Grotestedenbeleid 2005-2009; Brief minister met toekomstverkenning stedelijke vernieuwing
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30128, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

06-11-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30128 nr. 12

01-11-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamStedelijke vernieuwing draagt bij aan krachtige stedenAanpak aandachtswijken is nodig om tweedeling te voorkomenDe integrale opgave van de stedelijke vernieuwingStedelijke vernieuwing maakt verschil ...... maar er is meer nodig!1. bieden van zekerheid aan investerende partijen
voor de langere termijn2. meer focus op problematiek is noodzakelijk3. een intensivering van de aanpak: scenario’sStedelijke vernieuwing: een gezamenlijke inspanningOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30128, nr. 12 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30128Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 128Grotestedenbeleid 2005–2009nr. 12BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 november 2006In de brieven aan uw Kamer over de evaluatie van de Wet stedelijke vernieuwing
(TK 2005–2006, 30 606, nr. 1) op 2 juni 2006 en de visie op
de woningmarkt «Ruimte geven, bescherming bieden» (TK 2005–2006,
30 607, nr. 1) op 16 juni 2006, is toegezegd dat uw Kamer in het
najaar van 2006 een toekomstverkenning op de stedelijke vernieuwing zal worden
aangeboden. Met deze brief geef ik hieraan invulling.Deze brief heeft een agenderend karakter. Vanuit het oogpunt van continuïteit
vind ik het van belang uw Kamer nu reeds te informeren over de integrale stedelijke
vernieuwingsopgave die er de komende jaren ligt. De huidige ISV-periode loopt
immers al in 2009 ten einde. Aan de hand van een analyse van de stedelijke
opgave schets ik in deze brief enkele denkbare scenario’s, die de ontwikkeling
van het aantal aandachtswijken en de nieuwbouwopgave vanaf 2010 in beeld
brengen. Deze scenario’s geven ook een beeld van de vereiste inzet van
partijen – publiek en privaat – om de bij de verschillende ambities
behorende doelen vanaf 2010 te realiseren. Het bepalen van het ambitieniveau
waarop wordt ingezet en de daarbij behorende sturingsvraag is een zaak van
het volgende Kabinet.De belangrijkste boodschap uit de analyse is drieledig. In de eerste plaats
blijkt dat de stedelijke vernieuwingsopgave ook na 2009
urgent is en hoge prioriteit vraagt. In een aantal Nederlandse steden
is het gevaar van een toenemende tweedeling prominent aanwezig. De kloof tussen
aantrekkelijke en achtergebleven wijken wordt eerder groter dan kleiner. In
bepaalde wijken neemt de leefbaarheids-problematiek zienderogen toe. Juist
in die wijken lopen huishoudens in een kwetsbare positie een grotere kans
om de aansluiting bij de samenleving kwijt te raken. Het gevaar van segregatie
is hier dan ook onverminderd aanwezig. De functie van de stad als emancipatiemachine
voor lagere inkomensgroepen staat daarmee onder druk.In de tweede plaats blijkt in de praktijk dat stedelijke vernieuwing «het verschil kan maken» in de wijken. De
evaluatie van ISV 1 laat zien dat er goede resultaten zijn geboekt
bij de aanpak van fysieke en sociale problemen in de stad. Maar vanwege de
steeds zwaardere sociale opgave is er meer nodig. Niet alleen is een intensivering
van de huidige inspanningen noodzakelijk, maar tevens dient een nadrukkelijkere
verbinding met de sociaal-economische agenda te worden gelegd. De huidige
conventionele benadering is hiervoor niet toereikend. Er is – en dat
is de derde boodschap – meer focus nodig
op de problematiek, zodat deze effectiever kan worden aangepakt. Bovendien
vraagt de problematiek om een onorthodoxe aanpak, waarbij partijen op de terreinen
van wonen, werken, leren en veiligheid tot vitale coalities komen om samen
met de bewoners te werken aan een nieuw perspectief. Ik zal deze kernboodschappen
onderstaand verder uitwerken. Stedelijke vernieuwing draagt bij aan krachtige stedenKrachtige steden zijn de economische motor van Nederland. Het gaat hierbij
om steden met een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor burgers en bedrijven,
een hoog voorzieningenniveau en leefbare en toekomstbestendige wijken. Steden
zijn broedplaatsen voor economische activiteiten, innovatie, creatieve ideeën
en kennisuitwisseling. Een krachtige stad biedt mensen kansen om zich op te
werken, om te stijgen op de sociale ladder. Hoogwaardige woon- en leefmilieus
zijn daarom belangrijke randvoorwaarden om tot krachtige steden te komen.Stedelijke vernieuwing levert hieraan een belangrijke bijdrage door middel
van fysieke investeringen in woningen, maatschappelijke voorzieningen, een
gezond leefklimaat en openbare ruimte. Dat gebeurt zowel door herstructurering
van wijken als door het realiseren van nieuwbouw in de bestaande wijken en
op nieuwe locaties. De praktijk laat zien dat herstructurering vaak de motor
is om ook sociale investeringen in aandachtswijken van de grond te krijgen.
Een goed leefklimaat vereist ook dat geïnvesteerd wordt in een duurzame
milieukwaliteit, zodat risico’s voor de gezondheid door geluid, stof
en stank worden geminimaliseerd. Niet in de laatste plaats is de herstructurering
van wijken vaak ook een aanleiding om tegelijkertijd andere fysieke opgaven,
zoals waterberging, milieuproblematiek (o.a. bodemsanering, externe veiligheid)
of voldoende groen te realiseren.Aanpak aandachtswijken is nodig om tweedeling te voorkomenUit de bij deze brief gevoegde analyses blijkt dat in circa 140 wijken
in Nederland sprake is van een cumulatie van fysieke en sociaal-economische
achterstanden en problemen1. Ook voor wat betreft
de milieuproblematiek is onderzocht welke wijken de grootste milieuproblemen
(bodem, geluid, lucht en externe veiligheid) kennen. Deze zogenoemde milieuaandachtswijken
blijken voor een belangrijk deel samen te vallen met deze 140 aandachtswijken.
Voor de goede orde: ook waar ze niet samenvallen is inzet nodig.De fysieke en sociale opgave is niet in alle wijken van een gelijke omvang.
In wijken die nog niet zijn «afgegleden» tot probleemgebied, maar
die zich bevinden op het «kantelpunt», volstaan doorgaans preventieve
maatregelen. Dit geldt voor circa 100 van de 140 wijken. De inzet dient erop
te zijn gericht, dat deze gebieden en ook hun bewoners niet in een verdergaande
neerwaartse spiraal terecht komen. Het WRR-rapport «Vertrouwen in de
buurt» uit 2005 spreekt in dit verband over «kansgedreven beleid».2Van de 140 aandachtswijken verkeren er circa 40 wijken daadwerkelijk in
de gevarenzone. In deze wijken is en wordt de maatschappelijke problematiek
complexer en harder. In deze gebieden is het perspectief op werk voor veel
mensen beperkt. Onveiligheid, uitsluiting en verloedering voeren de boventoon.
Een cumulatie van dergelijke problemen zet de leefbaarheid op wijk- en buurtniveau
onder druk. In deze wijken met een zware, meervoudige problematiek
zullen veeleer curatieve ingrepen noodzakelijk zijn. De WRR spreekt hier van
de noodzaak tot «sociale herovering».Volgens het Centraal Planbureau, het Milieu- en Natuurplanbureau en het
Ruimtelijk Planbureau zullen de sociale en leefbaarheidsproblemen in bepaalde
wijken, vooral in de grote steden, de komende decennia verder toenemen1. De planbureaus voorzien het ontstaan van een sterke
tweedeling in de maatschappij, die zichtbaar wordt in de vorm van ruimtelijke
segregatie. Het wonen in aandachtswijken betekent voor huishoudens in een
kwetsbare positie, dat hun kansen om aansluiting te houden bij de samenleving
afnemen. Een eenzijdige goedkope woningvoorraad en een gebrekkige woonomgeving
gaan vaak hand in hand met het ontbreken van perspectief van hun bewoners.
Dit begint al op jonge leeftijd. Als een groot deel van de vierjarigen op
een basisschool met een woordenschat van slechts enkele Nederlandse woorden
wordt aangemeld, dan begint daar de kloof. Het is moeilijk deze achterstand
op latere leeftijd nog in te halen. Concentratie van kansarmen en/of van allochtonen
belemmert de sociale stijging van deze groepen. Wanneer middeninkomens wegtrekken
naar andere, betere wijken of omliggende randgemeenten, blijven de kansarmen
achter en zijn contacten buiten de eigen groep vrijwel onmogelijk. En in de
brief«Integratie en woonbeleid», die ik onlangs naar uw Kamer
heb gestuurd, heb ik aangegeven, dat het wonen in een aandachtswijk met een
hoge concentratie allochtonen belemmerend is voor de integratie. De kansen
op ontmoeting tussen allochtonen en autochtonen zijn in deze wijken klein.Een sociale ongelijkheid die leidt tot een tweedeling in de steden is
maatschappelijk risicovol en kan niet worden genegeerd. Om te voorkomen dat
mensen met een lage startkwalificatie gevangen raken in sociaal isolement
en achterstand, is het zaak juist in deze wijken tot een extra inspanning
te komen, teneinde ook aan hen weer perspectief op welzijns- en welvaartsontwikkeling
te kunnen bieden. De overheid heeft hierin een zware verantwoordelijkheid.
Nu niet investeren in deze aandachtswijken, zowel op sociaal-economisch terrein
als op het gebied van de stedelijke vernieuwing, betekent een toename van
de tweedeling in de steden, waarbij deze wijken verder zullen afglijden en
waarbij mensen definitief naast de samenleving terecht dreigen te komen.De integrale opgave van de stedelijke vernieuwingDe stedelijke vernieuwing is er op gericht om de leefkwaliteit van de
steden te bevorderen, de tweedeling in de stedelijke gebieden tegen te gaan
en daarmee tegelijkertijd een krachtige impuls te geven aan het streven om
tot «krachtige steden» te komen. De stedelijke vernieuwingsopgave
omvat de volgende elementen.Stedelijke vernieuwing richt zich op de herstructurering van wijken met
een slechte fysieke kwaliteit en die zich om woningmarkttechnische redenen
niet zelfstandig uit de neerwaartse spiraal kunnen ontworstelen. De achterblijvende kwaliteit van de stedelijke woningvoorraad
is één van de belangrijkste oorzaken van de achterstand van
de grote steden, en zal ook in de toekomst aandacht blijven vragen.2 Een belangrijk deel van de woningvoorraad is verouderd
en dat neemt de komende jaren nog toe. Vooral in de aandachtswijken zijn veroudering
van de (vooral particuliere) woningvoorraad en achterstallig onderhoud een
indicator voor het verslechteren van de leefbaarheid in die wijken. In de
naoorlogse wijken buiten het centrum zal veel sloop-nieuwbouw moeten plaatsvinden
om deze gebieden weer een nieuwe impuls te geven. Daarnaast zullen ook bepaalde
wijken in de voormalige groeikernen zich gaan aandienen. Inmiddels wordt gewerkt
aan initiatieven die particuliere woningverbetering koppelen aan een extra
impuls gericht op energiezuinigheid. Zowel met het oog op klimaatverbetering
als de terugdringing van woonlasten, is het zaak grootschalige ingrepen nadrukkelijker
met energiebesparing te verbinden dan op dit moment gebeurt.Bij de herstructurering van deze gebieden is het daarnaast van belang
in te zetten op differentiatie van de woningvoorraad.
Om de emancipatiefunctie van de stad voor lage inkomensgroepen te kunnen waarmaken
is het van belang sociale stijgers vast te houden en wijken te creëren,
die voor verschillende groepen uit de stad kwaliteiten hebben.1 Uit onderzoek blijkt dat er een groeiende voorkeur van midden- en
hogere inkomens voor een stedelijke woonomgeving is, maar dat de door hen
gewenste woningen schaars zijn in de steden.2
Door in de steden te differentiëren in de woningvoorraad kunnen deze
groepen voor de stad worden behouden.Goed wonen vereist niet alleen een goede woning, maar ook een prettige en veilige woonomgeving met voldoende voorzieningen.
Daarbij is er een nadrukkelijk verband tussen de wijze waarop de openbare
ruimte wordt ingericht en beheerd en de objectieve en subjectieve veiligheid3. De openbare ruimte moet de functie hebben dat mensen
elkaar ontmoeten in plaats van dat deze hen scheidt, zoals in de Bijlmer en
in Hoogvliet tot voor kort gebeurde. Een grotere mate van functiemenging van
wonen, werken en voorzieningen kan bijdragen aan de levendigheid en veiligheid
van wijken. Ook het terugdringen van zwerfafval is essentieel om (de eerste)
tekenen van verloedering in een wijk tegen te gaan. Ik wijs ook op de reactie
van de ministers van LNV en van VROM op het advies van de Raad voor het Landelijk
Gebied, waarin wordt gewezen op de rol die groen in – of in de nabijheid
van – wijken kan spelen bij het vergroten van de kwaliteit van de leefomgeving.
Dit geldt evenzeer voor de aanwezigheid van voldoende recreatievoorzieningen
in en dicht bij de stad, het behoud en beheer van cultureel erfgoed en cultuurvoorzieningen
en de aanwezigheid van kunst op straat. Door bij het herontwerpen van wijken
te investeren in de architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit en daarbij
weloverwogen om te gaan met het bestaande ontwerp en de betekenis die bewoners
daaraan toekennen, kan tevens worden bijgedragen aan versterking van de identiteit
van de woonomgeving.Een krachtige stad beschikt ook over een gezonde leefomgeving. Ofschoon het stedelijk leefmilieu gestaag gezonder wordt, zijn
er nog hardnekkige milieuproblemen op het terrein van bodem, geluid en lucht,
die aanpak vergen. Door veranderend en meervoudig ruimtegebruik neemt de noodzaak
voor bodemsanering toe. Daarnaast blijft het voorkomen en beheersen van grondwaterverontreinigingen
ook vanaf 2010 een belangrijk aandachtspunt voor gemeenten. Op grond
van Europese normen moet de luchtkwaliteit in Nederland op termijn aan bepaalde
kwaliteitseisen voldoen. De problematiek als gevolg van de klimaatverandering
zal in toenemende mate onderdeel gaan uitmaken van de stedelijke opgave. Door
een veranderend klimaat neemt niet alleen de «wateropgave» van
steden toe, maar ook de eisen die aan woningen en stedenbouw worden gesteld
als gevolg van hogere temperaturen.Naast de herstructurering in bestaande wijken zal ook een flinkenieuwbouwinspanning moeten worden geleverd. Op dit moment
wordt de woningvraag in en om de steden onvoldoende geaccommodeerd. Vooral
voor jonge huishoudens en starters op de woningmarkt is het moeilijk een passende
woning te vinden. Om het woningtekort vanaf 2010 niet te laten oplopen,
moeten er jaarlijks in Nederland zo’n 80 000 woningen worden bijgebouwd.4 De herstructurerings- en nieuwbouwopgave hangen nauw
met elkaar samen. Gegeven de nieuwbouwdoelstelling, betekent meer bouwen in
stedelijk gebied automatisch minder bouwen op uitleglocaties en omgekeerd.
Uitleglocaties bieden ook schuifruimte voor herstructureringslocaties. De
stedelijke vernieuwing moet daarom worden opgevat als een integrale herstructurerings-
en nieuwbouwopgave. Daarbij is regionale afstemming nodig over de woningbouwinspanningen
in bestaande wijken in de centrumsteden en de woningproductie
in uitleggebieden en randgemeenten. In de Nota Ruimte is opgenomen dat zo
mogelijk 40% van de uitbreidingsnieuwbouw binnen bestaand bebouwd gebied
wordt gerealiseerd.1 Hiervoor zullen functieveranderings-
en verdichtingslocaties moeten worden benut. Het overige deel zal op nieuwe
uitleg gerealiseerd moeten worden. Het beeld is hierbij overigens regionaal
gedifferentieerd. In sommige regio’s zal in toenemende mate sprake zijn
van een stagnerende of zelfs krimpende bevolking.2
In dergelijke ontspannen woningmarkten bestaat het risico dat middeninkomens
en middenstand wegtrekken uit de minder gewilde buurten, omdat elders aantrekkelijker
mogelijkheden vrijkomen. In deze wijken dreigt hierdoor sneller een neerwaartse
spiraal te ontstaan, dan in een gespannen woningmarktsituatie het geval zou
zijn. Waar in gebieden met groei – zoals in de Randstad – zowel
binnenstedelijk als op uitleg fors geïnvesteerd moet worden, zal in gebieden
met krimp dus vooral binnenstedelijk sprake moeten zijn van extra inspanningen
op het gebied van herstructurering en (vervangings-)nieuwbouw.Omdat de makkelijkste woningbouwlocaties de afgelopen periode als eerste
zijn opgepakt, komen nu de moeilijker locaties aan bod. Daarbij gaat het om
de complexere verdichtingslocaties in de steden, maar vooral om de zogenoemde functieveranderingslocaties, waarbij bedrijfsterreinen
omgevormd moeten worden tot (gemengde) woningbouwlocaties. Voorbeelden van
deze locaties zijn voormalige tramremises, haventerreinen, of opslagterreinen
die hun voormalige functie hebben verloren, en nu vaak «rotte»
plekken in het stedelijk gebied vormen. Dit zijn complexe en kostbare opgaven.
Om de functieveranderingslocaties geschikt te maken voor woningbouw, zullen
bedrijven verplaatst en de gehele infrastructuur opnieuw aangelegd moeten
worden. Niet zelden is op deze locaties bodemsanering noodzakelijk. In dit
verband is het zaak dat tijdig voldoende middelen voor bodemsanering en locatiesubsidies
beschikbaar komen om het tempo van de stedelijke vernieuwing niet te laten
inzakken.Om de stedelijke wijken toekomstbestendig te maken is aldus een integrale
fysieke aanpak nodig. Tegelijkertijd geldt meer dan in het verleden dat voor
de aandachtswijken een parallelle inspanning in fysieke en sociaal-economische
zin nodig is. Door meer verbindingen te leggen met werk, onderwijs en veiligheid
zal het maatschappelijk rendement uit de fysieke investeringen verder toenemen.
Alleen op die manier kunnen er blijvende resultaten worden geboekt.Stedelijke vernieuwing maakt verschil ...Uit de resultaten van de afgelopen periode blijkt dat stedelijke vernieuwing
verschil maakt in de wijken. Tegelijkertijd moet en kan de effectiviteit omhoog
om ook de meest hardnekkige problematiek aan te kunnen pakken. Na een moeizame
start is stedelijke vernieuwing de afgelopen jaren op stoom gekomen. Het is
zaak nu door te pakken op de uitvoering.Het ISV, dat sinds 2000 als fysieke pijler deel uitmaakt van het Grotestedenbeleid,
omvat de fysieke domeinen wonen, milieu, ruimte (alle VROM), groen (LNV) en
cultuur (OCW). Bij de evaluatie van de Wet stedelijke vernieuwing (ISV1)3 is aangegeven dat in de periode 2000–2004 concrete,
zichtbare resultaten zijn geboekt en dat een breed bestuurlijk en maatschappelijk
draagvlak voor de ISV-aanpak van stedelijke vernieuwing is ontstaan. De extra
focus via de introductie van de 56 wijkenaanpak in 2002, waarmee het Rijk
intensiever in het stedelijk vernieuwingsproces is gaan participeren en gaan
faciliteren, heeft tot een versnelling van de uitvoering geleid. Uit de evaluaties
van het GSB-II4 blijkt dat er in de steden meer
hoog opgeleiden wonen5, de gemiddelde inkomenspositie
van steden is verbeterd6 en de binnenlandse migratiebalans
is verbeterd. Uit de evaluatie van het ISV1 blijkt dat de woningbouwproductie
in de herstructureringswijken de afgelopen jaren fors is gestegen, het aandeel koopwoningen in die wijken aanzienlijk is toegenomen en dat de waardeontwikkeling
van bestaande woningen zich sterker heeft ontwikkeld dan in wijken die niet
zijn geherstructureerd.1 Meer dan voorheen werd
in de 56 wijken ook een verbinding gelegd met de sociaal-economische agenda.
De fysieke aanpak fungeerde vaak als een motor om ook processen op deze terreinen
op gang te helpen. Verder heeft deze aanpak een impuls betekend voor substantiële
investeringen van andere partijen. Bovendien blijkt dat bewoners de herstructurering
van hun wijk positief waarderen.2 Ook de eerste
resultaten van het Woon Onderzoek Nederland (WoON 2006) laten zien, dat in
de 56 wijken (vooral in de G-4) de leefbaarheid is toegenomen. In de brief «Integratie
en woonbeleid» heb ik aangegeven, dat uit onderzoek blijkt dat het wonen
in gedifferentieerde wijken met een meer gemengde bevolking een positieve
bijdrage levert aan de integratie van etnische minderheden.3Ook als gekeken wordt naar de realisatiecijfers (de output), blijkt dat
SV werkt. Circa 60% van de afspraken die zijn gemaakt in het kader
van de Meerjarenontwikkelingsprogramma’s (MOP’s) zijn al uitgevoerd
en 20% is nu in uitvoering.4 Ten slotte
is gebleken ook in de niet-rechtstreekse – met ondersteuning van de
provincies – goede resultaten zijn behaald.Uit de evaluatie van ISV1 is verder gebleken dat de aanpak van programmasturing
via de brede doeluitkering (BDU) en de MOP’s zich heeft bewezen als
impuls voor resultaatgericht en integraal werken en een geschikt instrument
is voor het betrekken van de inzet van marktpartijen. Door instrumenten en
geldstromen van verschillende departementen te bundelen is een flexibel instrumentarium
ontstaan, dat de steden in de gelegenheid stelt om integraal en samen met
private partijen de fysieke randvoorwaarden voor een krachtige stad te realiseren.
Door het verdwijnen van de schotten tussen de verschillende regelingen, die
vóór het ISV van kracht waren, zijn ook de administratieve lasten
voor gemeenten flink teruggedrongen.Een gebiedsgerichte gemeentelijke visie is een goed kader gebleken om
tot prestatieafspraken tussen rijk, provincies en gemeenten te komen. Gemeenten
maken daartoe een integrale analyse van de stedelijke vernieuwingsopgave in
hun gemeente en geven hierin aan hoe zij willen omgaan met bijvoorbeeld het
woningtekort, segregatie of milieudoelstellingen, en gaan op basis daarvan
het gesprek aan met het Rijk. Gemeenten wordt daarmee de vereiste beleidsruimte
op lokaal niveau gegeven. Door op basis hiervan afspraken met het Rijk te
maken geeft een dergelijke sturingsfilosofie tegelijkertijd uitdrukking aan
het gezamenlijk optrekken van Rijk en lokale partijen. Door elkaar over en
weer stevig op de gemaakte afspraken aan te spreken is de effectiviteit van
de stedelijke vernieuwing de laatste jaren toegenomen.... maar er is meer nodig!Ondanks de goede resultaten van de stedelijke vernieuwingsaanpak en het
Grotestedenbeleid is het aantal aandachtswijken nog substantieel en blijft
de urgentie groot om verdere probleemcumulatie te voorkomen, zowel in de bestaande
wijken, als buiten de grote steden. Vastgesteld moet worden dat er meer nodig
is om de groeiende problematiek het hoofd te bieden. Een stevige extra beleidsinzet
is nodig om het tij te keren en deze uitdaging te realiseren. Het vereist:1. bieden van zekerheid aan investerende partijen
voor de langere termijnHet investeren in woningbouw en het aanpakken van oude wijken zijn langjarige
processen, die de ISV-termijn doorgaans overstijgen. Nu deze processen eenmaal
op stoom zijn gebracht, is een zekere mate van continuïteit in het overheidsbeleid
voor de investerende partijen van groot belang. Met het systeem
van een BDU in combinatie met programmasturing zijn goede resultaten bereikt.
Uiteraard is het aan het volgende Kabinet om over de gewenste sturingsrichting
een besluit te nemen. In ieder geval is het druk kunnen opbouwen en elkaar
aanspreken ook in de toekomst een belangrijke voorwaarde om tot de gewenste
resultaten te komen. Daarnaast geef ik u hierbij in overweging om voor een
ruimer tijdvak afspraken te maken. Een goede balans tussen continuïteit
en vernieuwing is noodzakelijk.2. meer focus op problematiek is noodzakelijkGelet op de omvang en breedte van de problematiek blijft een programmatische
aanpak van stedelijke vernieuwing in de steden noodzakelijk. Om de effectiviteit
van de stedelijke vernieuwing te vergroten is het tegelijkertijd noodzakelijk
om de middelen sterker te laten neerslaan waar de problemen het grootst zijn.
Dat betekent een sterkere focus op de problematiek en minder op de bestuurlijke
indeling. Meer dan tot nu toe gebeurt moet vanuit de stedelijke vernieuwing
ook een verbinding moeten worden gelegd met de sociaal-economische agenda.
Een intensievere samenwerking vooral met de beleidsterreinen werken, onderwijs
en veiligheid staat hierbij voorop. In een aantal wijken is de problematiek
dermate complex en verhard, dat gemeenten er steeds moeilijker zelf uit kunnen
komen. De generieke aanpak schiet tekort om ook in deze wijken tot resultaten
te komen. De groepen met de grootste problemen worden onvoldoende bereikt.
In aanvulling op de programmasturing is daarom maatwerk nodig, waarbij Rijk
en gemeente op basis van wederzijdse belangen in een partnershipachtige benadering
gaan samenwerken. In navolging van de extra focus die bij de 56 wijken aanpak
is gelegd, is het nu zaak nieuwe vitale coalities tot stand te brengen tussen
partijen, die zich bewegen op het terrein van onderwijs, werk, wonen en veiligheid.
Het zijn immers die partijen, die écht trekkracht hebben in de wijk
en voldoende daadkrachtig zijn om de hardnekkige problematiek te lijf te gaan.
Samen met de betrokken gemeenten is het Rijk inmiddels in 13 wijken gestart
met pilots voor nieuwe vitale coalities. In deze wijken wordt nagegaan welke
problemen dominant zijn, welke aanpak het beste werkt en welke partijen «trekkracht»
hebben en het voortouw kunnen nemen. Een ontkokerde aanpak staat hierbij voorop.
Om daadwerkelijk effectief te zijn betekent dit ook dat deelname aan een dergelijke
coalitie consequenties heeft en dat er geen sprake kan zijn van vrijblijvendheid.
De pilots zullen uitwijzen of het zinvol is hier ook in de toekomst mee verder
te gaan. De uitkomsten zullen worden betrokken bij de vraag op welke wijze
vorm kan worden gegeven aan maatwerk en de behoefte aan partnerships met steden.3. een intensivering van de aanpak: scenario’sOp de verschillende terreinen zijn de afgelopen periode de aard, omvang
en effecten van de beleidsinzet in beeld gebracht. Voor wonen geldt dat scenario’s
zijn uitgewerkt met een verschillend ambitieniveau waarmee de toekomstige
opgave voor de periode 2010–2019 kan worden aangepakt. In de bijlage
treft u de uitwerking van deze scenario’s en de geraamde effecten aan.1 De ramingen beperken zich tot de fysieke investeringen
in vastgoed en openbare ruimte, betreffen zowel de herstructurerings- als
nieuwbouwopgave en omvatten tevens kleinschalig groen en lokale infrastructuur.
De ramingen zijn exclusief milieumaatregelen, grootschalig groen, waterberging
en cultuur.Er is gekeken naar (1) een beleidsvariant, waarbij het rijk geen bijdrage
meer verstrekt voor stedelijke vernieuwing en nieuwbouw (nulscenario), (2)
een variant waarbij de rijksbijdrage uit de periode 2006–2009 wordt
gecontinueerd (begrotingsscenario) en (3) een aantal beleidsvarianten met als inzet een substantiële afname van de problematiek (ambitiescenario’s).1. Het nulscenario zal leiden tot een aanzienlijke toename van het aantal
aandachtswijken in de periode tot 2020. Door tekorten op de wijkexploitatie
zullen er te weinig nieuwbouwwoningen worden gebouwd om te voldoen aan de
woningbehoefte. Het woningtekort loopt hierdoor op. Aan de vraag naar stedelijke
woonmilieus van met name hogere inkomensgroepen zal onvoldoende tegemoet kunnen
worden gekomen, hetgeen leidt tot een extra druk op het bouwen in de open
ruimte.2. Ook bij het begrotingsscenario, waarbij de huidige rijksinspanning
voor nieuwbouw en herstructurering (420 miljoen euro per jaar) wordt voortgezet,
blijkt het niet mogelijk te zijn de verharding van de problematiek in de wijken
zodanig tegen te gaan dat het tempo van de veroudering van de grote bouwvolumes
van de jaren ’70 en ’80 wordt bijgehouden. Ook dit scenario zal
dus tot een toename van de problemen en achterstanden in de steden leiden.3. Een stevige reductie van het aantal aandachtswijken is haalbaar, als
wordt gekozen voor één van de ambitiescenario’s met meer
sloop en nieuwbouw van woningen in herstructureringswijken en nieuwe binnenstedelijke
woonlocaties. In de ambitiescenario’s is uitgegaan van een bandbreedte
in nieuwbouwproductie binnen bestaand bebouwd gebied van 40 000 tot 47 000
woningen per jaar ten opzichte van 28 000 bij het begrotingsscenario.
Hierdoor wordt een substantiëlere bijdrage geleverd aan de doelstelling
uit de Nota Ruimte om optimaal gebruik te maken van de binnenstedelijke bouwmogelijkheden.
Berekend is dat met een rijksbijdrage van € 1 à 1,4 miljard
per jaar een investering door publieke en private partijen tezamen wordt gegenereerd
van €160 tot € 165 miljard in de periode 2010–2019. Dat
betekent een multiplier van circa vijftien. Van de onrendabele investeringen,
die variëren tussen de circa 31 en 37 miljard, neemt de corporatiesector
in dit scenario ongeveer de helft (tussen 46% en 52%) voor zijn
rekening. Van het resterende tekort zou de verdeling binnen de overheid neerkomen
op ⅔ deel voor het Rijk en ⅓ deel voor de gemeenten.Bij de raming van de behoefte aan fysieke investeringen is ervan uitgegaan
dat de sociaal-economische investeringen op het huidige niveau worden gecontinueerd.
Van belang is te constateren dat de voortgang van de nieuwbouwproductie, zeker
op functieveranderinglocaties, mede wordt bepaald door de inspanningen om
de aanwezige bodemvervuiling te saneren. In breder perspectief bezien, is
het niveau van de investeringen op het gebied van luchtkwaliteit, geluid,
groen in en om de stad en cultuur mede bepalend voor de leefkwaliteit in de
stedelijke wijken, en derhalve voor de mate waarin het aantal aandachtswijken
kan worden teruggebracht.Voor milieu geldt dat, wanneer de huidige inspanningen voor bodem en geluid
zouden worden gecontinueerd voor de periode 2010–2019, de problematiek
volgens planning in belangrijke mate kan zijn opgelost in 2030 voor bodem
en in 2023 voor geluid. Wanneer een hogere ambitie is gewenst, bijvoorbeeld
door aanpassing van de planning danwel een versnelling van de realisatie van
deze doelstellingen, is vanzelfsprekend een hogere investeringsimpuls in de
komende jaren noodzakelijk. Verder zal nog worden bezien of de extra reeds
gereserveerde financiële middelen voor luchtkwaliteit binnen de structuur
van de stedelijke vernieuwingsaanpak zullen worden gebracht. Dat geldt ook
voor de inzet van financiële middelen voor het saneren van ongewenste
bestemmingen. De behoefte aan financiële middelen voor grootschalig groen
om de stad, waterberging, cultuur en energie worden nog in kaart gebracht.De afspraken voor de huidige ISV-periode lopen door tot en met 2009. De
voortgang van de realisatie van deze afspraken maakt onderdeel uit van de
midterm review van het Grotestedenbeleid, die medio 2007 plaatsvindt. Gelet
op de gesignaleerde intensivering voor de periode vanaf 2010, verdient
het daarnaast aanbeveling te bezien in hoeverre ook voor de korte termijn
(periode tot 2010) een intensivering noodzakelijk wordt geacht.Het is aan het volgende kabinet om voor de periode na 2009 te bepalen
wat het gewenste ambitieniveau moet zijn alsmede de daarbij behorende sturingsvraag.
Zoals in het BZK-rapport «Steden van morgen, keuzes voor vandaag»
is aangegeven, zijn daarvoor meerdere varianten denkbaar die ideaaltypisch
variëren van decentralisatie naar gemeenten, via partnership tussen Rijk
en gemeenten tot continuering van het huidige principe van BDU met programmatische
afspraken. Duidelijk mag zijn dat meer focus, het druk kunnen opbouwen naar
betrokken partijen en elkaar over en weer kunnen aanspreken ook in een toekomstig
model een belangrijke voorwaarde blijft om tot de gewenste resultaten te komen.Stedelijke vernieuwing: een gezamenlijke inspanningDe inzet van stedelijke vernieuwing is er op gericht de leefkwaliteit
van steden te bevorderen, de dreigende tweedeling in de stedelijke gebieden
tegen te gaan en tegelijkertijd een krachtige impuls geven aan het streven
om tot «krachtige steden» te komen. Hierbij past een blijvende
betrokkenheid vanuit het Rijk. De aanpak van de wijken vraagt zowel om een
continue financiële betrokkenheid, als om een duurzame samenwerking met
gemeenten. Door blijvend te participeren neemt het Rijk zijn verantwoordelijkheid
om de bewoners van de aandachtswijken weer perspectief te bieden en bij andere
partijen het vertrouwen te wekken om dit ook te doen. Op deze wijze wordt
een mechanisme op gang gebracht om gezamenlijk de negatieve spiraal om te
buigen. Dat is nodig, want het realiseren van de geformuleerde ambitie is
alleen mogelijk met een gezamenlijke inspanning door zowel publieke als private
partijen.Gemeenten vervullen de regierol op het stedelijke vernieuwingsproces.
Dat kunnen zij alleen goed doen als zij een visie hebben over de stedelijke
ontwikkeling van hun stad in regionaal perspectief. Het is aan de gemeente
om de prioriteiten en ambities te benoemen en aan te geven welke concrete
prestaties in termen van investeringen in woningbouw en herstructurering worden
verwacht van corporaties en marktpartijen.Wooncorporaties zijn essentiële spelers bij de aanpak van de problematiek
van de steden en wijken. Zoals bovenstaand aangegeven wordt van corporaties
een substantiële bijdrage verwacht bij de aanpak van de stedelijke vernieuwing.
Gezien hun vermogenspositie zijn corporaties hiertoe ook in staat. Dat maakt
de corporaties ook tot een van de belangrijkste trekkrachten in de stedelijke
vernieuwing. Dat laat de praktijk ook zien. Maar de ambitie over de gehele
linie moet omhoog en verbreed, zoals ook is aangegeven in de brief over de
toekomstvisie van wooncorporaties (TK, 2005–2006, 29 453, nr. 30).Ook marktpartijen spelen een belangrijke rol in de uitvoering van de stedelijke
opgave. De investeringen van marktpartijen in de binnenstedelijke opgave kunnen
echter omhoog. Met name in de functieveranderingslocaties liggen er mogelijkheden
voor marktpartijen. Daarnaast zal via flankerend beleid worden gezocht naar
mogelijkheden om marktpartijen te prikkelen om binnenstedelijk te investeren.
Omdat in binnenstedelijke locaties vooral corporaties eigendom hebben, zal
gezocht moeten worden naar meer innovatieve vormen van samenwerking tussen
marktpartijen en wooncorporaties.Met de voorliggende toekomstverkenning stedelijke vernieuwing heb ik een
beeld gegeven van de stedelijke vernieuwingsopgave, die zich de komende jaren
aandient. Ik zie deze verkenning als het startpunt om met diverse partners
nu het debat aan te gaan. Over de uitkomsten hiervan zal u begin 2007 nader
worden geïnformeerd.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,P. WinsemiusXNoot1Daarbij gaat het om de volgende criteria. Fysieke achterstanden: verouderde
en kleine goedkope woningen. Sociale achterstanden: laag inkomen, hoge werkloosheid,
lage opleiding. Fysieke problemen: ontevredenheid met woning en woonomgeving
en een hoge verhuisgeneigdheid. Sociale problemen: klachten over overlast,
de openbare ruimte, vandalisme, onveiligheid.XNoot2WRR; «Vertrouwen in de buurt», 2005.XNoot1Centraal Planbureau, Milieu- en Natuurplanbureau en Ruimtelijk Planbureau, «Welvaart
en leefomgeving», oktober 2006.XNoot2Ruimtelijk Planbureau; «Toekomstverkenning grotestedenbeleid: een
beschouwing», oktober 2006.XNoot1Zie over dit thema het recent verschenen advies van de VROM-raad: «Stad
en stijging; sociale stijging als leidraad voor stedelijke vernieuwing»,
oktober 2006.XNoot2Zie ook NIDI; «Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006, Grote
steden in demografisch perspectief», oktober 2006.XNoot3RMO; «Niet langer met de ruggen naar elkaar, een advies over verbinden»,
2005.XNoot4Alleen al vanwege de toename van het aantal huishoudens (huishoudensverdunning,
migratie) moeten er jaarlijks ongeveer 50-55 000 woningen. worden bijgebouwd.
Daarnaast moet er circa 25–30 000 woningen gebouwd worden als vervanging
van gesloopte woningen.XNoot1In de Nota Ruimte is het streefpercentage van 40% door het Rijk
niet verplichtend opgelegd, omdat in sommige regio’s een lager percentage
wenselijk is, en in andere juist meer binnenstedelijk kan worden gebouwd.
Zie ook het IBO-verstedelijking (TK 2005–2006, 30 647, nr. 1).XNoot2Zie ook Ruimte geven, bescherming bieden; visie op de woningmarkt, (TK
2005–2006, 30 607, nr. 1).XNoot3Evaluatie ISV1 (TK 2005–2006, 30 606, nr. 1).XNoot4Zie ook de Evaluatie GSB-II (TK 2005–2006, 30 128, nr. 9).XNoot5Atlas voor gemeenten; «De effectiviteit van het Grotestedenbeleid»,
2005.XNoot6Ministerie van BZK; «Steden van de toekomst; keuzes voor vandaag»,
oktober 2006.XNoot1MKBA Stedelijke Vernieuwing, SEO, RIGO en CEBEON, 2006. Bijlage bij Evaluatie
ISV1 (TK 2005–2006, 30 606, nr. 1).XNoot2R. Kleinhans; «Sociale implicaties van herstructurering en herhuisvesting»,
2005.XNoot3Ministerie van VROM; «Integratie en woonbeleid», 2006.XNoot4Meer specifiek blijkt uit de Evaluatie ISV1 dat in 2005 de volgende resultaten
zijn behaald. Met tussen haakjes het percentage ten opzichte van de doelstelling.
*Nieuwbouw (113 000) 66%,* Sloop (18 000) 70%,* Ouderenwoningen
(18 000) 94%,* Verkoop huurwoningen (29 000) 49%,
* Groengebieden (klein- en grootschalig) (95) 66%,* Kwaliteit openbare
ruimte (43) 66%,* Gesaneerde bodem (4 450 000 m2) 80%,* Geluidshinder (12 000) 63%,* Aanpak verontreinigd
grondwater (8 mln m3) 39%.XNoot1De Behoefte aan stedelijke vernieuwing 2010–2019, Beleidsvarianten
voor herstructurering, functieverandering en uitleg, ABF Research/Rigo, 2006
Ministerie van VROM, ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30128-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl