Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen); Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133315
 2008-2009
 
 30 489
 Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen)
 
 
 
 
 V
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 6 juli 2009
 
 Tijdens ons overleg op 26 mei jl. over het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL) heb ik u toegezegd de resterende vragen van Uw leden
schriftelijk te zullen beantwoorden. Dit met het oog op het grote aantal meer
gedetailleerde vragen.
 
 Met deze brief geef ik uitvoering aan deze toezegging. U vindt hierin
ook de door u gevraagde schriftelijke toelichting op het effect van Anders
Betalen voor Mobiliteit op het NSL.
 Inleiding
 Tijdens het debat met Uw Kamer over het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL) op 26 mei jl. hebben we intensief met elkaar van
gedachten gewisseld over de uitgangspunten van het NSL. Belangrijkste discussiepunten
waren:
 1. Hoe is verzekerd dat het doel van het NSL – het oplossen van
alle overschrijdingen luchtkwaliteit – tijdig wordt gehaald? En hoe
werkt de monitoring?
 2. Meten en Rekenen: wat is de relatie tussen meten en berekenen, wat
zit er wel en niet in de Saneringstool, hoe betrouwbaar is deze en kan met
de Saneringstool het effect van maatregelen beoordeeld worden?
 3. Hoe zit dit NSL wettelijk in elkaar en welke bevoegdheden heeft de
minister om dit hierboven genoemde doel tijdig te bereiken?
 4. Wat als het doel onverhoopt niet gehaald wordt en hoe «hard»
zijn de aanvullende maatregelen?
 5. Wat is het toekomstperspectief na het NSL?
 
 Daarnaast heeft u nog een aantal meer technische vragen gesteld, die ik
binnen het kader van deze brief mee zal nemen.
 
 Tenslotte is met name door dhr. Putters, gesteund door anderen, gevraagd
naar schriftelijke bevestiging van de toezegging van mijn collega,
Minister Eurlings, over het effect van de vertraging van de kilometerheffing
(«Anders Betalen voor Mobiliteit»). Ook dit zal ik in mijn beantwoording
meenemen.
 
 In mijn beantwoording zal ik u allereerst een beeld geven van de systematiek
van het NSL, waar we nu staan en wat het verdere proces is. 
 NSL-systematiek
 Het NSL is een samenwerkingsprogramma van de rijksoverheid en de decentrale
overheden in de gebieden waar de grenswaarden voor fijn stof vanaf 2005
werden overschreden en waar naar verwachting de grenswaarden voor stikstofdioxide
zou worden overschreden (per 1.1.2010). Voor deze gebieden zijn Regionale
Samenwerkingsprogramma’s Luchtkwaliteit (RSL’s) opgesteld, die
zijn verwerkt in het NSL. Het NSL heeft tot doel uiterlijk 11 juni 2011
te voldoen aan de fijn stof (PM10) grenswaarden en 1 januari
2015 aan de stikstofdioxide (NO2) grenswaarden in de zones en agglomeraties
waarvoor derogatie is verkregen.
 Het NSL werkt via de volgende systematiek toe naar schonere lucht en het
tijdig voldoen aan de grenswaarden.
 • De luchtkwaliteit in 2006 vormde de uitgangssituatie voor het NSL.
Voor dat jaar is in beeld gebracht waar de grenswaarden voor PM10
werden overschreden en waar de grenswaarden voor NO2 naar verwachting
in 2010 zouden worden overschreden als ze op dat moment al van kracht waren.
 • Vanuit deze uitgangssituatie is gekeken hoe de luchtkwaliteit zich
zou ontwikkelen zonder Nederlandse ruimtelijke projecten en maatregelen. De
Europese maatregelen zorgen al voor een aanzienlijke verbetering van de luchtkwaliteit.
 • Daarna zijn de effecten van de verwachte ruimtelijke projecten
en besluiten die «in betekenende mate» (IBM) bijdragen aan de luchtverontreiniging aan het NSL toegevoegd.
 • Daar tegenover zijn de effecten gezet van nationale en lokale maatregelen
die de luchtkwaliteit verbeteren.
 
 Op basis van het bovenstaande is een balans opgemaakt van het effect van
de ontwikkeling op de luchtkwaliteit als gevolg van Europese maatregelen,
de gevolgen van de ruimtelijke projecten en het effect van de nationale en
lokale maatregelen. Het pakket van maatregelen is zo opgesteld dat het de
negatieve effecten van de ruimtelijke projecten ruimschoots compenseert. Het
leidt ertoe dat tijdig wordt voldaan aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit
(binnen de derogatietermijnen).
 Voor de rekenkundige onderbouwing van de NSL-systematiek is een uitgebreid
rekenmodel opgesteld, de «saneringstool». De saneringstool is
in de plaats gekomen van alle verschillende luchtkwaliteitsmodellen, zodat
er nu één landsdekkend model is dat overal conform de rekenvoorschriften
de huidige luchtkwaliteit weergeeft en de luchtkwaliteit kan berekenen voor
toekomstige jaren. Het model is gebaseerd op de Nederlandse rekenvoorschriften
en de aanpassing van die voorschriften naar aanleiding van de nieuwe EU-richtlijn.
Het rekenmodel vormt een robuuste basis voor het NSL, waarvoor een breed draagvlak
bestaat en waarvoor ook de Europese Commissie zijn waardering heeft geuit.
Voor de intensieve veehouderij hebben aanvullende onderzoeken plaatsgevonden.
 Het NSL vindt zijn wettelijke basis in titel 5.2 van de Wet milieubeheer
en bijlage 2 van die wet. Titel 5.2 van de Wet milieubeheer verplicht in geval
van (dreigende) overschrijdingen tot het opstellen van een nationaal programma
met een looptijd van vijf jaar. Dit programma is niet alleen gericht op het
tijdig bereiken van de grenswaarden. Het vormt ook een basis voor de beoordeling
en het doorgang vinden van ruimtelijke projecten vanuit het oogpunt
van luchtkwaliteit. Projecten kunnen doorgang vinden doordat het NSL laat
zien dat – rekening houdend met de effecten van een project –
de grenswaarden tijdig worden gehaald.
 Monitoring
 Door een aantal leden zijn vragen gesteld over de monitoring van het NSL
en het tijdig halen van de grenswaarden. Daarom volgt hier een nadere uitleg
van het monitoringsproces. Gedurende de uitvoering van het NSL wordt nauwlettend
gevolgd of ook in de praktijk de Europese grenswaarden tijdig worden gehaald.
Het effect van het pakket aan maatregelen moet ruimschoots voldoende zijn
om fluctuaties en tegenvallers in de ontwikkeling van de luchtkwaliteit te
kunnen opvangen. Als niettemin de ontwikkeling zodanig zou zijn dat het tijdig
halen van de grenswaarden in gevaar lijkt te komen en inzet van extra maatregelen
ter compensatie daarvan is vereist, dan voorziet de wet in de mogelijkheid
het NSL «ambtshalve» aan te passen en extra maatregelen op te
nemen. Dat betekent dat de balans van het NSL te allen tijde wordt bewaakt.
Ontwikkelingen in de luchtkwaliteit worden in hoge mate beïnvloed door
achtergrondconcentraties en emissiegegevens van verkeer en landbouw. Door
de programma-aanpak met de maatregelen is de bewaking van het halen van de
grenswaarden veel beter gewaarborgd, dan wanneer deze bewaking enkel ligt
bij iedere afzonderlijke beslissing over het doorgaan van een project. Daar
wordt de luchtkwaliteit immers niet beter van. Deze aanpak garandeert mij
dat het doel van het NSL – het tijdig halen van de grenswaarden –
wordt bereikt.
 De monitoring van het NSL gebeurt met behulp van de monitoringstool. Dat
instrument voorziet in de jaarlijkse bewaking van de uitvoering van het NSL.
Input voor de tool zijn gegevens die overheden jaarlijks ingevolge een wettelijke
verplichting leveren omtrent de voortgang en uitvoering van projecten en maatregelen.
Daarnaast bestaat de input uit ontwikkelingen in de luchtkwaliteit zoals weergegeven
in de jaarlijkse GCN kaarten, waarin alle effecten van Europese en nationale
maatregelen zijn meegenomen in de achtergrondconcentraties, en in emissiecijfers.
 
 De uitvoerende overheden leveren de gegevens aan (verkeerscijfers e.d.)
die vervolgens centraal worden doorgerekend in de monitoringstool. Het is
dus niet zo dat overheden zelf berekeningen maken om te bepalen wat de effecten
zijn geweest van de uitgevoerde projecten en maatregelen.
 De monitoringstool is gebaseerd op de saneringstool. De informatie die
verkregen wordt met de berekeningen aan de hand van dit instrument zorgen
voor een geografisch meer gedetailleerd totaalbeeld dan mogelijk is met behulp
van metingen op een beperkt aantal meetlocaties. Tot op straatniveau kan inzicht
worden geboden in de ontwikkelingen in de luchtkwaliteit.
 De Nederlandse systematiek van het in kaart brengen van de luchtkwaliteit
is al met al zeer zorgvuldig en wordt ook in Europa als voorbeeld beschouwd.
 Met deze wijze van werken wordt de informatievoorziening aan de burger
verbeterd. Door fijnmazig inzicht te bieden in de luchtkwaliteit kan de burger
zelf nagaan welke kant het uitgaat met de luchtkwaliteit. Hij kan zich wenden
tot de overheid, zowel het rijk als de gemeente, als hij denkt dat er knelpunten
zijn, of toegezegde maatregelen niet worden uitgevoerd of onvoldoende effect
hebben.
 Het belang van de burger om het probleem van de luchtkwaliteit op projectniveau
aan te vechten heeft daarmee minder betekenis gekregen. Als het project onder
het NSL valt, levert het geen risico op voor het halen van de grenswaarden.
 Aanpassingen van het NSL
 De heer Schouw (D66) heeft gevraagd om uitleg over het wijzigen van projecten
in het NSL. Een aantal wettelijke voorschriften zorgt ervoor dat ruimte wordt
geboden voor aanpassingen binnen het NSL en tegelijkertijd de balans van het
NSL in stand blijft. Het betreft zowel voorschriften met betrekking tot de
projectonderbouwing als voorschriften die een tussentijdse wijziging van het
NSL mogelijk maken.
 Bij de projectonderbouwing moet worden aangetoond dat een project is genoemd
of beschreven in het NSL, dan wel betrekking heeft op een ontwikkeling of
besluit welke is genoemd of beschreven in het NSL, dan wel past binnen het
NSL c.q. daarmee niet in strijd is. Daarmee wordt het gebruik maken van het
NSL ingekaderd.
 Het NSL kan «ambtshalve» door de minister van VROM worden
gewijzigd, in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad. Daar is
aanleiding toe indien blijkt dat door tegenvallende effecten van maatregelen,
projecten of andere ontwikkelingen, sprake is van een ongunstige ontwikkeling
waardoor het halen van de grenswaarden in gevaar kan komen. Voorafgaand aan
die wijziging vindt inspraak plaats en worden beide Kamers van de Staten-Generaal
gehoord.
 Daarnaast is er nog een procedure voor het vervangen en toevoegen van
projecten en maatregelen aan het NSL. Bestuursorganen kunnen dat zelf doen
en moeten dat melden aan de minister van VROM. Voorwaarde is dat die vervangende
of extra projecten of maatregelen een vergelijkbaar of positiever effect hebben
op de luchtkwaliteit. Het zal dan vaak gaan om het vervangen van een maatregel
door een meer efficiënte maatregel.
 Deze mogelijkheden tot aanpassing gedurende de uitvoeringsfase van het
NSL maken het mogelijk in te spelen op de praktijk, en tegelijk te bewaken
dat de balans tussen projecten en maatregelen in stand blijft.
 Anders Betalen voor Mobiliteit (AbvM)
 De heren Putters en Laurier (GL) – evenals de andere leden van uw
Kamer – hebben mij gevraagd welke consequenties het uitstel van de maatregel
Anders Betalen voor Mobiliteit heeft voor het halen van de doelstellingen
van het NSL. De acht maanden verschuiving in de planning heeft nauwelijks
effect op het NSL. Bij de berekening is uitgegaan van het Rijksbeleid uit
de Nota Mobiliteit dat er naar streeft vanaf 2012 «Anders Betalen
voor Mobiliteit» in te voeren. In de NSL-berekeningen is een prognose
gemaakt van het effect in 2015 op basis van een gefaseerde invoering. Daarbij
start de invoering van ABvM in 2012 en ontstaat er een eindbeeld in 2020.
Gegeven de onzekerheden over effecten van beprijzingsmaatregelen is ten behoeve
van het NSL een veilige inschatting gemaakt van de luchtkwaliteiteffecten
van ABvM.
 Met name de heer Putters vroeg mij schriftelijk aan te geven hoe zeker
het is dat minister Eurlings compenserende maatregelen zal treffen als de
vertraging van Anders Betalen voor mobiliteit effect heeft op het NSL. Ik
kan hem op dit punt gerust stellen. Afgesproken is dat, als dit effect zich
voordoet, er volgens de systematiek van het NSL iets anders voor in de plaats
moet komen. Aanvullend beleid moet ervoor zorgen dat het tijdig realiseren
van de grenswaarden luchtkwaliteit niet in gevaar komt. De minister van Verkeer
en Waterstaat heeft dit eerder aan de Eerste en Tweede Kamer bevestigd. Zodra
meer inzicht bestaat of en zo ja hoe groot dat effect is, zal de minister
van Verkeer en Waterstaat, in overleg met mij, aanvullende maatregelen treffen.
 Bezwaar van Milieudefensie tegen het derogatiebesluit
 De heren Putters en Laurier hebben gevraagd hoe ik de kansen inschat van
het bezwaar van Milieudefensie tegen het Europese derogatiebesluit. Dit in
het licht van de maatregelen die nu worden uitgesteld en waarvoor nog compenserende
maatregelen moeten worden getroffen.
 Ik heb kennis genomen van het verzoek. De bezwaren van Milieudefensie
zijn mij bekend en ik heb in mijn debat met Uw Kamer reeds aangegeven het
volste vertrouwen te hebben in de NSL-systematiek. Het lijkt me niet opportuun
daar nu verder op in te gaan omdat dit verzoek in behandeling is bij de Commissie
en het kabinet nog gevraagd zal worden daarop te reageren.
 
 Ik heb overigens alle vertrouwen in een goede afloop omdat:
 • Nederland voor 2 miljard euro aan maatregelen investeert in schonere
lucht,
 • Nederland door middel van de NSL systematiek zorgt voor het tijdig
voldoen aan de grenswaarden, en
 • de Commissie in haar beschikking uitvoerig heeft gemotiveerd waarom
Nederland voldoet aan de voorwaarden van de richtlijn voor derogatie.
 De Commissie is met andere woorden niet over één nacht ijs
gegaan. De milieubeweging lijkt voorbij te gaan aan de maatregelen en dynamiek
van de programmasystematiek en aan hetgeen al gedaan is op dit gebied.
 
 Diverse leden vroegen hoe voorkomen wordt dat gemeenten met optimistische
inschattingen werken. Allereerst, de NSL-partners hebben ieder hun eigen verantwoordelijkheid
in dit proces. In de Wet milieubeheer is een uitvoeringsplicht vastgelegd
voor maatregelen die onderdeel uitmaken van het NSL. Daarnaast kunnen maatregelen
alleen worden ingetrokken als daar een andere maatregel met tenminste hetzelfde
effect tegenover staat. Kortom: elke NSL-partner is gehouden de NSL maatregelen
uit te voeren en aldus de opgelegde saneringsopgave te realiseren. In geval
van tegenvallende ontwikkelingen leiden de programmasystematiek en het Europese
recht tot de verplichting om extra maatregelen te treffen, zodat alsnog tijdig
de grenswaarden worden gehaald. Natuurlijk kunnen maatregelen ook worden ingetrokken
als de ontwikkelingen zeer gunstig zijn. Bij het beoordelen van die ontwikkelingen
zal in elk geval een bandbreedte worden gehanteerd, niet elke jaarlijkse fluctuatie
is reden om meer of minder maatregelen in te zetten. Het maatregelenpakket
moet voldoende robuust blijven om verrassingen op te kunnen vangen.
 Ter onderbouwing daarvan moeten NSL-partners gegevens van projecten en
maatregelen in het rekeninstrument van het NSL, de Saneringstool, inbrengen.
Deze Saneringstool is na publicatie van het NSL openbaar. Dat wil zeggen dat
elke burger of organisatie zelf kan kijken welke onderbouwende gegevens een
NSL-gemeente of -regio heeft ingevoerd ter onderbouwing van het te behalen
effect. Als blijkt dat dit effect niet of onvoldoende wordt gerealiseerd kan
deze burger of organisatie om een (plan met) maatregelen vragen en bij in
gebreke blijven daarvan, naar de rechter stappen.
 Een NSL-gemeente of -regio heeft er dus alle belang bij ervoor te zorgen
dat de effecten van maatregelen realistisch worden ingeschat, er wordt als
het ware over zijn of haar schouder «meegekeken».
 
 Enkele leden vroegen naar mijn reactie op het Rekenkamer-rapport, waarin
de Algemene Rekenkamer aangeeft onvoldoende te kunnen beoordelen of de NSL-gelden
verantwoord zijn uitgegeven. De reden dat de Algemene Rekenkamer dit onvoldoende
kan beoordelen, ligt in het feit dat de 3e tranche van de FES-gelden, die
nu loopt, niet in zijn geheel in 2008 is uitgegeven, zoals oorspronkelijk
opgenomen was. Omdat deze 3e tranche een cofinanciering van 50%
eist van de betrokken NSL-gemeente of -regio, hebben we harde afspraken gemaakt
over de afdwingbaarheid hiervan. Zo is voorwaarde dat deze cofinanciering
is vastgelegd in een besluit van het bevoegd bestuursorgaan. Voorstellen ter
dekking van NSL-maatregelen zullen dus eerst door Gemeenteraad of Gedeputeerde
Staten moeten worden vastgesteld.
 Omdat een aantal gemeenten nog geen helderheid had over het precieze maatregelenpakket
konden deze maatregelen nog niet bestuurlijk worden vastgesteld. Inmiddels
hebben bijna alle regio’s hun subsidieverzoeken voor de NSL-financiering
ingediend en ga ik ervan uit dat voor het eind van het jaar deze FES-gelden
zijn toegekend. Dit zorgvuldige proces van toekennen, waarbij rekening is
gehouden met de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer, zorgt ervoor dat
een goede verantwoording van deze NSL-gelden mogelijk is.
 Actieplan Fijn Stof en Industrie
 De heer Jansen de Jonge (CDA) heeft mij gevraagd om in te gaan op de bezwaren
van VNO-NCW tegen een emissie-eis van 5 mg/m3 ten aanzien van stof
voor alle bedrijven, in het kader van het Actieplan fijn stof en industrie.
Zoals in het NSL is aangegeven is geen sprake van een dergelijke eis voor
alle bedrijven: deze emissie-eis is weliswaar het uitgangspunt, maar het bevoegd
gezag kan hier beargumenteerd van afwijken. Hierover is geen meningsverschil
met VNO-NCW. Een emissie-eis van 5 mg/m3 wordt nu al heel vaak
voorgeschreven en is voor verreweg de meeste installaties technisch en economisch
goed haalbaar.
 Bezwaar en beroep
 De heren Putters en Smaling (SP) hebben vragen gesteld over hoe het zit
met bezwaar en beroep tegen (projecten in) het NSL. Voorop staat dat er wordt
voorzien in een goede informatiebron voor belanghebbenden door middel van
de monitoring. De monitoringstool laat tot op straatniveau zien wat de ontwikkelingen
zijn in de luchtkwaliteit. Als blijkt dat knelpunten niet worden weggenomen
kan de betreffende overheid daarop worden aangesproken: het rijk, als het
gaat om uitvoering van het NSL; de gemeente, als het gaat om uitvoering van
maatregelen. Levert het aanspreken van een overheid niets op, dan staat beroep
open tegen een weigering van het bestuursorgaan om tot actie over te gaan.
Tegen het NSL als zodanig of een wijziging daarvan staat geen beroep open.
 Per project moet worden gemotiveerd dat het is genoemd of beschreven,
dan wel past binnen of niet in strijd is met het NSL. Belanghebbenden hebben
ook in deze fase de mogelijkheid in beroep te gaan tegen de projectonderbouwing.
Hierbij wordt niet getoetst aan de grenswaarden; daar voorziet de programmasystematiek
in.
 Meten en rekenen
 Meerdere leden zijn met hun vragen ingegaan op het onderwerp «meten
in relatie tot het berekenen». De vraag daarbij was vaak of we niet
méér moeten meten. Mijn antwoord daarop is nee. Met alleen meten
krijgen we niet alle knelpunten in beeld. Simpelweg omdat we niet overal kunnen
meten. Een combinatie van meten en rekenen geeft daarom het beste resultaat.
Dit sluit ook goed aan bij de richtlijnsystematiek. Daarmee kunnen we voor
heel Nederland een uitspraak doen over de concentraties én kunnen we
ook iets zeggen over toekomstige ontwikkelingen. Dat laatste is op basis van
alleen metingen niet mogelijk. Op dit moment hebben we voldoende meetpunten
ter onderbouwing van de modellering. De huidige wijze van het in kaart brengen
van de luchtkwaliteit is zorgvuldig en wordt ook binnen Europa hoog aangeslagen.
 Maatregelen in de saneringstool
 Wat betreft meten en rekenen is door de heer Putters gevraagd naar wat allemaal wel en niet in de saneringstool zit.
Specifiek vroeg de heer Putters naar het meenemen
van de effecten van de milieuzones voor bestelwagens, de tegenvallende NO2-emissies
en het uitstel van de kilometerheffing in de saneringstool.
 Laat ik beginnen te zeggen dat de saneringstool – die ten grondslag
ligt aan het NSL – gebruik maakt van de meest actuele gegevens als het
gaat om achtergrondconcentraties, emissiefactoren en verkeersgegevens. Wat
betreft de emissie van NO2 is uiteraard ook gebruik gemaakt van de laatste
inzichten en de laatste stand van zaken in de modellering. De maatregel milieuzones
bestelauto’s en het bijbehorende lokale effect kan door gemeenten zelf
ingevoerd worden. Over ABvM wordt verderop in deze brief ingegaan. Belangrijk
element hierbij is dat de saneringstool straks over gaat in de monitoringstool.
Deze monitoringstool zal uiteraard jaarlijks worden geactualiseerd en aangepast
aan de meest recente inzichten. In het kader van de transparantie van de onderbouwing
wordt de Saneringstool via internet openbaar zodra het NSL van kracht is.
 
 De heer Schouw stelde een vraag over het gebruik
van het «mandje». Dit vergt inderdaad enige toelichting. In de
saneringstool kunnen alle type maatregelen voor het wegverkeer worden ingevoerd.
De effecten daarvan op de luchtkwaliteit zijn doorberekend op wegvakniveau,
overeenkomstig de voorgeschreven rekenmethode. Op die manier ontstaat een
transparant beeld van de luchtkwaliteit met en zonder maatregelen. Voor bepaalde
maatregelen, zoals de milieuzone vrachtverkeer, kan binnen de saneringstool
direct gezien worden wat het effect is van die maatregel. Voor andere -vaak
complexe- situaties is het mogelijk combinaties van maatregelen in te voeren
via de zogenaamde «mandjes». Dat wil zeggen dat er een effect
is begroot van een bepaalde parameter, zoals bijvoorbeeld de intensiteit van
het wegverkeer. Dit effect wordt bereikt door het nemen van bepaalde maatregelen
uit het mandje, zoals bijvoorbeeld rerouting en parkeerbeleid. Het effect
moet door de wegbeheerder zelf worden onderbouwd. Bij de jaarlijkse monitoring
zal blijken of het effect gerealiseerd is. Met andere woorden: een NSL-gemeente
of -regio stelt zelf een cluster van mogelijke maatregelen samen, onderbouwt
het effect van een combinatie van die gekozen maatregelen met bijvoorbeeld
gegevens over de verkeersintensiteit, en voert dit in in de saneringstool.
Als uit de monitoring blijkt dat er een tekort op treedt, waardoor een bepaald
knelpunt niet wordt weggenomen, zullen aanvullende maatregelen genomen moeten
worden.
 Alleen die maatregelen waarvan het verantwoord is om er een rekenkundig
effect aan toe te kennen zijn uiteindelijk ingevoerd in de saneringstool.
Ook is er bij de invoer van maatregelen geconcentreerd op de knelpuntlocaties.
Er zijn dus meer maatregelen in het NSL genomen dan in de saneringstool staan.
 Afname van het aantal knelpunten
 Onder andere door de heer Smaling en de heer Schouw zijn vragen gesteld over de afname van het aantal
knelpunten (de saneringopgave) en over de zichtbaarheid van een dalende trend
in de emissies. De afname van het aantal knelpunten heeft te maken met aan
de ene kant de effecten van reeds ingezet beleid, zoals stimulering van roetfilters
en het Europese bronbeleid. Daarnaast heeft het ook te maken met betere emissiefactoren
en een verfijnder rekenmodel.
 Ook het aanpassen van de regelgeving aan de nieuwe EU-richtlijn luchtkwaliteit
zorgt voor een afname van het aantal knelpunten. Dit komt omdat de richtlijn
het toepasbaarheidsbeginsel bevat. In essentie leidt dit beginsel
er toe dat de luchtkwaliteit niet wordt bepaald op plekken die niet toegankelijk
zijn voor het publiek, c.q. waar de blootstelling van mensen aan luchtverontreiniging
niet relevant is. Ook is in de richtlijn bepaald dat de luchtkwaliteit op
maximaal 10m afstand van de wegrand moet worden bepaald in plaats van 5 m.
In de saneringstool is dit geïmplementeerd door op 10 m te toetsen, tenzij
er gevels dichterbij aanwezig zijn. In het laatste geval wordt dan de gevelafstand
gehanteerd.
 De vraag van de heren Schouw en Smaling ging ook over het niet zichtbaar
zijn van een neergaande trend in concentraties luchtkwaliteit. Wat betreft
de trend is er vooralsnog onvoldoende reden om te stellen dat de voorspelde
trend in de toekomst niet meer zou worden bevestigd door de metingen in recente
jaren. Het RIVM volgt de trend nauwlettend.
 Betrouwbaarheid van meten en rekenen
 De heer Laurier en met hem ook anderen hebben vragen gesteld over de betrouwbaarheid
van het meten en. Het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het RIVM,
dat gebruikt wordt voor de kalibratie van de GCN kaarten, voldoet aan de hoge
eisen die daar vanuit de Europese richtlijn aan gesteld worden. Over de vraag
naar de versie van het CAR II model kan ik u mededelen dat gebruik gemaakt
is van de meest recente versie 8.
 Daarnaast is het, in antwoord op een vraag van de heer Smaling over het aantal meetpunten in Amsterdam, niet nodig om op
meer punten te gaan meten. Amsterdam kent drie meetpunten die opgenomen zijn
in het LML en nog enkele meetpunten van de GGD-Amsterdam, die ook aangesloten
zijn op het LML. In ons land gebruiken we de combinatie van meten én
rekenen. De gebruikte modellen worden gekalibreerd op de metingen. Juist doordat
we gebruik maken van modelleren op basis van metingen kan er informatie gegeven
worden voor heel Nederland en voor de toekomstige situatie. Met meten kan
je alleen iets zeggen over die specifieke plek op dat moment, terwijl we met
onze wijze van modelleren juist informatie kunnen weergeven voor een hele
stad en een inschatting willen maken voor de toekomst. Zoals opgemerkt wordt
de luchtkwaliteit in Nederland, ook naar internationale maatstaven, zorgvuldig
en netjes in kaart gebracht. 
 Meten en rekenen in Utrecht
 Onder andere de heer Laurier (GroenLinks)
had een aantal vragen over de gegevens over de gemeente Utrecht. Elke NSL-regio
heeft een eigen verantwoordelijkheid om de juiste cijfers aan te leveren.
Dat is in het belang van het NSL, en in het belang van de regio zelf, aangezien
al deze gegevens bij publicatie van het NSL via de Saneringstool openbaar
worden. In het debat heb ik al aangegeven dat ik blij was met het externe
onderzoek naar aanleiding van de commotie rond de cijfers in Utrecht in het
kader van het Actieplan Luchtkwaliteit Utrecht (ALU). Daaruit blijkt dat er
vooral aan de communicatie over de cijfers nog veel te verbeteren valt, maar
dat de cijfers uit het ALU wel kloppen. Utrecht heeft bovendien aangegeven
de aanbevelingen te zullen overnemen.
 Anticumulatiebepaling
 De heren Putters en Smaling vragen hoe cumulatie van effecten van projecten
in de gaten wordt gehouden. Deze vraag heb ik in het debat al beantwoord,
maar ik hecht eraan de systematiek nogmaals op een rij te zetten. Bestuursorganen
moeten bij de voorbereiding van «niet in betekenende mate» (NIBM)
besluiten toetsen aan de anticumulatiebepaling van het Besluit NIBM. De saneringstool
laat zien wat het gecumuleerde effect is van zowel IBM als NIBM projecten.
De effecten van alle projecten op de verkeersstromen zijn opgenomen in de
verkeersmodellen die onderdeel uitmaken van de saneringstool.
Alle verkeersbewegingen tezamen leveren een concentratie van luchtverontreinigende
stoffen op. «Opknippen» van projecten in kleinere projecten heeft
dus geen zin, omdat het totaal van effecten zichtbaar wordt.
 Doorzettingsmacht
 De heren Smaling en Putters, en met hen ook de andere leden van uw Kamer,
hebben mij vragen gesteld over de doorzettingsmacht. De doorzettingsmacht
van de minister zal worden ingezet als het halen van de grenswaarden in gevaar
komt, waarbij dit wordt veroorzaakt door het niet of onvoldoende uitvoeren
van maatregelen door de uitvoerende overheden. De minister kan aan gedeputeerde
staten of burgemeester en wethouders een aanwijzing geven volgens de procedure
in artikel 5.23 Wm en een termijn stellen voor het alsnog uitvoeren van een
maatregel, bij nalaten waarvan de minister zelf kan voorzien in het gevorderde,
op kosten van het nalatige bestuursorgaan.
 Aanvullende maatregelen
 De heren Putters, Schouw, de Boer (CU) en Laurier hebben vragen gesteld
over de aanvullende maatregelen. Zoals eerder gezegd lijkt het onwaarschijnlijk
dat met het huidige pakket aan maatregelen de doelstellingen niet tijdig worden
gehaald. Voor het geval dit zich toch voordoet is inmiddels een aantal aanvullende
maatregelen in ontwikkeling en komen deze naar verwachting tijdig beschikbaar.
Ten aanzien van het Rijk is inmiddels de sloopregeling al in werking getreden.
Zowel de decentrale overheden als het Rijk hebben aanvullende maatregelen
in ontwikkeling. Dat zijn bijvoorbeeld het stimuleren van euro-6 personenauto’s
en EURO-VI vrachtwagens, het invoeringsklaar maken van luchtwassers voor de
landbouw, gedifferentieerd parkeren, dynamisch verkeersmanagement, milieuzones
voor bestelauto’s vanaf 2013 en mogelijke fiscale maatregelen.
Het denken over en ontwikkelen van nieuwe maatregelen is een doorlopend proces
en dat betekent dat de lijst dan ook voortdurend zal worden gewijzigd.
 Toekomstperspectief 2015
 De heren Schouw en Laurier hebben mij gevraagd naar het beleidsperspectief
na 2015. In 2015 is de looptijd van het NSL beëindigd. Dat betekent dat
overal in Nederland aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit wordt voldaan.
Voor de maatregelen die in het NSL zijn opgenomen blijft ook daarna een uitvoeringsplicht
bestaan voor zover dan onverhoopt nog niet aan de grenswaarden zou worden
voldaan.
 Via de jaarlijkse rapportage aan de Europese Commissie blijft inzicht
bestaan in de ontwikkeling van de luchtkwaliteit. Overwogen kan worden om
een overlegstructuur in stand te houden voor het nemen van besluiten over
maatregelen, mochten de grenswaarden opnieuw in gevaar komen. Mede op basis
van de ervaringen die worden opgedaan met de uitvoering van het NSL zal ik
beleid ontwikkelen voor de situatie na 2015 en de daarvoor gewenste instrumenten.
 
 Tenslotte: ik ga graag in op het verzoek van de heren Putters, de Boer
en Schouw om na de eerste monitoringsronde in 2010 met u wat uitgebreider
van gedachten te wisselen over de werking van het NSL in de praktijk.
 
 Ik vertrouw erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer
 
 
 
 
 Voor de agglomeratie Heerlen – Kerkrade geldt derogatie tot 1 januari
2013.
 
 
 «In betekenende mate» (IBM) wil zeggen dat het project leidt
tot een toename van de concentraties verontreinigende stoffen in de buitenlucht
die meer bedraagt dan 3% van de jaargemiddelde grenswaarde voor PM10 of NO2. Voor de norm van 40 μg/m3 voor NO2 betekent dit dus dat een project IBM is wanneer het leidt tot een
bijdrage aan de concentraties van meer dan 1,2 μg/m3.