Akkoord Europese jaarbegroting 2021
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2021-02-25 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2020-2021
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 21 501-03
 Begrotingsraad
 
 
 Nr. 154
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 16 december 2020
 Op 4 december jl. bereikten de Raad van de Europese Unie (de Raad) en het Europees Parlement (EP) een politiek akkoord over de Europese jaarbegroting voor 2021, tijdens het zogeheten conciliatiecomité. Op 14 december is deze begroting formeel aangenomen door de Raad. Nederland steunt het bereikte akkoord. Alle lidstaten hebben ingestemd. In deze brief informeer ik uw Kamer over de inhoud van de overeengekomen begroting voor 2021.
 Akkoord Europese begroting 2021
 In tabel 1 is een overzicht opgenomen van het bereikte akkoord over de Europese begroting 2021. Hierbij zijn ook het geamendeerde voorstel (Amending Letter 1; AL1) van de Europese Commissie en de geactualiseerde Raadspositie1Kamerstuk 21 501-03, nr. 152. (hierna: Raadspositie) opgenomen.
 
 
 Tabel 1: Vergelijking akkoord met geactualiseerde Raadspositie EU-begroting 2021 (miljoen euro, lopende prijzen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie
 
 
 (inclusief AL1)
 
 
 
 
 Geactualiseerde Raadspositie
 
 
 
 
 Akkoord
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 
 Vastl.
 
 
 Bet.
 
 
 Vastl.
 
 
 Bet.
 
 
 Vastl.
 
 
 Bet.
 
 
 
 
 
 
 1. Interne markt, innovatie en digitaal (incl. Horizon)
 
 
 20.695
 
 
 17.169
 
 
 20.691
 
 
 17.166
 
 
 20.817
 
 
 17.192
 
 
 
 
 2. Cohesie, veerkracht en waarden
 
 
 52.883
 
 
 66.205
 
 
 52.827
 
 
 66.157
 
 
 52.862
 
 
 66.154
 
 
 
 
 3. Landbouw en milieu
 
 
 58.523
 
 
 56.802
 
 
 58.519
 
 
 56.798
 
 
 58.569
 
 
 56.804
 
 
 
 
 4. Migratie en grensmanagement
 
 
 2.339
 
 
 2.747
 
 
 2.339
 
 
 2.747
 
 
 2.279
 
 
 2.686
 
 
 
 
 5. Veiligheid en Defensie
 
 
 1.709
 
 
 671
 
 
 1.709
 
 
 670
 
 
 1.709
 
 
 671
 
 
 
 
 6. Extern beleid
 
 
 16.060
 
 
 10.779
 
 
 16.035
 
 
 10.768
 
 
 16.097
 
 
 10.811
 
 
 
 
 7. Administratie
 
 
 10.457
 
 
 10.458
 
 
 10.382
 
 
 10.383
 
 
 10.448
 
 
 10.450
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 162.667
 
 
 
 
 164.831
 
 
 
 
 162.504
 
 
 
 
 164.690
 
 
 
 
 162.781
 
 
 
 
 164.767
 
 
 
 
 
 
 Totaal incl. speciale thematische instrumenten1Betreft hier: het Europees Globaliseringsfonds en de Solidariteits- en Noodhulp Reserve. De Brexit Adjustment Reserve wordt hieraan toegevoegd zodra de precieze invulling door de Europese Commissie bekend wordt gemaakt.
 
 
 
 
 164.137
 
 
 
 
 166.124
 
 
 
 
 163.975
 
 
 
 
 165.983
 
 
 
 
 164.251
 
 
 
 
 166.060
 
 
 
 
 
 
 In het akkoord heeft de EU-begroting 2021 een omvang van 162,8 miljard euro in vastleggingen2De wettelijke of contractuele verplichtingen die kunnen worden aangegaan. en 164,8 miljard euro in betalingen3De kasuitgaven, volgend uit vastleggingen. exclusief speciale thematische instrumenten. Inclusief speciale thematische instrumenten bedraagt de totaalomvang in het politieke akkoord 164,3 miljard euro in vastleggingen en 166,1 miljard euro in betalingen. De omvang van de EU-begroting ligt in het akkoord iets boven de omvang uit de Raadspositie en blijft dichtbij de omvang uit het geamendeerde Commissievoorstel. De vastleggingenmarge4De ruimte tussen het MFK-vastleggingenplafond en het in de jaarbegroting vastgestelde vastleggingenniveau. is in het akkoord circa 0,8 miljard euro en de betalingenmarge5De ruimte tussen het MFK-betalingenplafond en het in de jaarbegroting vastgestelde betalingenniveau. circa 2 miljard euro (zie tabel 3 in Annex I). Bovenstaande bedragen zijn exclusief de middelen die vanuit het subsidiedeel van het EU-herstelinstrument (Next Generation EU, NGEU) worden toegevoegd aan de Europese begroting 2021 als externe bestemmingsontvangsten. Voor 2021 betekent dit 285,1 miljard euro extra in vastleggingen en 76 miljard euro in betalingen. Deze externe bestemmingsontvangsten worden gefinancierd door middel van leningen onder het NGEU, die vanaf 2028 uit de EU-begroting afgelost zullen worden (zie Annex II voor een uitsplitsing over de MFK-programma’s in 2021).
 Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen in het akkoord ten opzichte van de Raadspositie toegelicht (zie tabel 2 voor de grootste mutaties).
 
 
 Tabel 2: Grootste wijzigingen in het akkoord t.o.v. de Raadspositie (afgerond op miljoenen euro’s, vastleggingen)
 
 
 
 
 
 
 
 Naam Programma/agentschap
 
 
 
 
 Bedrag
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingscategorie 1
 
 
 
 
 
 
 Digital Europe Programme
 
 
 26
 
 
 
 
 CEF transport
 
 
 60
 
 
 
 
 
 Begrotingscategorie 2
 
 
 
 
 
 
 Justitie, Rechten en Waardenfonds
 
 
 16
 
 
 
 
 
 Begrotingscategorie 3
 
 
 
 
 
 
 Programme for Environment and Climate Action (LIFE)
 
 
 42
 
 
 
 
 
 Begrotingscategorie 4
 
 
 
 
 
 
 Frontex
 
 
 – 61
 
 
 
 
 
 Begrotingscategorie 5
 
 
 
 
 
 
 het Europees Geneesmiddelenagentschap
 
 
 28
 
 
 
 
 European Centre for Disease Prevention and Control
 
 
 16
 
 
 
 
 
 Begrotingscategorie 6
 
 
 
 
 
 
 Humanitaire hulp
 
 
 25
 
 
 
 
 Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI)
 
 
 10
 
 
 
 
 Instrument voor pretoetredingssteun
 
 
 25
 
 
 
 
 
 In het akkoord wordt met name meer budget (in vastleggingen) opgenomen voor programma’s onder begrotingscategorie 1 «Interne markt, innovatie en digitaal». Daar worden extra middelen toegekend aan het Digital Europe
 Programme en de Connecting Europe Facility for Transport. Ten opzichte van de Raadspositie zijn er ook extra middelen toegevoegd aan programma’s en agentschappen die gericht zijn op het versterken van de democratische waarden en de rechtsstaat binnen de Unie (begrotingscategorie 2) zoals het Justitie-, Rechten- en Waardenfonds, het Europees Grondrechtenagentschap, het Europees Openbaar Ministerie en Eurojust. Daarnaast zijn er middelen toegevoegd aan programma’s die gericht zijn op klimaat en duurzaamheid (begrotingscategorie 3), zoals het programma LIFE (Programme for Environment and Climate Action) en het Europees Milieuagentschap. Daarentegen is het budget voor het agentschap Frontex (begrotingscategorie 4) ten opzichte van de Raadspositie verlaagd. De verhoging onder begrotingscategorie 5 wordt met name verklaard door een verhoging van de budgetten van de agentschappen die een rol spelen in de bestrijding van de COVID-19 crisis zoals het Europees Geneesmiddelenagentschap en het European Centre for Disease Prevention and Control. Binnen begrotingscategorie 6 wordt o.a. het Programma voor Humanitaire Hulp, het Instrument voor Nabuurschapsbeleid, Ontwikkeling en Internationale Samenwerking (NDICI) en het Instrument voor Pretoetredingssteun verhoogd. Daarnaast wordt budget beschikbaar gesteld voor de pilot projects and preparatory actions6Met het budget voor Preparatory Actions & Pilot Projects kunnen nieuwe initiatieven getest worden op haalbaarheid, uitvoerbaarheid en toegevoegde waarde.; dit was een nadrukkelijke wens van het Europees Parlement.
 Nederlandse appreciatie
 Zoals aan uw Kamer gemeld7Kamerstuk 21 501-03, nr. 152. was het uitgangspunt van het kabinet voor de gesprekken met het Europees Parlement om zo dicht mogelijk bij de Raadspositie te blijven en heeft Nederland zich samen met gelijkgestemde lidstaten ingezet voor een prudente, realistische en moderne begroting, met inachtneming van de politieke afspraken over het volgende MFK.
 Het kabinet is van mening dat het bereikte akkoord rechtdoet aan de ER-conclusies van juli over het MFK 2021–2027 en het voorlopig akkoord van 10 november 2020 tussen EP en Raad over het MFK 2021–2027.8Kamerstuk 21 501-20, nr. 1624.
 Het kabinet is tevreden met het bereikte akkoord over de Europese begroting 2021. De extra middelen ten opzichte van de Raadspositie dragen bij aan modernisering van de Europese begroting. Het kabinet is positief over de extra middelen voor programma’s en agentschappen op het gebied van innovatie en digitalisering en klimaat en duurzaamheid. Daarnaast steunt het kabinet de verhoging van de budgetten voor programma’s en agentschappen die gericht zijn op het versterken van de democratie en de rechtsstaat en het bestrijden van de COVID-19 crisis. Het kabinet steunt de verlaging van het budget voor Frontex in 2021 gelet op de verwachte absorptiecapaciteit van dit agentschap in 2021 als gevolg van COVID-19 restricties. De verlaging in 2021 wordt in latere jaren van het MFK gecompenseerd. Verder kan het kabinet de verhoging onder begrotingscategorie 6 steunen omdat dit voortvloeit uit het voorlopig akkoord van 10 november 2020 tussen EP en Raad over het MFK 2021–2027.
 Zoals eerder aan uw Kamer gemeld, heeft Nederland zich samen met gelijkgestemde lidstaten ingezet voor het verlagen van de administratieve uitgaven van de Europese instellingen (begrotingscategorie 7 in tabel 1) ten opzichte van het geamendeerde Commissievoorstel. Hoewel het kabinet graag een verdere verlaging van de administratieve uitgaven had gezien, was daarvoor onvoldoende draagvlak in de Raad en het EP.
 Tot slot steunt het kabinet de verklaring van de Raad en het EP waarin de Commissie wordt opgeroepen haast te maken met het voorstel voor de Brexit Adjustment Reserve.
 Proces
 Het op 4 december bereikte akkoord was een politieke afspraak tussen de lidstaten van de EU en het EP over de Europese begroting 2021. Tijdens de conciliatieperiode, die op 7 december afliep, was echter nog geen zicht op een definitief akkoord over de MFK-verordening, waardoor ook nog geen formeel en definitief akkoord over de begroting voor 2021 mogelijk was.
 Op 10 december jl. hebben de regeringsleiders tijdens de Europese Raad een politiek akkoord bereikt over de MFK-rechtsstaatverordening waarmee de impasse over het MFK 2021–2027 en het Eigenmiddelenbesluit (EMB) is doorbroken en er is direct overgegaan tot definitieve besluitvorming in de Raad over het MFK, het EMB, het Herstelinstrument en de MFK-rechtstaatverordening. Uw kamer zal hier nader over worden geïnformeerd in het Verslag van de Europese Raad dd. 10-11 december 2020. Naar aanleiding van de uitkomst van de Europese Raad, heeft de Europese Commissie op 10 december jl. ook direct een nieuw voorstel voor de Europese begroting 2021 gepresenteerd, dat gelijk is aan het op 4 december bereikte politieke akkoord tussen Raad en EP. Ook hiervoor is direct overgaan tot definitieve besluitvorming. Hiertoe is op 11 december in COREPER een versnelde schriftelijke procedure gestart die op 14 december is geëindigd. Nederland heeft, net als alle andere lidstaten, ingestemd met het voorstel van de Commissie voor de EU-begroting 2021.
 Tiende aanvullende begroting voor 2020
 Zoals aangegeven in mijn brief over de herziene Raadspositie10Kamerstuk 21 501-03, nr. 152. is de tiende aanvullende begroting (DAB-10) voor 2020 betrokken bij de gesprekken in het conciliatiecomité. Zoals eerder aangegeven steunt het kabinet deze aanvullende begroting, gelet op de COVID-19-crisis en bijbehorende maatregelen, en heeft Nederland, net als alle andere lidstaten, tijdens een schriftelijke procedure hiermee ingestemd. Het EP zal naar verwachting tijdens de plenaire vergadering in december instemmen met DAB-10.
 Gevolgen Nederlandse afdrachten
 Het akkoord over de Europese begroting voor 2021 heeft geen effect op de raming van de Nederlandse afdrachten. De raming van de afdrachten is gebaseerd op het MFK-betalingenplafond en het volledige gebruik van de speciale instrumenten. Het akkoord over de begroting voor 2021 blijft daar onder.
 Bij Voorjaarsnota 2021 zal wel het effect van DAB 10 over 2020 in de raming worden verwerkt. Zoals eerder aan u gemeld in de kamerbrief over DAB-9 en DAB-10 van 16 oktober jl.11Kamerstuk 21 501-03, nr. 151., leidt DAB 10 tot een incidentele toename van de Nederlandse afdrachten met 0,1 miljard euro. Omdat aanname van DAB 10 in 2020 te laat komt om te verwerken in de afdrachten van 2020, zal deze naar de afdrachten van 2021 verschuiven.
 Hoogachtend,
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 W.B.
 Hoekstra
 
 
 
 
 
 
 
 Annex I – speciale instrumenten
 Het Meerjarig Financieel Kader (MFK) legt de plafonds vast voor de vastleggingen (de juridische verplichtingen voor een uitgave) en de betalingen (de feitelijke uitgave). Deze plafonds maximeren het grootste deel van de jaarlijkse Europese uitgaven. Het MFK bevat totaalplafonds voor de vastleggingen en de betalingen. Daarnaast is het jaarplafond voor de vastleggingen verdeeld in deelplafonds voor de afzonderlijke uitgavencategorieën. Omdat een betaling alleen kan volgen uit een vastlegging, zijn geen deelplafonds voor betalingen opgenomen. De plafonds uit het MFK bieden structuur en meerjarige zekerheid aan de Europese programma’s die vanuit het MFK worden gefinancierd.
 De Europese begroting wordt ieder jaar vastgesteld binnen de (deel)plafonds van het MFK. Indien de in de begroting opgenomen totalen lager zijn dan de plafonds, resteren marges onder deze plafonds. Bij de vastleggingen bevinden deze marges zich onder de deelplafonds voor de afzonderlijke uitgavencategorieën; bij de betalingen alleen onder het totaalplafond. De resterende marges kunnen worden ingezet voor onvoorziene omstandigheden gedurende een begrotingsjaar. De Europese Commissie kan deze marges aanwenden (nieuwe vastleggingen en betalingen toevoegen aan de begroting onder de plafonds) door de begroting te amenderen (draft amending budget; DAB).
 De MFK-plafonds bieden weliswaar structuur aan de Europese begroting, maar ze laten weinig ruimte voor onvoorziene omstandigheden. Daarom kan de Europese Commissie ook gebruik maken van speciale instrumenten. De MFK-verordening maakt onderscheid tussen thematische instrumenten en begrotingsinstrumenten.
 De begrotingsinstrumenten maken het mogelijk met budget te schuiven tussen afzonderlijke begrotingsjaren (bijvoorbeeld in het geval van vertragingen of versnellingen; via het Single Margin Instrument)) of om budget toe te voegen aan een begrotingsjaar indien onvoldoende marge resteert en een onvoorziene omstandigheid daartoe noodzaakt (via het Flexibility Instrument). Beide instrumenten zijn gemaximeerd en worden ingezet boven de MFK-plafonds; de inzet van de begrotingsinstrumenten heeft zodoende geen effect op de marges onder de MFK-plafonds. Deze instrumenten zijn technisch en financieren zelf geen beleid. De inzet van deze instrumenten past het budget van bestaande programma’s in de Europese begroting aan – daarom is de inzet van deze instrumenten in onderstaande tabel opgenomen in het totaal van de uitgaven.
 De thematische instrumenten hebben specifieke doeleinden: het Europees Globaliseringsfonds financiert opleiding en begeleiding naar nieuw en/of vervangend werk voor personeel dat als gevolg van de globalisering werkloos is geworden, de Solidariteits- en Noodhulp Reserve is gericht op het bestrijden van crises binnen en buiten de grenzen van de EU en de nog nader in te vullen Brexit Adjustment Reserve is gericht op het verminderen van nadelige gevolgen van Brexit in de zwaarst getroffen lidstaten en sectoren. Deze instrumenten worden ook ingezet buiten de MFK-plafonds; de inzet van deze instrumenten heeft zodoende ook geen effect op de marges onder de MFK-plafonds. Deze instrumenten beschikken over jaarlijkse budgetten en zijn gebaseerd op een eigen verordeningen. Daarom zijn deze instrumenten in onderstaande tabel apart opgenomen.
 Om de resterende marges onder de MFK-plafonds te kunnen vaststellen, wordt allereerst het totaal aan vastleggingen en betalingen in de jaarlijkse begroting opgeteld. De mogelijke inzet van de begrotingsinstrumenten wordt daarop in mindering gebracht. Immers, deze instrumenten voegen weliswaar budget toe aan de afzonderlijke programma’s, maar dit budget mag buiten de plafonds gefinancierd worden. Het gecorrigeerde totaal wordt in mindering gebracht op de jaarlijkse totaalplafonds, het restant zijn de marges.
 Omdat alle Europese uitgaven gefinancierd moeten met afdrachten, wordt in onderstaande tabel ook het totaal opgenomen van de vastleggingen en uitgaven inclusief de inzet van de speciale instrumenten – zowel de begrotingsinstrumenten als de thematische instrumenten. De raming van de Nederlandse afdrachten is opgenomen in de begroting van Buitenlandse Zaken (artikel 3), inclusief een toelichting bij de vaststelling van de omvang van de raming. In deze raming wordt uitgegaan van volledige benutting van de MFK-plafonds en van de maximale inzet van de speciale instrumenten.
 
 Tabel 1 annex: Vergelijking Akkoord en geactualiseerde Raadspositie EU-begroting 2021 (miljoen euro, lopende prijzen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie (inclusief AL1)
 
 
 
 
 Geactualiseerde Raadspositie
 
 
 
 
 Akkoord
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 
 Vastl.
 
 
 Bet.
 
 
 Vastl.
 
 
 Bet.
 
 
 Vastl.
 
 
 Bet.
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven begrotingscategorieën
 
 
 
 
 162.667
 
 
 
 
 164.831
 
 
 
 
 162.504
 
 
 
 
 164.690
 
 
 
 
 162.781
 
 
 
 
 164.767
 
 
 
 
 
 w.v. inzet flexibiliteitsinstrument
 
 
 98
 
 
 641
 
 
 42
 
 
 611
 
 
 76
 
 
 629
 
 
 
 
 
 Uitgaven excl. flexibiliteitsinstrument
 
 
 
 
 162.569
 
 
 
 
 164.190
 
 
 
 
 162.462
 
 
 
 
 164.079
 
 
 
 
 162.705
 
 
 
 
 164.138
 
 
 
 
 
 Marge
 
 
 914
 
 
 1.950
 
 
 1.021
 
 
 2.061
 
 
 779
 
 
 2.001
 
 
 
 
 
 MFK-plafond
 
 
 
 
 163.483
 
 
 
 
 166.140
 
 
 
 
 163.483
 
 
 
 
 166.140
 
 
 
 
 163.483
 
 
 
 
 166.140
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Thematische instrumenten
 
 
 1.471
 
 
 1.293
 
 
 1.471
 
 
 1.294
 
 
 1.471
 
 
 1.294
 
 
 
 
 
 Totaal incl. thematische instrumenten
 
 
 
 
 164.137
 
 
 
 
 166.124
 
 
 
 
 163.975
 
 
 
 
 165.983
 
 
 
 
 164.251
 
 
 
 
 166.060
 
 
 
 
 
 
 Annex II – Next Generation EU in 2021
 Tabel 1 laat de bijdragen vanuit het subsidiedeel van het EU-herstelinstrument (Next Generation EU, NGEU) aan de EU-begroting 2021 zien. In totaal wordt circa 285 miljard euro in vastleggingen en 76 miljard euro in betalingen aan de EU-begroting 2021 toegevoegd als externe bestemmingsontvangsten. De budgettaire effecten van het subsidiedeel van NGEU slaan pas neer in de Nederlandse afdrachten na afloop van de periode van het volgende MFK, vanaf 2028.
 
 Tabel 1: Bijdrage vanuit Next Generation EU in 2021 (miljoen euro, lopende prijzen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam programma
 
 
 
 
 Vastl.
 
 
 
 
 Bet.
 
 
 
 
 
 
 
 Horizon Europe
 
 
 1.772
 
 
 178
 
 
 
 
 InvestEU Fund
 
 
 1.783
 
 
 174
 
 
 
 
 React-EU European Regional Development Fund (ERDF)
 
 
 27.857
 
 
 4.984
 
 
 
 
 European Recovery and Resilience Facility (RRF grants)
 
 
 236.607
 
 
 67.607
 
 
 
 
 Union Civil Protection Mechanism (RescEU)
 
 
 683
 
 
 197
 
 
 
 
 React-EU European Social Fund
 
 
 11.939
 
 
 2.136
 
 
 
 
 European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD)
 
 
 2.388
 
 
 597
 
 
 
 
 Just Transition Fund
 
 
 2.122
 
 
 55
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 285.149
 
 
 
 
 75.927