te weinig onderwijstijd hebben aangeboden
of meer dan 100 uur te weinig hebben geprogrammeerd wordt geld teruggevorderd
vanaf het 150ste uur. Dit betrof 15 scholen.Islamitisch primair- en voortgezet onderwijsBij verschillende islamitische scholen in het primair en voortgezet onderwijs
hebben zich in 2007 onrechtmatigheden voorgedaan in de bekostiging.Uit onderzoek van de onderwijsinspectie en de Auditdienst bleek bij enkele
scholen dat het bestuur onrechtmatig had gehandeld bij de onderwijsbekostiging.
Dit geld wordt teruggevorderd. Tegen twee van deze scholen is aangifte gedaan
bij het OM. Verder is via de rechter het ontslag gevraagd van bestuurders
van een basisschool (begin 2008 is het ontslagverzoek toegewezen). In twee
gevallen leidde de samenloop van financiële, bestuurlijke en onderwijsproblemen
ertoe dat scholen de deuren moest sluiten. De kinderen van deze scholen zijn
in het nieuwe schooljaar naar een andere school gegaan.Naar aanleiding van deze voorvallen hebben de staatssecretarissen Dijksma
en Van Bijsterveldt de Onderwijsinspectie en de Auditdienst opdracht gegeven
een thema-onderzoek uit te voeren (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 200 VIII, nr. 9). Dit onderzoek zal
niet alleen gericht zijn op islamitische schoolbesturen, maar ook breder kijken
naar andere schoolbesturen. De verwachting is dat het onderzoek voor de zomer
van 2008 klaar is.Vrije scholen en particuliere scholen in het primair en
voorgezet onderwijsIn het streven om alle leerlingen in Nederland onderwijs te bieden van
voldoende kwaliteit, heeft OCW in 2007 extra aandacht besteed aan de Vrije
scholen en particuliere scholen.De Vrije scholen in het basisonderwijs worden door de Inspectie verhoudingsgewijs
vaak als zeer zwak beoordeeld. De Inspectie heeft daarom in 2007 een analyse
van de Vrije scholen gemaakt. Deze analyse is op 2 oktober 2007 naar
de Tweede Kamer gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII,
nr. 12). De Vereniging van Vrije scholen ziet het als haar opdracht
de Vrije scholen er weer bovenop te helpen. Periodiek worden de resultaten
van de verenging besproken met het ministerie van OCW. In het voortgezet onderwijs
behoren Vrije scholen niet tot de categorie zeer zwak.Om duidelijkheid te scheppen over de criteria waaraan particuliere scholen
moeten voldoen om door leerplichtigen te mogen worden bezocht, is in augustus
2007 de «Leerplichtwet 1969» gewijzigd. Hiermee is ook de relatie
tussen de leerplichtambtenaar en de Inspectie bij de handhaving van de wet
helder vastgelegd. In 2005–2006 is de Inspectie bij de toenmalige particuliere
scholen nagegaan of werd voldaan aan de toen geldende wettelijke eisen. Dit
leidde in een aantal gevallen tot acties van de leerplichtambtenaar en tot
een proefproces. Het reguliere kwaliteitstoezicht heeft ook betrekking op
de particuliere scholen. De Inspectie zal in dat kader vanaf voorjaar 2008
de kwaliteit van de huidige scholen opnieuw toetsen.Tegengaan segregatieHet vorige kabinet heeft de gemeenten en het basis- en voortgezet onderwijs
verplicht om met ingang van het schooljaar 2006–2007 met elkaar te overleggen
over maatregelen die de integratie bevorderen en de segregatie tegengaan.
Ook dit kabinet wil de segregatie in het onderwijs aanpakken. OCW heeft in
mei 2007 het «Kenniscentrum Gemengde Scholen» opgericht om gemeenten
en scholen daarbij te ondersteunen. De Tweede Kamer heeft op 8 februari
2008 een brief ontvangen over het tegengaan van segregatie in het basisonderwijs.
Daarin staat de uitwerking van beleidsmaatregelen, waaronder het uitvoeren
van pilots in ondermeer de vier grote gemeenten (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 21 293, nr. 3). Dit om na te gaan welke maatregelen
het meest effectief zijn bij het voorbereiden van eventuele wetgeving. Daarnaast
heeft OCW in 2007 de «Stichting Kleurrijke Scholen» gesubsidieerd
om ouders van basisschoolleerlingen te ondersteunen.Kwaliteit beroepsonderwijs en volwasseneneducatieDe invoering van competentiegericht onderwijs in het mbo is in 2007 beschreven
in het «Plan van Aanpak MBO 2010». De bedoeling is dat competentiegericht
onderwijs in het mbo in fases wordt ingevoerd. Op 1 augustus 2010 moeten
alle mbo-scholen hun onderwijs hebben aangepast aan de nieuwe kwalificatiedossiers.
In 2007 zijn er kwalificatiedossiers gemaakt waarin wordt beschreven wat er
op het gebied van kennis, vaardigheden en competenties van een afgestudeerde
mbo’er wordt verwacht. Op deze manier wordt duidelijk wat een leerling
moet kunnen om een mbo-diploma te halen. In 2007 zijn er voor het eerst specifieke
eisen gesteld aan de beheersing van de Nederlands taal. Voorgaande jaren werd
taalbeheersing vooral uit de beroepseisen gedestilleerd. Vanaf 2007 zijn deze
taaleisen ook opgenomen in het «doorstroomdeel» van de kwalificatiestructuur
en tellen daarvoor mee. In 2007 is een start gemaakt met de discussie over
het centraal examineren van taal en rekenen/wiskunde in het mbo.Op basis van de hoor- en wederhoor van scholen en het onderzoek van de
Inspectie (als toezichthouder op KCE) is in 2007 geconstateerd dat de oordelen
van KCE over de kwaliteit van de examens in het mbo niet betrouwbaar zijn.
Hierdoor was het juridisch niet mogelijk om examenlicenties in te trekken.
Een ernstige situatie ontstond. Daarom gaat vanaf 15 november 2007 de
Inspectie toezien op de kwaliteit van de examens van mbo-opleidingen. Het
toezichtkader wordt daarbij opnieuw bekeken. Met het oog op competentiegericht
beroepsonderwijs worden onderwijs en bedrijfsleven opgeroepen om meer werk
te maken van de standaardisatie van examens en examenprofielen.De regeling «Innovatiebox 2006 t/m 2009» is ook in 2007 voortgezet.
Deze regeling houdt in dat onderwijsinstellingen geld krijgen om samen met
belanghebbenden concrete innovatiedoelstellingen af te spreken en uit te voeren.
Uit onderzoek (KBA 2007) blijkt dat scholen werken met «pakketten»
van onderling samenhangende en elkaar versterkende innovatieprojecten. Uit
ditzelfde onderzoek blijkt dat het geld in 2007 ten opzichte van 2006 iets
meer is besteed aan het verbeteren van de aansluiting en doorstroming binnen
de beroepskolom en iets minder aan het bevorderen van competentiegericht beroepsonderwijs.In 2007 zijn naar schatting 3 000 extra stageplekken en stimulatieplekken
in het mbo gecreëerd. Ruim 5 000 moeilijk plaatsbare leerlingen
hebben intensieve begeleiding gekregen bij het zoeken van een stageplek. Om
extra te kunnen investeren in zorgleerlingen is in 2007 de «leerlinggebonden
financiering» (LGF) wettelijk vastgelegd.Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt: een «leven
lang leren»In 2005 startte de interdepartementale projectdirectie Leren & Werken
(SZW/OCW). Er zijn toen ambitieuze en concrete doelen geformuleerd: 15 000
duale trajecten en 20 000 EVC-trajecten in twee jaar. Ook zouden er tenminste
tien regionale samenwerkingsverbanden moeten komen en vijf vernieuwende projecten
model moeten staan voor een ander bedrijf of sector. Tenslotte moest er een «infrastructuur»
komen voor een «leven lang leren». Na ruim twee jaar maken we
de balans op.Duaal lerenDuaal leren is werken en leren tegelijk, waarbij het leren zoveel mogelijk
op de werkvloer gebeurt. Het doel was om 15 000 duale trajecten te starten.
Het zijn er bijna 29 000 geworden. De doelstelling is dus ruimschoots
gehaald. Het gaat dan vooral om trajecten voor het halen van een mbo-diploma
(merendeel mbo-2) en branchecertificaten.Erkennen van verworven competentiesHet «erkennen van verworven competenties» (EVC) houdt in dat
volwassenen hun ervaring in werk en vrije tijd kunnen «omzetten»
in een certificaat en diploma. EVC kan voor volwassenen veel leer- en tijdwinst
betekenen en voor de werkgever winst in termen van kosten en tijd. De doelstelling
van 20 000 EVC-trajecten was fors. Dat doel is niet gehaald. Maar met
ruim 15 000 trajecten is een verdrievoudiging ten opzichte van de periode
voor 2005 gerealiseerd. De belangrijkste reden voor het achterblijven van
de EVC-trajecten is dat EVC nieuw is, voor zowel de aanbieders als voor mogelijke
deelnemers. Het kost tijd en energie om EVC binnen organisaties de plek te
geven die het verdient. Daarom is er geïnvesteerd in een goede EVC-infrastructuur.
In 2006 is een «kwaliteitscode EVC» ondertekend door het totale
beroepsonderwijs, werkgevers en werknemers. De kwaliteitscode is bedoeld om
de kwaliteit van het beroepsonderwijs te garanderen, draagvlak te krijgen
en het aanbod van EVC inzichtelijk te maken.Regionale samenwerkingsverbanden en vernieuwingsprojectenDe doelstelling was om minimaal tien regionale samenwerkingsverbanden
tussen overheid, ondernemers en onderwijs tot stand te brengen. Die moesten
niet alleen concrete doelen halen, maar ook zorgen voor een structureel betere
samenwerking. Het doel is ruimschoots gehaald: er zijn er nu 44. Over de duurzaamheid
van deze netwerken is na twee jaar nog niet veel te zeggen. Dat moet in de
komende jaren blijken. Gepland waren vijf vernieuwingsprojecten. Het zijn
er elf geworden. Hierbij heeft de formule van «spotten
en verpotten» goed gewerkt. Dat wil zeggen dat goed werkende vernieuwingen
in regio’s of branches ook op andere plekken worden toegepast.«Leven lang leren»Om de infrastructuur voor een «leven lang leren» te versterken
zijn er de afgelopen twee jaar diverse activiteiten ondernomen. Zo zijn er
zestien regionale «leerwerkloketten» ingericht om werkgevers,
werknemers en werkzoekenden te informeren over EVC en duaal leren. Verder
is er een website ontwikkeld (www.lerenenwerken.nl) om burgers en werkgevers
ook digitaal te bereiken en zijn er pilots van start gegaan met korte tweejarige
opleidingsprogramma’s binnen de hbo-bachelor opleiding (associate degree). Deze resultaten laten zien dat met samenwerking
en ambitie veel kan worden bereikt. Voor het kabinet is dat een reden om de
komende drie jaar te blijven investeren in «leven lang leren»,
met nog ambitieuzer doelen. Deze doelen staan in het plan van aanpak 2008–2011, «Doorpakken
met Leren & Werken».EducatieDe rijksbijdrage «educatie» maakt voor de 31 grote gemeenten
deel uit van de brede doeluitkering sociaal, integratie en veiligheid van
het Grotestedenbeleid. In dat kader zijn in 2007 tussen het Rijk en de G31
meerjarige prestatieafspraken op het terrein van educatie overeengekomen tot
en met 2009 (einde GSB III periode).Goed bestuurIn de OCW-begroting van 2007 staat dat in het onderwijs de bestuurlijke
context zo wordt ingericht dat «onderwijs op maat» mogelijk wordt.
Onder andere door minder regels en voorschriften van OCW en door het toezicht
op scholen te integreren. Inmiddels is een plan voor een nieuwe aanpak van
het geïntegreerde toezicht in oktober 2007 met de Tweede Kamer besproken.
De noodzakelijke wijziging van de Wet op het onderwijstoezicht (WOT) wordt
nu voorbereid. De bedoeling is dat deze wet begin 2009 in werking treedt.Het toezicht wordt selectiever en gaat zich meer richten op concrete risico’s.
Toezicht op de kwaliteit van het onderwijs zal worden gecombineerd met het
financiële toezicht. Per school zal jaarlijks een risicoanalyse worden
gemaakt. Deze risicoanalyse is beslissend voor de mate van toezicht. Zijn
de risico’s klein en de eindresultaten goed, dan vindt in dat jaar geen
verder onderzoek plaats en wordt volstaan met een gesprek met het bestuur.
Dit zorgt voor minder «overlast» bij een school. Bij grote(re)
risico’s zal de Inspectie uitvoerig onderzoek doen. In het overleg met
de Tweede Kamer over deze nieuwe aanpak van het geïntegreerde toezicht
is afgesproken dat de Inspectie eens in de vier jaar onderzoek doet op elke
school. Naast deze nieuwe vorm van extern toezicht is ook begonnen met het
voorbereiden van wetgeving waardoor het bestuur en het interne toezicht in
het onderwijs een betere positie krijgt.Doelstelling 38: LeerKracht van Nederland!De kwaliteit van het onderwijs staat of valt met de leraren. Dit kabinet
vindt dat zij meer ruimte moeten krijgen voor hun belangrijkste taak: het
geven van goed en gedegen onderwijs. Elke school is zo goed als zijn docenten.
Goede, bevlogen leraren die zich met hart en ziel inzetten voor hun leerlingen,
voor beter onderwijs en daarmee voor de samenleving, verdienen waardering
en respect. Vanaf 2010 dreigt er door de vergrijzing een fors tekort aan leraren,
vooral in het voortgezet onderwijs (3300 leraren in 2011). In het basisonderwijs
wordt een tekort aan schoolleiders verwacht. Zonder maatregelen
zal het tekort aan schoolleiders in deze sector oplopen tot 500 in 2011. De «vervangingsvraag»
in het mbo stijgt in 2010 naar 1860 leraren. Voor de oplossing van deze problemen
heeft dit kabinet de commissie «Leraren» onder leiding van Rinnooy-Kan
ingesteld. Op 12 september 2007 kwam deze commissie met een rapport.
De analyse van de commissie is helder. Er komt een enorm probleem op ons af:
een kwantitatief en kwalitatief lerarentekort.ActieplanEind november 2007 kwam het ministerie van OCW met een actieplan: «LeerKracht
van Nederland». Met dit samenhangende, uitgebreide pakket aan maatregelen
reageert het kabinet op het advies van de commissie «Leraren»
en het advies van de Onderwijsraad «Leraarschap is eigenaarschap».
Het actieplan moet zorgen dat leraren beter onderwijs kunnen geven. De waardering
voor het leraarschap moet omhoog. Niet alleen kunnen leraren rekenen op een
betere beloning (met een sterk accent op opleiding en prestaties) en een beter
loopbaanperspectief, maar ook zal hun positie in de school worden versterkt.
Het kabinet trekt daarvoor deze kabinetsperiode honderden miljoenen per jaar
extra uit, oplopend tot uiteindelijk ruim € 1,1 miljard in 2020.
In december 2007 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het actieplan. De komende
maanden worden met de sociale partners prestatieafspraken gemaakt. Ook wordt
er samen met de lerarenopleidingen gewerkt aan een kwaliteitsagenda.Doelstelling 39: KinderopvangDit kabinet hecht groot belang aan het verhogen van de arbeidsparticipatie
van vooral vrouwen. Het beleid voor de kinderopvang maakt de laatste jaren
een snelle ontwikkeling door. Dit beleid is erop gericht om drempels weg te
nemen voor vrouwen met jonge kinderen die willen deelnemen aan het arbeidsproces.Formele kinderopvangHet gebruik van formele kinderopvang is in 2007 sterk gestegen. Het aantal
huishoudens met kinderopvangtoeslag was in 2007 bijna 50% hoger dan
in 2005. Deze stijging deed zich bij alle inkomensgroepen en bij alle opvangvormen
voor. Met name het gebruik van gastouderopvang steeg in 2007 zeer sterk. De
invoering van de verplichte werkgeversbijdrage en de motie Van Aartsen/Bos
hebben aan die groei bijgedragen. Per 1 januari 2007 is er € 125
miljoen extra per jaar beschikbaar voor de kinderopvang. Deze € 125
miljoen heeft gezorgd voor een prijsverlaging van kinderopvang (voor ouders).
Daarnaast heeft de verplichte werkgeversbijdrage ervoor gezorgd dat de prijs
van kinderopvang is verlaagd voor ouders die eerst geen of een gedeeltelijke
werkgeversbijdrage ontvingen. Verder zijn voor alle ouders de administratieve
lasten aanzienlijk verminderd.De Belastingdienst heeft éénmalig achterstanden weggewerkt
in het uitbetalen van kinderopvangtoeslagen. De uitgaven voor de Wet kinderopvang
vielen in 2007 per saldo circa € 470 miljoen hoger uit dan geraamd.
In de Miljoenennota 2008 is op basis van de beleidsinformatie van de Belastingsdienst
voor bijna € 300 miljoen aan extra uitgaven geraamd. Daarvoor is
voor 2007 dekking gevonden in de generale middelen, en meerjarig in onder
andere de «enveloppe kinderopvang» en een taakstelling binnen
de Wet kinderopvang. Uiteindelijk bleken aan het eind van het jaar de uitgaven
nog eens circa € 170 miljoen hoger uit te vallen. Het feit dat meer
mensen gebruik maken van de kinderopvang en de hogere uitgaven van 2007 werken
door in latere jaren.De motie Van Aartsen/Bos heeft de regering gevraagd om scholen te verplichten
om voor- en naschoolse opvang aan te (laten) bieden. Scholen zijn dit alleen
verplicht als ouders om deze opvang vragen. De toenemende vraag naar buitenschoolse
opvang heeft geleid tot wachtlijsten. Het kabinet heeft met Prinsjesdag 2007,
naar aanleiding van een rapport van de taskforce «Wachtlijsten»,
maatregelen aangekondigd die deze wachtlijsten moeten terugdringen. Bijvoorbeeld
door een subsidieregeling voor snelle capaciteitsuitbreiding. Deze subsidieregeling
is in november 2007 van kracht geworden.Voor- en vroegschoolse educatie (vve)Op 13 juli 2007 is er een brief naar de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 800 VII, nr. 169) gestuurd over de
bestrijding van taalachterstanden en de harmonisering van de regelgeving op
dit gebied. Daarin stond onder andere dat er meer kinderen bereikt moeten
worden die voor- en vroegschoolse educatie (vve) nodig hebben. Verder wordt
ingezet op verhoging van de kwaliteit van vve. Voor verdere harmonisatie van
de regelgeving, waaronder de financiering, wordt aangesloten bij de praktijk,
uiteraard in overeenstemming met de doelstellingen van het kabinet. Uit het
FES is € 45 miljoen beschikbaar voor de vve. Dit geld is bestemd
voor het schooljaar 2007–2008 en 2008–2009. Hierdoor bereiken
gemeenten sneller 70% van de kinderen uit de doelgroep.Het kabinet Balkenende IV wil dat in 2011 alle kinderen uit de doelgroep
mee kunnen doen aan voor- en vroegschoolse educatie. Met de VNG is een bestuursakkoord
gesloten waaruit blijkt dat gemeenten zich hiervoor willen inzetten. Ook is
er met de G4 en Oost-Groningen een akkoord bereikt over separate maatregelen.
Afspraken hierover met de VNG en Zuid-Limburg volgen dit voorjaar. Afgelopen
jaar zijn naar aanleiding van de «midtermrevieuw» de prestatieafspraken
met de G31 over de voorschoolse educatie bijgesteld.Doelstelling 40: Brede scholen«Brede scholen» bieden een stimulerende en uitdagende leeromgeving
voor kinderen, doordat onderwijs wordt gecombineerd met opvang, zorg, welzijn,
sport en cultuur. Hardnekkige knelpunten remmen de groei van «brede
scholen» af en bedreigen ze zelfs in het voortbestaan.Dit kabinet heeft in het beleidsprogramma opgenomen dat ze de ontwikkeling
van «brede scholen» in het basis- voortgezet onderwijs actief
wil ondersteunen. Onder meer door het vergroten van het aantal combinatiefuncties
in onderwijs, sport en/of cultuur. Het gaat dan om 2500 fte extra in 2012.
Combinatiefuncties zijn functies waarbij mensen voor verschillende sectoren
werken, terwijl ze in dienst zijn van één werkgever. Bijvoorbeeld:
een vakleerkracht die naschoolse sportactiviteiten organiseert of een muziekdocent
die zowel lesgeeft op de muziekschool als op een «brede school».Kort na het uitbrengen van het beleidsprogramma heeft het kabinet een «koersbrief»
gestuurd naar alle gemeenten en de vele organisaties in de onderwijs-, sport-
en cultuursector. In deze brief stond informatie over de combinatiefuncties
voor «brede scholen», en de sport-en cultuursector. In de periode
daarna is veel overleg gevoerd met alle partijen over de uitwerking van de
combinatiefuncties. Dit heeft geleid tot de ondertekening van bestuurlijke
afspraken op 10 december 2007 tussen het rijk (OCW en VWS), de VNG en de koepels
van onderwijs (po en vo), sport en cultuur. Ook is er een taskforce ingesteld
die beleid gaat ontwikkelen voor het succesvol invoeren van de combinatiefuncties.
Deelnemende gemeenten (in 2008: de G31, waarin ook de krachtwijken
liggen) hebben een verklaring getekend waarin zij:• de doelen onderschrijven;• concreet aangeven hoeveel combinatiefuncties zij zullen realiseren;• aangeven dat ze vanaf het tweede jaar 60% van de kosten
zullen financieren.Vanaf 2009 komen er jaarlijks nieuwe deelnemende gemeenten bij.In december 2007 is de beleidsbrief «brede school» naar de
Tweede Kamer gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200, nr. 75). Deze brief gaat in op de bestuurlijke afspraken en op de maatregelen
die naast de combinatiefuncties bijdragen aan de ontwikkeling van de «brede
school». Het gaat om een stimuleringsarrangement huisvesting (circa € 23
miljoen), een kenniscentrum en experimenten met ontschotting van geld.Doelstelling 41: Maatschappelijke stageEen maatschappelijke stage voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs.
Dat is het doel van dit kabinet. Op 15 november 2007 is het plan van
aanpak «maatschappelijke stage» gepresenteerd. In december 2007
is een definitief plan opgeleverd. Hierin staat welke ondersteunende activiteiten
scholen, stagebieders, begeleiders en bemiddelaars kunnen verwachten bij het
invoeren van de maatschappelijke stage. Vanaf 2008 moet het aantal scholen
en leerlingen dat deelneemt aan de maatschappelijke stage worden uitgebreid.
Daarnaast ligt het accent op het «experimenteren» met de maatschappelijke
stage. Dit levert voor OCW belangrijke informatie op over wat wel en wat niet
werkt. Het streven is dat in het schooljaar 2008–2009, 20% van
de leerlingen een maatschappelijke stage doet. Dit percentage loopt op van
45% in 2009–2010, tot 90% in 2010–2011 en 100%
in 2011–2012. Leerlingen moeten uiteindelijk 72 uur stage lopen. Stageplekken
worden zowel gezocht in de non-profitsector als in de profitsector. In de
profitsector hebben de Rabobank, Fortis en Campina zich gecommitteerd via
het ondertekenen van een convenant.Doelstelling 42: Gratis lesmateriaalHet kabinet wil het lesmateriaal voor ouders van leerlingen in het voortgezet
onderwijs gratis maken. Al vanaf het schooljaar 2008–2009 is hiervoor
geld beschikbaar. Alle scholen in het voortgezet onderwijs zijn hier in november
2007 over geïnformeerd. Toen werd duidelijk dat de periode tussen december
2007 en de invoeringsdatum van 1 augustus 2008 voor de scholen te kort
zou zijn om de Europese aanbestedingsprocedures voor het lesmateriaal op een
verantwoorde wijze vorm te geven.Er is goed naar de scholen geluisterd en het kabinet heeft begin 2008
een oplossing gevonden die recht doet aan scholen én ouders:1. De verplichting voor scholen om hun leerlingen van gratis lesmateriaal
te voorzien wordt één schooljaar vooruit geschoven, waardoor
scholen langer de tijd krijgen om zich goed te kunnen voorbereiden.2. Ouders ontvangen in december 2008 een tegemoetkoming voor de kosten
van lesmateriaal voor het schooljaar 2008–2009. De tegemoetkoming bedraagt € 308
(prijspeil 2007) per leerling en is daarmee gelijk aan de kosten van een gemiddeld
boekenpakket voor een leerling in het voortgezet onderwijs.3. De tegemoetkoming WTOS wordt met ingang van het schooljaar 2008–2009
met € 308 verlaagd. De WTOS wordt in twee termijnen betaald (augustus
en januari), maar om de ouders die recht hebben op de WTOS-tegemoetkoming
niet in problemen te laten komen wordt deze nu geheel in augustus 2008 betaald.Op 18 maart 2008 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel «gratis
lesmateriaal».Project 8: Aanval op de schooluitvalDit kabinet gaat verder met de aanval op de schooluitval. De Tweede Kamer
is hierover geïnformeerd in de uitvoeringsbrief «schooluitval»
van 30 november jl. (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 42). Er komt geen nieuw beleid, maar we gaan actie ondernemen om het
bestaande beleid nog beter uit te voeren. In het schooljaar 2006–2007
gingen 53 100 jongeren voortijdig van school. Het kabinet is vastbesloten
om het aantal nieuwe voortijdige schoolverlaters in 2012 te halveren. Dan
mogen er niet meer dan 35 000 over zijn, vergeleken met de 71 000
in 2002. Om dat doel te halen, moet duidelijk zijn wie uitvalt, waarom en
waar hij of zij uiteindelijk terechtkomt. We gaan de resultaten monitoren
en waar nodig bijsturen. OCW investeert daarom in het verbeteren van de registratie,
kwalitatief en kwantitatief onderzoek, toezicht en de handhaving van de leerplicht.Scholen, gemeenten, CWI, zorginstellingen en het regionale bedrijfsleven
dragen allemaal bij aan de strijd tegen schooluitval. De maatregelen van OCW
richten zich op: uitval aanpakken bij de bron, soepele overgangen tussen schooltypen,
het bij de les houden van leerlingen en de praktijk als leermeester. Ofwel:
voorkomen is beter dan genezen. Maar we vergeten ook de groep (werkende) schoolverlaters
niet. In vervolg op de éénjarige convenanten die in 2006 zijn
afgesloten, is in het najaar van 2007 besloten vierjarige «vsv-convenanten»
af te sluiten met alle 39 RMC-regio’s. Eind 2007 zijn convenanten afgesloten
met de G-4. Het streven is om vóór 1 juli 2008 met de overige
35 RMC-regio’s convenanten af te sluiten. In de convenanten worden concrete
afspraken gemaakt over de reductie van het aantal voortijdige schoolverlaters,
het soort maatregelen die scholen hiervoor inzetten en over de financiële
tegemoetkoming hiervoor.Naast deze intensivering van bestaand beleid zet OCW in 2008 in op:• extra aandacht voor een soepele overgang van vmbo naar mbo;• betere loopbaanoriëntatie, studiekeuze en begeleiding;• meer en betere zorg op school;• aantrekkelijker onderwijs, met sport en cultuur, om jongeren op
school te houden;• meer ruimte voor vmbo-scholieren die het best leren met hun handen;• meer maatwerktrajecten om uitval te voorkomen;• inzet van 20 000 EVC-trajecten voor schooluitvallers van 18
tot 23 jaar.Pijler 5: Veiligheid, stabiliteit en respectVeiligheid is een kerntaak van de overheid en een basisvoorwaarde voor
een samenleving waarin mensen zich vertrouwd, vrij en verbonden voelen. De
komende jaren zet het kabinet zich in voor verdere verbetering hiervan. OCW
draagt hier aan bij door meer aandacht te geven aan het veiligheids- en radicaliseringsbeleid
van onderwijs- en onderzoeksinstellingen.Doel 59: Veiligheid en radicalisatieOCW wil dat onderzoeks- en onderwijsinstellingen zich beter kunnen verdedigen
tegen terrorisme, dat het onderwijspersoneel minder te maken krijgt met agressie
en dat scholen veiliger worden. In 2007 is een onderzoek gestart naar mogelijke
maatregelen voor het verminderen van agressie tegen onderwijspersoneel.
Op dit moment is OCW nog in afwachting van het rapport. Om instellingen bewust
te maken van de risico’s van het illegaal gebruik van kennis over chemische,
biologische, radioactieve en nucleaire (CBRN) middelen, is de gedragscode «Biosecurity» opgesteld. Twee universiteiten
hebben maatregelen voorgesteld om hun weerbaarheid te vergroten. Deze maatregelen
zijn goedgekeurd en worden in 2008–2009 ingevoerd. Andere kennisinstellingen
komen in 2008 met voorstellen voor maatregelen. De aanpak voor het verhogen
van de sociale veiligheid op scholen is naar de Tweede Kamer gestuurd.Pijler 6: Overheid en dienstbare publieke sectorDeze pijler bevat een groot aantal onderwerpen variërend van een
slagvaardige overheid tot een toegankelijk aanbod van kunst. OCW wil de cultuurparticipatie
vergroten en bijdragen aan een sterke publieke omroep en een onafhankelijke
en pluriforme pers.Doel 73: Kunst en CultuurIn de nota «Kunst van leven» van 29 juni 2007 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr. 44) beschrijft
het kabinet het cultuurbeleid voor de komende jaren. Het eerste deel van de
nota geeft een visie op cultuur. De belangrijkste ambities van het kabinet
staan hieronder genoemd. Het tweede deel van de notitie beschrijft de uitwerking
van de vernieuwing van het subsidiesysteem.Cultuurparticipatie«Kunst van leven» presenteert een «10-puntenplan cultuurparticipatie»
en kondigt ondermeer de oprichting van een programmafonds voor cultuurparticipatie
aan. Leidend voor het 10-puntenplan is de ambitie dat iedere jongere tot 18
jaar vertrouwd raakt met één of meer kunstvormen. Bij de uitvoering
van het 10-puntenplan is een belangrijke rol weggelegd voor het programmafonds.
In oktober 2007 zijn de voorbereidingen voor het nieuwe fonds gestart (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 28 989, nr. 58).
Speerpunten van het fonds zijn amateurkunst, volkscultuur en cultuureducatie.
In het voorjaar van 2009 zal het nieuwe fonds operationeel zijn. De werkzaamheden
liggen op schema.Cultuur en school«Kunst van leven» kondigt een onderzoek aan naar buitenschoolse
cultuureducatie. Verder wordt er € 5 miljoen geïnvesteerd in
het aanbod van cultuur op «brede scholen». Dit geld is bedoeld
voor de eerder genoemde combinatiefuncties en zal zorgen voor minimaal 150
nieuwe combinatiefuncties cultuur in 2011. Vanaf het schooljaar 2009–2010
wordt de historische canon van Nederland opgenomen in de kerndoelen van het
onderwijs. Ter ondersteuning hiervan worden diverse initiatieven ontwikkeld,
zoals de canoncaravaan en nascholing voor docenten. Tot slot wordt in het
schooljaar 2008–2009 de cultuurkaart voor het voorgezet onderwijs geïntroduceerd.Een mooier NederlandDoor ruimtegebrek en economische belangen staan de cultuurhistorische
waarden van stad en platteland onder druk. Sommigen spreken van een «verrommeling»
van Nederland. Dit kabinet wil door cultuurbeleid te verbinden met de ruimtelijke
ordening, de culturele factor in de samenleving versterken. Dit moet voor
stedelijke en landelijke gebieden een hogere architectonische en cultuurhistorische
kwaliteit opleveren: een mooier Nederland dat tegemoet komt aan eisen die
burgers aan wonen en hun woonomgeving stellen.Met het actieprogramma «Ruimte en Cultuur» (2005–2008)
werkt het kabinet – in het verlengde van de eerdere architectuurnota’s,
de nota «Belvedere» en de nota «Ruimte» – aan
het versterken van de kwaliteit van het ruimtelijke ontwerp en een zorgvuldige
omgang met cultureel erfgoed bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het ministerie
van OCW is de coördinator van het actieprogramma en werkt hierbij samen
met zes departementen. Het actieprogramma telt in totaal 29 acties. In 2007
zijn onder andere de volgende resultaten geboekt: De Gouden Piramide, rijkprijs
voor inspirerend opdrachtgeverschap, is toegekend aan de gemeente Enschede
voor de herbouw en herstructurering van de wijk Roombeek. Het projectbureau
Belvedere presenteerde op het Belvedere Festival in Den Bosch de resultaten
van zeven jaar beleid, er zijn inrichtingsplannen voor de werelderfgoedgebieden
Beemster en Kinderdijk gemaakt en tientallen Belvedere- en architectuurprojecten
ontvingen een subsidie. Tenslotte vond in februari een bijeenkomst plaats
over ruimtelijk kwaliteitsbeleid door de provincie. Het Belvederebeleid wordt
in 2008 geëvalueerd.Het actieprogramma «Ruimte en Cultuur» wordt in 2008 afgerond
en opgevolgd door de visie «architectuur en ruimtelijk ontwerp».
Daarvoor is in 2007 een interdepartementaal projectteam van start gegaan.
De visie wordt voor de zomer van 2008 naar de Tweede Kamer gestuurd.Diversiteit cultuurEr is in 2007 veel aandacht besteed aan culturele diversiteit. In samenwerking
met grote steden zijn verschillende activiteiten georganiseerd door culturele
instellingen. Ook fondsen geven ieder op eigen wijze invulling aan culturele
diversiteit. Bovendien maakt diversiteit deel uit van het «tienpuntenplan
cultuurparticipatie» in de nota «Kunst van Leven». Culturele
diversiteit is een aandachtspunt bij benoemingen van besturen en adviescommissies.
Zo heeft Atana succesvol bemiddeld tussen mensen met diverse culturele achtergronden
en besturen van culturele instellingen. De Europese Commissie heeft 2008 uitgeroepen
tot het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog. De Nederlandse invulling
is belegd bij Kosmopolis en de Stichting Internationale Culturele Activiteiten.
In 2008 wordt het beleid op het gebied van culturele diversiteit geëvalueerd.
De betrokken instellingen zullen deel uitmaken van de evaluatie.Creatieve industrieHet in 2005 aangekondigde programma voor de creatieve industrie loopt
nog door tot eind 2008. Het omvat diverse initiatieven en projecten rond creatieve
bedrijfstakken en (overig) bedrijfsleven, intellectueel eigendom, internationalisering
en professionalisering van cultureel ondernemerschap. Zo wordt een bijdrage
geleverd aan het verlichten van knelpunten die creatieve bedrijfstakken op
verschillende punten ervaren. Het programma wil via de subsidieregeling Creative Challenge Call de aansluiting tussen creatieve
en andere bedrijven bevorderen om zo het economisch potentieel van creativiteit
beter te benutten. In de eerste tranche van deze regeling worden 39 projecten
ondersteunt.Nationaal Historisch MuseumDit kabinet heeft aangekondigd dat er een Nationaal Historisch Museum
komt en dat het rijk daarvoor een bedrag oplopend tot € 12 miljoen
structureel vrijmaakt. In het voorjaar van 2007 zijn drie steden (Arnhem,
Amsterdam, Den Haag) gevraagd met voorstellen te komen voor de locatie van
het Nationaal Historisch Museum. Op 2 juli 2007 heeft de minister bekend
gemaakt dat het museum in Arnhem komt. In Arnhem is een locatie
gekozen en zijn de noodzakelijke voorbereidingen getroffen voor de bouw. Het
museum moet in 2011 gereed zijn.Op 31 augustus heeft de minister de Kamer geïnformeerd over het vervolg
en de financiën. Op 1 november jl. heeft de minister aangegeven
dat hij de heer C. Boer advies vraagt over de fasering van het proces en de
organisatorische vertaling daarvan.De minister heeft de Tweede Kamer op 28 januari 2008 geïnformeerd
over de uitkomst van dit advies en de consequenties daarvan voor de organisatie
van het Nationaal Historisch Museum. De heer A. Nicolaï is benoemd tot
voorzitter van de stuurgroep van het museum.Doel 74: Een modern medialandschapMedia hebben een prominente rol in de samenleving. Dat geldt zeker nu
media dankzij digitale technologie alom aanwezig zijn: thuis, onderweg en
op het werk. Door digitale technologie zijn de wegen om de burger te bedienen
eindeloos. Het kabinet vindt het de opdracht van de publieke omroep om al
die mogelijkheden te benutten. Het aanbod en de organisatie van de publieke
omroep moet daarom bij deze ontwikkeling aansluiten.Op 5 oktober 2007 heeft het kabinet zijn plannen voor de toekomst van
de publieke omroep gepresenteerd. Er komt geen grootscheepse hervorming. Het
kabinet zorgt ervoor dat de publieke omroep zich multimediaal kan ontwikkelen
en zich zo kan aansluiten bij een nieuwe generatie mediagebruikers. Verder
krijgen de omroepen meer mogelijkheden om hun bestaansrecht en hun bijdrage
aan de pluriformiteit van de publieke omroep te bewijzen, op basis van ledental
en programmatische bijdragen. Dit kabinet heeft een einde gemaakt aan een
periode van bezuinigingen bij de landelijke publieke omroep. De rijksbijdrage
gaat omhoog, oplopend naar indicatief € 100 miljoen in 2011. Hiervan
is € 15 miljoen speciaal bestemd voor Nederlands drama. Met de publieke
omroep is een prestatieovereenkomst gesloten over de programmering voor 2008–2010.Het kabinet zal in 2008 twee wetsvoorstellen indienen om de mediawet te
wijzigen: het wetsvoorstel Multimediawet en de Erkenningswet. In het eerste
wetsvoorstel regelt het kabinet dat de regionale en lokale omroep multimediaal
kunnen werken. Ook worden de reclameregels voor Nederlandse commerciële
omroepen versoepeld. In de Erkenningswet worden de bovengenoemde plannen van
het kabinet uitgewerkt. Omroepen kunnen zich voortaan op twee manieren bewijzen:
op basis van ledental en op basis van hun programmatische specialisatie. In
de plaats van de A- en B-status voor omroepverenigingen komt er een glijdende
schaal waarbij het aantal leden meetelt voor het budget.Mediaconcentratie en crossownershipOp 13 juni 2007 is de Tijdelijke wet mediaconcentraties in werking getreden.
In dit wetsvoorstel worden de crossownershipbepalingen uit de Mediawet geschrapt
en vervangen door een tijdelijke regeling. Met deze wet krijgen mediaondernemingen
ruimere mogelijkheden om zich crossmediaal te ontwikkelen en uit te groeien
tot ware multimediale ondernemingen. Tot dusverre kon een dagbladonderneming
met een marktaandeel van 25% of méér op de dagbladmarkt
niet zelfstandig een commerciële radio- of televisiezender in eigendom
hebben, maar moest dat samen doen met andere partijen. Met de nieuwe wettelijke
regeling kan zo’n dagbladuitgever wél een radio- of televisiezender
in eigendom hebben. De Telegraaf heeft van deze mogelijkheid
gebruik gemaakt en zijn belang in Sky Radio Group
uitgebreid naar 85%. RTL Nederland heeft Radio 538 en de televisieprogramma’s
van Tien overgenomen van Talpa. De wet stelt ook duidelijk grenzen aan de
concentratie van aanbieders op mediamarkten. Door maxima te verbinden aan
via fusies en overnamen te verwerven marktaandelen: die grens ligt op 35%
voor de dagbladmarkt. Voor een partij die op alle drie (dagbladen, radio en
televisie) de markten actief wil zijn, geldt een grens van 90% (op
een totaal van 300% van de markten voor dagbladen, radio en televisie).
De regeling wordt begin 2009 geëvalueerd. Mede op basis daarvan wordt
besloten of de regeling per 1 januari 2010 wordt beëindigd,
gewijzigd of voort blijft bestaan.MediawijsheidIn het Coalitieakkoord is afgesproken dat er een centrum komt dat expertise
op het gebied van media-educatie gaat bundelen. Het doel is om kinderen en
jongeren te leren omgaan met de media. De eigen rol van ouders en scholen
is daarbij van cruciaal belang. Om de samenwerking tussen initiatieven op
het terrein van media-educatie te verbeteren is een groep kwartiermakers (Kennisnet,
de publieke omroep, Beeld en Geluid, Vereniging Openbare Bibliotheken en ECP.NL)
gevraagd OCW hierover te adviseren. Voorjaar 2008 stuurt het kabinet een brief
aan de Tweede Kamer waarin functie, opzet en inrichting van het media-educatie
en expertisecentrum uitvoerig uiteen worden gezet. Voor 2008 is alvast € 0,5
miljoen beschikbaar voor de start van het centrum. In gesprekken met media-aanbieders
is een beroep op hen gedaan om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te
nemen via (zelf)regulering en te zorgen voor een gedragscode. Aansluittabel beleidsverslag en beleidsartikelenOCW draagt bij aan de onderstaande doelstellingen en projecten uit het
beleidsprogramma. Deze doelstellingen en projecten worden nader toegelicht
in de volgende beleidsartikelen. BeleidsprogrammadoelstellingenBeleidsartikelPijler 2 11. Hoger onderwijs met
meer kwaliteiten minder uitval6, 7 en 1112. Het versterken van de internationale reputatie van Nederlandse
wetenschappelijke instellingen en onderzoeksinstellingen16Project 2: Nederland ondernemend innovatielandOverkoepelend  Pijler 4 36. Het kabinet geeft een nieuwe impuls aan het emancipatiebeleid
en aan het homo-emancipatiebeleid2537. Verhogen van de kwaliteit van
onderwijs onder meer door basis-, voortgezet-, en beroepsonderwijs naadloos
op elkaar en op het hoger onderwijs aan
te laten sluiten1, 3 en 438. Voldoende gekwalificeerd onderwijspersoneel nu en in
de toekomst939. Het realiseren van een sluitend systeem voor kinderopvang voor
0–4 jarigen2440. Het fors uitbreiden van het aantal brede scholen1 en 341. Een maatschappelijke stage voor alle leerlingen in het
voortgezet onderwijs342. Het geleidelijk invoeren van gratis schoolboeken in het
voortgezet onderwijs met ingang van schooljaar 2008–2009, en volledig
per schooljaar 2009–20103Project 8: Aanval op de schooluitval4  Pijler 5 59. Het tegengaan van radicaliseringOverkoepelend  Pijler 6 73. Alle jongeren tot 18 jaar raken actief of passief vertrouwd
met cultuur en kunstvormen en met de Nederlandse geschiedenis1474. Het aanbod van de publieke omroep is kwalitatief hoogwaardig
en crossmediaal en richt zich op een breed en divers publiek15DE BELEIDSARTIKELENARTIKEL 1. PRIMAIR ONDERWIJS1.1 Algemene beleidsdoelstelling: het primair onderwijs
bereidt voor op de leerloopbaan die het beste aansluit bij de talenten van
de kinderen en levert een belangrijke bijdrage aan hun huidige en hun latere
zelfstandige deelname aan de Nederlandse samenleving.Doelbereiking en maatschappelijke effectenAlle kinderen hebben recht op passend en kwalitatief goed onderwijs in
deugdelijk toegeruste scholen (Grondwet, art 23). De overheid houdt daarvoor
een stelsel van (speciale) basisscholen en scholen voor (voortgezet) speciaal
onderwijs in stand en waarborgt de kwaliteit van het onderwijs. Voor leerlingen
die extra zorg nodig hebben, heeft de overheid als taak om ondersteuning te
bieden en onderwijsachterstanden te voorkomen. De overheid verplicht ouders
door middel van de Leerplichtwet om hun kinderen
onderwijs te laten volgen.De bijdrage die de minister aan de algemene beleidsdoelstelling levert,
is uitgewerkt in drie operationele beleidsdoelstellingen, te weten «stelselonderhoud», «kwaliteit
en innovatie» en «school en omgeving». Om de operationele
doelstellingen te bereiken, is een aantal instrumenten ingezet. De resultaten
van deze instrumenten dragen bij aan het behalen van de operationele doelstellingen
en daarmee aan de algemene beleidsdoelstelling.Hieronder staan de meest recente realisaties van de meetbare gegevens
bij deze algemene doelstelling: Tabel
1.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 1999200120032005200720101. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde
score op science» in groep 6 van het basisonderwijsBron: TIMMS  10 –top 52. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde
wiskundeprestaties» in groep 6 van het basisonderwijsBron: TIMMS  6 –top 53. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde leesvaardigheid»
in groep 6 van het basisonderwijsBron: PIRLS 2  12top 54. Percentage leerlingen op basisscholen met havo
of vwo-adviesBron: NWO cohortonderzoek38%37%39%38%–40%5. Percentage leerlingen op basisscholen met adviezen
tot aan vmbogemengde leerwegBron:
NWO cohortonderzoek24%25%25%27%–25%6. Percentage leerlingen op basisscholen met havo
of vwo-advies dat in leerjaar 3 feitelijk havo/vwo volgtBron:
NWO cohortonderzoek83% 87% –90%7. Percentage leerlingen op basisscholen met een
lager advies dat in leerjaar 3 toch havo/vwo volgtBron:
NWO cohortonderzoek14% 15% –20%ToelichtingEr zijn zeven indicatoren opgenomen die een beeld geven van de prestaties
van leerlingen in het primair onderwijs (overigens gaat het hier om leerlingen
in het basisonderwijs – van het speciaal basisonderwijs en speciaal
onderwijs zijn geen vergelijkbare resultaatgegevens bekend). Deze informatie
wordt verzameld via internationaal (TIMMS eind 2008, PIRLS 2007) en nationaal
steekproefonderzoek (NWO cohortonderzoek begin 2009).Op het gebied van gemiddelde leesvaardigheid is het Nederlandse basisonderwijs
in 2007 op de 12e plaats in de wereld beland. Nederlandse leerlingen van 9
en 10 jaar lezen in vergelijking met andere landen goed. Maar op de internationale
ranglijst daalt Nederland in 2006/2007 voor het onderdeel «gemiddelde
leesvaardigheid» in groep 6 van het basisonderwijs. Deze daling is toe
te schrijven aan een minder goede prestatie van de meisjes. Nederland heeft
niet veel zwakke lezers, maar ook niet veel gevorderde lezers. Verreweg de
meeste scholieren beheersen de basisleesvaardigheden. In november 2007 is
de Kwaliteitsagenda primair onderwijs aan de Tweede Kamer gestuurd. Deze agenda
focust op het verbeteren van taal- en rekenprestaties van alle leerlingen.
In paragraaf 1.3.2 staat meer hierover.Een aantal gegevens uit het onderwijsverslag, zoals «het percentage
scholen dat het systeem van kwaliteitszorg goed op orde heeft« of «de
school voert de zorg planmatig uit», is opgenomen onder de operationele
doelstellingen «kwaliteit en innovatie» en «school en omgeving».
De effectgegevens over «de tevredenheid van ouders over het onderwijs»
is weergegeven bij de operationele doelstelling «stelselonderhoud».Een meer gedetailleerd beeld van het primair onderwijs kan worden verkregen
in Bestel in Beeld 2007 (http://www.minocw.nl/documenten/bestelinbeeld2007.pdf),
Kerncijfers 2003–2007 (http://www.minocw.nl/documenten/KERNCIJFERS_2003_2007.pdf)
en het Onderwijsverslag 2006/2007 (http://www.staatvanhetonderwijs.nl/pdf/onderwijsverslag.pdf).Kritische succesfactorenEen kritische succesfactor van het primair onderwijs is de onderwijsarbeidsmarkt:
er dient voldoende en goed onderwijspersoneel te zijn. In het derde kwartaal
van 2007 waren er openstaande vacatures voor 650 fte’s directiepersoneel,
leerkrachten en onderwijsondersteunend personeel. In hoeverre dit van invloed
is geweest, is moeilijk te zeggen. Kengetallen over de onderwijsarbeidsmarkt
zijn in beleidsartikel 9 (Arbeidsmarkt en Personeelsbeleid) opgenomen.Daarnaast zouden ook demografische ontwikkelingen, zoals veranderingen
in de samenstelling van de leerlingpopulatie en het lerarenbestand, van invloed
kunnen zijn, maar ook dat is lastig te onderbouwen. Veranderingen in de samenstelling
van de leerlingpopulatie worden gemeten in de referentieraming (http://www.minocw.nl/documenten/referentieraming_2007_onderwijsdeelname.pdf). Ten opzichte van de vorige teldatum steeg het aantal leerlingen
in het totale primair onderwijs met ongeveer 0,3%. De grootste stijging
deed zich voor in het (voortgezet) speciaal onderwijs (8%). In 2007
is het aantal leerlingen met een rugzak (leerlinggebonden financiering) wederom
sterk toegenomen.1.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
1.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen7 275 9727 514 1437 922 74312 891 1398 789 2368 237 430551 806Waarvan garantieverplichtingen30 000      Totale uitgaven7 245 2337 574 3417 881 5888 314 9908 599 8498 238 646361 203        Programma-uitgaven7 245 2337 568 3347 875 8708 309 2358 593 2498 232 998360 251        Stelselonderhoud5 642 4595 860 6437 488 4567 891 8918 115 5657 740 056375 509• Personele bekostiging4 679 0094 846 9736 413 2286 686 2796 921 3856 610 527310 858• Materiële bekostiging832 366858 359966 3971 041 2961 068 8751 032 38136 494• Onderwijspersoneelsbeleid78 69886 78523 03326 6008 17624 259– 16 083• Flankerend beleid invoering lumpsumfinanciering35 79253 32959 762111 37990 08747 35042 737• Invoering onderwijsnummer007 6725 8384 4094 35851• Versterken positie ouders002 4172 6252 7633 244– 481• Overig16 59415 19715 94617 87419 87017 9371 933        Kwaliteiten innovatie68 10775 14376 61880 41755 55387 145– 31 592• Innovatiein
het primair onderwijs01 9559183 9401 5971 880– 283• Vergroten kwaliteitszorg0666675505411500– 89• Verbreding techniek in
het basisonderwijs001502301 2457 260– 6 015• Cultuur en school07505 8127 60515 7007 3508 350• Schoolbegeleiding59 38364 38565 47366 73635 78769 805– 34 018• Actief burgerschap en integratie000450260350– 90• Overig8 7247 3873 5909515530553        School en omgeving1 534 6671 586 952268 161297 953373 284364 2689 016• Wsns: onderwijs aan leerlingen met een specifieke zorgbehoefte
(alleen specifieke projecten)320 919332 0137 3255 0595 0935 847– 754• Lgf: onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornis
(alleen specifieke projecten)595 700637 36727 39629 18555 41943 56611 853• Onderwijsachterstandenbeleid(alleen
middelen voor gemeenten en specifieke projecten)597 221597 338205 481170 480216 493211 8114 682• Eerste opvang aan leerplichtige
asielzoekers2 7082 4942 1821 0736131 164– 551• Veiligheid op
school008 75815 90621 26221 450– 188• Brede scholen en dagarrangementen30930939546 98632 14133 200– 1 059• Tussenschoolse opvang4 9544 8858 1193 2983 5698 712– 5 143• Faciliteiten zieke leerlingen4 9905 2976 0856 1266 2246 13094• Buitenschoolse opvang00017 95432 12132 000121• Overig7 8667 2492 4201 886349388– 39        Programmakosten overig045 59642 63538 97448 84735 30413 543• Uitvoeringsorganisatie IBG09 75411 49710 93618 61615 7442 872• Uitvoeringsorganisatie CFI035 84231 13828 03830 23119 56010 671        Voorcalculatorische uitdelingen000006 225– 6 225        Apparaatsuitgaven06 0075 7185 7546 6005 648952Ontvangsten28 41788 99843 151115 932101 84551 90649 939NB 1 De reguliere financiering aan scholen voor «Weer Samen Naar
School», «Leerlinggebonden financiering» en «Onderwijsachterstandenbeleid»
zijn per 1 augustus 2006 onderdeel geworden van de lumpsum en daarom
opgenomen in «Personele bekostiging» en «Materiële
bekostiging». Voor de vergelijkbaarheid is dit, net als in de begroting
2007, teruggerekend tot en met het jaar 2005. Voor de jaren daarvoor is dat
niet mogelijk.NB 2 Verschillen in de optelling worden veroorzaakt door afrondingsverschillen.ToelichtingDe realisatie van de uitgaven in het primair onderwijs ligt ca € 360
miljoen hoger dan geraamd in de begroting 2007. De realisatie van de ontvangsten
is ca € 50 miljoen hoger dan geraamd. Hieronder worden de grootste
verschillen toegelicht.• Personele en materiële bekostiging: Het verschil wordt onder
andere verklaard door het verwerken van de loonbijstelling 2007 (€ 214
miljoen) en de prijsbijstelling (€ 16 miljoen). Verder zijn de budgetten
flink verhoogd voor de grotere groei aan zorgleerlingen dan verwacht (€ 84
miljoen). Verder is een deel van de middelen voor de schoolbegeleidingsdiensten
overgeheveld naar de lumpsum (€ 33 miljoen).• Onderwijspersoneelsbeleid: Met ingang van 1 januari 2007 is de
werkgeversbijdrage kinderopvang verplicht. Het centrale budget voor kinderopvang
is verwerkt in de lumpsum. In deze tabel verschuiven deze middelen dan ook
naar het onderdeel «personele bekostiging». Hiermee wordt het
verschil grotendeels verklaard.• Flankerend beleid invoering lumpsumfinanciering: Het betaalritme
van de regeling Bestuur en Management is aangepast aan die van de lumpsum.
Hierdoor is ca € 44 miljoen overgeheveld van 2008 naar 2007.• Verbreding techniek in het basisonderwijs: Door vertraging in de
subsidieverlening zijn lang niet alle FES-middelen voor Bèta en Techniek
in 2007 ingezet. Deze FES-middelen worden overgeheveld naar 2008.• Cultuur en school: De regeling Versterking cultuureducatie in het
primair onderwijs is aangepast, zodat meer scholen hiervan gebruik konden
maken. In verband hiermee zijn de uitgaven met ruim € 8 miljoen
verhoogd.• Schoolbegeleiding: Met ingang van 1 augustus 2006 is er een vraaggestuurde
financiering van schoolbegeleidingsdiensten en worden de middelen stapsgewijs
opgenomen in de lumpsumvergoeding aan scholen. In deze tabel verschuiven de
middelen dan naar het onderdeel «personele bekostiging».• LGF, onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornis:
Het verschil tussen raming en realisatie wordt verklaard door een toename
van het aantal leerlingen met een rugzak in het voortgezet onderwijs. Naast
specifieke projecten voor LGF staat de algemene vergoeding voor het voortgezet
onderwijs onder dit instrument. De vergoeding voor het primair onderwijs is
opgenomen in de instrumenten personele bekostiging» en «materiële
bekostiging».• Tussenschoolse opvang: Vanwege de grote vraag naar scholingsbudgetten
voor tussenschoolse opvang, is er eind 2007 € 1 miljoen extra uitgetrokken.
De rest van het verschil wordt verklaard door een verschuiving naar de instrumenten «personele
bekostiging» en «materiële bekostiging», omdat deze
middelen zijn opgenomen in de lumpsum.• Uitvoeringsorganisatie IBG: Het gaat hier om een samenstelling
van kleine overschrijdingen op onder andere het budget voor het onderwijsnummer
en de apparaatskosten voor het participatiefonds. Naast de uitvoeringsuitgaven
voor de IBG, staan ook deze budgetten onder dit instrument.• Uitvoeringsorganisatie CFI: Er is ca € 5 miljoen meer
uitgegeven aan uitvoeringskosten van projecten, zoals dagarrangementen en
combinatiefuncties en het onderwijsnummer. Verder gaat het om loon- en prijsbijstelling
en verrekeningen.• Ontvangsten: Het verschil wordt grotendeels verklaard door een
terugbetaling door het Participatiefonds (€ 32 miljoen) vanwege
verminderde instroom in de werkloosheid. Voor dit bedrag zijn de reserves
afgeroomd ter dekking van de kosten van scholen voor de organisatie van buitenschoolse
opvang. Verder zijn voor € 19,5 miljoen middelen voor gemeentelijke
projecten teruggevorderd, vooral door het aflopen van de projectsubsidies
Gemeentelijke Onderwijsachterstanden 2002–2006. Een kleiner deel wordt
verklaard door de onderuitputting van FES-middelen, waaronder de eerder genoemde
middelen voor Bèta en Techniek. Bij FES-middelen worden de ontvangsten
gebruikt om de uitgaven te financieren.1.3 Operationele doelstellingen1.3.1 Stelselonderhoud: toerusten van scholenDoelbereikingOm scholen in staat te stellen te voldoen aan de toegankelijkheids- en
kwaliteitseisen heeft de overheid de wettelijke verantwoordelijkheid de door
haar bekostigde scholen deugdelijk toe te rusten.Jaarverslag Primair Onderwijs met succes ingevoerdVoor de schoolbesturen en de administratiekantoren was 2007 in financieel
opzicht een bijzonder jaar. Tot 1 augustus 2006 konden de salariskosten
worden gedeclareerd, na die datum is lumpsumbekostiging ingevoerd. Deze verandering
bracht ook een nieuwe manier van verantwoording met zich mee. In 2007 hebben
de schoolbesturen dus voor het eerst een jaarverslag met een balans en winst-
verliesrekening moeten indienen bij CFI. Dat was een hele klus, ook al omdat
over de eerste zeven maanden van 2006 nog op de oude manier een declaratie
moest worden ingeleverd (de AVR). De meeste besturen hebben hun jaarverslagen
in 2007 op tijd, of bijna op tijd, ingeleverd. Een compliment aan de schoolbesturen
en de administratiekantoren is hiervoor op zijn plaats!In 2007 hebben de besturen in het primair onderwijs voor het eerst een
jaarverslag met een jaarrekening opgestuurd aan CFI. Daardoor is er voor het
eerst inzicht in de vermogenspositie van de schoolbesturen en in het totale
vermogen in de PO sector. Het eerste beeld is dat het totale eigen vermogen
in de PO-sector € 2,4 miljard bedraagt. Er zijn aanwijzingen dat
er sprake is van onderwaardering van de vaste (im)materiële activa. Dat
zou het beeld substantieel wijzigen. De precieze omvang zal in 2008 worden
onderzocht.Bij een aantal instellingen in het islamitisch onderwijs hebben zich ernstige
problemen voorgedaan. Twee islamitische basisscholen in Amsterdam hebben als
gevolg van een combinatie van financiële, bestuurlijke en onderwijskwalitatieve
problemen helaas hun deuren moeten sluiten. De kinderen van deze school zijn
bij de aanvang van het nieuwe schooljaar naar een andere school gegaan. Om
een goede opvang van de kinderen te waarborgen, zijn voorwaarden gesteld aan
de school die deze kinderen heeft opgevangen. Bij een andere instelling hebben
ernstige onregelmatigheden in de bekostiging ertoe geleid dat bij de rechtbank
het ontslag van de bestuurders is gevraagd (en begin 2008 toegekend). Het
is de eerste keer dat het ministerie deze stap heeft moeten zetten.
Bij twee andere instellingen zijn onregelmatigheden in de bekostiging vastgesteld
en zal de bekostiging worden teruggevorderd. Vanwege de opeenvolging van vergelijkbare
problemen is er een thema-onderzoek gestart. Zie hiervoor ook de beleidsterugblik.In 2007 zijn de kwaliteit van het binnenmilieu in scholen en de effecten
daarvan onderzocht door LBP, TNO, TU Delft en de GGD. Hieruit blijkt dat de
kwaliteit van het binnenmilieu te wensen overlaat en de prestaties van leerlingen
en het ziekteverzuim van leerlingen en leraren negatief beïnvloedt. In
februari 2008 heeft de Tweede Kamer hierover een kabinetsreactie (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 152)
ontvangen met maatregelen: voorlichting, financiële stimulering, betere
controle en handhaving en het verbeteren van de ventilatie in bestaande gebouwen.Instrumenten Tabel
1.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Personele bekostiging:
Schoolbesturen ontvangen op basis van leerlingaantallen en leerlingkenmerken
een lumpsumbekostiging van
de rijksoverheid om onderwijspersoneel aan te kunnen stellen.Ja2. Personele bekostiging:
Schoolbesturen ontvangen een lumpsumbekostigingvoor
personeels- en arbeidsmarktbeleid
om hun personeelsbeleid toe te
spitsen op de specifieke omstandigheden van de school. Ja3. Materiële bekostiging:
Het rijk verstrekt schoolbesturen een lumpsumvergoeding
voor de materiële instandhouding van scholen, die gebaseerd is op programma’s
van eisen.Ja4. Onderwijspersoneelsbeleid:
Zie artikel 9, Arbeidsmarkt-
en PersoneelsbeleidJa5. Flankerend beleid invoering lumpsumfinanciering:
Voortzetting van het «flankerend beleid invoering lumpsumbekostiging»
gedurende het schooljaar 2006–2007.Ja6. Invoering onderwijsnummer:
Een onderwijsnummer wordt ingevoerd
om bij te dragen aan een betere controle op de rechtmatigheid van de bekostiging,
een beter inzicht in het functioneren van het onderwijsbestel en onderwijsbeleid
aan de hand van goede beleidsinformatie en aan het verlagen van de administratieve
lasten voor de scholen.Ja7. Versterken positie ouders:
In 2007 is één informatie- en servicefunctie voor alle ouders in
het primair en voortgezet onderwijs beschikbaar gekomen.JaToelichting1 t/m 3. In 2007 hebben alle bekostigde schoolbesturen op basis van leerlingaantallen
en leerlingkenmerken een lumpsum-bekostiging ontvangen voor de personele kosten,
voor de kosten van personeels- en arbeidsmarktbeleid en voor de materiële
instandhouding. De bekostiging voor de materiële instandhouding is gebaseerd
op programma’s van eisen die in 2006 geëvalueerd zijn en per 1 januari
2007 voor 5 jaar zijn vastgesteld.5. Mede dankzij de voortzetting van het flankerend beleid waren de besturen
voldoende voorbereid op het nieuwe bekostigingsstelsel. Door zorgvuldige voorbereiding
en een vierjarige overgangsregeling is er in 2007 geen ondersteuning vanuit
het vangnet nodig geweest.6. In 2007 is conform planning doorgewerkt aan de invoering van het onderwijsnummer,
ofwel burgerservicenummer, in het primair onderwijs. De scholen hebben deze
nummers verzameld bij de ouders. Ook is gestart met het verbeteren van de
kwaliteit van de overige leerlinggegevens die in 2009 verplicht aangeleverd
moeten gaan worden aan de IB-groep. Halverwege 2007 is een pilot
gestart met bijna 100 scholen. In oktober is de Regeling structurele gegevenslevering
WPO/WEC gepubliceerd in de Staatscourant (staatscourant 2007, nr. 187,
p. 23). Om het proces te monitoren, is in het najaar een nulmeting
gedaan door Regioplan. Hieruit blijkt dat er voldoende kennis is over wat
de school moet doen om het onderwijsnummer succesvol in te voeren, maar dat
er nog onvoldoende kennis is over de situatie na de invoering van het persoongebonden
nummer. Inmiddels is gestart met voorlichting hierover.7. De afspraken uit de Intentieverklaring school-ouderbetrokkenheid (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, Bijlage bij kamerstuk
30 183, nr. 2) zijn uitgevoerd. Er zijn concrete methodieken,
materialen en handreikingen opgeleverd, waarmee de scholen aan de slag kunnen.
Met ingang van 2007 kunnen ouders terecht bij het ouderinformatiepunt 5010
voor informatie, ondersteuning en advies. OCW heeft haar bijdrage geleverd
aan het uitvoeren van de afspraken. De sectororganisaties, zowel de vertegenwoordigers
van scholen als ouders, willen ouderbetrokkenheid stevig verankeren (Manifest
d.d. 04-07-2007) en zullen scholen daartoe aansporen en verder op weg helpen.Naast de instrumenten uit bovenstaande tabel zijn de volgende resultaten
vermeldenswaardig:In het kader van de servicegerichte uitvoering is in het primair onderwijs
de verzamelbeschikking ingevoerd. Hiermee biedt CFI de schoolbesturen alle
beschikkingen aan in één overzicht. CFI is geleidelijk overgestapt
op de nieuwe systemen en processen. Inmiddels is de bekostiging van het primair
onderwijs volledig gebaseerd op de nieuwe technologie. Voor de besturen en
scholen in het primair onderwijs is een informatieportaal ingericht.Meetbare gegevens Tabel
1.4 Meetbare gegevensIndicator    RealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720071. Rapportcijfer ouders over
de school van hun kindBron: Onderwijsmeter7,67,67,77,67,87,7Toelichting1. Aan ouders is gevraagd naar hun oordeel over de kwaliteit van de school
van hun kind. In 2007 is het rapportcijfer 7,8 en daarmee hoger dan de streefwaarde.
Het is de ambitie om dit cijfer minimaal te behouden. Daarbij zal het toekomstige
realisatiecijfer overigens niet alleen beïnvloed worden door het departementale
beleid, waaronder specifiek het beleid met betrekking tot de ouderbetrokkenheid,
maar ook door factoren waar het departement minder direct invloed op heeft:
het gaat hier immers om de «subjectieve» beleving door ouders.Overzicht deelnamegegevens en uitgaven per leerling Tabel
1.5: Leerlingen primair onderwijs (x
1 000) RealisatieRaming 200320042005200620072007Leerlingen basisonderwijs      – geen gewicht1 164,61 182,71 199,81 233,21 272,41 218,2– 0.25183,3170,6158,5116,674,8147,0– 0.3–––36,568,5–– 0.41,11,01,11,00,71,1– 0.73,02,92,92,11,42,9– 0.9195,4191,3186,8137,289,8185,6– 1.2–––21,844,5–Subtotaal1 547,71 548,51 549,11 548,41 552,11 554,8Leerlingen trekkende bevolking0,30,50,50,50,50,3Totaal1 547,71 549,01 549,61 548,91 552,61 555,1Leerlingen in het sbao51,450,148,346,344,945,7– waarvan anderstalige leerlingen9,39,49,38,78,58,9Leerlingen in het (v)so54,957,160,163,366,060,1– waarvan anderstalige leerlingen10,610,811,311,111,710,9Ambulant begeleide leerlingen12,514,220,518,221,226,5Aantal leerlingen in eerste opvang leerplichtige
asielzoekers1,91,51,20,90,90,9Bron: Cfi-tellingen en referentieraming, op teldatum 1 oktober van
de respectievelijke jaren. De realisatie voor 2007 is op basis van een voorlopige
telling.NB Met ingang van 1 oktober 2006 wordt de nieuwe gewichtenregeling gefaseerd
ingevoerd. Dat betekent dat op teldatum 1-10-2006 alle 4- en 5-jarige leerlingen
in het basisonderwijs volgens de nieuwe regeling geteld zijn, op teldatum
1-10-2007 alle 4- t/m 7-jarige leerlingen, op teldatum 1-10-2008 alle 4- tot
9-jarige leerlingen en op teldatum 1-10-2009 alle leerlingen. De geraamde
aantallen voor 2007 zijn bij de begroting 2007 vastgesteld. Toen waren er
nog geen realisatiecijfers volgens de nieuwe gewichtenregeling beschikbaar.
De gefaseerde invoering verklaart voor een groot deel de verschillen tussen
realisatie 2006 en realisatie 2007.Tabel
1.6: (Gesaldeerde) uitgaven per leerling, excl. IBG, CFI en apparaatskosten
(x € 1 000) RealisatieRaming 200320042005200620072007WPO: basisonderwijs
en speciaal basisonderwijs4,04,14,34,44,54,4WEC(voortgezet) speciaal
onderwijs14,215,016,117,418,419,0Primair onderwijs4,44,54,74,95,14,9Bron: CFI-tellingen, op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jarenTabel
1.7: Aantal scholen in het primair onderwijs RealisatieRaming 200320042005200620072007Scholen voor basisonderwijs6 9946 9736 9536 9296 8986 954Scholen voor speciaal basisonderwijs348328326320316326Scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs324324323323323323Totaal primair onderwijs7 6667 6257 6027 5727 5377 603Bron: CFI-tellingen, op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jaren.
De realisatie voor 2007 is op basis van een voorlopige telling.1.3.2 Kwaliteit en innovatie: zorgen voor waarborging
van de kwaliteit van het onderwijsDoelbereikingHet primair onderwijs moet kwalitatief goed zijn, zodat het de leerling
voorbereidt op de Nederlandse samenleving en het de leerling mogelijk maakt
naar die vorm van voortgezet onderwijs te gaan die het beste aansluit bij
zijn of haar talenten.Beter lezen door het LISBO-projectKimberley ging in één jaar tijd van niets naar AVI-7. Cengizkhan
leest AVI-3, terwijl het aan het begin van het jaar nog de vraag was of hij
eigenlijk niet naar het speciaal onderwijs zou moeten. En Niek, die nog maar
zes weken op De Leye is na een frustrerende ervaring elders, pakt nog snel
even de woordkaartjes als de juf zegt dat het pauze is: «Bijl, ziek,
hart, nauw, poes ...». De kinderen in groep 3 van de school voor speciaal
basisonderwijs in Breda vinden het heel gewoon dat ze bijna allemaal binnen
een jaar hebben leren lezen.De Leye heeft meegedaan aan LISBO (Lees Impuls Speciaal Basis Onderwijs),
dat erop gericht was het technisch leesonderwijs te verbeteren. Gemiddeld
genomen gingen leerlingen uit het LISBO-project in één jaar
tijd bijna tweeëneenhalf AVI-instructieniveau vooruit. Deze resultaten
zijn aanleiding om in het kader van de verbetering van de kwaliteit van het
taal- en rekenonderwijs het project uit te breiden naar het speciaal en regulier
onderwijs.De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het
onderwijs en rapporteert hierover in het Onderwijsverslag. De Inspectie besteedt
in het «Onderwijsverslag 2006–2007» extra aandacht aan de
opbrengsten van scholen op het gebied van de basisvaardigheden taal en rekenen.
De inspectie concludeert dat bij een groeiend aantal leerlingen deze basisvaardigheden
ontoereikend zijn om goed in de samenleving te kunnen functioneren. Scholen
en leraren verschillen in de mate waarin aandacht wordt besteed aan leerlingen
met achterstanden in taal en rekenen. Dit geldt niet alleen voor zeer zwakke
scholen (1,4% van de scholen is zeer zwak): op circa 10% van
de basisscholen is de kwaliteit van het onderwijs onvoldoende gewaarborgd.
Het Onderwijsverslag beschrijft belangrijke aanknopingspunten voor scholen
om het onderwijs op dit gebied te verbeteren, zoals «data driven teaching».
De focus van de Kwaliteitsagenda primair onderwijs sluit hier goed bij aan.Ook de Onderwijsraad signaleert onderbenutting van talent bij leerlingen
in het primair onderwijs. In 2007 is gestart met de ontwikkeling van referentieniveaus
voor taal en rekenen door de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen
Taal en Rekenen. De referentieniveaus leggen vast welke basiskennis en -vaardigheden
voor taal en rekenen leerlingen aan het eind van het basisonderwijs moeten
hebben. Dit biedt leraren meer houvast voor het bepalen en volgen van de ontwikkeling
van leerlingen. De expertgroep publiceert begin 2008 het advies over de inhoud
en implementatie van deze referentieniveaus.Instrumenten Tabel
1.8 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Innovatie in het primair
onderwijs: Het raamplan Innovatie,
dat scholen de mogelijkheden biedt om van elkaar te leren en diepteprojecten
uit te voeren, wordt uitgevoerd.Ja2. Vergroten kwaliteitszorg:
Scholen worden gestimuleerd de kwaliteit van
het onderwijs systematisch te bewaken en te verbeteren.Ja3. Verbreding techniek in
het basisonderwijs: Het programma levert een bijdrage aan het doel om meer
kinderen te laten kiezen voor bèta en techniek.Ja4. Cultuur en school:
Het programma levert een bijdrage aan de culturele vorming van kinderen.Ja5. Schoolbegeleiding:
Per 1 augustus 2006 is de vraaggestuurde financiering van schoolbegeleiding ingevoerd.
Vanaf die datum ontvangen de scholen het rijksbudget voor schoolbegeleiding en
kunnen dan zelf beslissen of en bij wie zij schoolbegeleiding willen
inkopen. Tot 1 januari 2008 is er sprake van een overgangssituatie; tot die
datum ontvangen de schoolbegeleidingsdiensten
nog 50% van het rijksbudget voor schoolbegeleiding.Ja6. Actief burgerschap en integratie: In 2007 is het ontwikkel-
en onderzoeksproject «Burgerschapsvorming in de basisschool» verder
ontwikkeld en uitgevoerd.JaToelichting1. 685 samenwerkende scholen en schoolbesturen ontvingen subsidie voor «Leren
van elkaar» en «Leren met experts» (diepteprojecten). De
diepteprojecten zijn nog maar kort geleden begonnen. Evaluaties van deze projecten
verschijnen in 2008. In de projecten «Leren van elkaar» werken
de meeste scholen aan innovaties op het gebied van het curriculum (vooral
taal- en leesonderwijs en ict), professionalisering, pedagogische en didactisch
handelen van de leerkrachten, samenwerken met andere scholen of instellingen,
klassenorganisatie (vooral zelfstandig werken) en kwaliteitsbeleid of -zorg.
De voorgenomen innovaties, het leren van elkaar en de verspreiding van kennis
zijn doorgaans nog niet volledig gerealiseerd.2. Zie ook de Kwaliteitsagenda primair onderwijs. Kwaliteitszorg door
de leraar is hierin een belangrijk thema.3. In 2007 kregen 600 scholen subsidie voor techniek in het onderwijs.
Daarnaast startte in 2007 het project «VTB-Pro». Dit project loopt
tot en met 2010 en heeft onder andere als doel om 5000 leerkrachten in het
basisonderwijs bij te scholen op wetenschap en techniek. (Zie ook artikel
6.3.3 Hoger Onderwijs).4. De regeling Versterking Cultuureducatie Primair Onderwijs is in 2007
verlengd.6. De Alliantie Scholenpanels Burgerschap is opgezet om de visieontwikkeling
op scholen rond burgerschap en integratie meer evidence-based te maken.Naast de instrumenten uit bovenstaande tabel zijn de volgende resultaten
vermeldenswaardig:In november 2007 is de Kwaliteitsagenda primair onderwijs «Scholen
voor morgen» aan de Tweede Kamer gestuurd. Deze agenda is in samenwerking
met het onderwijsveld tot stand gekomen. Over de inhoud en implementatie
van de kwaliteitsagenda zijn gesprekken gevoerd met leraren, schoolleiders,
besturen en (wetenschappelijke) experts. De focus in de Kwaliteitsagenda primair
onderwijs ligt bij het verbeteren van de taal- en rekenprestaties van alle
leerlingen. Het leren van de basisvaardigheden taal en rekenen zijn bepalend
voor verder schoolsucces en deelname aan de samenleving. Dit vergt een cultuuromslag
in het onderwijs. Leraren moeten doelgerichter werken aan het verbeteren van
de leeropbrengsten. Onder meer door de onderwijstijd efficiënter te gebruiken
en de ontwikkeling van individuele leerlingen beter te volgen. In Nederland
zijn al op een aantal scholen goede voorbeelden te vinden. Andere scholen
kunnen leren van deze succesvolle onderwijspraktijken. De implementatie van«Scholen
voor morgen» wordt per regio of school verder uitgewerkt, omdat de aanpak
uiteindelijk moet aansluiten bij de specifieke situatie van iedere school.
Om de opbrengsten van de Kwaliteitsagenda te volgen, is een «monitor
Kwaliteitsagenda PO» opgezet.Meetbare gegevens Tabel
1.9 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200320042005200620072007Innovatiein
het primair onderwijs: percentage
scholen dat een projectsubsidie ontvangt voor «scholen leren van elkaar».Bron:
PO Platform Kwaliteit en Innovatie 0% 5%9%10%Vergroten kwaliteitszorg:
percentage scholen dat het systeem van kwaliteitszorg
goed op orde heeft naar de kwaliteitsnormen,
die de Inspectie van het Onderwijs hanteert. Bron: Inspectie van het Onderwijs,
onder jaar t staat het cijfer van schooljaar t-1/t. 44%56%44%39%45%Toelichting1. Eind 2006 is al een aantal scholen gestart met hun breedteprojecten
met het thema «Leren van elkaar». In 2007 zijn in totaal 685 scholen
en schoolbesturen actief aan de slag met een breedteproject of een diepteproject
met het thema «Leren van experts».2. De Inspectie van het Onderwijs heeft in het Onderwijsverslag 2007 een
nieuwe historische reeks gemaakt van de indicator kwaliteitszorg. Bovenstaande
reeks sluit dan ook niet meer aan op die in begroting 2007. Ook het streefcijfers
voor 2007 is aangepast. Bovenstaande reeks was al wel opgenomen in begroting
2008. De streefwaarde voor kwaliteitszorg is niet bereikt. Van jaar tot jaar
schommelen de percentages. De schommelingen hangen samen met specifieke aandacht
voor kwaliteitszorg in het voorafgaande jaar (de introductie van het schoolplan
en de schoolgids, de speciale aandacht voor kwaliteitszorg in vakbladen voor
schoolleiders). Vanuit de Kwaliteitsagenda besteedt OCW de komende jaren veel
aandacht aan kwaliteitszorg en een beter gebruik van toetsgegevens uit het
leerlingvolgsysteem. De verwachting is daarom dat het percentage scholen met
een goede kwaliteitszorg zal stijgen.1.3.3 School en omgeving: ondersteunen van leerlingen
die extra zorg nodig hebben, het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden
en het stimuleren van sluitende dagarrangementen.DoelbereikingVoor leerlingen die zonder extra zorg niet goed in staat zijn onderwijs
te volgen, is het noodzakelijk dat zij passend onderwijs kunnen volgen. Het
gaat hier bijvoorbeeld om leerlingen met leermoeilijkheden, grote leerachterstanden
of lichamelijke handicaps die een belemmering kunnen zijn bij het volgen van
regulier onderwijs. De school is een centrale schakel in een keten van voorzieningen
voor álle leerlingen van 0 tot 12 jaar. Door meer samenhang te bewerkstelligen
worden de ontwikkelingskansen vergroot.Integratie op een zwarte schoolDe Dr.J.Woltjerschool is een school in het Rotterdamse Delfshaven met
kinderen van allerlei nationaliteiten. De school is 4 jaar geleden gestart
met het project vriendschapscholen. Dit project is bedoeld om ontmoetingen
van allochtone en autochtone leerlingen mogelijk te maken op scholen waar
het mengen van deze groepen, gezien de samenstelling van de wijkpopulatie,
geen optie is.De Dr.J.Woltjerschool onderhoudt contact met basisschool De Acker uit
Bergschenhoek. De Acker is een witte dorpsschool, 10 km buiten Rotterdam.
De scholen hebben al verschillende ontmoetingsdagen georganiseerd. Voorbeelden
van activiteiten die de scholen al samen hebben gedaan zijn: spellen met gemengde
groepen van beide scholen, een rondleiding door de school, samen eten, lezen,
zingen, gymmen, gezamenlijk een toneelstukje opvoeren, een open podium etc.
Reactie van de scholen op de ontmoetingsdagen van 2007: «Als we terugkijken
op deze ontmoetingsdagen en zien hoe deze kinderen en ouders vriendschappen
hebben gesloten, waarbij het er niet toe doe wie je bent of hoe je eruit ziet,
dan zijn deze kinderen en ouders echt super. Een voorbeeld voor velen.»Uit onderzoek van de inspectie blijkt dat het onderwijs aan leerlingen
die extra aandacht nodig hebben, vanwege een stoornis of handicap vaak onvoldoende
is. Vorig jaar stelde de inspectie vast dat bijna de helft van de scholen
voor speciaal basisonderwijs onvoldoende scoorde en in een vorm van intensief
toezicht is geplaatst. Bij instellingen voor (voortgezet) speciaal onderwijs
ging het om meer dan 60%. De inspectie komt in de loop van 2008 met
een uitvoerig rapport over deze scholen, maar stelt al vast dat ongeveer 30%
van de scholen voor speciaal basisonderwijs inmiddels voor alle leerlingen
een ontwikkelingsperspectief heeft opgesteld en bijhoudt. Van ruim 50%
van de instellingen voor (voortgezet) speciaal onderwijs is de kwaliteit nog
zorgelijk. Al met al is dit aanleiding voor «Passend onderwijs».
In de uitwerking van Passend onderwijs staat de verbetering van de kwaliteit
van het onderwijs aan zorgleerlingen centraal. In 2008 wordt verder uitwerking
gegeven aan Passend onderwijs.De onderwijsachterstanden van allochtone leerlingen in rekenen is aan
het einde van het basisonderwijs sinds 1988 gehalveerd. Toch is de taalachterstand
van deze leerlingen nog altijd aanzienlijk (Bron: Jaarrapport Integratie 2007,
SCP).In 2007 is onderzocht (ITS, Aanpassing gewichtenregeling op basis van
cumulatiegebieden, L. Mulder en H. Vierke, september 2007) hoe de gewichtenregeling
aangepast kan worden, zodat deze beter tegemoet zou komen aan de achterstanden
op het platteland en in de grote steden. De gevolgen zijn in
beeld gebracht en er is overleg gevoerd met de VNG en de onderwijsorganisaties.
In het coalitieakkoord was aangegeven dat de drempel naar 3% verlaagd
zou worden. De middelen voor onderwijsachterstandenbeleid bleken het meest
effectief ingezet te kunnen worden met een drempelverlaging van 6%
en de toevoeging van het criterium «impulsgebied». Begin 2008
is de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.Instrumenten Tabel
1.10 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Weer samen naar school:
In de Wet op het primair onderwijs is
geregeld dat reguliere basisscholen en scholen voor speciaal basisonderwijs
in samenwerkingsverbanden samenwerken om leerlingen een continuüm aan
zorg te bieden.Ja2. Leerlinggebonden financiering:
In de Wet op de expertisecentra is geregeld dat ouders ervoor
kunnen kiezen hun geïndiceerde kind bij het speciaal
onderwijs in te schrijven of bij het regulier onderwijs
met een leerlinggebonden budget.Ja3. Onderwijsachterstandenbeleid:
De middelen voor de 31 grote steden worden verdeeld via de «Brede Doeluitkering
Sociaal Integratie Veiligheid».Ja4. Onderwijsachterstandenbeleid:
In het schooljaar 2006/2007 is een begin gemaakt met het geleidelijk invoeren
van de nieuwe gewichtenregeling.Ja5. Onderwijsachterstandenbeleid:
Uit het FES wordt in totaal € 45
miljoen extra beschikbaar gesteld voor VVE. Deze middelen zijn ingezet om
het uitgroeiproces te versnellen. Gemeenten kunnen dan sneller het volledige
budget inzetten op de voorschool en hierdoor voor de vroegschoolse programma’s
al eerder een doelgroepbereik van 70% halen.Ja6. Eerste opvang aan leerplichtige
asielzoekers: Met ingang van 1 augustus 2007 zijn de beschikbare middelen
rechtstreeks aan de scholen toegekend.Ja7. Veiligheid op
school: Subsidiëring van het Centrum School en Veiligheid,
van extra inzet voor leerlingbegeleiding (schoolmaatschappelijk werk) voor
de opvang van risicoleerlingen/bekostiging en
van 1000 zmok-plaatsen.Ja8. Brede scholen en dagarrangementen:
Voorlichting en communicatie, onder andere in de vorm van een website (www.bredeschool.nl ), landelijke en regionale conferenties, onderzoek naar knelpunten
en succesfactoren van de brede school.Ja9. Brede scholen: Vanuit het FES is
geïnvesteerd in multifunctionele schoolgebouwen zodat aansluiting tussen
verschillende voorzieningen mogelijk wordt (voor- en
vroegschoolse educatie, basisonderwijs, tussenschoolse
opvang, kinderdagverblijven e.d.).Ja10. Tussenschoolse opvang:
Om overblijfmedewerkers te kunnen scholen, kunnen schoolbesturen een subsidie
aanvragen bij OCW. Scholen voor speciaal basisonderwijs ontvangen een subsidie
om gedurende de middagpauze twee extra onderwijsassistenten in te zetten.
Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het (laten) organiseren van een
overblijfvoorziening.Ja11. Faciliteiten zieke leerlingen: Schoolbegeleidingsdiensten
ontvangen middelen om het onderwijsprogramma voor zieke leerlingen te faciliteren.Ja12. Buitenschoolse opvang:
Voor de invoering van de motie Van Aartsen/Bos is in 2007 € 32 miljoen
beschikbaar gesteld aan de basisscholen. Hiermee kan op iedere basisschool
een onderwijsondersteunend medewerker een jaar lang circa 5 uur per week coördinatiewerkzaamheden
uitvoerenJaToelichting3. en 5. Uit het FES is € 45 miljoen beschikbaar gesteld voor
VVE voor de schooljaren 2007–2008 en 2008–2009 om gemeenten eerder
het bereik van 70% doelgroepleerlingen te laten halen. Met de VNG is
een bestuursakkoord gesloten waaruit blijkt dat gemeenten zich willen inzetten
om in 2011 alle doelgroepkinderen te bereiken. De middelen voor de G31 zijn
via de Brede Doeluitkering beschikbaar gesteld. De overige (kleine) gemeenten
konden aanspraak maken op een specifieke uitkering. Met de G31-gemeenten zijn
dit jaar prestatieafspraken gemaakt over het aantal leerlingen dat aan een
schakelklas deelneemt en het aantal doelgroepleerlingen dat met VVE wordt
bereikt: 70% in 2009. Deze afspraken zijn opgenomen in de Meerjarige
Ontwikkelingsplannen. Als deze doelen op 31 december 2009 niet zijn gerealiseerd,
kunnen de gemeenten hierop worden afgerekend. Ook met de andere
gemeenten worden afspraken voorbereid over het doelgroepbereik. Met de G4
om alle doelgroepkinderen te bereiken in 2011 en in de krachtwijken in 2010.
Met Zuid-Limburg en Oost-Groningen om alle doelgroepkinderen te bereiken in
2010.4. Aan het eind van 2007 is bekend gemaakt dat de drempel in de gewichtenregeling
voor het schooljaar 2008–2009 verlaagd wordt naar 6%. Scholen
krijgen in dat schooljaar verder een compensatie in verband met de herverdeeleffecten
van de invoering van de gewichtenregeling zoals die met ingang van 1 augustus
2006 in werking is getreden. Er is onderzoek verricht naar de effecten van
verdere drempelverlaging en de invoering van probleemcumulatiegebieden en
impulsgebieden. Over de resultaten van het onderzoek en de verdere wijziging
van de gewichtenregeling is de Tweede Kamer begin 2008 geïnformeerd.6. Op grond van de Regeling bekostiging personeel PO 2007–2008 konden
scholen waar meer dan 4 asielzoekersleerlingen/vreemdelingen staan ingeschreven
die korter dan een jaar in Nederland zijn, aanspraak maken op extra middelen
voor de eerste opvang van deze leerlingen.8. In december 2007 zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt tussen OCW,
VWS, VNG, NOC*NSF, de onderwijsorganisaties en de Cultuurformatie over de
realisatie van 2500 combinatiefuncties. Bij combinatiefuncties gaat het om
mensen die werken in of ten bate van verschillende sectoren, terwijl ze in
dienst zijn van één werkgever. Deze functies dragen onder meer
bij aan het uitbreiden van het aantal brede scholen met sport- en cultuuraanbod.
Het is de bedoeling dat de 2500 functies in 2012 gerealiseerd zijn.10. Eind 2007 is € 1 miljoen extra beschikbaar gekomen vanwege
de grote vraag naar scholingsbudgetten voor tussenschoolse opvang. Hiervoor
zijn 1553 korte cursussen en 108 lange opleidingen extra toegekend. In totaal
zijn 6637 overblijfmedewerkers geschoold.12. Per 1 augustus 2007 hebben bijna alle scholen (97%) aansluiting
met de buitenschoolse opvang kunnen bieden voor ouders die dit wensen. De
vraag naar buitenschoolse opvang is in 2007 mede door de invoering van de
motie Van Aartsen/Bos met ruim 30% toegenomen. Ondanks een forse capaciteitsuitbreiding
van ca 20% konden niet alle leerlingen geplaatst worden. Op artikel
24 Kinderopvang staat welke maatregelen zijn getroffen om de wachtlijsten
terug te dringen.Naast de instrumenten uit bovenstaande tabel zijn de volgende resultaten
vermeldenswaardig:Voor het tegengaan van segregatie is in 2007 onderzoek verricht naar de
effecten van aanmeldmomenten. De resultaten van het onderzoek zijn meegenomen
in een brief die begin 2008 naar de Tweede Kamer is gestuurd.Meetbare gegevens Tabel
1.11 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720071. Weer samen naar school:
de school voert de zorg planmatig uitBron: Inspectie van het Onderwijs, onderwijsverslag 80%76%69%66%80%2. Weer samen naar school:
de leraren stemmen de instructie en verwerking af op de verschillen in ontwikkeling
tussen de leerlingenBron: Inspectie van het Onderwijs, onderwijsverslag 50%47%53%58%50%3. Weer samen naar school:
aantal leerlingen op een plaatsingslijst van het speciaal basisonderwijs op
1 oktoberBron: Inspectie van het Onderwijs, onderwijsverslag2407255796604. Leerlinggebonden financiering:
percentage leerlingen met een handicap, dat wordt ingeschreven in het reguliere
onderwijsBron: CFI, bewerking OCW   31%35%25%5. Onderwijsachterstandenbeleid:
percentage doelgroepleerlingen onder 2 tot 6-jarigen, dat feitelijk deelneemt
aan een vve-programmaBron: Landelijke Monitor voor-
en vroegschoolse educatie 2007, Sardes aug. 2007  50%–53% (vroegschoolse educatie)
67% Voorschoolse educatie70% in 20106. Onderwijsachterstandenbeleid:
aantal leerlingen deelgenomen aan schakelklassenBron: Effectmeting schakelklassen   ––9 0007. Onderwijsachterstandenbeleid:
reductie taalachterstand doelgroepleerlingen aan het einde van de basisschoolBron:
NWO cohortonderzoek  – 21%––– 30% in 20088. Veiligheid op
school: percentage scholen met preventieve maatregelenBron: Quick Scan van
Research voor Beleid 2006/2007   –92%90%9. Brede scholen en dagarrangementen:
aantal brede scholen (streefwaarde gemeenten)Bron: Jaarbericht Brede scholen
in Nederland500500600–9691 200
in 201010. Tussenschoolse opvang:
aantal overblijfmedewerkers dat op jaarbasis scholing ontvangtBron: Aanvragen
subsidieregeling scholing overblijfmedewerkers (CFI)7 2007 34210 5107 1676 6375 00011. Buitenschoolse opvang:
percentage scholen dat buitenschoolse opvanglaat
organiseren voor ouders die dit
wensenBron: Rapport Administratieve Lasten bij de voorbereiding van Buitenschoolse
opvang (Sardes oktober 2007)  29%–97%100%Toelichting1. Het aantal scholen dat de zorg planmatig uitvoert, daalt licht. De
normering van de indicatoren is dan ook aangescherpt. Vooral het formuleren
van heldere doelen voor leerlingen die extra aandacht nodig hebben, schiet
er vaak bij in.2. Ruim de helft van de scholen stemt de instructie en verwerking af op
de verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. Hiermee is de streefwaarde
voor 2007 gehaald.3. De omvang van de indicator «aantal leerlingen op een plaatsingslijst
van het speciaal basisonderwijs» wordt jaarlijks per 1 oktober gemeten
door de Inspectie van het Onderwijs. Het aantal leerlingen is weer gedaald.
De doelstelling is dat er in principe geen kinderen op een plaatsingslijst
behoren te staan.4. Ouders kunnen kiezen of zij hun geïndiceerde kind willen inschrijven
in het (voortgezet) speciaal onderwijs of in het regulier onderwijs
met een rugzak. Op basis van internationaal onderzoek was de verwachting dat
ca 25% van de geïndiceerde leerlingen naar het reguliere onderwijs
gaat. In 2007 is 35% van de geïndiceerde leerlingen naar het reguliere
onderwijs gegaan: veel ouders hebben gekozen voor regulier onderwijs met een
leerlinggebonden budget. Er zijn wel de nodige kanttekeningen bij de streefwaarde.
In andere landen wordt bijvoorbeeld geen onderscheid gemaakt tussen lichte
problematiek (WSNS) en zwaardere problematiek ((V)SO, LGF). In de 25%
kunnen dan ook leerlingen met lichtere problematiek zitten. Verder is de streefwaarde
verouderd, omdat in een aantal landen inmiddels alle leerlingen met een handicap
in het regulier onderwijs zijn opgenomen.6. Verwacht werd dat er over de periode 2006–2010 36 000 leerlingen
zouden deelnemen aan schakelklassen (gemiddeld 9 000 leerlingen per jaar).
Er zijn geen tussentijdse resultaten beschikbaar: gemeenten hoeven die niet
op te geven. Wel is de ambitie over het aantal deelnemers inmiddels naar beneden
bijgesteld. Dit is uitgelegd in de brief aan de Tweede Kamer van oktober 2007
(30 313, nr. 39). Naar verwachting zullen in
het schooljaar 2009–2010 ongeveer 20 000 leerlingen deelnemen aan
schakelklassen (gemiddeld 5 000 leerlingen per jaar).11. Bijna alle scholen laten buitenschoolse opvang organiseren voor ouders
die dit wensen. Daar waar dit nog niet is gerealiseerd is veelal sprake van
kleine- en/of plattelandsscholen. In 2008 wordt bekeken hoe de realisatie
naar 100% kan worden gebracht.1.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
1.12 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats1.3.1
Stelselonderhoud Convenantsponsoring20062007Ex post evaluatiewww.regioplan.nl Omvang en
oorzaken van bureaucratisering in basisonderwijs20062007Overig onderzoekwww.utwente.nl Kwaliteiten
vertrouwen. Onderzoek outputsturing20062007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Basisonderwijs
en bureaucratie: allocatie van middelen in basisschool20072007Overig onderzoekhttp://www.ecorys.nl/ Tussen taken
en regels: verkenning gepercipieerde werkdruk schoolleiders en leerkrachten20072007Ex post evaluatiehttp://www.ecorys.nl/ Evaluatie
invoering Wet medezeggenschap20072007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Effectieve
beleidscontexten voor zeer zwakke scholen20062008Ex post evaluatiehttp://www.its-nijmegen.nl/1.3.2 Kwaliteit en innovatie Relatie interne en externe kwaliteitszorg
van basisscholen20062007Overig
onderzoekwww.sco-kohnstamminstituut .uva.nl PIRLS (internationale
vergelijking begrijpend lezen)20032007Overig onderzoekwww.taalonderwijs.nl Professionaliseringsbeleid
van basisscholen20062007Overig
onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Godsdienst-
en humanistisch vormingsonderwijs20062007Overig onderzoekwww.research.nl Inventarisatie
particuliere scholen20072007Overig onderzoekwww.regioplan.nl1.3.3
School en omgeving Leerlingstromen
PO20072007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Ouderbeleid
van scholen20062007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Relatie
school, ouders en kinderen20062008Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Analytische
evaluatie herziening zorg PO en VO20062007Ex ante evaluatiewww.sco-kohnstamminstituut.uva.nl Competenties
leraren voor zorg- en achterstandsleerlingen20062007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Invloed ouders op
rugzakbeleid20062007Ex post evaluatiewww.sco-kohnstamminstituut.uva.nl De werking
van leerlinggebonden financiering in
het basisonderwijs en voortgezet onderwijs20052007Ex post evaluatiehttp://www.iva.nl/index.php Onderwijs
op maat en de rol van ouders20062007Overig onderzoekwww.sco-kohnstamminstituut.uva.nlhome Buitenschoolse
opvang voor kinderen met een beperking20062007Overig onderzoekwww.sardes.nl Monitor buitenschoolse
opvang20062007Overig onderzoekhttp://www.eim.nl/ Brood en
spelen. Condities voor een optimale tussenschoolse opvang. 20062007Ex post evaluatiehttp://www.its-nijmegen.nl/ Evaluatie
schakelklassen20052007Ex
post evaluatiehttp://www.its-nijmegen.nl/ Opbrengsten
islamitische basisscholen20062007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Aanpassing gewichtenregeling20072007Ex ante evaluatiehttp://www.its-nijmegen.nl/ Motieven ouders om
wel/niet deel te nemen aan VVE20072007Overig onderzoekwww.sardes.nl Financiële
effecten deelname van vier dagdelen
VVE20072007Ex ante evaluatiewww.sardes.nl Evaluatie
onderwijskansenbeleid in Zeeland/Friesland/Drente/Groningen en overig Nederland20062007Overig onderzoekwww.cps.nl Quick scan
aanmeldmomenten schoolinschrijving20072007Overig onderzoekwww.regioplan.nl Brede scholen:
aanpak en opbrengsten20062008Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ Succescondities
voor hoogbegaafde leerlingen20062007Overig onderzoekhttp://www.its-nijmegen.nl/ToelichtingIn 2007 zijn er geen beleidsdoorlichtingen en/of effectonderzoeken ex-post
gestart of afgerond.ARTIKEL 3. VOORTGEZET ONDERWIJS3.1 Algemene doelstelling: Leerlingen zijn goed voorbereid
voor een vervolgopleiding uiteindelijk leidend tot de arbeidsmarktDoelbereiking en maatschappelijke effectenHet voortgezet onderwijs omvat het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo), het hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo), het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs (vmbo) en het praktijkonderwijs (pro).KwaliteitHoewel Nederlandse leerlingen, ook naar internationale maatstaven, nog
hoog scoren, tekent zich wel een dalende tendens af. In de politiek en in
de samenleving is er ook een gevoel van onrust over de kwaliteit en stabiliteit
van het voortgezet onderwijs:• het niveau van vaardigheden in lezen en wiskunde daalt blijkens
uitkomsten van PISA 2006 vergeleken met PISA 2003;• er is zorg over het realiseren van de urennorm;• er dreigt een groot tekort aan leraren;• een nog steeds te groot aantal leerlingen valt uit vóór
dat zij de leeftijd hebben bereikt dat ze niet meer leerplichtig zijn.Om deze en enkele andere vraagstukken het hoofd te kunnen bieden, stelden
OCW en de VO-raad in het najaar van 2007 de Kwaliteitsagenda VO op. Deze agenda
is begin november 2007 gepresenteerd. In de eerste helft van 2008 zal deze
agenda in de volle breedte van het VO-veld besproken worden.De Inspectie van het Onderwijs heeft in het voorjaar van 2007 een onderzoek
uitgevoerd naar de geprogrammeerde en gerealiseerde onderwijstijd. Op grond
van dit onderzoek heeft een (beperkt) aantal scholen, bij buitensporige afwijkingen
van de norm, een boete gekregen. De normering, de handhaving en de sanctionering
ervan staan, als onderdeel van de Kwaliteitsagenda, midden in de politieke
belangstelling.Met de maatschappelijke stage is in 2007 een vliegende start gemaakt.
In het plan van aanpak is de maatschappelijke stage verder uitgewerkt. Bij
deze uitwerking is rekening gehouden met de bestaande praktijk. Een groot
deel van de scholen biedt de stage reeds aan. Er is voorzien in een zorgvuldig
ingroeitraject voor alle scholen. De maximaal 72 uur maatschappelijke stage
geldt als onderwijstijd.Wat betreft horizontale verantwoording werd in 2007 een pilot afgerond
en een expertmeeting georganiseerd waarin de bevindingen werden overgedragen
aan de VO-raad. Daarnaast werd het startsein gegeven voor het project Vensters
voor Verantwoording (dat nauw samenhangt met het Geïntegreerd Jaardocument
en horizontale verantwoording) en werd de stand van zaken van de scheiding
tussen bestuur en toezicht in het voortgezet onderwijs geïnventariseerd.
In het najaar 2007 startten de voorbereidingen voor het congres «Verantwoord
in Beeld» dat de VO-raad in nauwe samenwerking met OCW organiseerde.Ook werd, net als in alle sectoren en in samenwerking met de VO-raad,
een «bureaucratiebenchmark» ontwikkeld en gepresenteerd. De bureaucratiebenchmark
liet zien dat de verhouding tussen management en onderwijzend personeel in
het Voortgezet Onderwijs alleszins in balans is.SchoolboekenIn 2007 werden de voorbereidingen gestart voor een aantal beperkte stelselwijzigingen:
scholen worden met ingang van 1 augustus 2009 verantwoordelijk voor het
ter beschikking stellen van de schoolboeken aan de leerlingen. Scholen hebben
erop aangedrongen dat de «gratis schoolboeken» nog niet in 2008–2009
ingevoerd worden, vanwege problemen die zij ondervinden met het tijdig en
correct Europees aanbesteden van lesmateriaal. Gratis schoolboeken worden
daarom in 2008–2009 nog niet ingevoerd, maar ouders zullen in dat jaar
in plaats daarvan een tegemoetkoming ontvangen. Gratis schoolboeken levert
een bijdrage aan het toewerken naar gratis funderend onderwijs en draagt bij
aan een betere werking van de schoolboekenmarkt (de bepaler betaalt). Als
opmaat daartoe ontvangen ouders per leerling in het schooljaar 2008/2009 een
financiële tegemoetkoming ter hoogte van de gemiddelde prijs van een
boekenpakket.Toezicht en onregelmatighedenHet aantal signalen over onregelmatigheden daalde in 2007 verder, maar
een aantal is wel zodanig dat deze ook politiek-bestuurlijke aandacht vragen.
Zo is het Islamitisch onderwijs (in het voortgezet onderwijs gaat het om twee
scholen) inhoudelijk zwak tot zeer zwak en bij één van de twee
scholen heeft de Auditdienst van het ministerie van OCW ernstige financiële
onrechtmatigheden geconstateerd; in 2007 deed de Staatssecretaris aangifte
en stelde de terugvorderingprocedure in gang.Daarnaast is aandacht besteed aan de financiële reserves in het voortgezet
onderwijs. De reserves dienen inzichtelijk te zijn en wellicht in grotere
mate en in een eerder stadium te worden aangewend ten behoeve van de feitelijke
onderwijspraktijk. De Auditdienst is eind 2007 bij een aantal scholen met
een onderzoek gestart om meer inzicht te krijgen in de financiële positie
van scholen en het financiële beleid dat zij voeren. Dit onderzoek zal
medio 2008 afgerond zijn.Andere aandachtspunten, zoals bijvoorbeeld het vermoeden tot aanhouden
van een dubbel brinnummer, zijn uitgezocht en zijn grotendeels afgehandeld.De Inspectie van het Onderwijs en de Auditdienst, afdeling Rekenschap,
bereidden zich voor op het omvormen tot een geïntegreerde Toezichthouder
en ontwikkelden het zogeheten Nieuw Toezicht, waarin een verdere slag wordt
gemaakt met proportioneel en risicogericht toezicht. Deze invulling van toezicht
betekent, mét waarborging van de kwaliteit, minder administratieve
belasting voor de school.Zoals elk jaar werd ook dit jaar een accountantsprotocol opgesteld dat
de accountants zullen gaan hanteren bij de beoordeling van de jaarrekening
2007 van de scholen. Evenals in andere sectoren werd de ontwikkeling van het
Geïntegreerd Jaardocument gestart en geformaliseerd.Kritische succesfactoren• Onderwijsarbeidsmarkt: Kengetallen over de onderwijsarbeidsmarkt
in het voortgezet onderwijs zijn opgenomen in de overzichtsconstructie Arbeidsmarkt
en Personeelsbeleid (artikel 9).• Demografische ontwikkelingen: Veranderingen in de samenstelling
van de leerlingenpopulatie worden gemeten in de referentieraming (www.minocw.nl/documenten/referentieraming_2007_onderwijsdeelname.pdf). Ten opzichte van de vorige teldatum steeg het aantal leerlingen
in het totale voortgezet onderwijs met circa 0,6%.3.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
3.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen5 201 7965 337 6617 460 6005 964 6516 102 8885 836 444266 444Waarvan garantieverplichtingen   1 000   Totale uitgaven5 125 3275 281 5725 570 7615 735 2565 998 9745 869 481129 493        Programma-uitgaven5 125 3275 276 5045 565 1985 729 5415 993 3075 864 677128 630        Stelselonderhoud: school centraal/bevrijd5 125 3275 254 1095 540 0695 595 2055 755 1165 616 242138 874• Personele en materiële bekostiging5 053 1825 180 1075 470 8035 517 7735 666 1435 523 507142 636• Onderwijsondersteuning en projecten72 14574 00269 26672 21865 83567 900– 2 065• Innovatie   5 2145 8487 500– 1 652• Harmonisatie BSM    15 00015 0000• Onderbouwonderdeel van stelsel onderhoud0• Tweede fase    1 0971 285– 188• Internationaal: internationale leerwegen    543400143• Kwaliteitszorg/voortzetting
Q5 project (incl. ISIS in 2005 en 2006)    6506500        Schooltypen sluiten goed op elkaar aan, soepele
schakels00010 00042 73040 5002 230• Doorontwikkeling VMBO   10 00021 04720 500547• Examens    21 68320 0001 683        Leerlingen met gedrags, leer- en sociale/emotionele
problemen worden specifiek behandeld00089 873159 303169 400– 10 097• Leerplusarrangement/nieuwkomers    71 00375 000– 3 997• Uitvoeren maatregelen Plan van Aanpak Veiligheid   86 70086 70086 7000• Jeugdbeleid en
Zorg- en Adviesteams   3 1731 6002 000– 400• VSV/verlenging leerplicht (zie
BVE)   bve05 700– 5 700        Het leeraanbod gericht op soc. en maatsch.
vaardigheden neemt toe en de leerling krijgt vaker te maken met maatsch. praktijk0008 90512 76415 129– 2 365• Bevorderen maatschappelijke stages   8 90511 26413 629– 2 365• Sport    1 5001 5000        Programmakosten-overig022 39525 12925 55823 39423 406– 12• Uitvoeringsorganisatie IBG 9 38714 59015 14713 81414 888– 1 074• Uitvoeringsorganisatie CFI 13 00810 53910 4119 5808 5181 062        Apparaatsuitgaven 5 0685 5635 7155 6674 804863Ontvangsten2 5313 9404 88699 675122 991129 196– 6 205ToelichtingDe totale onderwijsuitgaven op dit beleidsartikel zijn circa € 129,5
miljoen hoger uitgevallen dan geraamd in de vastgestelde begroting. De belangrijkste
mutaties zijn hieronder weergegeven:De loonbijstellingen (voornamelijk premies) en prijsbijstellingen hebben
gesommeerd tot een verhoging geleid van € 160,7 miljoen. Als gevolg
van beleidsmatige mutaties is de begroting met € 45,8 miljoen gedaald,
voornamelijk als gevolg van intertemporele kasschuiven van 2007 naar 2008
(in totaal ad. € 43,3 miljoen).De eerste kasschuif ad. € 29,3 miljoen, is vanwege het feit
dat de kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs nog niet kon worden afgerond
in 2007, waardoor de invulling van de innovatiebox vmbo en het LOB/VO is uitgesteld.
Daarnaast zal een deel van deze middelen worden ingezet voor de dekking van
de kosten van de maatregelen naar aanleiding van het eindrapport van de «Commissie
Rinnooy Kan». Voorts een kasschuif omdat de uitvoering van een aantal
projecten vertraging heeft opgelopen voor totaal € 14 miljoen (voornamelijk
arbeidsmarktknelpunten en projecten maatschappelijke stage).Ook is per saldo het budget verhoogd met € 22,5 miljoen als
gevolg van een bijstelling van het aantal leerlingen. Daarnaast zijn vanuit
andere artikelen en departementen diverse bedragen overgeboekt en was op diverse
onderdelen de realisatie lager dan geraamd (in totaal per saldo € 3,4
miljoen). Voor het overige (– € 11,3 miljoen) zijn de
mutaties volledig technisch van aard.De ontvangsten zijn ten opzichte van de ontwerpbegroting 2007 met € 6,2
miljoen neerwaarts bijgesteld, voornamelijk als gevolg van technische mutaties.De stijging van de aangegane verplichtingen met ruim € 128 miljoen
wordt verklaard door de hiervoor toegelichte stijging van de uitgaven.Diverse kerncijfers Tabel
3.2: Kerncijfers voortgezet onderwijs 2007Totaal aantal ingeschreven leerlingen*906 500Uitgaven per onderwijsdeelnemer (x € 1)6 570Totaal aantal scholen646Gemiddeld aantal leerlingen per school*1 403Bron: Financiële jaarverslagen
OCW * Op de teldatum 1-10-20073.3 Operationele doelstellingen3.3.1 Stelselonderhoud: de school centraal/bevrijdDoelbereikingDe school krijgt de ruimte om zelf invulling te geven aan de manier waarop
voor haar doelgroep leerlingen het meest effectief geleerd wordt (het hoe).
De centrale overheid legt op hoofdlijnen vast wát geleerd moet worden.Instrumenten Tabel
3.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Personele en materiële bekostigingJa2. Landelijke onderwijsondersteunende activiteiten en projectenJa3. Leren door te experimenterenJa4. Bèta en techniekJa5. InnovatieJa6. Harmonisatie BSMJa7. OnderbouwJa8. Tweede faseJa9. Internationaal: internationale leerwegenJa10. Kwaliteitszorg/voortzetting
Q5 projectJaToelichting1. Personele bekostiging: scholen ontvangen op basis van leerlingaantallen
en leerling-kenmerken een lumpsumbekostiging van de rijksoverheid om onderwijspersoneel
aan te kunnen stellen. Materiële bekostiging: het rijk verstrekt schoolbesturen
een lumpsumvergoeding voor de materiële instandhouding van scholen, die
gebaseerd is op programma’s van eisen. De reguliere personele en materiële
vergoeding betreft het overgrote deel van de bekostiging die naar de scholen
gaat. Zij bekostigen daarmee hun primaire onderwijsproces waardoor zij hun
leerlingen zo goed mogelijk onderwijs bieden. Daarbij gaat het zowel om de
kwantiteit (voldoende onderwijstijd) als de kwaliteit (leerlingen ontwikkelen
hun talenten en halen hun diploma op een zo hoog mogelijk niveau). Deze bekostigingswijze
garandeert de scholen een grote mate van vrijheid in de bestedingen.2. In 2007 hebben de onderwijsondersteunende instellingen zich voorbereid
op de nieuwe situatie periode 2009–2013. De uitgangspunten daarbij zijn
de afbouw van het SLOA-budget voor de instellingen voor de bevordering van
vraagsturing, het samenvoegen van innovatiemiddelen met denktankmiddelen voor
een versterkte Research & Development-functie en het uitoefenen van meer
zeggenschap door de sectororganisaties door middel van een eigen budget. De
instellingen hebben geïnvesteerd in de opzet van projecten die aan het
nieuwe R&D-regime moeten voldoen. De onderwijsondersteunende instellingen
hebben dit in nauw overleg met OCW gedaan.3. Met het FES-project Leren door te experimenteren worden experimenten
gestart om meer «evidence based» kennis (wat werkt wel, wat werkt
niet) te verwerven over effectief en efficiënt onderwijs. De experimenten
bestrijken de thema’s 1) efficiency en 2) hoogbegaafdheid en zijn in
beginsel gericht op het funderend onderwijs. De doelstellingen van experimenten
ten behoeve van «evidence based» onderwijsbeleid, te weten efficiency
en hoogbegaafdheid zijn gekoppeld aan de onderwijsthema’s uit de kabinetsbeleidsagenda
die medio 2007 bekend werden. In het voorjaar/zomer 2007 is er een aantal
onderzoeken/experimenten gestart in het kader van dit programma. Ten eerste
voert Kennisnet een experiment uit naar de inzet van ICT-toepassingen om de
werkdruk van leraren te verlagen. Via controlegroepen wordt er gemeten of
de effecten van bepaalde interventies daadwerkelijk zijn aan te tonen. Daarnaast
voert het CPB een onderzoek uit naar de gevolgen van vroege selectie in het
voortgezet onderwijs voor de doorstroming naar het hoger onderwijs. Hierbij
wordt in een quasi-experiment door middel van deskresearch verschillende
cohorten leerlingen van verschillende jaren met verschillende kenmerken met
elkaar vergeleken. De resultaten worden najaar 2008 verwacht. Het onderwijsveld
en de wetenschap worden in het voorjaar 2008 opgeroepen om een voorstel in
te dienen voor een experiment via een prijsvraag. De voorbereidingen hiervan
zijn in 2007 gestart.4. Aanpassing van de fysieke leeromgeving VO aan eisen bèta/techniek:
In aanvulling op de reguliere middelen die beschikbaar zijn in het kader van
het Deltaplan Bèta en Techniek (2004) zijn in 2007 uit de FES-middelen € 20
miljoen extra beschikbaar gekomen voor het moderniseren van de lokalen voor
bèta en techniek op havo- en vwo-scholen. Nadat de voorwaarden in een
regeling waren neergelegd (Stcrnt. 2007, nr. 64) zijn er 273 aanvragen
ingediend ter waarde van € 32 miljoen, waarvan er op basis van een
extern uitgevoerde beoordelingsprocedure 149 zijn gehonoreerd, voor een bedrag
gelijk aan hetgeen beschikbaar was.5. De VO-raad neemt in toenemende mate zelf verantwoordelijkheid voor
een aanstekelijke strategie, gericht op innovatie en kwaliteitsverbetering
van het voortgezet onderwijs, onder het motto Durven Delen Doen. Dit komt
tot uitdrukking in allerlei activiteiten gericht op het delen van kennis over
vernieuwende onderwijspraktijken, versterking van het wetenschappelijk fundament
onder onderwijsvernieuwing, het monitoren van de innovatiebeweging en andere
factoren die bijdragen aan een sterk innovatieklimaat. Het accent komt daarbij
steeds meer te liggen op actuele kwaliteitsvraagstukken, waaronder lerarenproblematiek.De innovatievoorziening is gestart, in lijn met de afspraak die in 2005
gemaakt is tussen de VO-raad en OCW. Het betreft hier de Expeditie Durven
Delen Doen, een driejarig programma waarin een aantal scholen onder nadrukkelijke
wetenschappelijke begeleiding ervaring gaat opdoen met vernieuwende onderwijspraktijken.
Het betreft hier in totaal 13 projecten, die zowel moeten bijdragen aan een
verbetering van de kwaliteit van onderwijs als een steviger wetenschappelijk
fundament onder (vernieuwende) onderwijspraktijken in het voortgezet onderwijs.Dit jaar is een eerste poging gedaan om wetenschappelijke uitspraken te
formuleren over de effecten van innovatie op leerprestaties, motivatie van
leerlingen, enzovoorts. De conclusies van het onderzoek indiceren dat onze
kennisbasis op dit onderwerp nog verdere versterking behoeft. Het onderzoek
is in december 2007 naar de Tweede Kamer gestuurd, voorzien van een beleidsreactie
(31 289, nr. 8).6. In «Koers VO» (Tweede Kamer , vergaderjaar 2003–2004, 29 200 VIII,
nr. 151) en de notitie «VMBO, het betere werk» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 30 079, nr. 1)
is ingegaan op de intra- en intersectorale programmering (ruimte voor regionale
invulling). Naast de verplichte (eindexamen) vakken willen de vmbo-scholen
vrije ruimte om voor leerlingen het beste vakkenpakket samen te stellen. Harmonisatie
van de tarieven van de materiële exploitatiebekostiging is dan ook onvermijdelijk
om nieuwe programma’s aan te bieden dan wel programma’s samen
te voegen. De verschillende niveaus van de materiële exploitatiebekostiging
kunnen flexibel opereren van de school in de weg staan. Daarom zijn deze niveaus
in het kalenderjaar 2007 geharmoniseerd. Alle afdelingen binnen een sector
ontvangen met ingang van 2007 hetzelfde bedrag per leerling voor de materiële
exploitatie (met uitzondering van het tarief voor de sector techniek, onderdeel grafisch en nautisch en de sector landbouw). De harmonisatie
is op 1 januari 2007 gerealiseerd en kost € 13,1 miljoen structureel.7. Tot en met 2008 is de Projectgroep Onderbouw VO actief om scholen met
raad en daad bij te staan met de vormgeving van de onderbouw van het voortgezet
onderwijs. Ook voert Onderbouw VO jaarlijks een monitor uit naar ontwikkelingen
en trends in de onderbouw. In de Terugblik 2007 van Onderbouw VO staan de
activiteiten van 2007 beschreven. In 2008 zal een eindrapport verschijnen,
dat een overzicht geeft van de ontwikkelingen en trends in de onderbouw van
het voortgezet onderwijs in de periode 2005–2008.8. Per 1 augustus 2007 zijn de profielen havo/vwo herzien, met inbegrip
van de programma’s voor de afzonderlijke vakken. Daardoor worden overladenheid
en versnippering verminderd en studeerbaarheid, organiseerbaarheid en werkbaarheid
voor scholen, leraren en leerlingen vergroot.In de wijzigingen op de Wet (Stb. 2006, 251) en het Inrichtings- en Examenbesluit
(Stb. 2007, 24) is een nieuwe indeling van de profielen vastgesteld,
waarbij de oude deelvakken zijn verdwenen en er meer ruimte is gekomen voor
eigen keuzes door scholen en leerlingen (profielkeuzevak in profieldeel, volledig
vrij te kiezen vak in vrije deel). Binnen de examenprogramma’s per vak
(Stcnt. 2007, 111) is het gedeelte dat centraal wordt geëxamineerd teruggebracht
naar 60%.9. Naar aanleiding van het onderwijsraadadvies internationale leerwegen
en het internationale baccalaureaat zijn pilots opgestart voor openstelling
van het internationale baccalaureaatsopleiding diploma programma voor gewone
Nederlandse leerlingen. Inmiddels zijn zes pilots toegekend. Bij drie scholen
met IGVO zijn in september reeds daadwerkelijk Nederlandse leerlingen begonnen.Verder is besloten dat in Maastricht een opleiding van het United World
College van start kan gaan (daadwerkelijk instroom leerlingen vanaf september
2008).Aan de SLO is een onderzoek opgedragen naar witte vlekken in de internationalisering
in het funderend onderwijs, waarvan een rapportage in voorjaar 2008 zal verschijnen.10. Als gevolg van de wetgeving voor schoolplan, schoolgids en klachtenprocedure
horen alle scholen een kwaliteitszorgsysteem te hebben. Bij een kwaliteitszorgsysteem
vullen leerlingen vragenlijsten in over wat er beter kan op school; docenten
worden door leerlingen beoordeeld. Een meerderheid van de vo-scholen beschikt
inmiddels over een stelsel van kwaliteitszorg. Het Q-5 project is verlengd
tot eind 2008. Het project ter bevordering van het kwaliteitszorg is de laatste
fase ingegaan: OCW heeft subsidie verschaft over de periode 2007 en 2008.Meetbare gegevens Tabel
3.4 Meetbare gegevens stelselIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage gediplomeerdenBron: CBSn.v.t.93,9%94,294,9%* ** 2007 e.v.1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage zittenblijversBron: Cfin.v.t.4,7%4,7%4,7%4,8%** 2007 e.v.1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage doorstroom na het
1e jaar mbo van vmbo-geslaagdenBron:
Cfin.v.t.Pm***    1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage doorstroom na het
1e jaar mbo van havo-geslaagdenBron: Cfin.v.t.Pm***    1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage doorstroom na het
1e jaar hbo van havo-geslaagdenBron: Cfin.v.t.Pm***    1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage doorstroom na het
1e jaar hbo van vwo-geslaagdenBron: Cfin.v.t.Pm***    1. Personele en materiële bekostiging:
Percentage doorstroom na het
1e jaar wo van vwo-geslaagdenBron: Cfin.v.t.Pm***    1. Personele en materiële bekostiging:
Mening van Nederlanders over de kwaliteit van
het onderwijsBron: Kerncijfers OCWn.v.t.6,5   7 20107. Onderbouw: percentage scholen dat alle kerndoelen
aanbiedtBron: Inspectie van het Onderwijsn.v.t.n.v.t.n.v.t.100%100%100% 20079. Internationale leerwegen: aantal scholen met tweetalig
onderwijsBron: Europees Platformn.v.t.55657595> 100 200910. Kwaliteitszorg/voortzetting
Q5 project: percentage scholen met voldoende kwaliteitszorgBron:
Inspectie van het Onderwijs n.v.t.366365 > 90 2009* Betreft het percentage gediplomeerden ten opzichte van het totaal aantal
examenkandidaten. Binnen het voortgezet onderwijs variëren de slagingspercentages:
vmbo (incl. lwoo) = 95,4%, havo = 89%, vwo = 93%; pro
= geen diploma.** Gestreefd wordt naar tenminste handhaving van de hoge percentages gediplomeerden
en de lage percentages zittenblijvers.*** De kwaliteit van de vo-scholen komt met name tot uiting in de resultaten
van hun gediplomeerden in het vervolgonderwijs. Daarom zijn de betreffende
doorstroompercentages opgenomen onder de meetbare gegevens stelsel. Deze worden
gebaseerd op het onderwijsnummer. Zij kunnen voor het eerst worden gepresenteerd
na de succesvolle invoering van het onderwijsnummer in alle betrokken onderwijssectoren.
De invoering van het onderwijsnummer in het Hoger Onderwijs zal mogelijk in
2008/2009 een feit zijn.Toelichting9. In 2007 blijken er al 95 scholen voor tweetalig onderwijs te zijn.
De streefwaarde voor 2007 was 85.10. Cijfers over 2007 zijn nog niet bekend. De gegevens zijn gebaseerd
op het onderwijsverslag van de Inspectie over 2005 en 2006.3.3.2 Schooltypen sluiten goed op elkaar aan, soepele
schakelsDoelbereikingAlle leerlingen die de basisschool verlaten mogen verwachten dat het onderwijs
in het voortgezet onderwijs goed aansluit op dat van de basisschool en dat
hun talenten maximaal benut worden. Een deel van de leerlingen gaat naar het
havo/vwo en een ander deel gaat naar het vmbo. Het voortgezet
onderwijs heeft de taak om drempels tussen de onderbouw en de bovenbouw te
voorkomen.Instrumenten Tabel
3.5 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Doorontwikkeling vmboJa2. ExamensJaToelichting1. Gestreefd wordt naar de samenhang tussen de keuze na het basisschool
en het programma-aanbod in het vmbo en aansluitend het mbo, waarbij onderlinge
samenwerking, samen met het bedrijfsleven, is versterkt. Hiertoe is tevens
meer ruimte voor regionale programmering nodig. De doorontwikkeling vmbo,
met als hoofddoel doorlopende leerlijnen po-vmbo-mbo, kent diverse onderdelen
en zijn in 2007 verder uitgewerkt:• De negen projecten die leiden tot een geïntegreerd programma:
Dit zijn de projecten waarbij scholen een administratieve afstemming bewerken
van alle vmbo-programma’s met direct vergelijkbare programma’s
in het vervolgonderwijs (alle mbo niveau’s).• Globalisering eindtermen vmbo: Globalisering van de programma’s
om regionale inkleuring mogelijk te maken;• Betere structurele samenwerking tussen vmbo en mbo: Regionale inkleuring
kan alleen via een nauwe samenwerking tussen de onderwijssectoren en het bedrijfsleven.
Echter, uit onderzoek is gebleken dat er wel sprake is van samenwerking tussen
de vmbo-scholen en de ROC, maar deze niet voor alle sectoren wordt ingevuld
of nog geen structureel karakter kent.• Voorlichting over beleidsruimte scholen: Voorlichting als instrument
om scholen die ruimte van globalisering van programma’s te geven en
samenwerking tussen het vmbo en het mbo.Emma en Ümud zoeken een stageplaats die wanneer zij naar het mbo
gaan, omgezet kan worden in een leerwerkplek. Door ook het bedrijfsleven sterker
te betrekken bij de samenhang tussen het vmbo en mbo, worden de kansen voor
Emma en Ümud groter. Dat geldt ook als de bedrijven duidelijk weten te
maken waaraan zij behoefte hebben. Niet alleen blijft de opleiding in het
vmbo en mbo bij de tijd, maar Ümud ziet de praktijk vertaald in de school.
Dat vindt hij plezierig. De school kan zo een regionale kleuring in de programma’s
opnemen. Andere klasgenoten van Emma en Ümud profiteren hiervan. Zij
krijgen een opleiding die inspeelt op hun belevingswereld en tegelijk een
maatschappelijke erkenning heeft.2. De voorgenomen innovatieactiviteiten bij de examens in het voortgezet
onderwijs voor 2007 zijn gerealiseerd:• Het experiment met digitale examens voor de algemene vakken in
de basisberoepsgerichte vakken, is geslaagd. Voor het schooljaar 2007/2008
zijn alle scholen uitgenodigd deel te nemen aan de digitale examinering. Invoering
in 2008–2009 lijkt haalbaar;• Centraal schriftelijk praktisch examen voor de gemengde leerweg
is uitgeprobeerd. Invoering in 2008–2009 lijkt haalbaar;• De experimenten met de digitale examens natuurkunde voor havo/vwo
zijn geëvalueerd. Het experiment met digitale examens natuurkunde in
havo/vwo is gestopt omdat de inhoudelijke meerwaarde van het examen geen draagvlak
had bij docenten en leerlingen (LAKS). Daarnaast bleek ook een aantal scholen
te beschikken over een afwijkend aansturingsysteem (bijv. Lynux). Derhalve
is besloten niet in deze vorm door te gaan;• Het eerste jaar van de pilot meerdere examenmomenten is geëvalueerd.
De pilot loopt goed en er is veel enthousiasme onder de deelnemende scholen
en leerlingen;• De nieuwe examenprogramma’s leerwegen vmbo zijn gerealiseerd.Meetbare gegevens Tabel
3.6 Meetbare gegevensMeetbare gegevensRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 1. Aantal vmbo-scholen
in samenwerking met ROCBron: platform beroepsvakkenn.v.t.25%50%75%100%100% 20072. Aantal examens vmboBron:
CEVO/Cito/stichting Platform BV1n.v.t.n.v.t.0%50%100%100% 2007Toelichting1. Uit onderzoek is gebleken dat er wel sprake is van samenwerking tussen
de vmbo-scholen en de ROC, maar deze niet voor alle sectoren wordt ingevuld
of nog geen structureel karakter kent.2. Het betreft één intra- en vijf intersectorale programma’s
die in 2007 zijn beoordeeld en vastgesteld maar formeel pas in 2008 kunnen
starten nadat de WVO is gewijzigd.3.3.3 Leerlingen met gedrags-, leer- en sociale/emotionele
problemen worden specifiek behandeldDoelbereikingHet voortgezet onderwijs heeft als taak om ondersteuning te bieden voor
leerlingen die extra zorg nodig hebben. Het doel van de zorgstructuur in en
om het onderwijs is om ervoor te zorgen dat alle kinderen en jongeren op scholen
voor voortgezet onderwijs met (vermoedens van) emotionele, gedrags-, ontwikkelings-
en/of schoolleerproblemen zo snel en adequaat mogelijk geholpen worden. Een
middel hiervoor is bespreking in een zorg-adviesteam (ZAT). Dit is een multidisciplinair
team waarin professionals uit het onderwijs, welzijnswerk, de jeugdzorg, de
gezondheidszorg en veiligheid structureel samenwerken.Daarnaast worden scholen in het kader van het veiligheidsbeleid extra
gefaciliteerd door onder meer het organiseren van Reboundvoorzieningen.Instrumenten Tabel
3.7 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Leerplusarrangement en opvang nieuwkomersJa2. Uitvoeren Plan van Aanpak VeiligheidJa3. Jeugdbeleid en
Zorg- en Adviesteams (ZAT’s)Ja4. Voortijdig schoolverlaten:
Verlenging leerplichtJaToelichting1. De regeling Leerplusarrangement VO en Nieuwkomers VO is 2006 in werking
getreden. Tweejaarlijks wordt bepaald welke scholen (met minimaal 30%
leerlingen uit armoedeprobleemcumulatiegebieden) extra leerplusmiddelen voor
twee jaren op een rij krijgen. Vanaf begin 2007 hebben scholen voor het eerst
geld gekregen. De scholen maken hiervoor plannen, overleggen hierover met
in ieder geval de gemeente en communiceren met hun omgeving over hun beleid
en wat ermee bereikt wordt. Daarnaast krijgen scholen aanvullende middelen
voor nieuwkomers die korter dan twee jaar in Nederland zijn opdat zij adequaat
kunnen worden begeleid en de Nederlandse taal kunnen leren om zo snel mogelijk
een regulier onderwijstraject te kunnen volgen. Via een aanvulling van de
regeling is medio 2007 ook de continuïteit van de eerste opvang van vreemdelingen
(voorheen via Besluit Onderwijs aan Vreemdelingen geregeld) gewaarborgd. Dit
betreft aanvullende bekostiging voor nieuwkomers vanaf het moment dat zij
op school komen tot aan het moment dat de school reguliere bekostiging krijgt
op basis van de 1 oktobertelling.2. In november 2007 is de Tweede Kamer op de hoogte gesteld van de voortgang
van het sociale veiligheidsbeleid op scholen voor het primair en het voortgezet
onderwijs• Het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) heeft onderzoek gedaan naar
de stand van zaken rond reboundvoorzieningen in het voortgezet onderwijs.
In schooljaar 2005–2006 heeft 67% van de samenwerkingsverbanden
een operationele reboundvoorziening. Naar verwachting zijn in schooljaar 2006–2007
deze voorzieningen in alle samenwerkingsverbanden gerealiseerd.• Alle samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs hebben in 2007
extra bekostiging ontvangen voor het realiseren van reboundvoorzieningen waar
gedragsmoeilijke leerlingen tijdelijk onderwijs en opvang krijgen.3. In 2006 en 2007 vond uitvoering van de kwaliteitsimpuls ZAT’s
(de uitvoerende regie van het ZAT stevig verankeren en deskundigheidsbevordering
van leden van het ZAT) op 21 proeflocaties plaats. In 2008 zijn de resultaten
uit de experimenten zichtbaar. Samen met het ministerie van Jeugd en Gezin
wordt bekend gemaakt voor welke aanpak landelijk kan worden gekozen.4. Per 1 augustus 2007 is de kwalificatieplicht ingevoerd. Deze plicht
vervangt de partiële leerplicht. De kwalificatieplicht houdt in dat alle
jongeren tot en met hun 18e verjaardag volledig leerplichtig zijn, tenzij
de jongere een havo, vwo of mbo-2 niveau diploma heeft. Jongeren die zeer
moeilijk leren, meervoudig gehandicapt en in het bezit zijn van een getuigschrift
van het praktijkonderwijs zijn uitgezonderd van de kwalificatieplicht. Naast
het informeren van scholen en gemeenten, is half augustus een
landelijke publiekscampagne gestart, onder andere via radio, tv en internet.Meetbare gegevens1. De trends en ontwikkelingen in het kader van het Leerplusarrangement
worden gevolgd aan de hand van een kwantitatieve monitor. De resultaten van
de nulmeting van de kwantitatieve monitor verschijnen begin 2008. Eind 2008
wordt de éénmeting verwacht. Na vier jaar vindt een kwalitatieve
evaluatie plaats van de regeling. Het evaluatieonderzoek geeft inzicht in
de relatie tussen inzet van Leerplusarrangement middelen en de ontwikkeling
op scholen.2. In 2006 is een nulmeting uitgevoerd waaruit bleek dat in het voortgezet
onderwijs meer dan 90% van de leerlingen en docenten zich veilig in
en rond de school (2006) voelen. De voorbereidingen voor de éénmeting
zijn gestart. In het najaar van 2008 worden de resultaten opgeleverd.De MBO monitor sociale veiligheid (2007) wijst uit dat het de afgelopen
jaren steeds veiliger is geworden op mbo-scholen. Het veiligheidsgevoel is
verbeterd sinds 2002 (nu 93%). Zowel medewerkers als deelnemers voelen
zich het meest veilig in de klas. Het veiligheidsgevoel is het laagst in de
omgeving buiten de school.Het percentage betrokkenen dat zich veilig voelt in en om de school is
92,8% voor 2006. De veiligheidsmonitor 2006 geldt als de nulmeting.
In 2008 volgt de éénmeting.3.3.4 Het leeraanbod gericht op sociale en maatschappelijke
vaardigheden neemt toe + Leerling krijgt vaker te maken met maatschappelijke
praktijkDoelbereikingLeerlingen halen niet alleen een diploma: daarnaast ontwikkelen ze zich
ook tot volwassen en zelfstandige mensen. De school heeft, naast die van de
ouders, ook een taak om sportbeoefening en cultuurbeleving door en voor jongeren
te stimuleren. In 2007 is het plan van aanpak voor de maatschappelijke stage
gepubliceerd en is een bestuursakkoord ondertekend tussen VWS, OCW en de VNG
om combinatiefuncties school, sport en cultuur te realiseren.Instrumenten Tabel
3.8 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Bevorderen maatschappelijke stagesJa2. Bevorderen van sport en bewegen in het onderwijsJaToelichting1. De maatschappelijke stage laat leerlingen kennis maken met vrijwilligerswerk.
Door het doen van vrijwilligersactiviteiten maken de leerlingen actief kennis
met allerlei aspecten van de samenleving. Hierdoor wordt positief bijgedragen
aan het vergroten van hun maatschappelijke betrokkenheid, sociale vaardigheden
en hun besef voor waarden en normen. Zo wordt actief burgerschap gestimuleerd.
In 2007 maakten in totaal 532 scholen gebruik van de regeling maatschappelijke
stages. De aanvullende bekostiging is door scholen gebruikt om
het netwerk uit te breiden (83%) en om een begeleidingsstructuur op
te zetten (73%).2. De Alliantie (School en Sport en OCW/VWS/NOC*NSF) heeft ook in 2007
een rol gespeeld in het bevorderen van Sport en Bewegen in het po, vo en mbo.
Gerealiseerd zijn 220 sportgeoriënteerde vo-scholen, waarvan 75 sportactief.
Het regeerakkoord en het beleidsprogramma hebben een nieuw accent gelegd op
het sportbeleid van OCW en VWS. In december 2007 is, om de personele component
in het sport (en cultuur) aanbod op school te verbeteren, door de ministeries
van VWS en OCW samen met de VNG een bestuursakkoord ondertekend om 2500 combinatiefuncties
onderwijs, sport en cultuur in 2011 te realiseren. Een combinatiefunctie is
een functie waarbij een werknemer in dienst is bij één werkgever
maar werkzaam is voor twee of meer sectoren: in dit geval onderwijs, sport
en/of cultuur.Meetbare gegevens Tabel
3.9 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 1. Aantal scholen dat de maatschappelijke stage aan
hun leerlingen aanbiedtn.v.t.n.v.t.20%75%80%> 75% 20072. Aantal sportgeoriënteerde scholenn.v.t.n.v.t.n.v.t.50220100 20073.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
3.10 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats3.3.1 Harmonisatie bekostigingToereikendheid bekostiging20062006Ex-post onderzoekTweede Kamer, 30 800 VIII, nr. 85,3.3.1 Tweede faseVernieuwde Tweede Fase, de start in cijfers: Monitor aanpassing profielen
Tweede Fase per 200720072007Overig evaluatieonderzoekTweede Fase
Adviespunt3.3.1 InternationaliseringInternationalisering van leerwegen; stand van zaken en witte
vlekken20072008Overig evaluatieonderzoek ARTIKEL 4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE4.1 Algemene beleidsdoelstelling: Deelnemers aan het beroepsonderwijs
zijn goed voorbereid voor een plaats op de arbeidsmarkt of een vervolgopleiding.
Deelnemers aan de volwasseneneducatie kunnen volwaardig deelnemen aan de Nederlandse
samenleving.Doelbereiking en maatschappelijke effectenHet afgelopen jaar is verder geïnvesteerd in de verbetering van de
kwaliteit van het beroepsonderwijs. De invoering van het competentiegericht
beroepsonderwijs vordert gestaag, het aantal deelnemers dat voortijdig de
school verlaat neemt licht af en een groot aantal mbo deelnemers vindt makkelijk
een stageplaats en is in staat om relatief snel na het afstuderen een passende
baan te vinden. Verder blijkt uit voorlopige cijfers van de benchmark van
de MBO-Raad dat het deelnemersucces (percentage deelnemers dat de opleiding
afrondt) voor de mbo-sector als geheel in 2007 is gestegen naar 65%
ten opzichte van 61% in 2006. De kwalificatie-eisen die gelden voor
burgerschap tellen vanaf het schooljaar 2007/2008 mee voor het mbo diploma.
Deze eisen maken duidelijk wat wij van mbo’ers verwachten in relatie
tot hun functioneren in de samenleving.Goed onderwijs? In het onderwijs spelen vele actoren een rol: docenten,
stagebegeleiders, werkgevers en natuurlijk de leerlingen zelf. Al deze actoren
streven in principe hetzelfde doel na: aan het eind van de schoolcarrière
is de leerling een zelfstandig opererende volwassene die goed kan functioneren.
Privé. Als burger in de maatschappij. Als participant op de arbeidsmarkt.
Het middel om dat te bereiken is goed onderwijs. Wat dat begrip inhoudt is
niet eenduidig in te vullen. Er is geen blauwdruk, er is geen standaard. Goed
onderwijs betekent voor al deze actoren iets anders: voor het bedrijfsleven
gaat het om werknemers die goed inzetbaar zijn, zonder al teveel extra bemoeienis
van het bedrijf zelf. Voor de schoolleiding betekent het zoveel mogelijk leerlingen
die hun opleiding afronden en een minimale uitval. Voor docenten wil goed
onderwijs zeggen dat ze hun vakgebied zo goed mogelijk, maar wel geheel volgens
hun eigen voorkeuren, kunnen overdragen. En voor de leerlingen...Tja, wat
betekent goed onderwijs nu eigenlijk voor die leerlingen? Een paar citaten:«Je leert je kwaliteiten ontdekken. Wat je sterke
en zwakke kanten zijn. Dat is heel belangrijk als je gaat solliciteren.»«Onze lessen zijn heel gestructureerd en dat
vind ik fijn, want straks in het bedrijf verwachten ze dat ook van ons.»Tekstpassage uit De Balansschool, Generatie Einstein over herontwerp mboTabel
4.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720091. Doorstroomvan
gediplomeerde BOL-deelnemers (niveau 4) naar een vervolgopleiding HBO.Bron:
Kennis in kaart 50%51%52,8%n.n.b.56%2. Werkloosheid van gediplomeerde mbo’ers,
anderhalf jaar na het beëindigen van de opleiding (exclusief bbl).Bron:
Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt,
ROA  14,6% (cohort 2002/2003)9% (cohort
2003/2004)7% (cohort 2004/2005)n.n.b.13,5%3. Slaagkans mbo deelnemers. Kans dat deelnemers
aan een mbo-opleiding eindigen met een diploma.Bron: Kwantitatieve monitor kwalificatiewinst,
Stoas 56%     Toelichting1. Gegevens over 2007 komen medio 2008 beschikbaar.2. De percentages bij deze indicator hebben betrekking op het jaar van
meting. De meetgegevens van 2007 komen medio 2008 beschikbaar.3. Gegevens bij de indicator «slaagkans van mbo deelnemers»
zijn niet meer beschikbaar omdat de kwantitatieve monitor van Stoas is beëindigd.
In de begroting 2008 is deze indicator vervangen door de indicator «deelnemerssucces
per niveau».Kritische succesfactorenDe mate waarin de partners in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
keuzes maken en met elkaar samenwerken als ook de conjuncturele ontwikkeling
zijn in 2007 van invloed geweest op het gevoerde beleid.4.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
4.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen2 705 2322 886 1732 974 6763 371 8063 354 2243 032 663321 561waarvan garantieverplichtingen  41 75560 64517 500  Uitgaven2 576 2302 692 9622 848 3723 138 1403 195 2983 057 301137 997        Programma uitgaven2 576 2302 663 9342 828 4743 134 5083 191 6663 053 815137 851        Instandhouding van het stelsel.   2 520 0432 582 4222 452 540129 882• Bekostigingroc’s
en kbb’s   2 520 0432 582 4222 452 540129 882        Voldoende geschikt onderwijspersoneel.   4 27415 68016 299– 619• Lerarenbeleid   4 27415 68016 299– 619        Meer innovatie door
samenwerking tussen instellingen en hun omgeving   139 305140 773143 996– 3 223• Innovatiearrangement beroepskolom   20 00017 00020 000– 3 000• Reguliere middelen innovatiebox   42 56536 74236 793– 51• FES middelen Innovatiebox
(en Leren & Werken)   76 74082 25082 2500• Overig    4 7814 953– 172        Minder deelnemers die de school voortijdig
verlaten.   112 795153 318164 298– 10 980• Rmc’s/Gsb   33 79337 82838 870– 1 042• IBO bve   30 00066 86166 8610• Kwalificatieplicht tot 18e verjaardag    40 00040 0000• Convenanten
met top 12 rmc-regio’s   10 8946 7206 000720• Bestrijden vsv en versterken bbl (ESF)   38 108– 67710 000– 10 677• Overig    2 5862 56719        Aantrekkelijk beroepsonderwijs dat
aansluit op de behoeften van de deelnemers, de arbeidsmarkt,
de samenleving en het vervolgonderwijs.   51 43453 05053 150– 100• Herontwerp kwalificatiestructuur   5 0005 0005 0000• Examens mbo   11 53411 30011 3000• Stage- en Simulatieplaatsen (stagebox)   34 90035 00035 0000• Overig    1 7501 850– 100        Bevorderen leven Lang Leren (projectdirectie
Leren & Werken).   27 83815 3997 0508 349• Duale trajecten + EVC   21 02313 2034 9008 303• Overige instrumenten   6 8152 1962 15046        Meedoen in de samenleving.   255 694216 154202 20413 950• Inkoop educatieactiviteiten   248 470189 843183 8875 956• Alfabetisering   4004 0004 0000• Gehandicapten (LGF)   6 64416 4886 16210 326• Overig   1805 8238 155– 2 332        Meer eigen verantwoordelijkheid van deelnemers
voor hun loopbaan.   5 7151 7621 886– 124• Versterken loopbaanoriëntatie en begeleiding   2 8593613610• Overig   2 8561 4011 525– 124        Programmakosten overig. 25 26716 31817 41013 10812 392716• IBG 14 0246 9325 1527 8785 3492 529• CFI 11 2439 38612 2585 2307 043– 1 813        Apparaatsuitgaven  3 5803 6323 6323 486146Ontvangsten33 0487 0702 85297 55890 27682 2508 026* Vanwege herformulering van de operationele doelstellingen zijn de bedragen
in de jaren 2003 t/m 2005 niet te construeren.ToelichtingDe realisatie van de uitgaven voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
ligt in 2007 € 138 miljoen hoger dan de vastgestelde begrotingsstand.
Deze stijging is met name het gevolg van:• De toevoeging van het tweede deel van het transitiebudget inburgering (€ 40 miljoen), de uitgekeerde loon- en prijsbijstelling
2007 (€ 69,3 miljoen) en afrekeningen cursusgelden (€ 20,3
miljoen).Daarnaast hebben zich nog een aantal mutaties voorgedaan waarvan de volgende
worden genoemd:• Een meevaller voor het innovatiearrangement (€ 3,0 miljoen)
maakt onderdeel uit van een kasschuif die wordt doorgeschoven naar 2008 ten
behoeve van tegenvallers op het terrein van leerling gebonden financiering
(LGF).• Het niet tot betaling komen in 2007 van middelen voor bestrijding
van voortijdig schoolverlaten en versterking van de beroepsbegeleidende leerweg
(– € 10,7 miljoen). Deze middelen zijn al wel in 2007
verplicht.• Middelen ten behoeve van de projectdirectie Leren & Werken
(€ 8,3 miljoen). Het betreft o.a. middelen voor het erkennen van
verworven competenties, beroepsonderwijs in bedrijf en een intertemporele
compensatie.• Middelen voor leerling gebonden financiering (LGF) (€ 10,3
miljoen).4.3 Operationele doelstellingen4.3.1 Instandhouding van het stelselHet stelsel van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie wordt zodanig
toegerust dat regionale opleidingencentra (roc’s) en kenniscentra voor
beroepsonderwijs en bedrijfsleven (kbb’s) kunnen voldoen aan de door
de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) gestelde toegankelijkheids-, doelmatigheids-
en kwaliteitseisen bij het verzorgen van beroepsonderwijs en het ontwikkelen
en onderhouden van een landelijke kwalificatiestructuur.DoelbereikingDe toerusting van het stelsel is in 2007 verder verbeterd. Dit is met
name het gevolg van het beschikbaar komen van middelen ter versterking van
de zorgstructuur in het mbo, via het interdepartementaal beleidsonderzoek
bve (IBO bve). Verder is het onderwijsnummer met succes geïmplementeerd.Instrumenten Tabel
4.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. BekostigingJa2. RegelgevingNee3. ToezichtJaToelichting2. Bij de val van het kabinet Balkenende 3 werd het wetsvoorstel Deregulering
en Administratieve Lastenverlichting (DAL) controversieel verklaard. Als gevolg
daarvan heeft de per augustus voorziene inwerkingtreding niet plaatsgehad.
Het wetsvoorstel is in afwachting van verdere behandeling door de Tweede Kamer.Meetbare gegevens Tabel
4.4 Meetbare gegevensRamingsgegevens2003/20042004/20052005/20062006/20072007/2008 1. Aantal deelnemers mbo (maal 1000).451 779449 150453 603464 385n.n.b. – bol-vt280 792300 176314 869322 031  – bbl151 018133 467124 469129 367  – bol-dt19 96915 50714 27512 987    Bron: Bekostigingstelling
mbo       2. Gemiddelde prijs per mbo deelnemer (x € 1 000) 2004 5,42005 5,72006 6,12007 6,3 3. Het percentage
gediplomeerden in de uitstroom uit
mbo.Bron: Onderwijsmatrices (t/m 2006) en de nieuwe Referentieraming 2008 2004 61,5%2005 64,1%2006 63,6%2007 n.n.b. IndicatorRealisatieStreefwaarde 2002/20032003/20042004/20052005/20062006/20072008/20094. Percentage roc’s dat voldoende
scoort op instellingsniveau.      – Toegankelijkheid 61%88%n.b.n.b.88%– Opleidingsresultaten 50%62%n.b.n.b.70%– Kwaliteitsborging
en verbetering 25%31%n.b.n.b.40%  Bron: Onderwijsverslag Inspectie
van het Onderwijs      5. Aantal erkende leerbedrijven (maal 1000).Bron:
Colo 176  189 Toelichting1. De realisatie van de door de accountant gecontroleerde deelnemersaantallen
schooljaar 2007/2008 komen uiterlijk 1 juli 2008 binnen.3. De definitieve realisatiegegevens over 2007 komen in november 2008
beschikbaar.4. In het cursusjaar 2005/2006 zijn als gevolg van selectief toezicht
alleen kwaliteitsonderzoeken uitgevoerd waar risico’s vermoed werden,
waardoor er geen representatief beeld over dit cursusjaar verkregen kan worden.
Vanaf het cursusjaar 2006/2007 is een geheel nieuwe toezichtsystematiek toegepast.
De units van opleidingen in het beroepsonderwijs worden nu door de Inspectie
beoordeeld aan de hand van de kenmerken Governance, rendement, toegankelijkheid
en het onderwijsproces. De cijfers over de cursusjaren 2005/2006 en 2006/2007
zijn hierdoor niet goed te vergelijken met eerdere jaren. De Inspectie heeft
echter de indruk dat de toestand van het onderwijs niet is veranderd.In het cursusjaar 2006/2007 was volgens de Inspectie de kwaliteit van
de Governance (dit gaat over het toezicht houden, besturen, interne bedrijfsprocessen,
kwaliteitszorg, interne en externe verantwoording) laag bij 37 procent en
hoog bij 14 procent van de units. Het rendement, de gediplomeerde deelnemers,
was laag bij 24 procent en hoog bij 54 procent van de units. De toegankelijkheid
was in het cursusjaar 2006/2007 laag bij 10 procent en hoog bij 78 procent
van de units.4.3.2 Voldoende geschikt onderwijspersoneelHet beleid is gericht op versterking van de ondernemende professional
(competentieontwikkeling) voor het verzorgen van innovatief beroepsonderwijs
en educatie, het behoud en het voorkomen van uitstroom van personeel
als gevolg van arbeidsongeschiktheid, het terugdringen van het ziekteverzuim
en het aantrekken van voldoende bekwaam personeel dat zich al werkend voor
de onderwijsfunctie in de sector kwalificeert.DoelbereikingDe actualiteit over het lerarenbeleid in de onderwijssector werd in 2007
in hoge mate bepaald door het advies van de commissie Rinnooy Kan. Eind november
2007 kwam het Ministerie van OCW met het actieplan «LeerKracht van Nederland» als kabinetsreactie op dit advies (zie
verder artikel 9, Arbeidsmarkt en personeelsbeleid).Instrumenten Tabel
4.5 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Middelen voor duale opleidingstrajecten,
op- en doorscholing onderwijsondersteunend personeel, mobiliteit, bekwaamheidsdossiers
en versterken integraal personeelsbeleid (IPB).Ja2. Plan van aanpak versterking IPB 2005–2007 van de MBO-Raad.Ja3. Arbeidsmarktbarometer.Ja4. Arboplusconvenantbve,
verminderen ziekteverzuimpercentage.JaMeetbare gegevens Tabel
4.6 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720071. Openstaande vacatures voor leraren.Bron: Arbeidsmarktbarometer bve-sectorRegioplan 0,4%0,6%0,6%0,5%0,6%2. Ziekteverzuimpercentage
o.b.v. 2 jaar ziekteverzuim.Bron: Arboplusconvenant Onderwijs,
verzuimgegevens bve-sector 5,7%5,9%5,8%n.n.b.5,8%3. Oordeel over docenten, percentage deelnemers met
een positief oordeel over het onderwijs.Bron: ODIN (verschijnt tweejaarlijks)  47% 49% 4. Een eenduidig beleid voor beloningsdifferentiatie.Bron:
Beleidsplan Onderwijspersoneel, Ministerie van OCW 7   20Toelichting2. Het ziekteverzuimpercentage over 2007 komt medio 2008 uit.3. In ODIN-4 (2007) is de presentatie van de cijfers veranderd. In ODIN-3
(2005) werd de gemiddelde score op een cijfer van 1 tot en met 5 weergegeven.
In ODIN-4 wordt het percentage van de deelnemers gepresenteerd op de aspecten «leggen
de docenten de lesstof goed uit», «gebruiken de docenten voldoende
voorbeelden uit de praktijk» en «hoe vind je de kwaliteit van
het lesmateriaal». Het algemene beeld ten aanzien van het thema «onderwijs»
is overwegend positief.4. Voor deze indicator zijn geen actuele gegevens beschikbaar. Het Economisch
Instituut Midden- en Kleinbedrijf (EIM) onderzoekt momenteel praktijkvoorbeelden
van beloningsdifferentiatie. De uitkomsten hiervan worden in mei verwacht.4.3.3 Meer innovatie door samenwerking tussen instellingen
en hun omgevingHet waar gewenst bundelen van de afzonderlijke regelingen en budgetten
voor innovatie in het (middelbaar) beroepsonderwijs in een innovatiebox. Onderwijsinstellingen
worden hiermee rechtstreeks gesubsidieerd om zelf in overleg met hun samenwerkingspartners
in de regio innovatie vorm te geven.DoelbereikingOp 9 juli 2007 is de gewijzigde regeling Innovatiebox beroepsonderwijs
2006 t/m 2009 gepubliceerd. In 2007 zijn de middelen voor innovatie via dezelfde
systematiek als in 2006 ter beschikking gesteld aan de onderwijsinstellingen.
De thema’s van de landelijke innovatieagenda, zoals vastgesteld door
de landelijke overheid, het Platform Beroepsonderwijs en de Stichting van
de Arbeid zijn niet gewijzigd en waren ook de thema’s voor het jaar
2007. In vervolg op de Fes-middelen die in 2006 beschikbaar zijn gesteld,
zijn in 2007 ook Fes-middelen beschikbaar gesteld. Ook de regeling Innovatiearrangement
2006 t/m 2009 is in 2007 gecontinueerd. Het Platform Beroepsonderwijs is in
samenwerking met de Stichting van de Arbeid verantwoordelijk voor de uitvoering
van het innovatiearrangement. Net als in 2006 is in 2007 een link gelegd met
de thema’s van de innovatieagenda. Het Platform Beroepsonderwijs heeft
zich in 2007 onder meer gericht op de doorbraakmethode. Hierbij werken verschillende
teams van instellingen uit het beroepsonderwijs in onderlinge concurrentie
aan oplossingen. De teams worden bij de uitvoering van de doorbraakprojecten
ondersteund door onderzoekers die de effectiviteit van de gekozen aanpak toetsen.
De deelnemende teams hebben zich vanaf het begin gecommitteerd om de meest
effectieve aanpak ook in hun eigen regio in te voeren. De verwachting is dat
de doorbraakprojecten leiden tot meer duurzame innovaties. Daarnaast zorgt
de combinatie van innoveren en onderzoeken voor een effectievere werkwijze.Instrumenten Tabel
4.7 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Regeling InnovatieboxJa2. Regeling InnovatiearrangementJaMeetbare gegevensUit onderzoek door het Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt (KBA)
in 2007 blijkt dat instellingen werken met «pakketten» van onderling
samenhangende en elkaar versterkende innovatieprojecten. Het gaat bijvoorbeeld
om een pakket waarbinnen het ontwikkelen van competentiegericht onderwijsmateriaal
gecombineerd wordt met scholing van docenten, verbeteren van de beroepspraktijkvorming
en het scheppen van organisatorische randvoorwaarden (goede ict-omgeving).
De innovatiebox vormt voor instellingen de basis voor het maken van dergelijke
innovatiepakketten. Verder richt het onderzoek door KBA zich vooral op de
verdeling van middelen over de doelen die met de innovatiebox worden nagestreefd en geeft weinig informatie over het doelbereik. Momenteel
wordt echter gewerkt aan een voorstel voor een effectmeting. Uit deze meting
moet naar voren komen in hoeverre de inzet van de middelen heeft geleid tot
een meer duurzame participatie van zwakkere groepen mbo deelnemers op de arbeidsmarkt.
En of een toename van het aantal docentstages heeft bijgedragen aan een adequate
invoering van het competentiegericht beroepsonderwijs en daarmee aan een verbetering
van de kwaliteit van het beroepsonderwijs.4.3.4 Minder deelnemers die de school voortijdig verlatenUit het oogpunt van economische ontwikkeling en maatschappelijke cohesie
is het van belang dat zoveel mogelijk jongeren minimaal een starkwalificatie
behalen. Dit is een diploma op minimaal havo, vwo of mbo-2 niveau. Teveel
jongeren hebben een dergelijk diploma nog niet gehaald als ze de school verlaten,
dat beperkt hun mogelijkheden op de arbeidsmarkt aanzienlijk. Daarom wordt
de aanpak van voortijdig schoolverlaten geïntensiveerd.DoelbereikingDe aanval op de schooluitval wordt krachtig doorgezet zoals te lezen is
in de uitvoeringsbrief schooluitval van 30 november jl. (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 42). Niet
met nieuw beleid, maar met acties om het ingezette beleid nog krachtiger uit
te voeren. In het schooljaar 2006/2007 gingen 53 100 jongeren voortijdig
van school. Dit is een geleidelijke daling ten opzichte van voorgaande jaren.
Het kabinet is vastbesloten om het aantal nieuwe voortijdige schoolverlaters
in 2012 te halveren. Dan mogen er niet meer dan 35 000 over zijn, vergeleken
met de 71 000 in 2002.Instrumenten Tabel
4.8 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Preventieve maatregelen in het primair
onderwijs, het voortgezet onderwijs en het middelbaar
beroepsonderwijs:– aanpak taalachterstanden
(VVE)– Invoering zorgadviesteams (ZAT’s)– Aandacht
voor zorgleerlingen via het leerwegondersteunend
onderwijs– Meer praktijkgericht onderwijs in een doorlopende leerlijnJa2. Regionale meld- en coördinatiefunctie VSV
en grote stedenbeleid.Ja3. Interdepartementaal beleidsonderzoek bve (IBO
bve).Ja4. Kwalificatieplicht tot de 18e verjaardag.Ja5. Leerwerkplicht voor jongeren van 18 tot 23 jaar.Nee6. VSV’ers die werk hebben alsnog een startkwalificatie
laten halen en werkloze vsv’ers via maatwerktrajecten
weer aan het leren en/of werken zetten.Ja7. Convenanten
met top 14 rmc-regio’s.Ja8. ESF middelen
voor beroepsbegeleidende leerweg en voortijdig schoolverlaten(middelen
als gevolg van het vroegtijdig sluiten van het ESF-loket).Ja9. Aanpak jeugdwerkloosheid.Ja10. Fiscale maatregelen op het terrein van stages
en scholing van werkenden waaronder EVC (werktop december 2005).JaToelichting5. In het Coalitieakkoord is besloten de Leerwerkplicht voor jongeren
van 18 tot 23 jaar te koppelen aan de Wet werk en bijstand (Wwb). Als gevolg hiervan is de uitvoering van deze maatregel overgedragen aan
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.10. Bij deze maatregel is gerealiseerd dat via de fiscaliteit scholing
voor werkenden, het aanbieden van stageplaatsen en EVC extra gestimuleerd
wordt. Voor de werkgever via de Wet vermindering afdracht onderwijs (WVA)
en voor de werknemer via de inkomsten belasting.Naast de in tabel 4.8 genoemde instrumenten hebben in 2007 nog de volgende
activiteiten plaats gevonden:• Vierjarige convenantenVoor het schooljaar 2006/2007 zijn convenanten afgesloten met 14 RMC-regio’s
met de hoogste uitval om binnen een jaar de uitval met 10% terug te
dringen. Mede gelet op de positieve ervaringen uit de tussenevaluatie over
deze convenanten (Tweede Kamer vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 42), is in het najaar van 2007 besloten vierjarige VSV-convenanten
af te sluiten met alle 39 RMC-regio’s. Eind 2007 zijn convenanten afgesloten
met de G4. Het streven is om juli 2008 met de overige 35 RMC-regio’s
convenanten te hebben afgesloten.• Elektronische aanlevering verzuimgegevensIn 2007 zijn pilots gestart in negen gemeenten om de één-loket-functie
ten behoeve van de elektronische aanlevering van verzuimgegevens te testen.
Deze pilots verlopen volgens plan. Zodra de pilots zijn beëindigd begin
2008, wordt de landelijke uitrol gestart.Meetbare gegevens Tabel
4.9 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007 1. Aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters (Nationale
indicator). Basiswaarde: 71 000 in 2002, vsv’ers.Bron: CFI 60 50054 10053 10035 000 20122. Aantal herplaatste voortijdig schoolverlaters.
Basiswaarde: 20 000 in 2002, herplaatste vsv’ers.Bron: RMC effectrapportage24 00029 00030 50039 500 3. Percentage voortijdig schoolverlaters van totale
beroepsbevolking 18–24 jaar (EU-indicator). Basiswaarde: 15,5%
in 2000, vsv’ers.Bron: CBS14,5%13,6%12,9%n.n.b.7,8%20104. Percentage 20–24 jarigen met tenminste een
startkwalificatie (EU-indicator). Basiswaarde: 71,7% in 2000, 20–24
jarigen.Bron: CBS74,274,774,7n.n.b.85,0%2010Toelichting1. Het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters in de jaren 2005 en 2006
bij deze indicator wijkt af van het aantal dat gebruikt is in de begroting
2007 (berekend op basis van de RMC registraties). De reden hiervoor is dat
de monitoring van het aantal voortijdig schoolverlaters over de schooljaren
2004/2005 en 2005/2006 is herberekend op basis van een verbeterde toepassing
van het Basisregister Onderwijsnummer (BRON). Als gevolg van deze veranderde
registratie kwamen er extra vsv’ers in beeld. Hierdoor werd het moeilijk
om de streefwaarde voor 2010 nog te halen. In het Coalitieakkoord is vervolgens
besloten om deze streefwaarde met twee jaar te verschuiven naar 2012.3. en 4. De realisatiewaarden 2007 komen in april 2008 beschikbaar.4.3.5 Aantrekkelijk beroepsonderwijs dat aansluit op de
behoeften van de deelnemers, de arbeidsmarkt, de samenleving en het vervolgonderwijs.Het onderwijsaanbod van instellingen moet goed aansluiten op de ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt, de samenleving en de beroepskolom. Tevens moet het onderwijs
goed aansluiten op de gevarieerde leerbehoeften van een brede populatie deelnemers
om zo iedereen «bij de les» te houden. Er moet vertrouwen zijn
in de landelijk geldige diploma’s en daarmee in de kwaliteit van de
examens en het onderwijs van de opleidingen. Het vernieuwde, competentiegerichte
beroepsonderwijs levert deelnemers de toerusting om te functioneren als beginnend
beroepsbeoefenaar in een bewegelijke arbeidsmarkt, als burger in een veranderende
maatschappelijke omgeving, om verder te leren en om vorm te geven aan de verdere
loopbaan. Het onderwijs is meer op de praktijk gericht en meer vraaggestuurd.DoelbereikingOm dat te bereiken richten instellingen nieuwe opleidingen en nieuwe examens
in, gericht op de nieuwe competentiegerichte kwalificatiedossiers. Dit herontwerp
van de kwalificatiestructuur/mbo gebeurt tot augustus 2010 fasegewijs, waarbij
de ervaringen worden benut voor de verdere verbetering. Vanaf 1 augustus
2010 (na inwerkingtreding wetswijziging) zullen alle deelnemers die dan beginnen
aan een opleiding, onderwijs krijgen dat gebaseerd is op de competentiegerichte
kwalificatiestructuur. In het studiejaar 2006/2007 volgden ruim 123 000
deelnemers (dat is circa 25% van het totaal aantal deelnemers in het
mbo) een nieuwe, experimentele opleiding en ging het daarbij om bijna 2 100
experimentele opleidingen, gericht op 153 kwalificatiedossiers. In 2007 zijn
273 kwalificatiedossiers vastgesteld voor het studiejaar 2007/2008 (inclusief
40 kwalificatiedossiers ten behoeve van de groene sector). In 2007 is tevens
een vernieuwd bestuurlijk arrangement met de MBO-Raad, Colo en Paepon gesloten.
Hieruit is het plan van aanpak MBO 2010 voortgevloeid, waarin is aangegeven
hoe het procesmanagement wordt versterkt om instellingen te ondersteunen ten
behoeve van een succesvolle invoering in de periode tot 1 augustus 2010.
In 2007 is een aantal onderzoeken verschenen over de invoering van competentiegericht
onderwijs (te weten: risicoanalyse door Berenschot, Balansschool van bureau
Keessie, themaonderzoek door de Inspectie, jaarlijkse monitor door CINOP).
Hierop is een beleidsreactie geleverd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII,
nr. 139). Instellingen zetten steeds meer in op de verbetering van
de examenkwaliteit van zowel eindtermgerichte als nieuwe, competentiegerichte
opleidingen. Met ingang van 15 november 2007 voert voortaan de Inspectie
in plaats van het KwaliteitsCentrum Examinering (KCE) het toezicht op de examenkwaliteit
uit. In opdracht van de MBO-Raad is, met medewerking van het Centrum voor
Innovatie van Opleidingen (CINOP), het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling
(Cito) en de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) een handreiking voor instellingen
gemaakt over competentiegericht beoordelen in het mbo. Voor de groene sector
wordt uitvoering gegeven aan een specifiek actieplan examinering.Instellingen zorgen samen met (leer-)bedrijven en kenniscentra voor de
verbetering van de beroepspraktijkvorming, met voldoende en geschikte praktijkplaatsen
en goede begeleiding van deelnemers.Instrumenten Tabel
4.10 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Herontwerp kwalificatiestructuur mboDeels2. Examens mboJa3. Praktijkplaatsen (regeling stagebox)Ja4. FES middelen «beroepsonderwijs in
bedrijf»JaToelichting1. De door de kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven ontwikkelde
kwalificatiedossiers zijn vastgesteld voor het studiejaar 2007/2008. De Tweede
Kamer is over de voortgang geïnformeerd (Tweede Kamer, vergaderjaar2007–2008, 27 451, nr. 68, 27 451,
nr. 70, 27 451, nr. 77 en 27 451, nr. 79; 30 800 VIII nr. 126,30 800 VIII, nr. 139 en30 800 VIII, nr. 140).2. De geplande activiteiten zijn uitgevoerd. De Tweede Kamer is over de
voortgang geïnformeerd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 27 451, nr. 69, 27 451, nr. 70, 27 451, nr. 74, 27 451, nr. 76; en de minister van LNV met nr. 81).3. De regeling stagebox beroepsonderwijs 2006–2010 is in oktober
2006 gepubliceerd en wordt momenteel uitgevoerd.4. De eerste tranche FES middelen «beroepsonderwijs in bedrijf»
is in 2007, via de regeling Innovatiebox aan de instellingen beschikbaar gesteld
(zie ook paragraaf 4.3.3). De tweede tranche FES middelen komt beschikbaar
na een evaluatie over de eerste tranche.Meetbare gegevens Tabel
4.11 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720071. Aantal kwalificatieprofielen (inclusief LNV/groene
sector).Bron: eindrapportage proeftuinen/experimenten  641532732802. Aandeel examens mbo van onvoldoende kwaliteit.    onbekend≤15%3. Percentage moeilijk plaatsbare leerlingen op de
mbo-niveaus 1 en 2 met een erkende stage-/simulatieplaats.Bron: Monitor praktijkplaatsen    n.n.b.100%Toelichting1. Bij de start van de ontwikkeling van het competentiegericht onderwijs
is als streefwaarde het aantal van 280 kwalificatiedossiers genoemd. Inmiddels
blijkt dat enkele kwalificatiedossiers aanvullend zijn samengevoegd. Dit gewenste
proces van indikking loopt door in 2008 en leidt tot een lager aantal kwalificatiedossiers
dan het aantal van 273 in 2007.2. Er valt op dit moment geen uitspraak te doen over de examenkwaliteit
in het studiejaar 2006/2007 vanwege niet afgerond onderzoek door KCE en vraagtekens
bij de kwaliteit van de oordelen van KCE. De Inspectie voert een herbeoordeling
uit naar de examenkwaliteit 2006/2007 bij de categorie van 285
opleidingen (dit betreft onder meer opleidingen die een eerdere waarschuwing
hebben gekregen in verband met onvoldoende examenkwaliteit). In het voorjaar
van 2008 komen de resultaten van deze herbeoordeling beschikbaar. Na de zomer
komen tevens de resultaten van de nieuwe onderzoeksronde 2007/2008 beschikbaar.3. Instellingen en kenniscentra leggen jaarlijks via hun jaarverslag aan
partijen in de regio verantwoording af over de samenwerking, de inzet van
de aanvullende stageboxmiddelen, en de behaalde resultaten in relatie tot
de doelen. Dit zal voor het eerst gebeuren over het jaar 2007. Deze gegevens
komen in 2008 via de jaarverslagen beschikbaar. Voor het jaar 2006 heeft het
KBA een analyse uitgevoerd naar de inzet van de stageboxmiddelen. Uit deze
analyse blijkt dat het mogelijk is om met de middelen van 2006 circa 7000
extra stage- en simulatieplaatsen te creëren.4.3.6 Bevorderen Leven Lang LerenElke deelnemer moet de mogelijkheid krijgen om zijn of haar talenten te
ontplooien in een leer- en werkomgeving die het beste past. Het gaat hierbij
niet alleen om het initiële leertraject, maar ook om trajecten voor mensen
die reeds werkzaam zijn of (weer) willen zijn (leven lang leren).DoelbereikingIn 2007 is een leven lang leren gestimuleerd door het creëren van
samenwerkingsverbanden tussen scholingsinstellingen, bedrijven en overheden.
Deze projecten hebben geleid tot extra duale trajecten en EVC trajecten. In
het plan van aanpak «Doorpakken met Leren & Werken» is opgenomen
wat er in de periode 2005–2007 gedaan is om een leven lang leren te
bevorderen. Daarnaast is in het plan opgenomen welke acties de projectdirectie
Leren & Werken zal ondernemen in de periode 2008–2011 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 30 012 VIII, nr. 10).Instrumenten Tabel
4.12 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. De «Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken»Ja2. Realiseren «online marktplaats leren» en werkenJa3. Pilots «Associate Degree» in het hboJaToelichting1. In 2007 is het aantal samenwerkingsverbanden naar aanleiding van de «Tijdelijke
stimuleringsregeling leren en werken» uitgebreid tot 44. In regionale
samenwerkingsverbanden tussen overheden, CWI en UWV, opleidingsinstellingen
en werkgevers worden duale trajecten en EVC trajecten gerealiseerd.2. Op de portalhttp://www.lerenenwerken.nlstaat informatie over o.a.
opleidingen, beroepen, vacatures, en stages. De site is bedoeld om alle informatie
over mogelijkheden voor een leven lang leren te bundelen voor werkgevers,
werknemers en werkzoekenden.3. De pilots met de tweejarige Associate-degreeprogramma’s (Ad-programma’s)
binnen het hoger beroepsonderwijs kunnen een belangrijke bijdrage
leveren aan een leven lang leren. In 2007 volgden circa 1550 studenten een
Ad-programma. Ook werden in 2007 de eerste Ad-getuigschriften uitgereikt.Meetbare gegevens Tabel
4.13 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 1. Aantal nieuwe duale trajecten.Bron: monitoring
door Cinop    28 84415 00020072. Aantal nieuwe EVC-trajecten (cumulatief).Bron:
monitoring door Cinop   5 00015 31830 00020073. Deelnameaan
leeractiviteiten door 25–64 jarigen.Bron: Kerncijfers, EU-doelstellingen 16,4%15,9%15,6%n.n.b.20%2010Toelichting1. Het oorspronkelijke doel was om 15 000 extra duale trajecten te
realiseren. Dit zijn er 28 844 geworden. Het grootste deel van de duale
trajecten is doorlopen op mbo-niveau 2 (startkwalificatienivau) of hoger.
De regionale samenwerking heeft ertoe geleid dat een grote groep werkenden
een traject heeft doorlopen.2. Het aantal gerealiseerde EVC-trajecten is lager dan de ambitie van
30 000 in 2007, maar wel meer dan bij aanvang van de projectdirectie
Leren & Werken in 2005. Er is geïnvesteerd in een goede EVC-infrastructuur.
De kwaliteitscode EVC moet de kwaliteit van EVC garanderen en het aanbod van
EVC inzichtelijk maken.3. De realisatiewaarde bij de indicator «Deelname aan leeractiviteiten
door 25–64 jarigen» komt medio 2008 beschikbaar.4.3.7 Meedoen in de samenlevingOnderwijs moet bereikbaar zijn voor iedereen. Deelnemers moeten daarbij
ook hun eigen verantwoordelijkheid nemen en daarop aanspreekbaar zijn. Daarbij
zal rekening worden gehouden met hun specifieke kenmerken. Ook volwassenen
moeten door het volgen van een opleiding of cursus kunnen meedoen in de Nederlandse
samenleving. Dit kan zowel betrekking hebben op de persoonlijke ontplooiing
als op het vinden van een baan. De sociale cohesie en het maatschappelijke
rendement van de samenleving worden hierdoor vergroot.DoelbereikingDe verantwoordelijkheid voor de educatie is gedecentraliseerd naar gemeenten
omdat zij het beste zicht hebben op de lokale opleidingsbehoeften en daardoor
beter prioriteiten kunnen stellen. Voor de bekostiging van deze activiteiten
wordt aan de gemeenten jaarlijks de rijksbijdrage educatie beschikbaar gesteld.In het kader van het Aanvalsplan Laaggeletterdheid
2006–2010 «Van A tot Z betrokken» wordt jaarlijks
het aantal deelnemers aan een alfabetiseringscursus gemonitord. In het voorjaar
van 2008 zal de monitor 2006–2007 aan de Tweede Kamer worden gezonden.
Gelijktijdig zal de realisatie van het aantal deelnemers aan een alfabetiseringscursus
in 2007 bekend worden gemaakt. Eén van de zes ambities van het Aanvalsplan
Laaggeletterdheid is om tussen 2006 en 2010 een verhoging te
realiseren van het aantal deelnemers aan alfabetiseringscursussen tot rond
de 12 500.Het aantal deelnemers met een handicap voor wie leerlinggebonden financiering
(LGF) is aangevraagd, laat een stijgende lijn zien. In 2007 is voor ruim 3 200
deelnemers met een handicap in het middelbaar beroepsonderwijs LGF aangevraagd.
De toename is voor een deel het gevolg van de grotere bekendheid met de regeling.
Voorts is evenals in het primair onderwijs en in het voortgezet onderwijs
een groeiende tendens te zien van het aantal deelnemers in cluster 4 (psychische
of gedragsstoornissen).Instrumenten Tabel
4.14 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. De rijksmiddelen educatieJa2. Het «Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010 Van
A tot Z betrokken»Ja3. Leerling gebonden financiering (LGF)JaToelichting1. Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de nieuwe Wet Inburgering
op 1 januari 2007, zijn de middelen voor de opleidingen Nederlands als
tweede taal, niveau A1, A2 en B1 (€ 59 miljoen) uit de rijksbijdrage
educatie, overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Justitie (Vreemdelingenzaken
en Integratie), thans naar het ministerie van VROM (Wonen, Wijken en Integratie).Meetbare gegevens Tabel
4.15 Meetbare gegevensRamingsgegevens20042005200620072008200920101. Educatie:
Aantal deelnemers educatie (maal
1000).Bron: Kerncijfers, KSE niveau 1 t/m 4 + NT2156123,7133,3    2. Aantal aanvragen LGF-subsidie (incl. LNV).Bron:
Subsidievaststelling LGF  1 2003 280   Toelichting2. Voor het jaar 2006 is het aantal gehonoreerde aanvragen voor LGF subsidies
opgenomen over de periode januari 2006 (datum invoering) tot 1 augustus
2007. Voor het jaar 2007 is het aantal gehonoreerde aanvragen voor LGF subsidies
opgenomen dat betrekking heeft op het schooljaar 2007/2008 (op peilmoment
1 december 2007). In 2007 hebben 2100 aanvragen betrekking op cluster
4 Gedragsproblematiek (= 65%). Bij de overige clusters (cluster 2 en
cluster 3) zijn per cluster circa 600 aanvragen opgenomen (= 15% per
cluster).4.3.8 Meer eigen verantwoordelijkheid van deelnemers voor
hun leerloopbaanHet is belangrijk dat de leerloopbaan van deelnemers aansluit bij de maatschappelijke
behoefte naar een goed opgeleide en breed inzetbare beroepsbevolking. In overleg
met de omgeving bepaalt de deelnemer zijn leerloopbaan.DoelbereikingLoopbaan oriëntatie en begeleiding (LOB) behoort een constante activiteit
van en op elke onderwijsinstelling te zijn. Dit is nog niet altijd het geval.
Daarom is het nodig om op landelijk niveau continue extra aandacht te vragen
voor kennisdeling op locatie en het belang van een tijdige en juiste beroeps-
en studiekeuze, zodat minder leerlingen te laat en/of de verkeerde keuze maken.
In 2007 is het wetsvoorstel Medezeggenschap mbo-sector naar de Tweede Kamer
gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 266, nr. 1). Het is de verwachting dat de Tweede Kamer zich in 2008 buigt over
dit wetsvoorstel. De positie van de deelnemers is door dit wetsvoorstel beter
gewaarborgd. Overigens is het onderwerp medezeggenschap een speerpunt van
de Jongeren organisatie beroepsonderwijs (JOB). De JOB heeft ook in 2007 een
subsidie ontvangen. JOB heeft de vrijheid deze subsidie onder andere te bestemmen
voor activiteiten zoals Loopbaan oriëntatie en begeleiding en medezeggenschap.Instrumenten Tabel
4.16 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Loopbaanoriëntatie en begeleidingJa2. MedezeggenschapJa3. Overige instrumenten zoals bijvoorbeeld financiële middelen
om het imago van het mbo te verbeterenJaToelichting1. In het kader van voortijdig schoolverlaten is in 2007 gewerkt aan een
visiedocument en een activiteitenplan Loopbaan oriëntatie en begeleiding.
Deze activiteiten worden in 2008 afgerond.Meetbare gegevens Tabel
4.17 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20052006200720091. Percentage deelnemers dat bekend is met leerling-raad
op instellingen.27% 21%60%2. Percentage deelnemers dat opnieuw voor dezelfde
opleiding zou kiezen.56% 52%60%3. Percentage deelnemers dat tevreden is over begeleiding
bij de studie.38% 39%55%4. Percentage deelnemers dat tevreden is over begeleiding
beroepskeuze of vervolgopleidingkeuze. 30% 32%50%Bron: Indicator 1 t/m 4: ODIN/de JOB monitor 2007    ToelichtingDe relatief lage scores per indicator bevestigen het beeld dat loopbaan
oriëntatie en begeleiding een extra impuls nodig heeft.4.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
4.18 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaatsMinder deelnemers die de school voortijdig verlaten.Monitor vsv, evaluatie rmc.Analyse
van de werkzaamheden van de 39 rmc-regio’s inzake de aanpak van het voortijdig
schoolverlaten, zodat ten behoeve van het landelijk
beleid een zo goed mogelijk beeld ontstaat van de omvang van schooluitval,
achtergrondkenmerken van vsv’ers, moment van uitval,
succes van plaatsing etc.2006 September
2006–april 2007April 2007Overig evaluatieonderzoekDe uitkomst van de RMC-analyse 2005       Daarnaast zijn de volgende onderzoeken afgerond in 2007:     Auditdienst
OCW/Inspectie van het Onderwijs: Thema-onderzoek VSV 2007. 2007Overig evaluatieonderzoekwww.aanvalopschooluitval.nlBron: Kamerstukken 2007-2008, 26 695, nr. 42       Informatie
Beheer Groep: Evaluatie eindrapport Pilot RMC. 2007Overig evaluatieonderzoekwww.aanvalopschooluitval.nlBron: Kamerstukken 2007–2008, 26 695, nr. 37       Het Expertise
Centrum: Eén meld- en registratiepunt voor leerplicht en voortijdig
schoolverlaten. 2007Ex-post evaluatieonderzoekwww.aanvalopschooluitval.nlBron: Kamerstukken 2007–2008, 26 695, nr. 37       Regioplan:
handhaving Leerplichtwet en RMC
functie. 2007Ex-post evaluatieonderzoekwww.aanvalopschooluitval.nlBron: Kamerstukken 2007–2008, 26 695, nr. 37       Organise
to Learn, «Voorkomen is beter dan uitvallen». 2007Overig evaluatieonderzoekwww.aanvalopschooluitval.nlBron: Kamerstukken 2007–2008, 26 695, nr. 42       Inspectie
van het Onderwijs, Van visie naar realisatie: Een verkennend onderzoek naar voortijdig
schoolverlaten in vo en bve. 2007Overig evaluatieonderzoekHome – ivhoBron:Kamerstukken 2007–2008, 26 695, nr. 37      Aantrekkelijk beroepsonderwijsdat
aansluit op de behoeften van de deelnemers, de arbeidsmarkt en
het vervolgonderwijs.Schoolverlaters
tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Inzicht in de aansluiting van de opleidingen op de arbeidsmarkt en
vervolgopleidingen.Oktober 2006–september
2007September 2007Ex-post evaluatieonderzoekhttp://www.roa.unimaas.nl/      Meedoen in de samenleving.Alfabetiseringsmonitor. Inzicht in aanbod van en deelname aan
cursussen.Rapportage in het voorjaar
2007April 2007Overig evaluatieonderzoekMinisterie van OCW – Zoekresultaten      Instandhouding van het stelsel.Deelnemersmonitor. Het over een reeks van jaren beschikbaar hebben
van informatie over ingeschreven deelnemers bve.Rapportage in het voorjaar 2007Februari 2007Overig evaluatieonderzoekMinisterie van OCW – ZoekresultatenARTIKEL 5. TECHNOCENTRA5.1 Algemene beleidsdoelstelling: Het financieel ondersteunen
van technocentra ter versterking en vernieuwing van de kennisinfrastructuur
in de regio en ter verbetering van de aansluiting tussen het technische beroepsonderwijs
en het bedrijfsleven.Doelbereiking en maatschappelijke effectenHet Platform Bèta en Techniek heeft op verzoek van het ministerie
een evaluatie verricht naar de jaarverslagen 2006 van de technocentra. Het
Platform heeft gekeken naar de resultaten van de afzonderlijke activiteiten,
de relatie met de doelstellingen van de Kaderregeling 2006–2010 en naar
de effecten die deze activiteiten sorteren. Uit de jaarverslagen komt het
beeld naar voren dat de activiteiten van de technocentra ieder op hun eigen
manier een bijdrage leveren aan de oplossing van de in de regio gesignaleerde
knelpunten. De technocentra creëren draagvlak voor hun activiteiten door
in te zetten op netwerkvorming en andere vormen van samenwerkingsverbanden
waarin onderwijs en bedrijfsleven betrokken zijn. Deze betrokkenheid blijkt
ook uit de gerealiseerde cofinanciering. Verder hebben de activiteiten van
de technocentra een gunstig effect op een verbeterde aansluiting tussen het
technisch onderwijs en de behoeften van de arbeidsmarkt. Bij vrijwel alle
activiteiten werken technocentra samen met partners uit het bedrijfsleven
en het onderwijs.Kritische succesfactorenDoor de toegenomen economische groei in 2007 is de vraag vanuit het bedrijfsleven
naar technici sterk gestegen. Dit bleek een impuls voor de bereidheid van
instellingen en bedrijven om te investeren in de versterking en vernieuwing
van de kennisinfrastructuur in de regio.5.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
5.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen8 59617 6022809 0379 0259 136– 111Totale uitgaven8 5968 6759 2079 0379 0259 136– 111Ontvangsten13917 2709 0769 1999 0849 136– 52ToelichtingEr is € 111 duizend euro minder gerealiseerd op het onderdeel
speerpuntensubsidie.Instrumenten Tabel
5.2 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Het beschikbaar stellen van de basissubsidie aan de technocentraJa2. Het beschikbaar stellen van de speerpuntsubsidie aan de technocentraJaToelichtingIn 2007 is op basis van de Kaderregeling 2006–2010 aan 14 technocentra
een basissubsidie verleend. Alle technocentra die een aanvraag hebben ingediend
voor een speerpuntsubsidie hebben die ook ontvangen, ter ondersteuning van
de basisactiviteiten van de technocentra. Alle 14 technocentra hebben op basis
van de gestelde criteria voldoende gepresteerd.Meetbare gegevensWat betreft de kwaliteit van de verslaglegging in de jaarverslagen van
technocentra is er nog ruimte voor verbetering. De operationele doelstellingen
zijn ruim en breed gedefinieerd, meetbare doelstellingen ontbreken, waardoor
het lastig is om op resultaten te reflecteren. De ontwikkeling van een meetinstrumentarium
zou meer inzicht kunnen geven in de effecten van de activiteiten en het doelbereik.
De technocentra hebben aangegeven hiermee aan de slag te gaan. In de toekomst
zal nadrukkelijker worden gestuurd op het zichtbaar maken van de gerealiseerde
doelen en het effectbereik.ARTIKEL 6 EN 7. HOGER ONDERWIJS6.1 Algemene beleidsdoelstelling: studenten zijn goed
voorbereid op de nationale en internationale arbeidsmarkt en op het vervullen
van hun rol in de intellectuele voorhoede van de maatschappijDoelbereiking en maatschappelijke effectenDe toekomst van Nederland begint bij goed onderwijs. Ook in 2007 is geïnvesteerd
in het creëren van de juiste omstandigheden en randvoorwaarden om het
studieklimaat zo optimaal mogelijk te maken waardoor studenten het beste uit
zichzelf halen.Welzijn en welvaart zijn afhankelijk van de productie van kennis en nieuwe,
innovatieve inzichten. Het Nederlandse wetenschappelijk onderzoek moet zich
kunnen meten met het beste in de wereld.De studenten van vandaag zijn de intellectuele voorhoede van morgen, cruciaal
in het maatschappelijk debat, in de vernieuwing van wetenschappen en in de
overdracht van culturele waarden en tradities. Hoger onderwijs moet studenten
motiveren om tijdens hun studie het beste uit zichzelf te halen, zodat zij
zich optimaal kunnen ontplooien en breed kunnen oriënteren. Tabel
6.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 1. Percentage hoger opgeleiden
in de leeftijdsgroep 25–44 jaar van de beroepsbevolking** 32,534,834,334,5–*in 202050  bron: CBS Statline      2. Indicator voor de aansluiting op de arbeidsmarkt      a. Percentage afgestudeerden dat na afstuderen korter dan 4 maanden
werkloos was        • hbo91909091–*–  • wo81827985–*–b. Percentage afgestudeerden dat anderhalf jaar na afstuderen
nog werkloos was        • hbo5554–*–  • wo5544–*–c. Percentage afgestudeerden met een eerste baan op tenminste
hbo- respectievelijk wo-niveau.cohort
2001/02cohort 2002/03cohort 2003/04cohort 2004/05    • hbo78777882–*–  • wo64636165–*–bron: hbo-monitoren 2003 t/m 2006 (HBO-raad); wo-monitoren 2003
t/m 2006 (ROA)      * Gegevens voor 2007 zijn medio 2008 beschikbaar.** De percentages wijken af van die in de begroting 2007, omdat het CBS
de indeling van het onderwijsniveau heeft aangepast om de aansluiting bij
de ISCED te verbeteren en internationale vergelijkingen te vergemakkelijken.
Het hoogst behaalde onderwijsniveau is vastgesteld met behulp van de Standaard
Onderwijsindeling 2003.Kritische succesfactoren• Bereidheid van de bevolking om verder te leren.• Bereidheid van universiteiten en hogescholen om samen te werken
met bedrijven en onderzoeksinstellingen.• Responsiviteit van bedrijven naar onderwijs, onderzoek en innovatie.• Een goed onderzoeksklimaat.Hoewel maatschappelijke ontwikkelingen en economische groei in het algemeen
van invloed zijn op succesfactoren, wordt met het inzetten van de operationele
doelstellingen uit paragraaf 6.3 beoogd de succesfactoren van het hoger onderwijs
positief te beïnvloeden.In de Strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 1) «Het Hoogste Goed» zijn
gemeenschappelijke doelen opgenomen met aandacht voor uitval, kwaliteit, doorstroom
en onderzoek in het hoger onderwijs. Deze agenda is een verdieping van het
beleidsprogramma van de regering «Samen werken, samen
leven 2007–2011» (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 891, nr. 4).6.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
6.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen1 628 6041 760 8351 858 2902 039 5032 287 7312 012 274275 457Waarvan garantieverplichtingen0031 50039 000108 000  Totale uitgaven1 634 1461 720 2381 802 9211 881 7952 030 8541 968 46262 392        Programma-uitgaven1 634 1461 714 5661 797 7391 876 7982 025 7791 963 68862 091        Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en onderzoek1 601 8781 656 5571 721 1951 767 4301 866 6901 797 84368 847• Reguliere bekostiging(lumpsum)11 601 8781 656 5571 721 1951 767 4301 866 6901 797 84368 847        Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijs4874472 4083 0704783 333– 2 855• Toelatingsbeleid in het hoger onderwijs  1 9607594783 333– 2 855• Internationalisering in het hoger
onderwijs487447448311   • Voortzetting Delta-beurzen   2 000           Versterken innovatief
vermogen van Nederland door optimale benutting hoger
onderwijs30 48748 77863 58782 096137 943137 025918• Lectoren en kenniskringen29 75429 75429 43536 96150 58549 2251 360• Zorgopleidingen in het hoger onderwijs 4 1005 3759 30010 42510 200225• Deltaplan bèta/techniek27338 92422 77727 03561 30858 3003 008• FES: Investeringsagenda
bèta en techniek hoger
onderwijs    2 3256 000– 3 675• Regionale actie en aandacht voor kennisinnovatie(Raak) 6 0006 0005 0008 5008 5000• Versterking kennisinfrastructuur publieke sector   3 8004 8004 8000Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking
door maximale participatie aan hoger
onderwijs1 2942 5393 9837 4283 8699 000– 5 131• Erkenning van verworven competenties    05 000– 5 000• Studiekeuze informatie voor het hoger
onderwijs1 2031 1481 7332 5802 3032 400– 97• E-learning 1 30020003 300   • Verhoging deelname allochtone
studenten/Ambassadeursnetwerk  1501 4481 4861 500– 14• Emancipatie919110010080100– 20        Meer onderzoekers van meer kwaliteit door
verbeteren en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingen   1 5004 0833 0001 083• Promotievouchershbo-studenten   1 5004 0833 0001 083        Programmakosten-overig 6 2456 56615 27412 71613 487– 771• Uitvoeringsorganisatie IBG 1 8721 9467 8657 8578 841– 984• Uitvoeringsorganisatie CFI 4 3734 6207 4094 8594 646213        Apparaatsuitgaven Hoger Onderwijs 5 6725 1824 9975 0754 774301Ontvangsten771 4631 79846 8486 9556 0179381 Inclusief enkele posten voor overige uitgaven.2 Deze middelen zijn bestemd voor het gehele hoger onderwijs.ToelichtingDe realisatie van de uitgaven voor het hoger beroepsonderwijs ligt in
2007 € 62,4 miljoen hoger dan de vastgestelde begrotingsstand. Deze
toename houdt voornamelijk verband met de toename van het aantal studenten
en de toekenning van de loon- en prijsbijstelling. Tabel
6.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen3 227 9833 327 0193 445 9783 531 9593 656 7183 520 326136 392Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven3 131 6453 215 6423 337 8953 396 5973 511 5323 467 04344 489        Programma-uitgaven3 131 6453 215 6423 337 8953 396 5973 511 5323 467 04344 489        Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en onderzoek3 131 6453 190 0923 304 8353 362 2303 484 8043 420 72364 081• Reguliere bekostiging(lumpsum)3 118 6043 171 4103 283 9503 336 9033 465 1063 401 29863 808• Toerusting van faciliterende organisaties gericht op het hoger
onderwijs13 04118 68220 88525 32719 69819 425273Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent onderwijs 1 9165 21013 46914 88325 512– 10 629• Toelatingsbeleid in het hoger onderwijs 1 9161 2351 5673821 667– 1 285• FES: Rendement en
excellentie1    05 000– 5 000• Nederlandse Instituten in het Buitenland (NIB’s),
Netherlands Education Support Offices (NESO’s), Beeldmerk   3 0576 3317 375– 1 044• Noodfonds voor internationale hulpacties   1 0001 0001 0000• Internationaal excelleren2   4 6504 8008 100– 3 300• Internationale samenwerking en beurzenprogramma’s  3 9752 1952 3702 3700• Voortzetting Deltabeurzen   1 000           Versterken innovatief
vermogen van Nederland door optimale benutting hoger
onderwijs 5 8005 6002 5704004 452– 4 052• Zorgopleidingen in het hoger onderwijs3 5 8005 6002 5704004 452– 4 052        Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking
door maximale participatie aan hoger
onderwijs 4 7005 1108 3952 2083 208– 1 000• Surf Educatiefonds
in het hoger onderwijs 4 0004 0004 000   • Digitale universiteit in het hoger
onderwijs 7001 0001 700   • Verhoging deelname studenten
met een handicap  1102 6952 2083 208– 1 000        Meer onderzoekers van meer kwaliteit door
verbeteren en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingen 9 0009 9109 9339 23713 148– 3 9 11• Jonge universiteiten4 3 0006 0006 0006 000 6 000• Onderzoeksmasters in het wetenschappelijk
onderwijs5 6 0003 9102 93323710 148– 9 911• Promotievoucher hbo-docenten   1 0003 0003 0000        Programmakosten-overig 4 1347 230    • Uitvoeringsorganisatie IBG 2 4135 648    • Uitvoeringsorganisatie CFI 1 7211 582    Ontvangsten1 5351 4202 0811 47811 50816 466– 4 9581 De middelen voor 2007 zijn toegevoegd aan het budget voor
2008.2 De middelen die waren vrijgemaakt uit de lumpsum van de hogescholen
voor international centers of excellence zijn daarvoor niet ingezet. Conform
afspraak zijn de middelen teruggeboekt naar de lumpsum van de hogescholen
(artikel 6).3 Meerdere voor 2007 geraamde specifieke stimuleringsbijdragen
en transitiekosten zijn dit verslagjaar niet gerealiseerd.4 Met amendementTweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII,
nr. 15 is in 2007 € 6 miljoen extra beschikbaar gekomen
voor de onderzoeksbekostiging van de drie jonge universiteiten: EUR, UM en
UvT.5 Ten opzichte van de raming zijn er minder relevante uitgaven
(omzettingen naar gift). Naar verwachting zullen deze uitgaven de komende
jaren substantieel toenemen.ToelichtingDe realisatie van de uitgaven voor het wetenschappelijk onderwijs ligt
in 2007 € 44,5 miljoen hoger dan de vastgestelde begrotingsstand.
Deze toename houdt voornamelijk verband met wijziging van het aantal studenten
en de toekenning van de loon- en prijsbijstelling.6.3 Operationele doelstellingen6.3.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen van
hoger onderwijs en onderzoekHet stelsel van hoger onderwijs is zodanig toegerust dat het voldoet aan
de eisen die de wet stelt aan het verzorgen van hoger onderwijs en het verrichten
van onderzoek. Tabel
6.4 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Reguliere bekostiging(lumpsum).Ja2. Via bekostiging aan
de instellingen voor internationaal onderwijs en onderzoek bijdragen aan de
wetenschappelijke opleiding van studenten vooral uit ontwikkelingslanden.Ja3. Bijdrage aan de coördinatie van kennis en het stimuleren
van ontwikkelingen op het gebied van internationale
samenwerking en uitwisseling via subsidies aan de zogenaamde
faciliterende organisaties.Ja4. Nieuwe wet op het hoger onderwijs en
onderzoek (WHOO) en een nieuw bekostigingsmodel hoger
onderwijs.Nee5. Experimenten met een open bestel van start met ingang van het
studiejaar 2007–2008.Ja6. Extra investering in meer en betere hoger opgeleiden.JaToelichting4. Door deze regering is het wetsvoorstel «Wet op het hoger onderwijs
en onderzoek» (WHOO) ingetrokken en heeft heroverweging over de beoogde
bekostigingssystematiek voor het hoger onderwijs plaatsgevonden. In de Strategische
agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid is een nieuw
voorstel gedaan voor aanpassing van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (WHW) en de bekostiging van het hoger onderwijs.Tabel
6.5 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en onderzoek      1. Instroom (x 1 000;
excl. landbouw) op peildatum        hbo-voltijd eerstejaars70,973,974,877,580,2n.v.t.  hbo-voltijd ingeschrevenen257,3268,9280,8292,7303,0n.v.t.  hbo-deeltijd eerstejaars15,914,513,913,212,5n.v.t.  hbo-deeltijd ingeschrevenen63,862,860,658,659,3n.v.t.  wo eerstejaars36,738,840,541,543,4n.v.t.  wo ingeschrevenen183,7193,6199,9202,7206,8n.v.t.2. Uitstroomvan studenten
(x1 000; excl. landbouw) op peildatum        hbo-voltijd gediplomeerden46,047,146,247,649,4n.v.t.  hbo-deeltijd gediplomeerden13,414,114,614,913,4n.v.t.  wo gediplomeerden (doctoraal/master)21,422,624,928,530,1n.v.t.  bron: OCW Referentieraming 2008      3. Studierendementverwacht
slaagpercentage hbo-bacheloropleidingen75,074,073,072,069,0in 202080,0  wo-opleidingen*        bron: CFI: CRIHO, stand december 2007      4. Onderwijsuitgaven per student        hbo**5,75,65,75,55,6n.v.t.  wo***5,75,75,75,75,7n.v.t.  Onderwijsuitgaven per student in constante prijzen 2007
(gecorrigeerd voor loon- en prijsbijstellingen) en exclusief de collegegeldontvangsten
van de instellingen. Aantallen studenten conform de Referentieraming 2008
(begrotingsraming).      * In 2002 is de bachelor-master structuur breed in het wetenschappelijk
onderwijs gestart. Driejarige bacheloropleidingen zijn nieuw gestart en er
zijn lopende opleidingen omgezet naar de nieuwe structuur. Daarnaast bleven
er veel ongedeelde opleidingen volgens de oude structuur uitlopen. In de huidige
situatie waarin nog twee structuren naast en door elkaar lopen, zijn rendementsberekeningen
van betrekkelijke waarde.** Exclusief de middelen voor het Deltaplan bèta/techniek, omdat
deze op meerdere onderwijssectoren en het Ministerie van EZ betrekking hebben
en exclusief de fes-middelen voor «Investeringsagenda bèta en
techniek hoger onderwijs».*** Exclusief de fes-middelen voor rendement en excellentie.6.3.2 Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijsDoelbereikingIn Nederland is behoefte aan meer kwalitatief hoogwaardige opleidingen
voor talentvolle studenten. Naast opleidingen die voldoen aan de vereisten
van basiskwaliteit is er behoefte aan meer opleidingen die ambitieuze en getalenteerde
studenten extra uitdagen. In het kader van «Ruim
baan voor talent» zijn dergelijke programma’s, deels
met selectie en deels met collegegeldverhoging, gestimuleerd. Deze programma’s
zijn gemonitord en geëvalueerd door de Commissie «Ruim baan voor
talent» (het rapport «Wegen voor Talent»;Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 388, nr. 14). Ook
is het omwille van het internationale concurrentievermogen van Nederland belangrijk
dat Nederland aantrekkelijker wordt voor getalenteerde buitenlandse studenten.
De instroom van buitenlands talent en de stimulering van instellingen om zich
internationaal te profileren, kan bijdragen aan verhoging van de kwaliteit
van het Nederlandse hoger onderwijs.Tabel
6.6 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Toelatingsbeleid.Ja2. Rendementen excellentie.Nee3. Internationaal excelleren.JaToelichting2. In de periode 2007–2011 is in totaal € 50,0 miljoen
beschikbaar uit het Fonds economische structuurversterking (Fes) om excellentie
in het hoger onderwijs te bevorderen. Het project heeft vertraging opgelopen
omdat meer tijd is gegaan naar het precies invullen van het project. De in
2007 begrote middelen van € 5,0 miljoen zijn doorgeschoven naar
2008. Daarmee is het voor 2008 begrote bedrag gebracht op € 10,0
miljoen.3. In 2007 is een «Beeldmerk Nederland» gerealiseerd, dat
in combinatie met de Nederlandse Instituten in het Buitenland (NIB’s)
en de Netherlands Education Support Offices (NESO’s) de wereldwijde
naamsbekendheid van het Nederlandse hoger onderwijs moet verbeteren. Voor
deze activiteiten is in 2007 € 6,3 miljoen ingezet. Om instellingen
te motiveren zelf hun verantwoordelijkheid te nemen voor de internationale
herkenbaarheid, gebaseerd op topkwaliteit, was € 8,1 miljoen beschikbaar.
Hiervan is € 4,8 miljoen toegevoegd aan het Huygens Scholarship
Programma. De overige middelen (€ 3,3 miljoen) zijn conform afspraak
teruggeboekt naar de lumpsum van de hogescholen.Noodfonds voor internationale hulpacties op het gebied van hoger onderwijs:
in 2007 werd dit beursprogramma naast studenten uit Wit-Rusland uitgebreid
voor studenten uit Zimbabwe. Tabel
6.7 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 Toelatingsbeleid      Indicator voor uitdagend onderwijs      1. Percentage studenten dat als gemotiveerd kan worden
beschouwd20,518,018,018,6– *stijgende
trend  bron: uit de gegevens voor de Studentenmonitor2007      Internationaal excelleren      2. Percentage buitenlandse studenten in Nederland 3,73,94,9–*stijgende trend3. Percentage Nederlandse studenten in buitenland 2,32,42,4–*   bron: Bisonmonitor 2004 en Mobiliteitsmonitor
2005, 2006      * Gegevens over de realisatie 2007 zijn eind 2008 beschikbaar.Toelichting1. De indicator gemotiveerde student is een samengestelde indicator, opgebouwd
uit variabelen uit de studentenmonitor. Het gaat om het aandeel van voltijd
studenten, jonger dan 26 jaar, die meer dan 35 uur per week aan hun studie
besteden, die zelf aangeven zeer gemotiveerd te zijn, en die hoog scoren op
de indicator studie-inzet. De indicator gemotiveerde student geeft een beter
beeld van de uitdaging van het onderwijs en is een vervanging voor het percentage
gedreven studenten uit de studentenmonitor van 2004. Deze indicator
is ook gebruikt in de begroting 2008.6.3.3 Versterken innovatief vermogen en de kennisinfrastructuur
van Nederland door optimale benutting hoger onderwijsOm duurzame economische groei en een hoog welvaartsniveau ook op de lange
termijn mogelijk te maken, moet het innovatief vermogen van Nederland worden
versterkt (zie ook de Strategische agenda hoger onderwijs-, onderzoek- en
wetenschapsbeleid). Om het innovatief vermogen te versterken is in 2007:• de kenniscirculatie gestimuleerd door verdere investeringen in
Raak en lectoren. Dit komt de innovatie in het beroepenveld ten goede. Een
goede inbreng en vertegenwoordiging vanuit de bedrijven is vaak een succesfactor
bij best practices van samenwerking (zie ook de tekstbox bij de algemene beleidsdoelstelling
over Raak).• wederom geïnvesteerd in het verhogen van de instroom en uitstroom
van bèta techniek-studenten als uitvoering van het Deltaplan bèta/
techniek.• uit het Fes € 20,0 miljoen beschikbaar gesteld voor de
oprichting van een aantal centres of entrepeneurship bij universiteiten en
hogescholen naar Amerikaans voorbeeld. In 2007 heeft een beoordelingsronde
plaatsgevonden voor het oprichten van centres of entrepeneurschip in het hoger
onderwijs. Hieruit zijn 6 centres geselecteerd. De middelen worden bij het
ministerie van Economische Zaken verantwoord.Regionale actie en aandacht voor kennisinnovatie (Raak)-projectDe wereldwijde technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Hoe houden
Nederlandse high-tech ondernemers hun positie op de markt? Het Raak-project «access
to high tech» ondersteunt regionale technologiebedrijven bij de vergroting
van hun concurrentiekracht. Een onderdeel van dit Raak-project is DevLab (Development
Laboratories): het is een initiatief van twaalf technologiebedrijven uit het
midden- en kleinbedrijf. Ze werken nauw samen met hogescholen, universiteiten
aan kennisuitwisseling en innovatie. Door middel van dit gezamenlijke initiatief
zijn kleine, individuele bedrijven toch in staat om een technologische voorsprong
te behouden. In 2007 won DevLab de onderwijsvernieuwing award. Tabel
6.8 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Voortzetting van de Raak-regeling (mkb).Ja2. Raak-publiek.Ja3. Investeringen in lectoren en kenniskringen.Ja4. Deltaplan bèta/techniek.Ja5. Zorg.Ja6. 3 TU’s.JaToelichting6. De 3TU-federatie is in 2007 gerealiseerd. In de Centres of excellence
bundelt de federatie toponderzoek op een aantal belangrijke gebieden nl: High
Tech Systems, Nanotechnology, Fluid and Solid Mechanics, ICT en Sustainabel
Energy. Het accent ligt op het verder inrichten en implementeren van de centres
(tot en met 2010) waarin de 3 TU’s hun krachten bundelen en hun inspanningen
en zwaartepunten op elkaar afstemmen.Tabel
6.9 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 Raak-regeling*      Raak-mkb      1. Aantal in projecten betrokken ondernemers  1 150niet gemeten3 740–Raak-publiek      2. Aantal in projecten betrokken professionals van
publieke instellingen   350530–Samenhang Raak-lectoren      3. Aantal in Raak-projecten betrokken lectoren**   68110–  bron: SIA, december 2007      Lectoren      4. Gemiddelde omvang kenniskring extern en intern        • in fte0,61,11,51,7–***stijgende trend  • in personen3,86,38,39,2–***stijgende trend5. Percentage van het aantal lectoren met een intensieve
kennisuitwisseling met MKB 3868 –***stijgende trend6. Percentage van het aantal lectoren met een intensieve
kennisuitwisseling instellingen 7293 –***stijgende trend  bron: SKO, augustus 2006      7. Deltaplan
Bèta/techniek percentage instroom t.o.v.
2000****        a. hbo: techniek– 5,9– 6,9– 7,1– 7,4– 5,015,0
in 2007  b. wo: natuur en techniek8,913,917,022,430,615,0 in 2007  c. hbo + wo– 1,3– 0,40,41,96,015,0 in 20078. Percentage uitstroom t.o.v.
2000*****        a. hbo: techniek2,43,7– 0,5– 1,0– 4,015,0 in 2010  b. wo: natuur en techniek12,618,325,731,237,615,0 in 2010  c. hbo + wo5,27,76,57,77,215,0 in 2010  bron: CFI, tellingen 1 cijfer HO      Zorg      9. Aantal opleidingsplaatsen voor de zorgmasteropleidingen
nurse practioner en physician assistentnvt232318312325handhaven instroom  bron: HBO-raad      TU’s      10a. Federatie technische universiteiten    gerealiseerdoprichting federatie10b. Centers of excellence    5 centers gerealiseerd5 centers in 2010* Deze cijfers zijn een conservatieve schatting op basis van rapportages
van alle Raak-programma’s en navraag bij een selectie van de Raak-programma’s.
Navraag bij een selectie van de Raak-programma’s door het Telematica
Instituut heeft geleid tot een bijstelling van de geregistreerde gegevens.
Er bleek sprake van een significante onderrapportage.** Eind 2007 waren 110 lectoren betrokken bij Raak-programma’s.
Een groot aantal lectoren is bij meerdere Raak-programma’s betrokken.
In totaal is er sprake van 198 lectoraatdeelnames bij Raak-programma’s.*** Eerdere gegevens zijn afkomstig uit de twee metingen van Consort (in
opdracht van SKO). De SKO voert in 2008 evaluatiebezoeken uit die een goed
kwalitatief beeld opleveren. De gegevens voor lectoren zijn medio 2008 beschikbaar.**** De instroompercentages zijn gebaseerd op aantallen eerstejaars (bachelor
en master) inclusief eerstejaars met een buitenlandse nationaliteit.***** De uitstroomcijfers wijken af van de cijfers in de begroting 2007.
Dit heeft te maken met diploma’s die (nog) niet waren geregistreerd.Toelichting7. en 8. De tussendoelstelling, 15% meer instroom, is in 2007 niet
bereikt. Het wo heeft deze doelstelling wel bereikt. Het hbo blijft achter.
Het beeld per instelling in het hbo fluctueert sterk. Van de 17 instellingen
die participeren in het Sprint-programma behaalt bijna 2/3 de 15% doelstelling.
De overige instellingen scoren minder goed en beïnvloeden het overall
beeld negatief. Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor de minder
goede resultaten. Zo zijn sommige instellingen te laat begonnen,
terwijl op andere instellingen de regionale context een negatief effect heeft
gehad op het behalen van de doelstelling. Het Platform Bèta Techniek
verbindt financiële consequenties aan de resultaten: in goed presterende
hogescholen wordt meer geïnvesteerd terwijl slecht presterende instellingen
gekort worden. Met slecht presterende instellingen is afgesproken dat als
ze alsnog de doelstelling halen, de korting ongedaan gemaakt wordt. Vorig
jaar is aan de Tweede Kamer in de brief over het beleidskader 2007/2008 (Kamerstukken
2006–2007, 30 800 VIII, nr. 111) gemeld dat de tussendoelstelling
in 2007 niet behaald zou worden. Voor meer informatie wordt verwezen naar
de website:www.platformbetatechniek.nl.9. De effecten van het substitutiebeleid tonen aan dat het structureel
verschuiven van taken van arts naar niet-arts (waaronder de nurse practitioner
en physician assistant), een positieve bijdrage levert aan veilige, effectieve,
patiëntgerichte en toegankelijke zorg (Staat van de Gezondheidszorg 2007,
Inspectie voor de Volksgezondheid). Voor de overige nieuwe zorgopleidingen
is de instroom gehandhaafd op het niveau: mondzorgkunde 300, master medische
ingenieur TUE 20, geneeskunde 2850, klinische technologie 100, en medische
psychologie UT 30. De financiering van deze opleidingen maken deel uit van
de reguliere bekostiging van de hogescholen en universiteiten.6.3.4 Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking door
maximale participatie aan hoger onderwijsDoelbereikingIn 2007 is door het in maart van dat jaar aangetreden kabinet een goede
fundering gelegd voor een beleid dat serieuze stappen naar een hoger opleidingsniveau
van de beroepsbevolking mogelijk maakt. Het verminderen van de uitval in het
hoger onderwijs (waardoor een grote bijdrage kan worden geleverd aan het verhogen
van het percentage hoger opgeleiden) is hoofdpunt van zowel de Strategische
agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid, als van
de beleidsagenda’s van de VSNU en de HBO-raad. Tabel
6.10 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Verhogen deelname vrouwen
aan de opleidingen in de ho-sectoren bèta en techniek.Ja2. Verhogen deelname studenten
met een handicap.Ja3. Studiekeuze-informatie hoger onderwijs.Ja4. Verhogen deelnameallochtone
studenten.Ja5. Erkenning verworven competenties (EVC).JaToelichting2. Een groot deel van de instellingen heeft subsidie gekregen voor een
actieplan om concrete knelpunten aan te pakken. Onderzoek naar de effecten
van maatregelen, naar factoren in vertraging en uitval en naar de kosten van
instellingen is aanbesteed. Onder coördinatie van de Stichting Handicap
+ Studie is een voorlichtingscampagne van start gegaan.3. In 2007 is de informatie op de website ook in het Engels beschikbaar. Verder is de informatie uitgebreid met masteropleidingen en met gegevens
over de aansluiting tussen bachelor- en masteropleidingen. Het gebruik vertoont
een stijgende lijn. De stichting SURF is verantwoordelijk voor de website.4. Aan 13 hogescholen en 8 universiteiten is subsidie verleend voor het
vergroten van de instroom van allochtone studenten, verbeteren van rendementen
en vermindering van de uitval. Deze projecten lopen tot en met 2008 en worden
in 2009 geëvalueerd.5. Zie voor nadere toelichting paragraaf 4.3.6 Bevorderen Leven Lang Leven
(projectdirectie Leven & Werken).Tabel
6.11 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 Meer vrouwen in de techniek      1. a. hbo percentage ingeschreven vrouwen in
voltijd technische opleidingen14,514,214,114,5–*stijgende trend  b. wo percentage ingeschreven vrouwen
in de sector Techniek17,817,517,116,9– *stijgende trend  bron: VHTO      Participatiegraad:      2. cumulatieve deelname van
26-jarigen t.o.v. actuele bevolking (1 jan) aan bekostigd hoger
onderwijs in Nederland39,641,042,443,745,0streven is 50% in 2010  bron: CBS, CFI (1-cijfer HO); bewerking OCW      * Gegevens over de realisatie 2007 zijn eind 2008/begin 2009 beschikbaar.6.3.5 Meer onderzoekers van meer kwaliteit door verbeteren
en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingen Tabel
6.12 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Promotievouchershbo-docentenJa2. OnderzoekmastersJaTabel
6.13 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 20032004200520062007 Promotievouchers hbo-docenten      1. Aantal hbo-docenten die gaan promoverennvtnvtnvt0–*–  bron: HBO-raad      Onderzoekmasters      2. Aantal ingeschreven studenten aan een onderzoekmaster
dat 1 extra jaar SF-geniet511846621 2051 4552 150 in 2010  Bron: tellingen door de IB-groep (maart 2008)      * Cijfers zijn beschikbaar na ontvangst van de jaarverslagen in juli 2008.Toelichting1. De promotietrajecten zijn gestart in 2007. Eerste gegevens over de
aantallen zijn beschikbaar na ontvangst van de jaarverslagen van de hogescholen
in juli 2008.Ter verhoging van de kwaliteit van het onderwijs is het beleid erop gericht
om meer docenten met mastergraad en gepromoveerde docenten in het hbo te bevorderen.6.4 Overzicht evaluatieonderzoeken Tabel
6.14 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats6.3.2 Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijsRuim baan voor Talent 2007Ex-post evaluatieTweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 388, nr. 14 Transnationale
Universiteit Limburg 2007Ex-post
evaluatieTweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 27 772, nr. 2ARTIKEL 8. INTERNATIONAAL ONDERWIJSBELEID8.1 Algemene beleidsdoelstelling: Bevorderen van internationale
oriëntatie en samenwerking, om daarmee de kwaliteit van onderwijs, cultuur
en wetenschap een impuls te geven en de internationale competenties van lerenden,
docenten, kunstenaars en wetenschappers te vergroten.Doelbereiking en maatschappelijke effectenUit de publicatie «Internationale Mobiliteit in het Onderwijs in
Nederland» 2006 (medio 2007 aan de Kamer verstuurd) blijkt dat de mobiliteit
binnen de nationale en Europese programmamobiliteit in het primair en voortgezet
onderwijs is gestegen ten opzichte van vorig jaar. De mobiliteit in het primair
onderwijs laat grote schommelingen zien, terwijl in voorgezet onderwijs sprake
is van gestage groei. De mobiliteit van leerlingen in het bve-veld laat verder
een lichte stijging zien ten opzichte van vorig jaar. In het hoger onderwijs
neemt het aantal studenten dat in het kader van een mobiliteitsprogramma naar
het buitenland gaat licht af, na een forse stijging tot het jaar 2004/2005.
De instroom van buitenlandse studenten in het Nederlands hoger onderwijs (in
de context van een programma) schommelt door de jaren heen rond een stabiel
aantal. Over culturele uitwisseling ontbreken dergelijke cijfers en zijn dus
geen onderbouwde uitspraken te doen over de trends.Meetbare gegevensEffecten van de operationele doelstellingen als het participeren in internationale
organisaties (zoals de EU, OESO, UNESCO en Nederlandse Taalunie), het ondersteunen
van internationaal opererende organisaties (zoals het Duitsland Instituut
Amsterdam en de Frans Nederlandse Academie) en de diverse samenwerkings- en
mobiliteitsprogramma’s (zoals die van het Europees Platform), zijn alleen
meetbaar als het gaat om fysieke uitwisseling en mobiliteit van scholieren,
studenten, docenten etcetera. Daarvoor wordt verwezen naar de hiervoor reeds
genoemde publicatie «Internationale Mobiliteit in het Onderwijs in Nederland»
2006.SuccesfactorenIn goede interdepartementale samenwerking wordt verder gewerkt aan het
wegnemen van onnodige belemmeringen voor toelating van kenniswerkers van buiten
de EU. Tevens wordt een «Branding»-strategie ontwikkeld om Nederland
te profileren als een aantrekkelijk, internationaal georiënteerd land
van kennis en cultuur. OCW voert een actief internationaliseringsbeleid, onder
meer gericht op het aantrekken van buitenlands talent voor het hoger onderwijs
(zie artikel 6.3.2) en het stimuleren van internationale mobiliteit van Nederlandse
studenten, zoals door het wereldwijd meeneembaar maken van studiefinanciering
(zie artikel 11.3.5).8.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschilHGIS realisatie 20032004200520062007200720072007Verplichtingen15 99324 10718 51517 81517 79415 5672 2271 254Waarvan garantieverplichtingen        Totale uitgaven19 31726 77315 90316 50718 08316 6041 4791 254         Programma-uitgaven19 31724 90312 70013 59215 05013 8641 1861 254         Stimuleren van internationalisering in het
onderwijs13 24213 5237 5247 6287 8427 79943 • Subsidiëren van uitwisselingsprogramma’s voor
lerenden en docenten9 86410 3014 9244 9694 9204 820100 • Subsidiëren van internationale
samenwerkingsverbanden3 3783 2222 6002 6592 9222  979– 57          Stimuleren van Internationale culturele samenwerking    1 17401 1741 106• Subsidiëren van internationaal opererende culturele
organisaties in Nederland    6740674606• Bijdragen aan culturele organisaties in het buitenland    5000500500         Ondersteunen van internationaal opererende
organisaties in binnen- en buitenland6 07511 3805 1765 9646 0346 065– 31148• Subsidiëren van internationaal opererende organisaties
in Nederland4 5944 8944 3684 2754 2954 25243148• Bijdragen aan (multilaterale) organisaties in het buitenland58134020909296– 4 • OCW-vertegenwoordiging te Brussel  3828359561 017– 61 • Steunpunt Nederlands Onderwijs te Brussel   45454950049 • Internationaal beleidsonderzoek, kennisuitwisseling en
benchmarking472306209310142200– 58 • EU-voorzitterschap 20044285 840197              Apparaatsuitgaven 1 8703 2032 9153 0332 740293 Ontvangsten419391068184299743 De apparaatsuitgaven zijn voor het eerst in de begroting 2004 bij dit
artikel opgenomen.ToelichtingOp het totale artikel is in 2007 € 1,5 miljoen meer uitgegeven
ten opzichte van de vastgestelde begroting. Hieraan liggen aantal begrotingsmutaties
ten grondslag.De belangrijkste mutaties zijn:• Een verhoging van de programma-uitgaven op dit artikel met € 1,1
miljoen voor het stimuleren van internationale culturele samenwerking;• Een overboeking van € 0,2 miljoen van dit artikel naar
artikel 14 «Cultuur» voor het Jaar van de Interculturele dialoog;• Een verhoging van de apparaatsuitgaven met € 0,2 miljoen
voor de attaché te Washington;• Voor loon- en prijsbijstelling is het artikel verhoogd met € 0,4
miljoen.8.3 Operationele doelstellingenBij Voorjaarsnota 2007 is dit artikel verhoogd met € 1,1 miljoen
voor het stimuleren van internationale culturele samenwerking. Voorheen maakte
deze middelen deel uit van artikel 14.05 «Internationaal Cultuurbeleid».
In verband hiermee is ten opzichte van de vastgestelde begroting 2007 in deze
verantwoording een extra operationele doelstelling toegevoegd.8.3.1 Stimuleren van internationalisering in het onderwijsInstrumenten Tabel
8.2 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Nationale programma’s voor internationalisering in het primair
onderwijs en het voortgezet onderwijs, gericht op leerlingenuitwisseling,
docentenmobiliteit, tweetalig onderwijs en internationalisering door middel
van onder meer ict en overige programma’s van het Europees Platform.Ja2. Programma Leven Lang Leren 2007–2013Ja3. Koninkrijk der Nederlanden, algemeen programma voor nauwe samenwerking
tussen scholen (KANS).Ja4. Suriname ontvangt van 2005–2008 jaarlijks een subsidie
ten behoeve van onderwijsprojecten die een relatie hebben met NTU-activiteiten
in voorbereidende en ondersteunende zin.Ja5. Duitsland Instituut Amsterdam (DIA).Ja6. Frans Nederlandse Academie voor hoger
onderwijs en onderzoek (FNA).Ja7. Samenwerking met Rusland en de (pre-)accessielanden in Zuid-Oost
EuropaJa8. Fulbright-beurzenprogramma.
Binationaal beurzenprogramma tussen
Nederland en de Verenigde Staten van Amerika voor afgestudeerden in het hoger
onderwijs, promovendi en wetenschappers.Ja8.3.2 Stimuleren van internationale culturele samenwerkingInstrumenten Tabel
8.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Vlaams Nederlands HuisJa2. Stichting Internationale Culturele Activiteiten voor Het Cultural
Contact Point, Conferentie VredespaleisJa3. Europese Culturele Stichting voor LabforCultureJa4. Cultureel attaché te New York om de Nederlandse belangen
te behartigenJa5. Koninkrijksspelen2007Ja6. Projecten Internationaal Cultuur BeleidJa7. Subsidies aan Felix Meritis Foundation, Cultuurhuis de Brakke
Grond en John Adams InstituteJa8. Internationale DG-bijeenkomst Cultuur «Creatieve industrie»Ja9. Module Internationaal Cultuur BeleidJa10. Bezoekersprogramma Internationaal Cultuur BeleidJa11. Project Nieuw migratiebeleid en de Culturele sectorJa8.3.3 Ondersteunen van internationaal opererende organisaties
in binnen- en buitenlandInstrumenten Tabel
8.4 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Nederlandse Taalunie (NTU). Samen met de Vlaamse Gemeenschap
en Suriname neemt Nederland deel aan de Taalunie.Ja2. Europa College Brugge. In Europees verband neemt Nederland
hieraan deel. Het betreft het Nederlands aandeel in de jaarlijkse bijdrage
aan het Europa College.Ja3. Europees Platform (EP). Het EP verzorgt een aantal programma’s
(zie 8.3.1). Het betreft de kosten die het EP (als organisatie) maakt voor
de uitvoering van deze programma’s.Ja4. Economische Voorlichtingsdienst (EVD). Bij de EVD voert bureau
CROSS programma’s uit betreffende de onderwijssamenwerking met de Russische
Federatie en landen in Centraal- en Oost-Europa, waaronder de (pre-)accessielanden.Ja5. Permanente Vertegenwoordiging UNESCO. Vanuit OCW is bij de
UNESCO een plaatsvervangend vertegenwoordiger gedetacheerd, om de OCW belangen
te behartigen.Ja6. Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).Ja7. OCW-vertegenwoordiging te BrusselJa8. Steunpunt Nederlands Onderwijs te Brussel ter ondersteuning
van vertegenwoordigers van Nederlandse organisaties op OCW- terrein bij hu
optreden in Brussel.Ja9. Internationaal beleidsonderzoek, kennisuitwisseling en benchmarking
(zie tabel 8.5 «onderzoeken»)Ja8.4 Overzicht afgeronde onderzoekenIn 2007 heeft de nadruk gelegen op evaluatietrajecten. Evenals in andere
jaren is in 2007 het Rapport Internationale Mobiliteit in het Onderwijs (IMON-rapport)
uitgebracht, dat inzicht geeft in de mobiliteit in PO, VO, Beroepsonderwijs
en HO (in het jaar 2006). In 2007 zijn voorts geëvalueerd: de Nationale
UNESCO Commissie en de onderwijssamenwerking tussen Nederland en Rusland in
de periode 2003–2007. Tabel
8.5 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats8.3.1De
onderwijssamenwerking Nederland-Rusland 2003–200720072007Overig evaluatie-onderzoek 8.3.1Evaluatie
Socrates- en Leonardoprogramma’s20072007Overig evaluatie-onderzoekhttp://www.regioplan.nl8.3.1Rapport «Buitenlandse
wetenschappers over wonen en werken in Nederland»20062007Overig evaluatie-onderzoek 8.3.1Evaluatie
nationale internationaliseringsprogramma’s (Europees Platform)20062007Overig evaluatie-onderzoek 8.3.1Rapport
Internationale Mobiliteit in het Onderwijs in Nederland (IMON-rapport 2006):
Onderzoek naar effecten (internationaliserings)beleid op mobiliteit in PO,
VO, Beroepsonderwijs, HO2007 (jaarlijks uit-gevoerd)2007Overig
evaluatie-onderzoekhttp://www.nuffic.nl8.3.1 en 8.3.2Rapport «Profilering van Nederland in het Buitenland» (quick scan)20062007Overig evaluatie-onderzoek 8.3.1 en 8.3.2Evaluatie Nationale UNESCO Commissie20062007Overig evaluatie-onderzoek 8.3.2Internationale
vergelijkende quick scan over nationaal beleid
voor creatieve industrieën20062007Overig evaluatie-onderzoek ToelichtingDe vier in de begroting aangekondigde onderzoeken, de onderwijssamenwerkingsprogramma’s
met Rusland, de Nationale UNESCO Commissie, het Europees Platform en de internationale
studentenmobiliteit (IMON) zijn gerealiseerd en hebben ook tot beleidsaanpassingen
geleid. Tevens zijn er enkele onderzoeken verricht in het kader van de ontwikkeling
van een «Branding»-strategie voor Nederland.8.5 Overzicht van de uitgaven voor Internationaal
beleid op de OCW-begrotingDeze paragraaf biedt een overzicht van de totale internationale uitgaven
van OCW per beleidsartikel.8.5.1 Overzicht van de internationale uitgaven per artikel Tabel
8.6 Internationale uitgaven OCW (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschilHGIS realisatie 20032004200520062007200720072007Primair onderwijs (artikel
1)13 61614 79915 48915 80616 52215 712810 Voortgezet onderwijs (artikel 3)1 5501 8242 1152 5392 6272 732– 105 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie (artikel
4)676709835728989734255 Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)4894477 3584 0063 4533 994– 5413 453Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)60 90864 63969 76572 34078 60667 93210 67456 602Internationaal onderwijsbeleid (artikel 8)19 31724 90312 70013 59215 05013 8641 1861 254Informatie en communicatietechnologie (artikel 10)157166100100100100  Studiefinanciering(artikel
11)1 5391 711–57714 40139 300– 24 899 Internationaal cultuurbeleid (artikel
14)*1 6892 2842 3692 430 2 068– 2 068 Kunsten (artikel 14)5 8735 9614 4876 8646 3706 438– 682 086Cultureel erfgoed (artikel
14)1 6311 2641 0981 0499501 595– 645145Media letteren en bibliotheken (artikel
15 en 14.02)47 86844 99745 20744 46844 35644 577– 22112Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)75 00674 20574 58474 94072 48776 967– 4 480454Totaal230 319237 909236 107239 439255 911276 013– 20 10264 006* De gelden voor internationaal cultuurbeleid zijn met ingang van het
jaar 2007 verdeeld over de artikelen 08, 14, en 15.ToelichtingDe uitgaven op de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS) maken
deel uit van de totale realisaties in het jaar 2007. De beleidsprestaties
zijn toegelicht bij de betreffende beleidsartikelen.Ten aanzien van de realisaties op artikel 11 «Studiefinanciering»
geldt het volgende. Voor de totale meeneembaarheid van studiefinanciering
naar het buitenland is voor 2007 € 39,3 miljoen begroot (inclusief
uitbreiding van € 11 miljoen). Ultimo 2007 studeerden ongeveer 5000
studenten buiten Nederland met meeneembare studiefinanciering. De uitgaven
aan meeneembaarheid zijn niet specifiek herkenbaar in de realisatiegegevens,
maar maken onderdeel uit van de uitgaven van de verschillende onderdelen van
de studiefinanciering zoals de basisbeurs, de aanvullende beurs, de reisvoorziening
en de rentedragende lening. Zie verder artikel 11 onderdeel 11.3.5 Stimuleren
van internationale studentenmobiliteit.ARTIKEL 9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID9.1 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeel
van voldoende kwaliteit in alle regio’sDoelbereiking en maatschappelijke effectenHet aantal vacatures in het onderwijs stijgt. De concurrentie op de Nederlandse
arbeidsmarkt is flink toegenomen. Ook in het onderwijs wordt de arbeidsmarkt
krapper; schoolbesturen krijgen meer moeite om vacatures te vervullen. Het
aantal vacatures in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs loopt conform
de verwachtingen op (zie tabel 9.1 hierna), maar ligt nog wel ruim binnen
de kritische grenswaarde van 1%. Wanneer het aantal openstaande vacatures
van onderwijspersoneel niet groter is dan 1% van de werkgelegenheid,
zijn scholen voldoende in staat dit tekort op te vangen met tijdelijke maatregelen.
Boven deze grens wordt het aandeel openstaande vacatures een belemmering voor
goed onderwijs. Ook in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs loopt het
aantal vacatures – mede door de hoogconjunctuur – snel op.Vanaf 2010 dreigt door de vergrijzing een fors tekort aan leraren. In
mei vorig jaar is als uitwerking van het coalitieakkoord een Commissie Leraren
onder leiding van de heer Rinnooy Kan ingesteld. Deze commissie kwam op 12
september 2007 met een rapport. De analyse van de commissie is helder. Er
komt een enorm probleem op ons af: een kwantitatief en kwalitatief lerarentekort.Eind november 2007 kwam het ministerie van OCW met het actieplan «LeerKracht van Nederland». Met dit samenhangende, uitgebreide
pakket aan maatregelen reageert het kabinet op het advies van de Commissie
Leraren en het advies van de Onderwijsraad «Leraarschap is eigenaarschap».
Het actieplan moet zorgen voor een stevige impuls aan de kwaliteit van het
lerarenkorps en daarmee aan de kwaliteit van het onderwijs. De waardering
voor het leraarschap moet omhoog. Niet alleen kunnen leraren rekenen op een
betere beloning (met een sterk accent op opleiding en prestaties) en een beter
loopbaanperspectief, maar ook zal hun positie in de school worden versterkt.
Het kabinet trekt daarvoor honderden miljoenen per jaar extra uit, oplopend
tot uiteindelijk ruim € 1,1 miljard in 2020. Tabel
9.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004*2005*2006*2007**20071a. Aantal openstaande vacatures voor leraren en
managers in het primair en voortgezet onderwijs, in fte’s en in procenten
van de werkgelegenheid6600,45600,36400,49100,5kleiner dan 1%Bron: Aantal openstaande vacatures: Arbeidsmarktbarometer,
Regioplan.     * Realisatie op basis van vier kwartaalcijfers per kalenderjaar** Realisatie op basis van de eerste drie kwartalenToelichtingHet gaat bij de streefwaarde van het aantal openstaande vacatures om de
nog te vervullen vraag. Elk jaar ontstaan vacatures door de vraag naar nieuw
personeel in verband met uitbreiding of vervanging. Daar waar de instroom
onvoldoende is om aan deze vraag te voldoen wordt gesproken van de nog te
vervullen vraag (Zie ook Nota Werken in het onderwijs 2008).9.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
9.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen95 933118 489154 301179 44349 974157 004– 107 030Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven88 479117 405140 683160 34292 799157 004– 64 205        Programma-uitgaven88 479114 071137 444157 31289 623153 920– 64 297        Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende
personeel   64 93159 92077 637– 17 717• Arbeidsmarkt   41 56140 24645 066– 4 820• Arbeidsvoorwaarden   12 7259 54422 441– 12 897• Sociale zekerheid   10 64510 13010 1300        Zorgen voor personeel van voldoende kwaliteit   32 03927 15640 635– 13 479• Onderhoud van de bekwaamheid/professionalisering onderwijspersoneel   3 56201 735– 1 735• Opleiden in de school   20 89614 42314 40023• Versterking beroepsgroep   2 3103 2565 000– 1 744• Landelijk Platform voor de beroepen in het onderwijs   9991 0333 000– 1 967• Versterken lerarenopleidingen   4 2728 44413 500– 5 056• Kopopleiding hoger beroepsonderwijs    03 000– 3 000        Programmakosten-overig39 96447 52351 84660 3422 54735 648– 33 101• ZVOO39 96447 52349 84458 195033 596– 33 596• Uitvoeringsorganisatie CFI  2 0022 1472 5472 052495        Apparaatsuitgaven 3 3343 2393 0303 1763 08492Ontvangsten4 2213751374631 81801 818* Vanwege herformulering van de operationele doelstellingen zijn de bedragen
in de jaren 2003 t/m 2005 niet te construerenToelichtingVan de vastgestelde begroting is een bedrag van € 60,6 miljoen
overgeboekt naar de diverse onderwijsdirecties om op te nemen in de lumpsumbekostiging
van de scholen/instellingen. Het betreft:• € 34 miljoen is overgeheveld naar po, vo, bve, ho/wo
en owb, in het kader van de invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet en
de intrekking van de ZVOO-regeling.• € 11,6 miljoen aan middelen is overgeboekt naar po en
vo ten behoeve van de vermindering van belemmeringen voor mobiliteit.• € 8,7 miljoen is toegevoegd aan de benodigde ruimte voor
de cao po.• Voor onderwerpen als vakbondsfaciliteiten, arbeidsmarktmiddelen,
promotievouchers en kopopleiding is per saldo € 6,3 miljoen overgeboekt
naar andere directies.Het resterende verschil tussen de raming en realisatie van de uitgaven
wordt veroorzaakt doordat aangevraagde projectsubsidies achterbleven bij de
voor 2007 verwachte bedragen (€ 2,6 miljoen) en daarnaast is door
diverse overige oorzaken de raming met € 1 miljoen neerwaarts bijgesteld.Door het afrekenen van in voorgaande jaren verstrekte projectsubsidies
is op de ontvangsten een bedrag van € 1,8 miljoen binnengekomen.9.3 Operationele doelstellingen9.3.1 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeelOm voldoende personeel te kunnen aantrekken moeten schoolbesturen voldoende
concurrerend zijn op de arbeidsmarkt. Dit betekent dat zij een aantrekkelijk
arbeidsvoorwaardenpakket moeten kunnen aanbieden en toekomstgericht personeelsbeleid
moeten voeren.DoelbereikingAlle onderwijssectoren waar het afgelopen jaar arbeidsvoorwaardenonderhandelingen
zijn gevoerd zijn erin geslaagd om in 2007 een concurrerend cao-akkoord te
sluiten.Door extra financiële middelen beschikbaar te stellen hebben scholen
verdere invulling kunnen geven aan de aanpak van arbeidsmarktknelpunten door
regionale samenwerking. Tevens hebben scholen met extra middelen van OCW een
aantal specifieke groepen leraren kunnen behouden en aantrekken.Instrumenten Tabel
9.3 instrumentenJaar 2007Realisatie1. Betere afstemming van vraag en aanbod in de regio’sJa2. Het stimuleren van de samenwerking binnen de regionale platforms
voor de arbeidsmarktJa3. Het streven de arbeidsvoorwaarden in
de onderwijssectoren te laten bijdragen aan de versterking van hun concurrentiepositie
op de arbeidsmarkt en waar mogelijk
aan vermindering van de werkdruk van werknemers in het onderwijsJa4. Het ondersteunen van de sectoren po, vo en bve bij het ontwikkelen
en implementeren van arbo- en
verzuimbeleidJaToelichting1. Betere afstemming van vraag en aanbod in de regioTot en met 2007 zijn aan de regio’s met de grootste arbeidsmarktknelpunten
extra middelen beschikbaar gesteld. 2007 is benut voor de uitvoering van diverse
projecten en de verankering van de projecten binnen de regionale organisatie.
Daarnaast zijn 12 regio’s ondersteund die te maken hebben met de hoogste
werkeloosheid onder pasafgestudeerden. In het jaar 2007 zijn er 35 leraren
doorgestroomd van het po naar het vo en 380 pasafgestudeerden behouden voor
het onderwijs. Daarnaast hebben, ter uitvoering van het amendement De Vries
(kamerstukken II, vergaderjaar 2005–2006, 30 800 VIII, nr. 22) scholen extra middelen ontvangen voor de doorstroom van 265 leraren
po naar het vo.2. Het stimuleren van de samenwerking binnen de regionale
platforms voor de arbeidsmarktGedurende drie jaar (2006–2008) is jaarlijks € 1 miljoen
vrijgemaakt ter ondersteuning van de samenwerking binnen de regionale platforms.
Het SBO beheert de middelen ten behoeve van een vraaggestuurde financiering
van de regionale aanpak. In totaal zijn er, naast verschillende kleinere activiteiten,
11 regionale projecten financieel ondersteund.3. Het streven de arbeidsvoorwaarden in de onderwijssectoren
te laten bijdragen aan de versterking van hun concurrentiepositie op de arbeidsmarkt
en waar mogelijk aan vermindering van de werkdruk van werknemers in het onderwijsVerbeteren concurrentiepositie op de arbeidsmarkt• Op 5 november 2007 is een definitief onderhandelingsakkoord gesloten
met de centrales van overheids- en onderwijspersoneel over de (centrale) cao
2007–2009 voor de sector primair onderwijs. Het akkoord heeft betrekking
op de protocolonderwerpen, zoals de generieke loonontwikkeling en de bovenwettelijke
sociale zekerheid in de sector.• Op 20 september 2007 is het convenant ondertekend met de VO-Raad
en de centrales van overheids- en onderwijspersoneel waarin met deze partijen
afspraken zijn vastgelegd ten aanzien van de volledige decentralisatie van
de arbeidsvoorwaarden in de sector voortgezet onderwijs per 1 juli 2007. Dit
betekent dat naast de secundaire arbeidsvoorwaarden nu ook de primaire arbeidsvoorwaarden
de verantwoordelijkheid zijn van de werkgeversorganisatie, zijnde de «VO-raad».
Met volledige decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming kunnen de scholen
beter hun rol als werkgever vervullen en kunnen sectorspecifieke afspraken
worden gemaakt. Hiermee wordt meer maatwerk mogelijk, waardoor beter kan worden
ingespeeld op de eigen arbeidsmarktomstandigheden.Het onderwerp werkdruk is meegenomen in het advies «Leerkracht»
dat de commissie Leraren onder leiding van de heer Rinnooy Kan op 12 september
2007 heeft uitgebracht. Het actieplan «LeerKracht
van Nederland», dat eind november 2007 is verschenen geeft hierop reactie;
in 2008 worden de maatregelen die hierin zijn opgenomen, waaronder werkdruk,
verder uitgewerkt.4. Door de Stichting Vervangingsfonds – Bedrijfsgezondheidszorg
voor het onderwijs te subsidiëren ondersteunt OCW het ontwikkelen en
implementeren van arbobeleid, (preventief) verzuimbeleid, landelijke adviestaken
en re-integratie voor de sector primair onderwijs. Binnen de gedecentraliseerde
sector voortgezet onderwijs is het arboservicepunt VO opgericht en dit wordt
via subsidie door OCW ondersteund om de arbo-, verzuim- en re-integratieactiviteiten
in te bedden in de sector. De mbo-sector doet dit zelfstandig.Meetbare gegevens Tabel
9.4 Meetbare gegevens afgestudeerdenIndicatorcohort 2005cohort 2006Streefwaarde1. Het aandeel afgestudeerden aan de lerarenopleiding
basisonderwijs met een baan (≥ 12 uur) in het onderwijs     half jaar na afstuderen78%74%Stijgend of gelijkblijvend  jaar na afstuderen79%Zie toelichtingBron: Loopbaanmonitor Onderwijs        2. Het aandeel afgestudeerden aan de lerarenopleiding
voortgezet onderwijs met een baan (≥ 12 uur) in het onderwijs     half jaar na afstuderen75%74%Stijgend of gelijkblijvend  jaar na afstuderen76%Zie toelichtingBron: Loopbaanmonitor Onderwijs   ToelichtingHet aandeel afgestudeerden aan de lerarenopleiding basis- en voortgezet
onderwijs met een baan in het onderwijs wordt tweemaal gemeten, de eerste
keer een half jaar na afstuderen en de tweede keer een jaar na afstuderen;
de gegevens cohort 2006 een jaar na afstuderen komen eerst medio 2008 beschikbaar
en worden gepubliceerd in de nota WIO 2009, die tegelijkertijd met de begroting
2009 verschijnt. Tabel
9.5 Meetbare gegevens ziekteverzuim en
lesuitvalIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720071. Ziekteverzuim      • Basisonderwijs6,86,55,95,85,86,1• Speciaal onderwijs7,67,26,46,36,36,9• Voortgezet onderwijs5,85,65,45,0 6,0• bve7,25,75,85,8 –  Bron: Regioplan Onderwijs en Arbeidsmarkt,
VO-raad en Arboservicepunt BVE      2. LesuitvalvoBron:
Onderwijstijd en lesuitval in
het vo  6,8%6,7%6,8%Dalend of gelijkblijvendToelichting1. De ziekteverzuimpercentages 2007 voor het basis- en speciaal onderwijs
betreffen een prognose op basis van voorlopige trendcijfers tot en met het
derde kwartaal; voor het voortgezet onderwijs en bve wordt het onderzoek naar
het ziekteverzuim eerst medio 2008 opgeleverd.2. De genoemde percentages hebben respectievelijk betrekking op de schooljaren
2004/2005, 2005/2006 en 2006/2007.9.3.2 Zorgen voor personeel van voldoende kwaliteitHet personeel moet voldoen aan eisen van kwaliteit, zoals onder andere
vastgelegd in de bekwaamheidseisen voor leraren. Het onderwijs vraagt om zelfbewuste,
kritische en vernieuwende leraren. Mensen die in staat zijn het onderwijs
zo in te richten dat kinderen, jongeren en volwassenen hun talenten optimaal
kunnen benutten en ontwikkelen. Scholen die goed personeels- en organisatiebeleid
voeren en lerarenopleidingen die in staat zijn te voorzien in
de vraag naar meer differentiatie, hoogwaardiger expertise, meer kwaliteit
en rendement zorgen ervoor dat scholen blijven beschikken over voldoende en
goed gekwalificeerd onderwijspersoneel.DoelbereikingMet de extra middelen die de scholen in het primair en voortgezet onderwijs
krijgen in het kader van het convenant professionalisering en begeleiding
van onderwijspersoneel hebben zij via het personeelsbeleid kunnen werken aan
de kwaliteit van het personeel. In de dieptepilots Opleiden in de school onderzoeken
scholen voor po, vo en bve samen met lerarenopleidingen aan welke kwaliteitscriteria
opleidingsscholen zouden moeten voldoen en wat deze manier van duaal opleiden
kost. Met extra middelen werken de lerarenopleidingen aan verbetering van
de kwaliteit van de lerarenopleidingen, zoals afgesproken in de gezamenlijke
beleidsagenda Lerarenopleidingen.De Commissie Leraren heeft in zijn rapport advies gegeven over de wijze
waarop de positie en de kwaliteit van de leraar kan worden versterkt. In de
beleidsreactie daarop, het actieplan «LeerKracht
van Nederland», heeft het kabinet diverse maatregelen aangekondigd.Instrumenten Tabel
9.6 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Alle scholen houden een bekwaamheidsdossier bij van elk personeelslid
waar bekwaamheidseisen voor zijn vastgesteldNee2. Het bevorderen dat schoolbesturen beleid voeren ten aanzien
van de professionalisering van het management en de professionalisering en
begeleiding van (beginnend) onderwijspersoneel en ten aanzien van het opleiden
van onderwijspersoneel in de schoolJa3. Voortgang dieptepilots Opleiden in de schoolJa4. Het voeren van het gesprek met de beroepsgroep, de sociale
partners en andere relevante actoren in het onderwijs over de manier waarop
de ambities die spreken uit de onderwijsagenda van de beroepsgroep kunnen
worden ondersteundJa5. Het uitvoeren van activiteiten voor het inrichten van een kwalificatiestructuur voor
de beroepen in het onderwijs (LPBO)Ja6. Het treffen van maatregelen die moeten leiden tot kwaliteitsverbetering
van de lerarenopleidingenJa7. Een wettelijke verankering van de kopopleidingJaToelichting1. Alle scholen houden een bekwaamheidsdossier bij
van elk personeelslid waar bekwaamheidseisen voor zijn vastgesteldIn zowel het po als het vo valt het aantal scholen dat aangeeft voor elk
personeelslid waarvoor bekwaamheidseisen zijn vastgesteld een bekwaamheidsdossier
te bezitten in 2007 lager uit dan bij de eerste meting in 2005 (zie tabel
9.7 hierna). Een verklaring hiervoor kan de wijze van bevraging zijn. Omdat
bij de eerste meting de Wet op de beroepen in het onderwijs (Wet BIO,Stbl.
2004, nr. 344) nog niet in werking was, is in de bevraging de term «personeelsdossiers»
gebruikt. In de meting in 2007 is gevraagd naar de aanwezigheid van bekwaamheidsdossiers.
De Wet BIO gaat over de kwaliteit van de leraar. In het actieplan «LeerKracht van Nederland» zijn maatregelen aangekondigd
om de kwaliteit van de leraar te verbeteren. Zo zal de Inspectie van het Onderwijs
in het nieuwe toezicht ook kijken naar de manier waarop scholen (via het personeelsbeleid)
werken aan de kwaliteit van leraren. De bekwaamheidsdossiers
zijn daar een onderdeel van.2. Het bevorderen dat schoolbesturen beleid voeren
ten aanzien van de professionalisering van het management en de professionalisering
en begeleiding van (beginnend) onderwijspersoneel en ten aanzien van het opleiden
van onderwijspersoneel in de schoolIn juni 2006 hebben de sociale partners het convenant professionalisering
en begeleiding van onderwijspersoneel in po en vo gesloten. Met het sluiten
van dit convenant hebben de scholen voor po en vo structureel € 100
miljoen per jaar extra middelen gekregen. In dit convenant is afgesproken
dat het geld wordt ingezet op 9 doelen die verband houden met de professionalisering
en begeleiding van onderwijspersoneel. Deze doelen zijn scholing en begeleiding
van zij-instromers, begeleiding beginnend onderwijspersoneel, vermindering
aantal on(der)bevoegde leraren in het voortgezet onderwijs, onderhouden van
de bekwaamheid en verdere professionalisering van het onderwijspersoneel,
professionalisering directeuren primair onderwijs, meer vrouwen in het management,
innovatie in primair en voortgezet onderwijs, opleiden in de school en meerjarige
strategische personeelsplanning. De sociale partners monitoren de uitkomst
van de gestelde doelen. Uit de eerste rapportage blijkt onder meer dat het
percentage scholen dat werkt met meerjaren personeelsplanningen is gestegen:
voor het primair onderwijs is het streefdoel van 50% gehaald en in
het voortgezet onderwijs is een flinke stijging te zien van 27% (2005)
naar 63% (2007) van de scholen (zie tabel 7.9 hierna). In het actieplan «LeerKracht van Nederland» zijn maatregelen aangekondigd
om het personeelsbeleid op de scholen verder te professionaliseren. Zo wordt
in het toezicht van de Inspectie van het Onderwijs de nadruk op personeel
en management beduidend sterker.3. Voortgang dieptepilots Opleiden in de schoolIn 2007 waren er 37 dieptepilots in uitvoering voor de opleidingsschool
respectievelijk de academische school. In de dieptepilots wordt onderzocht
onder welke voorwaarden die scholen een succes kunnen zijn, welke investeringen,
zowel in personele als materiële zin, deze scholen moeten doen en hoe
financiering vanuit OCW op termijn vorm kan krijgen. De pilots hebben allemaal
in 2007 een tussenrapportage opgeleverd. Conclusie hieruit was dat alle pilots
als zodanig mochten doorgaan. De pilots eindigen aan het eind van het schooljaar
2007/2008 waarna een definitieve regeling voor goede opleidingsscholen wordt
opgesteld geldend vanaf 2009/2010.4. Het voeren van het gesprek met de beroepsgroep,
de sociale partners en andere relevante actoren in het onderwijs over de manier
waarop de ambities die spreken uit de onderwijsagenda van de beroepsgroep
kunnen worden ondersteundIn vervolg op de agenda van de beroepsgroep is de positie van de professional
prominent op de politieke agenda gekomen. De Commissie Leraren heeft in zijn
advies geadviseerd over de wijze waarop de positie van de professional moet
worden versterkt. In de beleidsreactie daarop, het actieplan «LeerKracht van Nederland», heeft het kabinet diverse
maatregelen aangekondigd ter versterking van de positie van de professional.
Hierover zal worden overlegd met sociale partners en de beroepsgroep.5. Het uitvoeren van activiteiten voor het inrichten
van een kwalificatiestructuur voor de beroepen in het onderwijs (LPBO)Het rapport Educatieve masteropleidingen. Beeld van
een behoefte (Utrecht, 8 november 2006) is bij brief van 1 februari
2007, voorzien van mijn standpunt, naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd.
In mei 2007 verscheen het rapport Beroep:
onderwijsondersteuner, eveneens van het LPBO. Bij brief van 13 juni
2007 heb ik dit rapport, voorzien van mijn standpunt, naar de Tweede Kamer
gestuurd. Het rapport Toetscriteria voor competentieprofielen
en bekwaamheidseisen (Utrecht, december 2007) is in januari 2008
door het LPBO gepubliceerd. De beantwoording van de vraag naar de niveaudifferentiatie
aan de bovenkant van het beroep heeft voortgang geboekt. Gelet op de complexiteit
van de materie wordt het rapport in het voorjaar van 2008 afgerond.6. Het treffen van maatregelen die moeten leiden tot
kwaliteitsverbetering van de lerarenopleidingenDe lerarenopleidingen hbo en wo voeren de beleidsagenda lerarenopleidingen
2006–2008 uit. Eind 2007 heeft de inspectie een tussentijdse monitor
uitgevoerd op de uitvoering van de beleidsagenda. Over de uitkomsten hiervan
wordt de Kamer begin 2008 geïnformeerd. De reken- en taaltoetsen zijn
operationeel voor Pabo’s, scholen voor vo en mbo-instellingen. Het advies
over doorlopende leerlijnen rekenen en taal van po tot en met ho is in januari
2008 gepubliceerd.7. Een wettelijke verankering van de kopopleidingMet de wijziging van de Wet Studiefinanciering 2000 in 2007 is de kopopleiding
hbo per 1 september 2007 wettelijk verankerd. De verwante opleidingen
kopopleidingen hbo zijn opgenomen in de wijziging Regeling studiefinanciering
2000: Tabel Verwante opleidingen kopopleiding hbo.Meetbare gegevens Tabel
9.7 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200420052006200720071. Percentage scholen dat over bekwaamheidsdossiers beschikt     • po 38%–32%100%• vo 41%–32%100%• bve 19%–43%100%Bron: Monitor professionele arbeidsorganisatie     2. Percentage werkgevers dat over een meerjarige personeelsplanning
beschikt over ten minste de drie komende jaren     • po 14%–50%50%• vo 27%–63%100%• bve 19%–46%100%Bron: Monitor professionele arbeidsorganisatie     3. Mate van on(der)bevoegdheid in het vo9,4%10,4%  Dalend of gelijkblijvendBron: Aandachtsgroepenmonitor     Toelichting1 en 2. Over 2006 heeft, door inwerkingtreding Wet BIO en afsluiten convenant
professionalisering en begeleiding van onderwijspersoneel in po en vo, geen
monitor plaatsgevonden.3. In 2004 en 2005 (laatst beschikbare gegevens) werd respectievelijk
9,4 en 10,4 procent van de lessen gegeven door een onbevoegde docent (zie
ook nota WIO 2008). Naar schooltype zijn er duidelijke verschillen in het
aandeel lessen dat door volledig bevoegde leraren wordt gegeven. Op scholen
voor havo en/of vwo is dit aandeel het grootst (86 procent).
Op categorale vmbo-scholen is het aandeel lessen dat door volledig bevoegde
leraren wordt gegeven het kleinst (60 à 58 procent). Het aantal lessen
dat onbevoegd wordt gegeven is op sommige scholen groter dan op anderen. Op
een van de tien vmbo-scholen worden zelfs meer dan 20 procent van de lessen
onbevoegd gegeven. In het actieplan«LeerKracht
van Nederland» is een samenhangend pakket van maatregelen aangekondigd,
dat er mede naar streeft de mate van on(der)bevoegdheid in het vo te doen
dalen.9.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
9.8 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats9.3.1 Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende
personeelArbeidsmarktbarometers
po, vo, mbo 2006–200720062007MonitorZie toelichting 1 Verzuim
en vervanging in het po 200620062007MonitorZie toelichting 1 Aandachtsgroepenmonitor
200720072008MonitorZie toelichting 1 Loopbaanmonitor
200720072008MonitorZie toelichting 1 Monitor
Arbeid, Zorg en Levensloop in het onderwijs 200720072008MonitorZie toelichting 1 POMO 20082007 MonitorZie toelichting 2 Onderwijstijd
en lesuitval in het vo 2006–200720062007MonitorZie toelichting 19.3.2 Zorgen voor personeel van voldoende kwaliteitMonitor professionele arbeidsorganisatie
po, vo, bve 2005–200620052007MonitorZie toelichting 1 Programma
onderwijspersoneel  Overig
evaluatieonderzoekZie toelichting
3In 2007 zijn geen beleidsdoorlichtingen en/of effecten onderzoek ex-post
gestart of afgerond.Toelichting1. De resultaten van alle onderzoeken op het terrein van de onderwijsarbeidsmarkt
en het onderwijspersoneel worden ieder jaar gepubliceerd in de Nota Werken
in het Onderwijs die normaliter samen met de andere begrotingstukken op Prinsjesdag
wordt aangeboden aan de Tweede Kamer. Dit jaar is ervoor gekozen om de Nota
Werken in het Onderwijs samen uit te brengen met het Actieplan «LeerKracht van Nederland». De onderliggende eindrapportages
worden gepubliceerd in de reeks Beleidsonderzoek Arbeidsmarkt en Personeelsbeleid
Onderwijs en op de internetsite van OCW (http: //www.minocw.nl/onderwijspersoneelenkwaliteit/index.html) bij het onderwerp «onderwijspersoneel en kwaliteit».2. De POMO 2008 wordt in de tweede helft van 2008 afgerond.3. Het rapport van de Commissie Leraren geeft een grondige analyse van
het beleid en de genomen maatregelen ten aanzien van het lerarentekort tot
nu toe.ARTIKEL 10. INFORMATIE EN COMMUNICATIE TECHNOLOGIE10.1 Algemene beleidsdoelstelling: Een verbeterde kwaliteit
van het onderwijs door de inzet van ictDoelbereiking en maatschappelijke effectenStudies naar het rendement van ict in het onderwijs laten zien dat ict
steeds vaker en systematischer bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs1. De belangrijkste opbrengsten zijn:• leerlingen leren meer, sneller en met meer plezier;• positief effect op leerprestaties van goed en zwak presterende
leerlingen;• toename van motivatie en zelfvertrouwen bij leerlingen;• ondersteunend voor verschillende didactische benaderingen zoals
kennisoverdracht, zelfstandig werken en samenwerkend leren.Vanaf 1 januari 2008 maakt artikel 10 onderdeel uit van artikel 3
VO.Kritische succesfactorenOpbrengsten van ict zijn zelden alleen toe te schrijven aan het gebruik
van een ict-toepassing. Positieve effecten treden op, mits: leraren voldoende
zijn toegerust, de schoolorganisatie ondersteuning biedt, de technische voorzieningen
op orde zijn en gebruikte ict-vormen aansluiten bij de visie op onderwijs.10.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
10.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 10 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen:8 75551 00837 87436 31835 59331 1024 491waarvan garantieverplichtingen       Uitgaven101 29050 92640 51435 62336 31931 1025 217        Programma-uitgaven101 29050 92640 51435 62336 31931 1025 217        Integratie van ict in het onderwijs bevorderen
door ondersteunings- en stimuleringsfaciliteiten       • Ondersteuningsfunctie Stichting Kennisnet Ict
op School    21 32521 3232        Scholen ondersteunen bij het realiseren van
onderwijsinhoudelijke doelstellingen en docenten en leerlingen laten excelleren
via ict innovaties       • Innovatieprogramma Kennisnet Ict
op School en Surfnet    3 3664 000– 634• Kennisrotonde    1 0001 0000• Actieplan verbonden met ict    5 6672 5003 167• Interdepartementaal actieprogramma Maatschappelijke sectoren
en ict    4 1601 0003 160• Overige innovatie    8011 279– 478Ontvangsten48 22047 87752 79648 26153 58047 7765 804ToelichtingDe totale uitgaven op dit artikel zijn € 5,2 miljoen hoger dan
geraamd in de vastgestelde begroting. De belangrijkste mutaties zijn:• Verhoging van het budget in verband met toekenningen uit het FES
voor het project «Contentstimulering» en actieprogramma «Maatschappelijke
sectoren en ict« voor een bedrag van € 4,4 miljoen.• Verhoging van het budget met € 2,3 miljoen in verband
met een bijdrage van het ministerie van EZ voor de verantwoording van de projecten
Internetvoorziening na 2003 en Zorgmonitor Leeuwarden.• Verlaging van het budget met € 1,6 miljoen in verband
met intertemporele compensatie op de financiële uitvoering van projecten «Contentstimulering», «Maatschappelijke
sectoren en ict» en actieplan «Verbonden met ict».De ontvangsten zijn € 5,8 miljoen hoger dan geraamd in de vastgestelde
begroting. De belangrijkste mutaties zijn:• Verhoging met € 4,4 miljoen in verband met ontvangsten
op de toekenningen uit het FES van het Ministerie van EZ.• Verhoging met € 2,3 miljoen in verband met de bijdragen
van het ministerie van EZ voor de verantwoording van de projecten Internetvoorziening
na 2003 en Zorgmonitor Leeuwarden.• Verhoging met € 1,2 miljoen in verband met meerontvangsten
op afrekening van subsidies in voorgaande jaren.• Verlaging van het budget met € 2,1 miljoen in verband
met intertemporele compensatie op de financiële uitvoering van projecten «Contentstimulering»
en «Maatschappelijke sectoren en ict».10.3 Operationele doelstellingen10.3.1 Integratie van ict in het onderwijs bevorderen
door ondersteunings- en stimuleringsfaciliteitenDoelbereikingStichting Kennisnet Ict op school is de publieke ict-ondersteuningsorganisatie
van, voor en door het onderwijs. Als uitgangspunt geldt: het faciliteren en
ondersteunen van iedere school (en de daaraan verbonden individuen) die leren
wil vernieuwen met ict en die wil leren vernieuwen met ict. De doelgroep van
de stichting zijn de scholen in het primair, voortgezet onderwijs en de mbo-instellingen.Professionalisering van docenten en management is één van
de speerpunten van de organisatie. Dit krijgt onder andere vorm binnen het
ambassadeursprogramma. Inmiddels zijn er ongeveer 400 ict-ambassadeurs in
het primair en voortgezet onderwijs.Instrumenten Tabel
10.2 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Subsidieverlening aan Kennisnet Ict
op SchoolJaToelichting1. Het afgelopen jaar heeft een evaluatie van de Stichting Kennisnet Ict
op School plaatsgevonden (http://www.minocw.nl/ict/publicaties/index.html). Dit
is in een brief op 11 mei 2005 aan de Tweede Kamer toegezegd. Het betreft
een vervolg op de uitgebreide evaluatie van 2005. Er is daarom gekozen voor
een pragmatische herijking waarbij gekeken is naar de positionering van de
stichting en vraagfinanciering (de gevolgen van de marktontwikkelingen). OCW
en de sectororganisaties zijn positief over het functioneren van de stichting.
De stichting is steeds beter gaan inspelen op de behoefte van het veld en
heeft zich bewezen als expert op het terrein van ict en onderwijs. Een bovensectorale
ict-ondersteuningsfunctie, inclusief de samenwerking met Surf, heeft meerwaarde
voor de hele onderwijskolom. Alle partijen kunnen zich vinden in de continuering
van een centrale financiering van de ict ondersteuningsfunctie voor nog een
periode van 4 jaar. Hierbij is het verbinden van ict met de onderwijsprioriteiten
en de kwaliteitsagenda’s van de onderwijssectoren een belangrijk aandachtspunt.
Daarnaast zal de komende 2 jaar worden verkend hoe de rol van de sectororganisaties
bij de aansturing van de Stichting kan worden versterkt.In 2007 zijn een tweetal aanvullende trajecten bij Kennisnet Ict op school
succesvol afgerond en ingebed binnen de staande organisatie. Het ging daarbij
om de Kennisrotonde en het e-Portfolio standaardisatie project. De vraaggestuurde
en resultaatgerichte werkwijze van Kennisrotonde wordt een blauwdruk voor
de toekomstige werkwijze van de gehele organisatie. Het e-Portfolio
project heeft een open standaard geleverd voor de beschrijving van elektronische
portfolio’s om de uitwisseling ervan tussen het leren, werken en arbeidsbemiddelingsdomein
te verbeteren.Tabel
10.3 Meetbare gegevensIndicatorrealisatiestreefwaarde 200520062007 1. Kwaliteitsindex
BelangenbehartigingBron: TNS-NIPO125122131*10020062. Kwaliteitsindex
DienstverleningBron: TNS-NIPO  131*1002006* De fusie van stichting Kennisnet («dienstverlening») en
stichting Ict op school («belangenbehartiging») in 2006 betekent
dat er vanaf 2007 geen aparte index voor dienstverlening en belangenbehartiging
wordt onderscheiden, omdat diensten en producten veelal meerdere doelen dienen.Toelichting1. en 2. De resultaten worden meetbaar en transparant gemaakt door middel
van een kwaliteitsindex. Met de index wordt enerzijds bekendheid en anderzijds
relevantie van de producten en diensten van de stichting gemeten.10.3.2 Scholen ondersteunen bij het realiseren van onderwijs-inhoudelijke
doelstellingen en docenten en leerlingen de ruimte geven om te excellerenDoelbereikingHet afgelopen jaar heeft OCW geïnvesteerd in vier aanvullende innovatieve
trajecten om docenten en leerlingen te stimuleren aan de slag te gaan met
ict. In het PO zijn door 1670 schoollocaties aanvragen gedaan voor de professionalisering
van docenten binnen de kaders van het actieplan «verbonden met ict».
Het bereik is daarmee circa 20 000 leerkrachten geweest. In het VO zijn
350 ict-ambassadeurs werkzaam.Instrumenten Tabel
10.4 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Subsidieverlening aan het innovatie programma
van Kennisnet Ict op School en
SurfnetJa2. Subsidieverlening aan het Kennisnet Ict
op School programma KennisrotondeJa3. Interdepartementale actieprogramma maatschappelijke sectoren
en ictJa4. Uitvoering Actieplan «Verbonden met ict»JaToelichting1. In dit programma werken beide organisaties samen aan innovatieve, educatieve
ict-toepassingen, die voor het hele onderwijs in Nederland beschikbaar zijn
en op grote schaal kunnen worden gebruikt. De afgelopen jaren zijn er succesvolle
toepassingen geïnitieerd. Bijvoorbeeld aan de «Expert op Afstand»
sessies, waarin leerlingen live via webconferencing in contact komen met experts,
aan de «Make A Game» en «Expose Your Talent»
wedstrijden of aan het «Samen Snel op glas» waarbij door vraagbundeling
is aangetoond dat hoogwaardige internetverbindingen binnen het bereik van
scholen kunnen komen.2. De Kennisrotonde is een virtueel kennisnetwerk voor po- en vo-scholen
in Nederland. Op de rotonde zijn scholen bezig geweest met kennis halen, brengen,
uitwisselen, verspreiden en, indien nodig, samen ontwikkelen naar aanleiding
van door scholen ingediende ict-vraagstukken. Kennisnet Ict op School heeft
hierbij een ondersteunende rol en stroomlijnt als het ware het verkeer op
de rotonde en zorgt dat de school in contact komt met de juiste experts.3. Het interdepartementale actieprogramma «Maatschappelijke sectoren
en ict» heeft tot doel doorbraken en opschaling te realiseren in de
ontwikkeling en de implementatie van innovatieve ict-toepassingen en- diensten.
In totaal heeft het onderwijsveld in 2007 28 voorstellen ingediend voor de
prijsvraagrondes. Eén voorstel is gehonoreerd met € 1 167 575,–
FES middelen. Daarnaast is één van de drie ingediende departementale
opschalingsprojecten toegekend met € 1 000 000,–
OCW middelen. De verdere verantwoording loopt via de begroting van EZ.4. In het Actieplan «Verbonden met Ict», wordt ict ingezet
om een bijdrage te leveren aan de aanpak van maatschappelijke vraagstukken.
Het gaat daarbij om het toepassen van ict in de leerprocessen, in de bedrijfsvoering
van onderwijsinstellingen en in het stimuleren van originaliteit en creativiteit
bij jongeren. Per sector (PO/VO/BVE) heeft Stichting Kennisnet Ict op School,
in samenspraak met het onderwijsveld, een uitvoeringsplan opgesteld, dat heeft
geresulteerd in totaal 13 projecten. De projecten zijn succesvol verlopen.
Aan het project Prosumers van leermateriaal (web 2.0) hebben 8 MBO instellingen
deelgenomen en is veel voor de beroepspraktijk relevant materiaal beschikbaar
gekomen. Daarnaast hebben vijf opleidingen binnen twee ROC’s én
een tiental docenten uit vier instellingen actief games en simulaties uitgetest
in de praktijk.Meetbare gegevens1. Uit het innovatie programma zijn ondermeer de wedstrijden «Make
A Game» en «Expose Your Talent» overgegaan naar het reguliere
aanbod van stichting Kennisnet Ict op School en Surfnet. In totaal zijn bijna
1 100 voorbeeldscholen actief binnen het programma.2. Kennisrotonde is afgesloten. E zijn ruim 180 vraagstukken ingediend.
In 2007 zijn 40 nieuwe projecten gestart. Een aantal daarvan is afgedaan via
kennisuitwisseling, anderen hebben een subsidie gekregen om kennis te ontwikkelen.3. OCW heeft deelgenomen aan alle rondes binnen het interdepartementale
actieprogramma «Maatschappelijke sectoren en ict». In totaal zijn
28 projectvoorstellen ingediend.4. De prestaties van het actieplan zijn in 2007 extern gemonitord. De
resultaten worden bekend na afloop in 2008.10.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
10.5 afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats10.3.1Monitor «4
in balans»20062007Overige
evaluatieonderzoekhttp://www.ictopschool.net/onderzoek/publicaties/uitgaven?UID=Rapport.2007-09-07.1213 Herijking Kennisnet20072007Overige evaluatieonderzoekhttp://www. minocw.nl/documenten/Herijking%20Stichting%20Kennisnet%20definitief%20_2_.pdf10.3.2Monitor
Kennisrotonde20072008Overige evaluatieonderzoekhttp://www.oberon-o-a.nl/Content.aspx?id= 149 Monitor
Verbonden met Ict20072007Overige
evaluatieonderzoekhttp://www.oberon-o-a.nl/Content.aspx?id=150 Monitor Innovatieprogramma
Surfnet/Kennisnet20072007Overige evaluatieonderzoekhttp://www.ictopschool.net/ Evaluatie
Actieplan «Verbonden met ict»20072007Overige evaluatieonderzoekhttp://actieplan.kennisnet.nl/verbondenmetictIn 2007 zijn geen beleidsdoorlichtingen en/of effecten onderzoek ex-post
gestart of afgerond.ARTIKEL 11. STUDIEFINANCIERING11.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijsDoelbereiking en maatschappelijke effectenOnderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de bevordering van een duurzame
groei van de Nederlandse (kennis)economie en de maatschappelijke participatie
van burgers. OCW waarborgt met studiefinanciering de toegankelijkheid van
en de deelname aan het onderwijs door de financiële belemmeringen van
deelname weg te nemen voor de volgende doelgroepen:• deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg;• studenten in het hoger beroepsonderwijs en• studenten in het wetenschappelijk onderwijs.De overheid zet haar middelen voor studiefinanciering zo in, dat het onderwijs
voor iedereen toegankelijk is. Ook voor mensen met een lager inkomen. Van
de ouders wordt verwacht dat zij, wanneer mogelijk, bijdragen in de financiering
van de studie van hun kinderen. Hiervoor zijn richtbedragen opgesteld door
de overheid, maar de hoogte van de bijdrage is een zaak tussen ouders en kinderen.
Omdat de studie ook een investering in de eigen toekomst is, is het redelijk
dat ook de student een bijdrage levert.Meetbare gegevens Tabel
11.1 Onderwijsdeelname naar leeftijdLeeftijd18192021222324252627282930Deelnamepercentage
20078778695745352619139765Bron: OCW (CFI), Leerlingen- en studententellingen
2007Tabel
11.2 Verwachte rendementenStudie begonnen in20032004200520062007wo7374706971hbo7574737269bol6064706768Bron: OCW (CFI), Onderwijsmatrices 2003–2007, berekeningen
OCW     ToelichtingBovenstaande tabellen zijn ook gepubliceerd in de begroting 2007, maar
zijn nu geactualiseerd op grond van de meest recent beschikbare gegevens.
Het beleid is gericht op de optimalisering van de deelname van burgers aan
het onderwijs (tabel 11.1). Studiefinanciering draagt hieraan bij door de
financiële toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. De voorwaarden
waaronder studiefinanciering aan studerenden wordt verstrekt kunnen een belangrijke
rol spelen bij de inzet van studerenden gedurende hun studieperiode. De invoering
van het prestatiebeursregime in het ho (1996) en niveau 3 en 4 van de bol
(2005) stimuleert studerenden tot verbetering van de studieresultaten,
waardoor het studierendement zal verbeteren (tabel 11.2). Het verwachte rendement
is in dit verband het verwachte percentage van de ingestroomde studerenden
dat uiteindelijk de studie af zal ronden met een diploma. Voor bovenstaande
indicatoren zijn in relatie tot studiefinanciering geen streefwaarden geformuleerd,
omdat de resultaten het gevolg zijn van een breed scala van factoren en niet
alleen van studiefinanciering.Kritische succesfactorenDe bekendheid en het gebruik van de regeling is toereikend. Uit onderzoek
is gebleken dat financiële aspecten nagenoeg geen belemmering zijn om
in het mbo of het ho door te studeren (zie paragraaf 11.3.1).11.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
11.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen2 318 8452 675 3022 849 3113 572 7613 260 6833 060 586200 097Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven2 318 8452 675 3022 849 3113 572 7613 260 6833 060 586200 097        Programma-uitgaven2 318 8452 673 9442 848 2873 571 7413 259 6143 059 492200 122        Algemene toegankelijkheid1 213 0281 296 7581 365 4031 893 0301 409 8441 295 699114 145• Basisbeurs741 020759 405792 154963 8551 001 672943 42758 245• Reisvoorziening472008537 353573 249929 175408 172352 27255 900        Toegankelijkheidbij
minder draagkrachtige ouders445 157490 627537 169628 252631 180625 7635 417• Aanvullende beurs445 157490 627537 169628 252631 180625 7635 417        Flexibiliteit financiering studerende578 624726 146867 430942 9401 114 424980 600133 824• Bijverdiengrens in regelgeving    0 0• Leenfaciliteit578 624726 146867 430942 9401 114 424980 600133 824        Studenten in staat stellen meer tijd in de
eigen studie te investeren (collegegeldkrediet)    10 29550 000– 39 705        Stimuleren internationale studentenmobiliteit    011 000– 11 000        Overige uitgaven Studiefinanciering82 03686 29615 18035 84623 39528 799– 5 404        Programmakosten-overig074 11763 10471 67370 47667 6312 845• Uitvoeringsorganisatie IBG 74 11763 10471 67370 47667 6312 845Totale programma-uitgaven studiefin.2 318 8452 673 9442 848 2873 571 7413 259 6143 059 492200 122• waarvan relevant1 326 4181 609 1931 658 6451 928 0141 307 9541 243 19264 762• waarvan niet-relevant992 4271 064 7511 189 6421 643 7271 951 6601 816 300135 360Apparaatsuitgaven 1 3581 0241 0201 0691 094– 25Ontvangsten356 483372 863351 610340 897396 066367 70028 366• Flexibiliteit financiering studerende253 698264 047278 810298 257335 146330 2804 866• Overige ontvangsten102 785108 81672 80042 64060 92037 42023 500Totale ontvangsten studiefinanciering356 483372 863351 610340 897396 066367 70028 366• waarvan relevant251 756256 910219 185190 042212 872186 70026 172• waarvan niet-relevant104 727115 953132 425150 855183 194181 0002 194* De realisatie van de uitgaven bij de operationele doelstelling «stimuleren
internationale studentenmobiliteit is niet afzonderlijk opgenomen, maar maakt
onderdeel uit van de uitgaven bij de overige operationele doelstellingen (zie
toelichting).NB Verschillen in de optelling worden veroorzaakt door afrondingsverschillen.ToelichtingUitgavenHet verschil tussen de realisatie en de begroting 2007 bedraagt in totaal € 200,1
miljoen, waarvan afgerond per onderdeel € 64,8 miljoen relevant
en € 135,4 miljoen niet-relevant. De verschillen per operationele
doelstelling worden nader toegelicht in paragraaf 11.3. In de
begroting 2007 was een aparte raming opgenomen voor de operationele doelstelling»
stimuleren internationale studentenmobiliteit. In de realisatie 2007 zijn
deze uitgaven niet afzonderlijk geboekt, maar onderdeel van de totale uitgaven
bij de overige operationele doelstellingen.In hoofdlijnen kan het relevante verschil worden verklaard door hogere
relevante uitgaven dan geraamd op de onderdelen basisbeurs (€ 50,6
miljoen), reisvoorziening (€ 26,4 miljoen) en apparaatskosten IB-Groep
(€ 2,8 miljoen). Daarnaast zijn de relevante uitgaven aanvullende
beurs (– € 6,6 miljoen) en de overige uitgaven studiefinanciering
(– € 5,4 miljoen) lager uitgevallen dan geraamd. Voor
de uitbreiding van de meeneembare studiefinanciering naar het buitenland is
voor 2007 € 3 miljoen aan relevante uitgaven geraamd. De betreffende
uitgaven zijn bij de verschillende onderdelen van de studiefinanciering gepresenteerd
(zoals bijvoorbeeld de basisbeurs en de aanvullende beurs).De uitgaven basisbeurs zijn hoger uitgevallen door ondermeer de reguliere
indexering van de beursbedragen en de stijging van het aantal studerenden
met een basisbeurs in de bol. Daarnaast vielen in 2007 ten opzichte van de
raming voor 2007 minder deelnemers in de bol onder de per 1 augustus
2005 ingevoerde prestatiebeurssystematiek (bol niveau 3 en 4). Hierdoor werd
meer aan basisbeurs (en aanvullende beurs) toegekend aan de deelnemers bol
die niet onder de prestatiebeurssystematiek vallen. Bij het opstellen van
de raming voor 2007 waren nog weinig ervaringsgegevens beschikbaar over de
werking van de prestatiebeurssystematiek bol. Deze relevante meeruitgaven
zijn echter voor een groot deel gecompenseerd door minder relevante uitgaven
in de prestatiebeurs bol (aanvullende beurs eerstejaars, omzettingen prestatiebeurs
naar gift). De omzettingen van prestatiebeurs naar gift vinden later plaats
dan geraamd.Het verschil tussen de gerealiseerde uitgaven en de begroting 2007 bij
de reisvoorziening is voor een groot deel toe te rekenen aan een mutatie van € 57
miljoen. In 2007 is dit bedrag vooruitbetaald aan de OV-bedrijven. Deze vooruitbetaling
was nog niet in de begroting opgenomen. De relevante meevaller op de overige
onderdelen van de reisvoorziening (– € 30,6 miljoen)
is voornamelijk het resultaat van een hoger gebruik van de OV-kaart in het
ho dan geraamd.De niet-relevante meeruitgaven zijn vooral het resultaat van een groter
gebruik van de leenfaciliteit (€ 59,6 miljoen), per saldo meer omzettingen
van vooral kortlopende schulden naar rentedragende leningen (€ 34,6
miljoen) en meeruitgaven prestatiebeurs (€ 49,2 miljoen) door ondermeer
de reguliere indexering van de beursbedragen, minder omzettingen prestatiebeurs
naar gift en een hoger gebruik van de OV-kaart dan geraamd. Voor de uitbreiding
van de meeneembare studiefinanciering naar het buitenland is voor 2007 € 8
miljoen aan niet-relevante uitgaven geraamd. De betreffende uitgaven zijn
bij de verschillende onderdelen van de studiefinanciering gepresenteerd (zoals
bijvoorbeeld de basisbeurs en de aanvullende beurs).OntvangstenIn 2007 is € 28,4 miljoen meer aan ontvangsten gerealiseerd
dan geraamd, waarvan € 26,2 miljoen relevant en € 2,2
miljoen niet-relevant. De hogere relevante ontvangsten zijn voor een bedrag
van € 23,5 miljoen het gevolg van meer ontvangsten op kortlopende
schulden (inhaalslag controles IB-Groep). Voorts is € 2,7 miljoen
meer aan relevante ontvangsten gerealiseerd op de aflossing
van langlopende leningen (zie tabel 11.14). De niet-relevante meeropbrengsten
bestaan eveneens uit meer aflossingen op langlopende leningen dan geraamd.11.3 Operationele doelstellingen11.3.1 Waarborgen algemene financiële toegankelijkheid
onderwijsDoelbereikingHet beoogde doel om de algemene financiële toegankelijkheid tot het
onderwijs te waarborgen is bereikt door aan rechthebbenden in de doelgroepen
een basisbeurs en een reisvoorziening in de vorm van een ov-kaart te verstrekken.
Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld omdat wordt aangenomen
dat het gebruik van de basisbeurs, vanwege de bekendheid van de regeling,
al optimaal is. De prestatie-indicator «aantal studerenden met studiefinanciering»
geeft een indicatie van het gebruik van de regelingen (zie tabel 11.5). De
tabellen 11.6 en 11.7 geven aan welke kosten daarmee gemoeid waren.Instrumenten Tabel
11.4 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Leveren van een bijdrage aan het normbudget van
studerenden in de vorm van een basisbeurs en
een reisvoorzieningJaMeetbare gegevens Tabel
11.5 Meetbare gegevensTotaal aantal studerenden met studiefinancieringRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Wo99 490102 037104 613107 367111 339112 200– 861Hbo205 405212 971221 627232 363240 081240 200– 119Bol164 257178 927195 689213 791219 077210 7008 377Totaal studerenden met basisbeurs469 152493 935521 929553 521570 497563 1007 397Wo30 16933 80738 49739 47736 62241 200– 4 578Hbo28 56231 80031 53729 80130 60134 200– 3 599Totaal alleen ov-kaart en/of lening58 73165 60770 03469 27867 22375 400– 8 177Totaal527 883559 542591 963622 799637 720638 500– 780Bron: realisatiegegevens IB-Groep.ToelichtingHet aantal studerenden met een basisbeurs is in 2007 hoger uitgevallen
dan geraamd, hetgeen geheel is toe te schrijven aan de groei van de deelnemers
bol. De stijging van de deelnemers bol met een basisbeurs in de periode 2003
tot en met 2005 heeft zich in sterkere mate voortgezet dan bij de
begroting 2007 werd verwacht. Mede door de daling van het aantal studenten
ho met alleen een ov-kaart en/of lening is de realisatie van het totaal aantal
studerenden met studiefinanciering in 2007 per saldo vrijwel gelijk aan de
raming.De financiële toegankelijkheid van het onderwijs is onderzocht. Dit
beleidsonderzoek ondersteunt de veronderstelling dat de financiële toegankelijkheid
van het onderwijs is gewaarborgd (zie hiervoor «EIM en NIBUD «Leengedrag
van studenten en niet-studenten: toegankelijkheid vervolgonderwijs»,
Zoetermeer, 23 mei 2006). Bijna alle havo/vwo-gediplomeerden stromen
direct door naar het vervolgonderwijs. Zij die dit niet doen hebben daarvoor
in minder dan een half procent van de gevallen een financieel motief. Ook
vmbo-leerlingen die niet direct een vervolgopleiding starten noemen daarvoor
geen financiële motieven. Tabel
11.6 UitgavenUitgaven basisbeurs (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Bol-beurs (gift)189,9215,6236,2242,4200,3140,060,3Prestatiebeurs(bol)0,00,08,770,4135,7136,3– 0,6Prestatiebeurs(ho)*551,1543,8547,3651,1665,7667,1– 1,4Totaal basisbeurs741,0759,4792,2963,91 001,7934,458,3– waarvan relevant554,8631,0695,0622,6617,4566,850,6– waarvan niet-relevant186,2128,497,2341,3384,3376,67,7Bron: realisatiegegevens IB-Groep* inclusief de beperkte uitgaven tempobeursDe uitgaven basisbeurs zijn hoger dan in de begroting geraamd, hetgeen
vrijwel geheel is toe te rekenen aan de bol. De uitgaven basisbeurs zijn ondermeer
gestegen door de reguliere indexering van de beursbedragen en de stijging
van het aantal deelnemers in de bol (zie tabel 11.5). Ten opzichte van de
raming voor 2007 vielen in 2007 minder deelnemers in de bol onder de per 1 augustus
2005 ingevoerde prestatiebeurssystematiek (bol niveau 3 en 4). Hierdoor werd
nog voor een hoger dan geraamd bedrag aan basisbeurs toegekend aan de deelnemers
bol die niet onder de prestatiebeurssystematiek vallen (bol gift). Bij het
opstellen van de raming voor 2007 waren nog weinig ervaringsgegevens beschikbaar
over de werking van de prestatiebeurssystematiek bol.Tabel
11.7 UitgavenUitgaven reisvoorziening (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007OV-kaart462,9523,5561,1916,1393,4334,059,4Reisvoorzieningoverig9,213,912,213,114,818,3– 3,5Totaal reisvoorziening472,1537,4573,2929,2408,2352,355,9– waarvan relevant287,4360,8394,7638,488,261,826,4– waarvan niet-relevant184,6176,6178,5290,8320,0290,529,5Bron: realisatiegegevens IB-GroepHet verschil tussen de gerealiseerde uitgaven en de begroting 2007 is
per saldo voornamelijk toe te rekenen aan een mutatie van € 57 miljoen.
In 2007 is dit bedrag vooruitbetaald aan de OV-bedrijven. Deze vooruitbetaling
was nog niet in de begroting opgenomen.11.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studerenden
met minder draagkrachtige oudersDoelbereikingHet beoogde doel is bereikt door een aanvullende beurs te verstrekken
aan studerenden met recht op studiefinanciering, waarvan de ouders gezamenlijk
een verzamelinkomen hebben dat minder bedraagt dan ongeveer € 30 000.
Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld. Aangenomen wordt dat
het gebruik van de aanvullende beurs, vanwege de bekendheid van de regeling,
al optimaal is (zie hiervoor ook paragraaf 11.3.1). De prestatie-indicator «aantal
studerenden met een aanvullende beurs» geeft een indicatie van het gebruik
van de regeling (zie tabel 11.9). Tabel 11.10 geeft aan welke uitgaven hier
mee gemoeid waren.Instrumenten Tabel
11.8 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Een aanvullende beursverstrekken
indien de ouders van een studerende
minder draagkrachtig zijnJa2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij de
doelgroep (via de IB-Groep)JaMeetbare gegevens Tabel
11.9 Meetbare gegevensTotaal aantal studerenden met een aanvullende
beursRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Wo24 31524 07124 78525 86725 67126 000– 329Hbo73 22873 09177 05283 25883 52282 1001 422Bol84 94093 112103 657118 437114 119116 800– 2 681Totaal182 483190 274205 494227 562223 312224 900– 1 588Bron: realisatiegegevens IB-GroepToelichtingHet aantal studerenden met een aanvullende beurs is in 2007 per saldo
beperkt lager uitgevallen dan geraamd. Dit verschil is voor een groot deel
het resultaat van de ontwikkelingen in de bol. Ten opzichte van 2006 is het
aantal studerenden met een aanvullende beurs in de bol afgenomen, terwijl
het aantal deelnemers bol met een basisbeurs in 2007 juist is toegenomen ten
opzichte van 2006. Het percentage deelnemers bol met een basisbeurs dat tevens
een aanvullende beurs ontvangt is dan ook gedaald van 55,4% in 2006
naar 52,1% in 2007. Tabel
11.10 UitgavenUitgaven aanvullende beurs(x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Bol-beurs (gift)248,6287,6314,2303,1228,8176,951,9Prestatiebeurs(bol)0,00,08,577,9156,6195,7– 39,1Prestatiebeurs(ho)*196,6203,0214,5247,2245,8253,2– 7,4Totaal aanvullende
beurs445,2490,6537,2628,2631,2625,85,4– waarvan relevant402,0456,9499,3559,5508,6515,2– 6,6– waarvan niet-relevant43,233,737,868,7122,6110,612,0Bron: realisatiegegevens IB-Groep* Inclusief de beperkte uitgaven tempobeursToelichtingDe uitgaven aanvullende beurs zijn per saldo (beperkt) hoger dan geraamd.
Voornamelijk door de combinatie van de reguliere indexering van de beursbedragen
en de daling van het aantal studerenden met een aanvullende beurs, zijn de
uitgaven in 2007 slechts licht gestegen in vergelijking met 2006. De stijgende
trend van de afgelopen jaren is hiermee doorbroken. Ten opzichte van de raming
voor 2007 vielen in 2007 minder deelnemers in de bol onder de per 1 augustus
2005 ingevoerde prestatiebeurssystematiek (bol niveau 3 en 4). Hierdoor werd
nog voor een hoger dan geraamd bedrag aan aanvullende beurs toegekend aan
de deelnemers bol die niet onder de prestatiebeurssystematiek vallen (bol
gift). Bij het opstellen van de raming voor 2007 waren nog weinig ervaringsgegevens
beschikbaar over de werking van de prestatiebeurssystematiek bol.11.3.3 Waarborgen flexibiliteit in de wijze van financiering
door de studerendeDoelbereikingHet beoogde doel is bereikt door studerenden de mogelijkheid te geven
om hun eigen bijdrage aan de studiefinanciering met werken te verdienen (maximaal
toegestane bijverdiensten in 2007 € 10 630) of daarvoor te
lenen.Instrumenten Tabel
11.11 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Studerenden de mogelijkheid geven hun eigen bijdrage aan de studiefinanciering met
werken te verdienenJa2. Studerenden de mogelijkheid geven om hun eigen bijdrage te
kunnen lenen bij de overheidJa3. Het bestaan van de regelingen onder de aandacht brengen bij
de doelgroep (via de IB-Groep)JaMeetbare gegevens Tabel
11.12 Meetbare gegevens 20032004200520062007Totaal aantal studerenden dat gebruik maakt
van de leenfaciliteit     Bron: realisatiegegevens IB-Groep, geen gegevens over 2003 bekend     Wo 58 78465 24069 35373 473Hbo 59 58168 76477 52785 315Bol 18 41422 91328 42132 466Totaal 136 779156 917175 301191 254Bedrag aan uitstaande leningen ultimo van het
jaar (x € 1 miljoen)     Bron: realisatiegegevens IB-Groep     Renteloze voorschotten verstrekt
t/m 198694,679,862,551,041,3Rentedragende leningen
verstrekt vóór 1992240,3203,2170,2137,5108,4Rentedragende leningen
verstrekt na 19923 291,23 988,54 767,65 611,66 640,0Totaal3 626,14 271,55 000,35 800,16 789,7ToelichtingIn de afgelopen jaren is het aantal studerenden dat gebruik gemaakt van
de leenfaciliteit sterk toegenomen. Deze trend heeft zich in 2007 voortgezet.
Ongeveer de helft van de toename over de periode 2004–2007 is toe te
rekenen aan de groei van het aantal studerenden. Daarnaast is een groter deel
van de studenten gebruik gaan maken van de leenfaciliteit. Deze stijging heeft
zich (uiteraard) vertaald in een toename van het bedrag aan uitstaande leningen.
De toename van de afgelopen jaren heeft zich ook in 2007 voorgedaan. Het bedrag
aan «renteloze voorschotten» en «rentedragende
leningen verstrekt vóór 1992» neemt af. Deze leningen
worden niet meer verstrekt, terwijl hier wel op wordt afgelost.Indicator «Kennis van het terugbetalingssysteem»Om de kennis van studenten over lenen en terugbetalen te verhogen heeft
de IB-Groep een specifieke folder over lenen uitgegeven en haar website aangepast
en uitgebreid.Tabel
11.13 UitgavenNiet-relevante uitgaven rentedragende lening en collegegeldkrediet (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Rentedragende lening578,5726,1867,4942,91 114,4980,6133,8Collegegeldkrediet0,00,00,00,010,350,0– 39,7Totaal578,5726,1867,4942,91 124,71 030,694,1Bron: realisatiegegevens IB-GroepUit bovenstaande tabel blijkt duidelijk de toename van het leenvolume,
zoals al is aangegeven bij tabel 11.12 en de toelichting daarop. Het gebruik
van de rentedragende lening en het collegegeldkrediet (zie paragraaf 11.3.4)
is hier samengevoegd, omdat studerenden beide faciliteiten kunnen gebruiken
voor de financiering van hun uitgaven (er zijn geen geoormerkte bestedingsdoeleinden).
De uitgaven zijn in 2007 per saldo € 94,1 miljoen hoger dan geraamd.
Dit verschil is voor een bedrag van bijna € 60 miljoen het gevolg
van een hoger gebruik van de leenfaciliteit door studerenden dan geraamd.
Het overige verschil is vooral het resultaat van meer omzettingen van kortlopende
schulden naar rentedragende leningen. Tabel
11.14 OntvangstenOntvangsten leenfaciliteit (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Renteloze voorschotten (verstrekt
tot 1986)14,311,49,76,85,94,81,1Rentedragende lening239,4252,7269,1291,5329,3325,53,8Totaal253,7264,1278,8298,3335,2330,34,9– waarvan relevant149,0148,1146,4147,4152,0149,32,7– waarvan niet-relevant104,7116,0132,4150,9183,2181,02,2Bron: realisatiegegevens IB-GroepDe ontvangsten leenfaciliteit bestaan uit rente en aflossing van uitstaande
leningen die zijn verstrekt in het kader van de studiefinanciering. De stijging van deze ontvangsten in de afgelopen jaren heeft een (vertraagd)
verband met de toename van het aantal studenten dat leent en het bedrag dat
zij gemiddeld lenen. De ontvangsten zijn in 2007 beperkt hoger dan geraamd.11.3.4 Studenten in staat stellen meer tijd in de eigen
studie te investerenDoelbereikingHet beoogde doel wordt bereikt door invoering van het collegegeldkrediet
en een gewijzigd aflossingssysteem.Instrumenten Tabel
11.15 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Instrumenten in de toekenningsfase (collegegeldkrediet)Ja2. Instrumenten in de aflossingsfaseNeeToelichtingHet stelsel van studiefinanciering is in 2007 aangepast met de invoering
van het collegegeldkrediet. Met ingang van het studiejaar 2007–2008
kan de student het verschuldigde collegegeld lenen met een plafond van vijf
keer het wettelijk collegegeld. De in de begroting 2007 aangekondigde aanpassingen
in de aflossingsfase zijn nog niet gerealiseerd. In de Strategische Agenda
Hoger Onderwijs (2007) is aangekondigd dat het aflossingssysteem zal worden
vernieuwd. In 2008 zal een aangepast voorstel worden ingediend, nadat er overleg
met de studentenorganisaties heeft plaatsgevonden.Meetbare gegevensMet ingang van 1 augustus 2007 kunnen studenten in het hoger onderwijs
gebruik maken van het collegegeldkrediet. Uit gegevens van de IB-Groep blijkt
dat over de periode september 2007–december 2007 circa 18 000 studenten
dit krediet hebben aangevraagd. Dit is ongeveer 5% van de groep die
hiervoor in aanmerking komt. In totaal is over de periode augustus 2007 tot
en met december 2007 voor een bedrag van € 10,3 miljoen aan collegegeldkrediet
uitgegeven. De Kamer is per brief d.d. 8 februari 2008 over de uitvoering
van het collegegeldkrediet geïnformeerd. Studenten kunnen voor de financiering
van hun uitgaven ook gebruik maken van de rentedragende lening. In paragraaf
11.3.3 zijn hierover gegevens gepresenteerd.Tabel
11.16 Meetbare gegevens 2004200620071. De snelheid waarmee studenten afstuderen (in jaren)*   • wo6,01  • hbo4,46  Bron: OCW (CFI), onderwijsmatrix 2004, berekeningen OCW   2. Het aantal uren dat een student gemiddeld per week besteedt
aan de studie   • wo293233• hbo373635Bron: Studentenmonitor;
Deelnemersmonitor   3. Het aantal uren dat een student gemiddeld per week besteedt
aan werk   • wo131212• hbo131212Bron: Studentenmonitor,
Deelnemersmonitor   * Voor het jaar 2007 zijn geen streefwaarden geformuleerd.ToelichtingUit de studentenmonitor blijkt dat wo-studenten over de periode 2004–2007
ieder jaar iets meer uren per week in hun studie steken, namelijk van 29 uur
naar 33 uur. Hbo-studenten zijn in deze periode daarentegen minder uren aan
hun studie gaan besteden. Het aantal uren dat een student gemiddeld per week
besteedt aan werk is zowel in het wo als in het hbo iets afgenomen in de periode
2004–2007.11.3.5 Stimuleren van internationale studentenmobiliteit DoelbereikingHet doel wordt bereikt doordat studenten vanaf 1 september 2007een volledige
opleiding in het buitenland mogen volgen (gehele wereld) met studiefinanciering.
Voor 1 september 2007 was dit in een beperkt aantal gevallen mogelijk.
Het moet daarbij gaan om hoger onderwijs dat vergelijkbaar is met Nederlands
hoger onderwijs.Vaker met je studiefinanciering over de grensMeer en meer studenten doen (een deel van) hun opleiding in het buitenland.
Met ingang van het studiejaar 2007/2008 zijn er zowel in het hoger onderwijs
als in het middelbaar beroepsonderwijs maatregelen genomen om meer studenten
daartoe in staat te stellen.In het hoger onderwijs kunnen studenten Nederlandse studiefinanciering
nu wereldwijd meenemen. Dat betekent dat een inschrijving aan een buitenlandse
universiteit of hogeschool voldoende is om studiefinanciering te kunnen (blijven)
ontvangen. Om te waarborgen dat het daarbij gaat om onderwijs dat naar Nederlandse
maatstaven als hoger onderwijs zou worden gewaardeerd worden de opleidingen
vooraf getoetst. Daarbij wordt tevens bezien of de opleiding van voldoende
kwaliteit is, zodat er voldoende zekerheid bestaat over de vraag of de student
door de opleiding te volgen ook daadwerkelijk het niveau van een Nederlandse
hoger opgeleide bereikt. Om er voor te zorgen dat Nederlandse studiefinanciering
gebruikt wordt door studenten die anders in Nederland hadden gestudeerd, moeten
studenten die studiefinanciering voor hun buitenlandse opleiding willen krijgen,
drie van de zes jaar daar aan voorafgaand in Nederland hebben gewoond.In het middelbaar beroepsonderwijs is met ingang van schooljaar 2005/2006
de mogelijkheid geopend om naar Vlaanderen en Duitsland studiefinanciering
mee te nemen voor het gebruik in drie sectoren van het beroepsonderwijs.
Met de opgedane ervaringen is met ingang van het schooljaar 2007/2008 die
mogelijkheid verruimd tot alle sectoren. Daarnaast blijft het mogelijk om
unieke beroepsopleidingen in alle landen van de Europese Unie te volgen, dat
wil zeggen opleidingen die in Nederland niet worden aangeboden. Verder geldt
in het middelbaar beroepsonderwijs, net als in het hoger onderwijs, dat het
moet gaan om onderwijs waarvoor in Nederland ook studiefinanciering beschikbaar
wordt gesteld. Dat wil met name zeggen dat het moet gaan om onderwijs dat
wordt aangeboden in de vorm van de beroepsopleidende leerweg, dus een praktijkcomponent
van minimaal 20% en maximaal 60%.Instrumenten Tabel
11.17 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Wijziging Wet studiefinanciering 2000:
uitbreiden van de mogelijkheid om met studiefinanciering in
het buitenland te kunnen studeren (1 september 2007). Staatsblad 2007,
200Ja2. Afspraken maken in het Bologna Proces om samen te werken met
de bestemmingslanden van de studenten met meeneembare
studiefinanciering. De Bologna-werkgroep «Portability
of grants and loans» doet begin 2007 aanbevelingen aan de Ministers
van Onderwijs van de Bologna-landen (bijeenkomst mei 2007)JaToelichtingIn mei 2007 hebben de ministers van de Bologna landen ingestemd met de
oprichting van een netwerk van studiefinancieringsexperts, dat de meeneembaarheid
van studiefinanciering moet verbeteren onder andere door informatie met elkaar
uit te wisselen. Nederland heeft samen met Zweden en Schotland in oktober
2007 het voorzitterschap van dit netwerk op zich genomen en werkt vanaf dat
moment al met ruim een dozijn landen samen in het netwerk.Meetbare gegevensUltimo 2007 studeerden ongeveer 5 000 studenten buiten Nederland
met meeneembare studiefinanciering.Voor de uitbreiding van de meeneembaarheid van studiefinanciering naar
het buitenland is voor 2007 € 11,0 miljoen begroot. De uitgaven
aan meeneembaarheid zijn niet specifiek herkenbaar in de realisatiegegevens,
maar maken onderdeel uit van de uitgaven van de verschillende onderdelen van
de studiefinanciering zoals de basisbeurs, de aanvullende beurs, de reisvoorziening
en de rentedragende lening.11.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
11.18 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaatsStudiefinancieringalgemeenNiet-gebruik van studiefinanciering20062006Overig evaluatieonderzoekhttp://www.scp.nl/publicaties/boeken/9037702759.shtml11.3.1Waarborgen van algemene toegankelijkheid onderwijsDe financiële positie van studenten
(inkomen, uitgaven, leengedrag) en tijdsbesteding (aan onder andere studie
en bijbaan) 2006Overig evaluatieonderzoekwww.studentenmonitor.nl11.3.5Stimuleren van internationale studentenmobiliteitMeeneembare studiefinanciering bol20062006Overig evaluatieonderzoekKamerstuk 24 724, nr. 68
d.d. 24 mei 2007In 2007 zijn geen beleidsdoorlichtingen en/of effecten onderzoek ex-post
gestart of afgerond.ARTIKEL 12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE
EN SCHOOLKOSTEN12.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijsDoelbereiking en maatschappelijke effectenOnderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de bevordering van een duurzame
groei van de Nederlandse (kennis)economie en de maatschappelijke participatie
van burgers. OCW waarborgt met de WTOS de toegankelijkheid van en de deelname
aan het onderwijs door de financiële belemmeringen van deelname weg te
nemen voor de volgende doelgroepen:• Ouders van scholieren in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg tot 18 jaar (TS17–);• scholieren in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (VO18+);• (deeltijd)studenten in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(TS 18+, vavo) en• studenten aan de lerarenopleiding die geen recht (meer) hebben
op studiefinanciering op grond van de WSF2000 (TS 18+, tlo).De toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland is de directe verantwoordelijkheid
van de overheid. Ouders zijn er verantwoordelijk voor dat hun kind onderwijs
volgt. Daar waar ouders gezien hun inkomen niet draagkrachtig genoeg zijn
om de kosten van hun schoolgaande (minderjarige) kinderen alleen te dragen,
voorziet de overheid in een (gedeeltelijke) tegemoetkoming. Vanaf 18 jaar
ligt de verantwoordelijkheid voor het volgen van onderwijs primair bij de
leerling/student zelf. Hij/zij komt daarmee zelf in aanmerking voor een tegemoetkoming.Succesfactoren• De conjuncturele ontwikkeling (gebruik van de regeling).• De beheersing van het prijsniveau van de schoolkosten.• Het gebruik van de regeling (attitude).Meetbare gegevens Tabel
12.1 Meetbare gegevens Onderwijsdeelname naar
leeftijd 15 jaar16 jaar17
jaarDeelnamepercentage
200799,998,694,5Bron OCW (CFI), Leerlingen- en studententelling 2007De onderwijsdeelname geeft een indicatie van de toegankelijkheid van het
onderwijs. Omdat de toegankelijkheid van het onderwijs niet alleen beïnvloed
wordt door de WTOS is voor deze indicator geen streefwaarde vastgesteld.12.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
12.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen363 174398 176285 295286 358283 655307 796– 24 141Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven363 174398 176285 295286 358283 655307 796– 24 141        Programma-uitgaven363 174398 176285 295286 358283 655307 796– 24 141        • TS 17–294 560314 838204 717197 136195 493218 500– 23 007• Vo 18+50 13454 70650 34457 54758 92958 800129• Vo 18+ niet relevant9521 0569875941 9391 000939• TS 18+ vavo16 2521 4601 2891 3519451 300– 355• TS 18+ tlo1 27614 41110 95812 60010 27611 100– 824• Beheersing schoolkosten in
het vo en de bol Onderdeel van stelselonderhoud         Programmakosten-overig011 70517 00017 13016 07317 096– 1 023• Uitvoeringsorganisatie IBG011 70517 00017 13016 07317 096– 1 023Ontvangsten10 43613 17018 49211 55916 5409 5007 040• TS 17–5 1315 4026 0194 9518 3283 1005 228• Vo 18+5 3057 76811 7826 6088 2126 0002 212• TS 18+0069100400– 400ToelichtingUitgavenDe gerealiseerde WTOS-uitgaven zijn € 24,1 miljoen lager dan
begroot. Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door € 23,0
miljoen minderuitgaven bij de TS17– waarvan – € 16,1
miljoen in het vo en – € 6,9 miljoen in de bol. Deze
daling is voornamelijk het resultaat van een lager aantal gebruikers dan geraamd.
Tabel 12.3 geeft de daling van het aantal gebruikers van de TS17– regeling
weer.OntvangstenDe WTOS-ontvangsten betreffen terugontvangsten van teveel of onterecht
uitgekeerde tegemoetkomingen. Deze ontvangsten zijn moeilijk in te schatten
en zijn in 2007 € 7,0 miljoen hoger (waarvan bij de TS17– € 5,2
miljoen) uitgekomen dan begroot.12.3 Operationele doelstellingenBij de meetbare gegevens per operationele doelstelling zijn geen basiswaarden
en streefwaarden vastgesteld. Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut door
de groepen voor wie ze bedoeld is.Het Sociaal Cultureel Planbureau heeft op 5 juni 2007 een onderzoeksrapport
uitgebracht naar het gebruik van diverse inkomensregelingen, waaronder ook
het gebruik van de WTOS. (Dit onderzoek is vanwege de omvang van de groep
beperkt tot de TS17–, hieronder valt bijna 90% van de WTOS ontvangers.)
In dit onderzoek is onderzocht hoe hoog het niet-gebruik van de WTOS is. Uit
het onderzoek blijkt dat het niet-gebruik WTOS op ca. 37%
ligt (zie SCP-rapport «Geld op de plank. Niet-gebruik van inkomensvoorzieningen»;
d.d. 5 juni 2007, pag. 78). Ouders benutten de mogelijkheden van de WTOS
niet vanwege gebrekkige kennis van de regeling en de perceptie dat men er
niet voor in aanmerking komt. Met de invoering van gratis schoolboeken wordt
de bestedingsproblematiek en het niet-gebruik van de regeling aangepakt.De regering heeft daarbij in 2007 aangekondigd met ingang van 2009/2010
de schoolboeken in het voortgezet onderwijs gratis door de scholen te laten
verstrekken. In 2008/2009 krijgen alle ouders een vaste tegemoetkoming voor
de schoolboeken.Daarnaast wordt in het onderzoek aanbevolen om regelingen samen te voegen.
De integratie van de WTOS voor ouders met kinderen van twaalf tot achttien
jaar in de Wet op het Kindgebonden Budget (WKB) per 1 januari 2010, zoals
aangekondigd in de begroting van 2008 sluit hierbij aan.12.3.1 Waarborgen financiële toegankelijkheid onderwijs
voor scholieren tot 18 jaar (TS 17–)DoelbereikingOuders van scholieren tot 18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg financieel in staat stellen om hun kinderen onderwijs te laten volgen.Instrumenten Tabel
12.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Verstrekken van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming om
minder draagkrachtige ouders bij
te staanJa2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij ouders en
scholieren (via de IB-Groep)JaToelichtingIntegratie WTOS (TS17–) in het kindgebonden budgetDe WTOS in zijn huidige vorm zal grotendeels vervallen omdat deze wordt
geïntegreerd met het kindgebonden budget. Aanleiding voor integratie
van de WTOS in de Wet op het Kindgebonden budget is de brief van de minister
van Financiën d.d. 19 september 2006. In deze brief kondigde de
minister van Financiën aan dat met ingang van 1 januari 2009 de
WTOS voor kinderen tot 18 jaar hierin wordt geïntegreerd.Vanwege de samenhang met verschillende voornemens van dit kabinet is integratie
van de WTOS per 1 januari 2009 niet mogelijk gebleken. De integratie
van een deel van de WTOS in het Kindgebonden budget vindt daarom plaats met
ingang van 1 januari 2010. Ouders met kinderen tot 18 jaar in het voortgezet
onderwijs kunnen dan voortaan bij één loket terecht. (Voor de
ouders van leerlingen in het MBO blijft de WTOS nog gedeeltelijk in stand).
Daardoor zal het gebruik van de regeling toenemen en het niet-gebruik fors
dalen. Bovendien leidt deze integratie tot efficiency voordelen in de uitvoering.
Deze integratie zal bij separaat wetsvoorstel worden voorgelegd. De met de
huidige WTOS samenhangende uitgaven zullen vanaf 2010 naar de begroting van
SZW worden overgeboekt.Meetbare gegevens Tabel
12.4 Meetbare gegevensGebruikers TS 17– naar onderwijssoortRealisatieBegrotingVerschil 20032004200520062007200720071. Aantal gebruikers TS 17-367 245365 792363 679338 267321 760379 800– 58 040  – waarvan vo294 109292 506290 496271 342259 789299 000– 39 211  – waarvan bol73 13673 28673 18366 92561 97180 800– 18 8292. Percentage gebruikers TS 17-         – vo 31,4%29,9%27,8%26,6%29,9%– 3,3%  – bol 43,8%41,5%37,9%33,3%41,5%– 8,2%ToelichtingHet aantal gebruikers is in het voortgezet onderwijs en in het beroepsonderwijs
beduidend lager dan geraamd. Enerzijds komt de totale daling door een daling
van het aantal leerlingen en deelnemers in 2007, anderzijds heeft ook een
kleiner percentage gebruik gemaakt van de regeling. De systematiek van de
tegemoetkoming voor gebruikers van de TS17-regeling is in 2007 niet gewijzigd. Tabel
12.5 UitgavenUitgaven TS17– naar onderwijssoort (x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Vo201,6213,2154,8151,7150,8166,9– 16,1Bol93,0101,649,945,444,751,6– 6,9Totaal294,6314,8204,7197,1195,5218,5– 23,0Bron: realisatiegegevens IB-Groep       ToelichtingIn lijn met de daling van het aantal gebruikers van de TS17– regeling
zijn ook de uitgaven voor deze regeling in 2007 lager dan geraamd.12.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (VO 18+)DoelbereikingScholieren van 18 jaar en ouder (tot en met 30 jaar) in het voortgezet
onderwijs financieel in staat stellen hun opleiding in het voortgezet onderwijs
af te ronden.Instrumenten Tabel
12.6 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Verstrekken van een inkomensafhankelijke toelage voor de kosten
van levensonderhoudJa2. Ouderinkomen afhankelijke toelage voor de schoolkosten (bij
een gezinsinkomen in 2005 van maximaal € 30 340,–, daarboven
wordt een glijdende schaal gehanteerd)JaMeetbare gegevens Tabel
12.7 Meetbare gegevensAantal gebruikers VO18+ naar onderwijssoortRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007vso1 6801 7921 9271 8941 5142 200– 686vo25 43926 88427 67028 63530 03530 600– 565Totaal27 11928 67629 59730 52931 54932 800– 1 251Bron: realisatiegegevens IB-Groep.Tabel
12.8 Meetbare gegevensPercentage gebruikers VO18+ naar onderwijssoort en soort toelageRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007vso thuiswonend72,4%73,5%74,7%75,1%74,4%74,7%– 0,3%vso uitwonend27,6%26,5%25,3%24,9%25,6%25,3%0,3%Waarvan vso lesgeld/ov. schoolkosten21,1%18,0%14,4%0,0%0,0%0,0%0,0%vo thuiswonend92,3%92,6%92,9%93,1%93,3%92,9%0,4%vo uitwonend7,7%7,4%7,1%6,9%6,7%7,1%– 0,4%Waarvan vo lesgeld/ov. schoolkosten33,6%33,4%33,3%32,9%32,5%33,3%– 0,8%Bron: realisatiegegevens IB-GroepToelichtingDe gerealiseerde aantallen en de percentages gebruikers wijken beperkt
af van de raming.De systematiek van de tegemoetkoming voor gebruikers van de VO18+ regeling
is in 2007 niet gewijzigd.Tabel
12.9 UitgavenUitgaven VO18+ (x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Vo/vso (gift)50,154,750,357,659,058,80,2leningen1,01,11,00,61,91,00,9Totaal51,155,851,358,260,959,81,1Bron: realisatiegegevens IB-GroepToelichtingDe gerealiseerde uitgaven in 2007 zijn iets hoger dan geraamd. Relatief
zijn vooral de (niet-relevante) uitgaven aan leningen veel hoger dan geraamd.12.3.3 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor (deeltijd)studenten
in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (TS 18+ vavo)DoelbereikingDe beoogde algemene beleidsdoelstelling voor (deeltijd)studenten in het
vavo wordt bereikt door verstrekking van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming.De prestatie-indicator «Aantal gebruikers TS 18+ vavo» geeft
een indicatie van het gebruik van de regeling (tabel 12.11). Tabel 12.12 geeft
aan welke kosten daarmee gemoeid waren in 2007.Instrumenten Tabel
12.10 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Toekenning van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
voor minder draagkrachtige (deeltijd)studenten in het voortgezet volwassenenonderwijsJa2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht
brengen bij de doelgroep (via de IB-Groep)JaMeetbare gegevens Tabel
12.11 Meetbare gegevensAantal gebruikers TS18+ vavoRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007vavo2 7373 3322 7422 7521 9362 700– 764Bron: realisatiegegevens IB-Groep.ToelichtingHet aantal gebruikers van deze regeling is lager dan begroot. De systematiek
van de tegemoetkoming voor gebruikers van de TS18+ vavo-regeling is in 2007
niet gewijzigd.Tabel
12.12 UitgavenUitgaven TS18+ vavo naar onderwijssoort (x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007vavo1,31,51,31,40,91,3– 0,4Bron: realisatiegegevens IB-Groep.12.3.4 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studenten
aan de lerarenopleiding (TS 18+ tlo)DoelbereikingDe beoogde algemene beleidsdoelstelling voor studenten aan de lerarenopleiding
wordt bereikt door verstrekking van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming.
De student die niet in aanmerking komt voor studiefinanciering op grond van
de WSF 2000 kan in aanmerking komen voor een (gedeeltelijke) tegemoetkoming
in de studiekosten en/of de onderwijsbijdrage.De prestatie-indicator «Aantal gebruikers TS 18+ tlo» geeft
een indicatie van het gebruik van de regeling (tabel 12.14). Tabel 12.15 geeft
aan welke kosten daarmee gemoeid waren in 2007.Instrumenten Tabel
12.13 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Toekenning van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming in de
studiekosten en/of in de onderwijsbijdrage voor studenten aan de lerarenopleiding
die niet in aanmerking komen voor studiefinanciering op
grond van de WSF 2000Ja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij de
doelgroep (via de IB-Groep)JaMeetbare gegevens Tabel
12.14 Meetbare gegevensAantal gebruikers van de regeling TS18+ tloRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007tlo14 28213 3559 68810 8179 1479 700– 553Bron: realisatiegegevens IB-Groep.ToelichtingDe begroting 2007 is de gebaseerd op de ervaringscijfers uit 2005. Nu
blijkt dat deze raming wordt onderschreden. De systematiek van de tegemoetkoming
voor gebruikers van de regeling is in 2007 niet gewijzigd. In 2007 is ResearchNed
gestart met de evaluatie van de TLO. Op basis van dit onderzoek
zal in 2008 worden bepaald op welke wijze de TLO zal worden voortgezet. Tabel
12.15 UitgavenUitgaven TS18+ tlo (x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007tlo16,314,410,912,610,311,1– 0,8Bron: realisatiegegevens IB-Groep.12.3.5 Beheersing schoolkosten in het voortgezet onderwijs
en de beroepsopleidende leerwegDoelbereikingDe kosten voor ouders en overheid beheersbaar houden (in relatie tot WTOS).In het voorjaar van 2007 zijn de resultaten van de schoolkostenmonitor
2006–2007 aan de Kamer gezonden. Uit het onderzoek kan geconcludeerd
worden dat de schoolkosten in het voortgezet onderwijs meer zijn gestegen
dan inflatie. De huidige normvergoeding van de WTOS is kostendekkend voor
25% tot 50% procent van de ouders met leerlingen in het voortgezet
onderwijs en voor 50 tot 75% van de deelnemers in het mbo-bol, dit
is exclusief de reiskosten. Dit percentage is vergelijkbaar met de situatie
in 2004. De WTOS is een tegemoetkoming in de schoolkosten. Vandaar dat deze
tegemoetkoming niet voor 100% van de ouders kostendekkend is.Omdat de WTOS dateert van 2001 is in 2006 begonnen met de doorlichting
van dit beleid. De resultaten hiervan zullen naar verwachting in het voorjaar
2008 aan de Kamer worden verzonden.Gratis schoolboekenIn het coalitieakkoord van 7 februari 2007 kondigde het kabinet Balkenende
IV aan dat het lesmateriaal (schoolboeken en digitaal lesmateriaal) in het
voortgezet onderwijs «gratis» wordt. Voor het schooljaar 2008–2009
krijgen de ouders met leerlingen in het voortgezet onderwijs geld voor lesmateriaal: € 308.
Dat is de gemiddelde prijs van een pakket. Volgend schooljaar (2009–2010)
wordt het bedrag van de schoolboeken toegevoegd aan de lumpsum en hebben de
scholen de grootst mogelijke vrijheid om het bedrag naar eigen inzicht te
besteden. De scholen kopen het lesmateriaal dan zelf in en geven dat gratis
aan de leerlingen. Naar verwachting heeft het verstrekken van gratis schoolboeken
door de scholen invloed op de beheersing van de boekenprijzen. Het zal scholen
stimuleren om betere prijsafspraken te maken.Instrumenten Tabel
12.16 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Stimuleren van zelfregulering en monitoring van de mate waarin
zelfregulering van de grond komtJa2. Het monitoren van de kwantitatieve ontwikkeling van de schoolkosten in
het vo en de bolJaMeetbare gegevens• De gedragscode schoolkosten is gericht op het vergroten van de
transparantie en beheersbaarheid van de schoolkosten. Het streven is dat zoveel
mogelijk scholen de gedragscode ondertekenen. Het «percentage scholen
dat de gedragscode over heeft genomen» is 54%. In juni 2007 hebben
354 van de 655 scholen in het voortgezet onderwijs de gedragscode scholen
ondertekend (ziehttp://www.minocw.nl/documenten/witte-lijst-gedragscode-eind-juni-2007.pdf).• Uit de schoolkostenmonitor blijkt dat in 2003 de schoolboeken volgens
ouders in de onderbouw van het vmbo, het havo en het vwo met respectievelijk
5, 7 en 12 procent zijn gestegen. In de bovenbouw zijn deze percentages voor
het vmbo 21 procent, het havo 12 procent en in het vwo 8 procent. Er is gecorrigeerd
voor inflatie.• In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de overige schoolkosten
over de jaren geschetst. De kosten in 2001 zijn daarbij op 100 gesteld. Tabel
12.17 Overzicht ontwikkeling van de kosten in de periode 2001–2007 (gecorrigeerd
voor inflatie) VMBOHAVOVWO 01–0203–0406–0701–0203–0406–0701–0203–0406–07Door ouders zelf
aangeschafte leermiddelen en
gereedschappen (inclusief ict)141165174149176131148160127Door school in rekening gebrachte kosten464568513854523747Extra schoolactiviteiten7897129141139172112165238Vrijwillige ouderbijdrage5992587989587510471Bron: ITS Schoolkostenmonitor 2006ToelichtingReiskosten minderjarige deelnemers in de bol. Uit de resultaten van de
schoolkostenmonitor 2006–2007 blijkt dat een deel van de minderjarige
mbo’ers ver reist (meer dan 30 km) voor de opleiding. Ten opzichte van
de vorige meting (2003–2004) is deze groep toegenomen. Bij invoering
van de WTOS in 2001 is een bedrag van € 110 aan de normvergoeding
in verband met de hoge reiskosten toegevoegd. De groep die niet reist houdt
hieraan over, voor de groep die beperkt reist is dit genoeg. Daarnaast kunnen
minderjarige scholieren, dus ook mbo-deelnemers, gebruik maken van een korting
van 34% op abonnementen van het stads- en streekvervoer.12.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
12.18 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaatsWTOS algemeenFunctioneren van de WTOS in zijn geheel 2006Verwacht voorjaar 2008beleidsdoorlichting TLO algemeenevaluatieonderzoek Tegemoetkoming Leraren Opleiding2007Verwacht zomer 2008Ex-post evaluatieonderzoek ARTIKEL 13. LESGELD13.1 Algemene beleidsdoelstelling: Vragen van een bijdrage
in de kosten van het onderwijsDoelbereiking en maatschappelijke effectenOnderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de bevordering van een duurzame
groei van de Nederlandse (kennis)economie. De burgers hebben ook persoonlijk
profijt van scholing. Daarom vraagt de overheid een bijdrage in de kosten
van het onderwijs. De doelstelling wordt bereikt door het vragen van lesgeld
aan deelnemers in de bol en het vavo die op 1 augustus van het schooljaar
18 jaar of ouder zijn. Deze groepen worden geacht zelf in de kosten van de
bijdrage te voorzien, al dan niet met behulp van een tegemoetkoming in de
bijdrage of door compensatie via de studiefinanciering.SuccesfactorenHet behalen van de doelstelling hangt af van de deelname aan het onderwijs.
In tabel 13.3 wordt het aantal lesgeldplichtigen gepresenteerd.13.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen* 3 5487 0695 5275 8485 896– 48Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven (programma) 3 5487 0695 5275 8485 896– 48• Uitvoeringsorganisatie IBG* 3 5487 0695 5275 8485 896– 48Ontvangsten409 373449 549202 978181 013188 744199 600– 10 856* Deze reeks betreft het apparaatskostendeel van de IB-Groep dat in relatie
tot lesgelden vanaf 2004 is toegerekend aan dit beleidsartikel.ToelichtingMet ingang van het schooljaar 2005–2006 is het lesgeld afgeschaft
voor alle leerlingen in het voltijd vo (vmbo, havo, vwo), het speciaal onderwijs
en het voortgezet speciaal onderwijs. Ook voor de deelnemers in de bol en
het vavo die 16 of 17 jaar zijn, is de bijdrage vervallen. Door deze daling
van het aantal lesgeldplichtigen zijn de lesgeldontvangsten vanaf 2005 lager
dan in voorgaande jaren. De lesgeldontvangsten zijn in 2007 € 10,9
miljoen lager dan begroot. Voor circa € 8 miljoen heeft dit betrekking
op lagere ontvangsten dan geraamd uit schooljaren vóór 2005–2006.13.3 Operationele doelstellingen13.3.1 Vragen van een bijdrage in de kosten van het onderwijsDoelbereikingZie paragraaf 13.1.Instrumenten Tabel
13.2 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Heffing van lesgeldJa2. Lesgeldtermijnen
beter afstemmen op de periode waarvoor men is ingeschrevenJaToelichtingIn de begroting 2007 heeft OCW het voornemen opgenomen om met ingang van
het schooljaar 2007–2008 voor deelnemers die slechts een gedeelte van
het schooljaar zijn ingeschreven de te betalen lesgeldtermijnen, beter af
te stemmen op de periode waarvoor men is ingeschreven. Dit voornemen is tijdig
gerealiseerd (Stb. 2007, 235). Dit betekent dat deelnemers die later
instromen (of met een geldige reden eerder uitstromen) nog meer dan in de
schooljaren vóór 2007–2008 lesgeld verschuldigd zijn naar
rato van de duur van de inschrijving.Meetbare gegevens Tabel
13.3 Meetbare gegevensAantal lesgeldplichtigenRealisatieBegrotingVerschil 2003200420052006200720072007Aantal lesgeldplichtigen467 077481 627187 249193 081192 314199 000– 6 686Bron: realisatiegegevens IB-GroepToelichtingVanaf 2005 betreft het aantal lesgeldplichtigen alleen de groep deelnemers
bol. Het aantal lesgeldplichtigen van 2007 ligt ongeveer 6700 lager dan geraamd.
Dit verschil heeft betrekking op de inschatting van het aantal lesgeldplichtigen
voor het schooljaar 2007–2008.ARTIKEL 14. CULTUUR14.1 Algemene beleidsdoelstelling: het behouden van de
culturele factor in de samenleving en deze waar nodig versterken.Doelbereiking en maatschappelijke effectenCultuurfondsen en ministerie borgen de kwaliteit en diversiteit van het
cultuuraanbod. In een vierjaarlijkse procedure worden de middelen, mede op
advies van de Raad voor Cultuur, verdeeld en toegekend. Het algemeen beoogde
effect is om de culturele factor in de samenleving te behouden en deze waar
nodig te versterken. De praktische uitvoering heeft plaatsgevonden binnen
de afzonderlijke cultuurstelsels: kunsten, cultureel erfgoed (musea, monumenten,
archieven, archeologie), bibliotheken en letteren. Daarbij is samengewerkt
met decentrale overheden, andere departementen en andere maatschappelijke
partijen. Voor de huidige Cultuurnota 2005–2008 geldt dat deze zich
volgens plan heeft ontwikkeld (met betrekking tot te leveren prestaties in
termen van voorstellingen en bezoekers).De Raad voor Cultuur heeft op 6 maart 2007 zijn advies Innoveren, Participeren!
uitgebracht. Dit advies is zowel een strategische agenda als een integraal
advies over de stand van zaken in de verschillende sectoren. In 2007 is de
notitie «Kunst van leven, hoofdlijnen cultuurbeleid» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr. 44)
verschenen, die mede is gebaseerd op het advies van de Raad. Kunst van leven
beschrijft het cultuur- en mediabeleid voor de komende periode. Het eerste
deel van de notitie is een agenda die, op hoofdlijnen, de visie op het cultuurbeleid
voor de komende jaren schetst. Daarbij is aandacht voor excellentie, innovatie
en e-Cultuur, cultuurparticipatie, Mooier Nederland en een sterke cultuursector.
De intrinsieke waarde van cultuur, de immateriële rijkdom, geldt als
uitgangspunt. Het tweede deel van de notitie beschrijft de gevolgen van de
uitwerking van «Verschil Maken»: de herijking van de cultuurnotasystematiek.Behoud en versterking van de betekenis van cultuur voor de samenleving
hangen nauw samen met de publieke belangstelling voor en kennis van cultuur.
Een indicator daarvan zijn de trends cultuurparticipatie (gebruik van en bezoek
aan culturele voorzieningen). Om dit doel te bereiken geldt onder andere een
publieksinkomsteneis voor een deel van de instellingen die subsidie van het
ministerie ontvangen. Daarnaast zijn enkele beleidsprogramma’s uitgevoerd
met specifieke doelstellingen (zie onder andere ook paragraaf 14.3.4). Hierbij
was de versterking van het cultureel bewustzijn een belangrijke doelstelling.
In de afgelopen periode is hier veel aandacht voor geweest. De concrete uitvoering
van de programma’s is steeds begeleid met debatten in en met het veld.Tabel
14.1 Meetbare gegevensTrends cultuurparticipatie1983198719952003Amateurkunst:    Zelf theater spelen100986658Zelf musiceren en/of zingen1001029695Zelf beeldende kunstmaken100977285Radio/tv:    Kunstprogramma’s10011410099Bezoek:    Cinema10093101118Populaire muziek100113138172Klassieke muziek100113133106Cabaret10097101127Ballet10012499115Beroepstoneel100102109115Toneel (inclusief uitvoeringen amateurtoneel)100102110111Monumenten100103100104Musea10011198107Bron: Cultuurminnaars en Cultuurmijders    SCP 2005    ToelichtingMeest pregnante trend is die van de teruglopende actieve cultuurparticipatie
(amateurkunst). Het is mede naar aanleiding van deze ontwikkeling, dat bij
kabinet (Coalitieakkoord) en Kamer (Motie-Van Vroonhoven-Kok/Leerdam,Tweede Kamer, vergaderjaar 2006/2007, 30 847, nr. 14) bijzondere
aandacht is voor positie van amateurkunst. Besloten is tot oprichting van
een Programmafonds Cultuurparticipatie («Kunst van leven, hoofdlijnen
cultuurbeleid», Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr. 44).Voor een toelichting bij de inhoud en betekenis van bovenstaande tabel
wordt verwezen naar de begroting. De tabel bevat geen nieuwe informatie ten
opzichte van de begroting omdat geen recentere onderzoeksgegevens beschikbaar
zijn dan over 2003. Onderzoeksgegevens over 2007 zullen in de komende periode
nog beschikbaar komen en te zijner tijd in deze tabel worden verwerkt.14.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
14.2 Budgettaire gevolgen artikel 14 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen266 8521 969 990992 5971 348 621814 454666 486147 968waarvan garanties53 475149 931317 700831 300375 373171 897203 476Totaal uitgaven668 656804 787887 742932 844874 163866 6927 471        Programma-uitgaven  831 588878 403816 960821 463– 4 503        Cultuurnota 2005–2008  426 741439 388456 199439 58716 612• Cultuurproducerende instellingen  290 063290 033298 755289 1449 611• Cultuurondersteunende instellingen  50 93853 35454 94451 8883 056• Fondsen  80 74082 50184 40080 4553 945• Film  5 00013 50018 10018 1000        Behoud en Beheer Cultureel Erfgoed  275 378300 256190 329187 4172 912• Subsidies Monumentenzorg  169 538207 42371 86669 7972 069• Archieven  23 93522 99423 54922 1821 367• Huisvesting  50 39654 65668 50166 2402 261• Musea(Niet-CuNo)  3 5786 9068 3234 7013 622• Behoud en Beheer (overig)  20 6316 0245 6276 937– 1 310• Verdrag van Malta en subsidies archeologie  7 3002 25312 46317 560– 5 097        Bibliotheken  26 40729 27240 79940 626173• Subsidies  11 61314 537825662163• Monitoring en evaluatie  1 3151 368000• Provinciale vernieuwingsplannen    26 96526 703262• RVP Blinden en slechtzienden  13 47913 36713 00913 261– 252        Verbreden inzet cultuur  50 69258 03976 49796 505– 20 008• Regionale Dynamiek  30 75432 61933 78331 7841 999• Cultuur en Ruimte  2 2933 4123 2132 283930• Cultuur en School  13 30315 50716 62824 828– 8 200• Cultuur en ICT  2 6503 6188 5499 706– 1 157• Cultuur en Economie  4221 4231 6451 934– 289• Internationaal Cultuurbeleid (HGIS)  1 2701 4601331 270– 1 137• Projecten «Beelden van de toekomst»  0012 54624 700– 12 154        Overig  36 86136 13025 22131 462– 6 241        Nationaal Archief  15 50915 31827 91525 8662 049        Apparaatsuitgaven 57 58356 15454 44157 20345 22911 974• Bestuursdepartement 10 55010 91310 95510 76010 602158• Uitvoeringsdiensten45 24147 13345 24143 48646 44334 62711 816Ontvangsten3 05315 949114 92012 10124 80434 194– 9 390ToelichtingDe realisatie van de uitgaven 2007 is € 7,5 miljoen hoger dan
begroot. De belangrijkste oorzaak hiervan is de loon- en prijsbijstelling
(€ 17,5 miljoen). Daarnaast springen de volgende mutaties in het
oog:• Behoud en beheer Cultureel ErfgoedHet gaat hier onder meer om een drietal kasschuiven:Voor de afhandeling van het restitutiedossier is in totaal € 10
miljoen beschikbaar. Het ritme voor de uitgaven wordt hierbij aangepast. Er
is voor de komende jaren nog geld nodig voor het voortbestaan van de restitutiecommissie,
de afhandeling door ICN en het (nieuwe) museumonderzoek. Een bedrag van € 5,5
miljoen wordt doorgeschoven naar volgende jaren. Ook de middelen voor het
Project Beheer Kunstvoorwerpen worden over de jaren begroot aan de hand van
een realistisch kasritme, d.w.z. € 2 miljoen wordt doorgeschoven
naar volgende jaren. Dat geldt ook voor de vanuit de FES-middelen in 2007
beschikbaar gestelde € 7 miljoen voor de uitvoering van het Verdrag
van Malta. Als gevolg van een vertraging in de uitvoering van de werkzaamheden
is besloten om deze middelen naar 2008 door te schuiven. Voor de uitvoering
van het verdrag van Malta is er in totaal € 3 miljoen overgeheveld
naar het Provincie- en Gemeentefonds.• Verbreden inzet CultuurVoor het project Beelden voor de Toekomst was vanuit de FES-middelen € 24,7miljoen
beschikbaar voor 2007. Omdat de onderliggende projecten met een halfjaar vertraging
zijn gestart is er tot en met 2007 ook slechts de helft van dit budget betaald.
De niet in 2007 bestede middelen van € 12,4 miljoen zijn doorgeschoven
naar 2008. Daarnaast nam het budget Cultuur en School met in totaal € 8,2
miljoen af als gevolg van interne budgetmutaties naar de begrotingsartikelen
1 (po) en 3 (vo).14.3 Operationele doelstellingen14.3.1 Zorg voor het kunstenstelsel waarbinnen de instandhouding
en ontwikkeling van hoogwaardig, toegankelijk en divers cultureel aanbod in
Nederland is gewaarborgd.DoelbereikingOCW heeft randvoorwaarden gecreëerd zodat cultuurinstellingen in
staat zijn aan een groot verscheiden publiek toegang te bieden tot een kwalitatief
hoogstaand en divers aanbod, verspreid over het land. Met de zorg voor de
stelsels heeft het Rijk invulling gegeven aan haar publieke taken. In 2007
is verder gewerkt aan de implementatie van de nota Verschil Maken, waardoor
de cultuurfondsen een grotere rol hebben gekregen in de uitvoering van het
beleid (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 28 989, nr. 22;Tweede kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 989, nr. 35 enTweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr. 44).Instrumenten Tabel
14.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Producerende instellingenJa2. Ondersteunende instellingenJa3. Cultuurfondsen(inclusief filmstimuleringsbeleid)JaToelichting1. Producerende instellingen. In het kader van de laatste Cultuurnota
2008–2008 is besloten veranderingen in de subsidiesystematiek aan te
brengen. Dit was nodig omdat de huidige systematiek door de Tweede Kamer
en culturele instellingen als onnodig ingewikkeld en bureaucratisch werd gezien.
De Tweede Kamer heeft op 23 april 2007 ingestemd met een wetsvoorstel
tot wijziging van het subsidiestelsel. Daarnaast is een ministeriële
regeling opgesteld die voor het eerst een deel van het culturele leven in
de vorm van functies beschrijft: de basisinfrastructuur. De regeling is op
15 oktober 2007 in de Staatscourant gepubliceerd (staatscourant 2007. nr. 206, p.11). Op basis van deze regeling kunnen
instellingen subsidie aanvragen voor de periode 2009–2012. Dit doen
instellingen door in te tekenen op een van de vier functies (instandhouding,
ontwikkeling, internationaal platform, ondersteuning). De nieuwe systematiek
geeft instellingen die zich richten op verdere ontwikkeling en stimulering
van talent een belangrijke positie. Voor hen is er een aparte functie: de
ontwikkelfunctie. Voorbeelden van deze instellingen zijn productiehuizen in
de podiumkunsten en presentatie-instellingen in de beeldende kunst.2. Ondersteunende instellingen. Met Kunstfactor en Erfgoed Nederland zijn
sectorinstituten voor amateurkunst en erfgoed ontstaan. Voor vormgeving is
de Premsela Stichting, voor nieuwe media het Virtueel Platform aangemerkt
als sectorinstituut. De werkzaamheden om te komen tot een sectorinstituut
film zijn gestart. Het sectorinstituut voor de muziek, Muziek Centrum Nederland
(MCN), is ontstaan uit een fusie van zeven ondersteunende muziekinstellingen.
Door samenvoeging van deze organisaties in één sectorinstituut
verschuift de aandacht van een genregerichte naar een generieke ondersteuning
van de muzieksector. De voorbereidingen in 2007 zorgden ervoor dat het sectorinstituut
muziek op 1 januari 2008 van start kon gaan. De Stichting Internationale
Culturele Activiteiten (SICA) heeft met voortvarendheid de rol van uitvoerder
van bovensectorale programma’s en projecten op het gebied van internationale
culturele uitwisseling op zich genomen.3. Cultuurfondsen. Culturele instellingen konden bij de fondsen al terecht
voor (project)subsidies. Vanaf 2009 krijgen de fondsen de mogelijkheid meerjarige
subsidies te verstrekken tot een maximum van vier jaar. De wettelijke basis
hiervoor is in 2007 met de wetswijziging Wet op het specifiek cultuurbeleid
gelegd. In 2007 is het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten+ (NFPK+) van start
gegaan. Het NFPK+ is een samenvoeging van het Fonds voor Amateurkunst en Podiumkunsten
(FAPK), het Fonds voor Podiumprogrammering en Marketing (FPPM) en het Fonds
voor de Scheppende Toonkunst (FST). De fusie van deze drie fondsen brengt
de keten van opdracht, productie, programmering en marketing van podiumkunsten
organisatorisch bij elkaar. In 2007 is ook de voorbereidingsfase van het nieuwe
Programmafonds Cultuurparticipatie gestart. In oktober is de kwartiermaker
met zijn werkzaamheden begonnen. Op 13 november 2007 is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de ambities met het nieuwe programmafonds (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 28 989, nr. 58).
Met de oprichting van het fonds wordt uitvoering gegeven aan de ambitie van
het kabinet meer aandacht aan amateurkunst en cultuureducatie te besteden.
Het nieuwe fonds is in het voorjaar van 2009 operationeel.Meetbare gegevens Tabel
14.4 Meetbare gegevensIndicator2004200520062007Uitvoeringen gesubsidieerde podiumkunsten (incl.
buitenland)15 26016 86417 002n.n.b.Bezoeken gesubsidieerde podiumkunsten (incl.
buitenland)3 832 7273 937 7684 058 689n.n.b.Realisatie «15% norm» podiumkunsten25%27%27%15%*Bron: Verslagen gesubsidieerde instellingen    Aantal Nederlandse filmproducties28392920Marktaandeel publiek Nederlandse film9,2%13,2%11,2%13,5%Bron: Nederlandse Vereniging Bioscoopexploitanten    * genoemd percentage is minimumnorm, geen prognoseToelichtingDe vermelde cijfers betreffen uitsluitend de door OCW gesubsidieerde uitvoeringen
in binnen en buitenland (exclusief festivals en exclusief voorstellingen gesubsidieerd
door de cultuurfondsen). De «15%-norm» geeft de relatie
tussen de publieksinkomsten en de totale subsidie (van alle overheden samen).
De norm is dat deze verhouding minimaal 15:85 is. De overige inkomsten blijven
buiten beschouwing. Voor festivals, jeugdtheater, podia, productiehuizen en
enkele orkesten gelden aangepaste normen. Deze zijn in de indicator niet meegenomen.14.3.2 Zorg voor een stelsel waarbinnen het beheer en
behoud van het cultureel erfgoed is gewaarborgdDoelbereikingOm aan deze operationele doelstelling verder invulling te geven, is binnen
de verschillende erfgoedstelsels die onder mijn verantwoordelijkheid vallen,
te weten de musea, monumentenzorg, archeologie en archieven, beleid ontwikkeld.Instrumenten Tabel
14.5 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Algemeen:Afronding project selectiebeleid cultureel
erfgoedJa2. Monumentenzorg:Beperking adviesplichtNee3. Start van de subsidieregeling voor wegwerken restauratieachterstandJa4. Start project modernisering monumentenzorgJa5. Archeologie:In werking treden Verdrag van MaltaJa6. Archieven:   Uitwerking kabinetsvisie Informatie op Orde/InnovatieArchiefbeleidJa7. Musea:Voorbereiding musea voor
nieuwe subsidieplanperiode (nieuwe bekostigingssytematiek,
visitatie)Ja8. Besluit tot oprichting van een Nationaal Historisch Museum
en keuze locatieJaToelichting1. Afronding project selectiebeleid cultureel erfgoed. De adviezen van
de Raad voor Cultuur en de afronding van het project werden in 2006 aan de Tweede Kamer verstuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 29 314, nr. 18 en nr. 23). De ontwikkeling
van het selectiebeleid is voor wat betreft de museale collecties en de archieven
ondergebracht in twee andere lopende beleidstrajecten: museale strategie en
informatie op orde. Voor wat betreft de monumentenzorg was de conclusie dat
er een stelseldiscussie moet worden gevoerd (zie hiervoor voor stand van zaken).2. Beperking adviesplicht. Het wetsvoorstel Beperking adviesverplichting
treedt naar verwachting in werking met ingang van 1 januari 2009.3. Start van de subsidieregeling voor wegwerken restauratieachterstand.
Bij najaarsnota 2006 is € 140 miljoen beschikbaar gesteld voor restauratieachterstanden.
Hiervan is € 113 miljoen beschikbaar voor het subsidiëren van
restauraties in de periode 2007–2010 en € 27 miljoen via het
Nationaal Restauratiefonds voor laagrentende leningen voor woonhuizen (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII, nr. 98).
De € 113 miljoen is als volgt verdeeld over de jaren 2007 tot en
met 2009: € 63 miljoen in 2007, € 25 miljoen in 2008 en € 25
miljoen in 2009. Voor de verdeling van de eerste twee tranches is de Regeling
rijkssubsidiëring wegwerken restauratieachterstand 2007 opgesteld. Hiervoor
zijn eind 2007 600 subsidieverzoeken ingediend waarover voor 1 juli 2008
een besluit genomen wordt.4. Start project modernisering monumentenzorg. Op basis van een groot
aantal adviezen is in 2006 geconstateerd dat er een breed gedragen overtuiging
bestaat dat het huidige monumentenstelsel dient te worden aangepast (onder
meerTweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 314, nr. 23). Er werd een stelseldiscussie aangekondigd, waarover de Raad voor
Cultuur in juli 2007 een advies heeft uitgebracht. In december 2007 is het
project modernisering monumentenzorg gestart. Het project bestaat onder meer
uit een interactief proces met het monumentenveld, en zal er toe leiden dat
er begin 2009 een voorstel voor een modernisering van de monumentenzorg uitgewerkt
is en aan de Tweede Kamer kan worden voorgelegd.5. In werking treden Verdrag van Malta. Met de behandeling van de Maltawet
in de Tweede en Eerste Kamer in de eerste helft van 2007, is het traject voltooid.
De Wet op de archeologische monumentenzorg is op 1 september 2007 in
werking getreden. In 2007 zijn de eerste opgravingsvergunningen aan archeologische
bedrijven verstrekt. De Erfgoedinspectie heeft geconstateerd dat in de periode
voor de inwerkingtreding van de wet er, ondanks tekortkomingen, sprake is
van een groeiende kwaliteit van de opgravingen. Uit het budget Excessieve
opgravingskosten, dat in het kader van Malta beschikbaar is, zijn diverse
projecten gesubsidieerd.6. Uitwerking kabinetsvisie Informatie op Orde/Innovatie Archiefbeleid.
De kabinetsnota Informatie op Orde (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 29 362, nr. 101) bevat acht actielijnen
voor de periode 2006–2011 voor de verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid
van overheidsinformatie uit heden en verleden. Het ministerie van OCW zorgt
samen met het ministerie van BZK, andere departementen en Nationaal Archief
voor de uitwerking. In november 2007 is in dit kader het rapport «Gewaardeerd
verleden» opgesteld met bouwstenen voor een nieuw archiefselectiebeleid.
Het project Archiefselectie is in december 2007 gestart. De beleidsregel Digitale
Vervanging Archiefbescheiden is in 2007 opgesteld om te zorgen dat overheidsorganisatie
op een goede manier papieren stukken kunnen vervangen door digitale exemplaren.
De regeling treedt begin 2008 in werking.7. Voorbereiding musea voor nieuwe subsidieplanperiode (nieuwe bekostigingssytematiek,
visitatie). Naar aanleiding van de nota’s Verschil maken
en Kunst van Leven is de systematiek voor het aanvragen, beoordelen en toekennen
van subsidie op het terrein van kunst en cultuur ten opzichte van vier jaar
geleden gewijzigd. Het voornemen is musea die een rijkscollectie beheren of
een collectie waarvoor het Rijk verantwoordelijk is, vanaf 2009 aan te wijzen
voor een blijvend uitzicht op subsidiëring op grond van artikel 4b van
de Wet Specifiek Cultuurbeleid. De subsidieprocedure voor aangewezen instellingen
is daarom anders, en vereenvoudigd ten opzichte van de aanvraagprocedure zoals
die voorheen gold. Deze vereenvoudiging hangt samen met de gelijktijdige invoering
van een stelsel van visitatie.8. Besluit tot oprichting van een Nationaal Historisch Museum en keuze
locatie. In het beleidsprogramma 2007–2011 heeft het kabinet aangekondigd
dat er een Nationaal Historisch Museum wordt opgericht en dat het Rijk daarvoor
een bedrag oplopend tot € 12 miljoen structureel vrijmaakt. Op 2 juli
2007 is bekendgemaakt dat het museum in Arnhem komt. Op 31 augustus 2007
is de Kamer nader geïnformeerd over het vervolg en de financiën
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800, nr. 178).De Canon van NederlandOp 3 juli 2007 bood de Commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon van Frits
van Oostrom haar definitieve advies aan. De canon van Nederland presenteert
de vijftig belangrijkste personen, uitvindingen en gebeurtenissen als vensters
op het verleden.Op de canon zijn veel positieve reacties gekomen. Ook culturele instellingen
reageerden positief op de verschijning van de canon. Het Meertens Instituut
inventariseert vijftig volksverhalen die aansluiten bij de canon. IDTV ontwikkelt
educlips voor leerlingen. Het Klokhuis kondigde aan bij elk van de vensters
een filmpje te gaan maken.Op 3 juli maakte de regering bekend de canon op te nemen in de kerndoelen
van het primair onderwijs (bovenbouw) en het voortgezet onderwijs (onderbouw).
OCW heeft de stichting Entoen.nu de opdracht gegeven de samenhang tussen de
verschillende initiatieven te bewaken. Ook beheert de stichting de websitehttp://www.entoen.nu./Op 27 november is de Canonkaravaan van start gegaan. In elke provincie
en in elk van de vier grote steden vindt een bijeenkomst over de canon plaats,
waaraan lokale overheden, onderwijsinstellingen en culturele instellingen
deelnemen.Meetbare gegevens Tabel
14.6 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007Streefjaar1. Monumentenmet
een restauratie-achterstandBron: Rapport PRC 2006 33%17,1% 10%20112. Aantal rijksmonumentenBron:
RACM 51 00052 00052 000 3. Gemeenten met een monumentencommissieBron:
VNG/RACM  93%94% 4. Aantal afgegeven adviezen door RACMBron: RACM 3 5003 5003 400 5. Aantal <in situ> bewaarde archeologische monumentenBron:
RACM 12 94912 69012 99112 70020096. Aantal archeologische opgravingenBron: RACM407527573612 7. Aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea (x
1 miljoen)Bron: Jaarverantwoordingen van gesubsidieerde instellingen5,15,35,9–*6,02009* Gegevens voor 2007 zijn medio 2008 beschikbaar.Toelichting1. Monumenten met een restauratie-achterstand. Uit het onderzoek dat PRC
Bouwcentrum in 2006 heeft uitgevoerd, blijkt het percentage rijksmonumenten
met een restauratie-achterstand aanzienlijk minder te zijn dan het percentage
uit 2005. Dit wordt veroorzaakt doordat in dat jaar ook achterstallig onderhoud
werd meegerekend. In 2006 had 17,1% van de monumenten een restauratieachterstand.
Om deze achterstand terug te brengen naar een beheersbaar niveau van 10%
ultimo 2010 (kabinetsdoelstelling per 1 januari 2011), is bij najaarsnota
2006 € 140 miljoen beschikbaar gesteld. De uitputting hiervan verloopt
via het NRF.2. Aantal rijksmonumenten: Dit betreft het aantal geregistreerde rijksmonumenten
betreffende de periode van voor 1940. Het gaat om ca. 52000 gebouwen en objecten.
Het aantal geregistreerde monumenten wordt (periodiek) gemonitord.3. Gemeenten met een monumentencommissie: Dit is een indicator waarmee
de bestuurlijke complementariteit tot uitdrukking wordt gebracht.4. Aantal afgegeven adviezen door RACM: Dit is een maatstaf voor administratieve
lasten. In dit kader wordt gestreefd naar reductie. Ook door de wet Beperking
Adviesplicht daalt het aantal adviezen.5 en 6. In het licht van de doelstelling om het bodemarchief te behouden
zal het aantal «in situ» bewaarde archeologische monumenten de
komende jaren qua streefwaarde in ieder geval hetzelfde aantal moeten bedragen
als in 2006. In welke mate dit aantal feitelijk toe- of afneemt is moeilijk
te zeggen. Dit hangt enerzijds sterk af van het aantal nieuwe archeologische
monumenten dat wordt gevonden en anderzijds van de noodzaak c.q. onvermijdelijkheid
tot opgraving van deze monumenten.7. Het aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea is een onderdeel van
de prestatieafspraken die met de betreffende musea worden gemaakt.
Gezien de andere functies die een museum naast deze publieksfunctie heeft,
geeft dit slechts een beperkt beeld van de prestaties van de musea. De cijfers
over alle jaren hebben betrekking op de groep musea met langjarig subsidieperspectief
zoals genoemd in de notitie Kunst van leven. De cijfers over voorgaande jaren
wijken af van die in de begroting. Dat komt doordat de cijfers over voorgaande
jaren niet consequent betrekking hadden op dezelfde groep musea en nu, voor
de vergelijkbaarheid, zijn herberekend.14.3.3 Zorg voor een stelsel waarbinnen de positionering
en vernieuwing van openbare bibliotheken en bijzondere bibliotheekvoorzieningen
is gewaarborgd.14.3.3.1 Vernieuwing openbare bibliothekenDoelbereikingDe vernieuwingsoperatie bibliotheken omvat acties gericht op inhoudelijke
vernieuwing en stelselversterking. De voortgang verschilt per actielijn. Zoals
aangegeven in de beleidsbrief (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 28 330, nr. 26) ligt de operatie – alles overziend – op koers, al dient
nog het nodige te gebeuren. De vernieuwingsoperatie «staat duidelijk
op de agenda».Op tal van punten werden in 2007 duidelijk zichtbare resultaten behaald.
Wat betreft de stelselversterking valt vooral te denken aan de vorming van
basisbibliotheken en de certificering; op het vlak van de dienstverlening
met name aan vernieuwing en verbreding van kerntaken van bibliotheken en de
digitale informatievoorziening. Voorbeelden hiervan zijn de start van het
online boekenaanvraagsysteem Zoek & Boek, de opening van de virtuele onderwijsmediatheek
Schoolbieb.nl en de groei van het aantal fysieke en digitale informatieloketten.Instrumenten Tabel
14.7 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. SubsidiesJa2. Monitoring en evaluatie van processen en instellingenJa3. Bestuurlijk overleg en convenantsafspraken
met IPO en VNGJaMeetbare gegevens Tabel
14.8 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007jaarlijks1. Aantal basisbibliotheken (basisjaar
2004=0)Bron: Procesbureau Bilbiotheekvernieuwing0701001651402. Percentage INK gecertificeerde bibliotheken (basisjaar
2004=0%)Bron: VOB  54640ToelichtingDe vorming van de basisbibliotheken ligt op schema.14.3.3.2 Bijzondere bibliotheekvoorziening voor blinden
en slechtziendenDoelbereikingDe Vereniging voor Openbare Bibliotheken (VOB) heeft met succes de regie
van de operatie «moderne en geïntegreerde bibliotheekvoorziening
voor blinden en slechtzienden» gevoerd. De dienstverlening aan blinden
en slechtzienden verliep in 2007 goed; het nieuwe Loket Aangepast Lezen is
per 1 januari 2007 functioneel. De gebruikersinbreng is in het verslagjaar
op orde gebracht; in december 2007 is de Gebruikersraad officieel geïnstalleerd.
De nieuwe regeling voor toegankelijke lectuur van het Nederlands Uitgevers
Verbond en de VOB is in december afgerond en ondertekend. Ook de decentrale
uitrol van de dienstverlening aan blinden en slechtzienden verliep perspectiefrijk.
De Stuurgroep Integratie heeft actief het integratietraject gemonitord. In
het voorjaar van 2008 heeft de Stuurgroep een eindrapportage opgesteld. In
december 2007 is de Tweede Kamer beknopt geïnformeerd over de voortgang
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 28 330, nr. 26).Instrumenten Tabel
14.9 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Subsidies t.b.v. het blindenbibliotheekstelselJa14.3.4 Verbreden van de inzet van cultuur als stimulerende
kracht in wisselwerking met andere beleidsterreinen.DoelbereikingOmdat kunst en cultuur op veel manieren een bijdrage aan brede sociale
en economische vraagstukken kunnen leveren, zijn in 2007 verschillende programma’s
uitgevoerd. Deze zijn in de instrumententabel gespecificeerd.Instrumenten Tabel
14.10 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Regionale dynamiek – om een bloeiend en dynamisch cultureel
leven in de steden en regio’s te versterkenJa2. Cultuur en ruimte – om hoge architectonische en cultuurhistorische kwaliteit van
stedelijke en landelijke gebieden te bevorderenJa3. Cultuur en school –
om de kwaliteit van de cultuureducatie te
verbeterenJa4. Cultuur en ICT- om digitale culturele waardevolle bronnen en
informatie toegankelijk te maken in samenhang met digitale innovatie van cultuuruitingenJa5. Cultuur en economie –
om creatieve bedrijfstakken te versterken en de economische benutting van
cultuur te verbeterenJa6. Culturele diversiteit –
om het cultureel bewustzijn in de samenleving te vergrotenJa7. Internationaal cultuurbeleid –
om internationale samenwerking te
bevorderenJa8. Beelden voor de toekomstJaToelichting5. Cultuur en economie. Zoals eerder aangekondigd in de voortgangsnota «De
kenniseconomie in zicht» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 27 406, nr. 98) zal in 2008 het gehele programma voor de creatieve industrie worden
geëvalueerd.7. Internationaal cultuurbeleid. In het afgelopen jaar is de Tweede Kamer
op onderdelen nader geïnformeerd over de voortgang van Koers Kiezen.
In de nota Kunst van Leven zijn de prioriteiten van OCW voor de komende jaren
op het terrein van het internationaal cultuurbeleid beschreven. Een aparte
kamerbrief (vergaderjaar 2006–2007, 28 989, nr. 45)
gaat in op de gewijzigde departementale verantwoordelijkheidsverdeling van
het internationaal cultuurbeleid. Bij de behandeling van de begroting 2008
heeft de minister van OCW aan de Tweede Kamer toegezegd dat het uitgewerkte
werkplan bij de behandeling van de begroting 2009 beschikbaar zal zijn.8. Beelden voor de toekomst. Het project is medio 2007 van start gegaan,
na totstandkoming van een Consortiumovereenkomst waarin de rechten en plichten
van partijen jegens elkaar en jegens de rijksoverheid (OCW) zijn vastgelegd.
Conform de meerjarige activiteitenplanning heeft het consortium een begin
gemaakt met het conserveren en digitaliseren van de genoemde audiovisuele
collecties, terwijl ook de andere activiteiten volgens het overeengekomen
schema zijn aangevangen.Meetbare gegevens Tabel
14.11 Meetbare gegevensIndicatorCultuur en School2004/20052005/20062006/20072007/2008  Percentage deelnemende scholen po10%40%80%87%  Bron: cijfers Cfi      Percentage bestede vouchers77%79%77%   Bron: CJP             Culturele
diversiteit2003(!)200520062007  Percentage bestuurders met cultureel diverse achtergrond12,5%NbNbNb  Bron: RISBO (2004)             Internationaal
cultuurbeleid2004200520062007  Aantal Nederlandse uitvoeringen in het buitenland1 9062 3652 233n.n.b.  Aantal bezoeken aan Nederlandse uitvoeringen in het
buitenland714 517761 244856 331n.n.b.  Bron: jaarverslagen
instellingen             Cultuur
en economie199519971999200120032005Giften aan cultuur als percentage van het geschatte
totaal aan giften3%4%5%9%12%7%Bron: Geven in Nederland 2007 (en andere jaargangen)      14.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
14.12 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats14.1Evaluatie
verlaagd BTW tarief cultuur20072008Ex post evaluatie onderzoekN.v.t.14.1Voorstudie
toegangsprijzen (Bureau APE)20072007Overig evaluatieonderzoek*114.1Inventarisatie
Cultuur en Media Onderzoek (IVA)20072008Overig evaluatieonderzoekN.v.t.14.3.1Statistiek Beeldende
kunst (IVA )20072007Monitor*214.3.1Landelijk
Subsidiestelsel voor beeldende kunst 1984–2005
(IVA)20072007Overig evaluatieonderzoek*214.3.1Midterm
Review Actieplan Cultuurbereik (Van Stolling naar stroming)20072007Ex post evaluatie onderzoek*314.3.1Midterm
Review Geldstroom Beelden kunst en Vormgeving20062007Ex post evaluatie onderzoek*414.3.2Migratiegeschiedenis
en gemeenschappelijk erfgoed20072008Overig evaluatieonderzoekn.v.t.14.3.2Monumentale
scholen20072008Overig evaluatieonderzoekn.v.t.14.3.2Toekomstgerichte
evaluatie Monumentenselectieproject20072008Overig evaluatieonderzoekn.v.t.Toelichting*1 www.minocw.nl/actueel/beleidsonderzoeken/14/Voorstudie-toegangsprijzen-in-de-culturele-sectoren.html*2 http://www.minocw.nl/actueel/beleidsonderzoeken/54/Statistiek-van-landelijke-subsidieregelingen-voor-beeldende-kunst-20012005.htmlen http://www.minocw.nl/actueel/beleidsonderzoeken/55/het-landelijk-subsidiestelsel-voor-beeldende-kunst-19842005-bereik-structuur-en-doorstroming.html*3 www.cultuurbereik.nl/Actieplan_Cultuurbereik/Publicaties.asp*4 bijlage bij www.minocw.nl/beeldendekunst/kamerstukken/index.htmlARTIKEL 15. MEDIA15.1 Algemene beleidsdoelstelling: waarborgen van een
onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, bestaande
uit radio, televisie, kranten en internetdiensten, dat toegankelijk en betaalbaar
is voor alle lagen van de bevolking.Doelbereiking en maatschappelijke effectenOp 5 oktober 2007 heeft het Kabinet zijn plannen voor de toekomst van
de publieke omroep gepresenteerd. Er komt geen grootscheepse hervorming van
de publieke omroep. Het kabinet zorgt ervoor dat de publieke omroep zich multimediaal
kan ontwikkelen en zo aansluiting houdt bij een nieuwe generatie mediagebruikers.
Verder krijgen de omroepen meer mogelijkheden om hun bestaansrecht te bewijzen,
op basis van ledental en programmatische bijdragen.Het kabinet heeft in 2007 een einde gemaakt aan een periode van bezuinigingen
bij de landelijke publieke omroep. De rijksbijdrage gaat omhoog, oplopend
van € 50 miljoen in 2008 naar indicatief € 100 miljoen
in 2011. Hiervan is € 15 miljoen speciaal bestemd voor Nederlands
drama. Over het totale programmapakket en de bereiksdoelen heeft Minister
Plasterk op 19 november 2007 een prestatieovereenkomst met de publieke
omroep gesloten voor de periode 2008–2010.Op 13 juni 2007 is de Tijdelijke Wet Mediaconcentraties in werking getreden.
In dit wetsvoorstel worden de crossownershipbepalingen uit de Mediawet geschrapt
en vervangen door een tijdelijke regeling. Met deze wet krijgen mediaondernemingen
ruimere mogelijkheden om zich crossmediaal te ontwikkelen op het terrein van
dagbladen, radio en televisie, en uit te groeien tot ware multimediale ondernemingen.
De wet stelt ook duidelijk grenzen aan aanbiedersconcentratie op mediamarkten
door maxima te verbinden aan via fusies en overnamen te verwerven marktaandelen.
De regeling wordt begin 2009 geëvalueerd. Mede op basis daarvan wordt
besloten om de regeling per 1 januari 2010 ofwel te beëindigen dan
wel in al dan niet gewijzigde vorm voort te zetten.In het coalitieakkoord is afgesproken dat er een centrum komt dat expertise
op het gebied van media-educatie bundelt. Het doel is om kinderen en jongeren
te leren omgaan met de media. De eigen rol van ouders en scholen is daarbij
van eminent belang. Ook wordt de samenwerking tussen initiatieven op het terrein
van media-educatie verbeterd. Een groep kwartiermakers (Kennisnet, Publieke
Omroep, Beeld en Geluid, Vereniging Openbare Bibliotheken en ECP.NL) is gevraagd
hierover te adviseren.Meetbare gegevens Tabel
15.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007jaarlijks1. Kijktijdaandeel (basiswaarde = 36% in 2004)Bron: Jaarverslag Stichting
Kijkonderzoek36%35%34%33%33%2. Luistertijdaandeel (basiswaarde =29% in
2004)Bron: IntomartGFK Continu Luisteronderzoek29%28%26%30%33%3. Zelfstandige dagbladconcerns (max marktaandeel)Bron:
Commissariaat voor de Media/HOI-online  30%27% 35%15.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
15.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen878 0091 638 092719 780797 288886 708769 107117 601Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven880 707867 462844 980758 453783 452759 03624 416        Programma-uitgaven880 707867 462844 980758 453783 452759 03624 416        Gevarieerd media-aanbod875 093863 471840 698754 578773 167748 21624 951• Mediawet875 093863 471840 698754 578773 167748 21624 951        Evenwichtige representatie3 4003 5183 7363 7233 8313 77754• BekostigingMTNL
en FunX3 4003 5183 7363 7233 8313 77754        Elektronische infrastructuur2 2144735461523 7084 104– 396• Uitvoeringskosten Zero-base2 214473546152108204– 96• Switch-over    3 6003 900– 300        Programmakosten-overig    2 7462 939– 193• Overige uitgaven (geen Mediawet)    2 7462 939– 193Ontvangsten253 542259 312238 965252 909251 225212 68138 544ToelichtingAls gevolg van hogere dan begrote reclameontvangsten (€ 14 miljoen)
en rente-inkomsten (€ 0,6 miljoen) is een hoger uitgavenbudget beschikbaar.
Verder is er op grond van toegekende loon- en prijsbijstelling € 9,9
miljoen meer beschikbaar.De hogere realisatie op de ontvangsten van € 38,5 miljoen wordt
enerzijds veroorzaakt door de hiervoor genoemde hogere reclameontvangsten
en rente-inkomsten van € 14,6 miljoen en een niet voor 2007, maar
voor 2010 begrote dividendontvangst van het NOB van € 30 miljoen.
Hiertegenover staan een aanpassing van het te ontvangen bedrag zerobase van – € 2,9
miljoen en een lagere ontvangst zerobase als gevolg van gemaakte betalingsregelingen
van – € 3,2 miljoen.De hogere realisatie op de verplichtingen van € 166,1 miljoen
wordt enerzijds veroorzaakt door de toegekende loon- en prijsbijstelling 2007
van € 9,9 miljoen. Anderzijds is er voor 2008 als gevolg van een
hogere rijksbijdrage € 50 miljoen en als gevolg van hogere reclameontvangsten € 26
miljoen (t.o.v. begroting 2007) meer beschikbaar; deze bedragen zijn in 2007
als verplichting vastgelegd. Tenslotte wordt € 79,9 miljoen veroorzaakt
door een wijziging in het moment waarop de verplichting wordt aangegaan.15.3 Operationele doelstellingen15.3.1 Het met voldoende draagvlak op open netten aanbieden
van een gevarieerd, kwalitatief hoogstaand radio-, televisie- en internetaanbod
voor alle leeftijds- en bevolkingsgroepen.DoelbereikingDe publieke omroep is er in 2007 in geslaagd om zijn taak – het
verzorgen van een pluriform en kwalitatief hoogstaand aanbod van programma’s
op het terrein van informatie, cultuur, educatie en verstrooiing, dat toegankelijk
is voor de gehele bevolking – naar bevrediging uit te voeren. Dankzij
het zogeheten programmeringsmodel heeft de landelijke publieke omroep in 2007
een marktaandeel van 33% gerealiseerd.Instrumenten Tabel
15.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. MediawetNee2. AMvB over ondertiteling van programma’sJa3. Prestatieovereenkomst publieke omroepJa4. AMvB neventakenJaToelichtingIn 2007 is gewerkt aan twee wetsvoorstellen ter wijziging van de Mediawet:
het wetsvoorstel Multimediawet en de Erkenningswet. In het eerste wetsvoorstel
regelt het kabinet onder andere betere spelregels rond de multimediale taak
van de publieke omroep. Ook worden de reclameregels voor Nederlandse commerciële
omroepen versoepeld. In de Erkenningswet worden omroepen in staat gesteld
om zich voortaan op twee manieren te bewijzen: op basis van ledental en op
basis van hun programmatische specialisatie. In plaats van de A- en B-status
voor omroepverenigingen komt er een glijdende schaal waarbij het aantal leden
meetelt voor het budget. Het wetsvoorstel Multimediawet is in februari naar
de Tweede kamer gezonden (Tweede Kamer, Vergaderjaar 2007–2008, 31 356,
nr. 2).Op 19 november 2007 heeft minister Plasterk een prestatieovereenkomst
met de publieke omroep gesloten voor de periode 2008–2010.Meetbare gegevens Tabel
15.4 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007jaarlijksProgrammavoorschriften     1. Informatie en educatie58%58%61%n.b.35%2. Cultuur inclusief kunst31%29%28%n.b.25%3. waarvan kunst14%11%9,5%n.b.12,5%Bron: rapport Mediawet 2006
(Programmavoorschrift/MJB-indeling) en rapport Classificatie Radioprogramma’s
2006ToelichtingIn 2007 heeft het Commissariaat voor de Media gerapporteerd over de naleving
van de programmavoorschriften in 2006. Het Commissariaat stelt hierin onder
meer vast dat de televisieprogrammering van de Publieke Omroep over 2006 op
het onderdeel kunst niet voldoet aan het programmavoorschrift. De programmering
bestond voor 9,5% uit programmaonderdelen, die betrekking hebben op
kunst, terwijl de Mediawet 12,5% voorschrijft. De omroep is hiervoor
inmiddels beboet door het Commissariaat met een bedrag van € 50 000.
Op prime time, de uren waarin de meeste mensen
kijken, werd juist meer kunst uitgezonden dan wettelijk voorgeschreven (13,5%
ten opzichte van de voorgeschreven 12,5%).15.3.2 Een evenwichtige representatie van de verschillende
bevolkingsgroepen in het media-aanbod.DoelbereikingIn 2007 heeft Multiculturele Televisie Nederland (MTNL) voor vier grote
doelgroepen in de Randstad (Surinamers, Antillianen, Marokkanen en Turken)
informerende programma’s in de Nederlandse taal verzorgd. De programma’s
worden uitgezonden door de publieke lokale en regionale omroepen en deels
centraal en decentraal geproduceerd. FunX is een publiek lokaal radiostation
in de vier grote steden, gericht op jongeren met een minderhedenachtergrond.
FunX verzorgt op de doelgroep toegesneden programma’s en levert ook
een bijdrage aan de landelijke publieke omroep. Met de vier grote steden is
het convenant voor FunX begin 2007 verlengd tot en met 2008. Den Haag heeft
daarbij aangekondigd na 2008 niet meer te willen participeren.Instrumenten Tabel
15.5 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Bekostigen van MTNL en FunXJa2. Convenantstaken
met vier grote gemeentenJa3. Bevorderen van samenwerking tussen FunX en de landelijke
publieke omroepJa4. Prestatieovereenkomst publieke omroepJa5. Toezien op naleving programmavoorschrift en ontwikkeling meetinstrumenten
voor diversiteitDeelsToelichtingEr is in 2007 een prestatieovereenkomst gesloten met de publieke omroep
die vanaf 2008 start. De publieke omroep heeft in 2007 gerapporteerd over
de naleving van het programmavoorschrift minderheden door de NPS. Ook heeft
de publieke omroep inmiddels uitgebreide plannen uitgewerkt om het publieksbereik
onder minderheden te vergroten. Eind 2006 presenteerde de publieke omroep
plannen onder de naam «KleurenTV» waarin diversiteit binnen de
verschillende omroepen tot een speerpunt van het beleid werd benoemd. Dit
is in de loop van 2007 verder uitgewerkt en in de meerjarenbegroting opgenomen.
De publieke omroep stelt in zijn meerjarenbegroting dat het vanzelfsprekend
is dat zijn programma’s de culturele diversiteit van Nederland weerspiegelen.
Niet alleen in etnische zin, maar ook langs andere assen, zoals die van leeftijd,
regio, wereldoriëntatie en levensbeschouwing. Een begin is gemaakt met
het betrekken van de grootste minderheidsgroepen bij het kijk- en luisteronderzoek.
Surinamers en Antilianen maken inmiddels deel uit van dit onderzoek.Meetbare gegevens Tabel
15.6 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007jaarlijks1. Percentage minderhedenprogrammering TV (minimum
20% programmering NPS)23%16%20%n.b20%2. Percentage minderhedenprogrammering Radio (minimum
25% programmering NPS)24%21%21%n.b25%Bron: rapport Mediawet 2006
(Programmavoorschrift/MJB-indeling) en rapport Classificatie Radioprogramma’s
2006     ToelichtingIn 2006 is wederom niet voldaan aan het programmavoorschrift minderhedenprogrammering
radio. Dit wordt veroorzaakt door de aangepaste radioprogrammering met ingang
van 1 september 2006. In absolute zin is er meer zendtijd besteed aan
minderhedenprogrammering. Door de NPS zijn initiatieven genomen om te kunnen
voldoen aan de wettelijke taak, waardoor het Commissariaat heeft afgezien
van een sanctieprocedure.15.3.3 Instandhouden van de pluriformiteit van de pers,
in het bijzonder van de dag- en nieuwsbladen en opinietijdschriften.DoelbereikingDe zorg van de overheid voor de pluriformiteit van het medialandschap
strekt zich ook uit tot de pers. De afgelopen jaren is hier sprake van toenemende
concentratie van aanbieders en titels. Om ook op dit terrein de pluriformiteit
te waarborgen, met het oog op het belang voor de democratie, gaat de zorg
vooral uit naar de dag- en nieuwsbladen en opinietijdschriften.Op 13 juni 2007 is de Tijdelijke Wet Mediaconcentraties in werking getreden.
Deze stelt een duidelijke grens aan het marktaandeel dat een onderneming door
middel van fusies en overnames mag bereiken op de markten van dagbladen, radio
en televisie. Bij de dagbladmarkt bedraagt die grens 35%. Dit zorgt
er voor dat ten minste drie spelers actief blijven op deze markt,
waardoor voorkomen wordt dat teveel opiniemacht in handen van te weinig partijen
komt. Het wetsvoorstel loopt tot 1 januari 2010. In 2009 vindt een evaluatie
plaats, waarna een besluit valt over het staken of voortzetten van deze regeling,
al dan niet in gewijzigde vorm.Met ingang van 1 juli 2007 is de naam van het Bedrijfsfonds voor de Pers
gewijzigd in Stimuleringsfonds voor de Pers om daarmee tot uitdrukking te
brengen dat het fonds – naast de van oudsher bestaande taak om steun
te bieden aan noodlijdende persorganen – ook een stimulerende rol moet
kunnen vervullen bij de modernisering van het perslandschap. De taken en instrumenten
van het fonds zijn ongewijzigd gebleven.Instrumenten Tabel
15.7 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Financiële steun aan persorganen, die vallen binnen de
werkingsfeer van het Stimuleringsfonds voor de Pers (art. 129 van de Mediawet)Ja2. Stimuleringsregeling ten behoeve van minderheden in ons land
en de Regeling voor Journalistieke informatieproducten via het internet (Stimuleringsfonds
voor de Pers)Ja3. Pluriformiteitstoets MediaconcentratiesJaToelichtingIn 2007 verleende het Stimuleringsfonds voor de Pers steun aan persorganen
in de vorm van subsidies en/of kredieten. Het ging in totaal om circa € 2,4
miljoen.In het kader van de steun aan minderhedenbladen verleende het Fonds steun
aan twee initiatieven voor een totaal bedrag van € 0,2 miljoen.
Bij journalistieke internet-informatieproducten verleende het Fonds steun
aan acht initiatieven voor een totaal bedrag van € 0,9 miljoen.De Tijdelijke Wet Mediaconcentraties trad op 13 juni 2007 in werking.Meetbare gegevens Tabel
15.8 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2004200520062007jaarlijksAantal redactioneel zelfstandige bladen landelijk77101212Aantal redactioneel zelfstandige bladen regionaal2121141414Bron: HOI-Online     ToelichtingBij de landelijke dagbladen zijn vanaf 2006 naast de 8 betaalde krantentitels
ook de 4 gratis kranten (Metro, Spits, De Pers en DAG) meegeteld. Twee van
deze gratis kranten worden sinds 1999 verspreid; vanaf 2007 zijn er 4 gratis
kranten.15.3.4 Beschermen van de consument bij het wijzigen van
de elektronische infrastructuurDoelbereikingHet distributiebeleid is in 2007 breed aangepakt in nauwe samenwerking
met het Ministerie van Economische Zaken (EZ). In 2007 zijn Kamervragen gesteld
en debatten geweest over consumentenbescherming en het kabelbeleid. Met mijn
brief van 24 mei 2007 heb ik de tweede Kamer geïnformeerd over de
stand van zaken met betrekking tot het WRR-rapport Focus op Functies over
de toekomst van het mediabeleid (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 29 692, nr. 17) De opvattingen van de
Kamer worden meegenomen in twee beleidsbrieven die zijn toegezegd: de nota
Distributiebeleid en de nota Convergentie. Voor beide brieven zijn werkgroepen
met EZ opgesteld.In samenwerking met EZ is het BBOI-rapport «Digitale infrastructuren
voor distributie van omroepdiensten; een rondgang langs netwerken» afgerond.
Dit rapport is in mei 2007 met een beperkte beleidsbrief naar de Kamer gestuurd.
(Tweede kamer, vergaderjaar 2006–2007, 24 095, nr. 209)Instrumenten Tabel
15.9 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Invoering nieuw model van consumenteninvloed op de samenstelling
van het kabelaanbod (co-regulering)Nee2. Tariefstelling van de kabelNee3. Publieke omroep via digitale etherJaToelichtingDit wordt meegenomen in de nota Distributiebeleid (toezegging staatssecretaris
EZ).15.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel 15.10 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaatsEvenwichtige representatieBereik en functioneren van MTNL20072008Ex-post evaluatieonderzoekTweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII,
nr. 163Gevarieerd media-aanbodEvaluatie Commissariaat voor de Media (doeltreffendheid en doelmatigheid)2007 Ex-post evaluatieonderzoekNog niet afgerond.Gevarieerd media-aanbodVisitatie landelijke publieke omroep2007 BeleidsdoorlichtingAfronding in 2009.Het onderzoek over evenwichtige representatie heeft zich niet beperkt
tot het bereik en functioneren van MTNL, maar is uitgebreid tot mediabeleid
en culturele diversiteit in de periode 1999 tot 2008. Het rapport «Van
marge tot mainstream» is in maart 2008 aangeboden aan de Tweede Kamer.Het Commissariaat voor de Media heeft de zelfevaluatie van de landelijke
publieke omroep afgerond. Een onafhankelijke externe partij beoordeelt in
2008 dit onderzoek, waarna de resultaten voor publicatie beschikbaar komen.Voor de beleidsdoorlichting van de landelijke publieke omroep is in 2007
een visitatiecommisie ingesteld. Deze commissie neemt de periode van september
2004 tot januari 2008 onder de loep. Daarbij wordt gekeken naar de manier
waarop de publieke omroep zich van zijn taak heeft gekweten. Zo onderzoekt
de commissie in hoe verre de omroep zich heeft gehouden aan de wettelijke
programma-eisen.ARTIKEL 16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID16.1 Algemene beleidsdoelstelling: het scheppen van een
onderzoeksklimaat dat uitdaagt tot optimale prestaties: ruimte voor wetenschap
van hoog niveau voor welvaart en welzijnDoelbereiking en maatschappelijke effectenIn het verlengde van de strategische beleidsvisie uit het Wetenschapsbudget
2004 is met behulp van de inzet van een aantal instrumenten gestreefd naar
het realiseren van de algemene doelstelling.Behalve met reguliere structurele bijdragen en subsidies aan instellingen
is ook via extra incidentele impulsen (Bsik en FES meevallers) bijgedragen
aan wetenschap van hoog niveau, vergroting van focus en massa, ruimte voor
talent, valorisatie, wisselwerking tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven
en aan innovatie. Deze maatregelen hebben het vernieuwende vermogen en de
kwaliteit van het onderzoek inclusief de kennisdiffusie bevorderd. De verschillende
effectgegevens laten zien dat Nederland zich internationaal in de voorhoede
bevindt: de wetenschappelijke productiviteit is hoog en ook wat de kwaliteit
van het onderzoek betreft zit Nederland bij de wereldtop. Er zijn wel landen
die met een inhaalslag bezig zijn, zoals Denemarken.Met het aantreden van het nieuwe kabinet in maart 2007 is in lijn met
de algemene doelstelling de ambitie doorgezet te streven naar een excellent
onderzoeksklimaat zodat het wetenschappelijk onderzoek zich kan meten met
het beste onderzoek elders in de wereld. Het kabinet heeft ondermeer besloten
tot uitbreiding van de Vernieuwingsimpuls en continuering van het Genomics
programma. Meer informatie is te vinden in de beleidsnotitie «Het Hoogste
Goed», de Strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek en
wetenschapsbeleid, die in november naar de Tweede Kamer is gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 288, nr. 1;
http://www.minocw.nl/documenten/52 930.pdf, zie:Ministerie van OCW – Zoekresultaten)Jonge wetenschappelijke toptalenten kiezen zelf hun
promotieonderzoekOmdat wetenschappers hun belangrijkste vindingen vaak al vroeg in hun
wetenschappelijke loopbaan doen is het belangrijk om jonge onderzoekers al
vroeg in stelling te brengen en ze de ruimte te geven. Ondermeer door ze hun
eigen promotieonderwerp en promotor te laten kiezen. In 2007 is daarom bij
de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek NWO gestart met
het nieuwe programma creatieve promovendi, ofwel Toptalent. Dit programma,
waarin nauw wordt samengewerkt met de universiteiten, wil promoveren aantrekkelijker
maken en geeft aan jong creatief talent de ruimte hun eigen promotietraject
in te vullen. In april maakte NWO de na competitie geselecteerde laureaten
bekend. Hierdoor konden 41 toptalenten, direct na hun afstuderen, aan de slag
met hun promotieonderzoek.Genomics onderzoek ontdekt gen dat resistentie veroorzaakt
tegen borstkankermedicijnDoor René Bernards van het Cancer Genomics Centre is een gen gevonden
dat resistentie veroorzaakt tegen een belangrijk borstkankermedicijn. Door
deze ontdekking ontstaan mogelijkheden voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen
waarmee resistente borsttumoren wel kunnen worden behandeld. De resultaten
van dit werk zijn gepubliceerd in Cancer Cell.
De vondst maakt de behandeling van bepaalde vormen van borstkanker veel doelgerichter
en bespaart een grote groep patiënten een onnodige behandeling. Het resultaat
kon mede worden gerealiseerd met behulp van overheidsinvesteringen in het
genomicsonderzoek.Tabel
16.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatie 200320042005200620071. Promotiegraad (aantal promoties per 1000 personen
van de leeftijdsgroep 25–34 jaar)Bron: VSNU (aantallen promoties) en
CBS (leeftijdsgroep)1,161,201,361,48Nog niet bekend2. Wetenschappelijke productiviteit (aantal wetenschappelijke
publicaties per onderzoeker in de publieke sector of per hoofd van de bevolking)*Bron:
NOWT/CWTSpositie 4 binnen de EU qua aantal publicaties per hoofd van de bevolkingnbnbPositie 2 binnen de EU qua aantal publicaties per onderzoeker in de publieke
sectornnb3. Internationale wetenschappelijke kwaliteit (de
relatieve Nederlandse citatiescore (mondiale score = 1)Bron: NOWT/CWTS1ste positie binnen de EU, derde
positie in de wereldnnb* De definitie is wat uitgebreid ten opzichte van de begroting omdat er
anders te weinig prestatiegegevens beschikbaar zijn.ToelichtingIndicator 3 maakt onderdeel uit van de doelstellingen uit het beleidsprogramma
van het kabinet Balkenende 4 die vallen onder Pijler 2. Het nieuwe kabinet
heeft in de begroting 2008 de streefwaarde uit de begroting 2007 verder aangescherpt
van handhaving van een top-5 positie binnen de EU naar een mondiale top-3
positie in 2011.Kritische succesfactoren• De hoge kwaliteit en kwantiteit van het Nederlandse onderzoek en
de goede internationale aansluiting vormt een gunstige uitgangspositie bij
het beleid gericht op het bevorderen van een vruchtbaar onderzoeksklimaat.• Door de toegenomen maatschappelijke vraag naar wetenschappelijke
kennis (kenniseconomie) is de behoefte aan toponderzoek en dus aan talentvolle
onderzoekers sterk gestegen. Nederland kent relatief weinig onderzoekers en
promovendi in de bètawetenschappen. Het aantrekken van talent uit binnen-
en buitenland wordt belangrijker, maar de concurrentie op de nationale en
internationale arbeidsmarkt leidt ertoe dat het lastig is om talent te werven
en te behouden.• Internationaal en ook in Europees verband neemt het belang van
grootschalige onderzoeksfaciliteiten in betekenis voor de kennisinfrastructuur
en qua omvang aan investeringen toe. Het is belangrijk dat Nederland met deze
faciliteiten kan excelleren en internationaal aansluiting kan vinden. Daarvoor
moet Nederland op basis van een nationale roadmap voldoende kunnen inspelen
op actuele Europese ontwikkelingen op dit gebied.16.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
16.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen745 245959 785982 128991 7531 041 683894 091147 592– waarvan garantieverplichtingen 92 772  17 700  Uitgaven (programma + apparaat)773 264813 322839 229926 202971 918934 16237 756        Programmauitgaven773 264809 784835 754922 965968 716930 73337 983        Operationele doelstelling 1: Zorgen voor een
goede toerusting en bekostiging van
het onderzoeksstelsel708 729714 431721 938735 344740 852727 31513 537• NWO313 833303 597305 969308 115311 117302 8988 219• KNAW78 39883 24386 53687 77990 18287 9512 231• Koninklijke Bibliotheek31 35932 57134 42636 24042 58641 693893• Stichting Anno01 4002 3002 30002000– 2000• KNAW bibliotheek2 2632 2952 3292 3522 4092 34960• LF TUD bibliotheek6 7416 8256 9276 9977 1466 985161• IISG2622622652702732703• SURF2 2702 2702 2702 2702 2702 2700• CPG44845545846347646214• Stichting Montesquieu00001 00001 000• TNO189 231194 082195 401197 257194 394189 6364 758• BPRC/Stichting
AAP6 9398 4609 36413 28611 80810 4241 384• Nationaal Herbarium1 0761 0841 1031 1031 1471 10146• NLR797797797797797848– 51• Waterloopkundig Laboratorium1 1901 1901 1801 3161 3141 3140• Grondmechanica Delft7137137267857847840• MARIN6801 019848866883886– 3• STT1821841861881921884• EMBC444478510543617724– 107• EMBL2 6622 7162 8272 8573 1472 948199• ESA31 29933 18231 27233 74531 41331 652– 239• CERN28 99727 14727 15127 98928 39430 425– 2 031• ESO5 5245 7015 6144 9555 5095 915– 406• EG-Liaison17917920021429522867• NTU/INL1 3571 4121 4221 4091 4071 496– 89• EIB1 1301 1631 1771 1921 2151 18728• COS4884635940000• Nader te verdelen2671 543865677681– 604        Operationele doelstelling 2: Zorgen voor specifieke
stimulering voor kennisopbouw voor de toekomst41 52665 56579 365154 730186 328168 29318 035• FES-BSIK17 10937 36337 18367 29846 92056 489– 9 569• FES-cleanrooms
nanotechnologie00017 000000• FES-TNO automotive00010 800000• FES-grootschalige
faciliteiten00029 47230 64230 6420• FES-Parelsnoer000011 75011 7500• FES-ITER000018 646018 646• FES-GATE0001 0662 0002 0000• Genomics11 34511 34520 44511 34522 34511 34511 000• Smart mix05 34515 09214 76450 84551 475– 630• Kust en Zeeonderzoek000065065• EET13 07211 5126 6452 9853 1154 592– 1 477Operationele doelstelling 3: Zorgen voor instroom,
behoud en doorstroom van talentvolle
onderzoekers10 86819 59123 98423 61327 61325 6132000• Vernieuwingsimpuls(Veni-Vidi-Vici)10 43713 16014 48413 61313 61313 6130• VI-vrouwencomponent04 0002 0002 0002 0002 0000• Talent Mozaïek02 0002 0002 0002 00002 000• Talent Rubicon004 0004 0004 0004 0000• Aspasia4314311 5002 0002 0002 0000• Creatieve promovendi00004 0004 0000        Operationele doelstelling 4: Intensivering
van wetenschap- en techniekcommunicatie2 7852 4912 7811 6471 6871 67017• WeTeN2 7852 4917260000• Uitvoering WTC-beleid002 0551 6471 6871 67017        Operationele doelstelling 5: Bevorderen nationale
coördinatie en internationale samenwerking in
wetenschappelijk onderzoek9 3567 3797 5067 35911 8957 5744 321• Nationale coördinatie3 6712 8521 7682 9729 0582 5976 461• Bilaterale samenwerking5 6854 5275 7384 3872 8374 977– 2 140        Programmakosten overig032718027234126873• CFI032718027234126873        Apparaatuitgaven03 5383 4753 2373 2023 429– 227Ontvangsten93 270116 733116 130204 008189 367177 58711 780ToelichtingDe uitgaven (€ 971,9 miljoen) betreffen hoofdzakelijk de bijdragen
aan het onderzoekbestel (€ 740,9 miljoen). Daarnaast de uitgaven
aan de specifieke beleidsthema’s (€ 215,6 miljoen) en de uitgaven
voor coördinatie en samenwerking (€ 11,9 miljoen). De gerealiseerde
verplichtingen hebben in belangrijke mate betrekking op de uitgaven voor 2008
in het kader van het onderzoeksbestel.De realisatie van de uitgaven ligt € 37,8 miljoen hoger dan
oorspronkelijk is vastgesteld. De verschillen worden hoofdzakelijk verklaard
door de extra uitgaven in verband met FES-project ITER (€ 18,7 miljoen),
de overbruggingsfinanciering ten behoeve van Genomics (€ 11,0 miljoen).
En door technische bijstellingen als gevolg van loon- en prijsbijstellingen
(17,8 miljoen) en minder uitgaven in verband met niet opgevraagde FES/BSIK
middelen (9,6 miljoen).16.3 Operationele doelstellingen16.3.1 Zorgen voor een goede toerusting en bekostiging
van het onderzoeksstelselDoelbereikingDe geplande uitgaven zijn gerealiseerd en hebben er mede toe geleid dat
aan een groot aantal onderzoekers en onderzoeksinstellingen ruimte kon worden
gegeven om bij te dragen aan het uitvoeren van excellent wetenschappelijk
onderzoek en aan de betere benutting van de resultaten ervan. De financiële
positie van de instellingen die onder dit artikel vallen is goed te noemen.In de Strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek en wetenschapsbeleid
worden maatregelen getroffen om de tweede geldstroom te versterken en middelen
meer in competitie in te zetten.Voor nadere informatie wordt verwezen naar:• Nota Wetenschapsbudget 2004 «Focus op excellentie en meer
waarde» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 338, nr. 1).• Voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid 2007, (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 338, nr. 55,http://www.minocw.nl/ documenten/42527a.pdf).• Kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Dynamisering en
het Strategisch Plan 2007–2010 van NWO (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 29 338, nr. 52).• Brief van de Minister van OCW aan de Tweede Kamer over de voortgang
van de Lissabondoelstellingen op het terrein van OCW. (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 21 501-34, nr. 86).• Brief van de Minister van OCW ter aanbieding van de notitie «Het
Nederlandse wetenschapssysteem, institutioneel overzicht» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 338, nr. 69).• Analyse van het Rathenau Instituut «Dertig jaar publiek onderzoeksfinanciering
in Nederland 1975–2005». Bijlage bij brief van de Minister van
OCW aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 338, nr. 66).Instrumenten Tabel
16.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Bekostingsbijdragen, subsidies en contributies aan diverse
nationale onderzoeksinstellingen en internationale onderzoeksorganisaties
(Tabel 16.2)Ja2. Subsidie aan het Biomedical Primate Research Centre (BPRC)
voor het primatenonderzoek en de nieuwe huisvesting van
de primaten en subsidie aan de Stichting AAP voor de realisatie van de opvang
van de BPRCchimpanseesJa3. Bijdrage via de lumpsumaan
de KB voor het conserveringsprogramma «Metamorfoze»
en nationale programma’s gericht op het duurzaam behouden en ontsluiten
van wetenschappelijke informatie en het papieren en digitale erfgoedJa4. Subsidie aan Stichting Anno voor
uitvoering meerjaren beleidsplan en voor activiteiten ter voorbereiding op
een science center op het gebied van geschiedenis.Nee5. Maatregelen gericht op rekenschap en vermindering plan- en
beheerslast: via bestuurlijk overleg wordt de instellingen gevraagd targets
te ontwikkelen voor het terugdringen van de aanvraagdruk op onderzoekers en
deze op te nemen in hun strategische plannenJa6. Ambtelijke en bestuurlijke dialoog met NWO, TNO, KNAW en KB
over begroting, verantwoording, en strategische planvormingJa7. Implementatie van het interdepartementale proces van vraagprogrammering
van het onderzoek van TNO en de GTI’s. Vanuit de de maatschappelijke
thema’s en vraagstukken worden in kennisarena’s meer specifiek
de richting bepaald voor kennis voor beleid, grote faciliteiten en kennis
als vermogenJa8. Via de strategische en bestuurlijke dialoog met de onderzoeksinstellingen
en universiteiten bevorderen van wisselwerking tussen
bedrijven, universiteiten en technologische instituten door in te zetten op
wetenschappelijke excellentie en valorisatieJa9. Beleidsrijke bestuurlijke dialoog met de universiteiten op
basis van prestatieafsprakenJa10. Om het wetenschapsbeleid te onderbouwen met analyses over
de staat en het functioneren van het Nederlandse onderzoekbestel wordt bij
het Rathenau Instituut in het kader van het onderzoeksprogramma 2005–2008
een «Science System Assessment» taak vormgegeven, dat gericht
is op vier doelen: (1) het geven van een totaalbeeld van het functioneren
van het onderzoeksbestel, (2) het geven van een periodiek totaalbeeld van
kansrijke ontwikkelingen in wetenschap en technologie, (3) het geven van voor
het parlement toegankelijke informatie over nieuwe wetenschappelijke en technologische
ontwikkelingen en over het functioneren van het kennissysteem, en (4) het
geven van inzicht in de maatschappelijke opinie- en oordeelsvorming over het
wetenschapssysteem.JaToelichting4. Binnen OCW is Cultuur verantwoordelijk voor de museumwereld. Eind 2006
is het kabinetsbesluit genomen om een Nationaal Historisch Museum te realiseren.
Het is de bedoeling dat Stichting Anno uiteindelijk wordt opgenomen in dat
museum. Om die reden is Anno overgeheveld naar artikel 14.Meetbare gegevens Tabel
16.4 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720101. R&D-investeringen als % BBP (overheid
+ privaat, exclusief buitenland)Bron: CBS/OESO 1,57%1,56% (schatting)1,48% (schatting)1,47% (schatting)nnb2,80%       2. Inzet wetenschappelijk personeel voor R&D
(aantal onderzoekers per 1000 personen van de beroepsbevolking)Bron: CBS/OESO5,35,75,66,2nnbverbetering van de NL-positieToelichting1. De cijfers voor de periode 2004–2006 zijn schattingen op basis
van CBS-cijfers, omdat het CBS voor deze periode een voorlopig totaalcijfer
heeft gepubliceerd. De achtergrond is de matige kwaliteit van de cijfers over
het universitaire onderzoek. De streefwaarde is gebaseerd op de kabinetsuitspraak
om in 2010 te streven naar een percentage van 3% van het BBP, conform
de Barcelonadoelstelling. Met name bij de private investeringen is er een
groot verschil tussen streven en realisatie, maar ook de publieke investeringen
liggen achter bij het streefniveau. Wel is de voortdurende daling van de overheidsinvesteringen
vanaf begin jaren negentig tot stilstand gekomen.Vanaf de begroting 2008 is de indicator aangepast, in die zin dat de gehele
omvang van de R&D-investeringen wordt gebruikt, uitgesplitst naar financieringsbron.16.3.2 Zorgen voor specifieke stimulering voor kennisopbouw
voor de toekomstDoelbereikingDoor naast de reguliere geldstromen naar onderzoeksinstellingen ook zorg
te dragen voor gerichte investering in een aantal specifieke thema’s
zorgt de overheid dat het Nederlandse onderzoeksbestel beter in staat is (funderend)
onderzoek te verrichten en op een aantal terreinen de aansluiting met de internationale
top kan bereiken of behouden. Deze thema’s vragen vanwege hun potenties
om bijzondere prioriteitsstelling en financiering. Bij de meeste thema’s
is sprake van cofinanciering door de betreffende onderzoeksinstelling en/of
andere departementen. De thema’s sluiten aan bij de grote nationale
onderzoeksprioriteiten en bij prioriteiten die voortkomen uit de kennis en
innovatieagenda van het Kabinet en anticiperen op de maatschappelijke kennisbehoefte.
Via de specifieke stimuleringsinstrumenten is gericht bijgedragen aan meer
focus en massa in het wetenschappelijk onderzoek op prioritaire terreinen
en is de kennisbasis voor de toekomst versterkt.Instrumenten Tabel
16.5 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Bijdragen uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
in het kader van het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur
(Bsik) ten behoeve van de continuering van veertien ICES/KIS-3 projecten waarvoor
OCW penvoerder isJa2. Bijdragen uit de FES impuls
2005 aan de drie toponderzoek en innovatieprojecten:
cleanrooms nanotechnologie (TNO), TNO automotive, en GATEJa3. Bijdrage aan NWO uit de FESimpuls
2005 voor de investering in vijf grootschalige researchfaciliteiten.Ja4. Beschikbaar stellen van de door het Kabinet voor toponderzoek
en innovatieprogramma’s
uit de FES-impuls 2006 beschikbaar
gestelde middelen voor de projecten ITER (kernfusie) en ParelsnoerJa5. Beschikbaar stellen aan NWO van de subsidie voor het Nationaal
Regieorgaan Genomics (NROG) ofwel
het National Genomics Initiative
(NGI)Ja6. Uitvoering van de smart mix via NWOJa7. Bijdrage ten behoeve van het programma Economie, Ecologie Technologie
(EET)Ja8. Subsidie aan NWO ten behoeve van projecten voor departementale
vraagprioriteiten die zich moeten ontwikkelen tot maatschappelijke topinstituten.JaMeetbare gegevensHet gaat hier vooral om de uitvoering van wetenschappelijk onderzoek dat
uit de FES-gelden op incidentele basis wordt gefinancierd. Gelet op de aard
van de doelstelling en de inputgerichte instrumentatie is kwantificering van
de doelstelling en het formuleren van streefwaarden niet zinvol en niet haalbaar.
Wel wordt de monitoring van de individuele projecten, die in het kader van
het FES worden uitgevoerd, gemonitord door SenterNovem.16.3.3 Zorgen voor instroom, behoud en doorstroom van
talentvolle onderzoekersDoelbereikingOm een kwalitatief hoogwaardig en op vernieuwing gericht onderzoeksstelsel
in stand te kunnen houden en verder te ontwikkelen, is het aantrekken en vasthouden
van goede onderzoekers essentieel. Om te voorkomen dat de lage instroom van
jong wetenschappelijk talent (vooral in de bèta disciplines) en de
vergrijzing van vooral het universitaire wetenschappelijke personeel uitmondt
in een tekort aan wetenschappelijk personeel zijn een aantal samenhangende
instrumenten op het gebied van HRM in het onderzoek ingezet. Hiermee kon in
de loop van de jaren een bijdrage worden geleverd aan het terugdringen van
de trend van vergrijzing onder het onderzoekspersoneel. Bovendien is hiermee
het aandeel van ondervertegenwoordigde groepen vergroot, en is bijgedragen
aan een betere uitgangspositie in de toenemende wereldwijde concurrentie om
onderzoekstalenten. Met de inzet van de instrumenten kon in aanvulling op
maatregelen van de verantwoordelijke onderzoeksinstellingen worden bijgedragen
aan een beter en gerichter talentbeleid voor onderzoekers.Deze instrumenten blijken op zich zeer succesvol. Uit de recente evaluatie
van de Vernieuwingsimpuls (VI) blijkt dat het instrument een belangrijke positie
heeft ingenomen in de onderzoekswereld en dat het een positieve impuls geeft
aan de wetenschappelijke loopbaan van talentrijke onderzoekers (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008 29 338, nr. 65). Medio
2008 zullen de evaluaties van Aspasia, Rubicon en Mozaïek gereedkomen.
Het bereiken van de doelstelling hangt echter ook af van externe factoren
zoals arbeidsmarktontwikkelingen en het effect van het doorgevoerde personeelsbeleid
van de autonome instellingen. De prestatiegegevens laten zien dat er in de
loop der jaren een zekere mate van verjonging van het personeelsbestand bij
de universiteiten heeft plaatsgevonden, die zich echter in 2006 niet heeft
doorgezet. Nog bezien moet worden of de eerdere ontwikkeling zich in 2007
zal doorzetten. Daarnaast neemt het aandeel van vrouwelijke wetenschappers
geleidelijk toe. Ondanks de positieve resultaten van de talentprogramma’s
zal zeker bij de huidige beleidsinspanningen van de overheid en instellingen
nog vele jaren een samenhangende inzet nodig zijn om de ingezette ontwikkelingen
te continueren en gewenste resultaten tot stand te brengen.In 2007 is in het kader van de regeling periodiek evaluatieonderzoek en
beleidsinformatie van de minister van Financiën (RPE, 2006) gewerkt aan
een beleidsdoorlichting van deze doelstelling. Deze is mede gebaseerd op een
evaluatie van de Vernieuwingsimpuls (VI). De uitkomst van de beleidsdoorlichting
zal het voorjaar van 2008 naar de TK worden gestuurd.Instrumenten Tabel
16.6 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Subsidiebijdrage aan NWO voor de uitvoering van de «Vernieuwingsimpuls»
met als doel vernieuwing van onderzoek te realiseren door (jonge) veelbelovende
onderzoekers kansen te bieden middels persoonsgebonden subsidies (Veni-Vidi-Vici)Ja2. Subsidie aan NWO voor het honoreren van extra aanvragen van
vrouwen met een subsidiabel voorstel in de vidi en vici rondes van de Vernieuwingsgimpuls
die vanwege budgettaire beperking niet voor een reguliere honorering in aanmerking
komen (VI-vrouwencomponent)Ja3. Subsidie aan NWO voor het beschikbaar stellen van Aspasia premies
voor het permanent bevorderen van vrouwelijke Vernieuwingsimpuls-laureaten
tot universitair hoofddocent of hoogleraarJa4. Subsidie aan NWO voor het uitvoeren van het programma «Mozaïek»,
waarmee wordt beoogd meer allochtone afgestudeerden in de wetenschap te laten
doorstromen. Dit instrument wordt in 2007 verlengdJa5. Subsidie aan NWO voor het uitvoeren van het Rubicon-programma
waarmee jonge veelbelovende onderzoekers na hun promotie ervaring kunnen opdoen
door een verblijf van 2 jaar aan een buitenlandse onderzoeksinstelling of
voor één jaar aan een Nederlandse onderzoeksinstellingJa6. Subsidie aan NWO voor het uitvoeren van een programma voor «creatieve
promovendi». Dit is een programma waarin talentvolle afgestudeerden
kunnen starten met hun promotie op een onderwerp naar keuze. Dit programma
past in het streven om talentvolle onderzoekers met innovatieve
indeeën de ruimte te geven en is tevens een aanvulling op de reeds bestaande
programma’sJa7. In het kader van de beleidsrijke dialoog worden er met de universiteiten
prestatieafspraken gemaakt over het versterken van hun HRM-beleid gericht
op betere loopbaanperspectieven voor jonge onderzoekers, vrouwen en allochtonenNeeToelichting1. De drie subsidievormen van de Vernieuwingsimpuls (VI) Veni, Vidi en
Vici zijn in 2007 positief geëvalueerd. NWO verwerkt de evaluatie in
het nieuwe stelsel van de VI dat vanaf 2009 ingaat. Het kabinet heeft in het
kader van het beleidsprogramma besloten de komende jaren de VI verder uit
te breiden en te versterken. Dit wordt gerealiseerd door geleidelijke overheveling
van € 100 miljoen uit eerste geldstroom en door de inzet van middelen
die vrijkomen na stopzetting van de Smart mix. Besloten is de eigen bijdrage
voor de universiteiten in de VI met ingang van 2008 af te schaffen. Meer informatie
hierover staat in de Strategische Agenda 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 31 288, nr. 1, p. 45)7. In het kader van de Strategische agenda voor het hoger onderwijs-,
onderzoek en wetenschapsbeleid wordt er met de universiteiten overleg gevoerd
over de invulling van hun HRM-beleid, maar er worden geen prestatie-afspraken
gemaakt.Meetbare gegevens Tabel
16.7Meetbare gegevensRealisatieStreefwaarde 200320042005200620072007Leeftijdsopbouw universitair WP (% > 50jr.)Bron:
VSNU/WOPI  (*)  neerwaartse trend– WP totaal22,2%22,0%20,9%21,4%nnbidem– hoogleraren61,9%62,5%60,6%61,1%nnbidem– universitair hoofddocenten (UHD)55,0%54,5%51,0%52,8%nnbidem– universitair docent (UD)32,7%29,8%26,3%26,8%nnbidem– overig WP14,8%17,2%17,7%18,4%nnbidemAandeel vrouwen in universitaire wetenschappelijke
functies (%)Bron: VSNU/WOPI  (*)  stijgende trend– WP vrouwen totaal**29,9%31,0%32,0%32,7%nnbidem– hoogleraar8,5%9,3%9,9%10,3%nnbIdem– universitair hoofddocent (UHD)14,2%14,2%15,7%16,4%nnbIdem– universitair docent (UD)24,5%27,0%28,0%29,0%nnbIdem– overig WP35,3%36,2%37,2%37,9%nnbIdem– promovendi41,1%41,3%41,5%42,0%nnbidemVernieuwingsimpuls(VI)
totaal honoreringenBron: NWO187280202298202180 (meerjarig
gemiddeld 215 p.j.)VI-VENI (+% vrouwen)146 (37%)88 (35%)180 (43%)92 (35%)89 (42%) 80VI-VIDI (+% vrouwen)79 (16%)79 (30%)79 (34%)84 (33%)83 (23%)75VI-VICI (+% vrouwen)26 (23%)28 (21%)27 (14%)30 (20%)30 (33%)25* Betreffende waarden worden ontleend aan de WOPI-cijfers van de VSNU.
De waarden voor 2007 komen medio 2008 beschikbaar.** In de begroting was voor 2004 een percentage van 31,4 opgenomen en
bevatte ook de student-assistenten. De huidige cijfers zijn exclusief de student-assistenten.ToelichtingDe nagestreefde neerwaartse trend in de vergrijzing van het universitair
wetenschappelijk personeel vond plaats tot en met 2005, maar in 2006 is weer
een lichte stijging te zien in het aandeel van de leeftijdscategorie vanaf
50 jaar. Dit geldt voor alle functiecategorieën.Het aandeel vrouwen in de verschillende universitaire wetenschappelijke
functiecategorieën kent in het algemeen een licht stijgende trend. Specifieke
aandacht gaat uit naar het aandeel vrouwelijke hoogleraren, dat een streefwaarde
kent van 15% in 2010. Met de huidige groei lijkt dit streefpercentage
niet te worden gehaald. Stichting de Beauvoir heeft hierover in 2006 een monitor
gepubliceerd, waaruit blijkt dat zonder extra maatregelen dit percentage waarschijnlijk
pas in 2015 zal worden gehaald. Overigens is in EU-verband sprake van een
doelstelling van 25% in 2010.In alle categorieën van de Vernieuwingsimpuls worden de streefwaardes
gehaald en ligt de omvang van het aantal honoreringen zelfs iets hoger. De
Veni en Vidi-groep laat een solide participatie van vrouwen zien. Over de
jaren 2002–2006 blijkt dat de percentuele verdeling man-vrouw –
bij de universiteiten – op basis van de honoreringen bij de Veni’s
60–40 is, bij de Vidi’s 72–28 en bij de Vici’s 78–22.
Het aandeel vrouwelijke gehonoreerden is ook in deze laatste categorieën
gestegen in de jaren 2002–2007.16.3.4 Intensiveren van wetenschap en techniekcommunicatieDoelbereikingOm de betrokkenheid van de burger bij de kennissamenleving te vergroten
en meer jongeren te laten kiezen voor een opleiding en loopbaan op het gebied
van wetenschap en techniek, is het beleid gefocust op het vergroten van interesse
voor wetenschap en techniek in het primair onderwijs. Een nauwere band tussen
wetenschap- en techniekcommunicatie en wetenschap- en techniekeducatie is
daarbij essentieel. Hiervoor is het netwerk van samenwerkende grote en kleine
science centra ondersteund waarin NEMO als landelijk science centrum een coördinerende
rol vervult. Inhoudelijk is het wtc-beleid vooral gericht op het vergroten
van de interesse in en het verbeteren van het imago van de bèta/techniek-vakken.
NCWT heeft zijn activiteiten geëvalueerd. De behaalde resultaten van
het programma van NEMO, de educatieve dienst van de Stichting Nationaal Centrum
voor Wetenschap en Technologie (NCWT), de Wetenweek en Kennislink.nl zijn
zeer positief. NEMO en Wetenweek ontvangen jaarlijks meer dan een half miljoen
bezoekers.Instrumenten Tabel
16.8 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Subsidiebijdragen aan NEMO voor het uitvoeren van wtc-activiteiten
voor o.a. Kennislink, de continuïteit van de kleine science centra, de
Wetenschaps- en techniekweekJa2. Subsidie uit de Deltaplanmiddelen voor de continuïteit
van NEMO en voor het regionaliseren van science activiteiten (via artikel
6)Ja3. Integratie van de component wetenschap in het Nationaal actieplan
verbreding techniek in het basisonderwijs
(VTB) (onderdeel van Deltaplan)Ja4. In het kader van het ruimtevaart educatieprogramma
worden er zgn. DRS-scholen (Deltaresearch Schools) geselecteerd, die in het
lesprogramma van het primair onderwijs een
uitwerking aan de kerndoelen geven door aandacht te geven aan ruimtevaart
in brede zinJa5. Organisatie door NEMO van de wetenschaps- en techniekweekJa6. Uitvoeren van de regeling door NEMO (die in samenwerking met
de Vereniging van Science Centra tot stand is gekomen) voor de continuïteitssubsidie
aan de kleine science centraJa7. OCW heeft de website «Kennislink» mogelijk gemaakt,
die vooral leerlingen uit het voortgezet onderwijs ondersteunt met informatie
over een reeks exacte vakgebieden. Het project Kennislink wordt uitgevoerd
bij NEMOJaMeetbare gegevensVoor dit beleid zijn geen kwantitatieve prestatie-indicatoren te geven
omdat het primair gaat om gedragsbeïnvloeding en imagoverbetering van
wetenschap en techniek en van de bètawetenschappen meer in het bijzonder.
Het is wel de bedoeling dat dit beleid ondersteunend werkt en bijdraagt aan
de doelstelling om een 15% hogere uitstroom uit het voortgezet onderwijs
en het wetenschappelijk onderwijs te bewerkstelligen in de bètavakken
in 2010. Met enige tussenpozen voert de EU een barometer uit naar de publiekshouding
en feitenkennis bij de inwoners van de EU-landen. Daaruit blijkt dat Nederland
hoog scoort wat betreft interesse in wetenschap en techniek en gemiddeld wat
betreft feitenkennis.16.3.5 Bevorderen nationale coördinatie en internationale
samenwerking in wetenschappelijk onderzoekDoelbereikingVanuit de verantwoordelijkheid van de minister voor de coördinatie
van het wetenschapsbeleid bevordert OCW de nationale coördinatie en samenwerking.
Dit met als doel om de doelmatigheid en doeltreffendheid van de inspanningen
van de overheid ten aanzien van wetenschappelijk onderzoek te vergroten. Het
draagt bovendien bij aan het handhaven en versterken van de positie van het
Nederlandse onderzoek in Europa en in de wereld. Voor Nederland is internationale
wetenschappelijke samenwerking zowel vanuit politiek, maatschappelijk als
ook economisch oogpunt van groot belang. Met 5,7% aan succesvolle participaties
in toegekende projecten realiseerde Nederland zich in het zesde Kaderprogramma
(2002–2006) op een verdienstelijke zesde plaats van de EU-25. Voorlopige
resultaten bekend van de eerste oproepen uit het zevende Kaderprogramma (2003–2013)
lijken er op te wijzen dat de Nederlandse deelname in KP7 iets groter is dan
in KP6. Nederland heeft in 2007 boven verwachting goed gescoord in het nieuwe
programma «Ideeën» van KP7, een programma gericht op excellent
en baanbrekend onderzoek.Instrumenten Tabel
16.9 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Verstrekken van subsidies en contributies aan diverse nationale
onderzoeksinstellingen (o.a. KNAW en NWO) en aan internationale onderzoeksorganisaties
(o.a. CERN, ESO, ESA, EMBL, EMBC) ter versterking van de nationale coordinatie
en internationale wetenschappelijke samenwerking (Tabel 16.2)Ja2. Subsidie aan Senter/EG-Liaison voor het ondersteunen en stimuleren
van een zo groot mogelijke betrokkenheid van Nederlandse onderzoekers bij
het EU Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkelingJa3. Creëren en ondersteunen van een sterke positie van het
Nederlandse onderzoek in het lopende en nieuwe Europese kaderprogramma voor
onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief de Europese Research CouncilJa4. In samenwerking met de EU-landen wordt gewerkt aan de totstandkoming
van onderzoek en (technologische) samenwerking in één Europese
OnderzoeksruimteJa5. In samenwerking met de EU-landen wordt hierdoor gewerkt aan
het behalen van de Lissabon- en Barcelona doelstellingen voor 2010JaMeetbare gegevens Tabel
16.10 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200320042005200620072007De mate van succesvolle participatie in
het EU-Kaderprogramma(opbrengst in % minus bijdrage in %)Bron:
SenterNovem/EG Liaison Voor het totale 6de EU-Kaderprogramma (2002–2006) bedraagt de waarde
van deze indicator 1% een positief verschil(>
0%)       Internationale samenwerking bij
publiceren.Het percentage Internationale co-publicaties als aandeel van alle
publicatiesBron: NOWT/CWTS Het aandeel co-publicaties bedroeg in de periode 2003–2006: 45%.Minimaal 43,5% (2001)ToelichtingUit de analyse van de resultaten van de Nederlandse deelname aan het zesde
EU-Kaderprogramma door EG-liaison blijkt dat Nederland een financieel retour
heeft van 6,3% tegenover een bijdrage van 5,3%. Het retourpercentage
komt overeen met een omvang van € 1 213 miljoen. Nederlandse
projectindieningen kennen ook een relatief hoog slagingspercentage: 34%
tegenover een EU -gemiddelde van 20%. Nederlandse publieke instellingen
zijn sterk vertegenwoordigd in de prioritaire gebieden van KP6: 31%
van de deelnemers zijn universiteiten en 28% zijn onderzoekorganisaties.
Dat samenwerking in Europees verband belangrijk is en loont blijkt uit citatiescores
van wetenschappelijke publicaties. Wanneer er namelijk sprake is van internationale
wetenschappelijke samenwerking is de citatiescore van wetenschappelijke publicaties
hoger dan wanneer er geen sprake is van samenwerking of alleen van nationale
samenwerking (Nederlands Observatorium van Wetenschap en Technologie, NOWT,
2008): 1,55 tegenover 1,15.16.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
16.11 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaats16.3.1 Zorgen voor een goede toerusting en bekostiging van
het onderzoeksstelsel• Evaluatie
KNAW20072008Ex-post evaluatie  • Evaluatie
NWO20072008Ex-post evaluatie 16.3.2 Zorgen voor specifieke stimulering voor kennisopbouw
voor de toekomst• Bsik
projecteneind 2007medio 2008Ex-post evaluatie  • NROG
(NGI)maart 2006maart 2007Ex-post evaluatiewww.genomics.nl • ICT
regieorgaan2008 eind 2008Ex-post eindevaluatie  • Rathenau
Instituut20072007Ex-post evaluatieKamerstuk 29 338, nr. 58www.rathenau.nl16.3.3 Zorgen voor instroom,
behoud en doorstroom van talentvolle
onderzoekers• Vernieuwingsimpuls(VI)najaar 2006voorjaar 2007afronding in 2007begin 2008Ex-post evaluatie BeleidsdoorlichtingKamerstuk 29 338, nr. 65 • Rubiconvoorjaar 2008voorjaar 2010medio 2008 voorjaar 2010Ex-post evaluatieEindevaluatie  • Aspasiavoorjaar 2008zomer 2008Ex-post evaluatie 16.3.4 Intensiveren van wetenschap en techniekcommunicatie• NEMO2007eind 2007Zelfevaluatie 2005–2007ftp.ncwt.nl/ncwt zelfevaluatie16.3.5 Bevorderen nationale coördinatie en internationale
samenwerking in wetenschappelijk onderzoek• Bilaterale
samenwerkingRusland2007oktober
2007Ex-post evaluatie  • Bilaterale
samenwerkingChinaeind 2006mei 2008Ex-post evaluatie  • Bilaterale
samenwerkingIndonesiëeind 2008voorjaar 2009Ex-post evaluatie ToelichtingBsik: Als gevolg van vertraagde besluitvorming bij de aanvang van de Bsik
zijn de projecten later gestart. Hierdoor liep de midterm review een half
jaar vertraging op.Rubicon: omdat het Rubicon nog maar betrekkelijk kort loopt is met NWO
afgesproken de evaluatie te verschuiven naar 2008.NEMO: Omdat de toekenningprocedure is veranderd, is besloten een korte
zelfevaluatie over de periode 2005 – medio 2007 uit te voeren.Bilaterale samenwerking Rusland: De evaluatie is afgerond in oktober 2007.
Binnenkort wordt het rapport met een reactie van de minister bekend gemaakt.Bilaterale samenwerking China: In verband met veelvuldige contacten met
de KNAW en mondelinge en schriftelijke rapportages door de KNAW over het China
Exchange Programma, werd in gezamenlijk overleg besloten de evaluatie van
het programma in 2008 te laten plaatsvinden. De evaluatie zal in mei 2008
gereed zijn.ARTIKEL 24. KINDEROPVANG24.1 Algemene beleidsdoelstelling: Zorgdragen voor een
stelsel van toegankelijke en verantwoorde kinderopvangHet beleidsterrein kinderopvang was in de begroting 2007 opgenomen in
de ontwerpbegroting van het ministerie van SZW. Bij de overgang van het beleidsterrein
van SZW naar OCW op 22 februari 2007 is overeengekomen dat OCW de verantwoording
van het kinderopvangbeleid over het gehéle jaar 2007 in het jaarverslag
2007 van OCW zou opnemen. Omdat dit artikel als enig onderwerp de Wet kinderopvang
heeft is het te beschouwen als het verslag over de werking van de Wet kinderopvang.Doelbereiking en maatschappelijke effectenDe Wet kinderopvang beoogt de financiële toegankelijkheid van formele
kinderopvang te waarborgen. Bij de invoering van de Wet kinderopvang zijn
twee streefwaarden geformuleerd voor het aantal huishoudens dat gebruik maakt
van formele kinderopvang: zowel het totale aantal huishoudens als het aantal
huishoudens met een inkomen tot anderhalf maal modaal dat vóór
de invoering van de Wet kinderopvang gebruik maakte van formele kinderopvang
zou na de invoering van de Wet kinderopvang tenminste gelijk moeten blijven.
Deze doelstellingen zijn voor 2007 gehaald: het aantal huishoudens dat gebruik
maakt van formele opvang is 64% hoger dan in 2004, het aantal huishoudens
met een inkomen tot anderhalf maal modaal dat gebruik maakt van formele opvang
is 43% hoger dan in 2004. Tabel
24.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2003200420052006200720091. Aantal huishoudens dat gebruik maakt van formele kinderopvang–227 000256 000274 000372 000≥ 227 0002. Aantal huishoudens met een inkomen tot anderhalf maal modaal
dat gebruik maakt van formele kinderopvang–111 000107 000122 000159 000≥ 111 000Bronnen: 2004: geraamde realisatie o.b.v.
het aanbod van kinderopvang per
eind 2004, Research voor Beleid, 2005; De klant in beeld, rapportage gebruikersonderzoek
nulmeting, Vyvoj, 2005 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005/2006, 28 447, nr. 128).2005–2007: Belastingdienst Toeslagen,
bewerkingen OCW. Cijfers wijken af van die uit de Begroting 2008 vanwege verwerking
van beleidsinformatie van de Belastingdienst ultimo 2007.Kritische succesfactorenIn de begroting zijn voor kinderopvang de volgende drie succesfactoren
genoemd die relevant zijn voor het behalen van de doelstelling.Mate waarin werknemers gebruik maken van kinderopvangHet gebruik van formele kinderopvang is in 2007 sterk gestegen. De intensivering
van € 125 miljoen, de invoering van de verplichte werkgeversbijdrage
en de motie Van Aartsen/Bos hebben aan die groei bijgedragen. De intensivering
heeft de prijs van kinderopvang voor ouders verlaagd. De verplichte werkgeversbijdrage
heeft voor ouders die geen of een gedeeltelijke werkgeversbijdrage ontvingen
de prijs van kinderopvang verlaagd; daarnaast zijn voor alle
ouders de administratieve lasten aanzienlijk verminderd. Met de motie Van
Aartsen/Bos hebben basisscholen de wettelijke taak gekregen de aansluiting
met de erkende kinderopvang te regelen als ouders daarom vragen.Adequaat functioneren van de markt voor kinderopvangDe marktwerking in de kinderopvang is recent geïntroduceerd. Hoewel
harde conclusies daardoor nog niet mogelijk zijn, blijkt uit onderzoek (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 24 036, nr. 343)
wel het volgende.• Het aanbod van kinderopvangplaatsen is sterk gestegen, o.a. door
de motie Van Aartsen/Bos. Het aanbod heeft de explosieve toename van de vraag
niet kunnen bijhouden. Ruimtelijke restricties spelen hier mogelijk een rol.
Hierdoor zijn er wachtlijsten ontstaan.• De productdifferentiatie lijkt licht te zijn gestegen. Er wordt
geconcurreerd door kwaliteit te bewaken/verbeteren en transparant te maken
en door het aanbieden van onderscheidende diensten. M.n. de groeimarkt voor
buitenschoolse opvang is interessant voor aanbieders.• Door de persoonlijke relatie tussen ouders/kind en leidster van
het kinderdagverblijf stappen ouders niet snel over. Er is feitelijk maar één
keuzemoment, wanneer ouders voor hun eerste kind een kinderdagverblijf uitzoeken.
De reisbereidheid van ouders is laag, waardoor sprake is van een lokale markt;
dit beperkt de keuze tussen aanbieders voor ouders. Het geringe overstapgedrag
en lage reisbereidheid beperken de concurrentiedruk op de aanbieder.• Er is sprake van informatieasymmetrie. Ouders kunnen de kwaliteit
van kinderopvangorganisaties moeilijk beoordelen. Ze hebben weinig zicht op
het opleidingsniveau van de groepsleiding en het werken volgens een pedagogische
methode. Aanbieders en overheid bieden wel informatie aan, maar ouders maken
hier nauwelijks gebruik van bij hun keuze. Desondanks vinden ze dat ze voldoende
informatie hebben om een weloverwogen keuze te maken.Vertrouwen van werkende ouders in de kwaliteit van kinderopvangHet sterk groeiende aantal ouders dat gebruik maakt van kinderopvang geeft
aan dat formele kinderopvang een groeiend draagvlak onder ouders heeft. Uit
onderzoek blijkt dat in 2006 het aandeel ouders met kinderen tot 12 jaar dat
enkele dagen kinderopvang goed vindt voor kinderen licht tot aanzienlijk is
gestegen t.o.v. 2004 (SCP o.b.v., Emancipatiemonitor 2006, 2008).24.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
24.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 24 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 200320042005200620072007*2007Verplichtingen174 589298 084676 681937 9552 065 6881 573 546492 142waarvan garantieverplichtingen       Uitgaven159 741240 293675 216931 1142 064 1911 572 929491 262        Programma-uitgaven159 741240 293675 216931 1142 064 1911 572 929491 262• Wet kinderopvang00667 478921 0602 057 6211 562 764494 857• Subsidies157 463238 0495 8148 8155 5078 910– 3 403• Overig2 2782 2441 9241 2391 0631 255– 192        Apparaatsuitgaven0000000Ontvangsten210 08943 32271 300517 44128 627488 814* Dit betreft de vastgestelde begroting van het ministerie van SZW. Het
beleidsterrein van kinderopvang is 22 februari overgegaan van SZW naar OCW.
Dit is verwerkt bij de 1e suppletoire begroting 2007. Door tussentijdse mutaties
wijken deze twee standen van elkaar af.ToelichtingDe uitgaven voor de Wet kinderopvang zijn in 2007 bijna € 495
miljoen hoger dan geraamd. Het verschil tussen raming en realisatie wordt
voor € 64 miljoen veroorzaakt door wegwerken in 2007 door de Belastingdienst
van achterstanden in betalingen over 2006. Omdat dit aanspraken van ouders
betreft die ook in de jaren na 2006 doorlopen werkt dit structureel door naar
2007 en latere jaren. Daarnaast is in 2007 het gebruik van formele kinderopvang
fors toegenomen. Het aantal huishoudens en het aantal kinderen dat gebruik
maakte van formele kinderopvang groeide in 2007 met meer dan een derde. De
groei in 2007 heeft zich in alle inkomensgroepen voorgedaan en bij alle vormen
van opvang (dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang). Met name
het gebruik van gastouderopvang is zeer sterk gestegen in 2007. Tabel 24.3
geeft voor de jaren 2005–2007 kerngegevens. Hiermee wordt invulling
gegeven aan de toezegging bij het Algemeen Overleg van 3 april 2008 over
toezending van gegevens over de ontwikkelingen in het gebruik van kinderopvang.De uitgaven voor subsidies kinderopvang zijn circa € 3,4 miljoen
lager dan begroot. Enkele thema’s van de Subsidieregeling kinderopvang
waren gerelateerd aan de invoering van de Wet kinderopvang en waren twee jaar
na invoering niet meer actueel. Het budget voor subsidies is, voorafgaand
aan de overgang van SZW naar OCW, navenant verlaagd. Daarnaast zijn een aantal
projecten goedkoper uitgevallen dan verwacht.De ontvangsten kinderopvang betreffen voor € 48,2 miljoen terugontvangsten
van de Belastingdienst van kinderopvangtoeslagen over eerdere jaren. Daarnaast
betreft dit € 469,2 miljoen aan (niet begrotingsrelevante) ontvangsten
van de verplichte werkgeversbijdrage kinderopvang. Deze ontvangsten vormen
de parallel van de verhoging van de uitgaven vanwege de invoering van de verplichte
werkgeversbijdragen in 2007. Met ingang van de Najaarsnota 2007 worden de
ontvangsten van de verplichte werkgeversbijdrage als technische
mutatie geraamd op dit ontvangstenartikel. Tabel
24.3 Kenmerken van gebruik van kinderopvang2005–2007 200520062007mutatie 2007 (in %)Aantal huishoudens256 000274 00037200036%waarvan:    • tot 130% wettelijk minimumloon38 00046 00057 00024%• 130% wettelijk minimumloon – 1,5 x modaal69 00076 000102 00034%• 1,5x modaal – 2 x modaal67 00068 00091 00034%• 2x modaal en hoger82 00083 000122 00047%     Aantal kinderen375 000413 000557 00035%waarvan:    • Dagopvang224 000233 000283 00021%• Buitenschoolse opvang121 000134 000176 00029%• Gastouderopvang 0–12 jaar30 00046 00098 000113%Bron: Belastingdienst Toeslagen, bewerking OCW.    Instrumenten Tabel
24.4 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Invoering van een verplichte werkgeversbijdrage per 1 januari
2007Ja2. Aanpassen van de percentagetabellen voor de kinderopvangtoeslag
in verband met de intensivering van € 125 miljoen per 1 januari
2007Ja3. Implementatie van de motie Van Aartsen/BosJa4. Subsidie verlenen aan projecten die bijdragen aan toegankelijke
en verantwoorde kinderopvangJa5. Uitbreiden van de reikwijdte van de wet zodat ook huishoudens
waarvan een ouder in een EU-lidstaat of EER-lidstaat werkzaam is dan wel krachtens
de wetgeving van een lidstaat een sociale zekerheidsuitkering ontvangt en
gebruik maakt van een voorziening gericht op arbeidsinschakeling in aanmerking
komen voor kinderopvangtoeslag
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005/2006, 28 477, nr. 123)Ja6. Voorlichten over de Wet kinderopvangJa7. Tweedelijns toezicht op gemeenten door Inspectie Werk &
InkomenJa8. Opstellen van een beleidsreactie op gemeentelijke jaarverslagen
toezicht en handhaving kinderopvangJa9. Taskforce Wachtlijsten BSOJa10. Subsidieregeling uitbreiding BSO 2008Ja11. Bestuurlijke afspraken met gemeenten over buitenschoolse
opvangJa12. Beleidsnota Harmonisatie (Tweede Kamer, vergaderjaar,
2006–2007, 30 800 VIII, nr. 169)Ja13. Brief aan de Tweede Kamer over gastouderopvang (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 28 447, nr. 151)JaToelichtingMet de invoering van de verplichte werkgeversbijdrage en de aanpassing
van de percentagetabellen voor de kinderopvangtoeslag per 1 januari 2007
(instrumenten 1 en 2) heeft het kabinet invulling gegeven aan een (financieel)
beter toegankelijke kinderopvang. Omdat niet reëel kon worden verwacht
dat in 2008 voor 90% van de werknemers een volwaardige regeling beschikbaar
zou zijn, achtte het kabinet het geboden een wettelijke regeling in te voeren.
Met de verplichte werkgeversbijdrage is de financiële toegankelijkheid
voor ouders verbeterd die niet van beide werkgevers een volledige bijdrage
ontvangen. Daarnaast is het voor alle ouders aanzienlijk eenvoudiger geworden
een bijdrage in de kosten van kinderopvang te verkrijgen. Van de intensivering
van € 125 miljoen profiteren ouders met een belastbaar gezinsinkomen
tussen 130% van het wettelijk minimumloon en circa € 130 000
per jaar, ofwel circa 80% van de werkende ouders met kinderen tot 12
jaar.Er gaan steeds meer kinderen naar de buitenschoolse opvang. Vanaf het
schooljaar 2007–2008 zijn basisscholen verantwoordelijk voor de aansluiting
met de buitenschoolse opvang wanneer ouders hierom vragen (Motie Van Aartsen/Bos,
instrument 3). Door de hiermee gepaard gaande cultuuromslag bij ouders is
de vraag naar opvang extra toegenomen. Deze toenemende vraag leidt tot wachtlijsten.
Het kabinet heeft met Prinsjesdag 2007 naar aanleiding van het rapport van
de Commissie Bestrijden Wachtlijsten in de Buitenschoolse Opvang een aantal
maatregelen (waaronder een subsidiemaatregel voor een snelle uitbreiding)
aangekondigd om het aantal plaatsen in de buitenschoolse opvang uit te doen
breiden. Uit onderzoek blijkt dat tussen 1 augustus 2007 en 1 december
2007 de capaciteit van de buitenschoolse opvang is toegenomen met 12000 kinderen
en van de dagopvang met 8300 kinderen. De omvang van de wachtlijsten is in
deze periode van vier maanden toegenomen, de gemiddelde wachttijden zijn afgenomen
(OCW, brief van 27 februari 2008, kenmerk PO/KOV/2008/6838) (instrumenten
9, 10, 11).Op 13 juli 2007 is een brief naar de Tweede Kamer gezonden over bestrijding
van taalachterstanden in het Nederlands op korte termijn en harmonisering
van regelgeving op middellange termijn (instrument 12). VVE wordt uitgebreid.
Hierdoor kan het ook in de kinderopvang van de grond komen; verdere uitbreiding
van VVE in de peuterspeelzalen betekent dat er kleinere groepen komen, met
kwaliteitsnormen vergelijkbaar met de kinderopvang. De kwaliteitsnormen van
kinderopvang en peuterspeelzalen zullen naar elkaar toegroeien, waardoor harmonisatie
van kwaliteit in de praktijk ontstaat. Voor verdere harmonisatie van de regelgeving,
waaronder de financiering, zijn praktijkvoorbeelden van harmonisatie verkend
in het licht van de kabinetsdoelstellingen.Op 22 november 2007 is een brief aan de Tweede kamer gestuurd met daarin
de aankondiging van een aantal maatregelen op het terrein van de kwaliteit
van gastouderopvang (instrument 13). Er kwamen signalen (o.a. van GGD-inspecteurs)
dat de groei negatieve consequenties had voor de kwaliteit. Gastouderbureaus
die zich beperken tot een minimale invulling van hun wettelijke verplichtingen
waren hier de oorzaak van, waardoor een mogelijk onveilige of ongezonde opvangsituatie
kan ontstaan. De maatregelen die in de brief werden aangekondigd liggen op
het terrein van kwaliteit en toezicht. De Staatssecretaris heeft de veldpartijen
op 18 september 2007 gevraagd of aanpassing van het Convenant kwaliteit
kinderopvang, waarin de veldpartijen afspraken maken over de eisen die aan
gastouderopvang worden gesteld, in de rede ligt. Op het gebied van toezicht
is in samenwerking met de GGD Nederland en de VNG onder meer het toetsingskader
verbeterd. Tenslotte werd in de brief een onderzoek aangekondigd dat de oorzaken
van de groei van het gebruik van gastouderopvang zal analyseren.24.3 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
24.5 Overzicht afgeronde onderzoekenAlgemene/operationele doelstellingOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaatsADVerminderd
overheidstoezicht kinderopvang20072007Overig onderzoekBijlage bij TK 2006–07, 28 447, 143ADKosten
toezicht kinderopvang20072007Overig onderzoekBijlage bij TK 2006–07, 28 447, 143ADWachtlijsten kinderopvang per
1 augustus 200720072007Overig
onderzoekBijlage bij TK 2006–07,
28 447/31 070, 146ADBasisgegevens kinderopvang per
1 januari 200720072007Overig
onderzoekBijlage bij TK 2007–08,
28 447, 148ADZelfstandige
gastouderopvang onder de Wet kinderopvang?20072007Overig onderzoekBijlage bij TK 2007–08, 28 447, 151ADInnovatieve
gastouderopvang20072007Overig
onderzoekBijlage bij TK 2006–07,
28 447, 143ADRegelgeving
en financiering peuterspeelzaalwerk20072007Overig onderzoekBijlage
bij TK 2007–08, 31 200 VIII, 38ADAansluiting
opleiding onderwijs op praktijk BSO20072008Overig onderzoekBijlage
bij TK 2007–08, 31 322, 3In 2007 zijn er geen beleidsdoorlichtingen en/of effectonderzoeken ex-post
gestart of afgerond.ARTIKEL 25. EMANCIPATIE25.1 Algemene beleidsdoelstelling: Het bevorderen van
gelijke rechten, kansen en vrijheden en (sociale) verantwoordelijkheden in
de Nederlandse samenleving voor vrouwen en mannenDoelbereiking en maatschappelijke effecten Tabel
25.1 Meetbare gegevensIndicatorRealisatieStreefwaardeStreefwaarde 2003200420052006200720062007Economische zelfstandigheid vrouwen  42%niet bekendniet bekend52,5%54%Zorgparticipatie van
mannen  35,5%niet bekendniet bekend38,3%38,6%Bronnen: CBS (Inkomenspanelonderzoek), SCP (Tijdsbestedingsonderzoek)       ToelichtingHet betreft hier streefwaarden die in 2000 zijn vastgesteld. De realisatiecijfers
worden 5-jaarlijks vastgesteld en zijn daarom niet beschikbaar voor 2007.
In de loop der jaren is een grote achterstand opgelopen ten opzichte van de
streefwaarden. De zorgparticipatie van mannen is al jaren stabiel rond de
35%. De economische zelfstandigheid van vrouwen neemt slechts zeer
langzaam toe doordat de meeste vrouwen in Nederland kiezen voor werken in
deeltijd. In de nieuwe emancipatienota «Meer kansen voor vrouwen»
is beargumenteerd dat de streefwaarde voor zorgparticipatie van mannen dient
te vervallen en dat de streefwaarde voor economische zelfstandigheid voor
vrouwen bijgesteld dient te worden. De Kamer is akkoord gegaan met het laten
vallen van de streefwaarde voor de zorgparticipatie van mannen. De streefwaarde
voor economische zelfstandigheid van vrouwen blijft 60% in 2010. Deze
streefwaarde zal niet gehaald kunnen worden. Met de extra maatregelen die
dit kabinet neemt en de beoogde cultuurverandering in bedrijven en bij vrouwen
zelf zal gepoogd worden zo dicht mogelijk bij deze streefwaarde uit te komen.Kritische succesfactorenDe economische conjunctuur heeft een belangrijke rol gespeeld in de stagnatie
die is opgetreden. Daarnaast speelt de cultuur een belangrijke rol. De economische
zelfstandigheid van vrouwen neemt slechts zeer langzaam toe doordat de meeste
vrouwen in Nederland kiezen voor werken in deeltijd. Dit valt ook te lezen
in de Emancipatiemonitor 2006.Daarnaast waren in de begroting van 2007 de volgende factoren genoemd:• De mate van integratie van het man/vrouwperspectief in het reguliere
beleid op alle departementen;• De investering van departementen in het verbeteren van de positie
van vrouwen• De inzet van bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, overheden
en aan overheid gelieerde organisaties;• De inzet en de betrokkenheid van de doelgroepen in het emancipatiebeleid25.2 Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
25.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen12 67613 88714 87719 94512 86812 81652Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven13 78111 27312 57513 63514 23212 8161 416        Programma-uitgaven13 78111 27310 33611 18112 17710 3581 819        1) Het aanjagen van de verankering van het
man/vrouw-perspectief in beleidsontwerp en- uitvoering van alle departementen
(gendermainstreaming);       2) Het aanjagen en ondersteunen van het emancipatieproces
op lokaal, nationaal, Europees en internationaal niveau13 78111 27310 33611 18112 17710 3581 819• Subsidies6 8057 6547 4158 57510 3857 8122 573• Stimuleringsuitgaven4 2632 8372 3662 3511 7922 546– 754• Voorlichting en Onderzoek517517516255   • Dagindeling2 19626539            Apparaatsuitgaven  2 2392 4542 0552 458– 403Ontvangsten5623291595384084ToelichtingNaast de toekenning van de eindejaarsmarge hebben binnen de begrotingen
van SZW en OCW enkele budgettaire herschikkingen plaatsgevonden in het kader
van de overgang van Emancipatie van SZW naar OCW. Het verschil bij Subsidies
wordt verklaard doordat in de begroting 2007 geen bedragen zijn opgenomen
voor de de compensatie voor ESF subsidieprojecten en hogere subsidies voor
de projecten 1001Kracht en tijdenbeleid. Het verschil bij stimuleringsuitgaven
wordt veroorzaakt doordat het project tijdenbeleid was begroot bij Stimuleringsuitgaven
maar gedurende de uitvoering verantwoord op Subsidies. Het verschil bij Apparaatsuitgaven
wordt verklaard doordat de (geraamde) uitgaven voor Raden en Commissies in
de begroting conform de SZW lijn bij Apparaatsuitgaven was opgenomen terwijl
de (gerealiseerde) uitgaven conform de OCW lijn onder de Programmauitgaven
horen. De ontvangsten zijn ontstaan na afrekening van subsidies en projecten
uit voorgaande jaren.25.3 Operationele doelstellingen25.3.1 Het aanjagen van de verankering van het man/vrouw
perspectief in beleidsontwerp en -uitvoering van alle departementen (gendermainstreaming)Doelbereiking/Instrumenten Tabel
25.3 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Opstellen van een kabinetsreactie op eindrapportage Visitatiecommissie
EmancipatieJa2. Subsidieverstrekking aan E-Quality en IIAVJa3. Monitoren van departementen op afspraken meerjarenbeleidsplan
2006–2010Nee4. Kennisuitwisseling in Interdepartementale Coördinatiecommissie
Emancipatie (ICE)JaToelichting1. Kabinetsreactie is naar de Kamer gestuurd (Kamerstuk 30 420, nr. 59)2. E-Quality en IIAV hebben op basis van de bestaande meerjarenafspraken
subsidie ontvangen.3. De monitoring op de voortgang in de uitvoering van het meerjarenbeleidplan
2006–2010 heeft niet plaatsgevonden omdat als gevolg van de kabinetswisseling
is besloten dat een nieuwe emancipatienota opgesteld zou worden ter vervanging
van het meerjarenbeleidplan 2006–2010. Deze nieuwe emancipatienota is
de nota «Meer kansen voor vrouwen».4. Er zijn 4 vergaderingen geweest gericht op kennisuitwisseling tussen
de departementen.Indicatoren waren:Afzonderlijke eindrapportages per departement van de visitatiecommissie.
Deze rapportages zijn allen opgeleverd en met een reactie van de afzonderlijke
departementen aan de Kamer aangeboden.25.3.2 Het aanjagen en ondersteunen van het emancipatieproces
op lokaal, nationaal, Europees en internationaal niveau.Ministers tekenen convenant 1001 KrachtDuizend en één Kracht bevordert de participatie van 50 000
allochtone vrouwen via vrijwilligerswerk. Vrijwilligerswerk biedt mogelijkheden
tot zelfontplooiing en participatie en kan ook een opstap zijn naar een betaalde
baan. In dit project werken gemeenten, vrijwilligersorganisaties en migrantenorganisaties
samen aan de werving en begeleiding van allochtone vrouwen in vrijwilligerswerk.
Deze samenwerking zorgt voor samenhang in het aanbod. Van activerende taalontmoeting,
empowermenttraining, bemiddeling naar en begeleiding in vrijwilligerswerk
tot aan een Eerder Verworven Competenties (EVC) Traject. Op 8 maart 2007 hebben
de ministeries van VWS, OCW, SZW en WWI en de gemeenten Amsterdam, Breda,
Den Haag, Nijmegen, Rotterdam en Utrecht een convenant ondertekend voor de
uitvoering van het project Duizend en één KrachtDoelbereiking/Instrumenten Tabel
25.4 InstrumentenJaar 2007Realisatie1. Subsidieverlening aan maatschappelijke organisatiesJa2. Samenwerking met gemeenten voor introduceren tijdenbeleid 7
tot 7Ja3. Bevorderen gebruik van Lokale VeiligheidIndexJa4. Realisatie sociaal contract met vrijwilligersorganisatiesJa5. Subsidiering van experimenten ESFDagindelingJa6. Kennisuitwisseling over thema DagindelingJa7. Uitvoeren ESF programma Dagarrangementen en
combinatiefunctiesJa8. Activiteiten gericht op betere m/v-balans in bedrijven en besturenJa9. Kennisuitwisseling over arbeidsparticipatie onderzoekers
en beleidsmakersJaToelichting1. Er zijn conform planning drie subsidierondes uitgevoerd in 2007. Hiermee
is de Subsidieregeling Emancipatieprojecten afgerond.2. Er zijn koploperovereenkomsten gesloten met 2 provincies en 4 gemeenten.
Er is fleximeter ontwikkeld en ter beschikking gesteld met gemeenten.3. Lokale Veiligheid Index is onder aandacht van gemeenten gebracht.4. Er is een convenant 1001Kracht gesloten met 6 gemeenten. Dit convenant
is door bewindspersonen van WWI, VWS, SZW en OCW ondertekend.5. De vierde en daarmee laatste subsidieronde ESF Dagindeling is uitgevoerd.6. Er zijn thematische conferenties gehouden over Dagindeling en brieven
naar sleutelfiguren gestuurd.7. Het programma Dagarrangementen en combinatiefuncties wordt uitgevoerd
door ministerie van OCW, directie Primair Onderwijs.8. Het project EQUAL Glazen Muur is in 2007 afgerond.9. Er zijn verschillende werkconferenties georganiseerd.Meetbare gegevens Tabel
25.5 Meetbare gegevensIndicatorStreefwaardeRealisatie 200320042005200620072007Plan van aanpak emancipatie en integratie      Aantal gemeenten waarmee SZW afspraken heeft gemaakt over de wijze
waarop zij het emancipatiebeleid en integratiebeleid op gemeentelijk niveau
zullen stimuleren en faciliteren    3120Aantal allochtone vrouwen die zijn gestart met activiteiten die
leiden tot maatschappelijke participatie    20 00029 000Maatschappelijke participatie      Aantal vrouwen in een kwetsbare en kansarme positie dat deelneemt
aan vrijwillige inzet    50 000 (in 2010)Nog niet bekendESF programma Dagarrangementen en
combinatiefuncties      Aantal samenwerkingsprojecten met gemeenten en organisaties rondom
de lokale sociale infrastructuur    100+ /-70Aantal gecreëerde combinatiefuncties in onderwijs, opvang,
welzijn en sport    1 000Nog niet bekendSubsidieregeling Emancipatieprojecten      Aantal projectsubsidies aan organisaties    4532Subsidieronde ESF Dagindeling      Aantal experimenten en implementatieprojecten in het kader van
de regeling    5453Bron: Eindrapportage plan van aanpak emancipatie en integratie
(Kamerstuk 29 203, nr. 30), realisatie volgens
OCW administratie      ToelichtingEr is een subsidieregeling gemaakt voor 31 gemeenten. Uiteindelijk hebben
20 gemeenten een actieve rol in de uitvoering van het plan van aanpak gehad.
In totaal zijn ruim 29 000 vrouwen bereikt waarmee de streefwaarde is
gehaald. In 2007 is de eindrapportage plan van aanpak emancipatie en integratie
naar de Kamer gestuurd (Kamerstuk 29 203, nr. 30). Hierin staat te
lezen dat door de forse inzet van gemeenten, de doelgroep zelf en met ondersteuning
van de rijksoverheid een mooi eindresultaat kan worden getoond: 29 000
vrouwen zijn actief betrokken geweest bij een scala aan activiteiten die direct
onder het plan van aanpak Emancipatie en Integratie vallen.Er zijn in convenant 1001Kracht afspraken gemaakt over het activeren van
allochtone vrouwen. Om de streefwaarde van 50 000 te halen in 2010 dient
de aanpak landelijk uitgerold te worden. De voorbereidingen hiervoor zijn
in volle gang. Aantal provincies/gemeenten dat meedoet aan 1001Kracht zal
worden uitgebreid van 6 naar 25.Er zijn in totaal ongeveer 70 samenwerkingsprojecten Dagarrangementen
en combinatiefuncties gerealiseerd. Dat zijn er minder dan beoogd. Dit is
onder meer het gevolg van strengere financiële vereisten om deel te nemen
in de regeling.Er zijn conform planning drie subsidierondes uitgevoerd in 2007. Hiermee
is de Subsidieregeling Emancipatieprojecten afgerond.De vierde en daarmee laatste subsidieronde ESF Dagindeling is uitgevoerd25.4 Overzicht afgeronde onderzoeken Tabel
25.6 Overzicht afgeronde onderzoekenOnderwerpStartAfgerondSoort onderzoekVindplaatsBeleidsdoorlichting    Emancipatie20062007Ex-post evaluatieonderzoekKamerstuk 30 420, nr. 51Sardes-rapport    Ongezien onderscheid in het onderwijs20062007Deskresearch veldonderzoekKamerstuk 30 420, nr. 47Evaluatie onderzoek Ambassadeursnetwerken20062007EvaluatieonderzoekKamerstuk 27 099, nr. 17DE NIET-BELEIDSARTIKELENARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIENAlgemeen Tabel
17.1: Budgettaire gevolgen artikel 17 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen00000– 7 5007 500Uitgaven00000– 7 5007 500• Loonbijstelling00000– 7 5007 500• Prijsbijstelling0000000• Nader te verdelen0000000• Asielzoekers0000000Ontvangsten0000000ToelichtingDoel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sectoroverstijgende middelen.
Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend is, worden
de middelen naar de desbetreffende artikelen overgeboekt. Op deze artikelen
worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.De beginstand van het artikelonderdeel loonbijstelling is opgebouwd uit
nog te verdelen arbeidsvoorwaardenmiddelen naar verschillende beleidsterreinen.Loonbijstelling Tabel
17.2: Loonbijstelling (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilLoonbijstelling 2007 (toegevoegd uit de aanvullende post)612 738 612 738CAO-sector (po/vo/bve) – 432 831– 432 831HO-sector (hbo/wo/owb) – 113 872– 113 872Arbeidsvoorwaardengepremieerde
en gesubsidieerde sector (G&G) – 50 435– 50 435ArbeidsvoorwaardenRijk – 7 901– 7 901Arbeidsvoorwaardenprovincie
en gemeente – 199– 199CAO sector Rijk1 062– 1 0620Totaal613 800– 606 3007 500Uitdeling
loonbijstelling 2007Primair onderwijs– 216 896Voortgezet onderwijs– 153 847Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie– 63 327Hoger beroepsonderwijs– 41 402Wetenschappelijk onderwijs– 68 365Internationaal onderwijsbeleid– 275Arbeidsmarkt en personeelsbeleid– 804Studiefinancieringsbeleid– 1 633Cultuur– 12 746Media– 645Onderzoek en wetenschappen– 15 560Kinderopvang– 27 590Emancipatie– 62Nominaal en onvoorzien– 59Ministerie algemeen– 1 856Inspecties– 1 089Adviesraden– 144Totaal– 606 300ToelichtingIn 2007 hebben zich de volgende wijzigingen op dit artikelonderdeel voorgedaan:1. De ontvangen loonbijstelling bedroeg in totaal € 613 miljoen
en is grotendeels in de 1e suppletore begroting toegevoegd.De uitdeling van de loonbijstelling 2007 is als volgt:2. De budgetten voor arbeidsvoorwaarden in het onderwijs en wetenschap
(CAO-sector en HO-sector) zijn bijgesteld.3. Ook de budgetten van de beleidsonderdelen die vallen onder de sector
Rijk, G&G en de provincie en gemeente zijn met de reguliere loonbijstelling
2007 bijgesteld.4. Tenslotte zijn de budgetten voor de CAO sector Rijk ook toegevoegd
en uitgedeeld naar de verschillende beleidsartikelen.Prijsbijstelling Tabel
17.3: Prijsbijstelling (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilPrijsbijstelling 2007/indexering omroepbijdrage (toegevoegd uit
de aanvullende post)80 460 80 460    Primair onderwijs – 16 893– 16 893Voortgezet onderwijs – 6 861– 6 861Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie – 6 026– 6 026Technocentra – 81– 81Hoger beroepsonderwijs – 6 112– 6 112Wetenschappelijk onderwijs – 9 207– 9 207Internationaal onderwijsbeleid – 74– 74Arbeidsmarkt en personeelsbeleid – 517– 517Informatie- en communicatietechnologie – 277– 277Studiefinancieringsbeleid – 11 017– 11 017Cultuur – 4 928– 4 928Media (indexering omroepbijdrage) – 9 271– 9 271Onderzoek en wetenschappen – 2 816– 2 816Kinderopvang – 5 457– 5 457Emancipatie – 70– 70Ministerie algemeen – 659– 659Inspecties – 168– 168Adviesraden – 26– 26Totaal80 460– 80 4600ToelichtingDit artikelonderdeel heeft dezelfde functie als het artikelonderdeel loonbijstelling,
maar dan voor de uitdeling van de prijscompensatie. Op dit artikelonderdeel
is de bijstelling uit de aanvullende post van € 80,5 miljoen binnengekomen.
Bij de uitdeling van de prijsbijstelling over de verschillende beleidsartikelen
is rekening gehouden met het afwijkende (hogere) wettelijk verplichte bijstellingspercentage
op het materiële budget van het primair onderwijs.Nader te verdelen Tabel
17.4: Nader te verdelen (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilEindejaarsmarge 2006/20072 221 2 221Eindejaarsmarge 2007/2008– 18 821 – 18 821Tekort 2007 – 107 573– 107 573Kasschuiven 126 394126 394Diversen – 2 221– 2 221Totaal– 16 60016 6000ToelichtingHet verschil is als volgt te verklaren:1. In 2006 eindigde OCW met een klein overschot van € 2,2 miljoen.
Het overschot 2006 is via de eindejaarsmarge doorgeschoven naar 2007 en toegevoegd
aan dit artikelonderdeel.2. In 2007 eindigde OCW met een tekort van € 107,6 miljoen.
Dit tekort wordt grotendeels verklaard door een opwaartse bijstelling van
circa € 170 miljoen op raming van het beleidsartikel kinderopvang.
Het tekort 2007 wordt via de eindejaarsmarge (€ 18,8 miljoen) doorgeschoven
naar 2008.3. De mutatie ’diversen’ wordt grotendeels verklaard door
een aantal kasschuiven op de OCW-begroting en de invulling van de geparkeerde
herschikkingen binnen de onderwijsbegroting. Deze herschikkingen waren op
dit beleidsartikel ingeboekt om de voorjaarsnotabesluitvorming over de jaren
heen sluitend te krijgen.Ontvangsten Tabel
17.5: Ontvangsten (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilOpbrengsten commissie Schutte – 3 794– 3 794Kasschuif commissie Schutte5 188– 1 3943 794Totaal5 188– 5 1880ToelichtingIn 2007 hebben zich de volgende wijzigingen op dit artikelonderdeel voorgedaan:1. Het betreft de verrekening van vorderingen in 2007 bij het beleidsartikel
hoger beroepsonderwijs van in totaal € 3,8 miljoen. Deze verrekeningen
vinden plaats op basis van de resultaten van het onderzoek door de Commissie
Vervolgonderzoek Rekenschap.2. Op dit artikelonderdeel wordt vanuit 2007 € 1,4 miljoen doorgeschoven
naar 2008. Ook in 2008 zullen nog vorderingen worden vereffend.ARTIKEL 18 T/M 20 MINISTERIE ALGEMEENAlgemeenOp dit onderdeel worden de apparaatsuitgaven van het ministerie verantwoord.
Het betreft de apparaatsuitgaven van:• Het bestuursdepartement (artikel 18)• De Inspectie van het Onderwijs en de Erfgoedinspectie (artikel
19)• De drie adviesraden: de Onderwijsraad, de Raad voor Cultuur, en
de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (artikel 20)Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
18.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 18 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen182 723133 016117 101115 221112 845118 173– 5 328waarvan garantieverplichtingen05 50000000Uitgaven192 806126 016118 003116 042112 690118 173– 5 483Niet toe te rekenen uitgaven bestuursdepartement    103 179108 398– 5 219Apparaatskosten onverdeeld    9 5119 775– 264Ontvangsten4 3432773 455303106567– 461ToelichtingUitgavenDe totale uitgaven op artikel 18 zijn circa € 5,5 miljoen lager
uitgevallen dan de vastgestelde begroting. Dit wordt deels verklaard door
een budgetverlaging van € 3,3 miljoen als gevolg van vertraagde
projecten en/of investeringen op het gebied van energiebesparende maatregelen,
invoering rijkslogo en vervanging van dienstauto’s. Daarnaast is een
verlaging van € 3,1 miljoen verwerkt voor een voorziening voor vervanging
meubilair en een verlaging voor een vertraagde betaling voor het project IBG2010!
ad € 2,3 miljoen. Tot slot is het budget met € 2,5 miljoen
verhoogd voor de loon- en prijsbijstelling. Het restant ad € 0,7
miljoen betreft een saldo van diverse beleidsmatige en technische mutaties.VerplichtingenMet brief van 8 september 2005 heeft de minister van OCW aan de minister
van VROM de garantie verstrekt, dat OCW de meerjarige financiële verplichtingen,
die voortvloeien uit de huisvestingszorg van de nieuwbouw van IB Groep, nakomt.
Het betreft hier een garantie voor de jaarlijkse huurverplichting. Omdat de
nieuwbouw op zijn vroegst in 2010 gereed is en er nog geen huurcontract is
tussen VROM (RGD) en IB Groep, kan deze meerjarige huurverplichting nog niet
worden gekwantificeerd.OntvangstenOp het ontvangstenartikel is een onderuitputting van € 0,5 miljoen
gerealiseerd. Grotendeels wordt dit verklaard door vertraagde ontvangsten
van de Rijksgebouwendienst.Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
19.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 19 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen48 72749 74447 96947 21949 61546 7452 870Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven48 91750 13847 96947 21949 61546 7452 870• Erfgoedinspectie1 4201 4852 4412 7162  6872 66918• Inspectie van het onderwijs47 49748 65345 52844 50346 92844 0762 852Ontvangsten9131451231 21801 218ToelichtingErfgoedinspectieBegroting en realisatie van de Erfgoedinspectie zijn per saldo in 2007
gelijk. Verhogingen zijn het gevolg van loon- en prijsbijstelling en kasschuiven,
de verlaging is het gevolg van een overschot als gevolg van vacatureruimte
en sobere bedrijfsvoering.Inspectie van het OnderwijsHet verschil tussen begroting en realisatie van de Inspectie van het onderwijs
is in 2007 uitgekomen op € 2,9 miljoen. Dit wordt vooral veroorzaakt
door:• een verhoging van € 3,2 miljoen als gevolg van loon-
en prijsbijstelling, kasschuiven van 2006 naar 2007, incidenteel meerwerk
en een bijdrage vanuit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) ten
behoeve van het project ontwikkeling toetsingskader voor- en vroegschoolse
educatie (V.V.E.);• een verlaging van € 0,3 miljoen als gevolg van kasschuifvoorstellen
van 2007 naar 2008 en overboekingen naar andere organisatieonderdelen i.v.m.
overdracht van taken.OntvangstenHet verschil tussen begroting en realisatie is in 2007 uitgekomen op € 1,2
miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de ontvangst van EZ van de zgn. FES gelden
van € 1,0 miljoen en een ontvangst van het bureau Cross van € 0,2
miljoen voor een internationale activiteit. Hiermee was bij de begrotingsvoorbereiding
geen rekening gehouden.Budgettaire gevolgen van beleid Tabel
20.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 20 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2003200420052006200720072007Verplichtingen6 9447 4006 9087 6157 2206 755465Waarvan garantieverplichtingen       Totale uitgaven6 9447 4006 9087 6157 2206 755465• Onderwijsraad2 5172 4902 3342 6202 4082 574– 166• Raad voor cultuur3 1393 3852 9303 4023 3503 27080• AWT1 2881 5251 6441 5931 462911551Ontvangsten0000000ToelichtingHet totaal aan realisatie is voor de drie adviesraden samen € 0,5
miljoen hoger dan begroot. Dit wordt o.a. veroorzaakt door een verhoging van € 0,7
miljoen door de bijdrage van het ministerie van Economische Zaken aan de begroting
van de AWT.BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF1. InleidingDeze paragraaf bevat een rapportage over de bedrijfsvoering. Hiermee geef
ik aan in hoeverre er sprake is van beheerste bedrijfsprocessen en maak melding
van bijzonderheden, onvolkomenheden en onrechtmatigheden. Tevens ga ik in
op de vorderingen die zijn bereikt met betrekking tot de ambities die OCW
zich had gesteld ten aanzien van:• zicht op prestaties in de begroting en andere publicaties;• ontwikkelingen in het toezicht;• het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik;• het informatiebeleid;• het verder verbeteren van de interne bedrijfsvoering.Ook informeer ik u over de stand van zaken over de door de Algemene Rekenkamer
gesignaleerde onvolkomenheden, over de sanctieregelingen specifieke uitkeringen
en de administratieve lastendruk.Een belangrijke conclusie is dat het goed gaat met de bedrijfsvoering
binnen OCW: onvolkomenheden worden sneller dan voorheen opgelost binnen het
departement. Ondanks de overkomst van twee lastige dossiers (kinderopvang
en emancipatie) is het financieel beheer binnen OCW op orde gebleven.2. Onvolkomenheden Algemene RekenkamerDe Rekenkamer heeft in het rechtmatigheidsonderzoek over 2006 de volgende
twee onvolkomenheden geconstateerd:• Het beheer van kunstvoorwerpen van het RijkDe aanbeveling van de Rekenkamer was om de implementatie van de verbetermaatregelen
voort te zetten. In april 2007 is de Regeling Beheer Museale Voorwerpen van
kracht geworden. Deze regelt het beheer bij de ministeries en de buitendiensten.
Het ICN heeft als vervolg hierop alle departementen gewezen op de noodzaak
van implementatie en handhaving van de Administratieve Organisatie en hiervoor
bouwstenen aangereikt. Bij OCW bijvoorbeeld is de richtlijn Materieel Beheer
mede op basis hiervan aangepast. De departementen zijn nu aan zet om het kunstvoorwerpenbestand
actueel te houden, ICN zal dit monitoren. OCW verwacht dat deze onvolkomenheid
hiermee is weggenomen.• Het beheer van subsidiedossiers bij de directie
Onderzoek en WetenschapsbeleidDe Rekenkamer constateerde in 2006 dat de dossiers bij OWB onvolledig
en slecht toegankelijk waren. De directie OWB heeft een subsidiebeheersysteem
ontwikkeld waarin alle subsidievoorwaarden (inclusief data) zijn vastgelegd.
De subsidiedossiers zijn nu voorzien van een standaardindeling, de wet- en
regelgeving is zodanig aangepast dat alle benodigde informatie voor het toekennen
van subsidies hierin aanwezig is. De directie OWB hanteert daarnaast checklisten
voor het toetsen van de aanwezigheid van alle noodzakelijke documenten en
het uitvoeren van relevante handelingen. OCW verwacht dat deze onvolkomenheid
hiermee is weggenomen.3. Mededeling over de bedrijfsvoeringIk verklaar dat de onder mijn verantwoording aangegane verplichtingen,
gedane uitgaven en gerealiseerde ontvangsten en de daarbij horende standen
in de jaarrekening met redelijke zekerheid conform Europese regelgeving, Nederlandse
wetten, AmvB’s en ministeriële regelingen tot stand zijn gekomen.Overigens is de uitvoering van de kinderopvangtoeslag wettelijk opgedragen
aan de Belastingdienst. In het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Financiën
en het Beheersverslag 2007 van de Belastingdienst wordt verantwoording afgelegd
over de ordelijke en controleerbare uitvoering van de kinderopvangtoeslag
en het gevoerde financiële beheer, inclusief rechtmatigheid en beleid
ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik.OCW stuurt zijn bedrijfsprocessen onder meer door risicoanalyses uit te
voeren, tijdig beheersmaatregelen te treffen en door een expliciet normenkader
te geven voor het financieel en materieel beheer. Het management draagt hieraan
bij door in de planning- en controlcyclus periodiek verantwoording af te leggen
over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering. Mede op grond van deze verantwoordingen
ben ik van mening dat OCW het afgelopen jaar de bedrijfsprocessen in voldoende
mate heeft beheerst. De volgende processen vragen echter nog extra aandacht
waarbij Kinderopvang en Emancipatie geïmporteerde risicovolle processen
zijn gebleken:1. Kinderopvang2. Gratis schoolboeken3. ESF4. Emancipatie5. Urennorm BVEHieronder geef ik een toelichting op deze processen.Ad 1: KinderopvangBij Kinderopvang is in 2007 gebleken, dat de ramingen niet overeenkwamen
met het werkelijk gebruik van de regeling Kinderopvang als gevolg van gebrekkige
dan wel vertraagde beleidsinformatie. Budgettaire overschrijdingen in de uitgaven
hebben in 2007 een omvang van ongeveer € 500 miljoen. Verder leidt
de AWIR-systematiek (Algemene Wet Inkomensafhankelijke Regelingen) er toe
dat op aanvraag wordt toegekend en pas achteraf de juistheid van aanvragen
wordt beoordeeld. Hierdoor ontstaat een stuwmeer aan mogelijke nabetalingen
en terugvorderingen. Voor Kinderopvang heeft OCW een zogenaamde «rode
knopprocedure» in werking gezet met aansturing en toezicht vanuit de
ambtelijke leiding om het probleem zo snel mogelijk beheersbaar te maken.
In samenwerking met het Ministerie van Financiën en de Belastingdienst
wordt gewerkt aan versterking van de beleidsinformatie, het ramingsmodel en
beleidsmaatregelen om het budgettaire probleem inzichtelijk en beheersbaar
te maken.Ad 2: Gratis schoolboekenDe invoering van gratis schoolboeken loopt anders dan gepland. Eind december
2007 bleek dat het voor scholen vrijwel onmogelijk was om gezien de Europese
aanbestedingsregels en het Wetstraject de implementatie van de gratis schoolboeken
mogelijk te maken per 1 augustus 2008. Er is besloten de financiering
van de schoolboeken via de scholen een jaar uit te stellen en
in het overgangsjaar het geld rechtstreeks aan de ouder te verstrekken via
de Sociale Verzekeringsbank. Om de planning en de voortgang van de invoering
goed te kunnen bewaken heeft OCW een apart traject ingezet met aansturing
en toezicht vanuit de ambtelijke leiding.Ad 3: ESFDe subsidies van het Europees Sociaal Fonds worden in het kader van de
subsidieregeling ESF-3 voor onderwijsinstellingen 2000–2006 (gele katern
2002, nr. 4) verstrekt in meerjarentranches. In 2008 zal de Europese
Commissie de jaarlijks verleende subsidies over de periode 2000–2006
gaan afrekenen met de aanvragers. Voor Nederland is de aanvrager in Brussel
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Een van de subsidieaanvragers
bij het Ministerie van SZW is het Ministerie van OCW dat op zijn beurt subsidies
verstrekt op aanvraag van de onderwijsinstellingen.OCW bundelt jaarlijks de aanvragen van de afzonderlijke onderwijsinstellingen
en dient deze als een aanvraag in bij het Ministerie van SZW. Bij de controle
van de subsidies is het uitgangspunt van de Europese Commissie dat de betreffende
uitgave vanaf de oorspronkelijke gever tot aan de uiteindelijke ontvanger
te traceren moet zijn. Vanuit dit principe voeren zowel de Europese Commissie
alsook de Europese Rekenkamer controles uit tot op het niveau van de administratie
bij de afzonderlijke onderwijsinstelling, die een ESF subsidie heeft aangevraagd
bij OCW.Vanzelfsprekend is het de bedoeling zo zuiver mogelijke einddeclaraties
voor de ESF-gelden bij de Europese Commissie in te dienen.In verband met de afsluiting van de ESF-periode 2000–2006 en de
definitieve declaraties die worden opgesteld vinden er nog controles plaats.
Hierdoor kan de afhandeling van de declaraties van de instellingen nog niet
worden afgerond.Ad 4: EmancipatieBij de overdracht van de administratie vanuit SZW naar OCW zijn tekortkomingen
in het financieel beheer bij Emancipatie gebleken. Ook ontbraken AO beschrijvingen
voor de financiële processen en bleek het subsidiebeheer bij de ESF-projecten
niet op orde. Om het financieel beheer te verbeteren heeft OCW de volgende
maatregelen genomen. Er is een crashactie geweest om de administratie op orde
te brengen en de AD is gestart met een audit naar de risicovolle processen
binnen Emancipatie. De aanbevelingen vanuit deze audit worden in juni 2008
verwacht.Ad 5: Urennorm BVEIn verband met het onvoldoende naleven van de minimale urennorm in het
mbo onderwijs is in 2007 opnieuw een representatief (nalevings) onderzoek
gedaan door de inspectie en AD. Bij de eerste controle bleek 24% van
de onderzochte opleidingen niet te voldoen aan de urennorm. Een aantal instellingen
hebben nog tijdig kunnen herstellen en aanvullende activiteiten uitgevoerd
voor het einde van het schooljaar. Uiteindelijk hebben 10 opleidingen (8%)
niet voldaan aan de urennorm.De Tweede Kamer is op 19 oktober 2007 geïnformeerd over de stand
van zaken met betrekking tot uitvoering van de eerder aangekondigde maatregelen.
Alle bve-instellingen zijn eveneens in oktober 2007 per brief geïnformeerd
over de eisen waaraan moet worden voldaan. Instellingen die in eerste instantie
onvoldoende uren hadden gerealiseerd hebben een berispingsbrief ontvangen.
In het kader van «naming and shaming» worden de resultaten van
het onderzoek openbaar gemaakt. Ten aanzien van de tien opleidingen die uiteindelijk
niet voldeden aan de urennorm is een financiële maatregel genomen, te
weten bij drie opleidingen een terugvordering van de rijksbijdrage
en bij zeven opleidingen een correctie op de bekostiging. In 2008 zal de toezichthouder
opnieuw scherp toezien op voldoende geprogrammeerde en gerealiseerde Onderwijstijd.
Overigens is voor de onderwijstijd VO inmiddels aan de TK toegezegd, dat een
onderzoek naar de onderwijstijd wordt uitgevoerd.4. Zicht op prestatiesOCW heeft in 2007 een grote inspanning geleverd om in de begroting 2008
een samenhangend geheel van beleidsdoelstellingen te formuleren met bijbehorende
prestatiegegevens. Om de aansluiting tussen de beleidsagenda en de begrotingsartikelen
te verbeteren is een «schakeltabel» opgenomen in de beleidsagenda.
Deze tabel toont de relatie tussen de pijlers in het beleidsprogramma, de
belangrijkste beleidsprioriteiten, de daarbij horende prestatiegegevens en
de artikelen. Dit biedt een stabiele uitgangspositie voor een heldere beleidsverantwoording
over het onderwijs-, cultuur- en wetenschapsbeleid tijdens deze kabinetsperiode.
Voor de begroting 2008 zijn voor alle opgenomen prestatiegegevens beschrijvingen
van de totstandkoming gemaakt. Een deel van de totstandkoming van de prestatiegegevens
in dit jaarverslag is door de Auditdienst gecontroleerd en ordelijk en controleerbaar
bevonden.Samen met het departementaal jaarverslag publiceert OCW de publicaties «Kerncijfers
OCW» en «Bestel in Beeld». Hiermee ontsluit OCW op een inzichtelijke
en samenhangende wijze ten behoeve van de Tweede Kamer én een breder
publiek statische gegevens en prestatie-indicatoren over het functioneren
en de kwaliteit van de OCW-stelsels. Bovendien is in 2007 de Kernmonitor OCW
gerealiseerd. Deze Kernmonitor presenteert op internet voor een breder publiek
de ontwikkelingen in de afgelopen 5 jaar van de belangrijkste kwaliteitskenmerken
van de OCW-stelsels in grafieken, cijfers en toelichtingen.5. Administratieve lastenIn het huidige Coalitieakkoord staat het onderwerp «terugdringen
van administratieve lasten» opnieuw genoemd. OCW draagt actief bij aan
het terugdringen van de administratieve lasten van bedrijven en burgers. Het
beleid van het vorige kabinet om te komen tot administratieve lastenverlichting
draagt ook in deze kabinetsperiode bij aan een vermindering van de regeldruk.
Het gaat dan om een vermindering van het aantal regels, vermindering van de
administratieve lasten en aanpak van de bureaucratische «rompslomp».
Bij de totstandkoming van nieuwe wetgeving wordt aan de hand van de Beleidwijzer getoetst of er een onderdeel Administratieve
Lasten is opgenomen, om de lastenconsequenties van wijzigingen in wetgeving
aan te geven. Nieuwe wetgeving gaat eerst langs een speciaal hiervoor ingestelde advies-toetsingscommissie. Daarbij is aandacht voor het
draagvlak, de uitvoering, het toezicht. Ook worden alternatieve oplossingen
verkend.Het blijkt dat de professionals op de werkvloer (nog) weinig merken van
de inspanningen op het gebied van deregulering. Daarom zal OCW inzetten op
regeldrukvermindering voor professionals (docenten). Er is eind 2007 een onderzoek
gestart (uitgevoerd door ITS en volgens planning afgerond voorjaar 2008) naar
de regels die betrekking hebben op professionals op de werkvloer en van welke
regels zij last hebben (irritante regelgeving). Het beleid van OCW is erop
gericht om zo veel mogelijk overbodige regels te schrappen. In de prioriteitsstelling
zullen de regels met de hoogste irritatiegraad het eerst worden
aangepakt. Uitgewerkte ministeriële regelingen (Dor Hout) worden in het
voorjaar ingetrokken door één intrekkingsregeling.Een ander speerpunt in het kader van de vermindering van regeldruk is
een lopend onderzoek naar de reductie van subsidieregelingen.Doel van dit onderzoek is na te gaan of het aantal subsidieregels
en regels over aanvullende bekostiging (verder) kan worden verminderd. Ook
wordt gekeken hoe de noodzakelijk blijvende regels kunnen worden vereenvoudigd,
geharmoniseerd, praktischer worden ingericht, met minder uitvoeringslasten.Op 5 september heeft de Minister van OCW met collega bewindslieden van
Financiën, EZ, LNV en VWS een convenant getekend met de VSNU en HBO-raad
voor het terugdringen van administratieve lasten van rijkssubsidies. Door
harmonisatie van de subsidievoorwaarden én verantwoordingseisen zijn
minder accountantsverklaringen noodzakelijk en kan de administratie worden
vereenvoudigd. Daarnaast is in het hoger onderwijs het aantal subsidies vanuit
OCW teruggebracht door financiering anders te organiseren en door extra middelen
aan de onderwijsbekostiging toe te voegen. Ook dit leidt tot minder administratieve
lasten voor de instellingen.Op 7 december 2007 zijn de uitkomsten van de bureaucratiebenchmarks van
de afzonderlijke onderwijssectoren in een brief (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 29 546, nr. 15) aan de Tweede Kamer verstuurd.
De uitvoering van de benchmarks blijft een verantwoordelijkheid voor het veld
zelf. OCW organiseert in het voorjaar van 2008 een bijeenkomst met onderzoekers.
Doel hiervan is om meer eenduidigheid te krijgen in de definities en de methodologische
aspecten te verbeteren.6. Ontwikkelingen in het toezichtAansluitend bij de in de begroting en in het Coalitieakkoord geformuleerde
doelstellingen heeft OCW het voornemen om het financiële toezicht te
integreren met het onderwijstoezicht. Hierom worden delen samengevoegd van
de drie toezichthouders:• de Inspectie van het Onderwijs;• de Auditdienst afdeling Rekenschap (AD/RS)• de Centrale Financiën Instellingen afdeling Financiën
en Analyse (CFI-toezicht).Er is sprake van een intensieve samenwerking tussen deze toezichthouders
op de terreinen onderwijskwaliteit, rechtmatigheid van bekostiging, financieel
beheer en de financiële positie van scholen en instellingen. Waar mogelijk
doen de inspectie en AD/RS gezamenlijk onderzoek. Deze samenwerking leidt
tot effectiever toezicht én lagere lasten, doordat OCW informatie één
keer opvraagt om deze op te slaan in één centrale database bij
CFI. Het toezicht op de scholen wordt onder meer ingericht op basis van risicogericht
onderzoek aan de hand van de eindopbrengsten. Dit betekent dat minder gebruik
zal worden gemaakt van de vragenlijsten van de inspectie. Als tussenstap in
de integratie van inspectie, AD/RS en CFI-toezicht is het management van de
drie genoemde diensten bij elkaar gebracht in een Team Nieuw Toezicht. De
integratie van de drie toezichthouders leidt tot de integratie van het financiële
toezicht met het onderwijstoezicht. Deze zal wettelijk worden vastgelegd in
de WOT. Het tijdschema voor dit wetsvoorstel voorziet in een
spoedtraject met een zo spoedig mogelijke inwerkingtreding in 2009.Adequate implementatie Visie op toezichtIn het najaar van 2006 heeft de Minister van OCW de nota Toezicht in vertrouwen,
vertrouwen in toezicht naar de Tweede Kamer gestuurd (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 183, nr. 11). Deze
nota bevat voorstellen om het toezicht en de handhaving binnen OCW sterk te
verbeteren, met het oog op het verkleinen van de risico’s zoals die
zijn opgetreden bij bijvoorbeeld de HBO fraude. De implementatie is gestart
eind 2006.OCW is in 2007 bewuster omgegaan met dossiers waarbij onvolkomenheden
zich hebben voorgedaan. Het gaat om bijvoorbeeld het toezicht op de examens
in de bve-sector, zeer zwakke scholen (waaronder enkele islamitische scholen)
en het naleven van de urennorm in het voortgezet onderwijs en de bve-sector.
Ook zijn diverse acties gestart om het toezicht op de verschillende sectoren
verder te verbeteren. De Inspectie van het Onderwijs heeft in 2007 een traject
gestart, waardoor op basis van een risicogerichte aanpak proportioneel toezicht
op het onderwijsveld gehouden ingevoerd wordt. Verder is er sprake van samenwerking
dan wel bundeling van het toezicht indien er sprake is van meerdere toezichthouders.
OCW heeft in 2007 grote stappen kunnen maken op het gebied van de invoering
van de «Visie op Toezicht».7. M&O beleidHet voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik begint bij kwalitatief
goede regelgeving. Om deze kwaliteit te realiseren is aandacht voor M&O
nodig tijdens de beleidsvoorbereiding. Bij OCW is hiertoe in 2006 een nieuw
hulpmiddel geïntroduceerd: de Beleidwijzer. Inmiddels wordt deze Beleidwijzer
zo veel mogelijk gehanteerd. Na een evaluatie van dit hulpmiddel is gezocht
naar manieren om de beleidwijzer nog beter te verankeren in de beleidsvoorbereiding.
De beleidwijzer creëert een belangrijke waarborg voor het voorkomen en
beheersen van M&O-risico’s in nieuwe wet- regelgeving.De jaarlijkse M&O-inventarisatie heeft als doel om periodiek te inventariseren
welke M&O-gevoeligheden in de regelgeving aanwezig zijn, welke risico’s
daarmee samenhangen en welke beheersmaatregelen zijn getroffen om die risico’s
te beheersen. In 2007 is extra aandacht besteed aan het verbeteren van een
aantal onderdelen:• het versterken van het evaluatieve karakter van de M&O inventarisatie;• het opnemen van M&O risico’s die blijken uit de toetsing
van de uitvoerbaarheid van nieuwe regelgeving;• de aandacht voor M&O in de managementcyclus gedurende het gehele
jaar.Een belangrijk resultaat van de M&O-inventarisatie is het in beeld
brengen van het restant M&O dat leidt tot onzekerheid over een aantal
uitgaven en ontvangsten. Hierop wordt verder ingegaan in de jaarrekening.Verder is bij de komst van het nieuwe kabinet in 2007 het beleidsterrein
Kinderopvang toegevoegd aan OCW. De Belastingdienst bij Financiën is
verantwoordelijk voor de uitvoering van de kinderopvangtoeslagen. De Kinderopvangtoeslag
en de subsidieregeling Kinderopvang zijn M&O-gevoelig, maar er is geen
sprake van restant M&O in 2007, omdat er voldoende beheersmaatregelen
zijn getroffen. Gezien de budgettaire overschrijdingen in 2007
en 2008 zal OCW in 2008 onderzoek doen naar het gebruik bij de kinderopvangregeling.8. InformatiebeleidOnderwijsnummerIn 2007 is verder gewerkt aan de invoering van het onderwijsnummer in
het PO. De systemen van de scholen zijn aangepast en de systemen van de IB-Groep
en CFI zijn gereed gemaakt. Op 1 oktober 2007 is gestart met het testen
van de systemen. Zo goed als alle scholen hebben in 2007 de sofinummers van
de leerlingen verzameld. Tevens zijn de scholen gestart met het op orde brengen
van de leerlingenadministratie. Invoering van het onderwijsnummer in het PO
staat gepland voor 2009.InstellingsportalenCFI heeft de ambitie om de instellingsportalen te gebruiken als primair
communicatie- en servicekanaal richting onderwijsinstellingen. De ervaring
in 2007 leert dat steeds meer instellingen de portalen (naar tevredenheid)
gebruiken om inzicht te krijgen in bekostigings-, wetgevings- en benchmark
informatie op maat. Hiermee wordt daadwerkelijk een bijdrage geleverd aan
het verlagen van de administratieve last. Hiernaast is in 2007 ook een begin
gemaakt met elektronische transacties via de portalen. Middels een elektronisch
formulier wordt het mogelijk gemaakt om bijvoorbeeld aanvullende financiering
voor gehandicapte leerlingen aan te vragen. Via het beveiligde deel van de
portalen kunnen zodoende administratieve handelingen interactief plaatsvinden
tussen CFI en de scholen, van het verzamelen van gegevens die CFI verkrijgt
bij het bekostigen tot en met de verantwoording. Tevens zijn in dit gedeelte
van de portalen privacygevoelige gegevens opgenomen, zoals terugmeldingsbestanden
voor wat betreft de leerlingtelling (onderwijsnummer).In de begroting 2007 werd ook aangekondigd meer informatie op een betere
manier toegankelijk te maken, zodat andere partijen deze informatie kunnen
benutten en koppelen aan andere informatie. Uit de in 2007 uitgevoerde marktverkenning
door VKA blijkt dat de marktpartijen graag aan de slag willen met OCW-informatie.
Het doel van de marktpartijen is het bereik van de OCW informatie te vergroten,
waarbij ze uitdrukkelijk ook ouders als klant in het vizier hebben.Daarnaast zijn in 2007 de volgende mijlpalen bereikt op informatiegebied:• Kernmonitor online beschikbaar (zie
hiervoor onderdeel 4 van deze paragraaf);• Openbare database online: 119 rapporten
met informatie over het onderwijs zijn nu op internet beschikbaar;• Werken vanuit de vraag: de huidige
aanpak van informatieprojecten door OCW was veelal aanbodgedreven. OCW dient
echter te kijken waar de klanten behoefte aan hebben in plaats van wat beschikbaar
is. Daarom hebben we samen met marktpartijen gekeken aan welke informatie
zij behoefte hebben.9. Verder verbeteren bedrijfsvoeringNieuwe uitvoeringsorganisatie onderwijsEind september 2007 is aan de Tweede Kamer het voornemen gemeld om te
komen tot een Nieuwe Uitvoeringsorganisatie voor het Onderwijs (NUO) door
een fusie van de IB-groep en CFI. Tijdens het debat in de Tweede Kamer over
de OCW-begroting 2008 is door de minister aangegeven dat er
veel voor is te zeggen om CFI en IBG samen te voegen metéén
overhead, één stelsel van informatiesystemen en één
administratie. Over het besturingsmodel van de nieuwe uitvoeringsorganisatie
zal gelet op de ZBO-evaluatie van het kabinet een verdere afweging plaatsvinden
over de voor- en nadelen van de verschillende organisatievormen. Over de uitkomsten
van deze afweging zal de Tweede Kamer voor de zomer van 2008 worden geïnformeerd.OCW Verandert!Kernpunten uit het veranderprogramma OCW Verandert! (2006–2007)
zijn: een organisatie die enerzijds flexibel inspeelt op wisselende maatschappelijke
vragen en prioriteiten en die anderzijds de stelselverantwoordelijkheid conform
de uitgangspunten van de bestuursfilosofie op een efficiënte wijze invult.
Het programma is in 2007 afgerond met de volgende in het oog springende punten:• De organisatiestructuur is veranderd. OCW kent nu stelseldirecties
die belast zijn met het staande beleid voor de stelsels en enkele themadirecties
voor de grote politieke thema’s. Daarnaast zijn er de ondersteunende
directies, uitvoerende diensten, inspecties en adviesraden.• De interne bedrijfsvoering is versterkt door een bundeling van
de bedrijfsprocessen en dienstonderdelen.• OCW bouwt verder aan een flexibele organisatie en heeft als eerste
stap alle medewerkers op centraal niveau in de OCW-formatie geplaatst. De
instrumenten voor een flexibeler inzet worden in 2008 verder uitgewerkt.Overdracht van nieuwe taken naar OCWIn het regeerakkoord was vastgelegd dat de verantwoordelijkheid voor het
beleid ten aanzien van emancipatie en kinderopvang overgaat van het Ministerie
van SZW naar het Ministerie van OCW. Met deze overgang zijn de aan deze twee
beleidsterreinen gekoppelde medewerkers en financiële middelen naar OCW
overgegaan. Ook de taken van homo-emancipatie van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport zijn overgeheveld naar OCW.Voor het uitvoeren van de kinderopvangtaken zijn circa 12 fte en voor
de emancipatietaken circa 34 fte van SZW overgekomen. Van het ministerie van
VWS komt 1 medewerker over voor het dossier homo-emancipatie. Deze (fysieke)
inhuizing is in een coöperatieve samenwerking naar volle tevredenheid
in een zeer korte termijn gelukt.Taakstelling OCWOCW heeft plannen ontwikkeld voor de invulling van de taakstelling. Daarin
komen de doelstellingen van het programma OCW Verandert! samen met die van het programma Vernieuwing Rijksdienst. De plannen
worden in 2008 uitgevoerd en zullen op termijn leiden tot een kleinere èn
betere organisatie. In onderstaande tabel is aangegeven hoe de taakstelling
de omvang van OCW zal beïnvloeden. Bezetting per 1 januari 2007Bezetting
per 1 januari 2008Toegestane bezetting eind 2008Toegestane bezet-ting eind 2011Kerndepartement1 3321 2591 2921 019Raden en adviesorganen78557662Cultuurdiensten376384371338Inspecties484498472388Agentschappen562536555506Totaal2 8322 7322 7662 313De bezetting van OCW per 1 januari 2008 zit onder de toegestane bezetting
voor eind 2008. Dit wordt veroorzaakt door het anticiperen van de organisatie
op de taakstelling: vacatures worden indien mogelijk aangehouden.KwaliteitsmanagementEind 2006 en in 2007 is een aantal zelfevaluaties uitgevoerd: het tweede
extern gerichte waarderings- en behoeftenonderzoek bij de directe beleidspartners
en het tweede medewerkertevredenheidsonderzoek, wijzen alle op een organisatie
die zijn functioneren stelselmatig verbetert. Dat werkt ook intern bemoedigend,
zonder dat er zelfgenoegzaamheid ontstaat: er is nog genoeg te doen.IBO regeldruk en controletorenMet ingang van het verslagjaar 2006 is de rechtmatigheidverklaring nieuwe
stijl ingevoerd. Begin 2007 heeft een evaluatie hiervan plaatsgevonden. De
belangrijkste conclusie uit deze evaluatie was dat de totstandkoming van de
rechtmatigheidverklaring een toename van de werkdruk en de planlast betekende
voor OCW. Naar aanleiding hiervan is besloten om voor 2007 een andere werkwijze
te kiezen door de gelaagde opbouw van de rechtmatigheidverklaring te laten
vervallen. Door deze werkwijze zal de planlast naar verwachting aanzienlijk
verminderen.10. Sanctiebeleid specifieke uitkeringenIn 2007 zijn onderstaande specifieke uitkeringen afgerekend: Specifieke uitkeringBeschikbaar bedragTeruggevorderd
bedrag 2007Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid€ 168,6 miljoen in de
periode 1-1-2006 tot 1-8-2006€ 17,4 miljoenSchoolbegeleiding en
ondersteuning onderwijs aan zieke leerlingen€ 39,4 miljoen€ 0,4
miljoenOnderwijs aan vreemdelingen€ 11,8 miljoen in de schooljaren 2005/2006 en 2006/2007€ 1,5 miljoenOnderwijskansen «voorloopregio’s»€ 17,0 miljoen€ 3,7 miljoen1Onderwijskansen «overig Nederland»€ 17,8 miljoen€ 1,5 miljoenVerbetering van zwemvaardigheid€ 14,7 miljoen (tot 1-1-2006)€ 2,4 miljoenPilots schakelklassen€ 2,7 miljoen€ 0,5 miljoenBeëindigen van OALT€ 5,6 miljoen€ 1,2 miljoenEducatie€ 265,1 miljoen€ 3,9 miljoen1 Dit wordt met name veroorzaakt doordat één
regio geen verantwoording heeft ingezonden en zo goed als alle toegekende
middelen zijn teruggevorderd.Het totaal aantal teruggevorderde bedragen is hoger dan vorig jaar. Dit
wordt met name veroorzaakt omdat in 2007 een aantal regelingen is beëindigd
waardoor de afrekening in 2007 heeft plaatsgevonden.Genoemde teruggevorderde bedragen kunnen nog wijzigen naar aanleiding
van een bezwaarschrift waarbij (alsnog) een (gewijzigde) verantwoording is
gevoegd.C. JAARREKENINGDepartementale verantwoordingsstaat 2007 van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) Bedragen
x € 1 000  (1)(2)(3)Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting  VerplichtingenUitgavenOntvangstenVerplichtingenUitgavenOntvangstenVerplichtingenUitgavenOntvangsten TOTAAL30 306 44330 498 8651 373 30232 844 45031 920 4001 984 4942 538 0071 421 535611 192            Beleidsartikelen30 142 27030 334 6921 372 73532 674 77031 750 8751 983 1702 532 5001 416 183610 43501Primair
onderwijs8 237 4308 238 64651 9068 789 2368 599 849101 845551 806361 20349 93903Voortgezet onderwijs5 836 4445 869 481129 1966 102 8885 998 974122 991266 444129 493– 6 20504Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie3 032 6633 057 30182 2503 354 2243 195 29890 276321 561137 9978 02605Technocentra9 1369 1369 1369 0259 0259 084– 111– 111– 5206Hoger
beroepsonderwijs2 012 2741 968 4626 0172 287 7312 030 8546 955275 45762 39293807Wetenschappelijk
onderwijs3 520 3263 467 04316 4663 656 7183 511 53211 508136 39244 489– 4 95808Internationaal onderwijsbeleid15 56716 6049917 79418 0838422 2271 47974309Arbeidsmarkten personeelsbeleid157 004157 004049 97492 7991 818– 107 030– 64 2051 81810Informatie-
en communicatietechnologie31 10231 10247 77635 59336 31953 5804 4915 2175 80411Studiefinanciering3 060 5863 060 586367 7003 260 6833 260 683396 066200 097200 09728 36612Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten307 796307 7969 500283 655283 65516 540– 24 141– 24 1417 04013Lesgelden5 8965 896199 6005 8485 848188 744– 48– 48– 10 85614Cultuur666 486866 69234 194814 454874 16324 804147 9687 471– 9 39015Media769 107759 036212 681886 708783 452251 225117 60124 41638 54416Onderzoek en wetenschappen894 091934 162177 5871 041 683971 918189 367147 59237 75611 78024Kinderopvang11 573 5461 572 92928 6272 065 6882 064 191517 441492 142491 262488 81425Emancipatie12 81612 816012 86814 23284521 41684            Niet-beleidsartikelen164 173164 173567169 680169 5251 3245 5075 35275717Nominaal en onvoorzien– 7 500– 7 50000007 5007 500018Ministerie algemeen118 173118 173567112 845112 690106– 5 328– 5 483– 46119Inspecties46 74546 745049 61549 6151 2182 8702 8701 21820Adviesraden6 7556 75507 2207 220046546501 Bedragen Oorspronkelijk vastgestelde begroting uit begroting
2007 SZW (Uitgaven excl. Apparaatsuitgaven)Mij bekend,De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Samenvattende verantwoordingsstaat 2007 inzake
agentschappen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) Bedragen
x € 1 000 (1)(2)(3) Oorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begrotingNaam agentschapTotaal batenTotaal lastenSaldo baten en lastenTotaal batenTotaal lastenSaldo baten en lastenTotaal batenTotaal lastenSaldo baten
en lastenCentrale Financiën Instellingen (CFI)44 16844 168060 91760 17474316 74916 006743Nationaal Archief (NA)22 26822 268019 02418 750274– 3 244– 3 518274Totaal66 43666 436079 94178 9241 01713 50512 4881 017Naam agentschapTotaal kaptiaaluitgaven Totaal kaptiaal-ontvangstenTotaal kaptiaaluitgaven Totaal kaptiaal-ontvangstenTotaal kaptiaaluitgaven Totaal kaptiaalontvangstenCentrale Financiën Instellingen (CFI)2 507* 02 928 1 800421 1 800Nationaal Archief (NA)6 607* 5 950601 0– 6 006 – 5 950Totaal9 114 5 9503 529 1 800– 5 585 – 4 150* In de begroting 2007 zijn in hoofdstuk 6 diensten die een baten-lasten
stelsel voeren abusievelijk negatieve bedragen vermeld in de kolom «Totaal
kapitaaluitgaven».In de jaarrekeningen van CFI en NA en deze samenvattende
verantwoordingsstaat zijn de juiste (positieve) bedragen vermeld.Mij bekend,De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,SALDIBALANS Tabel
1: Saldibalans per 31 december 2007 van het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (x € 1000)Uitgaven ten laste van de begroting31 920 368 Ontvangsten ten gunste van de begroting1 984 495Liquide middelen2 225   Rekening-courant RHB  Rekening courant RHB29 914 689Te verrekenen extern museaal aankoopfonds50 629 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds50 629Rekening-courant risicopremie garantstelling252 Reserve risicopremie garantstelling252Uitgaven buiten begrotingsverband (= intracomptabele
vorderingen)4 332 Ontvangsten buiten begrotingsverband(= intracomptabele
schulden)27 741Extra comptabele vorderingen11 862 580 Tegenrekening extra comptabele
vorderingen11 862 580Voorschotten5 742 273 Tegenrekening voorschotten5 742 273Tegenrekening garantieverplichtingen1 062 539 Garantieverplichtingen1 062  539Tegenrekening openstaande verplichtingen22 055 701 Openstaande verplichtingen22 055 701DeelnemingenPM Tegenrekening deelnemingenPMTotaal72 700 899 Totaal72 700 899Toelichting bij de saldibalansUitgaven/ontvangsten 2007De uitgaven over 2007 zijn uitgekomen op € 31 920 368 044,85
en de ontvangsten op € 1 984 495 234,28. In de departementale
jaarrekening komen de uitgaven uit op € 31 920 400 000,=
en de ontvangsten op € 1 984 494 000,=.Het verschil tussen de werkelijke uitgaven en de realisatie volgens de
departementale jaarrekening 2007 wordt veroorzaakt door de in deze rekening
gehanteerde afrondingsregels.Liquide middelenDeze balansrekening geeft de saldi van de bank- en girotegoeden weer.
De samenstelling is als volgt: Tabel
2: Liquide middelen (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-2006Informatie Beheer Groep00Cultuurinstellingen2 2242 022Overige kasbeheerders10Totaal2 2252 022Rekening-Courant RHBOp de rekening-courant wordt de financiële verhouding met het Ministerie
van Financiën geadministreerd. Tevens worden door middel van deze administratie
de begrotingsuitgaven en ontvangsten met het Ministerie van Financiën
afgewikkeld.Begrotingsreserve museaal aankoopfondsIn 1998 is het museaal aankoopfonds opgericht. Dit is een intra-comptabel
fonds met het karakter van een interne reserverekening. Op deze rekening wordt
bijgehouden hoeveel geld er voor kunstaankopen voor latere jaren beschikbaar
is.In 2007 heeft de volgende mutatie plaatsgevonden:• de aankoop van het schilderij door Emanuel de Witte, voorstellende
het interieur van de Oude Kerk te Amsterdam, door het Instituut Collectie
Nederland met een bijdrage van € 1 000 000,= voor de Stichting
Restauratiefonds de Oude Kerk. Tabel
3: Rekening-courant museaal aankoopfonds (x € 1 000)Saldo 1 januari 200749 679Rentebijschrijving 20071 950Bijdrage aankopen 20071 000Saldo per 31 december 200750 629Rekening courant museaal aankoopfondsVoor de begrotingsreserve museaal aankoopfonds wordt een rekening-courant
aangehouden bij het ministerie van Financiën.Reserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenIn 2004 is de regeling Schatkistbankieren van kracht geworden. Idee is
dat instellingen bij het Ministerie van Financiën een schatkistlening
ontvangen op basis van een strikte hypothecaire zekerheid. Het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staat garant voor deze leningen. Hiervoor
ontvangt het Ministerie van OCW een risicopremie van 0,1%-punt per
jaar gedurende de gehele looptijd van de schatkistlening. Deze premie wordt
gestort op een begrotingsreserve.Op deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor eventuele tegenvallers
voor latere jaren beschikbaar is. Dit is een intra-comptabele rekening met
het karakter van een interne reserverekening.Rekening courant risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenVoor de begrotingsreserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen
wordt een rekening-courant aangehouden bij het ministerie van Financiën.Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
vordering) Tabel
4: Uitgaven buiten begrotingsverband (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-2006Te verrekenen personeel en voormalig personeel29111Informatie Beheer Groep–1 217Cultuurinstellingen812643Overige kasbeheerders––Overig3 491999Totaal4 3322 970De post overig bestaat voor € 3,4 miljoen uit door CFI vooruitbetaalde
gelden t.b.v. werkzaamheden verricht voor «derden».Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
schulden) Tabel
5: Ontvangsten buiten begrotingsverband (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-2006Loonheffing en overige inhoudingen salarissen4 6226 699Informatie Beheer Groep8340Cultuurinstellingen2 5672 864Overige Kasbeheerders00Diversen19 7184 966Totaal27 74114 529De af te dragen loonheffing en overige inhoudingen salarissen (departementaal
personeel) hebben betrekking op de maand december 2007. In januari 2008 is
dit verschuldigd bedrag betaald.De post diversen bestaat voor € 18,6 miljoen uit vooruit ontvangen
(= 2008) ESF-geld van het agentschap SZW.Extra comptabele vorderingenDe stand van de debiteuren per 31-12-2007 wordt als volgt gespecificeerd
naar beleidsartikel en overige onderdelen: Tabel
6: Stand debiteuren (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-200601 Primair onderwijs8 1372 65803 Voortgezet onderwijs19496604 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie8291 45706 Hoger beroepsonderwijs582 27907 Wetenschappelijk onderwijs71–08 Internationaal onderwijsbeleid–1609 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid11–10 Informatie- en communicatietechnologie–3811 Studiefinanciering11 712 9329 848 74412 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten17 61111 73513 Lesgelden105 952113 68314 Cultuur1 70136815 Media4 156116 Onderzoek en wetenschappen1 56277 54818 Bestuursdepartement3657719 Inspecties113Wachtgelden onderwijspersoneel––Solvabiliteitsbuffers Participatiefonds
en Vervangingsfonds9 00015 000Totaal11 862 58010 074 583De openstaande vorderingen studiefinanciering (beleidsartikel 11) betreffen
de door de productgroep Studiefinanciering van de Informatie Beheer Groep
Groningen verstrekte leningen en voorschotten aan studenten ingevolge de oude
regeling studiefinanciering en de nieuwe Wet studiefinanciering.De verstrekte leningen en voorschotten aan studenten kunnen als volgt
worden gespecificeerd: Tabel
7: Verstrekte leningen en voorschotten (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-2006Rentedragende leningen11 636 9989 751 896Renteloze voorschotten41 28550 983Overige vorderingen34 64945 865Totaal11 712 9329 848 744De specificatie van het verloop van de posten rentedragende leningen en
renteloze voorschotten is als volgt:Tabel
8: Verloop van de posten rentedragende leningen
en renteloze voorschotten (x € 1000) Rentedragende LeningenOpenstaande
VoorschottenOpenstaande bedragen per 01-01-20079 751 89650 983Nieuw verstrekt2 350 3501 563Afgelost– 317 542– 5 860Overige mutaties, w.o. buiten invordering en kwijtschelding– 135 920– 5 399Correctie, w.o. omzettingen– 11 786– 2Totaal11 636 99841 285Voor de bedragen voor rentedragende leningen en renteloze voorschotten
geldt de nominale waarde. De werkelijke waarde (uiteindelijk inbaar) hiervan
wordt grotendeels beïnvloed door:• de mate waarin de als voorlopige rentedragende leningen uitgekeerde
studiefinanciering (prestatiebeurs) zullen worden omgezet in beurzen, vanwege
het voldoen aan de eerstejaars prestatienorm en/of diploma norm;• het sociaal risico bij de (aflosbaar gestelde) langlopende leningen
en renteloze voorschotten in verband met de wettelijk beperkte aflossingstermijnen;• de mate waarin de achterstallige vorderingen studiefinanciering
(achterstallig lager recht en aflosbaar gestelde leningen en voorschotten)
uit het deurwaarderstraject geïnd kunnen worden.De openstaande vorderingen op de onderwijsbeleidsartikelen hebben onder
meer betrekking op de afrekeningen van voorschotten.In het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de fondsen is gesloten is een
aanvullende buffer voor mogelijke tijdelijke insolvabiliteit afgesproken van € 15
miljoen (Vervangingsfonds € 10 miljoen en Participatiefonds € 5
miljoen). Het Voortgezet Onderwijs is per 1 januari 2006 respectievelijk
1 januari 2007 uit het Vervangings- en Participatiefonds getreden. De
uittreding leidt tot een verlaging van de buffer met € 6 miljoen
(Vervangingsfonds € 4 miljoen en Participatiefonds € 2
miljoen) voor mogelijke insolvabiliteit.VoorschottenDe stand van de voorschotten per 31-12-2007 wordt als volgt naar beleidsartikel
gespecificeerd: Tabel
9: Voorschotten naar beleidsartikel (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-200601 Primair onderwijs788 1674 248 46503 Voortgezet onderwijs161 064232 07404 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie624 372418 67906 Hoger beroepsonderwijs161 713106 94207 Wetenschappelijk onderwijs35 26210 02308 Internationaal onderwijsbeleid8 6949 00109 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid111 899111 85210 Informatie- en communicatietechnologie58 50564 32711 Studiefinanciering686 616893 76714 Cultuur1 670 4071 169 45815 Media219 175145 81616 Onderzoek en Wetenschappen1 135 937266 48718 Bestuursdepartement28 71481 32919 Inspecties–124 Kinderopvang34 688 25 Emancipatie17 060 Permanente voorschotten––Totaal5 742 2737 758 221De sterke daling van het bedrag openstaande voorschotten in het primair
onderwijs wordt veroorzaakt door de overgang naar Lumpsum bekostiging met
ingang van 1 augustus 2006. Het bedrag openstaande voorschotten bij Studiefinanciering
betreft de voorlopige vergoedingen 2007 en 2008 aan de OV-bedrijven.De stand van de voorschotten per 31-12-2007 wordt als volgt gespecificeerd
naar vergoedingsjaar:Tabel
10: Voorschotten naar vergoedingsjaar (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-20061996–2271997–01998–271999–020001 9732 7792001– 20024 37714 59720037 85438 3872004123 529177 9412005774 5611 41567120062 156 7296 108 358Subtotaal scholen en instellingen3 069 0237 758 22120072 673 250–Totaal scholen en instellingen5 742 2737 758 221Permanente voorschotten––Totaal-Generaal5 742 2737 758 221Van een achterstand in de afrekening van de oude jaargangen voorschotten
is geen sprake, omdat deze vooral betrekking hebben op langlopende projecten
op de verschillende beleidsterreinen.GarantieverplichtingenIn het verleden zijn instellingen zelfstandig op de kapitaalmarkt leningen
aangegaan ter financiering van bouwinvesteringen, onder garantiestelling van
het Rijk jegens de geldverschaffers voor de rente en aflossingsverplichtingen.
De destijds vigerende garantieregelingen zijn inmiddels niet meer van kracht.
Het bedrag van de garantie verplichtingen (nog openstaande rente en aflossingsverplichtingen
op lopende leningen) is het theoretisch maximale risico dat het ministerie
ultimo 2006 nog loopt in verband met garantiestellingen op bouwleningen en
overige garantieleningen. In onderstaand overzicht zijn de openstaande garanties
gespecificeerd opgenomen in vergelijking met ultimo 2006:Tabel
11: Garantieverplichtingen (x € 1000) Openstaand per 31-12-2007Openstaand
per 31-12-2006Bouwleningen aan academische ziekenhuizen339 572354 085Bouwleningen aan scholen en instellingen vo5 6228 503Bouwleningen aan scholen en instellingen bve1 1531 719Bouwleningen aan scholen en instellingen hbo463617Leningen studiefinanciering–85Garanties cultuur333 152501 037Garantie Vervangingsfonds23 00038 000Garantie Participatiefonds7 00012000HuisvestingIB-Groep– Garanties onderzoek en wetenschappen56 03640 772Garanties Hoger beroepsonderwijs177 16770 500Garanties Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie118 407102 400Garanties Voortgezet onderwijs9671 000Totaal1 062 5391 130 718Voor de academische ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet
meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang gezette
bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze leningen
hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze leningen zal
omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.In het hoger beroepsonderwijs (hbo) zijn sinds 1985 geen garanties op
bouwleningen meer verstrekt.In het voortgezet onderwijs (vo) en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
(bve) worden eveneens geen garanties op bouwleningen meer verstrekt. Dit in
verband met de decentralisatie van de huisvesting vo en de OKF-operatie bve.
De meeste van deze leningen hebben een looptijd van gemiddeld 25 jaar. Expiratie
van deze leningen zal omstreeks het jaar 2013 volledig hebben plaatsgevonden.
Het feitelijk risico op deze garanties wordt als beperkt ingeschat.De uitstaande garanties bij Cultuur bedragen € 333 miljoen.
Hiervan is € 113 miljoen verstrekt door het Nationaal Restauratiefonds
en € 219 miljoen betreft een garantie onder de indemniteitsregeling.De uitstaande garanties participatie- en vervangingsfonds zijn het gevolg
van het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de fondsen is gesloten en houden
verband met garantstelling in verband met het schatkistbankieren.Het Voortgezet Onderwijs is per 1 januari 2006 respectievelijk 1 januari
2007 uit het Vervangings- en Participatiefonds getreden. De uittreding leidt
tot een verlaging van de garantie met € 20 miljoen (Vervangingsfonds € 15
miljoen en Participatiefonds € 5 miljoen).De uitstaande garanties bij Onderzoek en Wetenschappen bedragen € 56
miljoen. Hiervan is een bedrag van € 5,3 miljoen een garantie aan
de Stichting AAP voor de investeringen die Stichting AAP pleegt voor de huisvesting
van de van het BPRC afkomstige chimpansees. Voorts heeft OCW zich garant gesteld
voor een lening van Stichting Biomedical Primate Research Center (BPRC) bij
de Bank Nederlandse Gemeenten (€ 33 miljoen). Tevens is een onder
hypothecaire zekerheid verstrekte geldlening aan de St. voor Fundamenteel
Onderzoek der Materie verstrekt (€ 17,7 miljoen).De uitstaande garanties bij Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (€ 118,4
miljoen) het Hoger beroepsonderwijs (€ 177,2 miljoen) en het Voortgezet
onderwijs (€ 1,0 miljoen) hebben betrekking op de door het ministerie
van Financiën onder hypothecaire zekerheid verstrekte geldleningen aan
onderwijsinstellingen.Openstaande verplichtingenDe opbouw van de stand van de aangegane verplichtingen kan als volgt worden
weergegeven: Tabel
12: Openstaande verplichtingen (x € 1000)Stand 1 januari 200721 637 931Bij: correcties op de beginstand12 291Gecorrigeerde stand 1 januari 200721 650 222  Bij: aangegaan in 200732 844 420Waarvan garantieverplichtingen518 573Totaal aangegaan in 200732 325 847  Af: Tot betaling gekomen in 200731 920 368Stand 31 december 200722 055 701De specificatie van de openstaande verplichtingen per beleidsartikel ultimo
2007 is hieronder opgenomen.Tabel
13: Openstaande verplichtingen naar beleidsartikel (x € 1000)01 Primair onderwijs4 822 10503 Voortgezet onderwijs5 648 52304 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie3 031 53305 Technocentra–06 Hoger beroepsonderwijs1 965 57107 Wetenschappelijk onderwijs3 621 40808 Internationaal onderwijsbeleid5 79209 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid34 47110 Informatie- en communicatietechnologie5 94214 Cultuur955 88915 Media788 87116 Onderzoek en wetenschappen1 166 16718 Bestuursdepartement27619 Inspecties–24 Kinderopvang1 49525 Emancipatie7 658Totaal22 055 701DeelnemingenHet betreft hier de deelneming in NOB-Holding. De deelneming is om niet
verkregen en wordt derhalve voor € 0,00 verantwoord op de saldibalans.
De begrote verkoopprijs bedraagt € 70,3 miljoen.MISBRUIK EN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN WET- EN REGELGEVINGStudiefinanciering en tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkostenWoonsituatieIn de WSF2000 en de WTOS kunnen studerenden in aanmerking komen voor een
uitwonende-toelage. Het is onder beide regelingen voordelig om zich als uitwonende
op te geven. In totaal is het financieel belang van uitwonende-toelagen voor
de WTOS € 4 miljoen en voor de WSF2000 € 510 miljoen.
De IB-Groep controleert de uitwonendheid door de adressen van studerende en
ouders te vergelijken met gebruikmaking van de Gemeentelijke BasisAdministratie
(GBA). Waar nodig worden aanvullende bewijsstukken opgevraagd. Een controle
op de fysieke aanwezigheid van de studerende wordt niet uitgevoerd omdat deze
zeer arbeidsintensief en maatschappelijk ongewenst is. Op grond van onderzoek
wordt het restant-M&O inzake uitwonende-toelagen geschat op circa € 30
miljoen. Voor de WTOS is een dergelijke analyse niet uitgevoerd. De omvang
van het restant-M&O WTOS is daarom te bepalen op € 4 miljoen.Bij de WSF2000 wordt bekeken of de definitie van uitwonendheid volledig
is te koppelen aan de registratie in de GBA. Daarmee zou er op dit punt geen
sprake meer zijn van restant-M&O. Bij deze afweging zal ook de ontwikkeling
van de GBA als authentiek register worden betrokken. Voordat er op dit punt
besluitvorming plaatsvindt, zal in 2008 een pilot worden uitgevoerd naar de
juistheid van de gegevens in de GBA en de controle- en sanctiemogelijkheden
van gemeenten indien zij een melding van «gerede twijfel» ontvangen
van bijvoorbeeld de IB-Groep.Aanwezigheid partnerDe aanwezigheid van een partner speelt een rol bij de bepaling van de
(hoogte van de) aanspraak op een tegemoetkoming op grond van de WTOS. Het
gaat dan om de vraag of de aanvrager geen partner
met inkomen heeft. Uit een steekproef van begin 2007 is gebleken dat een deel
van de populatie WTOS heeft aangegeven geen partner te hebben terwijl dit
mogelijk wel het geval is. Het totaal aan WTOS-toekenningen in 2007 bedraagt € 269
miljoen. Het maximale bedrag aan restant-M&O komt uit op circa € 1,7
miljoen.De toets op de aanwezigheid van een partner is kwetsbaar. Met name de
vaststelling dat iemand géén partner heeft is moeilijk. Controle
op het partnerbegrip vindt o.a. plaats door de koppeling met de Belastingdienst
en de Sociale Verzekeringsbank. Omdat het begrip partner tot en met 2005 in
de diverse wetten verschillend was gedefinieerd, is dit echter geen sluitende
controle. Door de inwerkingtreding van de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (Awir) per 1 januari 2006 is het partnerbegrip voor diverse
inkomensafhankelijke regelingen geharmoniseerd, waardoor de situatie structureel
is verbeterd. De IB-Groep heeft een geïntensiveerd controleprogramma
voor de partnercontrole vastgesteld, dat in 2008 wordt geïmplementeerd.
Daarbij wordt gedacht aan het uitwisselen van gegevens van de IB-Groep met
gegevens van bijvoorbeeld de GBA en de Belastingdienst. De verwachting is
dat door deze controles het restant M&O verder zal dalen.Inkomen oudersVan de ouders wordt verwacht dat zij, indien zij dat (financieel) kunnen,
een bijdrage leveren aan de studie van hun kind. Wanneer ouders daartoe niet of onvoldoende in staat zijn, kan aan de studerende op grond
van de WSF2000 een aanvullende beurs worden toegekend. De hoogte hiervan hangt
mede af van het ouderlijk inkomen. De M&O-gevoeligheid van deze geldstroom
(circa € 630 miljoen) is beperkt, omdat de inkomensgegevens van
de ouder(s) door de Belastingdienst worden verstrekt. Het controlebeleid is
op zich toereikend om de rechtmatigheid van de verstrekte aanvullende beurs
te kunnen vaststellen. De Belastingdienst is echter niet in alle gevallen
in staat om van de betreffende ouders tijdig een betrouwbaar inkomen te leveren
aan de IB-Groep. In 2007 heeft de IB-Groep gerapporteerd over de controle
van de inkomens 2003 (bepalend voor de aanvullende beurs 2005). Hieruit blijkt
dat na afronding van de controle een bedrag van circa € 8 miljoen
aan restant-M&O resteert als gevolg van het feit dat de IB-Groep voor
dit bedrag niet over betrouwbare inkomensgegevens van de Belastingdienst kon
beschikken.Voorts is het restant-M&O geïnventariseerd dat verband houdt
met de studenten die een aanvullende beurs ontvangen, waarvan de ouders in
het buitenland wonen en een buitenlands inkomen hebben opgegeven. De juistheid
en de volledigheid van het opgegeven inkomen is door de IB-Groep niet vast
te stellen, omdat een uitwisseling van gegevens met een buitenlandse belastingdienst
niet mogelijk is. In 2007 heeft de IB-Groep vastgesteld dat het gaat om circa
7 000 studenten, met een bedrag aan aanvullende beurs van ruim € 14
miljoen.Afname restant M&O bij WTOSIn de komende jaren vindt een aantal belangrijke wijzigingen plaats met
betrekking tot de WTOS, met als gevolg dat het aantal toekenningen en de hoogte
van de toekenningen zal dalen. Hierdoor zal het restant- M&O bij de WTOS
afnemen (zie de onderdelen «woonsituatie» en «aanwezigheid
partner»). Vanaf 1 augustus 2008 zal de WTOS worden verlaagd in
verband met de afzonderlijke tegemoetkoming schoolboeken voor het voortgezet
onderwijs. Vanaf 1 januari 2010 zal de WTOS in het vo vervallen en worden
geïntegreerd in het kindgebonden budget. Ten behoeve van mbo-leerlingen
van 17 jaar en jonger zal de toekenning WTOS vanwege de integratie in het
kindgebonden budget worden verlaagd.Primair onderwijsGewichtenregelingDe gewichtenregeling stelt scholen met veel achterstandsleerlingen in
staat om deze leerlingen onderwijs op maat te geven. De scholen komen door
de gewichtenregeling in aanmerking voor extra personeelsformatie en materiële
instandhouding. Met de wijziging van de gewichtenregeling per 1 augustus
2006 blijft de bepaling van het leerlingengewicht afhankelijk van de opgave
van de ouders. Het opgegeven gewicht kan worden gecontroleerd aan de hand
van de door de ouders ingevulde ouderverklaring. Scholen kunnen dit echter
wel beïnvloeden. Daarom is een aantal controles op de invulling van de
ouderverklaring ingericht. Deze controle is niet waterdicht, omdat de GBA
en het diplomaregister van de IB-Groep niet volledig zijn.Met de invoering van het onderwijsnummer zullen de controlemogelijkheden
verder worden verbeterd. Het totale budget dat met de gewichtenregeling gemoeid
is bedraagt € 270,2 miljoen. Er is geen inschatting te maken hoeveel
daarvan betrekking heeft op oncontroleerbare gegevens.Speciale groepenScholen met leerlingen die tot speciale groepen behoren komen in aanmerking
voor een aanvullende vergoeding. Het gaat dan om leerlingen met een niet-Nederlandse
culturele achtergrond, trekkende bevolking en kinderen uit blijf-van-mijn-lijf
huizen.De opgave van de scholen wordt gecontroleerd aan de hand van de door ouders
of verzorgers getekende verklaringen of inschrijfformulieren. De inhoud van
de verklaringen kan niet sluitend worden gecontroleerd.Na invoering van het onderwijsnummer kan de culturele achtergrond worden
gecontroleerd aan de hand van de GBA. Dan zal er voor wat betreft dit gegeven
geen restant M&O-risico meer bestaan.Het budget voor speciale groepen bedraagt € 25,9 miljoen.Stimuleringsregeling beginnende directeuren POIn de regelgeving is de voorwaarde opgenomen dat de verleende subsidie
besteed moet worden aan coaching en begeleiding van een beginnende schoolleider.
Het bevoegd gezag dient in het aanvraagformulier te verklaren dat de beginnende
schoolleider minimaal 0,4 fte aan directeurstaken zal besteden. In de praktijk
kan een beginnende schoolleider voor minder dan het genoemde aantal uren werkzaam
zijn geweest. Een controle om dit risico te vermijden weegt niet op tegen
de kosten en de daarmee gemoeide (extra) administratieve lasten voor scholen
om deze controle te bewerkstelligen. Het gaat om maximaal 450 aanvragen per
schooljaar en het restant M&O bedraagt € 2,7 miljoen.Subsidies Wet op het specifiek cultuurbeleidIn het kader van de Wet op het specifiek cultuurbeleid worden subsidies
verstrekt aan instellingen.Deze subsidies kunnen om twee redenen M&O-gevoelig zijn:• Er is sprake van declaratiebekostiging. Gesubsidieerde kan niet-gemaakte
kosten in de declaratie opnemen om meer subsidie te krijgen. Ook kunnen ontvangsten
onvolledig worden verantwoord.• Gesubsidieerde kan, indien van toepassing, onjuiste prestatiegegevens
verstrekken om te proberen een sanctie te voorkomen.Aan de hand van ingediende jaarrekeningen die prestatiegegevens kunnen
bevatten, vindt de definitieve vaststelling van de subsidies plaats. Bij instellingen
kan de uiteindelijke hoogte van de subsidie worden beïnvloed door substantieel
onderpresteren en de gemaakte kosten. OCW kan dan een lagere subsidie vaststellen.
Zowel de prestatiegegevens als de gemaakte kosten worden door de instelling
zelf opgegeven. De instelling zou deze cijfers kunnen aanpassen aan de begrote
aantallen respectievelijk kosten uit het beleidsplan dat als basis voor de
aanvankelijke toekenning heeft gediend. Daardoor zou een eventuele lagere
vaststelling vermeden kunnen worden.Bij de subsidies op basis van de Wet op het specifiek cultuurbeleid is
het uitgangspunt dat instellingen die per jaar € 125 000 of
meer aan subsidie ontvangen hun financiële jaarverantwoording laten certificeren
door een public accountant. Waar de jaarwaarde van de subsidie onder de € 125 000
blijft, kan die certificering echter achterwege blijven. Bij subsidies onder € 125 000
wordt deze eis ondoelmatig geacht. De eis staat qua effect in termen van administratieve
lastenverzwaring niet in verhouding tot het geriskeerde bedrag. De Raad voor
Cultuur beoordeelt bij Cultuurnotasubsidies de besteding zowel tijdens de
midterm review als bij de vierjaarlijkse beoordeling. Bovendien oefenen de
verantwoordelijke accountmanagers van OCW en controllers van de drie cultuurdirecties concreet toezicht uit op de subsidie-ontvangers. Het gaat in totaal
om een bedrag van maximaal € 11,3 miljoen aan restant M&O.Internationaal beleidDe middelen voor de internationale programma’s en activiteiten worden
verstrekt op basis van de AWB, de Wet overige OCW-subsidies en waar van toepassing
op basis van regelgeving van de Europese Commissie. Daarnaast is er met het
Europees Platform een bestuurlijke overeenkomst en voor de Nationale programma’s
PO en VO en het KANS-programma is een regeling gepubliceerd. Vooraf is altijd
een maximum per jaar gesteld. De bijdragen worden als voorschot beschikbaar
gesteld en worden op basis van een verantwoording achteraf definitief vastgesteld.Met ingang van het jaar 2007 maken ook cultuursubsidies deel uit van het
beleidsartikel van IB. De subsidies worden verstrekt op basis van het «Bekostigingsbesluit
cultuuruitingen» en de «Regeling subsidies en uitkeringen cultuuruitingen».
Deze bijdragen worden als voorschot beschikbaar gesteld en worden op basis
van een verantwoording achteraf definitief vastgesteld.Het restant M&O bedraagt € 0,46 miljoen. Het betreft 13
subsidies waarvan de kleinste € 600 en de grootste € 165 000
(KANS-regeling) bedraagt. Hiervan vallen 9 subsidies onder het «Bekostigingsbesluit
cultuuruitingen» (restant M&O € 0,23 miljoen) en 4 vallen
onder de Wet overige OCW-subsidies (restant M&O € 0,23 miljoen).Er is sprake van restant M&O, omdat uit doelmatigheidsoverwegingen
geen accountantsverklaring wordt gevraagd voor subsidies < € 50 000
op basis van de WOOS. Ook worden subsidies < € 125 000 op
basis van het «Bekostigingsbesluit cultuuruitingen» verstrekt.
Hiervoor geldt voor het overleggen van een accountantsverklaring bij de jaarrekening
en omtrent de naleving van de subsidiebepalingen voor het totaal aan subsidies
in hetzelfde boekjaar een ondergrens van € 125 000.EmancipatieDe subsidies op het terrein van Emancipatie worden grotendeels verstrekt
onder de Subsidieregeling Emancipatieprojecten. Daarnaast worden er nog twee
instellingssubsidies verstrekt van circa € 3,6 miljoen en is er
sprake van twee kleine subsidieregelingen («Koplopers
7 tot 7» en «1001 kracht»).De verstrekking van de twee instellingssubsidies vindt plaats onder de
voorwaarde van een goedkeurende accountantsverklaring van de instellingsaccountant.De subsidies onder de andere subsidieregelingen worden verstrekt onder
de voorwaarde dat subsidies boven de € 50 000 worden voorzien
van een accountantsverklaring. Verstrekte subsidies onder de € 50 000
krijgen geen accountantsverklaring, zodat sprake is van een restant M&O
risico. Dit bedraagt in totaal € 0,25 miljoen.JAARREKENING CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN
(CFI)1. InleidingCFI heeft als primaire taak het bekostigen van onderwijsinstellingen en
het verstrekken van financiële middelen aan gemeenten conform wet- en
regelgeving van de minister van OCW. Naast de bekostiging is de informatietaak
van CFI een belangrijke taak. Dit komt tot uitdrukking door portalen voor
instellingen in het onderwijsveld en voor de beleidsmakers op het departement.2. Financieel resultaat Tabel
1: Samenvattende verantwoordingsstaat (bedrag x € 1 000) (1)(2)(3) = (2)-(1) Oorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begrotingTotale baten44 16860 91716 749Totale lasten44 16860 17416 006Saldo van baten en lasten–743743    Totale kapitaalsontvangsten–1 8001 800Totale kapitaalsuitgaven2 5072 928421De kapitaalsontvangsten zijn gelijk aan de toegekende leenaanvraag van € 1,0
miljoen bij het ministerie van Financiën plus de storting moederdepartement
van € 0,8 miljoen ter versterking van het eigen vermogen. De kapitaalsuitgaven
zijn gelijk aan de investeringen (€ 0,8 miljoen) minus de desinvesteringen
(€ 0,2 miljoen) plus de aflossing op de leningen (€ 2,3
miljoen).Tabel
2: Gespecificeerde baten en lasten (bedrag x € 1 000) (1)(2)(3) = (2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst moederdepartement43 31855 96612 648Opbrengst overige departementen–653653Opbrengst derden8001 255455Rente50247197Bijzondere baten–2 7962 796Totaal baten44 16860 91716 749    Lasten   Apparaatskosten39 38855 32715 939– personele kosten26 83826 117– 721– materiële kosten12 55029 21016 660Rentelasten500291– 209Afschrijvingskosten3 6002 784– 816– materieel3 6002 784– 816– immaterieel–––    Overige lasten6801 7721 092– dotaties voorzieningen680174– 506– bijzondere lasten–1 5981 598Totaal lasten44 16860 17416 006Saldo van baten en lasten0743743De oorspronkelijk vastgestelde begroting 2007 (€ 44,2 miljoen)
wijkt substantieel af van de realisatie 2007 (€ 60,9 miljoen). De
oorzaak hiervan is incidentele financiering van werkzaamheden op projectbasis
(ondermeer Onderwijsnummer PO, ESF, ontwikkeling informatieproducten, werkzaamheden
voor de Inspectie van het Onderwijs en dergelijke). Deze baten (en lasten)
zijn niet in de begroting opgenomen. De begrote opbrengst moederdepartement
is gelijk aan de bijdrage van OCW voor de going concern; de realisatie is
inclusief de additionele projectfinanciering.CFI heeft in 2007 een voordelig exploitatieresultaat behaald van € 0,7
miljoen.In de begroting zijn de kosten en opbrengsten niet toegedeeld naar de
tien opdrachtgevers OCW en hun in totaal ongeveer 250 producten. Afspraken
hierover worden jaarlijks gemaakt in het prestatiecontract OCW-CFI. Periodieke
verantwoording hierover vindt plaats met de opdrachtgevers.3. Balans Tabel
3: Balans (bedragen x € 1 000) Balans per 31-12-2007Balans per
31-12-2006Activa  Immateriële vaste activa––Materiële vaste activa6 0048 034– grond en gebouwen––– installaties en inventarissen6 0048 034– overige materiele vaste activa––Voorraden––Debiteuren2 2691 755Nog te ontvangen9722 631Liquide middelen18 76614 785Totaal activa28 01127 205Passiva  Eigen Vermogen773– 770– exploitatiereserve302 569– verplichte reserve––– onverdeeld resultaat743– 3 339Leningen bij het MvF7 5078 680Voorzieningen2 8723 216Crediteuren4 0353 473Vooruit ontvangen bedragen10 2858 342Nog te betalen2 5394 264Totaal passiva28 01127 2054. Kasstroom Tabel
4: Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1 000) (1)(2)(3) = (2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening courant RHB 1 januari
20079 22114 7805 559    2. Totaal operationele kasstroom3 1505 1101 960    3a Totaal investeringen (-/-)–– 957– 9573b Totaal boekwaarde desinvesteringen
(+)–2022023. Totaal investeringskasstroom–– 755– 755    4a Eenmalige uitkering aan moederdepartement
(-/-)–––4b Eenmalig storting van moederdepartement
(+)–8008004c Aflossingen op leningen (-/-)– 2 507– 2 1733344d Beroep op leenfaciliteit(+)–1 0001 0004. Totaal financieringskasstroom– 2 507– 3732 134    5. Rekening courant RHB 31 december
2007 (= 1+2+3+4)9 86418 7628 898In 2007 heeft CFI voor € 1,0 miljoen geïnvesteerd, en wel
voor het merendeel ten behoeve van bedrijfsondersteunende systemen en hardware
voor bekostiging en informatieproducten. In 2008 zal CFI het Ministerie van
Financiën verzoeken om van de lening van € 4 miljoen (14 juli
2006) € 1 miljoen vervroegd te mogen aflossen.De stijging van het rekening courant in 2007 met € 4,0 miljoen
wordt voor € 1,9 miljoen verklaard door effecten in het werkkapitaal.
Zo is de post nog te ontvangen met € 1,6 miljoen afgenomen als gevolg
van een meer zuiver betalingsritme van de projectfinanciering. De posten crediteuren
en nog te betalen zijn samen met € 1,2 miljoen afgenomen, doordat
er minder facturen in de pijplijn zitten (projectvolume 2007 is aanzienlijk
lager dan 2006). Daarnaast beïnvloedt het positieve exploitatiesaldo
2007 van € 0,7 miljoen de operationele kasstroom.In 2007 heeft OCW een eenmalige storting van € 0,8 miljoen gedaan
in verband met het negatieve eigen vermogen ultimo 2006.5. DoelmatigheidIn de begroting zijn geen afspraken gemaakt over doelmatigheid. In de
jaarrekening kan daarover derhalve niet worden verantwoord.CFI is in staat om inzicht te geven in de doelmatigheidsontwikkeling over
de afgelopen 5 jaar. De doelmatigheidsontwikkeling is op te maken uit de financiële
taakstelling in relatie tot de ontwikkeling van de orderportefeuille OCW.
CFI heeft in de periode medio 2002 tot en met ultimo 2007 € 7,4
miljoen minder budget nodig voor een gelijkblijvend takenpakket. In het prestatiecontract
OCW-CFI worden jaarlijks afspraken gemaakt over de ontwikkeling van het takenpakket
en de benodigde middelen. Tabel
5: Doelmatigheidsontwikkeling CFI (gecorrigeerd voor loon- en prijsbijstelling) Ultimo 2003Ultimo 2004Ultimo 2005Ultimo 2006Ultimo 2007Taakstelling (in miljoenen euro’s)€ 1,8€ 3,7€ 4,9€ 6,1€ 7,4Jaarlijkse doelmatigheidsverbetering– 3,4%– 3,7%– 2,4%– 2,4%– 2,5%Doelmatigheidsontwikkeling t.o.v. 2002– 3,4%– 7,1%– 9,5%– 11,8%– 14,4%JAARREKENING NATIONAAL ARCHIEF1. Inleiding1.1 Algemene InleidingDe doelstelling van het Nationaal Archief is een breed en gevarieerd publiek
inzicht in de geschiedenis van Nederland te verschaffen, door haar unieke
collectie beschikbaar te stellen en op basis daarvan informatie te verstrekken,
activiteiten te organiseren en kennis over te dragen.De collectie van het Nationaal Archief bestaat uit archieven van nationale
betekenis met het accent op archieven van de rijksoverheid.1.2 Nationaal Archief en Regionale Historische CentraKrachtens de archiefwet heeft de minister een specifieke verantwoordelijkheid
voor alle rijksarchieven, zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en rijksarchiefbewaarplaatsen
in de provinciehoofdsteden.Deze bewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel uit van Regionale
Historische Centra. Deze centra zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit
het Rijk en andere partners een bijdrage ontvangen.Deze jaarrekening handelt alleen om de baten en lasten van het Nationaal
Archief. De rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s worden elders
verantwoord op artikel 14 van de Rijksbegroting.2. Financieel Resultaat Tabel
1: Samenvattende verantwoordingsstaat Nationaal Archief (bedrag x € 1 000) Oorspronkelijk vastgestelde begroting 2007Realisatie 2007VerschilBaten22 26819 024– 3 244Lasten22 26818 750– 3 518Saldo0274274    Kapitaalontvangsten5 9500– 5 950Kapitaaluitgaven6 607601– 6 006Tabel
2: Gespecificeerde baten en lasten (bedrag x € 1 000) Oorspronkelijk vastgestelde begroting 2007Realisatie 2007Verschil realisatie en oorspronkelijke
begroting 2007BATEN   Opbrengst moederdepartement OCW:20 58927 4766 887    – personeel/materieel20 58926 3385 749– fusieverplichtingen RHC’s01 1381 138Opbrengst overige departementen0115115Opbrengst derden:7002 2301 530– detacheringen/divers01 7631 763– dienstverlening/decl. uren700262– 438– verhuur depots/ruimtes0204204Rentebaten15359344Bijzondere baten:964– 11 156– 12 120– bijzondere baten96464– 900– (vrijval) project/subsidiegelden0– 11 220– 11 220Totaal baten22 26819 024– 3 244LASTEN   Apparaatskosten:21 16417 832– 3 332– personele kosten8 0068 130124– materiële kosten9 4676 251– 3 216– huren/huisvesting3 6913 450– 241Rentelasten8246– 36Kapitaallasten1 022687– 335– afschrijfkosten materieel1 022687– 335Dotaties voorzieningen0131131Bijzondere lasten05555Totaal lasten22 26818 750– 3 518Saldo van baten en lasten02742743. Balans Tabel
3: Balans (bedragen x € 1 000) Balans 31-12-2007Balans 31-12-2006ACTIVA  Immateriële activa00Materiële vaste activa1 5632 098– grond en gebouwen604706– installaties en inventarissen8961 294– overige materiële vaste activa6398Voorraden5446Debiteuren746464Nog te ontvangen681404Liquide middelen13 6803 329Totaal activa16 7246 341PASSIVA  Eigen vermogen880606– exploitatiereserves606295– verplichte reserves00– onverdeeld resultaat274311Leningen bij het Ministerie van Financiën636841Voorzieningen472619Vooruit ontvangen projectgelden13 1082 372Crediteuren403918Nog te betalen1 224984Totaal passiva16 7246 341De leningen bij het ministerie van Financiën (€ 635 934)
omvat alleen het langlopende deel van de schuld. Het kortlopende deel van
de schuld (€ 205 354) is op genomen onder de balans post «Nog
te betalen». De totale schuld aan leningen bij het ministerie van Financiën
is € 841 288.4. Kasstroom Tabel
4: Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1 000) Oorspronkelijk vastgestelde begroting 2007Realisatie 2007Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting 20071 Rekening-courant RHB per 1 januari 20074 2103 325– 885      Saldo baten -/- lasten0274274  Kassaldo011  Afschrijvingen908687– 221  Voorzieningen0– 147– 147  Mutaties werkkapitaal1149 8949 7802 Totaal operationele kasstroom1 02210 7099 687      Totaal investeringen in activa (-/-)– 750– 151599  Totaal boekwaarde desinvesteringen ––3 Totaal investeringskasstroom– 750– 151599      Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)000  Eenmalige storting door moederdepartement (+)000  Aflossing op langlopende leningen (-/-)– 657– 205452  Aflossing vermogensbestanddelen000  Beroep op leenfaciliteit(+)7500– 7504 Totaal financieringskasstroom93– 205– 298    5 Rekening courant RHB per 31 december 20074 57513 6799 1045. Toelichting op het resultaatIn 2007 is er binnen het Nationaal Archief gestart met de uitvoering van
het ambitieuze Beleidsplan «Geschiedenis Ontdekken: het Nationaal Archief
in 2007–2010». Hierin zijn drie duidelijke speerpunten genoemd:• e-Cultuur• Publieksbereik• KennisIn het kader van e-Cultuur zijn verschillende projecten gestart om het
archief digitaal toegankelijk te maken.Op het gebied van kennis wordt het Nationaal Archief ingezet bij verschillende
(internationale) projecten, bijvoorbeeld in Suriname en Indonesië. Tevens
is er een kenniscentrum in ontwikkeling met als doel als toonaangevend archief
kennis extern in te zetten.In 2007 heeft het Nationaal Archief een financieel resultaat behaald van € 274 123,–.
Dit is onder andere veroorzaakt door de extra rentebaten die het Nationaal
Archief heeft ontvangen voor het in deposito zetten van de extra ontvangen
financiële middelen en het vrijvallen van het fonds flankerend beleid.Tevens is het balanstotaal van het Nationaal Archief sterk vergroot van € 6
miljoen naar € 16 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door een incidentele
toekenning in 2007 door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
van financiële middelen voor de uitbreiding van het fysieke depot en
de ontwikkeling van een digitaal depot. Aangezien deze activiteiten meerdere
jaren in beslag nemen, zijn de financiële middelen niet volledig aangewend.
De ontvangsten zijn dan ook grotendeels in 2007 opgenomen in de balans als
vooruitontvangen projectgelden/fondsen. De verwachting is dat deze projecten
in 2009 afgerond zullen worden.In 2007 is het werkkapitaal van het Nationaal Archief gestegen. Hierdoor
is haar financiële positie gezond waardoor het Nationaal Archief zelfstandig
haar primaire taken kan uitvoeren.6. DoelmatigheidVoor het eerst dit jaar wordt in het jaarverslag een doelmatigheidspassage
opgenomen. De essentie van het baten-lastenmodel is – door te sturen
op output – de doelmatigheid in de uitvoering te vergroten.Doelmatigheid wordt gedefinieerd als de verhouding tussen de inzet van
middelen en de daarmee gerealiseerde output (productie), zowel in termen van
kosten als van kwaliteit. Er is sprake van een toenemende doelmatigheid wanneer
de verhouding tussen output en input toeneemt, bij minimaal gelijkblijvende
kwaliteit. Doelmatigheid wordt daarom inzichtelijk als kostprijzen per product
aanwezig zijn en indicatoren met betrekking tot de kwaliteit van producten
zijn geformuleerd.Idealiter zou een doelmatigheidspassage kwantitatieve informatie moeten
bevatten over de kostprijs en de kwaliteit van de producten. Dit is op dit
moment niet mogelijk. Ten eerste omdat er nog geen output financiering plaatsvindt
en ten tweede zijn de indicatoren nog in ontwikkeling.In 2007 is voor het eerst gekeken naar de prestaties die zijn geleverd
en de indicatoren hiervoor. Ook de kwaliteit is gemeten en heeft er een koppeling
naar financiële middelen plaatsgevonden. Hieronder is een eerste inzicht
in doelmatigheid weergegeven. Uitvoering2007Aantal bezoeken – fysiek775 000– virtueel2 115 000Klanttevredenheid7,5Aantal km’s archief103Collectiebeheer – % Toegankelijk97%– % Gedigitaliseerde collectie1%– % Gedigitaliseerde fotocollectie14,3%– % Archief in goede staat90%Bij de berekening naar financiële middelen is duidelijk geworden
dat dit nog niet de optimale indicatoren zijn om output financiering toe te
passen voor het Nationaal Archief.In 2008 wordt in kader van Resultaatgericht Management opnieuw onderzocht
welke indicatoren de juiste zijn en wordt een voorstel voor output financiering
aan het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd.D. BIJLAGENBIJLAGE 1: ZBO’S EN RWT’SDe rijksbegrotingvoorschriften schrijven voor dat in de begroting een
bijlage wordt opgenomen met een opsomming van alle RWT’s (rechtspersonen
met een wettelijke taak) en ZBO’s (zelfstandige bestuursorganen) die
onder de verantwoordelijkheid van het departement vallen, de bijdrage van
het departement aan deze instellingen en het beleidsartikel waarop die bijdrage
wordt verantwoord. Onderstaand zijn deze gegevens opgenomen, waarbij wordt
aangetekend dat voor wat betreft de onderwijsinstellingen de gegevens per
onderwijssoort zijn geaggregeerd. Bedrag
x € 1 miljoenInstellingRWTZBO1Begroting 2007Realisatie 2007ArtikelStimulerings- en verdeelfondsen-kunstenfondsenJaJa   • Stichting fonds voor beeldende kunsten,
vormgeving en bouwkunst  21,021,814• Stichting fonds voor de amateurkunst en podiumkunsten  14,517,214• Stichting fonds voor podium programmering en marketing  6,66,914• Stichting fonds voor de scheppende toonkunst  2,12,114• Mondriaanstichting  14,017,414• Stichting Nederlands fonds voor de film  12,131,514• Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur  2,04,914Stimulerings- en verdeelfondsen – letterenfondsenJaJa   • Stichting fonds voor de letteren  5,86,014• Stichting Nederlands literair productie- en vertalingsfonds  2,42,514• Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties
(STIFO)  15,816,015Commissariaat voor de MediaJaJa3,83,815Nederlandse OmroepstichtingJaJa62,574,915Omroepbestel (alleen landelijk)Ja 665,4842,015Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs2 (ca 8000 scholen, waarvan 33% openbaar. Hier is het totale
bedrag voor primair onderwijsgenoemd)Ja 8 221,08 501,81Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs3Ja 5 518,65 661,03Regionale verwijzingscommissie VO Ja7,67,63Regionale Opleidingscentra (ROC’s) en vakinstellingenJa 2 200,72 436,04Kenniscentra voor beroepsonderwijs en
bedrijfsleven (voorheen landelijke organen voor beroepsonderwijs)Ja 110,4114,84Kwaliteitscentrum
examinering beroepsopleidingen (KCE)Ja 11,311,34Vereniging voor landelijke organen beroepsonderwijs(COLO)Ja 0,50,54Instellingsbesturen hoge scholen4Ja 1 948,22013,16Instellingsbesturen universiteitenJa 2 801,02 864,77Open Universiteit NederlandJa 34,535,47Academische ZiekenhuizenJa 515,3527,67Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)JaJa3,63,17Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)Ja 86,490,216Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijke
Onderzoek (TNO)Ja 188,1194,416Koninklijke Bibliotheek (KB)Ja 41,242,616Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)JaJa297,5311,116Stichting ParticipatiefondsJaJa2,93,01Stichting VervangingsfondsJaJa12,914,51, 9Landelijke geschillencommissie weer samen
naar school Ja0,00,11Informatie BeheergroepJaJa116,2130,71, 3, 4, 6, 11, 12, 13Bedrijfsfonds voor de PersJaJa0,00,0NvtLandelijke commissie toezicht indicatiestelling speciaal
onderwijs Ja2,22,011 Betreft ZBO’s die in de begroting 2007 als ZBO zijn
aangemerkt.2 Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente
het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.3 Idem.4 Betreft middelen die direct en indirect aan de hogescholen
beschikbaar worden gesteld.BIJLAGE 2: TOEZEGGINGEN AAN DE ALGEMENE REKENKAMERIn deze bijlage wordt ingegaan op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
bij het departementale jaarverslag van 2006 en de maatregelen die zijn getroffen
om de geconstateerde tekortkomingen in 2007 en volgende jaren te voorkomen. Audit
Actielijst 2007 van het Ministerie van OCWStand van zaken RJV2006Conclusie Algemene RekenkamerAanbeveling Algemene RekenkamerToezeggingen/maatregelen
ministerOnvolkomenheden
financieel beheer en materieelbeheerArtikel 14, Kunsten, Beheer van
kunstvoorwerpen.Het beheer van kunstvoorwerpen was in 2006 in opzet
geregeld. Er waren stappen gezet om een ordelijk en controleerbaar beheer
van de kunstvoorwerpen van het Rijk mogelijk te maken. De Regeling materieel beheer museale
voorwerpen werd op 6 december 2006 gepubliceerd.In de praktijk moet nog blijken of de Regeling
materieel beheer museale voorwerpen voldoet.Ga door met de
implementatie van de verbetermaatregelen.Met de volgende maatregelen heb ik het beheer van de kunstvoorwerpen verbeterd:• In
april 2007 is Regeling materieel beheer museale
voorwerpen van kracht geworden. Alle standaard bruikleen-overeenkomsten
zijn juridisch aangescherpt en geactualiseerd op het punt van toezicht en
handhaving. • In vervolg
hierop heeft ICN een set van bouwstenen aangereikt aan de ministeries voor
de inrichting van AO procesbeschrijvingen. ICN heeft alle departementen gewezen
op de noodzaak van implementatie en handhaving van de AO. • De
richtlijn Materieel Beheer van OCW mede op basis hiervan aangepast. • De
AR is onlangs geïnformeerd over de genomen maatregelen.     Artikel 16, OWB, subsidiedossiersDe subsidiedossiers bij
de directie onderzoek en wetenschapsbeleid zijn onvolledig en slecht toegankelijk.Verbeter het dossier-beheer.Met de volgende maatregelen heb ik het dossierbeheer
bij OWB verbeterd: • OWB heeft een subsidiebeheersysteem
ontwikkeld waarin alle subsidievoorwaarden zijn vastgelegd. • OWB
heeft de wet- en regelgeving aangepast. • OWB
heeft de subsidiedossiers voorzien van een standaard-indeling. • OWB
toetst of alle noodzakelijke documenten aanwezig zijn en relevante handelingen
worden uitgevoerd. • Mijn
Auditdienst volgt bovenvermelde acties bij OWB.BIJLAGE 3: TOPINKOMENSOp grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens (Stb. 2006, 95) is een overzicht opgenomen van medewerkers
die in het verslagjaar meer verdiend hebben dan het gemiddelde belastbare
loon van de ministers. Dit gemiddelde belastbare jaarloon is voor 2007 vastgesteld
op € 169 000. Voor dit departement heeft de publicatieplicht
betrekking op de navolgende functionarissen. Bedragen
in euro’sFunctieBelastbaar jaarloon 2006Pensioen-afdrachten en overige voorzieningen betaalbaar op termijn 2006Totaal 2006Belastbaar jaarloon 2007Pensioenafdrachten
en overige voorzieningen betaalbaar op termijn 2007Ontslag-vergoedingTotaal 2007Directeur85 52019 671105 19111 514126 672
(inclusief € 125 000 euro voorziening betaalbaar op termijn) 138 186ToelichtingBetreffende medewerker maakt in totaal aanspraak op een voorziening van € 275 000,
zijnde gekapitaliseerde rechtspositionele aanspraken over meerdere jaren (2
jaar), waarvan in 2007 betaald is een bedrag van € 125 000.BIJLAGE 4: INHUUR EXTERNEN Tabel
Uitgaven voor inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel (inhuur externen)
(bedragen x € 1 000) Uitgaven 2007Apparaatskosten*1. Interim-management7002. Organisatie- en Formatieadvies8983. Beleidsadvies3 8134. Communicatieadvisering476Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)5 887  5. Juridisch Advies7176. Advisering opdrachtgevers automatisering3 8297. Accountancy, financiën en administratieve organisatie447(Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)4 993  8. Uitzendkrachten (formatie & piek)6 156Ondersteuning bedrijfsvoering
(som 8)6 156  Totaal uitgaven inhuur externen (som 1 t/m
8)17 036  9. Overige externe inhuur **6 583Overige externe inhuur6 583Totaal uitgaven inhuur externen (som 1 t/m
9)23 620* Betreft apparaatskostenuitgaven. OCW kent over het verslagjaar geen
systematiek waarin uitgaven op programmagelden worden toegerekend aan de verschillende
soorten van adviseurs en tijdelijk personeel.** Alleen als de opdracht niet is onder te brengen bij een specifieke
kostensoort, wordt geboekt op de categorie overige externe inhuur.NB Verschillen in de optelling worden veroorzaakt door afrondingsverschillen.BIJLAGE 5: AFKORTINGEN ADAuditdienstAD/RSAuditdienst, afdeling
RekenschapAd-programmaAssociate-degreeprogrammaAMvBAlgemene Maatregel
van BestuurAOAlgemeen overleg met
de Tweede KamerAO beschrijvingBeschrijving
van de administratieve organisatieAPSAlgemeen Pedagogisch
StudiecentrumARAlgemene Rekenkameratcaccountability, toezicht
en controleAVRAanvraag Vaststelling
RijksvergoedingAWBAlgemene wet bestuursrechtAWIRAlgemene wet inkomensafhankelijke
regelingenAWTAdviesraad voor het
Wetenschaps- en Technologiebeleidbaobasisonderwijsbblberoepsbegeleidende
leerwegBBOIBetere Benutting
Omroepinfrastructuurbbpbruto binnenlands
productBISONBeraad Internationale
Samenwerking Onderwijsbolberoepsopleidende
leerwegBPRCBiomedical Primate Research CentreBRIMBesluit Instandhouding MonumentenBRONBasisregister OnderwijsnummerBsikBesluit subsidies
investeringen kennisinfrastructuurBSMBekostigingssysteem
MaterieelBSOBuitenschoolse Opvangbveberoepsonderwijs en
volwasseneneducatieBZKministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelatiescaocollectieve arbeidsovereenkomstCBSCentraal Bureau voor
de StatistiekCCPCultural Contact Point
(SICA)CERICentre for Educational
Research and InnovationCernEuropese organisatie
voor kern- en hoger energiefysicaCEVOCentrale examencommissie
vaststelling opgavenCFICentrale Financiën
InstellingenCGOcompetentiegericht beroepsonderwijsCINOPCentrum voor innovatie van
opleidingenCitoCentraal Instituut
voor ToetsontwikkelingCJPCultureel Jongeren
PaspoortCOCNederlandse Vereniging
voor Integratie van HomoseksualiteitCOLOVereniging voor landelijke organen
beroepsonderwijsCOSCommissie van Overleg
SectorradenCPBCentraal PlanbureauCPGCentrum voor Parlementaire
GeschiedenisCrebocentraal register
beroepsopleidingenCrihoCentraal register
instellingen hoger onderwijsCROSSNederlandse overheidsinstelling
die verantwoordelijk is voor de onderwijssamenwerking tussen Nederland en
Centraal- en Oost-Europacumiculturele minderhedenCuNoCultuurnotaCVICommissie van IndicatiestellingCWICentrum voor Werk
en InkomenCWTSCentrum voor Wetenschaps-
en Technologie StudiesDAADDeutscher Akademischer
Austausch DienstDALDeregulering Administratieve
LastenverlichtingD&CDagarrangementen en
CombinatiefunctiesDeltaDutch education:
learning at top level abroadDevLabDevelopment LaboratoriesDIADuitsland Instituut
AmsterdamDPHODuitsland Programma
Hoger OnderwijsDRS-schoolDeltaresearch
SchoolEchoExpertisecentrum
voor allochtonen in het hoger
onderwijsECNEnergie Centrum NederlandECP.NLElectronic Commerce
Platform NederlandECSEuropese Culturele
StichtingEEREuropese Economische
Ruimteeeteconomie, ecologie,
technologieEIBEuropees Instituut
voor BestuurskundeEIMEconomisch Instituut
Midden- en KleinbedrijfEmbcEuropese moleculaire
biologische conferentieEmblEuropees moleculair
biologische laboratoriumEND-erExpert National
DéleguéEPEuropees PlatformERISEEEducation Reform
Initiative in South East EuropeESAEuropees ruimte agentschapESFEuropees Sociaal FondsESOEuropese organisatie
voor astronomisch onderzoekEUEuropese UnieEURErasmus Universiteit
Rotterdamevcerkenning van verworven
competentiesEVDEconomische VoorlichtingsdienstEZministerie van Economische
ZakenFESFonds Economische StructuurversterkingFNAFrans-Nederlandse
Academie, voorheen Frans-Nederlands Netwerk (FNN)FNUFrans-Nederlandse
UniversiteitFPPMFonds voor Podiumprogrammering
en Marketingfpuflexibele pensioen
uittredenFSTFonds voor de Scheppende
Toonkunstftefulltime equivalent
(formatie-eenheid)G&Ggepremieerde en
gesubsidieerde sectorG31Eenendertig grootste
gemeentenG4Vier grootste stedenGATEGate Foundation:
een internationaal instituut voor niet-westerse, moderne en hedendaagse beeldende
kunstGBAGemeenschappelijke
Basisadministratie PersoonsgegevensGGDGemeentelijke GezondheidsdienstGIONGronings Instituut
voor Onderzoek van Onderwijsgsbgrote stedenbeleidGTIGrote Technologische
Institutenhavohoger algemeen voortgezet
onderwijshbohoger
beroepsonderwijsHGISHomogene Groep Internationale
Samenwerkinghohoger
onderwijsHOIInstituut voor Media
Auditinghrmhuman resources managementHuygensHigh level university
year to gain excellence in the NetherlandsIALSInternational Adult
Literacy ProjectIBInternationaal BeleidIBGInformatie Beheer
GroepIB-GroepInformatie Beheer
Groepibointerdepartementaal
beleidsonderzoekibpintegraal
personeelsbeleidIBSInstitut Biologie
StructuraleICBInternationaal CultuurbeleidICEInterdepartementale
Coördinatiecommissie EmancipatieICES/KISInterdepartementale
Commissie Economische Structuurversterking / werkgroep kennisinfrastructuurICNInstituut Collectie
Nederlandictinformatie- en communicatie
technologieidinstitutional developmentI/DInstroom/Doorstroomid’ersinstroom/doorstroomIDTVProducent van films
en televisieprogramma’s.ifinterim functievervullingigbointernationaal georiënteerd
basisonderwijsigvointernationaal georiënteerd
voortgezet onderwijsIHEInternational Institute
for Infrastructural, Hydraulic and Environmental EngineeringIHSInstitute for Housing
and Urban Development StudiesIIAVInternationaal Informatiecentrum
en Archief voor de VrouwenbewegingIISGInternationaal Instituut
voor Sociale Geschiedenisiivoin instellingstijd
verzorgd onderwijsILGInvesteringsbudget
Landelijke GebiedILLInstitut Laue-Langevinilrindividuele
leerrekeningIMONpublicatie «Internationale
Mobiliteit in het Onderwijs in Nederland»INDImmigratie- en NaturalisatiedienstINKInstituut Nederlandse Kwaliteitiointernationaal onderwijsiobkin hun ontwikkeling
bedreigde kleutersipbintegraal
personeelsbeleidipointerprovinciaal overlegISCEDInternational Standard
Classification of EducationISIOInterdepartementale
stuurgroep internationaal onderwijsISISIndependent Schools
Information ServiceISOInterstedelijk StudentenoverlegISSInstitute of Social
StudiesISVInvesteringsbudget
Stedelijke VernieuwingITCInternational Institute
for Aerospace Survey and Earth SciencesITERinternationaal samenwerkingsproject
die de wetenschappelijke en technische haalbaarheid van kernfusie als energiebron
wil aantonenITSInstituut voor Toegepaste
Sociale WetenschapIVAInstituut voor ArbeidsvraagstukkenJOBJongerenorganisatie BeroepsonderwijsKANSKoninkrijk der Nederlanden,
Algemeen programma voor Nauwe Samenwerking tussen ScholenKBKoninklijke BibliotheekKBAKenniscentrum BeroepsonderwijsArbeidsmarktkbbkenniscentra voor beroepsonderwijs en
bedrijfslevenkblkaderberoepsgerichte
leerwegKCEKwaliteitscentrum examensmbokdc-zmlkinderdagcentrum
zeer moeilijke kinderenkeakleinschalig experiment
achterstandsbestrijdingKebbKennisuitwisseling beroepsonderwijs bedrijfslevenKICHKennis- en informatienetwerk
Cultuur HistorieKNAWKoninklijke Nederlandse
Academie van WetenschappenKOVKinderopvangKPKaderprogrammaKPCKatholiek Pedagogisch
CentrumksbkwalificatiestructuurberoepsonderwijsKSEKwalificatiestructuurEducatieLAKSLandelijk Actie Komité
ScholierenLAOLesgeven Anders Organiserenlbklandelijk beleidskader
(onderwijsachterstanden)LBPLeeftijdbewust personeelsbeleidLCOJLandelijk Centrum
voor Onderwijs en JeugdzorgLCTILandelijke Commissie
Toezicht IndicatiestellingLCWLes- en cursusgeldwetlglichamelijk gehandicapte
leerlingenlgfleerlinggebonden
financieringlhclarge hadron colliderLICALandelijk Informatie
Centrum Aansluiting vo-hboLinQvo-talenplan, versterking
talenonderwijs Frans-Duitslioleraar in opleidingLISBOLees Impuls Speciaal
Basis OnderwijsLNVministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Voedselkwaliteitloblandelijk orgaan beroepsonderwijsLOFARLow Frequency ArrayLOKVLandelijke Organisatie
Kunstzinnige Vorminglomleer- en opvoedingsmoeilijkhedenlooklandelijk overleg
onderwijskansenLPBOLandelijk Platform
Beroepen in het OnderwijsLSVbLandelijke StudentenvakbondLVLALandelijke Vereniging
van Leerplichtambtenarenlwooleerwegondersteunend
onderwijsMARINMaritiem Research
Instituut Nederlandmavomiddelbaar algemeen
voortgezet onderwijsmbomiddelbaar
beroepsonderwijsMCNMuziek Centrum NederlandMenOmisbruik en oneigenlijk
gebruik van regelingenMEVMacro Economische
VerkenningenMGKMax Grootte KenniscentrumMJBMeerJarenBegrotingMKBMidden- en kleinbedrijfmlkmoeilijk lerende kinderenmomaatschappij oriëntatiemoamanagement, ondersteuning, arbeidsmarkt en
arbeidsomstandighedenMOUMemorandum of understandingmpvmeervoudige publieke
verantwoordingMSMMaastricht School
of Managementmspmonumenten selectie
projectMTNLMulticulturele Televisie
NederlandMvv-procedureProcedure
machtiging voorlopig verblijfNANationaal ArchiefNAANederlands Audiovisueel
ArchiefNACEENetherlands America
Commission for Educational ExchangeNAONederlandse Accreditatie
Organisatienbiniet bekostigde instellingNBLCNederlands Bibliotheek
en Lectuur CentrumNCWNederlands Christelijk
WerkgeversverbondNemoNew Metropolis (educatieve
attractie op het gebied van wetenschap en technologie)NESONetherlands Education
Support OfficeNeth-ERNetherlands House
for Education and Research (te Brussel). Een samenwerkings-verband VSNU, KNAW,
TNO, NWO, BVE-raad, HBO-raad, SenterNovem en NUFFIC.NFPK+Nederlands Fonds
voor PodiumkunstenNGINational GenomicsInitiativeNgonon-gouvernementele
organisatieNIASNetherlands Institute
for Advanced StudiesNIBNederlandse Instituten
in het BuitenlandNIBUDNationaal Instituut
voor BudgetvoorlichtingNICLNationaal Informatiecentrum LeermiddelenNIDINederlands Interdisciplinair
Demografisch InstituutNIPONederlands Instituut
voor de Publieke OpiniepeilingNIZWNederlands Instituut
voor Zorg en WelzijnNJINederlands JeugdinstituutNLRNationaal Lucht- en
RuimtevaartlaboratoriumNMaNederlandse MededingingsautoriteitnoatNederlandstalig onderwijs
aan anderstaligenNOBNederlandse Omroepproductie
BedrijfNOC*NSFNederlands Olympisch
Comité * Nederlandse Sport FederatieNOSNederlandse Omroep
Stichtingnota WIOnota Werken in
het OnderwijsNOWTNederlands Observatorium
van Wetenschap en TechnologieNPSNederlandse Programma
StichtingNRFNationaal Restauratie
FondsNROGNationaal Regieorgaan GenomicsNT2Nederlands als tweede
taalNTUNederlandse TaalunieNTU/INLNederlandse Taalunie/Instituut
voor Nederlandse LexicologieNUCNationale Unesco CommissieNufficNetherlands universities
foundation for international cooperationNUONieuwe Uitvoeringsorganisatie
voor het OnderwijsNVAONederlands Vlaamse
Accreditatie OrganisatieNWONederlandse organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoekoa’sonderwijsassistentenoaltonderwijs in allochtone
levende talenOCTOOnderwijscentrum
Toegepaste OnderwijskundeOCWministerie van Onderwijs,
Cultuur en WetenschapODAOfficial Development
Associationodinonderzoek deelnemersinformatieo&ionderwijs en informatie
samenlevingoeronderwijs- en examenregelingOESOOrganisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkelingoioonderzoeker in opleidingokonderwijskansenOKFOmkering KapitaalfinancieringOMOpenbaar MinisterieOPTAOnafhankelijke Post
en Telecommunicatie AutoriteitosontwikkelingssamenwerkingOUOpen UniversiteitOUNLOpen Universiteit
NederlandOVOpenbaar Vervoerovskopenbaar vervoer
studentenkaartowbonderzoek en wetenschapsbeleidpabopedagogische academie
basisonderwijsPFParticipatiefondsPIRLSProgress in International
Reading Literature Studypisaprogramme for international
student assessmentpoprimair
onderwijsPOMOPersoneels- en MobiliteitsonderzoekPRConafhankelijk en multidisciplinair
adviesbureau, dat haar opdrachtgevers ondersteunt op het gebied van Bouw, Huisvesting en
Ruimtelijke ontwikkeling en InfrastructuurpropraktijkonderwijsPV EUPermanente vertegenwoordiging
bij EURaakRegionale actie en
aandacht voor kennisinnovatieRACMRijksdienst voor Archeologie,
Cultuurlandschap en MonumentenRADRijksarchiefdienstRDMZRijksdienst voor
de MonumentenzorgR&DResearch and DevelopmentRGDRijksgebouwendienstRHBRijkshoofdboekhoudingrhcregionale historische
centraRISBORotterdams Instituut
voor Sociaal-wetenschappelijk Beleidsonderzoekrmcregionale meld- en
coördinatiefunctieROAResearchcentrum voor
Onderwijs en Arbeidsmarktrocregionaal opleidingencentrumRPERegeling Prestatiegegevens
en EvaluatieonderzoekRWTRechtspersonen met
een Wettelijke Taaksbaospeciaal basisonderwijssbdschoolbegeleidingsdienstSBOSectorbestuur voor
de onderwijsarbeidsmarktSCPSociaal en Cultureel
PlanbureausfstudiefinancieringsfbstudiefinancieringsbeleidSIAStichting Innovatie AlliantieSICAStichting Internationale
Culturele ActiviteitenSKOStichting Kennisontwikkeling
hboSLOStichting Leerplan
Ontwikkelingsloasubsidiering landelijke
onderwijsondersteunende activiteitensospeciaal
onderwijsSTIFOStichting stimuleringsfonds
Nederlandse culturele omroepproductiesSTTStichting Toekomstbeeld
der TechniekSurfSamenwerkingsorganisatie
voor netwerkdienstverlening en informatie- en communicatietechnologie in
het hoger onderwijs en onderzoekSZWministerie van Sociale
Zaken en WerkgelegenheidTeleacTelevisie AcademieTIMMSTrends in International
Mathematics and Science StudyTKTweede Kamertlotegemoetkoming lerarenopleidingTNONederlandse organisatie
voor Toegepast Natuurwetenschappelijk OnderzoekTNS-NIPONederlands Instituut
voor de Publieke Opinie en het Marktonderzoektomteamonderwijs op maattop-modelmodel voor transparante onderwijsprogrammeringTS17-tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen tot
18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg(volgens hoofdstuk 3 van de WTOS)TS18+tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen ouder
dan 18 jaar in (deeltijd) voortgezet onderwijs die geen recht meer hebben
op VO18+ en studerenden in het hoger onderwijs van
18 jaar en ouder aan lerarenopleidingen die
geen recht meer hebben op WSF (volgens hoofdstuk 5 van de WTOS)TUTechnische universiteitTUDTechnische Universiteit
Delftuduniversitair docentuhduniversitair hoofddocentUMUniversiteit MaastrichtUNESCOUnited Nations
Educational Scientific and Cultural OrganisationUvAUniversiteit van AmsterdamUvTUniversiteit van TilburgUWVUitvoering Werknemersverzekeringenvavovoortgezet algemeen
volwassenenonderwijsvbovoorbereidend beroepsonderwijsvbtbvan beleidsbegroting
tot beleidsverantwoordingVFVervangingsfondsVHTOLandelijk expertisebureau
meisjes/vrouwen en bèta/techniekVIVernieuwingsimpulsVisievolledige internationale
studie EuropaVKAVerdonck, Klooster &
Associates is een onafhankelijk adviesbureau met ruime ervaring op het gebied
van strategische projecten met ICT in de publieke sectorvmbovoorbereidend middelbaar beroepsonderwijsVNGVereniging van Nederlandse
GemeentenVNOVerbond van Nederlandse
Ondernemingenvovoortgezet onderwijsVO18+Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen van
18 jaar en ouder in het voortgezet onderwijs (volgens hoofdstuk 4 van de WTOS)VOBVereniging voor Openbare BibliothekenVROMministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVSNUVereniging van Samenwerkende
Nederlandse Universiteiten(v)so(voortgezet) speciaal
onderwijsvsvvoortijdig
schoolverlatenvtbverbreding techniek in
het basisonderwijsvvevoor-
en vroegschoolse educatievwovoorbereidend wetenschappelijk
onderwijsVWSministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportWAOWet arbeidsongeschiktheidWBSOWet bevordering speur-
en ontwikkelingswerkWEBWet Educatie en BeroepsonderwijsWECWet op de Expertise CentraWet BIOWet op de Beroepen
in het OnderwijsWeTeNStichting Wetenschap
en TechniekNederlandWFHOWetsvoorstel Financiering
in het Hoger OnderwijsWHOOWet op het hoger
onderwijs en onderzoekWHWWet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoekWKBWet op het Kindgebonden
BudgetWMOWet Medezeggenschap
OnderwijsWMSWet Medezeggenschap
Scholenwowetenschappelijk
onderwijsWOOSWet overige OCenW-subsidiesWOPIWetenschappelijk
Onderwijs Personeels Informatie-systeemWOPTWet Openbaarmaking
uit Publieke middelen gefinancierde TopinkomensWOTWet op het onderwijstoezichtwpwetenschappelijk personeelWPOWet op het primair onderwijsWRRWetenschappelijke
Raad voor het RegeringsbeleidWSFWet studiefinancieringwsnsweer
samen naar schoolWSNS+Weer Samen Naar
School Pluswtcwetenschap- en techniekcommunicatieWTOSWet Tegemoetkoming
Onderwijsbijdrage en SchoolkostenWTOS18+tegemoetkoming
studiekosten voor leerlingen en studenten die minimaal 18 jaar zijn en geen
recht hebben op SF of VO18+ (volgens hoofdstuk 5 van de WTOS)WVAWet vermindering afdracht
loonbelasting en premie volksverzekeringenWVOWet op het voortgezet
onderwijsWWWerkloosheidswetWwbWet werk en bijstandWWIWonen, Wijken en IntegratieZATZorg Advies Teamzbozelfstandig bestuursorgaanzmlkzeer moeilijk lerende
kinderenzmokzeer moeilijk opvoedbare
kinderenzvooziektekostenvoorziening
onderwijs- en onderzoekspersoneelBIJLAGE 6: TREFWOORDENAankoopfonds 209, 210Aanvullende beurs 100, 118, 119, 122, 123, 128, 219Achterstallig recht 249Achterstandenbeleid 19, 36, 37, 46, 48, 205Allochtonen 16, 172, 237Anno 166, 169Arbeidsmarktknelpunten 54, 103Arbeidsmarkt 5, 23, 35, 39, 51, 52, 64, 65, 66, 69, 70, 71, 73, 79,
81, 83, 101, 102, 103, 104, 105, 109, 165, 171, 191, 192, 207, 212, 214, 217,
239, 240, 241, 262Arbeidsvoorwaarden 102, 103, 104, 190, 191Arbo 69, 103, 104, 105Archeologie 142, 144, 147, 241Archiefwet 226Archieven 142, 144, 147, 148, 226Aspasia 16, 167, 171, 172, 176Basisbeurs 100, 118, 119, 120, 121, 123, 128Basisbibliotheken 151, 152Basisvorming 259Beelden voor de Toekomst 145Beeldende kunst 143, 146, 154, 232, 237Bekostiging 15, 19, 20, 21, 36, 37, 38, 39, 40, 46, 47, 53, 55, 56,
58, 61, 62, 63, 65, 67, 68, 76, 84, 85, 86, 87, 92, 102, 147, 148, 157, 166,
168, 176, 200, 201, 203, 214, 220, 222, 225, 236Bekostigingsbesluit cultuuruitingen 221Beroepskolom 23, 65, 73, 256Beroepsonderwijs 5, 13, 18, 22, 23, 33, 64, 65, 66, 67, 68, 70, 71,
73, 74, 78, 79, 81, 99, 100, 128, 133, 191, 192, 207, 212, 214, 216, 217,
232, 236, 239, 242, 243, 251, 252, 253, 255, 256, 257, 259, 261, 262Beroepsopleidende leerweg 116, 128, 130, 132, 137, 236, 242, 251,
256Beroepspraktijkvorming 70, 73, 251, 256Beurzenprogramma 86, 97Bibliotheken 32, 100, 142, 144, 151, 152, 156, 243Bilaterale samenwerking 167, 176, 177Binnenmilieu 39BPRC 166, 169, 216, 236Brede school 26, 27, 46Buitenschoolse opvang 26, 36, 38, 46, 47, 48, 49, 50, 179, 180, 181,
182Bve Raad 262Bve-sector 69, 202Cao 102, 103, 104, 236Collegegeldkrediet 15, 118, 125, 126Collegegeld 15, 88, 126, 252COLO 232, 236Conservering 169Convenant 27, 28, 49, 66, 69, 71, 72, 104, 106, 107, 108, 151, 159,
182, 186, 187, 188, 201Cultureel erfgoed 30, 100, 142, 147Cultureel ondernemerschap 30Culturele diversiteit 30, 153, 154, 160Cultuur en economie 153, 154Cultuur en school 29, 36, 37, 43, 153Cultuuruitingen 153, 221Dagarrangementen 36, 38, 45, 46, 48, 187, 188, 237De bekostiging 87 Deelname 34, 35, 41, 44, 50, 52, 76, 80, 85, 86, 91, 92, 93, 116,
130, 140, 175, 176Deltaplan Bèta/techniek 91Deregulering 67, 200, 237Differentiatie 69, 106, 108, 179Doorlopende leerlijnen 59, 108Doorstroom 15, 22, 58, 65, 84, 103, 167, 171, 176, 238, 249, 256Duale opleidingstrajecten 69Educatie 5, 22, 24, 26, 29, 32, 37, 43, 48, 64, 65, 66, 67, 68, 76,
77, 86, 100, 107, 113, 146, 153, 156, 158, 159, 174, 191, 192, 205, 207, 212,
214, 216, 217, 236, 239, 240, 243, 252, 253, 255, 256, 258, 259, 262ESF 66, 71, 185, 187, 188, 198, 199, 211, 223, 237FES 16, 26, 37, 38, 46, 55, 56, 66, 74, 84, 86, 111, 114, 145, 164,
166, 167, 170, 171, 195, 237Film 144, 145, 146, 147, 149, 232, 238Fondsen 30, 142, 144, 145, 146, 147, 213, 216, 230, 232Gedragscode schoolkosten 138Genomics 16, 164, 166, 167, 170, 176, 240, 254Gewichtenregeling 19, 41, 45, 46, 47, 50, 219Havo/vwo 34, 57, 58, 60, 121, 261Hoger beroepsonderwijs 75, 85, 100, 101, 102, 116, 191, 192, 193,
207, 212, 214, 216, 217, 237, 254, 256, 257, 259, 263Hoger onderwijs 5, 13, 14, 15, 16, 33, 55, 83, 84, 85, 86, 87, 88,
89, 90, 92, 93, 94, 95, 97, 126, 127, 128, 164, 168, 201, 236, 237, 238, 242,
243, 253, 254, 258, 263Huisvesting 27, 144, 169, 194, 216, 227, 241, 243, 249Inburgering 66, 77, 255Individuele leerrekening 238Informatie- en communicatietechnologie 5, 192, 207, 212, 214, 217,
242Inkomensafhankelijke regelingen 218, 236Innovatie 13, 14, 16, 23, 33, 34, 35, 36, 42, 43, 44, 49, 53, 54,
55, 56, 59, 65, 66, 67, 68, 70, 73, 74, 83, 84, 86, 90, 107, 111, 113, 114,
115, 142, 147, 148, 153, 164, 170, 172, 183, 236, 241, 242, 254Instroom 15, 38, 57, 88, 90, 91, 92, 93, 95, 102, 167, 171, 176,
238, 249Integraal personeelsbeleid 69, 238Internationaal cultuurbeleid 100, 153, 154Internationale samenwerking 86, 87, 96, 100, 153, 167, 175, 176Inventaris 202, 224, 228Jaarverslag 1, 6, 11, 18, 38, 54, 75, 81, 82, 93, 94, 154, 157, 178,
181, 198, 200, 230, 233, 262Jeugdbeleid 53, 61KCE 22, 73, 74, 232, 239, 256Kennisnet 32, 55, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 156Kinderopvang 5, 13, 14, 25, 33, 37, 47, 178, 179, 180, 181, 182,
183, 191, 192, 193, 197, 198, 202, 203, 204, 207, 214, 217, 239Kinderopvang» 25Koers 26, 56, 151, 153Kwalificatiestructuur 13, 22, 66, 67, 73, 74, 106, 107, 239, 251Kwalificatiewinst 65Kwaliteit 13, 14, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 29, 30, 33,
34, 35, 36, 38, 39, 40, 42, 43, 44, 45, 49, 51, 52, 53, 55, 56, 57, 58, 61,
64, 67, 68, 69, 71, 73, 74, 75, 76, 82, 84, 85, 86, 88, 89, 93, 94, 95, 101,
102, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 113, 127, 142, 148, 153, 164, 165, 170,
179, 182, 200, 201, 202, 205, 230, 232, 238, 239, 255, 256, 257Kwaliteitsagenda 13, 18, 20, 25, 35, 42, 43, 44, 51, 54, 112Kwaliteitsbeleid 30, 43Kwaliteitscentrum examens 239 Landelijke organen beroepsonderwijs 232, 236Landelijke publieke omroep 31, 156, 158, 159, 162, 163Leenfaciliteit 118, 119, 124, 125, 224, 229Leerlinggebonden financiering 23, 35, 37, 46, 48, 50, 77, 239Leerlingvolgsysteem 18, 44Leermiddelen 138, 240Leerplicht 22, 28, 34, 36, 41, 46, 51, 53, 61, 79, 239Leesvaardigheid 34, 35Lerarenbeleid 65, 69Lerarenopleidingen 15, 25, 102, 105, 106, 108, 242Lesgeld 5, 134, 140, 141, 207, 212Letteren 100, 142, 232Leven lang leren 23, 24, 75, 76Levensonderhoud 134Liquiditeit 257Loopbaanperspectief 25, 101Lumpsum 13, 19, 36, 37, 38, 39, 55, 84, 85, 86, 87, 89, 102, 137,
169, 214Maatwerk 28, 71, 104Mediawet 31, 156, 157, 158, 159, 160, 161Meeneembaarheid 100, 128Meeneembare studiefinanciering 100, 119, 128, 129Metamorfoze 169Middelbaar beroepsonderwijs 51, 71, 77, 127, 128, 239, 243, 250,
251, 252, 253, 254, 256, 257, 260, 261, 262, 263Monumenten 142, 143, 148, 150, 154, 236, 240, 241, 255Monumentenzorg 144, 147, 148, 241Musea 142, 143, 144, 147, 148, 149, 150, 151, 197, 209, 210, 233,
261Nascholing 29Onderwijsnummer 36, 37, 38, 39, 40, 58, 67, 72, 203, 219, 220, 223,
236Onderwijsprogrammering 242, 262Onderwijs 19Onderwijsverslag 35, 42, 44, 48, 58, 68Onderzoekspersoneel 171, 244Ontwikkelingssamenwerking 241Ouders 18, 20, 22, 25, 26, 27, 32, 34, 35, 36, 39, 40, 45, 46, 47,
48, 49, 50, 52, 62, 116, 118, 122, 130, 132, 137, 138, 156, 178, 179, 180,
181, 182, 203, 218, 219, 220, 258Participatie 14, 17, 25, 29, 30, 37, 38, 71, 85, 86, 92, 93, 116,
130, 142, 143, 146, 173, 175, 184, 186, 187, 188, 212, 213, 216, 232, 241Passend onderwijs 19, 45Personeelsbeleid 5, 35, 36, 37, 39, 52, 69, 103, 106, 107, 109, 171,
191, 192, 207, 212, 214, 217, 239Podiumkunsten 146, 147, 232, 240Prestatiebeurs 116, 119, 121, 123, 124, 213Primair onderwijs 5, 13, 18, 19, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41,
42, 43, 44, 46, 71, 77, 95, 97, 100, 101, 104, 107, 149, 174, 191, 192, 207,
212, 214, 217, 219, 232, 241, 243, 249, 250, 252, 260, 261Raad voor Cultuur 142, 147, 148, 194, 220Regeerakkoord 63, 204Reisvoorziening 100, 118, 119, 120, 122, 128Rendement 15, 68, 76, 86, 88, 89, 93, 106, 110, 116, 117Rentabiliteit 260Rentedragende lening 100, 119, 124, 125, 126, 128, 212, 213Renteloze voorschotten 124, 125, 212, 213Rijksbijdrage 14, 24, 31, 76, 77, 156, 158, 200, 226Schoolbegeleiding 36, 37, 43, 46, 205, 241Schoolgids 44, 57 Schoolkosten 130, 131, 134, 137, 138, 243Solvabiliteit 212, 213, 261Speciaal onderwijs 19, 20, 34, 35, 41, 42, 45, 46, 49, 105, 140,
232, 242, 243, 252, 261, 263Studentenmobiliteit 99, 100, 118, 119, 127, 129Studentenmonitor 89, 90, 127Studiefinanciering 5, 13, 95, 100, 108, 116, 117, 118, 119, 120,
121, 122, 124, 125, 126, 127, 128, 129, 130, 136, 140, 191, 192, 207, 212,
213, 214, 216, 218, 242, 243, 249, 258Techniek 36, 37, 38, 43, 55, 56, 81, 84, 88, 90, 91, 92, 93, 167,
174, 176, 242, 243Technocentra 5, 81, 82, 192, 207, 217Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten 5, 207, 212, 218,
242, 243Tempobeurs 121, 123Toegankelijkheid 38, 67, 68, 116, 118, 120, 121, 122, 129, 130, 132,
133, 135, 136, 148, 178, 181, 262Tussenschoolse opvang 36, 37, 46, 47, 48, 50Uitstroom 15, 68, 88, 90, 91, 174Uitval 14, 15, 28, 33, 64, 71, 72, 79, 84, 92, 93, 105, 109, 256Veiligheid 13, 17, 20, 24, 28, 29, 36, 46, 48, 53, 60, 61, 62, 187Vermogenspositie 38Vernieuwingsimpuls 164, 167, 171, 172, 173, 176, 242Vervangingsfonds 104, 212, 213, 216, 232, 242Verzamelinkomen 122Vmbo 28, 34, 51, 54, 56, 58, 59, 60, 109, 121, 138, 140, 243, 250,
251, 252, 253, 254, 257, 260, 262, 263Voor- en vroegschoolse educatie 14, 26, 46, 48, 195, 243Voortijdig schoolverlaten 13, 14, 61, 67, 71, 78, 79, 243Vouchers 85, 93, 102, 154Vraagfinanciering 112Wachtgeld 212WEC 40, 41, 243Weer samen naar school 46, 48, 232, 243Wet op de beroepen in het onderwijs 106Wet studiefinanciering 2000 128Wetenschappelijk onderwijs 51, 86, 88, 100, 116, 174, 191, 192, 207,
212, 214, 217, 243, 250, 251, 252, 253, 254, 257, 259, 260, 261, 262, 263Wetenschapsbudget 164, 168Wisselwerking 152, 164, 169WPO 40, 41, 243Ziektekosten 244Ziekteverzuim 39, 69, 105Zij-instromers 107Zorgleerlingen 19, 20, 23, 37, 45, 71BIJLAGE 7: BEGRIPPENAANTAL GEDIPLOMEERDEN IN EEN ONDERWIJSSECTORHet op de peildatum (1 oktober) bepaalde aantal afgestudeerden in het
direct daaraan voorafgaande schooljaar of het geraamde aantal afgestudeerden
in een (deel-)onderwijssector. Voor het primair onderwijs geldt het aantal
deelnemers dat de sector po verlaat in het schooljaar voorafgaan aan de peildatum
en in een andere onderwijssector instroomt.AANTAL ONDERWIJSDEELNEMERS IN EEN ONDERWIJSSECTORHet op de peildatum (1 oktober) getelde of geraamde aantal ingeschreven
onderwijsdeelnemers in een (deel-)onderwijssector.ACHTERSTALLIG RECHTAchterstallig recht, te verdelen in achterstallig lager recht en achterstallig
hoger recht betreft een correctie voor onterecht (niet) verstrekte studiefinanciering.
Oorzaken van deze achterstallige rechten zijn onder meer (onbewuste) fouten
in de gegevens die studenten moeten aanleveren, fouten van de IB-Groep bij
verwerking van die gegevens en fraude.AGENTSCHAPEen agentschap is één van de modellen voor verzelfstandiging,
namelijk een interne verzelfstandiging met een beheersmatig karakter. De ministeriële
verantwoordelijkheid en het budgetrecht van de Kamer worden door deze verzelfstandiging
niet ingeperkt. Een agentschap past een baten-lastenstelsel toe, heeft een
afzonderlijke plaats in de begroting en voert een administratie los van de
begrotingsadministratie van het moederministerie.APPARAATSKOSTENHet totaal van de personele en materiële uitgaven (voor huisvesting,
energie, apparatuur, schoonmaken etc.) van het ministerie.ARTIKELEenheid voor het boeken van uitgaven of ontvangsten op de begroting. Onderling
samenhangende begrotingsartikelen worden samengevoegd op één
hoofdbeleidsterrein. Begrotingsartikelen hebben een uniek nummer op de begroting
en zijn veelal op te splitsen in meerdere artikelonderdelen.ARTIKELONDERDEELOnderdeel van een begrotingsartikel. Artikelonderdelen maken geen deel
uit van de begrotingsstaat.ASPASIAStimuleringsprogramma dat beoogt een initiërende bijdrage te leveren
aan de vergroting van de doorstroom van vrouwen van universitair docent naar
universitair hoofddocent.ASSISTENT OPLEIDINGDe assistent opleiding duurt een half tot één jaar en leidt
op tot niveau één van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus,
niveau één is het laagste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen.
Leerlingen zijn meestal vanaf ca. 16 jaar oud.ATHENEUMHet atheneum is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Er
wordt op het atheneum geen Grieks en Latijn gegeven. Andere schooltypen in
het vwo zijn het gymnasium en het lyceum.ATC: ACCOUNTABILITY, TOEZICHT EN CONTROLEEen project dat zich richtte op de toezichtsarrangementen met de instellingen,
de richtlijnen voor de verantwoording en de controle door accountants.AUDIT COMMITTEEEen toezicht- en adviesorgaan op het gebied van de bedrijfsvoering.BASISBEROEPSOPLEIDINGDe basisberoepsopleiding duurt twee tot drie jaar en leidt op tot niveau
twee van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is
het hoogste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen. Leerlingen die naar
een basisberoepsopleiding gaan zijn ca. 16 jaar oud.BASISONDERWIJSBasisonderwijs wordt gegeven aan scholen voor basisonderwijs en is bestemd
voor leerlingen van 4 tot ongeveer 12 jaar. Het onderwijs omvat in principe
acht aaneensluitende jaren. De overkoepelende term voor basisonderwijs en
speciaal basisonderwijs is primair onderwijs.BASISVORMINGVoorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo) en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo) beginnen
met een periode van onderbouw van drie jaar. Het doel is een brede vorming
te geven aan leerlingen tussen 12 en 15 jaar. Er is geen strikte scheiding
tussen algemene en technische vakken. Onderbouw is geen schooltype, maar een
inhoudelijke vernieuwing die geldt voor alle schooltypen binnen het voortgezet
onderwijs die aanvangen na het basisonderwijs.BATEN-LASTENSTELSELIn een baten-lastenstelsel worden de uitgaven en ontvangsten toegerekend
aan het tijdvak waarin het verbruik van goederen en diensten plaatsvindt en
de baten ontstaan. Dit stelsel maakt het mogelijk om de integrale kosten en
opbrengsten af te leiden uit de administratie en leidt daarmee tot een doelmatiger
beheer.BEDRIJFSVOERINGDe sturing en beheersing van bedrijfsprocessen binnen een ministerie om
de beleidsdoelstellingen te realiseren. Het gaat dan om zowel de primaire
als de ondersteunende processen.BEGROTINGSWETWet waarbij de financiële vastlegging van het te voeren beleid met
betrekking tot een begrotingsjaar is geautoriseerd. De wet bevat ramingen
van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten.BELEIDSEVALUATIEOnderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van het te voeren (ex
ante) en/of gevoerde (ex post) beleid.BELEIDSINTENSIVERINGVerhoging van uitgaven en/of verlaging van ontvangsten ten opzichte van
de begroting en/of de meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing ten
grondslag ligt.BELEIDSTERREINHet beleidsterrein is de afbakening van een aandachtsgebied binnen de
taakopdracht van het departement. Per begroting worden de begrotingsartikelen
zodanig afgebakend en gegroepeerd dat deze gezamenlijk een helder beeld geven
van de onderwerpen van beleid.BEROEPSKOLOMDe route van vmbo, via mbo, naar hbo.BEROEPSONDERWIJSBeroepsonderwijs sluit aan op het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo)
en het algemeen voortgezet onderwijs (avo), en is voor leerlingen vanaf ca.
16 jaar. Het beroepsonderwijs omvat vier opleidingsniveaus: de assistent opleiding,
de basisberoepsopleiding, de vakopleiding en de middenkader- of specialistenopleiding.
Alle opleidingen bevatten een beroepsopleidende leerweg (beroepspraktijkvorming
20–60%) en een beroepsbegeleidende leerweg (meer dan 60%
beroepspraktijkvorming).BEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGBinnen het middelbaar beroepsonderwijs zijn twee leerwegen: de beroepsopleidende
leerweg (bol) en de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). In de bol vindt de
opleiding hoofdzakelijk op de school plaats, minimaal 20% en maximaal
60% van de studieduur is een praktijkdeel. In de bbl opleiding omvat
de beroepspraktijkvorming minimaal 60% of meer van de studieduur.BEROEPSPRAKTIJKVORMINGHet onderricht in de praktijk van het beroep.BUDGETTAIR NEUTRAALZonder effect op het saldo van uitgaven en ontvangsten van de begroting.CENTRAAL REGISTER BEROEPSOPLEIDINGENHet centraal register beroepsopleidingen (crebo) is een systematische
geordende verzameling van gegevens met betrekking tot de opleidingen uit de
kwalificatiestructuur beroepsonderwijs die door de bekostigde en niet-bekostigde
instellingen worden verzorgd. Het crebo bevat een overzicht van opleidingen
per instelling en registreert voor elke deelkwalificatie welke exameninstellingen
de externe legitimering kunnen verzorgen.CENTRAAL EXAMENHet centraal examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk.
Het maakt samen met het schoolexamen deel uit van het eindexamen voor voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo),
en voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo). Zie eindexamen.CERTIFICAATVoor een met succes afgerond vak of deelkwalificatie kan een certificaat
worden verkregen. Meerdere certificaten kunnen leiden tot een diploma, ter
afsluiting van een volledige opleiding. Certificaten zijn te behalen in het
algemeen vormend onderwijs, het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs,
het voorbereidend beroepsonderwijs, educatie en beroepsonderwijs (vanaf 1-8-97)
en de Open Universiteit. Bij voldoende afsluiten van de opleiding schoolleiders
primair onderwijs wordt ook een certificaat behaald.CERTIFICAATEENHEIDHet middelbaar beroepsonderwijs (mbo) kent eindtermen die aangeven wat
de leerlingen aan kennis en vaardigheden moeten leren. Het examenprogramma
wordt vastgesteld op basis van de eindtermen en ingedeeld in onderdelen die
overeenstemmen met certificaateenheden. Certificaateenheden hebben elk een
betekenis in het kader van de beroepsuitoefening of doorstroming naar het
vervolgonderwijs. In het nieuwe mbo dat in augustus 1997 van start is gegaan
worden de certificaateenheden vervangen door deelkwalificaties.COLLEGEGELDCollegegeld is de verplichte eigen bijdrage van de student. Collegegeld
is verschuldigd door de inschrijving als student voor een voltijdse, deeltijdse
of duale opleiding aan een universiteit of hogeschool.DEELKWALIFICATIEHet middelbaar beroepsonderwijs (mbo) kent eindtermen die aangeven wat
de leerlingen aan kennis en vaardigheden moeten leren. Het examenprogramma
wordt vastgesteld op basis van de eindtermen en ingedeeld in onderdelen die
overeenstemmen met deelkwalificaties. Deelkwalificaties hebben elk een betekenis
in het kader van de beroepsuitoefening of doorstroming naar het vervolgonderwijs.DIPLOMABij het met succes afronden van een bepaalde opleiding wordt een diploma
verkregen. Dit geldt voor het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo),
het hoger algemeen vormend onderwijs (havo), het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo), educatie en beroepsonderwijs (na 1–8-97) en voor de
deeltijd opleiding tot leraar speciaal onderwijs.DOELMATIGHEIDSKENGETALEen doelmatigheidskengetal geeft de kostprijs per activiteit of prestatie
aan.DOELTREFFENDHEIDSKENGETALEen doeltreffendheidskengetal geeft de mate aan waarin zich beoogde en
niet beoogde effecten van beleid voordoen.EDUCATIEEducatie is gericht op de bevordering van de persoonlijke ontplooiing
ten dienste van het maatschappelijk functioneren van volwassenen door de ontwikkeling
van kennis, inzicht, vaardigheden en houdingen op een wijze die aansluit bij
hun behoeften, mogelijkheden en ervaringen, alsmede bij maatschappelijke behoeften.Educatie omvat opleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren,
opleidingen Nederlands als tweede taal en opleidingen gericht op sociale redzaamheid.
Educatie is uitsluitend voor volwassenen. Waar mogelijk sluit de educatie
aan op het ingangsniveau van het beroepsonderwijsEINDEJAARSMARGEDe eindejaarsmarge is het bedrag dat moet worden gecompenseerd in, respectievelijk
mag worden meegenomen naar het volgende begrotingsjaar. Het gaat daarbij om
een tekort of overschot (als saldo van de uitgaven en ontvangsten) in het
betreffende begrotingsjaar. De eindejaarsmarge bedraagt maximaal 1%
van het begrotingstotaal. Op deze wijze kan het ondoelmatig besteden van begrotingsgelden
worden beperkt.EINDEXAMENHet eindexamen van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo),
hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs (vmbo) bestaat uit twee delen: het schoolexamen en het centraal
examen. Het schoolexamen wordt door de school georganiseerd en afgenomen;
het centraal examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Zie
ook centraal examen, schoolexamen.EINDTERMENDefinitie van de kennis, vaardigheden en competenties die van deelnemers
op elk van de kwalificatieniveaus worden verwachtEINDTOETS BASISONDERWIJSEindtoets voor het basisonderwijs, die scholen kunnen gebruiken om hun
resultaten te meten en te kunnen vergelijken met andere scholen. Ongeveer
75% van de scholen gebruikt de eindtoets basisonderwijs van het Instituut
voor Toetsontwikkeling (Cito).EXAMENEen examen is een afsluiting van een opleiding of een deel van een opleiding.
Het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) zijn
voltooid na het examen. De meeste opleidingen in beroepsonderwijs en educatie
kunnen worden afgesloten met een examen of een staatsexamen. In het hoger
onderwijs kan er aan het eind van het eerste studiejaar een propedeutisch
examen zijn. Na vier jaar is er een afsluitend examen. Zie ook centraal examen.FINANCIEEL BEHEERHet geheel van maatregelen, voorzieningen en regels voor het opstellen,
verwerken, vastleggen en controleren van de uitgaven, de verplichtingen, de
ontvangsten en de voorschotten van het ministerie.FINANCIEEL BEHEERBRIEFIn de financieel beheerbrief geeft het ministerie van Financiën (DAR)
op basis van de rapporten van de OCenW-accountantsdienst en eigen onderzoeken
haar opmerkingen bij het financieel beheer over een bepaald jaar en de ontwikkelingen
naar het hierop volgend jaar. Deze brief verschijnt uiterlijk 1 september
van het jaar volgend op het begrotingsjaar waarop de brief betrekking heeft.GEDWONGEN WINKELNERINGDe gemeenten zijn volgens de WEB verplicht om educatie bij roc’s
in te kopen voor zover de gemeente deze financiert uit het rijksbudget educatie.
Deze verplichting is in de WEB opgenomen om enerzijds de gemeenten en de roc’s
gelegenheid te geven een contractrelatie tussen beide op te bouwen en anderzijds
om een doorlopende leerlijn en soepele doorstroming vanuit de educatie naar
het mbo te waarborgen.GENOMICSHet door grootschalige DNA sequentieanalyse in kaart brengen van mensen,
dieren, planten en micro-organismen en het grootschalig onderzoek naar de
functie van genen en de manier waarop erfelijke eigenschappen zoals vastgelegd
in de genen, worden vertaald naar het functioneren van een cel en uiteindelijk
het gehele organisme. Ook «high throughput» technologieën
zoals proteomics en metabolomics en de bioinformatica, die informatieverwerking
en analyse van de zeer grote hoeveelheden complexe data mogelijk maken, vallen
onder genomics.GETUIGSCHRIFTDe afgestudeerden van een hoger beroepsopleiding (hbo) of een opleiding
in het wetenschappelijk onderwijs (wo) ontvangen een getuigschrift. Hierop
staat vermeld de studierichting en het vak. Indien een lerarenopleiding is
gedaan wordt ook de bevoegdheidsgraad vermeld. Bij het hoger beroepsonderwijs
worden ook vermeld: voltijd- of deeltijdopleiding, de duur van de opleiding
en de titel.GIGAPORTProject waarmee wordt beoogd Nederland een voorsprong te geven in de ontwikkeling
en het gebruik van een geavanceerde en innovatieve internettechnologie.GROTE TECHNOLOGISCHE INSTITUTENHieronder vallen de volgende instellingen: Stichting Waterloopkundig Laboratorium,
Stichting Grondmechanica Delft, Stichting Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium,
Stichting Maritiem Research Instituut Nederland en Energiecentrum Nederland
(het ECN ontvangt sinds 1983 geen bijdrage meer van OCenW).GYMNASIUMHet gymnasium is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Op
het gymnasium zijn Grieks en Latijn verplicht. Andere schooltypen in het vwo
zijn het atheneum en het lyceum.HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJSHoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) is één van de
drie typen voortgezet onderwijs: voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) en voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo). Hoger algemeen voorgezet onderwijs duurt vijf jaar, voor
leerlingen van 12–17 jaar. Het bereidt leerlingen hoofdzakelijk voor
op het hoger beroepsonderwijs (hbo).HOGER BEROEPSONDERWIJSDe bacheloropleidingen in het hoger beroepsonderwijs (hbo) duren vier
jaar en zijn bestemd voor studenten met een diploma havo, vwo of mbo 4-jarig.
Het hbo is georganiseerd in zeven sectoren (Chroho-onderdelen) en wordt gegeven
aan 50 hogescholen. Het maakt samen met het wetenschappelijk onderwijs deel
uit van het hoger onderwijs.HOGER ONDERWIJSHet hoger onderwijs omvat het hoger beroepsonderwijs (hbo) en het wetenschappelijk
onderwijs (wo).INBURGERINGInburgering is de eerste fase van integratie van nieuwkomers in de Nederlandse
samenleving. Hierbij wordt gestreefd nieuwkomers door een vlot en intensief
programma zo snel mogelijk een vorm van zelfredzaamheid te laten bereiken.
Het inburgeringstraject heeft een welzijns- en educatieve component. De educatieve
component is een programma dat kan bestaan uit onderwijs in Nederlands als
tweede taal, maatschappelijke oriëntatie en beroepenoriëntatie.INDIVIDUELE LEERREKENINGSpaarrekening bestemd voor scholing en opleiding.IN HUN ONTWIKKELING BEDREIGDE KLEUTERSOnderwijs voor in hun ontwikkeling bedreigde kleuters is een vorm van
speciaal basisonderwijs: het onderwijs is er afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die jonge kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Iobk-onderwijs
wordt gegeven aan afdelingen, verbonden aan scholen voor speciaal basisonderwijs
en is voor kinderen van 3–7 jaar met ontwikkelingsproblemen.INDIVIDUEEL VOORBEREIDEND BEROEPSONDERWIJSHet individueel voorbereidend beroepsonderwijs (ivbo) maakt deel uit van
het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) en is bedoeld voor leerlingen die
veel hulp en individuele aandacht nodig hebben. Het ivbo is onderwijs in de
eerste fase van het voortgezet onderwijs en duurt vier jaar, voor leerlingen
van 12–16 jaar. Met ingang van 1 augustus 1998 is het ivbo veranderd
in afdelingen voor leerwegondersteunend onderwijs. Zie ook leerwegondersteunend
onderwijs.INK MODELEen model van de Stichting INK waarmee de kwaliteit van de organisatie
en de behaalde resultaten kan worden gemeten.INTENSIVERINGZie beleidsintensivering.KANJERSEen nationale keurcollectie van bijzondere gebouwen en complexen uit verschillende
tijden. Rijksmonumenten die om verschillende redenen grote cultuurhistorische
waarde vertegenwoordigen en waarvan de instandhouding van groot belang is.KAS-/VERPLICHTINGENADMINISTRATIEEen administratie waarin de aangegane verplichtingen worden geregistreerd,
tezamen met de hieruit voortvloeiende betalingen in het jaar van aangaan en
eventuele volgende jaren. Gedane betalingen worden geregistreerd in relatie
tot de aangegane verplichtingen, zodat de nog openstaande verplichtingenbedragen
kunnen worden vastgesteld.KASVERSCHUIVING/KASSCHUIFEen vervroeging of vertraging van de uitgaven over de jaargrens heen.KENNISCENTRA BEROEPSONDERWIJS BEDRIJFSLEVENPer bedrijfstak of groep van bedrijfstakken is er een kenniscentrum beroepsonderwijs
bedrijfsleven (kbb). Het bestuur van een kbb bestaat uit werkgevers en werknemers
(bipartiet) of uit vertegenwoordigers werkgevers, werknemers en onderwijsinstellingen
(tripartiet).KENGETALEen kengetal is een getal dat inzicht geeft in de situatie en/of de ontwikkeling
van een beleids- of productieproces.KWALIFICATIENIVEAU BEROEPSONDERWIJSBinnen het middelbaar beroepsonderwijs bestaan 4 kwalificatieniveaus.
Aan elk niveau is een opleiding verbonden. De niveaus zijn: NiveauOpleidingDuur1 Eenvoudige uitvoerende werkzaamhedenAssistent opleiding0,5–1 jaar2 Uitvoerende werkzaamhedenBasisberoepsopleiding2–3 jaar3 Volledige zelfstandige uitvoering van werkzaamhedenVakopleiding2–4 jaar4 Volledige zelfstandige uitvoering van werkzaamheden met brede
inzetbaarheid dan wel specialisatieMiddenkaderopleidingSpecialistenopleiding3–4
jaar1–2 jaarKWALIFICATIENIVEAU EDUCATIEBinnen de educatie zijn zes kwalificatieniveaus, die worden aangeboden
via 4 soorten opleidingen: de opleidingen voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(vavo), de opleidingen Nederlands als tweede taal (NT2) I en II, en de opleidingen
gericht op breed maatschappelijk functioneren en gericht op sociale redzaamheid
(basiseducatie).KWALIFICATIEWINSTToename van het aantal gediplomeerden in de beroepskolom (vo, mbo, hbo)
als gevolg van vermindering van de ongediplomeerde uitval en verbetering van
de doorstroom naar de hogere opleidingsniveaus in het beroepsonderwijs.KWALITEITSCENTRUM EXAMINERINGHet KwaliteitsCentrum Examinering (KCE) is een instantie die – met
ingang van de inwerkingtreding van de beoogde nieuwe examensystematiek beroepsonderwijs –
belast is met het toezicht op de examens mbo aan de hand van de standaarden
voor de examenkwaliteit.LECTORATEN/KENNISKRINGENHet in het hoger beroepsonderwijs aanstellen van lectoren/instellen van
kenniskringen ter versterking van de kenniseconomie.LEER- EN OPVOEDINGSMOEILIJKHEDENOnderwijs voor kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden is een vorm
van speciaal basisonderwijs: het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs
wordt gegeven aan aparte scholen.LEERWEGEN: BEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGBinnen het middelbaar beroepsonderwijs zijn twee leerwegen: de beroepsopleidende
leerweg (bol) en de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). In de bol vindt de
opleiding hoofdzakelijk op de school plaats, minimaal 20% en maximaal
60% van de studieduur is een praktijkdeel. In de bbl opleiding omvat
de beroepspraktijkvorming minimaal 60% of meer van de studieduur.LEERWEGONDERSTEUNEND ONDERWIJSAfdeling binnen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) voor
leerlingen die moeite hebben om het gewone lesprogramma te volgen, en meer
individuele begeleiding nodig hebben dan in het gewone vmbo (gericht op het
verwerven van een diploma).LIQUIDITEIT (CURRENT RATIO)Liquiditeit is een maatstaf voor de mate waarin de instelling op korte
termijn aan zijn schulden kan voldoen, en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal
als resultaat van de verhouding tussen vlottende activa en kortlopende schulden.
Voor de beoordeling van de liquiditeitspositie van een instelling worden de
volgende normering en kwalificatie gehanteerd: een liquiditeitsratio van meer
dan 1,2 is goed, tussen 0,6 en/of gelijk aan 1,2 is matig/voldoende en 0,6
of lager is slecht.LOONBIJSTELLINGMiddelen die nodig zijn om de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge
van loonstijgingen te financieren.LYCEUMHet lyceum is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Op
het lyceum zijn Grieks en Latijn keuzevakken. Andere schooltypen in het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs zijn het atheneum en het gymnasium.MEDEDELING OVER DE BEDRIJFSVOERINGIn de mededeling legt de minister verantwoording af over de beheersing
van de bedrijfsprocessen, de verbeteracties en de kwaliteitsverbeteringen
in de bedrijfsvoering.MEEVALLERLagere begrotingsuitgaven of hogere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSMiddelbaar beroepsonderwijs (mbo) behoort tot de tweede fase van het voortgezet
onderwijs. Onderwijs in het mbo duurt vier jaar en is voor leerlingen van
16–20 jaar. Er worden zowel algemene als beroepsgerichte vakken gegeven.
In het mbo stromen leerlingen door naar een baan of naar het hoger beroepsonderwijs
(hbo). In augustus 1997 is het mbo opgegaan in de opleidingsniveaus van het
nieuwe beroepsonderwijs.MIDDENKADEROPLEIDINGDe middenkaderopleiding duurt drie tot vier jaar en leidt op tot niveau
vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Als toelatingseis gelden
een diploma voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), drie jaar hoger
algemeen voortgezet onderwijs (havo) of voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo). Leerlingen zijn dan circa 15/16 jaar.MOEILIJK LERENDE KINDERENOnderwijs voor moeilijk lerende kinderen is een vorm van speciaal basisonderwijs:
het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen ondervinden
bij het volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs wordt gegeven aan aparte
scholen.NEMOHet New Metropolis (educatieve attractie op het gebied van wetenschap
en technologie) in Amsterdam is het grootste science centre van Nederland.
Het heeft als doel de belangstelling voor wetenschap en technologie te stimuleren
bij een breed publiek.NESO’s (Netherlands Education Support Offices)De NESO’s zijn verantwoordelijk voor de generieke promotie van het
Nederlands hoger onderwijs. Daarnaast faciliteren de NESO’s institutionele
samenwerking tussen onderwijsinstellingen uit Nederland en het land van vestiging
en ondersteunen zij mobiliteit van studenten, docenten en onderzoekers. Het
netwerk van NESO’s wordt beheerd door de NUFFIC.NIB’s (Nederlands Instituut in het Buitenland)Nederlands instituut voor het hoger onderwijs gevestigd in het buitenland.
Deze instituten faciliteren internationale (vakinhoudelijke) kennisuitwisseling
en samenwerkingsprojecten tussen Nederland en het land van vestiging. Daarnaast
dragen deze instituten zorg voor de generieke promotie van het Nederlands,
faciliteren zij institutionele samenwerking tussen onderwijsinstellingen uit
Nederland en het land van vestiging en ondersteunen zij mobiliteit van studenten,
docenten en onderzoekers.NIET – RELEVANTNiet relevant voor het beleidsmatig financieringstekortNOTA VAN WIJZIGINGEen door het ministerie ingediende verandering op een wetsvoorstel dat
bij de Tweede Kamer in behandeling is.OMBUIGINGBeleidsmatige verlaging van de begroting.ONDERWIJS- EN EXAMENREGELINGDe onderwijs- en examenregeling is het document waarin de belangrijkste
kenmerken van de opleiding waaronder inhoud en inrichting, de studieduur voor
een groep of groepen van deelnemers en de toetsing en examinering, worden
vastgelegd door het bevoegd gezag van de instelling. Ook wordt in de onderwijs-
en examenregeling vastgelegd welke opleidingstrajecten voldoen aan de eisen
van de Wet studiefinanciering (WSF) of de eisen voor tegemoetkoming van de
studiekosten voor studerenden tot 18 jaar.ONDERWIJSKUNDIG RAPPORTAan het einde van de basisschool krijgen de leerlingen geen getuigschrift
of diploma, maar een onderwijskundig rapport over de schoolvorderingen en
leermogelijkheden. Dit rapport wordt opgesteld door de directeur, na overleg
met het onderwijzend personeel, ten behoeve van de ontvangende school voor
voortgezet onderwijs. Een afschrift van het rapport wordt aan de ouders van
de leerlingen verstrekt. De minister van onderwijs, cultuur en wetenschap
kan nadere voorschriften over dit rapport geven.ONDERWIJSOVEREENKOMSTDe onderwijsovereenkomst is de overeenkomst tussen deelnemer en bevoegd
gezag die ten grondslag ligt aan de inschrijving. De overeenkomst regelt de
rechten en verplichtingen tussen instelling en deelnemer. In
de overeenkomst worden per deelnemer zaken zoals de inhoud van het onderwijs,
de examens en de studiebegeleiding overeengekomen.ONTWERPBEGROTINGBegrotingswetsvoorstel dat (ter autorisatie) bij de Staten-Generaal wordt
ingediend op de derde dinsdag van september van het jaar voorafgaand aan het
begrotingsjaar.ONVOLKOMENHEIDEen overschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens van de Algemene
Rekenkamer.OPEN UNIVERSITEITDe Open Universiteit is een instelling voor afstandsonderwijs, die opleidingen
biedt op het niveau van het wetenschappelijk onderwijs, voor personen van
18 jaar en ouder. De Open Universiteit is vooral gericht op personen die geen
studie op de gebruikelijke manier kunnen of willen volgen.OPLEIDINGEN GERICHT OP BREED MAATSCHAPPELIJK FUNCTIONERENOpleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren maken deel uit
van de educatie en zijn gericht op het eindniveau van de eerste fase van het
voorgezet onderwijs (basisvorming). De opleidingen zijn bedoeld als voorbereiding
op een voortgezette opleiding, bijvoorbeeld in het beroepsonderwijs. De opleidingen
zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook educatie.OPLEIDINGEN GERICHT OP SOCIALE REDZAAMHEIDOpleidingen gericht op sociale redzaamheid maken deel uit van de educatie,
en richten zich op een niveau van minimale redzaamheid op het gebied van taal,
rekenen en sociale vaardigheden. De opleidingen zijn uitsluitend voor volwassenen.
Zie ook educatie.OPLEIDINGEN NEDERLANDS ALS TWEEDE TAALOpleidingen Nederlands als tweede taal maken deel uit van de educatie,
en zijn bedoeld voor niet-Nederlanders om hun taalvaardigheid op een aanvaardbaar
niveau te brengen. De opleidingen zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook
educatie.OVERBOEKINGEen verschuiving van begrotingsuitgaven tussen de artikelen van het ministerie
of een verschuiving van begrotingsuitgaven naar of van een ander departement.PEDAGOGISCHE ACADEMIE BASISONDERWIJSEen pedagogische academie basisonderwijs verzorgt de lerarenopleiding
voor het basisonderwijs en valt onder het hoger beroepsonderwijs (hbo). Zowel
de voltijdopleidingen als de deeltijdopleidingen duren vier jaar. De praktische
studieduur bij de deeltijdopleiding verschilt, afhankelijk van de vooropleiding.
Het getuigschrift geeft een volledige bevoegdheid om les te geven aan de basisschool
in alle vakken en alle leeftijdsgroepen (4 tot 12 jaar).PRAKTIJKONDERWIJSAfdeling binnen het vmbo voor leerlingen die veel moeite hebben om het
gewone lesprogramma te volgen, extra individuele begeleiding nodig hebben,
maar niet in staat worden geacht een diploma voor vervolgonderwijs te behalen.PRIMAIR ONDERWIJSDit is de overkoepelende term voor basisonderwijs en speciaal basisonderwijs.
Deze term wordt gebruikt sinds de invoering van de Wet op het primair onderwijs
in augustus 1998. Zie ook basisonderwijs en speciaal basisonderwijs.PRIJSBIJSTELLINGTegemoetkoming voor de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge van
de prijsstijgingen.REALISATIEResultaten van de begrotingsuitvoering in termen van uitgaven, verplichtingen
en ontvangsten. Ook de prestatiegegevens die in een bepaald begrotingsjaar
zijn geleverd, worden aangeduid als realisaties.RELEVANTRelevant voor het beleidsmatig financieringstekortRENTABILITEITRentabiliteit geeft de mate van winstgevendheid aan, en wordt uitgedrukt
in een verhoudingsgetal door het resultaat te delen op baten uit gewone bedrijfsvoering.
Het bedrijfsresultaat is lastiger te normeren. Idealiter en gemeten over een
lange periode zou dit nul moeten zijn. Het is immers niet direct de bedoeling
dat instellingen structureel winst of verlies boeken. Voor de beoordeling
van dit kengetal worden de volgende normering en kwalificatie gehanteerd:
een ratio van meer dan 1% is goed, tussen – 1% en/of
gelijk aan 1% is matig/voldoende en – 1% of lager
is slecht.REVIEWSEen beoordeling door de departementale Auditdienst van de accountantscontrole
verricht door de public accountant van OCW-instellingen, gericht op de juiste
en volledige naleving van het controleprotocol.RISICOMANAGEMENTDe wijze waarop wordt omgegaan met risico’s, onder andere door het
identificeren en wegen van risico’s, het treffen van beheersmaatregelen
en het monitoren en bijstellen van risico’s en beheersmaatregelen.SCHOLENGEMEENSCHAPEen scholengemeenschap bevat meerdere schooltypen voor voortgezet onderwijs
die samenwerken.SCHOOLONDERZOEKHet eindexamen voor voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger
algemeen voortgezet onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo) bestaat uit twee delen: het schoolonderzoek en het centraal examen.
Het schoolonderzoek wordt door de school georganiseerd en afgenomen; het centraal
examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Vanaf augustus
1998 is de term schoolonderzoek vervangen door de term schoolexamen. Zie ook
centraal examen, eindexamen.SOLVABILITEIT (EXCLUSIEF VOORZIENINGEN)Solvabiliteit is een maatstaf die aangeeft of de instelling op langere
termijn (bij liquidatie) in staat zal zijn haar schulden te voldoen. Dit verhoudingsgetal
wordt verkregen door het eigen vermogen te delen op het totaal vermogen, waarbij
voor de analyse de volgende normering en kwalificatie worden gehanteerd. Een
solvabiliteit van meer dan 30% is goed, tussen 10 en/of gelijk aan
30% is matig/voldoende en 10% of lager wordt als slecht gekwalificeerd.SPECIAAL BASISONDERWIJSDit is sinds augustus 1998 de verzamelterm voor bepaalde vormen van speciaal
onderwijs, namelijk scholen voor lom, mlk en iobk. Het speciaal basisonderwijs
vormt samen met het basisonderwijs het primair onderwijs.SPECIAAL ONDERWIJSHet speciaal onderwijs (so) is voor leerlingen vanaf 3 à 4 jaar
tot circa 12 jaar. Het voortgezet speciaal onderwijs (vso) is voor leerlingen
van 12 tot maximaal 20 jaar. Speciaal onderwijs wordt gegeven aan aparte scholen.
Scholen voor speciaal onderwijs zijn afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die kinderen kunnen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Zie ook speciaal
basisonderwijs.SPECIALISTENOPLEIDINGDe specialistenopleiding duurt één tot twee jaar en leidt
tot niveau vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Om een specialistenopleiding
te kunnen volgen is een diploma vakopleiding voor eenzelfde beroep op beroepencategorie
vereist. Zie ook beroepsonderwijs.STARTKWALIFICATIEEen startkwalificatie is ten minste het diploma niveau 2 middelbaar beroepsonderwijs
of een diploma voor havo/vwo.STUDIEHUISDe tweede fase van scholen voor voortgezet onderwijs (leerjaren 4–5
van het hoger algemeen voorgezet onderwijs (havo) en leerjaren 4–6 van
het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo)) zullen zich tot een studiehuis
ontwikkelen. Dit houdt in dat leerlingen in toenemende mate hun eigen studie
plannen en meer zelfstandig en in groepjes opdrachten uitvoeren. De rol van
de docent zal verschuiven van lesgeven naar begeleiden.SUBSIDIEREGELING INDEMNITEIT BRUIKLENENEen regeling op grond waarvan OCW garanties verleent aan musea die een
tijdelijke tentoonstelling organiseren. Indien door verlies of beschadiging
van het tentoongestelde een tekort ontstaat op de exploitatie van de tentoonstelling,
kan de instelling een financiële tegemoetkoming ontvangen.TEGENVALLERHogere begrotingsuitgaven of lagere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.TOP-MODELDe Bve Raad heeft, als gevolg van het plan van aanpak optimalisering en
verantwoording opleidingsprogramma’s, een model ontwikkeld waarmee de
onderwijsintensiteit inzichtelijk wordt gemaakt. Dit model staat bekend onder
de naam Model Transparante Onderwijsprogrammering.UITGAVEN OCW VOOR EEN ONDERWIJSSECTORHet totaal van de uitgaven OCW (zie hieronder) voor onderwijs voor een
(deel-)onderwijssector, voor zover dat bedoeld is voor de instandhouding en
exploitatie van het onderwijsstelsel voor de betreffende onderwijsdeelnemers.VAKOPLEIDINGDe vakopleiding duurt twee tot vier jaar en leidt op tot niveau drie van
de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is het hoogste
niveau. Als toelatingseis gelden een diploma voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo) of drie jaar hoger algemeen voorgezet onderwijs (havo) of voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo). Leerlingen zijn dan circa 15/16 jaar. Zie
ook beroepsonderwijs.VBTBEen proces om te komen tot een duidelijke koppeling tussen beleid, prestaties
en geld, met als belangrijkste doel vergroting van de informatiewaarde en
toegankelijkheid van de begroting en het jaarverslag.VERNIEUWINGSIMPULSImpuls binnen het onderzoek en wetenschapsbeleid, die erop gericht is
creatieve en kwalitatief goede jonge onderzoekers ruimte te bieden en daarmee
voor een carrière in de wetenschap te behouden.VOLWASSENENEDUCATIEDe volwasseneneducatie richt zich op het opleiden van cursisten voor een
zelfstandige positie in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Tot de volwasseneneducatie
worden gerekend: het vormings- en ontwikkelingswerk, de basiseducatie, het
onderwijs aan de erkende onderwijsinstellingen en het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs (vavo).VOORBEREIDEND MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSHet voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) is op 1 augustus
1999 ingevoerd, en bestaat uit de schoolsoorten vbo en mavo met vier leerwegen.VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJSVoorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo) is één van
de drie typen voortgezet onderwijs, naast het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo) en het hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo). De opleiding duurt
zes jaar, voor leerlingen van 12–18 jaar, en bereidt leerlingen voor
op de universiteit.VOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENENONDERWIJSVoortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) is één vorm
van voortgezet onderwijs voor volwassenen. Het wordt gegeven aan avondscholen
of dag-/avondscholen. Dag-/avondscholen is onderwijs dat volgens de wet avondonderwijs
is, maar dat overdag gegeven wordt. In augustus 1997 is het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs opgegaan in de opleidingsniveaus van het nieuwe beroepsonderwijs.VOORTGEZET ONDERWIJSHet voorgezet onderwijs omvat het onderwijs dat wordt gegeven na het basisonderwijs
en het speciaal onderwijs, voor leerlingen vanaf 12 jaar. Het bestaat uit
het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voorgezet
onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo).
Vmbo duurt vier jaar, havo vijf jaar en vwo zes jaar.VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERJongeren tot 23 jaar die geen onderwijs volgen en die geen startkwalificatie
hebben. Een startkwalificatie is ten minste het diploma niveau 2 van het middelbaar
beroepsonderwijs of het diploma havo.WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJSHet wetenschappelijk onderwijs omvat zowel diepgaande theoretische studies
als specialistische training voor beroepen. De meeste opleidingen duren vier
jaar, er zijn echter beroepen waarvoor een langere opleiding noodzakelijk
is. Het wetenschappelijk onderwijs is voor studenten vanaf ongeveer 18 jaar,
en wordt gegeven aan 13 universiteiten. Toelating tot het wetenschappelijk
onderwijs is mogelijk na het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo)
en het hoger beroepsonderwijs (hbo). Het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk
onderwijs vormen samen het hoger onderwijs.XNoot1In 2005 was in Nederland 6% van de leden van de Raden van Bestuur
en de Raden van Commissarissen van de top 100 bedrijven vrouw.XNoot1Op de website van Kennisnet overzicht rendement van ict staat een chronologisch
overzicht van onderzoeken van over de hele wereld, waarbij gekeken is naar
rendement van ict in het onderwijs. Hierbij zijn duidelijk positieve effecten
aangetoond. Zie:http://www.ictopschool.net/onderzoek/onderzoek/Rendementict 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31444-VIII-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl