Parlementair onderzoek Onderwijsvernieuwingen; Brief van de Minister en Staatssecretarissen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31007, nr. 17

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

05-06-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31007 nr. 17

30-05-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1. Nieuwe verhoudingen tussen overheid en onderwijs2. Kerntaak van de overheid3. Ankers van onderwijskwaliteit4. Zorgvuldig beleidsproces5. Verantwoordelijkheid van scholenTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31007Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 007Parlementair onderzoek Onderwijsvernieuwingennr. 17BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARISSEN VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 mei 2008InleidingDe Tijdelijke Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen
(de Commissie-Dijsselbloem) publiceerde op 13 februari 2008 haar rapport «Tijd
voor Onderwijs» (Kamerstuk 31 007, nr. 6). De Tweede Kamer
verzocht ons voor 3 juni aanstaande een reactie op dit rapport te geven.
Met deze brief voldoen wij aan dit verzoek, mede namens de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit.Allereerst willen wij onze grote waardering uitspreken voor de nauwgezette
wijze waarop de Commissie de drie grote onderwijsvernieuwingen uit de jaren
negentig onder de loep genomen heeft. De belangrijkste opdracht van de Commissie
was inzicht verkrijgen in het proces van totstandkoming, implementatie en
resultaten van de onderwijsvernieuwingen en om lessen te trekken voor toekomstige
ontwikkelingen. De Commissie heeft ruimschoots voldaan aan deze opdracht.
Het kabinet neemt de lessen voor de toekomst ter harte en dankt de Commissie
derhalve voor de bijdrage die zij levert aan het verbeteren van het onderwijs.Het debat dat uw Kamer met de Commissie heeft gevoerd vormde een waardevolle
aanvulling op het werk van de Commissie. De bijdrages van uw woordvoerders
helpen het kabinet om scherper in beeld te krijgen welke stappen gezet moeten
worden.Ons onderwijs kan beter. In iedere onderwijssector zijn signalen te constateren
van een verlies aan taal- en rekenvaardigheid, zo spiegelde de Expertgroep
Doorlopende Leerlijnen Rekenen en Taal ons onlangs voor. Grote aantallen PABO-studenten
halen hun begintoets taal en rekenen niet. Het aantal zwakke en zeer zwakke
scholen is zorgwekkend. Te veel leerlingen verlaten het voortgezet onderwijs
en het middelbaar beroepsonderwijs zonder startkwalificatie. Ondertussen wordt
er in ons land nog steeds, dankzij betrokken docenten en met inzet
van ouders, leidinggevenden en ondersteunend personeel, goed onderwijs gegeven.
Veel leerlingen presteren uitstekend, omdat er een goede docent voor hun klas
staat, omdat zij door hun ouders worden gesteund en omdat de school zijn zaken
op orde heeft. Maar nog niet ieder kind krijgt het onderwijs dat het verdient
of wordt maximaal uitgedaagd. Het moet dus beter.De Commissie legt geen eenduidig verband tussen zorgelijke ontwikkelingen
in het onderwijs en de vernieuwingen. Maar het doel van die vernieuwingen,
verbetering van het onderwijs, is in ieder geval niet voldoende bereikt. Zeker
niet bij de basisvorming en de tweede fase. Uit de reconstructies van de Commissie
blijkt dat in iedere fase van die beleidsprocessen fouten zijn gemaakt, op
verschillende momenten, door verschillende actoren en in weerwil van waarschuwende
geluiden. Het weerwoord sneeuwde onder, soms onder politieke druk, soms door
een te grote overtuiging in het eigen gelijk, soms door ten onrechte verondersteld
draagvlak. Daarmee is uiteindelijk docenten en leerlingen tekort gedaan en
is de maatschappelijke waardering voor het onderwijs ondergraven.Er zijn duidelijk fouten gemaakt. Zoals ook de commissie concludeert,
kunnen daarmee uit de invoering van grote onderwijsvernieuwingen lessen worden
getrokken. De overheid begaf zich op het terrein van de didactiek, gaf te
weinig tijd voor het veld om zorgvuldig vernieuwingen in te voeren, combineerde
vernieuwingen met bezuinigingen, overlaadde het onderwijs met nieuwe ambities
en had onvoldoende oog voor de positie van de meest kwetsbare leerlingen.
Dit was het onbedoelde gevolg van de manier waarop vernieuwingen bedacht,
ontwikkeld en ingevoerd werden. Daar moeten we dan ook van leren.De Commissie reikt een denkkader aan waarin een onderscheid gemaakt wordt
tussen het «hoe» en het «wat». Dit criterium is behulpzaam
om in het vervolg een aantal fouten te vermijden. Niet omdat dat onderscheid
altijd eenvoudig te maken valt of altijd een gemakkelijke uitweg uit praktische
dilemma’s biedt, maar wel omdat het de overheid oproept nooit uit het
oog te verliezen wat haar primaire verantwoordelijkheid is: onderwijsdoelstellingen
definiëren, prestaties inzichtelijk maken en optreden bij misstanden.
En omdat het de overheid weerhoudt van het direct of indirect voorschrijven
of ontwikkelen van onderwijsmethoden. Het is ook een oproep aan de docenten
om de verantwoordelijkheid over het «hoe» te nemen, en aan onderwijsbestuurders
om daaraan dienstbaar te zijn.Deze uitgangspunten van ieders verantwoordelijkheden binnen het onderwijs
lijken vanzelfsprekend. Maar als het rapport van de Commissie Dijsselbloem één
ding aantoont, dan is het wel hoe het mis kon gaan in het onderwijs doordat
die verantwoordelijkheden teveel door elkaar heen gingen lopen. De wijze van
invoering van onderwijsvernieuwingen zorgde indirect voor een sterkere bemoeienis
van de overheid met de didactiek. De terechte nadruk op meer autonomie van
scholen had als bijwerking dat de aandacht van de overheid voor de opbrengsten
van het onderwijs verslapte. Ondertussen verloren docenten de greep op het
primaire proces in de klas. Mensen in het onderwijs zagen de ruimte ingeperkt
om invulling te geven aan hun professionaliteit. Daarmee ontstond er een vertrouwensbreuk,
niet alleen tussen de onderwijswereld en de overheid, maar ook tussen bestuurders
in het onderwijs enerzijds en docenten, leerlingen en ouders anderzijds.De Commissie spreekt zich uit voor het doorbreken van de situatie waarbij
iedereen verantwoordelijk is voor alles en de overheid zich met alle aspecten
van het onderwijs bemoeit. Wij zien dit herstel van vertrouwen als
onze belangrijkste taak in de komende jaren. Het weer centraal stellen van
de leraar is daarvan het meest sprekende voorbeeld. Van het actieplan «Leerkracht
van Nederland», opgesteld naar aanleiding van het advies van de Commissie
Rinnooy Kan en inmiddels na overleg met de partners in het onderwijsveld vertaald
in een convenant, worden leraren in eerste instantie financieel beter. Inhoudelijk
en vakmatig kunnen ze zich verder ontwikkelen dankzij het scholingsfonds.
Daarnaast wordt hun positie in het onderwijsproces versterkt door een wettelijke
verankering van hun professionele ruimte. Hierdoor krijgt de leraar als professional
weer de waardering die hij verdient.Het kabinet is het eens met de aanbeveling van de Commissie dat een herwaardering
van basisvaardigheden noodzakelijk is. Het belang van taal en rekenen is jarenlang
onderschat. Er is teveel nadruk op allerlei nevendoelstellingen komen te liggen
waardoor er op school te weinig tijd aan het overdragen van basiskennis werd
besteed. Hier is een correctie nodig, en wel zonder in de didactische autonomie
van scholen te treden. Daarom komen er wettelijke referentieniveaus die voorschrijven
welke taalen rekenvaardigheden leerlingen op verschillende momenten van hun
schoolloopbaan moeten beheersen. De overheid neemt deze verantwoordelijkheid
in alle sectoren van het onderwijs. Om deze extra opgave van voldoende financiële
middelen te voorzien, is 115 miljoen euro beschikbaar gesteld voor herstelwerkzaamheden.
Die kunnen alleen slagen met de steun van scholen en docenten. Zoals de Commissie
Dijsselbloem adviseert, organiseren we daarom veldraadplegingen, niet alleen
met sectororganisaties, maar ook met schoolleiders, docenten, ouders en onafhankelijke
wetenschappers. Er wordt voorzien in een gefaseerde en zorgvuldige invoering.Eén van de meest pijnlijke conclusies in het rapport van de Commissie
is dat kwetsbare leerlingen als gevolg van vernieuwingen in de problemen zijn
geraakt. In haar streven naar gelijke kansen voor iedereen, bewerkstelligde
de overheid dat ongelijke kinderen gelijk werden behandeld. In een poging
alle leerlingen naar een zo hoog mogelijk niveau te tillen, kreeg een flink
aantal leerlingen onderwijs aangeboden dat niet bij ze paste. Dan gaat het
bijvoorbeeld om leerlingen die vooral praktisch zijn ingesteld. We constateren
dat de laatste tijd, bijvoorbeeld in het vmbo, veel inspanningen geleverd
worden om betere leerwegen te creëren voor leerlingen die liever met
hun handen werken. Hierin worden bemoedigende resultaten geboekt. Ook bij
de invoering van het Passend Onderwijs staat nu de best mogelijke ontwikkeling
van zorgleerlingen voorop. Er worden geen onomkeerbare stappen gezet voordat
experimenten uitgewezen hebben dat de aanpak werkt. Het is terecht dat de
Kamer inzichtelijk wil maken dat het hiervoor bestemde budget ook echt aan
deze leerlingen ten goede komt, opdat deze leerlingen de aandacht krijgen
die ze verdienen.Ondertussen staat de ambitie van gelijke kansen nog recht overeind. Ieder
kind heeft het recht om zich maximaal te ontplooien. Wij zien daarbij geen
heil in nieuwe stelselwijzigingen maar streven naar een zodanige verbetering
van het onderwijsstelsel dat ieder kind zijn weg erin kan vinden. Wij zijn
ervan doordrongen dat hierin vele mogelijkheden zijn, bijvoorbeeld als een
leerling laat tot bloei komt. Wij vinden het van groot belang dat leerlingen
in staat gesteld worden het beste uit zichzelf te halen. Ook als daarvoor
tussenstappen nodig zijn. Het zogenaamde stapelen van opleidingen kan hier
bij behulpzaam zijn en hoeft niet gezien te worden als een «inefficiënte
leerweg». Het laat juist zien dat leerlingen zich verder ontwikkelen.
Dit is niet alleen goed voor de leerling zelf, maar ook voor de maatschappij
als geheel.Het kabinet zal een onderzoek starten naar de belemmeringen die er zijn
voor het stapelen en doorstromen in het onderwijs. De kwantitatieve en kwalitatieve
gevolgen van de beleidsopties worden in kaart gebracht.De school heeft een bijzondere positie in de samenleving. Ieder kind,
ieder mens, wordt er voor een deel gevormd. Niet alleen als toekomstige arbeidskracht,
maar primair als persoon en als lid van de samenleving met de maatschappelijke
en culturele vorming die dat met zich meebrengt. Die rol van de school maakt
het voor politici en belangengroeperingen verleidelijk om maatschappelijke
dromen via het onderwijs te willen realiseren, en wel onmiddellijk. Dat kan
allemaal niet, en daarmee is het onderwijs kwetsbaar voor overspannen verwachtingen.
Die bijzondere positie van de school vraagt daarmee om een balans van rust,
vertrouwen en ambitie. Met het rapport van de Commissie Dijsselbloem, de debatten
hierover in de Kamer en daarbuiten worden stappen gezet om het vertrouwen
in het onderwijs weer te herstellen. Het is zaak hier de komende jaren, gezamenlijk,
aan verder te werken.Het bovenstaande is een korte samenvatting van wat wij als de belangrijkste
punten voor de komende tijd zien. In de volgende hoofdstukken zullen wij meer
specifiek ingaan op de aanbevelingen van de Commissie. Op een aantal punten
wordt verwezen naar brieven en voorstellen die u nog zult ontvangen. Wij realiseren
ons dat we daarmee een deels procedurele reactie geven. Dit is echter onvermijdelijk
onder meer omdat over deze punten nog overleg wordt gevoerd met het veld,
of onderzoek wordt gedaan naar de effecten van de voorstellen. In het vervolg
van deze brief hanteren wij dezelfde indeling als in het rapport van de Commissie
Dijsselbloem. Wij gaan daarom achtereenvolgens in op:1. Nieuwe verhoudingen tussen overheid en onderwijs2. Kerntaak van de overheid3. Ankers van onderwijskwaliteit4. Zorgvuldig beleidsproces5. Verantwoordelijkheid voor scholen1. Nieuwe verhoudingen tussen overheid en onderwijsDe Commissie geeft aan dat er, na een periode van centraal gestuurde vernieuwingen,
sinds tien jaar sprake is van versterkte autonomie van de scholen. Beide sturingsmodellen
hebben volgens de Commissie onvoldoende tot betere onderwijsresultaten en
tevreden onderwijsprofessionals geleid. Zij wijt dit vooral aan het ontbreken
van een heldere afbakening van wat aan de scholen is (het hoe) en wat aan
de overheid (het wat). Zoals ook in het debat tussen uw Kamer en de Commissie
naar voren kwam, is de afbakening van het hoe en het wat in veel gevallen
een bruikbaar denkmodel. Toch zullen er situaties blijven bestaan waarin het
onderscheid niet zo duidelijk te maken valt, omdat het «wat» het «hoe»
beïnvloedt en omgekeerd. Voor de toekomst is het belangrijk bij onderwijsvernieuwingen
meer onderbouwd stil te staan bij de rolverdeling, met het onderscheid in «wat»
en «hoe» als een behulpzaam criterium om fouten te vermijden.
Daarbij staat voorop dat de inspanningen van de overheid dienstbaar moeten
zijn aan het primaire proces in de klas en aan de professional. De overheid
bemoeit zich niet met de didactiek, maar de overheid richt zich op haar primaire
verantwoordelijkheden. Het is verder van belang dat de vastgestelde rolverdeling
in de toekomst ook bij de uitvoering wordt aangehouden en getoetst. In het
toetsingskader van de Commissie staat de vraag of overheidsinterventie noodzakelijk
is. Dat biedt een goed aanknopingspunt om naar de rolverdeling te kijken.Bepalend voor de verdeling van verantwoordelijkheden tussen school en
overheid zijn verder de principes van «goed bestuur». Hierover
bent u in de brief op 1 februari jl. (TK 2007–2008,
nr 30 183, nr. 21) geïnformeerd. In die brief staat dat de
inspectie zich vooral zal richten op de opbrengsten van het onderwijs. Als
de kwaliteit daarvan onvoldoende is, zullen wij optreden. Dat gebeurde bijvoorbeeld
bij enkele zeer zwak presterende scholen in het primair onderwijs. Bestuurders
zijn de eerstverantwoordelijken voor de kwaliteit van het onderwijs op hun
instelling. Zij dienen ervoor te zorgen dat docenten kunnen excelleren. Het
openbaar maken van onderwijsresultaten bevordert transparantie en onderwijskwaliteit.
Een heldere rolverdeling en transparantie dragen bij aan het herstel van vertrouwen.
Niet alleen tussen overheid en onderwijs, maar ook tussen schoolbestuurders
enerzijds en docenten, leerlingen en ouders anderzijds.2. Kerntaak van de overheidDe Commissie geeft aan dat de overheid moet bepalen wat leerlingen op
enig moment minimaal moeten hebben geleerd. Wij onderschrijven dat van harte.
Extra aandacht wordt gevraagd voor de basisvaardigheden van leerlingen. De
Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Rekenen en Taal heeft referentieniveaus
ontwikkeld voor rekenen en taal. Daarin staat wat leerlingen in verschillende
fasen van hun onderwijsloopbaan op verschillende niveaus moeten kunnen en
kennen van die basisvaardigheden. Deze referentieniveaus worden in de regelgeving
vastgelegd om richting te geven aan het taal- en rekenonderwijs in alle onderwijssectoren.
Docenten worden bij deze aanpak betrokken. Daarnaast is onlangs besloten de
canon van de geschiedenis aan de kerndoelen toe te voegen. We hebben hoge
verwachtingen van de invoering van de referentieniveaus en de canon en zullen
de invoering ervan nauwlettend volgen. Wij vinden niet op voorhand dat alle
vakinhouden per definitie moeten worden gecanoniseerd.In het voortgezet onderwijs wordt ook met het examenprogramma bepaald
wat een leerling moet kennen en kunnen. Deze programma’s worden met
enige regelmaat bijgesteld en geactualiseerd, waarbij zowel leraren als het
vervolgonderwijs (mbo en hoger onderwijs) een belangrijke stem hebben.De Commissie constateert dat de onderscheidende waarde van het diploma
onder druk staat. Het rapport spreekt van «erosie van het civiel effect
van examens». Ook wij zien significante verschillen. tussen cijfers
voor het schoolexamen en het centraal examen. Beide examens hebben hun eigen
waarde en eigen doelstelling. Het is niet wenselijk dat de resultaten van
beide examens te veel uit elkaar lopen. Dat komt nu voor op een beperkt aantal
scholen. Aan uw Kamer is een nader onderzoek toegezegd naar de weging van
het schoolexamen en het centraal examen. Binnenkort zult u hierover worden
geïnformeerd. Hierbij zal ook aandacht worden besteed aan een aanscherping
van het toezicht van de Inspectie en aan activiteiten ten behoeve van een
verbetering van de kwaliteit van het schoolexamen.De Commissie is van mening dat toetsingskader en meetinstrumenten voor
het meten van de kwaliteit van het onderwijs nog onvoldoende voorhanden zijn.
Ze adviseert beter te toetsen om de toegevoegde waarde van een school in beeld
te krijgen. Wij sluiten ons bij dat advies aan. Het is onomstreden dat scholen
wordt gevraagd zich te verantwoorden over hun opbrengsten. Leerlingvolgsystemen
kunnen een deel van deze informatie leveren. Door het toepassen van een leerlingvolgsysteem
wordt de leerling gedurende zijn schoolloopbaan gevolgd. Hierdoor kan de school
inzicht krijgen in het beginniveau, het niveau gedurende de rit en het eindniveau
van de leerling. Daarbij is geen sprake van een momentopname, maar een doorgaande
lijn in de tijd. Ook in het debat over «Tijd voor onderwijs» in
uw Kamer bleek veel steun voor deze aanpak. Het Kabinet zal de
mogelijkheden voor leerlingvolgsystemen in de verschillende onderwijssectoren
in kaart brengen. In het primair onderwijs spreekt Staatssecretaris Dijksma
met leraren, directeuren, bestuurders en deskundigen over het verbeteren van
de toetsing- en verantwoordingspraktijk. Onderwerp bij deze gespreksronden
is nadrukkelijk hoe verplichte (eind)toetsen hieraan kunnen bijdragen. Nog
vóór het debat over het rapport van de Commissie Dijsselbloem
ontvangt u een brief met een concreet uitgewerkt voorstel dat ingaat in 2011,
als de referentieniveaus voor taal en rekenen zijn vastgesteld. Vanaf dat
moment gaan we nauwkeurig bepalen wat de toegevoegde waarde is van basisscholen,
kunnen basisscholen zich valide en objectiveerbaar verantwoorden over de behaalde
referentieniveaus van hun leerlingen en wordt zichtbaar hoe opbrengstgericht
gewerkt wordt in het basisonderwijs.De Commissie vindt verder dat de politiek zeer terughoudend moet zijn
met nieuwe opdrachten aan het onderwijs. Wij zijn het hier volledig mee eens,
maar willen daarbij onderscheid maken tussen maatschappelijke vraagstukken
die bij scholen worden neergelegd en individuele problemen van leerlingen
waarmee een school wordt geconfronteerd. Het uitgangspunt is dat tal van vraagstukken
die leven in de samenleving niet als verplichte lesstof worden aangeboden.
Wij zullen deze terughoudendheid actief uitdragen in onder meer kabinet en
parlement.Feit blijft natuurlijk dat de school onderdeel uitmaakt van de maatschappij
en daar ook een duidelijke rol in vervult. Er wordt niet voor niets fors geïnvesteerd
in de Brede School en in de uitvoering van de maatschappelijke stage, zodat
jongeren vanuit de school al kennis kunnen maken met de samenleving. Scholen
werken in de vormgeving van hun maatschappelijke rol samen met vele partners
zoals bijvoorbeeld de gemeente, wijkverenigingen, sportverenigingen, organisaties
uit de cultuur, de zorg en anderen zodat jongeren een brede ontwikkeling meekrijgen
zonder dat dit een exclusieve verantwoordelijkheid is voor de school.Waar we het met de Commissie eens zijn dat de school niet moet worden
overladen met maatschappelijke kwesties, komt de maatschappelijke werkelijkheid
natuurlijk wel de school binnen. Bijvoorbeeld wanneer een kind naar school
komt zonder te hebben ontbeten. Of wanneer de docent merkt dat een kind thuis
wordt mishandeld. De school moet zulke problemen signaleren, maar hoeft ze
niet alleen op te lossen. Het oplossen ervan is een zaak van het netwerk rondom
de school. Leraren kunnen daarom in principe terugvallen op de Zorg Advies
Teams. Vrijwel alle scholen hebben er al één en we zullen nauwlettend
in de gaten houden of deze zorgstructuur ook in de praktijk werkt. Daarbij
zal het reeds aangekondigde onderzoek naar de omgang met zorgleerlingen in
het mbo (zie de motie van het lid Depla TK 2007–2008, 26 695, nr. 48),
en het eigenstandig onderzoek dat de WRR uitvoert onder leiding van de heer
Winsemius, bijzonder leerzaam zijn. In de daadwerkelijke levering van de zorg
heeft de gemeente een belangrijke regierol. Er zijn ook andere overheden aan
zet, zoals de ministeries van J&G, BZK, VWS, Justitie en provincies. Wij
zijn in overleg met hen over de manier waarop we de verantwoordelijkheden
daar kunnen leggen waar ze horen.Leerlingen verschillen in aanleg, tempo van ontwikkeling en ambities.
Daarom is het belangrijk dat er binnen het onderwijsstelsel goede aansluitingen
en overstapmogelijkheden tussen de verschillende onderwijstypen zijn. De Commissie
adviseert een analyse van de mogelijkheden van dwarsverbanden en overstapmogelijkheden.
Die analyse maken wij. Wij vinden het van groot belang dat een leerling verkeerde
keuzes kan herstellen en zich op zijn eigen manier kan ontwikkelen. Het is
belangrijk dat het beste uit leerlingen wordt gehaald, ook als daar tussenstappen voor nodig zijn. Leerlingen verschillen immers in aanleg en ontwikkeling.
Daartoe moeten de huidige mogelijkheden tot het stapelen van opleidingen goed
benut worden. Leerlingen die zich ontwikkelen bewijzen zichzelf en de samenleving
een grote dienst. Wij zullen een onderzoek starten naar de belemmeringen die
er zijn voor het stapelen en doorstromen in het onderwijs en de kwalitatieve
en kwantitatieve gevolgen van de beleidsopties zo goed mogelijk in kaart brengen.
Ook de arbeidsmarktgerichte leerwegen kunnen een oplossing bieden aan de verschillen
tussen leerlingen in aanleg en ontwikkeling. De Kamer zal hier begin volgend
jaar over worden geïnformeerd.De Commissie beveelt aan de rol van de inspectie opnieuw te bezien. Volgens
de Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) legt de inspectie haar werkwijze vast
in een of meer toezichtskaders. Het is aan de minister van Onderwijs om die
al dan niet goed te keuren. Het toezichtskader is daarmee mijn inziens voldoende
politiek gesanctioneerd.Het meer inzichtelijk maken van de voor vernieuwingen beschikbare middelen
en wat hiervoor van de scholen wordt verlangd zal, zoals de Commissie aanbeveelt,
meer aandacht krijgen. De bedragen voor onderwijsvernieuwingen zullen afzonderlijk
zichtbaar worden gemaakt op de begroting. De Kamer kan via het begrotingsrecht
beoordelen of die toereikend zijn.3. Ankers van onderwijskwaliteitTerecht noemt de Commissie onderwijstijd en de kwaliteit van docenten
als ankers van de onderwijskwaliteit. Leerlingen hebben voldoende tijd nodig
om zich de lesstof eigen te maken. En leerlingen moeten onderwijs krijgen
van een goede docent. Over onderwijstijd in het VO is al een aantal keer gesproken
met uw Kamer. In deze debatten is toegezegd dat er een kwalitatief onderzoek
naar onderwijstijd zal worden uitgevoerd. Uw Kamer is op 25 april 2008
(TK 2007–2008, 31 289, nr. 35) geïnformeerd over de opzet
en uitvoering van dit onderzoek. In dit onderzoek komen, binnen een aantal
randvoorwaarden, alle invalshoeken aan de orde. In december 2008 verwachten
we het advies van de onderzoekscommissie onder voorzitterschap van de heer
Cornielje te ontvangen. Wij zullen uw Kamer hierover te zijner tijd informeren.De kwaliteit van onderwijs valt of staat met de kwaliteit van de docenten.
Het is daarom ook van groot belang in leraren te investeren. In de inleiding
van deze brief hebben we hier al een aantal opmerkingen over gemaakt. Om de
kwaliteit van docenten tot hun recht te laten komen is het belangrijk dat
zij beschikken over professionele ruimte: zeggenschap over het ontwerp en
de uitvoering van onderwijskundig en kwaliteitsbeleid van de school. Daarom
is in het convenant Actieplan Leerkracht van Nederland afgesproken de professionele
ruimte van de leraar wettelijk te verankeren. Sociale partners werken de wettelijk
vastgelegde uitgangspunten uit in een professioneel statuut.De inspectie maakt de kwaliteit van het leraarschap een van de speerpunten
van haar toezicht. Zij rapporteert periodiek over de kwaliteit van het leraarschap,
gebaseerd op regulier onderzoek en themaonderzoek. Belangrijk aangrijpingspunt
hiervoor zijn de bekwaamheidseisen voor leraren die – via de Wet beroepen in het onderwijs – zijn vastgelegd
in de verschillende sectorwetten.De Commissie spreekt haar zorg uit over het niveau van de lerarenopleidingen.
Zo stelt de Commissie vast dat de aandacht voor vakinhoud sterk is verminderd.
Ook hier moet de overheid haar verantwoordelijkheid op zich nemen. De Commissie
pleit, in afwijking van wat in het hoger onderwijs gebruikelijk
is, voor vastgestelde curricula en examenprogramma’s. Wij onderschrijven
dat de lerarenopleidingen moeten worden verbeterd. Rond de zomer zal een kwaliteitsagenda
voor het opleiden en professionaliseren van leraren aan de Tweede Kamer worden
aangeboden. Daarin worden – als vervolg op het Actieplan Leerkracht
van Nederland– afspraken opgenomen met lerarenopleidingen over gezamenlijke
eindtermen en de daarop gebaseerde eindtoetsen. De resultaten daarvan worden
door de opleidingen vastgesteld, na goedkeuring door de overheid. Daarnaast
zal er aandacht zijn voor nieuwe initiatieven van scholen en opleidingen om
excellentie te stimuleren en meer academisch opgeleiden naar het onderwijs
te trekken. Bovendien kan elke leraar gedurende zijn of haar loopbaan een
beroep doen op een scholingsfonds om zich op te scholen naar een hoger kwalificatieniveau.
Het scholingsfonds verstrekt met ingang van de zomer van 2008 subsidie voor
de opleidingskosten en de vervangingskosten tijdens het studieverlof.4. Zorgvuldig beleidsprocesDe Commissie komt met scherpe observaties over de manier waarop de beleidsprocessen
rond de drie vernieuwingen zijn verlopen. Een zorgvuldig beleidsproces is
een belangrijke voorwaarde voor het slagen van beleid. Het toetsingskader
dat de Commissie voorstelt, biedt hier dan ook zeer goede aanknopingspunten
voor. Die sluiten aan bij de Beleidwijzer die OCW gebruikt bij de voorbereiding
van beleidsvoorstellen. De Beleidwijzer is een intern instrument dat beleidsmedewerkers
helpt bij het structureren en vormgeven van het beleidsproces. Wij vinden
het toetsingskader zeer bruikbaar voor grote onderwijsvernieuwingen en zullen
het in die gevallen zeker toepassen. Als gevolg van de toepassing van het
toetsingskader zullen brede stelselwijzigingen in de toekomst dan ook pas
worden ingevoerd nadat de uitwerking ervan is onderzocht met behulp van pilots.
Het debat met de Commissie heeft opgeleverd dat uw Kamer zelf onderzoek instelt
naar de invoering van het competentie gericht onderwijs in het mbo op basis
van dit toetsingskader. We zien met interesse uit naar de uitkomsten van deze
exercitie en zullen het toetsingskader ook zelf toepassen, bijvoorbeeld voor
de invoering van Passend Onderwijs. Hierover ontvangt u nader bericht. In
het regeerakkoord van het Kabinet was al opgenomen dat de aanwezigheid van
de benodigde voorzieningen en voldoende expertise bij docenten bij de verdere
uitwerking van plannen voor de integratie van zorgleerlingen in het regulier
onderwijs een belangrijke voorwaarde bij de uiteindelijke invoering is. Dit
is een goed voorbeeld van een manier waarop in een regeerakkoord wel degelijk
zorgvuldige afspraken kunnen worden opgenomen over vernieuwingen in het onderwijs.
Tegelijkertijd beseffen wij dat het bindende karakter van het regeerakkoord
zeer grote zorgvuldigheid in de formulering van afspraken vragen.Onderdeel van het toetsingskader is de vraag of overtuigend is aangetoond
dat overheidsinterventie noodzakelijk is. Deze vraag wordt ook in het kader
van het «integraal afwegingskader beleid en wetgeving» gesteld.
Dat is een rijksbreed traject dat momenteel wordt ontwikkeld als hulpmiddel
voor effectief beleid.Belangrijk voor het slagen van beleid is dat het uitvoerbaar is, constateert
de Commissie terecht. In de nieuwe Uitvoeringsorganisatie Onderwijs, waar
u 26 september 2007 (TK 2007–2008, 31 201 (31 200 VIII),
nr. 4) over bent geïnformeerd, wordt de uitvoerbaarheid van beleid
daarom opgepakt. Onderdeel hiervan is dat beleidsmaatregelen in hun samenhang
worden beoordeeld op hun uitvoerbaarheid, en dus niet per beleidsmaatregel.
Daarbij wordt onder meer de vraag gesteld «Kan het
erbij?», voor scholen en voor professionals. Zij worden vroegtijdig
betrokken. Vanzelfsprekend zullen ook voorstellen en wensen vanuit
de Kamer langs deze lat moeten worden gelegd.Een zorgvuldig beleidsproces betekent onder meer dat beter moet worden
gekeken hoe beleid in de praktijk uit zal werken. Daartoe maken we in onze
beleidsvoorbereiding meer en meer gebruik van pilots en experimenten, zoals
de Commissie aanbeveelt. De oprichting van het Instituut Evidence Based onderwijs
speelt hier een belangrijke rol in. Dit instituut richt zich op het ontwikkelen
en evalueren van effectieve onderwijsinterventies en evaluaties door (experimenteel)
onderzoek met als doel te komen tot evidence based beleid. Eén van
de programmalijnen is het opzetten van een (digitaal) portal tussen onderzoek
en beleid en onderwijspraktijk. Enkele voorbeelden van recente en voorgenomen
experimenten zijn de pilots in de ontwikkelfase van doorlopende leerlijnen
en referentieniveaus voor rekenen en taal. Die pilots moeten meer duidelijkheid
geven over de manieren waarop scholen hun einddoelen en referentieniveaus
halen. Rond de overgang van vmbo naar mbo start een aantal experimenten waarin
bovenbouw vmbo en een mbo-niveau 2 traject geïntegreerd worden aangeboden.
In het hoger onderwijs zijn en worden experimenten en pilots uitgevoerd rond «ruim
baan voor talent» en «open bestel».Verder is voor een zorgvuldig beleidsproces van belang de manier waarop
leraren, schoolleiders, ouders en leerlingen tegenover voorgenomen beleid
staan. Het overleg met sectororganisaties, ouderorganisaties en vakbonden
is over het algemeen goed geregeld. Maar de mate van representatie van de
achterban zou eigenlijk moeten verbeteren. Zoals de Commissie terecht constateert,
ontslaat dit ons hoe dan ook er niet van om ook met individuele docenten,
ouders en leerlingen te praten. Dit zullen we ook zeker doen, op gevarieerde
en flexibele wijze. De manier waarop deze mensen erbij worden betrokken kan
per onderwerp verschillen.Niet alleen de overheid, ook scholen kunnen meer profiteren van de resultaten
van wetenschappelijk onderzoek. Er worden op dit moment verschillende initiatieven
ondernomen om wetenschap en praktijk dichter bij elkaar te brengen. In een
brief aan uw Kamer (TK 2007–2008, 31 289, nr. 8) is aangegeven
hoe in het voortgezet onderwijs de kennisbasis over vernieuwende onderwijspraktijken
zich ontwikkelt.Een voorbeeld is de Expeditie Durven Delen Doen van de VO-raad (http://www.durvendelendoen.nl).
Scholen werken aan innovaties die vergezeld gaan van praktijkgericht wetenschappelijk
onderzoek naar de effecten. De resultaten worden verspreid onder andere scholen,
onder meer via een website. Een ander voorbeeld is het project «Onderzoek
de school in», een initiatief van de VO-raad om onderzoek en praktijk
dichter bij elkaar te brengen (http://www.onderzoekdeschoolin.nl). Het ministerie
werkt aan randvoorwaarden om wetenschappelijk onderbouwd onderwijs te bevorderen.
In de «Agenda voor evidence based onderwijsbeleid en onderwijspraktijk»,
die we u binnenkort sturen, samen met de beantwoording van vragen over het
Onderwijsraadadvies Naar meer evidence based onderwijs, gaan we uitgebreider in op onze inspanningen om scholen en docenten
te stimuleren om meer evidence based te werken. Daarbij realiseren we ons
dat het vaak niet eenvoudig is om overtuigend bewijs te vinden voor de effectiviteit
van onderwijsmethoden, zeker niet volgens strikte wetenschappelijke definities.
Ook in die gevallen is het echter van belang dat scholen vernieuwingen zorgvuldig
vormgeven en evalueren. Zoals de Commissie voorstelt, is het verstandig om
vernieuwingen eerst kleinschalig te testen voordat ze breed worden toegepast.5. Verantwoordelijkheid van scholenDe samenleving verwacht van scholen dat zij op een verstandige manier
met hun verantwoordelijkheden omgaan. Zij moeten hun eigen organisatie op
orde hebben en een eigen pedagogisch-didactisch beleid voeren. Ze zijn verantwoordelijk
voor het betrekken van hun eigen docenten en ouders van leerlingen en andere
partijen bij de keuzes die ze maken. Zij leggen hier ook verantwoording over
af. Een goed management van een onderwijsinstelling is hiervoor onontbeerlijk.
De overheid stelt zich dienstbaar op door middel van bekostiging en heldere
kaders die zijn vastgelegd in wet- en regelgeving.In algemene zin is de Commissie positief over de autonomie en de zogenaamde
lump sum bekostiging van scholen. Toch plaatst zij een aantal kanttekeningen,
bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid van scholen voor zorgleerlingen. Ze zijn
een kwetsbare groep en voor elke zorgleerling moet de kansen op de beste ontwikkeling
centraal staan. De Commissie beveelt aan om, bij wijze van uitzondering op
de lump sum systematiek, het budget voor deze groep te oormerken en scholen
te vragen zich over de besteding te verantwoorden. We erkennen het probleem
dat de Commissie hier aansnijdt en vinden ook dat besturen publiek verantwoording
dienen af te leggen. Een leerling die zorg nodig heeft, moet die ook krijgen.
De docent die met die leerling werkt verdient zoveel mogelijk steun. De ervaring
met vooraf geoormerkte budgetten zoals de leerlinggebonden financiering (rugzakmiddelen)
leert echter dat dit niet de garantie biedt dat het geld ook daadwerkelijk
op de best mogelijke manier wordt besteed en verantwoord. Ook voor de andere
middelen die beschikbaar zijn voor zorgleerlingen en uit de lumpsum worden
afgezonderd kunnen deze problemen zich voordoen. Dit laat onverlet dat het
duidelijk is dat er in ieder geval maatregelen moeten worden genomen. In het
kader van Passend onderwijs wordt gezocht naar een oplossing. In het Invoeringsplan
Passend onderwijs (TK 2007–2008, 27 728, nr. 101) staat onder
meer dat schoolbesturen de verantwoordelijkheid krijgen om voor alle leerlingen
die worden aangemeld of staan ingeschreven voor één van hun
scholen een passend onderwijszorgaanbod in de regio te realiseren. Onderdeel
van het Invoeringsplan Passend onderwijs is ook meer helderheid over de inzet
van middelen. Die helderheid – plus nieuwe mogelijkheden voor correctie,
zoals als bovenschoolse medezeggenschap – moeten ervoor zorgen dat het
geld voor zorg effectiever wordt besteed. Wij willen daarom met scholen, schoolleiders,
docenten en ouders, bekijken of er betere manieren zijn om dit te bereiken.
Zo willen wij de positie van ouders, leerlingen en docenten verstevigen in
de dialoog met het schoolbestuur. Hierover wordt u later dit jaar nader bericht.De inspectie doet dit jaar een onderzoek bij alle REC’s naar de
kwaliteit van de indicatiestelling. In dit onderzoek wordt onder meer bezien
of de wijze waarop de indicatiestelling plaatsvindt mogelijk deels oorzaak
is van de groei van het aantal zorgleerlingen. De Kamer wordt begin volgend
jaar over de resultaten van dit onderzoek geïnformeerd.Naast een specifieke verantwoording over zorgleerlingen beveelt de Commissie
ook aan publiekelijk inzicht te verschaffen over hoe het schoolbudget wordt
verdeeld over het primaire onderwijsproces, reserves wordt toegevoegd en indirecte
ondersteuning, zoals management. Volgens de huidige voorschriften is het verplicht
om reserves en voorzieningen zichtbaar te maken en toe te lichten. In de verschillende
sectoren wordt gewerkt aan benchmarks. Hierbij willen wij wel opmerken dat
het onderscheid tussen primair proces, ondersteuning en management niet zwart-wit
is. De Commissie vindt het weliswaar goed als scholen afspraken maken over
standaarden en definities, maar dat voorkomt niet dat bijvoorbeeld
docenten en managers soms dubbelfuncties en -taken vervullen. Als dat apart
moet worden verantwoord,veroorzaakt dat extra administratieve lasten voor
scholen en dat is onwenselijk.De Commissie beveelt aan de bestaande informatieprotocollen op onderdelen
aan te scherpen om tot meer gedetailleerde informatie te komen. Daarvoor lopen
al initiatieven van de sector zelf. Het lijkt beter om het resultaat daarvan
af te wachten, om aan de hand daarvan te kijken of het wenselijk is om met
nieuwe regels van de overheid te komen. In september 2007 is er een rapport
verschenen over overhead in het onderwijs. De VO-raad heeft als aanvulling
op dit rapport een benchmark uitgevoerd naar de verdeling van middelen van
individuele scholen. Het doel is om op termijn de gegevens uit de benchmark
te integreren in het traject «Vensters van Verantwoording» van
de VO-raad. In het primair onderwijs wordt gewerkt aan een soortgelijk traject.
In mbo en hbo bestaan reeds de MBO-benchmark en Kennis in Kaart (hoger onderwijs).
De gegevens uit deze benchmarks worden vooralsnog niet per instelling openbaar
gemaakt, omdat de benchmarks nog in ontwikkeling zijn. Overigens zijn de richtlijnen
voor jaarverslaggeving het afgelopen jaar aangepast, en is aansluiting gezocht
bij het Burgerlijk Wetboek.Wat betreft de financiering van onderwijsvernieuwingen geeft de Commissie
aan dat door de overheid geïnitieerde onderwijsvernieuwingen altijd moeten
worden voorzien van afdoende en (tijdelijk) additionele financiering. Vernieuwingen
die nadrukkelijk behoren tot het domein van de scholen worden betaald uit
de reguliere begroting van de scholen. Naar aanleiding van het rapport van
de Algemene Rekenkamer over de financiering van onderwijsvernieuwingen (TK
2007–2008, 31 007, nr. 11–12) is toegezegd dat aanvullende
bedragen die nodig zijn voor onderwijsvernieuwingen beter zullen worden onderbouwd.
Wanneer dit zich voordoet zullen deze bedragen en de onderbouwing daarvan
afzonderlijk zichtbaar worden gemaakt op de begroting. Als scholen op eigen
initiatief innovaties invoeren, hoort dat te worden bekostigd uit het reguliere
schoolbudget. De verantwoording die scholen afleggen in het jaarverslag en
de accountantsverklaring die daarbij wordt afgegeven bieden voldoende waarborgen
voor rechtmatige besteding van middelen.De Commissie beveelt aan dat de minister bij de beoordeling van verdere
fusies nadrukkelijk de «menselijk maat» in het onderwijs bewaakt,
dat wil zeggen een schoolomgeving waarbij leerlingen en leraren elkaar kennen
en gekend worden en zich veilig kunnen voelen. Ook wij vinden de menselijke
maat voor scholen van het grootst mogelijke belang en gaan bij toekomstige
beleidsvoornemens nadrukkelijk rekening houden met het effect van dit voornemen
op schaalgrootte. Scholen moeten zichzelf zo organiseren dat er sprake is
van een menselijke maat voor leerlingen en leraren. Dit laat onverlet dat
scholen wel bestuurlijke samenwerking aan kunnen gaan, kleinschalig organiseren
is mogelijk binnen grootschalige verbanden. De toets op basis van het wetsvoorstel
Voorzieningenplanning stelt beperkingen aan de samenvoeging van scholen. De
Wet Medezeggenschap Scholen (WMS) bevat de bepaling dat de medezeggenschapsraad
instemmingsrecht heeft bij samenvoeging. De medezeggenschap kan hier dus een
belangrijke rol in spelen. De mogelijkheden voor leraren, ouders en leerlingen
worden ook hier nog onvoldoende benut. Het projectbureau WMS, dat door OCW
wordt gesubsidieerd, heeft als taak te stimuleren dat deze mogelijkheden beter
worden benut, onder meer door voorlichting over de medezeggenschap via Internet.
Een sterke positie van de medezeggenschap, die door het bestuur van de school
wordt erkend en gewaardeerd, zorgt voor de juiste «checks and balances».Tot slotDe Commissie Dijsselbloem heeft een waardevolle impuls gegeven aan het
debat over de kwaliteit van het onderwijs en de manier waarop dat kan worden
verbeterd. Beter onderwijs is van cruciaal belang voor de hele maatschappij.
Het rapport biedt belangrijke handreikingen voor gedegen beleidsvoorbereiding
die ertoe leiden dat ook leerlingen, ouders en docenten beter worden gehoord
in de beleidvoorbereiding. Het toetsingskader van de Commissie is, wellicht
met enkele aanpassingen, niet alleen geschikt voor onderwijsvernieuwingen,
maar ook voor andere grote beleidstrajecten.Met deze beleidsreactie hebben wij, mede namens de minister van LNV, willen
aangeven hoe wij met de aanbevelingen van de Commissie Dijsselbloem om willen
gaan. We zien uit naar het debat dat wij op korte termijn hierover zullen
voeren.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. PlasterkDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J. M. van Bijsterveldt-VliegenthartDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,S. A. M. Dijksma 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31007-17.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl