Interpellatie-Jasper van Dijk over de beloningsleidraad voor bestuurders in het voortgezet onderwijs; Verslag schriftelijk overleg over een salarismaximum voor het onderwijs
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135409
 2009-2010
 
 31 889
 Interpellatie-Jasper van Dijk over de beloningsleidraad voor bestuurders
in het voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 5 oktober 2009
 Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen
voor te leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, mw. J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, van
27 maart 2009 inzake de motie van de leden Jasper van Dijk en Besselink
(Kamerstuk 31 889, nr. 3) in vervolg op het interpellatiedebat op
12 maart 2009 over de beloningsleidraad voor bestuurders in het voortgezet
onderwijs (VO) (Kamerstuk 31 889, nr. 4). Bij brief van 2 oktober
2009 heeft de staatssecretaris deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie
 Van Bochove
 Adjunct-griffier van de commissie
 Bošnjaković-van Bemmel
 
 I Vragen en opmerkingen uit de fracties
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de reactie van de regering op de motie van de leden Jasper van Dijk en Besselink. Hoe graag deze leden ook zouden zien dat wetgeving ter
normering van de topinkomens in de publieke en semipublieke sector snel gereed
is, begrijpen zij dat het onmogelijk is om deze wetgeving voor de zomer van
2009 aan de Kamer aan te bieden.
 De leden begrijpen uit de brief van de staatssecretaris dat er geen afzonderlijk
wetsvoorstel wordt ontwikkeld voor het werkveld van OCW. Dat vinden zij ook
een begrijpelijke keuze. Met de staatssecretaris hechten de leden aan zoveel
mogelijk uniformiteit en eenduidigheid van de regelgeving voor in ieder geval
de semipublieke sector. Zij vragen de staatssecretaris wel of met het aangekondigde
wetsvoorstel van minister Ter Horst inzake de normering en openbaarmaking
van topinkomens in de publieke en semipublieke sector het mogelijk wordt om
als regering een maximum binnen een beloningscode voor te schrijven. De leden
herhalen hier namelijk hun eerder ingenomen standpunt, dat zij er vanuit gaan
dat voor het voortgezet onderwijs ook straks een maximum geldt dat niet boven
het huidige ministersalaris uitgaat.
 De staatssecretaris heeft in het interpellatiedebat aangegeven dat zij
met steun van de gehele Kamer in overleg gaat met de VO-raad over de beloningsleidraad,
met als inzet dat de schoolbesturen zich houden aan de cao. Is dat overleg
geweest en wat is daarvan de uitkomst, zo vragen de leden. Zij kunnen zich
eigenlijk niet anders voorstellen dat de VO-raad, na de antwoorden op de eerdere
schriftelijke vragen van het lid Jan de Vries en gehoord het verloop van het
interpellatiedebat van het lid Jasper van Dijk, tot de conclusie is gekomen
dat de beloningsleidraad van tafel is en bestuurders of managers alleen nog
maar conform de cao worden betaald. Dat zou ook de verhoudingen met de onderwijsvakbonden
ten goede komen en juist in deze crisistijd het goede voorbeeld geven, zo
stellen de leden.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met teleurstelling kennisgenomen van
de brief van de staatssecretaris inzake het in te zetten wetgevingstraject
voor het instellen van een beloningsleidraad voor bestuurders in het voortgezet
onderwijs.
 De trage wijze waarop dit nu is voorzien, gaat teveel voorbij aan de noodzaak
tot het snel ter beschikking hebben van wetgeving die de beloningen voor bestuurder
in het voortgezet onderwijs reguleert.
 De leden willen dan ook van de staatssecretaris weten in hoeverre zij
zal en kan bijdragen aan een versnelling van dit wetgevingstraject zodat deze
wet sneller in de Kamer ligt. Wat gaat zij doen om het wetgevingstraject via
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te versnellen?
 Daarnaast willen deze leden weten welke andere mogelijkheden er nu binnen
reikwijdte van het ministerie van OCW liggen om, parallel aan het wetgevingstraject,
op korte termijn (uiterlijk najaar 2009) maatregelen te nemen ten behoeve
van regulering van beloningen voor bestuurders in het voortgezet onderwijs.
 
 De leden van de SP-fractie hebben met interesse de brief van de staatssecretaris
gelezen. Deze leden verbazen zich dat de regering pas in het voorjaar van
2010 een kaderwet wil voorleggen aan de Kamer met betrekking tot het normeringbeleid
in de publieke en semipublieke sector. Waarom heeft de regering zo lang gewacht
met het maken van een wet voor maximering van de salarissen? Waarom wacht
men nu nog steeds zo lang? Wordt het regeerakkoord op dit punt wel serieus
genomen? Is er voldoende politieke wil om te komen tot snelle (kader)wetgeving?
Waarom wordt er geen werk gemaakt van de door minister Ter Horst aangehaalde
ministeriële regeling om tussentijds salarismaxima vast te leggen ? Bent u bereid om alsnog een ministeriële regeling
te maken, vooruitlopend op de wetgeving?
 Deze leden vragen wat de zwaarwegende argumenten zijn om de motie van
de leden Jasper van Dijk en Besselink niet uit te voeren. De Kamer spreekt
daarin uit dat de regering vóór de zomer van dit jaar met een
kaderwet moet komen over maximering van salarissen in de gehele (semi)publieke
sector. De regering wil pas in 2010 komen met deze wet. Welke mogelijkheden
zijn er om het wetgevingsproces te versnellen? Deze leden wijzen erop dat
er aan het begin van de kredietcrisis binnen een paar weken maatregelen werden
genomen, die het mogelijk maakte om banken te nationaliseren. Waarom is het
maximeren van de beloningen in de (semi)publieke sector niet onderwerp van
eenzelfde urgentie en politieke wil?
 Het tweede deel van de motie, het wetsvoorstel voor een salarismaximum
in het onderwijs, wordt in zijn geheel niet uitgevoerd. Deze leden willen
weten wat de zwaarwegende argumenten zijn om hier de wil van de meerderheid
van het parlement naast zich neer te leggen. Wat zijn de redenen om voor «het
werkveld van OCW» slechts beloningscodes vast te stellen? In hoeverre
wordt hiermee voorbijgegaan aan het regeerakkoord? Wat is de formele, wettelijke
status van deze codes? En waarom worden hier geen wettelijke maxima vastgesteld?
De leden wijzen erop dat de Commissie Dijkstal heeft geadviseerd om de onderwijssectoren
onder het regime «salarismaximum» te brengen. De staatssecretaris
onderschrijft dit advies bij de begroting voor 2008.
Dat veronderstelt toch wetten en geen beloningscodes, zo vragen deze leden.
 Bij de begroting voor het jaar 2008 spreekt de regering nog over «wettelijke
verankering van die codes in de onderwijswetten, inclusief het salarismaximum». Waarom wijkt de regering nu af van dit uitgangspunt?
Waarom schrijft de regering nu opeens dat er geen «afzonderlijk wetsvoorstel
voor het werkveld van OCW» komt ? Daarmee
wordt er toch een belofte gebroken?
 Deze leden wijzen erop dat de bestaande beloningsleidraad in het voortgezet
onderwijs geen rem heeft gezet op de salarissen van bestuurders en managers,
bijvoorbeeld in het voortgezet onderwijs. Het tegendeel is eerder waar. Deelt
de staatssecretaris deze conclusie? Waarom zouden beloningscodes in de toekomst
wel werken? Waar is dat optimisme op gebaseerd? Wie gaan deze beloningscodes
vaststellen? Krijgen ook het personeel en de ouders daarover een stem? De
leden wijzen erop dat te hoge beloningen van managers budget onttrekken aan
het primaire proces. Bovendien leidt het tot een (terechte) ergernis vanuit
het onderwijspersoneel. Wat is daarop uw reactie?
 
 De leden van de VVD-fractie hebben de brief van de staatssecretaris met
belangstelling gelezen en aanleiding gezien tot het stellen van de volgende
vragen.
 Deze leden vragen of de CAO, zoals door de VO-raad is vastgesteld, nu
wel of niet geldt voor bestuurders in het onderwijs. Voor welke bestuurders
wel en voor welke bestuurders niet? Hoe verhoudt zich dit tot de rol van werkgever
en dus uitvoerder van het CAO? Kan iemand binnen één functie
werkgever en werknemer tegelijk zijn van hetzelfde CAO? Op welke regels beroept
de staatssecretaris zich hierbij?
 Voorts vragen deze leden op welke bestuurders in het onderwijs is louter
de beloningsleidraad van toepassing en niet de CAO.
 Ten slotte vragen deze leden wat het voor de onderwijssector betekent
dat het wetsvoorstel voor beloningscodes pas in 2010 naar de Kamer zal komen.
Is het waar dat de toezichthouders in het onderwijs vrij spel hebben om via
de beloningsleidraad de salarissen voor bestuurders het komende jaar weer
te laten stijgen, zo vragen deze leden.
 II Reactie van de staatssecretaris
 Graag ga ik in op uw vragen naar aanleiding van mijn brief van 27 maart
2009 (Tweede Kamer, 2008–2009, 31 889, nr. 4), waarin ik u op de
hoogte heb gesteld van de voortgang van het wetgevingstraject inzake de normering
en openbaarmaking van topinkomens in de (semi)publieke sector. Daarbij verwijs
ik tevens naar eerder aan uw Kamer verzonden stukken.
 
 De leden van de CDA-fractie en SP-fractie hebben vragen gesteld over het
wetgevingstraject voor de onderwijssectoren. Ze vragen zich onder andere af
of het met behulp van het BZK-wetsvoorstel «Normering uit publieke middelen
gefinancierde beloning topfunctionarissen» (WNT) mogelijk wordt om als
regering een maximum binnen een beloningscode voor te schrijven.
 Het is inderdaad mogelijk om voor een sector een maximum voor te schrijven.
In het kabinetsstandpunt op het advies van de commissie Dijkstal «normeren
en waarderen» over de normering van de topinkomens in de (semi)publieke
sector (TK 28 479, nr. 38) is aangegeven dat voor de onderwijssectoren
het beloningsregime «salarismaximum» zal gelden. Hierbij is bovendien
aangegeven dat in de uitwerking van dit regime de minister van OCW elementen
wil betrekken als evenwichtige beloningsverhoudingen tussen onderwijssectoren,
aansluiting bij het loongebouw in de sector en het voorkomen van een algemeen
opwaartse druk op salarissen door de introductie of handhaving van een maximum.
Dit leidt mogelijk in sommige onderwijssectoren tot een beloningsmaximum beneden
het in de WNT vastgelegde plafond van 130% van het huidige ministersalaris.
Naar dit maximum wordt veelal gerefereerd als de «Balkenendenorm».
 
 Het kabinet hecht eraan de beloning van topfunctionarissen op uniforme
en eenduidige wijze te regelen. Om die reden is gekozen voor een (kader)wet
voor de gehele (semi)publieke sector en niet voor wetgeving per sector. In
de wet van BZK zullen de bevoegdheden op het punt van de beloning van alle
bestuurders expliciet en veel meer direct worden geregeld. Bovendien zal het
gehele scala aan beloningscomponenten, inclusief pensioenvergoedingen en ontslaguitkeringen,
worden meegenomen in de normering. Ook vormt deze wet de basis voor eventuele
ministeriële regelingen. Bovendien kan eigen wetgeving niet sneller worden
gerealiseerd dan de in voorbereiding zijnde wet van BZK. Daarmee is eigen
wetgeving voor OCW, zoals genoemd door de SP, overbodig en niet wenselijk.
 
 De leden van de PvdA-fractie en SP-fractie vragen mij in hoeverre ik kan
bijdragen aan een versnelling van het wetgevingstraject zodat deze wet sneller
in de Kamer ligt. Verder vragen zij welke andere mogelijkheden er nu binnen
reikwijdte van mijn departement liggen om, parallel aan het wetgevingstraject,
op korte termijn maatregelen te nemen. In mijn brief van 27 maart 2009
(Tweede Kamer, 2008–2009, 31 889, nr. 4) heb ik u op de hoogte
gesteld van het wetgevingstraject. Het kabinet is terdege doordrongen van
de urgentie om met wetgeving te komen. Van de minister van BZK, met wie ik
meerdere malen contact hebt gehad over de gewenste spoed, heb ik begrepen
dat gezien de hoge complexiteit van deze wetgeving, dit traject de tijd nodig
heeft, zoals eerder met uw Kamer is gewisseld. De minister van BZK heeft tijdens
een AO op 9 september jl. in de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse
Zaken aangegeven binnen afzienbare tijd te gaan starten met de fase waarin
belanghebbende organisaties over het wetsvoorstel geconsulteerd worden.
 
 U dringt aan op tussentijdse maatregelen. In dit verband deel ik u mee
dat ik mij in de tussenliggende periode maximaal inspan om in voorkomende gevallen adequaat op te treden. De afgelopen tijd heb ik in dat kader
de VO-raad er meerdere malen op gewezen dat alle partijen zijn gehouden aan
de CAO VO. Bovendien wil ik voorkomen dat, tijdens de periode tot het inwerking
treden van de wetgeving, zich nieuwe benoemingen voordoen, waarvan ik de beloning
buitensporig vind. Daarom doe ik op basis van mijn huidige bevoegdheid alles
wat in mijn vermogen ligt om buitensporige beloningen te voorkomen en waar
nodig daartegen op te treden. Op 28 september jl. heb ik het ROC-Friesland
in kennis gesteld dat ik overga tot inhouding van een deel van de rijksbijdrage
wegens ondoelmatige besteding van overheidsmiddelen. Indien zich dergelijke
gevallen van ondoelmatige besteding van rijksmiddelen in de VO-sector voordoen,
zal ik op basis van mijn huidige bevoegdheden dezelfde aanpak hanteren.
 
 Verder stellen de leden van de CDA-fractie en VVD-fractie een aantal vragen
die verband houden met de relatie van bestuurders tot de CAO.
 De leden van de CDA-fractie vragen of er overleg is geweest met de VO-raad
over de beloningsleidraad, met als inzet dat de schoolbesturen zich houden
aan de CAO. Dit overleg is gevoerd, hierbij zijn de standpunten gewisseld.
Ik heb aangegeven dat instemming van de sociale partners noodzakelijk is indien
men voor een bepaalde personeelscategorie (bv. bestuurders) aparte afspraken
wil maken. Verder is gesproken over het overleg van de VO-raad met de personeelsorganisaties
inzake de beloning van bestuurders. Dit overleg loopt nog. Zolang tussen de
sociale partners geen afwijkende afspraken zijn gemaakt, zijn de schoolbesturen
gehouden aan de CAO.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen zich tot slot af of de CAO nu wel of
niet geldt voor bestuurders in het onderwijs. Ook in de vervolgvragen gaan
de leden in op de rol van werkgever en dus uitvoerder van de CAO en de mogelijke
dubbelrol die een bestuurder vervult. Het antwoord hierop is dat de werkingssfeer
van de CAO zich ook uitstrekt tot de bezoldigde bestuurders met een arbeidsovereenkomst.
Hoewel de VO-raad de werknemersorganisaties daar in het CAO-overleg meermalen
om heeft verzocht, is de werkingssfeer van de CAO tot dusver niet aangepast.
Dit betekent dat de CAO nog steeds van toepassing is op bezoldigde bestuurders.
Ik verwijs in dit verband mede naar een uitspraak van de Bezwarencommissie
CAO-VO op 9 februari 2007. Volgens deze uitspraak vallen de bezoldigde
bestuurders onder de CAO-VO zolang de wetgever en CAO-partijen geen wijzigingen
in de wet en CAO hebben doorgevoerd. Bovendien blijkt uit de brief van de
Aob d.d. 12 maart jl. (kenmerk 572407 GDI/HKC) aan de VO-raad, die ook
in afschrift aan uw Kamer is gestuurd, dat de Aob deze visie eveneens deelt.
 
 Bezoldigde bestuurders met een arbeidsovereenkomst zijn in dienst van
de rechtspersoon en worden o.a. benoemd door een Raad van Toezicht die hun
arbeidsvoorwaarden vaststelt. De positie van bestuurders in het VO als personeelsleden
wordt geformaliseerd in het wetsvoorstel Goed onderwijs, goed bestuur (Tweede
Kamer 2008–2009, 31 828, nr. 2) dat op 8 en 9 september jl.
met uw Kamer is besproken. Bezoldigde bestuurders stellen dus niet hun eigen
arbeidsvoorwaarden vast. Of deze arbeidsvoorwaarden worden opgenomen in de
CAO van het overige personeel of in een afzonderlijke regeling is in het voortgezet
onderwijs een aangelegenheid van de sociale partners. Wel is ook een afzonderlijke
regeling voor de beloning van bestuurders onderwerp van overleg met de personeelsorganisaties.
 Overigens regelt de BZK-wet inzake de normering van topinkomens de maximering
van beloning van alle bestuurders in de (semi)publieke sector, mét
of zonder arbeidsovereen-komst.
 
 Daarnaast vragen de leden zich af voor wie de beloningsleidraad van toepassing
is en of de toezichthouders vrij spel hebben om via de beloningsleidraad voor
bestuurders de beloning de komende jaren te laten stijgen.
 De beloningsleidraad in de huidige vorm is een aangelegenheid van de sociale
partners.
 De VO-raad en de personeelsorganisaties zijn in overleg over de inhoud
van die leidraad en de reikwijdte daarvan. De rol van de toezichthouders ten
aanzien van o.a. de vaststelling van de (indexatie van) beloning van bestuurders
is duidelijk beschreven in het wetsvoorstel Goed onderwijs, goed bestuur.
Zij zijn gehouden aan de afspraken die door de sociale partners (nog) worden
gemaakt en dienen zich te conformeren aan de beloningsafspraken zoals die
straks op grond van de wet «Normering uit publieke middelen gefinancierde
beloning topfunctionarissen» gemaakt worden.
 Inmiddels heeft de VO-raad de Raden van Toezicht geadviseerd om, in het
geval de beloningsleidraad wordt gehanteerd, uit te gaan van een salarismaximum
van € 135 000 in plaats van het maximum in de beloningsleidraad
van € 178 400.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen
(SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp
(SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand (PvdD), Dibi (GL), Anker (CU)
en Smits (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Uitslag (CDA), Vietsch (CDA), Schinkelshoek
(CDA), Jacobi (PvdA), Elias (VVD), Timmer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der
Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66),
Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP), Bouchibti (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GL), Ortega-Martijn (CU) en Gerkens (SP).
 
 
 Kamerstuk 31 889, nr. 3.
 
 
 Kamerstuk 28 479, nr. 41.
 
 
 Kamerstuk 31 700 VIII, nr. 31.
 
 
 Kamerstuk 31 700 VIII, nr. 31, vraag 23.
 
 
 Kamerstuk 31 889, nr. 4.