Wijziging Wet op de jeugdzorg i.v.m. introductie verwijsindex risico's jeugdigen; Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport/Jeugd en Gezin
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136501
 2009-2010
 
 31 855
 Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband met de introductie van
een verwijsindex om vroegtijdige en onderling afgestemde verlening van hulp,
zorg of bijsturing ten behoeve van risicojongeren die bepaalde risico’s
lopen te bevorderen (verwijsindex risicojongeren)
 
 
 
 
 C
 VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT/JEUGD EN GEZIN
 Vastgesteld 3 november 2009
 Het voorbereidend onderzoek heeft de commissie aanleiding gegeven tot
het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.
 Inleiding
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel en onderschrijven de totstandkoming ervan
door het veelvuldig consulteren van het werkveld. In beginsel dienen initiatieven
die tot doel hebben hulp aan jongeren sneller en soepeler te laten verlopen,
positief benaderd te worden. De leden van de CDA-fractie hebben goede nota
genomen van het feit dat de verwijsindex risicojongeren (VIR) geen dossier
is, dat de verwijsindex geen registratiesysteem is, dat de verwijsindex geen
zoekmachine is, maar dat de verwijsindex puur een hulpmiddel is om hulpverleners –
gealarmeerd door een signaal uit de verwijsindex – met elkaar in contact
te brengen, waardoor noodzakelijke informatie kan worden gedeeld en een kind
sneller geholpen kan worden. De Verwijsindex komt niet in de plaats van de
professionaliteit van de hulpverlener die zich met de jeugdige bezighoudt.
De leden van de CDA-fractie hebben echter nog enkele vragen over de reikwijdte
van de VIR, het meldrecht en de meldcriteria.
 
 De leden van VVD-fractie verwelkomen dit wetsvoorstel
als een belangrijke stap voor het beter volgen van potentieel bedreigde of
ontsporende jongeren, maar hebben nog enige vragen over de het gebruik van
de VIR en de meldingscriteria, de rechtsbescherming en de uitvoering.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel. Met het wetsvoorstel wordt beoogd dat
hulpverleners elkaar beter informeren als zij zich zorgen maken over een bepaalde
jeugdige en hun inzet op elkaar afstemmen. De aan het woord zijnde leden onderschrijven
deze doelstelling. Wel hebben zij nog vragen over enerzijds een aantal specifieke
onderdelen van het wetsvoorstel en anderzijds over de geschiktheid van het
wetsvoorstel om het beoogde doel te bereiken.
 
 Hoewel het wetsvoorstel waarmee de verwijsindex risicojongeren wordt geïntroduceerd
in de Tweede Kamer met algemene stemmen is aangenomen, hebben de leden van
de fractie van de SP, mede namens de fractie van GroenLinks, nog een aantal wezenlijke vragen die zowel
nut, noodzaak als uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel betreffen. Deze leden
zijn er op voorhand niet van overtuigd dat met dit bureaucratische, technocratische
instrument het gesignaleerde tekort aan communicatie en samenwerking (dat
de leden van beide fracties overigens maar al te goed kennen en met de regering
betreuren) binnen de jeugdketen verbeterd zal worden.
 
 De leden van de fracties van ChristenUnie
en SGP hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel en onderschrijven het doel ervan: de versterking van
de signaleringsfunctie daar waar het risicojongeren betreft, die mogelijk
uit het zicht van hulpverleners verdwijnen. Het is duidelijk dat het realiseren
van een verwijsindex aan strikte condities moet worden gebonden, daar het
hier om mogelijke inbreuken in de persoonlijke levenssfeer van jonge mensen
gaat. Wel hebben de leden van deze fracties nog enige vragen met betrekking
tot onder meer doel en doelgroep, de geheimhoudingspicht voor huisartsen en
de regierol.
 
 De leden van de fracties van D66 en OSF hebben met enige aarzeling kennis genomen van het
wetsvoorstel. Zij vinden het van belang dat gesignaleerde risico’s bij
jeugdigen tijdig en samenhangend moeten worden opgepakt en erkennen dat de
verwijsindex risicojongeren daaraan een bijdrage kan leveren. De leden van
deze fracties vragen zich niettemin af of met dit wetsvoorstel in voldoende
mate aan de gesignaleerde problemen tegemoet wordt gekomen en of dit voorstel
voldoende waarborgen biedt voor de bescherming van de privacy en de bescherming
van persoonsgegevens.
 Doel en doelgroep
 De leden van de CDA-fractie menen dat het
wetsvoorstel ten dienste moet staan van de hulpverlening. Dit is ook van belang
voor het succes van de verwijsindex. Indien immers – zoals ook de Raad
van State vreest – meldingsbevoegden maar zoveel mogelijk melden om
zich «in te dekken» wordt de verwijsindex onhanteerbaar. Ook in
de evaluatie van de proeftuin wordt gewezen op het risico van obligate meldingen
(pagina 22). Omgekeerd vrezen de rapporteurs eveneens dat bij onvoldoende
meldingen er te weinig matches optreden, waardoor er onvoldoende kritische
massa ontstaat en er geen impuls meer bestaat om te melden (pagina 20). Deze
vicieuze cirkel kan in de visie van deze leden alleen worden doorbroken als
de verwijsindex in het veld niet wordt gepercipieerd als dwangmiddel, maar
als hulpmiddel. Is de regering het hiermee eens? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
kan de regering uiteenzetten op welke wijze zij het veld overtuigend wil voorlichten
over doel, inhoud en gebruik van de verwijsindex?
 
 De leden van de fractie van de PvdA plaatsen
kanttekeningen bij de leeftijdsperiode die wordt aangehouden: waarom heeft
de regering de leeftijdsgrens niet bij 21 jaar gelegd?
 
 Bij monde van de heer Tjeenk Willink, vicepresident van de Raad van State,
is meerdere malen – onder meer in jaarverslagen – betoogd dat
wetgeving in ons land nogal eens tot stand komt zonder een uitgebreide analyse
van doel, noodzaak en effectiviteit van het voorstel. Dit lijkt de leden van
de fracties van SP en GroenLinks bij het voorliggende wetsvoorstel ook het geval te zijn. Deze leden
zouden daarom graag een (uitgebreide) toelichting van de regering op dit punt
hebben. 
 
 De Raad van State stelde vast dat zowel het doel als de doelgroep van
het wetsvoorstel te breed is afgebakend. Het grote nadeel hiervan is dat de
verwachting kan ontstaan dat de overheid alle belemmeringen die een jeugdige
kan tegenkomen zal «voorkomen, beperken of wegnemen». Deze ambitie
van volledigheid kan de overheid niet waarmaken, aldus de Raad van State.
Om aan dit bezwaar tegemoet te komen heeft de Tweede Kamer het amendement-Dijsselbloem/Van
der Vlies (31 855, nr. 50) aangenomen, waarbij de doelgroep wordt beperkt
tot die jeugdigen, die geconfronteerd worden met risico’s die daadwerkelijk een bedreiging vormen voor de noodzakelijke
condities voor een gezonde en veilige ontwikkeling. De leden van de aan het
woord zijnde fracties vernemen graag wat de regering verstaat onder daadwerkelijk.
Hoe protocolleerbaar en controleerbaar is deze term?
 
 Daarnaast zijn de leden van de fracties van SP en Groenlinks benieuwd
wat wordt verstaan onder «bijsturing« in de titel van het wetsvoorstel,
zijnde geen zorgof hulpverlening.
 
 De stelling dat de noodzakelijkheidtoets in het kader van artikel 8 van
het EVRM negatief uitvalt, aangezien het gevaar groot is dat de VIR (gegevens
van) jongeren zal bevatten van wie het overgrote deel niet zal ontsporen of
geen noemenswaardige problemen zal veroorzaken, is verdedigbaar. Hoe denkt
de regering deze stelling te weerleggen, vragen de leden van beide fracties.
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en SGP vragen de regering nog eens aan te geven
hoe de doelgroep er precies uitziet na de aanneming van het amendement-Dijsselbloem/Van
der Vlies (31 855, nr. 50). Dit amendement kwalificeert de doelgroep
nader en beperkt deze daarmee ook. Welke consequenties heeft dit voor de wet
en voor de instanties die geacht worden te melden? Brengt dit ook een beperking
met zich mee in de beoogde meldingspraktijk? Kan de regering werken met de
tekst van de doelstelling zoals die uiteindelijk aan het eind van het debat
in de Tweede Kamer is geformuleerd? Welke concrete wijzigingen van beleid
volgen er door deze tekstwijziging en is de definitieve wettekst consistent?
Ook vragen deze leden of er geen tegenspraak zit in de combinatie «gezonde
en veilige ontwikkeling»? Valt gezondheid niet per definitie ook onder
veiligheid?
 
 De leden van deze fracties vragen verder of het zo is dat risicojongeren
die via de verwijsindex gemeld worden per definitie jongeren zijn met een
relatief zware en meervoudige problematiek. Betekent de verwijzing naar de
preventiefunctie van de verwijsindex dat voorkomen moet worden dat deze jongeren
buiten beeld van de professionele hulpverlening raken?
 
 De leden van de fracties van D66 en OSF zijn niet gerust op de eventuele nieuwe doeleinden
die in de toekomst aan de verwijsindex risicojongeren verbonden kunnen worden.
Het risico van «function creep» is niet denkbeeldig. Welke waarborgen
gaat de regering inbouwen om dit te voorkomen?
 Melden aan de verwijsindex
 De leden van de CDA-fractie constateren dat
uit de evaluatie van de proeftuin is gebleken
dat hulpverleners kampen met het dilemma tussen enerzijds melden en anderzijds
de vertrouwensband met cliënt en ouders. Ook het te voeren gesprek met
cliënt en ouders over de melding wordt als problematisch ervaren. Verder
stelt de regering, in antwoord op kritiek van de Raad van State dat –
als het om melden gaat – professionals eerder te terughoudend dan te
ruimhartig zijn. Graag vernemen de leden van de CDA-fractie op
welke wijze de regering denkt melding aan de verwijsindex te bevorderen. Immers,
een verwijsindex waarvan vervolgens geen gebruik wordt gemaakt, schiet haar
doel voorbij.
 
 De leden van de CDA-fractie hechten aan het hulp bieden aan kinderen en
gezinnen in een zo vroeg mogelijk stadium, teneinde grotere problemen en een
beroep op zwaardere zorg te voorkomen. Het heeft de voorkeur als daarbij gebruik
wordt gemaakt van de kracht van de omgeving van de jongere zelf. Deze leden
hebben goede nota genomen van de adviezen van de Raad van State en het College
bescherming persoonsgegevens (CBP) om de verwijsindex te beperken tot het
individu. De regering heeft dit advies opgevolgd. Dat laat onverlet dat de
leden van de CDA-fractie de gezinsmelding een zinvolle gedachte vinden, omdat
een melding met betrekking tot het ene kind die niet gematcht wordt met een
melding met betrekking tot een ander kind uit hetzelfde gezin, de indruk bij
de meldingsbevoegde kan vestigen dat er dan wel niets of niets ernstigs aan
de hand zal zijn. Een meldingsbevoegde moet ervan doordrongen zijn dat het
ontbreken van een match geen grond is om niet op basis van een eigen oordeel
over de problemen van het kind, de actie te ondernemen die gepast is. Ook
in dit opzicht is het van belang het hulpmiddelkarakter van de VIR te benadrukken.
Het ontbreken van een match is geen rechtvaardiging voor het achterwege laten
van enige actie. De leden van de CDA-fractie zouden graag van de regering
vernemen in hoeverre met de voorgestelde verwijsindex, onder het huidige wetsvoorstel,
ook informatie op gezinsniveau uitgewisseld kan en mag worden als hulpverleners
met elkaar in contact treden.
 
 De leden van de PvdA-fractie constateren met
instemming dat het niet meer mogelijk is om bij delegatie het aantal meldingsbevoegden
uit te breiden. Kan de regering nog eens precies aangeven welke hulpverleners
meldingsbevoegd zijn?
 
 De leden van deze fractie delen de mening van de regering dat betere afstemming
uiteindelijk afhankelijk is van een cultuurverandering binnen de hulpverlening
zelf. Zij willen graag weten of de regering, naast dit wetsvoorstel, ook andere
concrete initiatieven ontwikkelt om de beoogde cultuurverandering te realiseren.
Ook vernemen deze leden graag een reactie op het mogelijke risico dat het
wetsvoorstel er toe zou kunnen leiden dat hulpverleners geen verdere actie
ondernemen omdat zij een melding hebben gedaan.
 
 Een overdaad aan meldingen in de verwijsindex kan ongewenste en onbedoelde
effecten met zich meebrengen. Naast stigmatisering kunnen meldingen ook worden
genegeerd omdat de meeste mogelijk loos alarm zijn. Op deze manier kan melden
een manier worden om het eigen stoepje schoon te vegen en niet beticht te
worden van nalatigheid. Onderkent de regering dat een melding in de plaats
kan komen van engagement en echte vruchtbare samenwerking? Het is de leden
van de fracties van SP en GroenLinks ter ore gekomen dat in de provincie Groningen het Bureau
Jeugdzorg niet meer zal participeren in het ZAT (Zorgadviesteam) van VO-scholen
als deze zijn aangesloten op de verwijsindex. Persoonlijke en vruchtbare samenwerking
wordt dan ingewisseld voor een instrument op afstand. Kan de regering hier
een reactie op geven?
 
 De leden van beide fracties vragen verder hoeveel categorieën meldingsbevoegden
er inmiddels zijn benoemd en of de regering nog aan uitbreiding denkt. Klopt
het dat deze bij AMvB worden vastgesteld en is deze AMvB al gereed? Wanneer
wordt deze AMvB bij beide Kamers voorgehangen? De leden van deze fracties
zouden graag inzage krijgen in de volledige lijst van 22 (25?) categorieën.
Is de Antillencoördinator officieel als meldingsbevoegde
vermeld en zijn er andere doelgroepcoördinatoren benoemd?
 
 Ook willen de leden van deze fracties weten hoe de meldingsprocedure in
zijn werk gaat. Deze fracties hebben begrepen dat er drie verschillende mogelijkheden
zijn. Wat is de relatie tussen de drie? Vindt er een automatische koppeling
plaats en is die goed beveiligd? Wie ziet erop toe en is daarvoor verantwoordelijk?
Heeft de meldingsbevoegde instantie en de individuele meldingsbevoegde daar
zelf de keus in? Hoe gaat concreet het melden door een huisarts, die niet
is ingebed in een structuur zoals de JGZ-artsen, in zijn werk?
 
 Wie meldt wie als een jongere die gemeld is in de VIR verhuist, vragen
de leden van de aan het woord zijnde fracties? Wie controleert dat hulpverlening
door- en voortgaat?
 Wat gebeurt er als de meldende professional vertrokken is en niet wordt
vervangen: wordt de melding aan de VIR dan ingetrokken?
 
 Opname van een zogenaamde gezinsfunctionaliteit in de VIR vergt zoals
de regering tijdens de discussie in de Tweede Kamer meldde een technische
en een juridische exercitie. De eerste zou in september of daaromtrent kunnen
worden afgerond, de tweede vergt overleg met internationale deskundigen in
verband met de subidiariteits- en proportionaliteitstoets van het EVRM. Wat
is de stand van zaken ten aanzien hiervan, vragen de leden van de fracties
van SP en GroenLinks. Komt er wel of geen gezinsfunctionaliteit?
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en SGP merken op dat het wetsvoorstel bepaalt
dat er gemeld kan worden vanuit diverse professionele achtergronden: onderwijs,
zorg en welzijn, politie. Hoewel het belangrijk is dat er ook gemeld wordt
vanuit de kring van de politie, mag de verwijsindex niet functioneren als
een instrument om jeugdcriminaliteit in kaart te brengen of meldingen te doen
bij het Openbaar Ministerie. De verwijsindex moet gericht blijven op een gezonde
en veilige ontwikkeling van jongeren. Kan de regering nog eens uitleggen hoe
dit specifieke gebruik van de verwijsindex gegarandeerd wordt?
 Regie
 De leden van de CDA-fractie stellen vast dat
uit onderzoek naar informatie-overdracht tussen hulpverleners blijkt, dat
zij zelf «warme overdracht» van informatie van groter belang achten
dan elektronische dossieruitwisseling. Ook uit de ziekenhuiszorg is bekend
dat systematische patiëntenbesprekingen met alle betrokkenen weliswaar
tijdsintensief is, maar op lange termijn veel tijd en kosten voor het oplossen
van vermijdbare fouten bespaart. In dit verband is de regiecoördinatie
nog belangrijker dan het meldingssysteem sec. Is het niet wenselijk dat de
regiecoördinator een hulpverlener is met bijvoorbeeld een BIG-status,
waardoor wordt bevorderd dat deze coördinator actief kan deelnemen aan
overleg en niet beperkt hoeft te worden in de toegang tot informatie, zo vragen
de leden van de CDA-fractie. Hoe oordeelt de regering hierover?
 
 Controleerbare bestuurlijke afspraken worden vastgelegd in een convenant
dat de gemeente(n) sluit(en) met meldingsbevoegden. De leden van de fracties
van SP en GroenLinks informeren
of de ministeriële regeling al gereed is waarin nadere regels worden
geformuleerd met betrekking tot het convenant en de aansluiting op de VIR.
Kan een gemeente overigens weigeren om aan de VIR mee te werken, bijvoorbeeld
op grond van het feit dat ze de financiering onvoldoende vindt? 
 
 Instanties zijn niet verplicht om mee te werken aan de VIR. Ze zijn dat
wel na het tekenen van het convenant. De leden van de fracties van SP en GroenLinks
vragen of een instantie zijn medewerkers kan verplichten mee te werken. Is
dat te controleren en te handhaven?
 
 In het wetsvoorstel worden verschillende functies genoemd, waaronder de
convenantbeheerder, de regievoerder (regievoerende instantie) en de coördinator.
Deze laatste beheert de contactgegevens van de meldingsbevoegden en de signalen
aan de VIR. Wat is de achtergrond van deze verschillende functionarissen:
zijn ze ambtenaar/bestuurder of afkomstig uit het hulpverleningscircuit?
 
 Tot slot wijzen de leden van beide fracties erop dat in de Wet op de Jeugdzorg
de verantwoordelijkheid voor de uitvoering bij de provincies is gelegd. Wat
voor rol bekleden de provincies bij de VIR?
 
 Het ligt in de bedoeling de verwijsindex te koppelen aan de Centra voor
Jeugd en Gezin en de gemeentelijke regierol. De leden van de fracties van
de ChristenUnie en SGP
informeren waarom deze regierol niet belegd wordt bij de Bureaus Jeugdzorg.
Wanneer het zo is dat het in de verwijsindex gaat om de melding van de meest
risicovolle gevallen ligt een koppeling met de Bureaus Jeugdzorg voor de hand.
 
 Ook vragen deze leden of de nadruk op de procedurele en technische aspecten
van communicatie-overdracht niet ten koste gaat van de psychologische aspecten.
Zij vernemen graag de visie van de regering hierop.
 Meldingskader
 De leden van de CDA-fractie hebben een vraag
over de meldcriteria. Uit de evaluatie van de proeftuin is gebleken dat er
onduidelijkheid bestond over de gevallen waarin gemeld moet worden. In overleg
met het werkveld is inmiddels een Handreiking meldcriteria ontwikkeld, waarmee
het wettelijk kader voor het melden per beroepsgroep nader wordt ingekleurd.
Het College bescherming persoonsgegevens (Cbp) wijst er op dat de te hanteren
criteria voor opname – zeker als landelijke eenvormigheid wordt nagestreefd –
eenduidig moeten zijn. Deze leden zouden graag van de regering vernemen of
per beroepsgroep voldoende eenduidigheid bestaat over de interpretatie van
de meldcriteria. Als bijvoorbeeld de jeugdige van school of kinderopvang is
gestuurd, een van de meldcriteria, is dan in het onderwijsveld in de verschillende
Nederlandse gemeenten, overeenstemming of melden na een, twee, drie of bijvoorbeeld
10 keer geschiedt?
 
 Kindermishandeling is naar de mening van de leden van de CDA-fractie niet te tolereren; kinderen zijn immers afhankelijk van
hun verzorgers en dienen daar veilig te kunnen opgroeien. In dit wetsvoorstel
is sprake van een meldrecht en niet van een meldplicht. Het melden van kindermishandeling
dient in de ogen van deze leden een plicht te zijn. Kan de regering aangeven
hoe dit binnen de huidige wet- en regelgeving is vormgegeven?
 
 De leden van de VVD-fractie constateren dat
het in tegenstelling tot het Elektronisch Kinddossier (EKD) niet gaat om een
niet-medisch dossier, maar dat de VIR gericht is op alle hulpverleners, inclusief
artsen, onderwijzers etc. Artsen hebben wel een probleem vanwege de geheimhoudingsplicht.
Welke richtlijnen zijn er met betrekking tot het gebruik van de VIR? De leden
van de VVD-fractie zijn van mening dat er over de opname van een kind in de
verwijsindex betere afspraken moeten worden gemaakt. Wie ziet daar op toe
en is er verantwoordelijk voor? Hulpverleners en anderen die professioneel
met jongeren in aanraking komen, hebben behoefte aan heldere criteria
en een normatief kader. Deze leden achten het wetsvoorstel in dit opzicht
eigenlijk enigszins prematuur en vragen hoe de voorlichting hierover aan hulpverleners
geregeld is.
 
 De minister heeft voor januari 2010 een aangescherpte Handreiking meldcriteria
toegezegd. De leden van de SP- en de GroenLinks-fractie informeren of deze al gereed is. Ook informeren
zij naar de status ervan: hoe verplichtend is deze handreiking?
 
 De afweging om te melden dient door de meldingsbevoegde (instantie) zelf
gemaakt te worden. Deze dient nader vorm te krijgen in professionele richtlijnen
van verschillende beroepsgroepen. Van welke beroepsgroepen zijn al richtlijnen
of codes beschikbaar, die duidelijk maken in welke gevallen melding in de
VIR dient te geschieden, vragen de aan het woord zijnde leden.
 
 De Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
(KNMG) heeft aangegeven dat zij van mening is dat artsen terughoudend met
het meldrecht moeten omgaan en een jeugdige slechts zonder toestemming zouden
kunnen melden in gevallen waarin sprake is van een (vermoeden) van kindermishandeling
en er tevens een melding is gedaan bij het AMK. Ook zou melding te billijken
zijn in die gevallen waarin er sprake is van (een vermoeden van) kindermishandeling
en de arts geen andere mogelijkheid ziet dan melding om tot afstemming van
hulp en/of verificatie van zijn vermoeden te komen. Zij wijst op de KNMG meldcode «Artsen
en kindermishandeling» waarin een aantal stappen (5) is vastgelegd die
afgelegd dienen te worden in deze gevallen. Melden aan een AMK betekent een
gerichte actie aan een bekend instituut, meewerken aan de VIR is voor artsen
een sprong in het duister, die al snel op gespannen voet zal staan met het
beroepsgeheim. Hoe schat de regering de meldingsbereidheid van de medische
beroepsgroepen in met betrekking tot de VIR? De leden van de fracties van
SP en GroenLinks verwachten dat die niet erg groot
zal zijn en vernemen graag de visie van de regering hierop.
 
 De KNMG wijst erop dat het door het grote aantal meldingsbevoegden waarschijnlijk
is dat er na de melding en match de situatie ontstaat dat gegevens uitgewisseld
(wat-informatie) zouden moeten worden die wat de arts betreft onder het beroepsgeheim
vallen. Dat beroepsgeheim zou in deze gevallen in beginsel gehandhaafd moeten
worden. Verzoeken om informatie kunnen dan niet worden gehonoreerd. De leden
van beide fracties vernemen graag een reactie van de regering op deze situatie.
Kan de regering toelichten hoe de afstemming van het wetsvoorstel VIR met
de Wet op de Geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) heeft plaatsgevonden?
 
 De leden van beide fracties informeren tevens naar de stand van zaken
inzake de ontwikkeling van het wetsvoorstel Verplichte meldcode? Gaat de meldcode
van de KNMG daar deel van uit maken?
 
 Verder willen deze leden weten of de door de minister aangekondigde digitale
privacy wegwijzer, die voor huisartsen en de jeugd-GGZ inzichtelijk moet maken
welke informatie met wie mag worden uitgewisseld, al beschikbaar is. Wat wordt
er verder gedaan aan voorlichting aan deze beroepsgroepen?
 
 Ten slotte vragen de leden van de fracties van SP en GroenLinks of de
minister overweegt om bij gemeenten te bevorderen dat er een laagdrempelig loket komt waar betrokkenen terecht kunnen met vragen en klachten
over de verwerking van persoonsgegevens in het kader van dit wetsvoorstel?
 
 De leden van de fracties van de ChristenUnie
en SGPvragen of er inzicht is in de wijze waarop
huisartsen omgaan met de verwijsindex? Het doorbreken van de geheimhoudingsplicht
zal huisartsen die tevens een vertrouwensrol spelen in de gezondheidszorg
niet altijd licht vallen. Hoe gaan zij daar mee om?
 
 Als de leden van de fracties van D66 en OSF het goed zien biedt dit voorstel geen voorziening
voor de gegevensuitwisseling na een «match». De gegevensuitwisseling
wordt beheerst door thans reeds geldende regels over de waarborging van de
privacy en de bescherming van de persoonsgegevens. Dit kan tot gevolg hebben
dat meldingsbevoegden geen informatie met elkaar mogen uitwisselen. Het wetsvoorstel
beoogt nu juist een bijdrage te leveren aan het samenbrengen van professionals
die een risico bij een bepaalde jeugdige signaleren. Hoe ziet de regering
het samenbrengen van professionals die geen inhoudelijke informatie kunnen
uitwisselen? Kan in de praktijk een informeel circuit ontstaan waarin gegevens
alsnog worden uitgewisseld? Graag vernemen deze leden hoe de regering naar
dit vraagstuk kijkt
 Etnische registratie
 De leden van de fracties van SP en Groenlinks informeren wanneer de kabinetsbrief etnische
registratie, waarin nut en noodzaak van etnische registratie binnen verschillende
beleidsterreinen van verschillende ministeries uiteengezet zal worden, zal
verschijnen.
 Met het amendement-Sterk c.s. (31 855, nr. 27) is de mogelijkheid
geschapen dat een hulpverlener op basis van een taxatie van een bepaald risico,
dat in een bepaalde etnische groep onevenredig vaak voorkomt, kan melden.
In de discussie tussen regering en Tweede Kamer is benadrukt dat het absoluut
niet de bedoeling is om, met de opneming van dit amendement in artikel 2j,
toch een vorm van etnische registratie toe te staan. Is de regering van mening
dat dit ook duidelijk is voor alle meldingsbevoegden? Is de regering bereid
het CBP om advies te vragen in deze, gezien de gevoeligheid van het onderwerp?
 
 De leden van fracties van D66 en OSF hebben grote aarzelingen over hetgeen is opgenomen in artikel
I, onderdeel B, artikel 2j, onderdeel l van het wetsvoorstel. Artikel 2j formuleert
de meldingsgronden voor een meldingsbevoegde. In onderdeel l wordt een meldingsgrond
gecreëerd voor de jeugdige die bloot staat aan risico’s die in
bepaalde etnische groepen onevenredig vaak voorkomen. De vraag rijst of deze
meldingsgrondslag in de verwijsindex een voldoende geobjectiveerd criterium
bevat en in hoeverre deze grondslag toereikend is. De vraag rijst bovendien
aan de hand van welke maatstaven deze onevenredige risico’s worden vastgesteld.
De Raad van State heeft in zijn advies aangegeven dat etniciteit slechts een
statistische aanwijzing kan zijn dat de jeugdige een verhoogde kans loopt
op bepaalde problemen. Bij elke jeugdige zullen specifieke problemen nauwkeurig
moeten worden bezien om tot een afweging te komen. Om die reden is een statistische
waarschijnlijkheid niet van belang bij de behandeling van individuele gevallen.
De leden van de aan het woord zijnde fracties vrezen voor de stigmatiserende
werking voor deze etnische groepen. Zij sluiten niet uit dat deze jeugdigen
het slachtoffer kunnen worden van «profiling» op basis van statistische
feiten. Zij zijn evenmin overtuigd van de toegevoegde waarde van het registreren
van een jeugdige op basis van onevenredige risico’s die zijn etniciteit
met zich brengt. Zij vragen zich tot slot af of de voorgestelde bepaling
in overeenstemming is met geldend nationaal en internationaal recht. Graag
ontvangen deze leden een nadere toelichting op deze punten.
 Werking van de verwijsindex
 De leden van de fractie van de PvdA plaatsen
kanttekeningen bij de bewaartermijn van de meldingen. Zij meenden dat zeven
jaar een erg lange periode is. Kan de minister onderbouwen waarom een periode
van 2 jaar niet volstaat?
 
 De leden van de fracties van SP en GroenLinksmerken op dat er al veel vragen gesteld zijn
over de bewaartermijnen. De leden van deze fracties zijn, met de Raad van
State, van mening dat de bewaartermijnen te lang zijn. De regering betoogt
dat de totale bewaartermijn van de verwijsindex en het historisch archief
samen zeven jaar is en samenvalt met de levensfasen van jeugdigen. Wat wordt
bedoeld met deze zin en waarom schuilt hierin de onderbouwing van de lengte
van de termijn?
 
 Ook constateren de leden van beide fracties dat op verschillende niveaus
logboeken zullen worden bijgehouden, waarin in het geval van een melding het
verloop (ontvangst, mutaties, notificaties en afsluiting) wordt vastgelegd.
Er lijken verschillende soorten logboeken te worden bijgehouden. Door wie,
welke en voor wie?
 
 Daarnaast hebben deze leden vragen over het «verwijsservicenummer»
en het Burgerservicenummer (BSN). Illegale kinderen zijn per definitie bedreigd
in hun ontwikkeling op elk terrein. Zij behoren zeker tot de doelgroep van
de VIR. De leden van fracties van SP en GroenLinks vragen of de AmvB over
het identificeren van deze kinderen, die immers geen BSN hebben, door middel
van een zogenaamd verwijsservicenummer al gereed is. Deze leden betwijfelen
overigens of dit ertoe zal leiden dat deze kinderen in beeld kunnen blijven,
mede omdat een vaste woon- of verblijfplaats vaak ontbreekt, en vragen de
regering om een reactie hierop.
 Is het verwijsservicenummer ook bedoeld voor jongeren, dan wel hun ouders,
die weigeren hun BSN bekend te maken?
 
 De verwijsindex maakt gebruikt van het BSN om vast te stellen om welke
jeugdige het gaat. Binnen de groep meldingsbevoegden zijn twee groepen te
onderscheiden, zij die al bevoegd zijn om het BSN van een jeugdige te gebruiken
( met name zorgaanbieders als bedoeld in de Wet Burgerservicenummer in de
zorg) en zij die dat niet zijn. Deze laatste groep mag het BSN ook niet gebruiken
in het kader van een melding aan de VIR. Voor deze gevallen bevat de verwijsindex
een voorziening waarmee het BSN van de betrokken jeugdige wordt opgevraagd
bij de beheervoorziening voor het BSN en wordt het BSN gebruikt voor de melding
, zonder dat het nummer zichtbaar wordt voor de meldingsbevoegde. Hoe ziet
deze voorziening eruit, zo vragen de leden van de fracties van SP en GroenLinks.
Is het een persoon, een instantie of een technisch hoogstandje? Wordt melden
hiermee niet nodeloos ingewikkeld gemaakt?
 
 De leden van de fractie van de SP vragen, mede namens de fractie van GroenLinks,
of het ICT-pakket naar behoren functioneert. Er zijn problemen met lokale
systemen gemeld. Zijn deze inmiddels verholpen? Is het LSP met betrekking
tot de VIR al operationeel? Deze fractie heeft zich verbaasd over de hoogte
van het bedrag (20 miljoen euro?) dat genoemd wordt als tegemoetkoming aan
gemeenten om de VIR ICT technisch operationeel te krijgen. Gezien ervaringen
met het EPD en de kosten die daarbij worden genoemd lijkt ons dat volstrekt
onvoldoende. Graag een reactie. 
 
 De leden van de fracties van D66 en OSF constateren
dat er al veel gesproken is over de onjuiste melding en de verwijdering daarvan.
De leden van deze fracties vragen hoe dit zich verhoudt tot de zogenaamde
loggegevens die worden opgeslagen. In het historisch archief worden onjuiste
meldingen niet opgeslagen. Geldt dat ook voor de loggegevens? Wordt met andere
woorden ook opgeslagen dat een melding onjuist was of is slechts te zien dat
een melding is verwijderd? In zijn algemeenheid zijn deze leden benieuwd hoe
het zit met de bewaartermijnen van deze loggegevens? Kan de regering verduidelijken
welke instanties of personen van deze loggegevens kennis kunnen nemen? Een
nadere vraag in dit verband is voor welke doeleinden deze gegevens kunnen
worden gebruikt. Is de minister voornemens toezicht uit te oefenen op het
gebruik van de loggegevens? Graag zien deze leden een nadere toelichting op
dit punt tegemoet.
 Aansprakelijkheid, rechtsbescherming en toezicht
 De leden van de CDA-fractie hechten aan de
professionele autonomie wanneer het gaat om de beslissing tot melding. Een
meldingsbevoegde die niet tot melden overgaat, omdat daardoor de vertrouwensrelatie
met de cliënt, ouder en/of verzorger naar het oordeel van die meldingsbevoegde
kan worden aangetast, mag daar ook later geen verwijt van worden gemaakt.
Ook indien aantasting van de vertrouwensband voor de meldingsbevoegde niet
speelt, geldt ten aanzien van de toepassing van de in de wet geformuleerde
criteria, dat een foute taxatie van al dan niet melden door de meldingsbevoegde
evenmin tuchtrechtelijk, strafrechtelijk of civielrechtelijk die meldingsbevoegde
mag worden aangerekend. Juist hulpverleners dienen hun werk te kunnen doen
in een klimaat waarin niet de juridische verhoudingen domineren en waarin
niet de vrees voor enige vorm van aansprakelijkheid een zelfstandige rol gaat
spelen. Weliswaar is het uiteindelijk de rechter die in een voorkomend geval
een oordeel zal moeten geven, maar het is ook voor de rechter van belang wat
de wetgever beoogt met een wet, zoals in voorliggende voorstel. Daarom zouden
deze leden het op prijs stellen als de regering uitdrukkelijk bevestigt dat
dit wetsvoorstel dienstbaar is aan de hulpverlening en niet een maatstaf is
voor aansprakelijkheidsbeoordeling.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen hoe het
precies zit met de privacy van de jongeren/gezinnen. Wat te doen als de ouders
van een jongere bezwaar maken tegen opname in de index (de ouders krijgen
immers bericht van opname van hun kind in de index)? Is er een beroepsinstantie?
 
 De leden van de fractie van de PvdA willen
graag een toelichting van de regering op het begrip «niet vrijblijvend
meldrecht». Houdt de hulpverlener het recht een meldenswaardige situatie
niet te melden? Als dit niet het geval is, staan er dan sancties op het niet-melden?
Zo ja, waar bestaan deze sancties uit? Heeft de professional ook het recht
om risico’s te melden die niet zijn opgenomen onder in de het wetsvoorstel
opgenomen meldenswaardige situaties?
 
 De leden van de fracties van SP en GroenLinks vragen hoe de aansprakelijkheid is geregeld
als een (jongere/ouder) betrokkene meent dat ten onrechte wel, dan wel ten
onrechte niet is gemeld? Kunnen ouders/ jongeren meldingsbevoegden aansprakelijk
stellen, zowel voor het feit dat de melding niet is gedaan, terwijl er een
risicosituatie was, of juist wel is gedaan, terwijl er geen risicosituatie
was?
 
 Pas op het moment dat er een match ontstaan is, dus als er een tweede
melder is gekomen worden de jeugdige en zijn ouders (tot 16 jaar) op de hoogte
gesteld van de meldingen. De leden van de fracties van SP en GroenLinks
willen weten hoe dit in zijn werk gaat. Doet één van de melders
dat, de eerste of de tweede (?) of is daar iemand/iets anders voor verantwoordelijk?
 
 De minister voor Jeugd en Gezin is aangewezen als verantwoordelijke in
de zin van de Wbp. Op hem rust de plicht om ervoor te zorgen dat de gegevensverwerkingen
in het systeem transparant en controleerbaar zijn voor de betrokkenen. In
het voorliggende wetsvoorstel worden echter, in plaats van de minister, burgemeester
en wethouders aangewezen als verantwoordelijke voor de artikelen 34 tot en
met 43 Wbp (artikel 2g tweede lid). Met het CBP vragen de leden van de fracties
van SP en GroenLinks zich af of het mogelijk is om de verantwoordelijkheid
ten aanzien van een deel van de Wbp-verplichtingen bij wet aan een andere
instantie op te dragen dan aan de (werkelijke) verantwoordelijke in de zin
van artikel 1 sub d Wbp. Deze leden vernemen hierop graag een reactie. Los
daarvan maakt een dergelijke attributie het systeem nog complexer: B en W
zullen bijvoorbeeld om te kunnen beslissen op een verzoek om correctie, naast
de gegevens uit de verwijsindex ( de dat informatie) tevens moeten beschikken
over informatie over de situatie welke voor de meldingsbevoegde aanleiding
gaf om te melden. Hoe beoordeelt de minister deze situatie?
 
 Het is de bedoeling dat het gebruik van de verwijsindex onderdeel wordt
van het professionele handelen van de meldingsbevoegde. Toezichthouders houden
op basis van reeds bestaande wettelijke kaders toezicht op het gebruik. De
toezichtrol ligt bij het zogenaamde Integraal Toezicht Jeugd. Hieronder vallen
vijf verschillende Inspecties, die samen met het CBP toezicht houden. Dit
lijkt de leden van de fracties van SP en GroenLinks erg onoverzichtelijk:
het zijn er veel te veel, waardoor het gevaar groot is dat er of teveel of
te weinig wordt toegezien. Deelt de regering de mening van de leden van deze
fracties en kan zij er wat aan doen?
 Overig
 De leden van de VVD-fractie wijzen er op dat
het wetsvoorstel, ondanks diverse experimenten, nog schoonheidsfoutjes bevat
en vragen oproept. Daarnaast zijn er, ook bij de Raad van State, juridische
bezwaren. Deze bezwaren hebben echter meer te maken met de vormgeving, de
uitvoering en het implementatieproces, dan met het principe van een verwijsindex
voor jongeren met problemen. Ondanks deze uitvoeringskwesties, blijven de
leden van de VVD-fractie in principe een voorstander van dit wetsvoorstel,
met dien verstande dat de uitvoeringskwesties wel moeten zijn opgelost voordat
de wet kan worden ingevoerd. De leden van deze fractie vernemen graag de reactie
van de regering hierop.
 
 De leden van de fracties van SP en GroenLinks informeren of de regering zich heeft laten
adviseren bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel door vertegenwoordigers
van de doelgroep voor de VIR, te denken valt bijvoorbeeld aan jongerenorganisaties
of de Derde Kamer? Zo ja bij wie en hoe luidde het advies?
 
 Jaarlijks zal een zogenaamde audit-trail plaatsvinden. Een dergelijke
audit moet de integriteit van het systeem waarborgen. De leden van de fracties
van D66 en OSF vragen
welke maatregelen zullen worden genomen tegen hulpverleners of instanties
die onvoldoende zorgvuldig met het systeem omgaan. De leden van deze fracties
kunnen zich bijvoorbeeld voorstellen dat een meldpunt wordt ingericht voor
gebruikers die onvoldoende zorgvuldigheid bij medegebruikers constateren.
Is een dergelijke mogelijkheid denkbaar c.q. inpasbaar in het systeem? 
 
 De leden van beide fracties willen voor de goede orde nog een kwestie
van tekstuele aard onder de aandacht van de regering brengen. Het betreft
artikel I, onderdeel B, artikel 2f, eerste lid, onderdeel f, onderdeel 2°
van het gewijzigde wetsvoorstel. Na de komma is aldaar, naar zich laat aanzien
abusievelijk, tweemaal «bestaande uit» opgenomen.
 
 De leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport/Jeugd
en Gezin, zien met belangstelling de antwoorden van de regering tegemoet.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport/Jeugd en Gezin,
 Slagter-Roukema
 De griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport/Jeugd en Gezin,
 Warmolt de Boer 
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Werner (CDA), Van den Berg (SGP), Dupuis (VVD), vice-voorzitter, Rosenthal
(VVD), Swenker (VVD), Tan (PvdA), Van de Beeten (CDA), Slagter-Roukema (SP),
voorzitter, Linthorst (PvdA), Biermans (VVD), Putters (PvdA), Hamel (PvdA),
Engels (D66), Thissen (GL), Goyert (CDA), Peters (SP), Quik-Schuijt (SP),
Huijbregts-Schiedon (VVD), Laurier (GL), Ten Horn (SP), Meurs (PvdA), Leunissen
(CDA), De Vries-Leggedoor (CDA), Koffeman (PvdD), Kuiper (CU), Lagerwerf-Vergunst
(CU), De Boer (CU), Yildirim (Fractie-Yildirim), Flierman (CDA) en Benedictus
(CDA).
 
 
 Evaluatie proeftuin Verwijsindex Risicojongeren najaar 2008, rapport van
Andersson Elffers Felix (bijlage bij Kamerstukken II, 2008/09, 31 855,
nr. 8).