Voortgangsrapportage Beleidskader Jeugdzorg 2001-2004; Brief staatssecretaris met standpunt inzake rapporten 'Pleegzorg in veranderende jeugdzorg...' en 'Pleegzorg met visie...'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27410, nr. 19

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27410 nr. 19

08-06-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamSTANDPUNT PLEEGZORG1. Inleiding2. Beleidsuitgangspunten3. Concrete maatregelen ter versterking van de positie
van de pleegouders en van de pleegzorg4. Twee hoofdvormen in de pleegzorg: hulpverleningsvariant
en opvoedingsvariant5. Invoering varianten (mede in het licht van de Wet op
de jeugdzorg)Wet op de jeugdzorg en pleegzorgInbedding van de hulpverleningsvariant in de Wet op de
jeugdzorgInbedding van de opvoedingsvariant in bestaande en voorgenomen
wet- en regelgeving, waaronder de Wet op de jeugdzorg6. Voorlopige maatregelen voor de opvoedingsvarianta. Wijzigen artikel 268 BWb. Nieuw opvoedings- en verzorgingsrecht.7. Imagoverbetering sectorBIJLAGE Overzicht recent gereedgekomen en lopende onderzoeken
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27410Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 410Voortgangsrapportage Beleidskader Jeugdzorg 2001–2004nr. 19BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 juni 2001Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris van Justitie, ons standpunt
aan op de u bij brief van mei 2000, DJB/JHV-2073625 aangeboden rapporten «Pleegzorg
in een veranderende jeugdzorg, een visie op ontwikkeling» en «Pleegzorg
met visie, juridische haken en ogen».De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. M. Vliegenthart STANDPUNT PLEEGZORG1. InleidingDe pleegzorg is een onmisbare schakel in de jeugdzorg. Het is een vorm
van jeugdzorg die jongeren die kortere of langere tijd niet meer thuis kunnen
wonen, opvang biedt in een gewone gezinssituatie.Terecht wordt het belang van pleegzorg steeds meer benadrukt. In de eerste
plaats vanuit het perspectief van de jeugdige. Maar daarnaast ook vanuit het
stelsel van hulpverlening aan jeugdigen. Uitgangspunt daarbij is dat de hulp
zo licht mogelijk, zo kort mogelijk en zo dicht bij huis moet zijn.Tegelijkertijd heeft de pleegzorg te maken met een aantal ontwikkelingen
die maken dat de pleegzorg niet meer geheel voldoet aan de eisen van deze
tijd. In dit verband noemen wij bijvoorbeeld de veranderende opvattingen over
de verdeling van arbeid en zorg: steeds meer pleegouders combineren zorgtaken
met arbeid, of willen arbeid en zorg combineren, hetgeen weer gevolgen heeft
voor de beschikbaarheid van pleeggezinnen. De juridische positie en verantwoordelijkheid
van pleegouders die een pleegkind duurzaam of permanent verzorgen en opvoeden
is niet goed geregeld gelet op de verantwoordelijkheid die men feitelijk draagt.
Tenslotte kent de pleegzorg ook haar specifieke knelpunten, zoals de hoogte
van de pleegvergoeding en de ondersteuning en begeleiding.Om die redenen is, op basis van de notitie «Speerpunten verbetering
pleegzorg (1997)» in 1998 een project «Innovatie en kwaliteitsverbetering»
van start gegaan, aangestuurd door de – door ons ingestelde –
Landelijke Stuurgroep Pleegzorg. Onder leiding van deze Stuurgroep zijn door
haar projectorganisatie «Trillium» een tweetal richtinggevende
documenten tot stand gekomen. Deze documenten zijn u in mei 2000 aangeboden.Het eerste rapport heet «Pleegzorg in een veranderende jeugdzorg,
een visie op ontwikkeling» (hierna te noemen: visiedocument) en gaat
vooral in op de maatschappelijke betekenis van pleegzorg, nu en in de toekomst.
Het tweede rapport heet «Pleegzorg met visie, juridische haken en ogen»
(hierna te noemen: haken&ogendocument) en gaat in op de juridische knelpunten
die zich bij de implementatie van de visie zouden kunnen voordoen.Beide rapporten bevatten een schat aan informatie, conclusies en voorstellen
voor verbeteringen om de pleegzorg beter te doen aansluiten bij de eisen van
de moderne samenleving en bij de huidige maatschappelijke ontwikkelingen.
Ook worden voorstellen gedaan om de pleegzorg binnen het geheel van de jeugdzorg
een steviger positie te geven en de pleegzorg beter te laten inspelen op de
verschillende hulpvragen.Belangrijk knelpunt, zo blijkt uit de onderzoeken, is dat de vergoeding
voor pleegouders niet toereikend is voor de kosten die ouders maken. Een ander
knelpunt is de (on)mogelijkheid om arbeid en zorg voor pleegkinderen te combineren.
Verder wordt aandacht gevraagd voor betere ondersteuning van de organisaties
voor pleegzorg.Een vierde belangrijke kwestie is de (juridische) positie en relatie van
natuurlijke ouders en pleegouders in relatie tot de verzorging en opvoeding
van het pleegkind. Verder wordt aandacht gevraagd voor vergroting van de etnische
diversiteit binnen de pleegzorg.Door middel van dit Kabinetsstandpunt reageren wij op deze belangrijke
documenten. Dit doen wij door allereerst een aantal uitgangspunten te benoemen,
die aan onze reactie ten grondslag liggen. Op basis van deze uitgangspunten
komen wij vervolgens tot een aantal concrete maatregelen, die recent getroffen
zijn of getroffen zullen worden om knelpunten op te lossen. Vervolgens wordt
daarnaast de richting van de door ons voorgestane herstructurering
van de pleegzorg aangegeven, alsmede een lijn waarlangs en een tijdpad, waarop
een en ander geëffectueerd kan worden.2. BeleidsuitgangspuntenBij een visie op pleegzorg hanteren wij de volgende uitgangspunten:– Het belang van het kindHet belang van het kind staat voorop.Vertrekpunt hierbij is het Internationale VN-Verdrag inzake de Rechten
van het Kind (IVRK).Indien er problemen zijn dient de hulp allereerst geboden te worden binnen
het eigen gezin. Kan een kind door bepaalde omstandigheden niet in het eigen
gezin wonen, dan moet een oplossing gezocht worden in een situatie, die zoveel
mogelijk lijkt op een gezinssituatie. Daarbij kan het om twee typen hulpvragen
gaan. De eerste is vanuit gezinnen waarbij de opvoedingsproblemen zo hoog
oplopen dat het kind niet meer thuis kan of wil blijven, terwijl er eigenlijk
nog wel zicht is op een oplossing die het mogelijk maakt dat het kind weer
thuis gaat wonen. Het tweede type betreft kinderen die voor langere tijd of
wellicht nooit meer in hun eigen gezin kunnen wonen en die een vervangende
opvoedingssituatie nodig hebben. Het hulpaanbod moet zo georganiseerd en geregeld
zijn, dat kinderen, maar ook ouders en pleegouders niet onnodig lang in een
onzekere situatie verkeren.Onderkend moet worden dat lang niet altijd van te voren vaststaat of er
sprake zal zijn van een tijdelijke pleeggezinplaatsing, danwel dat er sprake
is van een langdurige plaatsing.– Het belang van pleegzorgPleegzorg is een unieke vorm van hulpverlening aan kinderen, omdat het
mogelijk maakt dat kinderen die niet thuis kunnen wonen toch in een gezinssituatie
kunnen opgroeien. Ook biedt (deeltijd) pleegzorg de mogelijkheid om uithuisplaatsing
te voorkomen, door ouders gedeeltelijk te ontlasten van hun opvoedingstaak.
Dit sluit aan op het uitgangspunt binnen de jeugdzorg dat kinderen zoveel
mogelijk worden ondersteund in de eigen gezinssituatie en dat uithuisplaatsing
alleen dan aan de orde is indien lichtere vormen van hulp geen adequaat antwoord
bieden op de betreffende situatie. Daarbij komt, dat pleegzorg heel geschikt
is om als maatwerk aan te bieden: in de eigen (sociale) omgeving of juist
in een heel ander gezin, parttime of fulltime, preventief of curatief, tijdelijk
of permanent, als hulp voor de ouders of als gezinssituatie in combinatie
met een plaatsing in een residentiële instelling, etc. Pleegzorg is daarnaast
ook uniek omdat het een vorm van hulpverlening is waarin een vrijwillige bijdrage
aan deze hulp door pleegouders en professionele begeleiding hand in hand gaan.
Dit unieke kenmerk maakt deze vorm van hulp tegelijkertijd ook kwetsbaar omdat
een beroep wordt gedaan op de betrokkenheid en inzetbaarheid van burgers.De keuze voor de opvang van pleegkinderen is niet alleen een persoonlijke
vrije keuze, maar ook een antwoord op het appel vanuit de samenleving om kinderen
uit ontwrichte situaties (al dan niet kortdurend) een veilige thuisbasis te
bieden. Pleegzorg is daarmee nadrukkelijk onderdeel van de sociale infrastructuur
van de samenleving. Met pleegzorg is derhalve ook in dat opzicht een maatschappelijk
belang gediend. Overigens kan door pleegzorg vaak een beter alternatief geboden
worden dan plaatsing in (duurdere) internaten.Al deze argumenten leiden tot het uitgangspunt, dat pleegzorg waar mogelijk
moet worden ingezet, dat het daarom goed geïntegreerd moet worden in
het geheel van de jeugdzorg (en niet als een eigen «eiland»beschouwd moet worden) en dat belemmeringen hiervoor weggenomen moeten
worden.– Het belang van het pleegouderschapHet succes van de pleegzorg is sterk afhankelijk van het aantal pleegouders
dat beschikbaar is en de kwaliteit die geboden wordt. Erkenning, waardering
en professionalisering van de pleegzorg zijn dan ook topics van ons pleegzorgbeleid.
De pleegouders vormen een categorie, wier stem ook gehoord moet worden om
de pleegzorg nog beter te organiseren.Met professionalisering bedoelen wij het bieden van ondersteuning, begeleiding
en facilitering die meer passen bij de eisen van deze tijd, bij een eigentijdse
pleegzorg. Facilitering in termen van het bieden van een toereikende pleegvergoeding.Maar ook de gelijkstelling in wet- en regelgeving van pleegouders met
daarmee gelijkgestelde opvoeders draagt bij aan de versterking van de positie
van pleegouders. Het wegnemen van onzekerheid bij pleegouders over de duur
van het verblijf vormt daar eveneens een onderdeel van. Ook in die zin zetten
we via diverse maatregelen in op de versterking van de positie van pleegouders:
zonder pleegouders immers geen pleegzorg.3. Concrete maatregelen ter versterking van de positie
van de pleegouders en van de pleegzorgOm de positie van pleegouders en van de pleegzorg in het algemeen te versterken
hebben wij de volgende concrete maatregelen getroffen.Om de pleegouders financieel te ondersteunen heeft het Kabinet eerder
een eerste stap gezet door de pleegzorgvergoeding vanaf 1 januari 2000
te indexeren.Een tweede stap is aanpassing van de hoogte van de pleegvergoeding zelf.Uit onderzoek (Research voor Beleid, juni 2001) blijkt dat de hoogte van
de pleegvergoeding met een gemiddeld bedrag van f 168,– op maandbasis
achterblijft bij de werkelijke kosten die pleegouders maken in verband met
de verzorging en opvoeding van het pleegkind. Om de waardering voor pleegouders
en het maatschappelijk belang van pleegzorg tot uitdrukking te brengen, heeft
het Kabinet besloten een bedrag van f 13 miljoen voor 2001 en f 26
miljoen voor 2002 e.v. ten behoeve van de pleegzorg beschikbaar te stellen.
Met dit bedrag is het in de eerste plaats mogelijk om in de lijn met de uitkomsten
van het onderzoek de normbedragen voor de pleegvergoeding met ingang van 1 juli
2001, afhankelijk van de leeftijd van het pleegkind, met een bedrag variërend
tussen de f 100,– en f 220,– per maand te verhogen.Een wijziging van de Regeling vergoeding pleeggezinnen in verband met
de verhoging van de basisbedragen voor de pleegvergoeding zal binnenkort het
licht zien. De feitelijke kosten van deze maatregel zijn afhankelijk van de
leeftijdsverdeling van de pleegkinderen en het aantal.Ook naar de knelpunten bij voorzieningen van pleegzorg in de sfeer van
werving en selectie en de ondersteuning en begeleiding van pleegouders is
onderzoek gedaan (Bestuur & Management Consultants: Financiering en bedrijfsvoering
van de pleegzorg, juli 2000).Kwaliteitsverbetering in de ondersteuning van pleegouders kan bijdragen
aan een verbetering in de beschikbaarheid van pleegouders. Provincies maken
afspraken met de instellingen over de bedragen die voor de uitvoering beschikbaar
zijn. Indien er ruimte uit de extra middelen overblijft kunnen provincies
dit geld aanwenden voor verbetering van de ondersteuning danwel voor andere
knelpunten. Grote vooruitgang is eveneens geboekt ten aanzien van de gelijkstelling
in wet- en regelgeving van pleegouders met ouders of andere daarmee gelijkgestelde
opvoeders. Zo is in de belastingheffing wat betreft de kinderkorting het pleegkind
inmiddels gelijkgesteld met het kind van eigen ouders.Terecht heeft Trillium aandacht gevraagd voor de noodzaak om deze gelijkstelling
ook in de Wet arbeid en zorg te realiseren. Veertig procent van de pleegouders
immers combineert arbeid met zorgtaken en dit percentage neemt alleen maar
toe. Inmiddels is de Wet arbeid en zorg zodanig aangepast dat de pleegouder
die een pleegkind duurzaam verzorgt en opvoedt net als de «gewone»
ouder die een kind en opvoedt, bij ziekte van het kind ook in aanmerking komt
voor het (geclausuleerd recht op) kortdurend zorgverlof.Daarnaast is middels aanvaarding van het amendement-Bussemaker/Schimmel
tevens in het wetsvoorstel vastgelegd dat de pleegouder-werknemer die een
kind opneemt met het oog om duurzaam in diens gezin te worden verzorgd en
opgevoed, net als de adoptiefouder, eveneens in aanmerking komt voor het gewenningsverlof.4. Twee hoofdvormen in de pleegzorg: hulpverleningsvariant
en opvoedingsvariantHet belang van het kind en versterking van de positie van pleegouders
vragen om een bezinning op de positie van de pleegouders ten opzichte van
natuurlijke ouders in de verschillende situaties. Hierover leven veel vragen,
bijvoorbeeld wanneer het belang van het kind ermee gediend is te blijven streven
naar herstel van de oorspronkelijke gezinssituatie en wanneer dat niet (meer)
mogelijk is. En wat de consequenties dan zijn voor het kind, de ouder en de
pleegouder.Het visiedocument dat in het kader van Trillium is ontwikkeld, introduceert
daarvoor het onderscheid tussen een zogenaamde korte termijn variant en een
lange termijn variant. Wij geven de voorkeur aan de termen hulpverleningsvariant
en opvoedingsvariant boven de termen korte termijnvariant respectievelijk
lange termijnvariant, omdat de voorgestelde termen beter aansluiten bij hetgeen
met de varianten wordt beoogd.In de hulpverleningsvariant variant staat herstel van de oorspronkelijke
gezinssituatie centraal. Het opgroeien binnen de eigen gezinssituatie heeft,
mits het belang van het kind zich daartegen niet verzet, de voorkeur boven
een ander primair leefmilieu. De hulpverlening in deze variant is er dan ook
op gericht om via intensieve ambulante hulp voor het gezin in combinatie met
gedeeltelijke en/of tijdelijke uithuisplaatsing in een pleeggezin mogelijk
te maken dat het kind weer snel naar huis terug kan keren.Indien ondanks alle inspanningen blijkt dat terugkeer naar de ouders in
het belang van het kind geen reële optie (meer) is, komt de tweede variant
in beeld. Dat betekent dat het permanent verblijf voor het kind dan in een
ander opvoedingsmilieu, in casu een pleeggezin, moet worden gezocht. Daarbij
kan overdracht van (al dan niet beperkt) gezag van de ouders aan de pleegouders
aan de orde zijn.De volgende elementen van de visie spreken ons bijzonder aan.• Het belang van het kind is het vertrekpunt.• Ouders hebben het recht om hun kind zelf te verzorgen en op te
voeden (vgl. artikel 18 IVRK en 247 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek),
maar dat recht is ondergeschikt aan het belang van het kind.• Investeren in herstel van de oorspronkelijke gezinssituatie (de
hulpverleningsvariant) staat voorop. Dit onderstreept het belang van voldoende
en adequate inzet van intensieve ambulante hulpverlening.• Als blijkt dat herstel van de oorspronkelijke gezinssituatie onmogelijk
is of zinloos, zal – in het belang van het kind – de verdere opvoeding van het kind in een ander primair opvoedingsmilieu moeten plaatsvinden.
De stap naar de opvoedingsvariant wordt dan gezet.Het bovenstaande is in lijn met internationale verdragen als het Internationale
Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) en het Europese Verdrag voor de
Rechten van de Mens (EVRM). Beide verdragen gaan ervan uit dat kinderen zo
veel mogelijk door hun ouders verzorgd en opgevoed worden. Het recht van ouders
om zelf voor hun kinderen te zorgen is een van de belangrijkste consequenties
van «family life». Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
heeft dit vele malen bevestigd. De artikelen 7 en 18 IVRK, waarin het recht
van het kind om primair door zijn ouders te worden verzorgd is vastgelegd,
gaan ervan uit dat ouderlijke gezagsuitoefening in het belang van het kind
is.Een inbreuk op het gezag is slechts mogelijk als dat ter bescherming van
het belang van het kind noodzakelijk is (artikel 8, tweede lid, EVRM; artikel
9, eerste lid, IVRK).Dit laat onverlet dat, wanneer een kind langere tijd in een pleeggezin
verblijft en er geen perspectief is op terugplaatsing, dit kan leiden tot
een gedwongen ontheffing. Dit is niet in strijd met voornoemde verdragen.Het zoeken naar een helder omslagpunt waarop wordt vastgesteld, dat het
hulpaanbod niet langer gericht moet zijn (in het belang van het kind) op terugplaatsing
bij de natuurlijke ouders, maar dat in pleegzorg een permanente oplossing
moet worden gezocht, onderschrijven wij. Het belang van het kind, van de pleegzorg
en van de pleegouders ligt hieraan ten grondslag.Wel levert de concretisering hiervan via het onderscheid en de «knip»
tussen hulpverleningsvariant en opvoedingsvariant in wet- en regelgeving een
aantal vragen op.In het haken&ogendocument worden een aantal knelpunten in dit verband
aangegeven.Het belangrijkste algemene knelpunt is de termijn waarop het omslagpunt
plaats zal vinden, oftewel: wanneer houdt de hulpverleningsvariant op en begint
de opvoedingsvariant en daarbij (met ontheffing van de ouders uit het gezag)
gezagsoverdracht aan de pleegouders.Het visiedocument noemt een termijn van een half jaar (tot een jaar).De vraag is of deze termijn voldoende recht doet aan de positie van de
ouders als primaire verzorgers en opvoeders van een kind. Aan de andere kant
is voor het kind van belang dat vrij snel duidelijk wordt wie de opvoedingsverantwoordelijkheid
over hem of haar heeft.Wij zijn van mening dat de termijn van een half jaar tot een jaar, zoals
in het visiedocument voorgesteld, in het algemeen te kort is om tot een verantwoord
besluit te komen over een gedwongen ontheffing en gezagsoverdracht aan de
pleegouders. Ouders dienen een reële kans te krijgen hun opvoedingsverantwoordelijkheid
voor het kind waar te maken. Dat verklaart dan ook waarom aan de (op de –
lichte – maatregel van ondertoezichtstelling volgende, – zware –
maatregel van) ontheffing van het gezag de onmacht en ongeschiktheid van ouders
ten grondslag ligt. Strikt genomen dienen ouders, voordat deze (dis)kwalificatie
is vast te stellen, alle kansen te krijgen om zich te verbeteren. Pas als
alle kansen benut zijn, kunnen zij met het predikaat onmachtig of ongeschikt
worden ontheven van het gezag.Ook is van belang dat gezagsontneming maatschappelijk gezien als zeer
ingrijpend wordt ervaren.Een ander belangrijk algemeen punt in het kader van de inbedding van de
beide varianten in wet- en regelgeving is de leeftijd. Het visiedocument maakt
geen onderscheid naar leeftijd (en uiteraard ontwikkeling) van de kinderen
als het gaat om de termijn waarbij de hulpverleningsvariant overgaat in de
opvoedingsvariant.Voor een kind van één jaar heeft de termijn van een half
jaar echter een andere betekenis dan voor een kind van dertien jaar. Pleegzorg
op maat betekent naar onze mening ook dat de zorg toegesneden moet zijn op
de behoefte van het kind. Daarbij kunnen de leeftijd en het ontwikkelingsniveau
van het kind een rol spelen. Immers, hoe jonger het kind, hoe sneller de ontwikkelingsfasen
op elkaar volgen. De negatieve gevolgen van de inbreuken in de hechtings-
en opvoedingsrelatie grijpen in de leeftijdsperiode van 6 tot 36 maanden dieper
in en werken langer door in de ontwikkeling van het kind.Concluderend kan worden gesteld dat wij ons kunnen vinden in het voorstel
van Trillium om een «knip» in de pleegzorg aan te brengen in een
hulpverlenings- en opvoedingsvariant. De voorgestelde termijn van een half
jaar (tot een jaar) voor de grensbepaling tussen beide varianten komt ons
in het algemeen te kort voor. Wat een redelijke termijn daarvoor zou zijn,
wordt door ons nader uitgewerkt. Bij die nadere uitwerking wordt ook aandacht
geschonken aan de leeftijd van het kind.5. Invoering varianten (mede in het licht van de Wet op
de jeugdzorg)Wet op de jeugdzorg en pleegzorgVeranderingen en vernieuwingen in de pleegzorg staan niet op zich en kunnen
dat ook niet. Ze dienen te worden ingebed in het brede jeugdzorgstelsel in
het kader van de nieuwe Wet op de jeugdzorg. Deze wet maakt onderscheid tussen
enerzijds een herkenbare toegang tot de jeugdzorg (Bureau Jeugdzorg) en anderzijds
de aanbieders van de door het Bureau Jeugdzorg geïndiceerde hulpverlening
(de zorgaanbieders).De huidige voorzieningen voor pleegzorg zijn in dit nieuwe spectrum –
zij het niet de enige – zorgaanbieders van pleegzorg.Ook worden in het kader van de Wet op de jeugdzorg belangrijke keuzen
gemaakt over het zorgaanbod, zoals: uniforme omschrijving in modules, zorgprogramma's
voor specifieke doelgroepen en vergelijkbare financiering voor alle sectoren
in de jeugdzorg. Vanuit het vraaggerichte karakter van de nieuwe jeugdzorg
dient het aanbod van pleegzorg gedifferentieerd te zijn en hulp op maat te
bieden (bv. deeltijdpleegzorg, in de varianten weekend/vakantie/dag/ondersteunend,
of kortdurende pleegzorg, in de varianten noodopvang/crisisopvang/observatie/perspectief
thuis/overbrugging of bijv. de langdurende pleegzorg in de varianten basis/intensief/specialistisch).De jeugdige dient zoveel mogelijk (gedeeltelijk) in een gezin op te groeien,
met een ondersteuning die varieert van licht tot zeer intensief, veelal in
nauwe samenwerking met andere instanties, waarbij de hulp gecombineerd of
geschakeld wordt aangeboden.Inbedding van de hulpverleningsvariant in de Wet op de
jeugdzorgDe hulpverleningsvariant kent grote overeenkomsten met het huidige aanbod
van pleegzorg, zij het dat nadrukkelijker de natuurlijke ouders ondersteund
moeten worden om hun opvoedingstaak zo snel mogelijk weer op zich te kunnen
nemen. Pleegzorg in deze variant kent dus altijd acties gericht op het bieden
van hulp aan kind en pleegouders, en tegelijkertijd een gericht hulpaanbod
aan de natuurlijke ouders.Het bieden van zorg op maat betekent dat de zorgaanbieders hun aanbod
in modules moeten beschrijven. Ook voor de pleegzorg is het denken in modules en zorgprogramma's nog
nieuw. In het kader van Trillium wordt hier wel aan gewerkt. Voorzieningen
zijn thans bezig om te omschrijven welke typen hulp voor welke vragen ingezet
kunnen worden. Hierbij wordt niet alleen de vraag van de jeugdige en ouders
in beschouwing genomen, maar ook nadrukkelijk de mogelijkheden van de familie
en van de omgeving (netwerkpleegzorg), alsmede de hulpvraag van de natuurlijke
ouders.Om te bezien hoe de hulpverleningsvariant in samenhang met de bredere
jeugdzorg in de praktijk het beste gerealiseerd kan worden en welke knelpunten
zich daarbij voordoen, heeft Trillium een vijftal experimenten ingezet. De
experimenten zijn in september 2001 klaar. Het betreft experimenten in Zuid
Holland, Groningen, Utrecht, Den Bosch en Limburg. De uitkomsten van deze
experimenten zullen worden gebruikt voor de ontwikkeling en omschrijving van
mogelijke basismodules pleegzorg in het kader van de Wet op de jeugdzorg en
de implementatie daarvan. In het Implementatieprogramma Wet op de jeugdzorg
immers is een speciale actieprogramma pleegzorg opgenomen. Daarin worden de
gevolgen voor de introductie van de hulpverlenings- en opvoedingsvariant nader
uitgewerkt en verwerkt in basismodules. Deze basismodules zullen in een algemene
maatregel van bestuur worden vastgelegd.Concluderend kan worden gesteld dat de invoering van de hulpverleningsvariant
reeds nu haar beslag krijgt in het kader van het Implementatieprogramma Wet
op de jeugdzorg, en dat er bij de inbedding van deze variant in het nieuwe
stelsel zich op voorhand geen specifiek juridische of organisatorische problemen
voordoen.Inbedding van de opvoedingsvariant in bestaande en voorgenomen
wet- en regelgeving, waaronder de Wet op de jeugdzorgEen pleegkind kan op verschillende manieren terecht komen in de opvoedingsvariant.Een mogelijkheid is meteen bij de eerste plaatsing in het pleeggezin.
Dit is bijvoorbeeld het geval bij kinderen van overleden ouders of van ouders
die uit de ouderlijke macht zijn ontheven of ontzet: de plaatsing in het pleeggezin
heeft dan van meet af aan een duurzaam karakter.De opvoedingsvariant komt doorgaans pas na enige tijd in zicht, namelijk
als een vervolgtraject nadat besloten is niet meer te investeren in de hulpverleningsvariant.
Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer ondanks de intensieve hulp de zorg binnen
het afgesproken tijdsbestek niet voldoende oplevert en terugkeer van het kind
naar de ouders niet mogelijk is. Dan wordt het kind een nieuw perspectief
geboden in een ander primair leefmilieu, bijvoorbeeld het pleeggezin waar
het kind al verblijft of een ander pleeggezin.Bij de opvoedingsvariant kan, zoals gezegd, overdracht van (al dan niet
beperkt) gezag van de ouders aan de pleegouders aan de orde zijn. Dit element
maakt de implementatie van de opvoedingsvariant in bestaande en voorgenomen
wet- en regelgeving redelijk complex. Voor deze implementatie zijn immers
ook ontwikkelingen in het jeugdbeschermingsrecht, gewijzigde opvattingen over
de invulling van het ouderlijk gezag (opvoedingsautonomie) en veranderingen
in de rechtspositie van het kind van belang. De implementatie van de opvoedingsvariant
kan hier niet los van worden gezien.In het haken&ogendocument is een aantal juridische obstakels die de
implementatie van de opvoedingsvariant in bestaande wet- en regelgeving in
de weg staan, aangegeven.Een aangedragen knelpunt is bijvoorbeeld de maximale termijnstelling voor
de ondertoezichtstelling (en uithuisplaatsing). Deze termijn kan, na jaarlijkse toetsing door de rechter, in de huidige situatie steeds
worden verlengd. Dit geeft veel kinderen steeds opnieuw onzekerheid over de
plaats waar zij de volgende periode verblijven. Bij deze«beoordelingsmomenten»
staat niet zozeer de behoefte van het kind centraal, als wel het stelsel van
de wet, die voorschrijft dat een machtiging voor uithuisplaatsing in het kader
van een ondertoezichtstelling slechts geldig kan zijn voor maximaal één
jaar.Een ander belangrijk knelpunt volgens de onderzoekers is, dat onderdelen
van het huidige pakket van kinderbeschermingsmaatregelen een obstakel kunnen
vormen voor de uitvoering van de visie. Deze belemmeringen liggen, zoals reeds
eerder gesteld, onder meer op het terrein van het gezag (titel 14 van Boek
I van het Burgerlijk Wetboek).Volgens het visiedocument kan in situaties waarin pleegzorg als opvoedingsvariant
(pleegouders als opvoeders met zowel het pedagogisch gezag maar ook het juridisch
gezag) geldt, behoefte bestaan aan uitbreiding van de mogelijkheden tot gezagsoverdracht
aan pleegouders, ongeacht de vraag of de ouders daarmee instemmen. De huidige
wetgeving biedt hiervoor volgens het onderzoek onvoldoende ruimte en daarom
bevelen de onderzoekers aan een onderzoek te doen naar een uitbreiding van
de mogelijkheden van gedwongen gezagsontneming van pleegouders.De nadere uitwerking van de opvoedingsvariant is, zoals gezegd, niet los
te zien van de eerder aangehaalde ontwikkelingen in het jeugdbeschermingsrecht.
Bovendien zijn er ten aanzien van ondertoezichtstelling, ontheffing, ontzetting,
uithuisplaatsing en pleegzorg, al dan niet aanpalend aan het onderhavige onderwerp,
verschillende onderzoeken recent afgerond of nog gaande. Wij hebben hierop
in de brief van 22 februari 2001 aan uw Kamer, inzake aanbieding van het rapport
Evaluatie herziening ondertoezichtstelling, reeds gewezen.In een bijlage bij deze brief treft u een overzicht aan van deze onderzoeken
en ontwikkelingen.Concluderend kan de vraag worden gesteld of, in het licht van de implementatie
van de opvoedingsvariant pleegzorg, het uitsluitend aanpassen van wettelijke
regelgeving wel toereikend is of dat een meer fundamentele bezinning op de
kinderbeschermingsmaatregelen op zijn plaats is. De beslissing over «aanpassing
van» of «meer fundamentele bezinning op» de wettelijke regeling
van de kinderbeschermingsmaatregelen, kan pas na afronding van voornoemde
onderzoeken worden genomen. Op dit moment bestuderen wij de reeds beschikbare
onderzoeksresultaten. De voorstellen uit het haken&ogendocument worden
hierbij betrokken.Wij komen in het eerste halfjaar van 2002 hierop terug.6. Voorlopige maatregelen voor de opvoedingsvariantWij zijn van mening dat, teneinde de positie van pleegouders in de opvoedingsvariant
te versterken, in afwachting van het vorenstaande, reeds op korte termijn
een aantal zaken nader kunnen worden uitgewerkt.Daarom bezien wij thans welke mogelijkheden de huidige wettelijke regelingen
in dit verband wel kunnen bieden.In het kader van de versterking van de positie van pleegouders kan worden
gedacht aan (gedeeltelijke) gezagsoverdracht. In dit verband zijn de volgende
denkrichtingen mogelijk.a. Wijzigen artikel 268 BWTe denken valt aan een wijziging van artikel 268 van Boek 1 van het Burgerlijk wetboek. Het tweede lid van dit artikel biedt de mogelijkheid
na een ondertoezichtstelling van tenminste zes maanden of na een uithuisplaatsing
ex artikel 261 van meer dan een jaar en zes maanden een ontheffing uit te
spreken, zonodig tegen de zin van de ouder. Voorwaarde is wel dat er gegronde
vrees is dat de maatregel onvoldoende is om de dreiging als bedoeld in artikel
254 af te wenden. In de praktijk wordt van deze mogelijkheid weinig gebruik
gemaakt. De ontheffing wordt als te ingrijpend ervaren voor ouders. Bovendien
zijn sommigen van mening dat de ouders een kans moeten blijven houden op terugplaatsing
van het kind in het oorspronkelijke gezin. Voorts wordt wel gevonden dat een
ontheffing pas aan de orde komt als daardoor iets wezenlijks wordt toegevoegd
aan de tot dan toe bestaande situatie, namelijk een situatie van uithuisplaatsing
met instemming van de ouders. Wanneer de ouders instemmen met de uithuisplaatsing,
wordt een ontheffing dan ook vaak niet nodig geacht.De Hoge Raad heeft overigens geoordeeld dat wanneer de ouders zich bereid
verklaren het kind in het pleeggezin te laten, van ontheffing van die ouders
uit het gezag geen sprake kan zijn; aan de duurzaamheid van die bereidheid
van de ouders mogen wel vergaande eisen worden gesteld. De rechter mag namelijk
oordelen dat onvoldoende valt uit te sluiten dat een ouder in de nabije toekomst
niet langer zal instemmen met de uithuisplaatsing (HR 7 april, RvdW 2000,92).Overigens bestaat er ook recente jurisprudentie waarin tot ontheffing
uit het ouderlijk gezag is overgegaan omdat zonder meer duidelijk was dat
het kind niet meer naar de ouder terug kan.Bezien wordt of het wenselijk is of en, zo ja, op welke wijze artikel
268 BW wijziging behoeft, in die zin dat de mogelijkheden voor gedwongen gezagsontneming
worden uitgebreid.b. Nieuw opvoedings- en verzorgingsrecht.Een andere mogelijkheid is het gedeeltelijk overhevelen van het gezag
naar pleegouders (op maat gesneden overdracht van opvoederschap) en bijvoorbeeld
het introduceren van een nieuwe rechtsfiguur die geënt is op de onder
andere in de Verenigde Staten ontwikkelde «permanency-planning».
Kort gezegd houdt dit in dat het juridisch gezag bij de ouders zal bijven,
terwijl de pleegouders formeel bevoegd zullen zijn beslissingen te nemen over
de dagelijkse gang van zaken met betrekking tot het kind. Als op deze manier
het dagelijkse opvoedings- en verzorgingsrecht als het ware uit het juridisch
gezag van de ouders wordt gelicht, rijst de vraag wat dan nog de resterende
inhoud zal kunnen zijn van het juridisch gezag van de ouders. Er kan bijvoorbeeld
gedacht worden aan een medebeslissingsrecht van de ouders op een aantal belangrijke
punten, zoals bijvoorbeeld de schoolkeuze, en de toestemming van de ouders
voor het sluiten van een meer ingrijpende medische behandelingsovereenkomst
waarvan de noodzaak ter discussie staat.Als de pleegouders en de ouders het over dergelijke onderwerpen niet eens
zijn, kunnen zij hun geschil aan de rechter voorleggen.In dit verband bezien wij of en zo ja, in welke zin aanpassingen van de
wettelijke regelingen van het omgangsrecht wenselijk zijn, teneinde de betrokkenheid
van ouders bij hun kind in de opvoedingsvariant mogelijk te maken en/of te
behouden.Het belang van het kind vormt daarbij steeds weer het uitgangspunt.Wij achten beide opties het overwegen waard en hebben inmiddels de nadere
uitwerking daarvan ter hand genomen. Zoals gezegd komen wij in het eerste
halfjaar van 2002 hierop terug. 7. Imagoverbetering sectorHet geheel van maatregelen die wij hebben genomen heeft als doel pleegzorg
in het gehele stelsel van jeugdzorg een volwaardige plaats te geven, zowel
door de positie van de pleegouders te versterken als door de organisatie meer
te verankeren in de jeugdzorg, waarbij steeds het belang van het kind voorop
moet staan.Met de voorgestelde verbeteringen in facilitering en voorzieningen is
een goede basis gelegd om ook het imago van de pleegzorg te kunnen verbeteren.
Hiertoe worden op dit moment voorbereidingen getroffen. Nog dit jaar zal een
nieuwe pleegzorgcampagne van start gaan. Deze campagne besteedt ook aandacht
aan de werving van allochtone pleegouders. De etnische diversiteit en de noodzaak
om in de pleegzorg grotere aantallen gezinnen met een allochtone achtergrond
te werven behoeven geen nadere uitleg. In dit verband is de netwerkpleegzorg
van belang. Bij deze vorm van pleegzorg verblijft de jeugdige kortere of langere
tijd in een gezin dat behoort tot de kring van de familie, vrienden of kennissen
van het gezin van herkomst. Deze vorm van pleegzorg is de meest succesvolle
onder de allochtonen (meer dan 50% in de grote steden).Waardering voor de pleegouders betekent ook zorgen dat de communicatie
met pleegouders geölied verloopt, met andere woorden dat pleegouders
worden gehoord en dat zij zelf ook inbreng hebben. Met het oog daarop is onlangs
vanuit «Trillium» een project «communicatie met (allochtone)
pleegouders» van start gegaan. De uitkomsten van dit project worden
meegenomen in het actieprogramma pleegzorg in het kader van het Implementatietraject
Wet op de jeugdzorg. BIJLAGE Overzicht recent gereedgekomen en lopende onderzoeken• De rapporten «Pedagogische Criteria Jeugdbescherming»
en «Handreiking ouderschap bij uithuisplaatsing» van de Commissies
Weterings I en II (beide van september 1999). In beide rapporten worden kritische
beschouwingen gewijd aan de huidige wettelijke regeling van de kinderbeschermingsmaatregelen
en de tenuitvoerlegging, in die zin dat in de praktijk van de jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming beslissingen ten behoeve van kinderen veelal genomen blijken
te worden op basis van rechten en verantwoordelijkheden van de ouders in plaats
van de behoeften van het kind. De specifieke behoeften van het kind zullen
(meer dan thans het geval is) bepalend moeten zijn voor de richting van de
begeleiding en de te nemen besluiten.• Het in maart 2000 door de Stichting Vedivo gepubliceerde rapport
«Leiding geven aan verandering, een visie op de inhoud van het werk
van gezinsvoogden». Hierin wordt geconstateerd dat de gezinsvoogd bij
een ondertoezichtstelling de taak heeft om «met gezag» te werken
aan veranderingen in het gezin zodat de opvoedingssituatie op zijn minst weer
aanvaardbaar wordt, maar dat deze daar meer tijd voor nodig heeft dan nu beschikbaar
is.• De kabinetsnotitie over niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning
(juni 2000; Kamerstukken II 1999/2000, 27 197), waarin staat dat zal
worden bezien of in de wet een lichtere maatregel dan de ondertoezichtstelling
moet worden opgenomen.• Een door Mr. A. W. M. Veldkamp in opdracht van het ministerie
van Justitie gedane internationaal vergelijkende verkenning naar de rol van
de overheid bij de opvoeding en bescherming van kinderen. In zijn rapport
«Over grenzen» wordt het resultaat besproken van een rechtsvergelijkend
onderzoek naar de mate en wijze van ingrijpen van de overheid in verschillende
landen in geval van een problematische gezin. Zowel in Nederland als in de
verkende landen vormt het respect voor de primaire opvoedingsverantwoordelijkheid
van de ouders het vertrekpunt van waaruit de rol en verantwoordelijkheid van
de overheid in relatie tot de opvoeding van kinderen zijn opgebouwd. In Nederland
komt, in tegenstelling tot de verkende landen, dit respect tot uitdrukking
in een terughoudende opstelling van de overheid voor zover het de directe
inmenging in opvoedingsaangelegenheden betreft.• Het onlangs aan uw Kamer aangeboden rapport «Evaluatie herziene
OTS-regeling», waarin door het Verwey-Jonker Instituut de wetgeving
inzake de ondertoezichtstelling die op 1 november 1995 in werking is
getreden, is geëvalueerd in opdracht van het ministerie van Justitie
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 27 400 VI, nr. 52).• Het recentelijk verschenen rapport van de Nederlandse Gezinsraad
over de terugplaatsing van een kind na diens uithuisplaatsing in het kader
van een ondertoezichtstelling «Thuisplaatsing van pleegkinderen»,
januari 2001; een onderzoek naar de thuisplaatsing van pleegkinderen na langdurige
uithuisplaatsingen in het kader van ondertoezichtstelling.• Een door het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum
van het ministerie van Justitie aanbesteed onderzoek dat nu nog gaande is,
naar de effectiviteit van (met name) de ondertoezichtstelling en een onderzoek
naar de transgenerationele overdracht van kinderbeschermingsmaatregelen. Dit
laatste onderzoek heeft ten doel inzicht te verschaffen in de
vraag of ouders van kinderen die een ondertoezichtstelling krijgen of die
worden ontheven of ontzet, zelf naar verhouding ook vaak een kinderbeschermingsverleden
achter zich hebben. Naar verwachting zullen deze onderzoeken medio 2001 zijn
afgerond.• In de juridische literatuur wordt ook regelmatig aandacht besteed
aan zowel de wet- en regelgeving als de praktijk van de kinderbescherming(smaatregelen).
Met name gaat het dan bijvoorbeeld om de rechtspositie van pleegouders, bijvoorbeeld
bij de terugplaatsing van een uit huis geplaatst kind1 en bij de omgangsregeling met de ouder. XNoot1 In zijn beschikking van 3 november 2000 lijkt de Hoge Raad een stap
te hebben gezet in de richting van verbetering van de rechtspositie van de
pleegouder op dit punt door te oordelen dat het Hof in de desbetreffende zaak
terecht heeft geoordeeld dat de beslissing van de gezinsvoogdij-instelling
tot uithuisplaatsing van het kind teneinde hem terug te plaatsen bij zijn
ouders, in de verhouding tussen gezinsvoogdij-instelling en de pleegouders
moet worden aangemerkt als een beslissing tot wijziging van de verblijfplaats
van de minderjarige in de zin van artikel 263 van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek. Dit betekent dat pleegouders, indien door de gezinsvoogdij-instelling
afwijzend is beslist op het verzoek af te zien van terugplaatsing van het
kind bij de ouder die het gezag heeft, de bevoegdheid hebben zich tot de kinderrechter
te wenden met het verzoek deze beslissing te vernietigen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27410-19.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl