Invoering mogelijkheid tot treffen bijz. maatregelen door ondernemingskamer over zeggenschap in naamloze vennootschap; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25732, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25732 nr. 6

13-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENARTIKELSGEWIJS Artikel 359aArtikel 359bArtikel 359cArtikel 359dArtikel 359eArtikel 359fArtikel 359gArtikel 359hArtikel IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25732Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 109 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 732Invoering van de mogelijkheid tot het treffen van bijzondere maatregelen
door de ondernemingskamer over zeggenschap in de naamloze vennootschapnr. 6VERSLAGVastgesteld 13 oktober 1998De vaste commissies voor Justitie1 en Financiën2, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel
van wet, hebben de eer als volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud
dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen tijdig zullen zijn beantwoord,
achten de commissies de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam
voorbereid. ALGEMEENDe leden van de PvdA-fractie hebben met bijzondere belangstelling van
het wetsvoorstel beschermingsconstructies kennisgenomen. Hoewel het voorstel
volgens deze leden interessante aanknopingspunten biedt om een aantal ongewenste
situaties teniet te doen, vragen zij aandacht voor een aantal zaken in dit
wetsvoorstel dat volgens hen nadere discussie en toelichting behoeft. Zij
lichten dat hierna toe.De leden van de PvdA-fractie gaan eerst in op de belangen van de werkgelegenheid
en werknemers. Essentieel achten deze leden dat een eventuele versterking
van de kapitaalverschaffers gelijke tred houdt met de versterking van andere
bij een onderneming betrokken belangen, juist nu de maatschappelijke gevolgen
van de ongebreidelde, internationale kapitaalstromen pijnlijk zichtbaar worden.Versterking van internationaal toezicht op de financiële markten
en instellingen c.q. ondernemingen draagt bij aan het beperken van schadelijke
gevolgen van het disfunctioneren van kapitaalmarkten, maar ook de versterking
van zeggenschap van de diverse bij een onderneming betrokken belanghebbenden
kan een positieve rol vervullen.Versterking van het functioneren van de (internationale) vrije kapitaalmarkten
achten deze leden dan ook in het kader van dit wetsvoorstel een te eenzijdige
benadering als het gaat om een optimale toedeling van zeggenschap over (het
beleid van) de onderneming. In het kader van dit wetsvoorstel denken zij vooral
ook aan het belang van werkgelegenheid en de positie van de werknemers. Deze
leden zijn van mening dat de versterking van déze belangen in dit wetsvoorstel
onvoldoende uit de verf komt. Zij nodigen de regering uit haar visie hierover
te formuleren. Zij vragen om concrete suggesties over de wijze waarop de belangen
van werknemers beter gestalte kunnen krijgen, zowel in de doelwit-vennootschap
als in de overnemende vennootschap. De overnemende vennootschap steekt immers
veel geld in de overname; dit kan ten koste gaan van investeringen in de eigen
onderneming. Hoe ziet de regering dit?De leden van de PvdA-fractie zouden ook graag willen weten wat de concrete
gevolgen kunnen zijn voor de werknemers van een bedrijf dat wordt overgenomen.
Kan hun rechtspositie in gevaar komen? Kan de regering hierop ingaan?Deze leden vragen zich in dit kader verder af in welke mate de regering
zich bij dit wetsvoorstel heeft laten leiden door ontwikkelingen op de diverse
kapitaalmarkten. Ziet de regering het onderhavige wetsvoorstel als een poging
om op te schuiven in de richting van het Angelsaksische model? Acht de regering
een dergelijke verschuiving richting het Angelsaksische model wenselijk?Welke ontwikkelingen ziet de regering in het algemeen als het meest wenselijk,
als het gaat om de economische ordening van de kapitaalmarkten? Hoe zijn de
tendensen wat betreft netto toegevoegde waarde, productiviteit en ontwikkeling
van de werkgelegenheid bij de verschillende ondernemingsmodellen, dat wil
zeggen bij het Angelsaksische, Rijnlandse en Latijnse model? De leden van
de PvdA-fractie hechten hierbij een speciale betekenis aan de ontwikkeling
van de werkgelegenheid. Deze leden zouden echter willen weten aan welke van
de genoemde indicatoren de regering het meeste waarde hecht als het gaat om
de ontwikkelingen op de kapitaalmarkten. Kan de regering hierop ingaan? Deze
leden vragen zich overigens ook af of het kopiëren van het Angelsaksische
model in Nederland sowieso wel met succes toepasbaar is, en of dit model wel
in de Nederlandse bedrijfscultuur past. Heeft de regering hier een visie op?
Zij verzoeken hierbij tevens te betrekken het artikel «Rijnlandse ondernemingen
presteren beter» van prof. De Jong in het vaktijdschrift Economisch
Statistische Berichten van 13 maart 1996.Deze leden menen tenslotte dat het onderhavige wetsvoorstel niet los kan
worden gezien van de discussies rondom het thema «corporate governance».
Deze leden vragen zich af of verdere behandeling van het wetsvoorstel niet
beter kan plaatsvinden nadat de Kamer op basis van de aangekondigde regeringsstukken
(zie de brief van 20 april 1998 van de minister van Financiën inzake
de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Corporate Governance, kamerstukken
II 1997–1998, 25 732, nr. 5) hierover met de regering van
gedachten heeft gewisseld.De leden van de PvdA-fractie maken vervolgens een aantal opmerkingen over
het maatschappelijk draagvlak. Deze leden vinden het opvallend dat de discussie
over het thema beschermingsconstructies eerst gestalte kreeg na het verschijnen
van het wetsvoorstel. Dit, ondanks de situatie dat de Kamer de afgelopen vier
jaar twee keer overleg met de minister van Financiën hierover heeft gepleegd.Zij stellen vast dat de vakcentrales van mening zijn dat ondernemingen
bevoegd moeten blijven zich door middel van beschermingsconstructies te weren
tegen overneming en dat een overneming niet behoort te worden doorgedrukt
tegen de wil van de organen van de doelwitonderneming. Deze stellingname betekent
volgens de leden van de PvdA-fractie dat dit wetsvoorstel weinig of geen draagvlak
heeft bij minstens zo'n cruciaal bij een onderneming betrokken belanghebbende
als de kapitaalverschaffer. Dit manco doet ook deze leden twijfelen aan dit
wetsvoorstel. Wil de regering hierop reageren?Hier komt nog bij dat deze leden signaleren dat ook in de wereld van juridische
deskundigen twijfels heersen over het belang van dit wetsvoorstel. Zij verwijzen
naar het verslag van de vergadering van de Vereeniging Handelsrecht van 13 maart
1998 over dit wetsontwerp, zoals die gehouden is naar aanleiding van preadviezen.Een veel gesignaleerde opmerking is dat er reeds voldoende rechtsmiddelen
beschikbaar zijn voor het verkrijgen van zeggenschap door de houder
van een meerderheidsbelang: rechtsvorderingen op grond van de artikelen 2:8
en 2:15 Burgerlijk Wetboek (BW) en het enquêterecht. Wat is de meerwaarde
van dit wetsvoorstel ten opzichte van de reeds bestaande instrumenten?Tenslotte wijzen deze leden erop dat het belang van overnames en fusies
enzovoorts in de ogen van velen nogal wordt overschat. Zij vragen zich af
of, gelet hierop en gelet op mogelijke nadelen van dit wetsvoorstel, het belang
van dit wetsvoorstel gerelativeerd behoort te worden.De leden van de PvdA-fractie wensen voorts enkele opmerkingen te maken
over de positie van institutionele beleggers. Deze leden juichen de ontwikkeling
toe dat institutionele beleggers een stabiele verhouding willen ontwikkelen
met die ondernemingen waarin zij grootaandeelhouder zijn. Het is noodzakelijk
dat de discussie over de versterking van zeggenschap van dit type aandeelhouder
wordt gevoerd. (In de meeste gevallen gaat het immers om het beleggen van
kapitaal dat door de burgers is opgebouwd). De belangen van brede lagen van
de bevolking zijn hier dus mee gemoeid.Is het juist dat de ontwikkeling van een stabiele relatie tussen institutionele
belegger en de onderneming waarvan hij grootaandeelhouder is, ook zonder dit
wetsvoorstel gestalte krijgt? In welke mate zal het wetsvoorstel deze voorziene
ontwikkeling beïnvloeden?Deze leden zouden graag meer informatie van de regering willen ontvangen:
wat is op dit moment, zowel kwantitatief als kwalitatief, de stand van zaken
met betrekking tot de opbouw van een stabiele verhouding tussen institutionele
beleggers en ondernemingen waarin zij grootaandeelhouder zijn?Op welke wijze krijgt de discussie over de zeggenschap van premiebetalers
over het beleggingsbeleid van institutionele beleggers gestalte? Welke rol
speelt de regering in dit proces?De leden van de PvdA-fractie vragen tenslotte aandacht voor de samenhang
met andere wetten. Deze leden menen dat het wetsvoorstel een aantal dwarsverbanden
met andere wettelijke regelingen onvoldoende onderkent. Zo besteedt het wetsvoorstel
geen aandacht aan de Mededingingswet, terwijl er op grond van dit wetsvoorstel
wel sprake kan zijn van overdracht van zeggenschap. Heeft de regering aandacht
besteed aan de afstemming van dit wetsvoorstel op de Mededingingswet?Voorts vragen deze leden zich af of overwogen is de Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMa) in plaats van de ondernemingskamer te doen laten oordelen over overnames.
Heeft de NMa niet een beter beeld van de micro- en macro-economische implicaties
van overnames? Het gaat hierbij immers niet in de laatste plaats over machtsconcentraties
binnen bedrijfstakken. Daarnaast denken deze leden dat de NMa ook op bedrijfseconomisch
gebied meer expertise ter beschikking zal hebben dan de ondernemingskamer.
Wat is de visie van de regering hierop?Een ander punt van zorg van de leden van de PvdA-fractie is de afstemming
met de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Artikel 359f biedt de ondernemingskamer
aanzienlijk minder mogelijkheden om met het standpunt van de ondernemingsraad
rekening te houden dan bij toepassing van artikel 25 WOR het geval zou zijn.
Hoe ziet de regering dit? Is de regering bereid om een bepaling in het wetsvoorstel
op te nemen die het standpunt van de ondernemingsraad in gelijke mate zijn
gelding laat hebben als in andere situaties?Deze leden zouden ook graag willen weten hoe het wetsvoorstel zich verhoudt
tot Europese regelgeving op dit gebied. Kan de regering hierop ingaan? Wat
is of was het standpunt van de Nederlandse regering toen bovengenoemde regelgeving
werd vastgesteld? Hoe luidt de wetgeving ten aanzien van beschermingsconstructies
in andere landen, zowel binnen als buiten de Europese Unie (EU)? Neemt Nederland
een uitzonderingspositie in? Zal de positie van Nederland door dit wetsvoorstel
veranderen, met name ten aanzien van de concurrentiekracht van
het Nederlandse bedrijfsleven?De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel.Sinds jaar en dag bestaat er discussie over de vraag of, en zo ja, in
hoeverre het structuurregime voor vennootschappen afbreuk kan doen aan het
onlosmakelijk verband tussen eigendom c.q. kapitaalinbreng en zeggenschap
over de betreffende vennootschap. Ook deze leden zijn daarmee bekend. Zij
zien het voorliggende wetsvoorstel als een belangrijk richtinggevend signaal
in die discussie. Deze leden zijn in algemene zin voorstander van een hechte
koppeling tussen eigendom en zeggenschap. Het voorliggend wetsvoorstel biedt
een belangrijke oplossingsrichting, indien voornoemde koppeling door beschermingsconstructies
ernstig wordt bemoeilijkt. Het nationale en internationale kapitaalverkeer,
dat in belangrijke mate bijdraagt aan investeringen in de bedrijvigheid/economie
en de werkgelegenheid, kan door dit wetsvoorstel worden bevorderd. Dat kan
de open Nederlandse economie ten voordeel strekken.De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van het voorliggende wetsvoorstel.
Het biedt de aandeelhouder/investeerder de mogelijkheid om via maatregelen
van de ondernemingskamer zeggenschap te verwerven in overeenstemming met de
kapitaalinbreng. Aanvullend aan die instemmende woorden stellen deze leden
de volgende informerende vragen.De statuten van elke vennootschap zijn voor een ieder vrij beschikbaar.
Een aandeelhouder kan derhalve nagaan wat de vennootschap aan mogelijkheden
biedt om zeggenschap te verwerven in ruil voor zijn financiële investering.
Indien en voorzover vennootschap c.q. het bestuur over aanvullend kapitaal
wenst te beschikken en een investeerder bereid is dit te verschaffen, is het
alleszins gerechtvaardigd dat de aandeelhouder/investeerder een mate van zeggenschap
in de vennootschap verlangt.Het doel van het wetsvoorstel is een opening te bieden om de beoogde zeggenschap
zonodig via tussenkomst van de ondernemingskamer mogelijk te maken.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat tussen de vennootschap
en de aandeelhouder/investeerder zoveel mogelijk sprake dient te zijn van
een gelijkwaardige onderhandelingspositie. Beoogd wordt dat een onderhandelingsproces
tot stand komt, zodat partijen gezamenlijk tot een oplossing komen. Een dergelijk
onderhandelingsproces komt mede tot stand als de ondernemingskamer-procedure
een reële optie vormt. Deze leden verwachten dat het voorliggende wetsvoorstel
aan het onderhandelingsklimaat in de gewenste zin zal bijdragen. Hoe oordeelt
de regering over deze uitgesproken verwachting?Door middel van het wetsvoorstel krijgt de ondernemingskamer de mogelijkheid
om beschermingsconstructies buiten werking te stellen. De ondernemingskamer
dient zich daarbij te bedienen van betrekkelijk ondoorzichtige criteria zoals
de «redelijkheid en billijkheid» en de vaststelling van «voornemens
die wezenlijk in strijd zijn met het belang van de vennootschap» (artikel
395f lid 1). In algemene zin maken deze criteria, waaraan de ondernemingskamer
toetst of de verzochte maatregelen kunnen worden getroffen, een nogal ingewikkelde
en geconstrueerde indruk. Hoe oordeelt de regering over het risico van onzekerheid
en onduidelijkheid dat inherent is aan dergelijke criteria, waarvan de invulling
in de rechtspraktijk zal plaatsvinden? Wat wordt volgens de regering met deze
criteria beoogd? Acht de regering de vrees gerechtvaardigd dat het jaren zal
duren voordat via de jurisprudentie enige duidelijkheid zal ontstaan over
de praktische toepassing van dit wetsvoorstel? Acht zij dat aanvaardbaar?
Hoe kan dat worden voorkomen? Een ander probleem is dat een vennootschap volgens de leden van de VVD-fractie
vaak kan zien aankomen wanneer een aandeelhouder/investeerder bezig is in
toenemende mate een bepaald percentage van het kapitaal te verwerven. Deelt
de regering de opvatting dat het in die situatie, waarin nog geen belang van
70% is verworven, voor de vennootschap betrekkelijk simpel is om zich aan
de toepassingsmogelijkheden van dit wetsvoorstel te onttrekken? Overweegt
de regering aanvullende maatregelen in dit verband?Deze leden vragen zich af waarom als eis van ontvankelijkheid is gekozen
voor 70% van het geplaatste kapitaal. Had de eis van 2/3 deel niet meer voor
de hand gelegen, mede omdat die vaker terugkomt in het vennootschapsrecht?De leden van de VVD-fractie vragen ook een nadere toelichting van de keuze
voor een termijn van 12 maanden, waarbinnen de aandeelhouder/investeerder
van zijn standvastigheid moet laten blijken. Is die termijn niet veel te lang,
mede omdat ook rekening dient te worden gehouden met de proceduretijd voor
de ondernemingskamer en eventueel in cassatie, waarmee meerdere jaren gemoeid
kunnen zijn? Is de regering bereid de termijn van 12 maanden tot zes maanden
te bekorten? Wat acht zij een acceptabele norm voor de proceduretijd?Deze leden begrijpen dat ten aanzien van de financieringsprefs nu is vastgesteld
dat de aandelen, die niet kunnen worden verkregen door een blokkeringsregeling,
niet meetellen. Wel lijken de prefs mee te tellen, die bij het publiek zijn
geplaatst. Dit kan ertoe leiden dat een partij met ruim meer dan 70% van de
marktwaarde, qua procentueel belang onder de 70% blijft. Deze leden stellen
zich op het standpunt dat het ook bij financieringsprefs zonder blokkering
wenselijk is dat deze geen verstorende werking hebben ten aanzien van het
bereiken van de 70%-grens. Dat zou kunnen worden bereikt door de hantering
van twee grenzen: of 70% van het kapitaal (exclusief aandelen die zijn
geblokkeerd), of 70% van de marktkapitalisatie (exclusief aandelen die
zijn geblokkeerd). Hoe oordeelt de regering over deze gedachtegang? De ondernemingskamer krijgt volgens de waarneming van de leden van de
VVD-fractie ook de mogelijkheid aanvullende voorwaarden te verbinden aan de
door haar opgelegde maatregel. Een van die voorwaarden kan inhouden dat aan
eventueel uittredende bestuursleden een schadeloosstelling wordt uitgekeerd.
In hoeverre kan van de aandeelhouder/investeerder worden verwacht dat hij
een reservering voor die kosten aan de ondernemingskamer meldt, zulks in het
kader van de vaststelling van zijn voornemens met betrekking tot het beleid
ten aanzien van de vennootschap? Onderkent ook de regering dat een dergelijke
zorgvuldige reservering snel als een reden voor afwijzing van een verzoek
aan de ondernemingskamer tot het treffen van een maatregel kan worden opgevat?Deze leden hebben voorts ervan kennisgenomen dat het wetsvoorstel in de
vakliteratuur uitgebreid onderwerp van publicaties en discussies is geweest.
Daaruit zijn vele relevante vragen van juridische aard naar voren gekomen.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering, voorafgaande aan hun definitieve
politieke oordeel, deze juridische vragen en kanttekeningen te beantwoorden.
Zij verwijzen naar hun opmerkingen in het artikelsgewijze gedeelte van dit
verslag.Tevens verzoeken deze leden de regering in te gaan op de ruimschoots beargumenteerde
stelling van prof.mr. C. AE. Uniken Venema, zoals gepubliceerd in de Prinsengrachtreeks
van het hof te Amsterdam, die erop neerkomt dat de beoordeling van beschermingsconstructies
het beste zou kunnen worden ingepast in het enquêterecht van de ondernemingskamer.Volgens de gecombineerde commissie vennootschapsrecht van de Nederlandse
Orde van Advocaten en de Koninklijke Notariële Broederschap (de commissie
vennootschapsrecht) onderkent het wetsvoorstel een aantal dwarsverbanden met
andere wettelijke regelingen onvoldoende. Zo besteedt het wetsvoorstel
geen aandacht aan de Mededingingswet, terwijl de maatregelen die de ondernemingskamer
op de voet van de artikelen 359c t/m 359e kan nemen, wel tot een overgang
van zeggenschap over de vennootschap kunnen leiden. Deze leden vragen of deze
opmerkingen voor de regering aanleiding vormen het wetsvoorstel (beter) af
te stemmen op de Mededingingswet.De commissie vennootschapsrecht pleit ervoor, artikel 359f zo aan te passen
dat de ondernemingskamer in grotere mate daadwerkelijk met de belangen van
andere belanghebbenden die een verweerschrift hebben ingediend, rekening kan
houden. Hoe denkt de regering over dit pleidooi?Het bepaalde in de artikelen 359f leden 1 en 2, 359g en 359b lid 4 brengt
mee dat er een debat zal plaatsvinden over wat er in de toekomst met de naamloze
vennootschap (nv) en de door haar gedreven ondernemingen zal gebeuren. In
dit proces is goed denkbaar dat allerlei concurrentiegevoelig feitenmateriaal
en gegevens over toekomstplannen ter tafel zullen moeten komen, zo stelt de
commissie vennootschapsrecht. Aan het openbaar maken van bepaalde informatie
kunnen nadelen zijn verbonden. Tegelijkertijd zullen echter – mede gelet
op artikel 6 Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en
de fundamentele vrijheden (EVRM) – alle in de procedure betrokken partijen
van alle informatie kennis moeten kunnen nemen. Ziet de regering mogelijkheden
om dit probleem op te lossen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel.Deze leden streven naar een «stakeholder economy» waarin niet
alleen de belangen van de aandeelhouder, maar ook die van werknemers, afnemers,
toeleveranciers, het nationale belang en waarden als bijvoorbeeld milieu,
mensenrechten, verantwoordelijkheid, kwaliteit van de samenleving, rechtvaardigheid
en fatsoenlijk zakendoen in alle openheid tot hun recht komen. Daarvan zullen
deze leden hun uiteindelijke oordeel over het voorliggende wetsvoorstel laten
afhangen.De inrichting van (de statuten van) een vennootschap komt met goedkeuring
van de aandeelhouders tot stand. Na verloop van tijd kan de groep aandeelhouders
er in aantal en samenstelling anders uitzien. Nieuwe aandeelhouders wisten
weliswaar waar zij instapten, maar tegelijkertijd kan het onbillijk zijn dat
zij geen invloed hebben op de inrichting van de vennootschap. Beschermingsconstructies
mogen niet worden gebruikt om een partij die een forse meerderheid van de
aandelen heeft verworven voor altijd de zeggenschap te onthouden. Dat doet
geen recht aan de importantie van de desbetreffende aandeelhouder als grootste
verschaffer van risicodragend vermogen.Deze nieuwe partij heeft het grootste gedeelte van het bedrijf in eigendom.
Eigendom is enerzijds een absoluut recht dat echter anderzijds verantwoordelijkheid
met zich meebrengt. Als de grootaandeelhouder beleidsplannen wil gaan uitvoeren
die indruisen tegen bovengenoemde belangen en waarden, is het noodzakelijk
de beschermingsconstructies in stand te houden.Het onderhavige wetsvoorstel is de weerslag van een akkoord dat –
in de traditie van de Nederlandse consensuseconomie – na een discussie
met het zogenaamde maatschappelijk middenveld tot stand is gekomen. Dit spreekt
de leden van de CDA-fractie aan.Het wetsvoorstel raakt de kern van het vennootschapsrecht. De leden van
de CDA-fractie willen daarom volledig overtuigd zijn van het nut en de noodzaak
van de invoering ervan. In dit kader hebben zij de volgende vragen.Op basis van zelfregulering (neergelegd in de zogenaamde bijlage X van
het Fondsenreglement) wordt (en is) sinds 1992 het gebruik van beschermingsconstructies
op de Amsterdamse effectenbeurs reeds beperkt. Kan de regering aangeven in
hoeverre deze zelfregulering praktisch reeds voorziet in hetgeen
dit wetsvoorstel beoogt te bereiken? Welke status heeft de bijlage na inwerkingtreding?Kan de regering aangeven welke (haar bekende) overname-pogingen sinds
1992 op beschermingsconstructies zijn gestrand, en of de desbetreffende doelvennootschappen
een economische underperformance hebben getoond in termen van risico en rendement
voor de aandeelhouder?Een argument tegen beschermingsconstructies is dat deze tot een lagere
waarde van een bedrijf zouden kunnen leiden. Aandeelhouders hebben door dergelijke
constructies doorgaans minder invloed op het beleid van de onderneming, waardoor
zij relatief afhankelijker zijn van andere organen van de vennootschap die
mogelijk meer acht slaan op andere zaken dan de creatie van aandeelhouderswaarde.
Hierdoor ontstaat in de perceptie van de aandeelhouder een hoger risicoprofiel
van het bedrijf en derhalve een hoger gewenst rendement, hetgeen een lagere
waarde van het aandeel met zich meebrengt. Dit betekent voorts dat de onderneming
met hogere financieringslasten wordt geconfronteerd, hetgeen de winstgevendheid
negatief beïnvloedt. Kan de regering gekwantificeerd aangeven in hoeverre
bovenstaande redenering correct is? Hoe beoordeelt de regering het onderzoek
van Effectenbank Stroeve (Volkskrant 5 september 1996) waarin is aangetoond
dat bedrijven mèt beschermingsconstructies beter presteren dan bedrijven
zonder? Is de gemiddelde koers/winstverhouding van aandelen op de Amsterdamse
effectenbeurs in relatie tot het risico van desbetreffende aandelen sinds
bovengenoemde zelfregulering lager dan op andere buitenlandse effectenbeurzen?
En indien dit het geval is, welke concrete aanwijzingen zijn er dat de oorzaak
hiervan ligt in het gebruik van beschermingsconstructies?Indien het wetsvoorstel niet wordt aangenomen, voldoet Nederland dan nog
steeds aan de eisen van momenteel bestaande richtlijnen van de EU? In het
nader rapport wordt de situatie met betrekking tot beschermingsconstructies
in een aantal landen beschreven. Kan de regering in meer analyserende zin
aangeven welke landen een relatief moeilijker toegankelijke overnamemarkt
voor bedrijven hebben dan Nederland ten opzichte van de huidige situatie en
ten opzichte van de situatie na invoering van onderhavig voorstel, en welke
een relatief toegankelijker overnamemarkt? In hoeverre zijn er parallellen
te constateren met het ontwerp voor een dertiende richtlijn van het Europees
parlement en de Raad inzake het vennootschapsrecht betreffende overnamebiedingen?Bescherming tegen een overname blijft mogelijk, sterker nog: de regering
relativeert het voorstel door zelf aan te geven dat «te verwachten is
dat vennootschappen mede als gevolg van dit wetsvoorstel economische bescherming
zullen nastreven» (blz. 14 memorie van toelichting (MvT)). Een onderneming
kan bijvoorbeeld als bescherming een vaste kern van grote aandeelhouders (e.g.
financiële instellingen) om zich heen formeren. Is er zicht op in hoeverre
dit de afgelopen vijf jaar heeft plaatsgevonden?Verwacht de regering dat als gevolg van dit wetsvoorstel schaalvergroting
dan wel meer conglomeraatvorming zal plaatsvinden? In hoeverre is dit wenselijk
voor de economische structuur?Onderhavig wetsvoorstel is naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie
een tamelijk gecompliceerde regeling. Dit kan in de praktijk tot langdurige
gerechtelijke procedures leiden. Indien het onderwerp beschermingsconstructies
zou worden gebaseerd op het enquêterecht zou een veel eenvoudiger en
overzichtelijker regelgeving kunnen ontstaan. De commissie vennootschapsrecht
heeft als zodanig geadviseerd. Kan de regering ingaan op het volgende? De
regeling betreffende beschermingsconstructies wordt ingepast in het enquêterecht
waarbij als beginsel wordt aanvaard dat de vraag of de wijze van hantering
van beschermingsconstructies in concrete gevallen toelaatbaar is, dient te
worden beantwoord op basis van een afweging van alle factoren die in het concrete
geval van belang zijn. De afweging aan de zijde van de doelwitvennootschap
zal, tezamen met de daarop gebaseerde beleids- en besluitvorming
binnen de doelwitvennootschap, door de ondernemingskamer moeten kunnen worden
getoetst en eventueel gecorrigeerd. Als criterium dient daarbij te gelden
of – conform het basisbeginsel van het enquêterecht – door
de doelwit-nv is gehandeld in overeenstemming met elementaire beginselen van
verantwoord ondernemerschap, en voorts een verantwoorde afweging van alle
overige (in onze overweging genoemde) belangen en waarden.In de memorie van toelichting (blz. 7) wordt aangegeven dat de ondernemingskamer
hierover anders heeft geadviseerd dan de commissie vennootschapsrecht. Is
dit advies gepubliceerd? Wat waren de argumenten van de ondernemingskamer?
Het argument van de ondernemingskamer dat in de memorie van toelichting wordt
vermeld en waarmee de regering zich kennelijk verenigt, houdt in dat beschermingsconstructies
niet a priori verwerpelijk zijn. Behoort het daarentegen niet juist tot de
kernbeginselen van het enquêterecht dat geoordeeld moet worden over
beleid, waaronder mede begrepen een toetsing van de wijze waarop in concrete
gevallen gebruik wordt gemaakt van juridische methoden en figuren die als
zodanig volstrekt niet op voorhand verwerpelijk zijn? Voorts wordt tegen het
advies van de commissie vennootschapsrecht nog een tweetal argumenten aangevoerd.
Kan de regering ingaan op onderstaande tegenargumenten? Ten eerste: het enquêterecht
kan leiden tot een aansprakelijkstelling, hetgeen de suggestie inhoudt dat
bestuurders persoonlijk aansprakelijk zijn voor de handhaving van een door
de ondernemingskamer met bevel tot opheffing getroffen beschermingsconstructie.
Is het echter niet het geval dat lang niet alle gevallen van enquêterechtelijk
wanbeleid tot aansprakelijkheid leiden en dat andersom ook in het geval van
onderhavig wetsvoorstel in bepaalde gevallen een actie kan worden ingesteld
waarbij bestuurders aansprakelijk kunnen worden gesteld? Ten tweede: in de
memorie van toelichting (blz. 7–8) wordt gesteld dat de in het wetsvoorstel
neergelegde criteria alsmede de voorgestelde mogelijke maatregelen verschillen
van die van het enquêterecht. Het enquêterecht kan echter worden
aangevuld, zoals hiervoor is aangegeven.Volgens de commissie vennootschapsrecht onderkent het wetsvoorstel een
aantal dwarsverbanden met andere wettelijke regelingen onvoldoende. Het wetsvoorstel
besteedt bijvoorbeeld geen aandacht aan de Mededingingswet, terwijl de maatregelen
die de ondernemingskamer op de voet van de artikelen 359c t/m 359e kan nemen,
wel tot een overgang van zeggenschap over de vennootschap kunnen leiden. De
leden van de CDA-fractie vragen of deze opmerkingen voor de regering aanleiding
vormen het wetsvoorstel nader af te stemmen op de Mededingingswet.Het wetsvoorstel sluit volgens genoemde commissie voorts niet goed aan
op de Wet op de ondernemingsraden. De ondernemingskamer heeft op grond van
artikel 359f aanzienlijk minder mogelijkheden om met het standpunt van de
ondernemingsraad rekening te houden dan bij toepassing van artikel 25 WOR
het geval zou zijn. Kan de regering hierop ingaan?Voor de positie van andere belanghebbenden geldt eenzelfde bezwaar. Voelt
de regering ervoor om artikel 359f aldus aan te passen dat de ondernemingskamer
in grotere mate daadwerkelijk rekening kan houden met de belangen van andere
belanghebbenden (die een verweerschrift hebben ingediend)?Het bepaalde in de artikelen 359f leden 1 en 2, 359g en 359b lid 4 brengt
mee dat moet worden aangegeven wat er in de toekomst met de naamloze vennootschap
en de door haar gedreven ondernemingen zal gebeuren. Concurrentiegevoelig
feitenmateriaal en gegevens over toekomstplannen kunnen in dit proces ter
tafel komen. Aan het openbaar maken van bepaalde informatie kunnen nadelen
zijn verbonden. Tegelijkertijd zullen echter – mede gelet op artikel
6 EVRM – alle in de procedure betrokken partijen van alle informatie
kennis moeten kunnen nemen. Ziet de regering mogelijkheden om
dit probleem op te lossen, zo vragen de leden van de CDA-fractie.De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Zij onderschrijven de doelstelling van het wetsvoorstel,
namelijk om marktwerking in de markt voor «corporate control»
te stimuleren, door het mogelijk maken van het doorbreken van beschermingsconstructies.
Deze leden menen met de regering dat dit zal leiden tot een beter functionerende
kapitaalmarkt. Belangrijker nog achten zij dat de efficiëntie van het
bestuur van Nederlandse nv's gediend zal zijn met een beter functionerende
overnamemarkt.Tegelijkertijd geeft het wetsvoorstel de leden van de D66-fractie aanleiding
tot vragen betreffende economische achtergronden en uitgangspunten. Bovendien
roept het wetsvoorstel bij hen een aantal wezenlijke vragen op ten aanzien
van de effectiviteit van het wetsvoorstel, de samenhang met overige (wettelijke)
regelingen en de vergelijking met buitenlandse regelingen, waarop deze leden
hieronder graag ingaan. Tenslotte hebben deze leden meer gedetailleerde vragen
en opmerkingen, die bij de bespreking van de afzonderlijke artikelen ter sprake
komen.Aangezien dit wetsvoorstel na lange onderhandelingen tot stand is gekomen,
vragen de leden van de D66-fractie zich af welke consequenties te voorzien
zijn, indien het wetsvoorstel zodanig wordt aangepast dat het op wezenlijke
punten van het compromis tussen de Vereniging voor de Effectenhandel (VvdE)
en de Vereniging van effectenuitgevende ondernemingen (VEUO) afwijkt. Deze
leden vinden dat het wetsvoorstel, zeker ook gezien de kritische receptie
in de vakliteratuur, niet immuun voor aanpassingen mag zijn.De regering plaatst het wetsvoorstel terecht in het kader van de discussie
over «corporate governance». De leden van de D66-fractie merken
echter op dat de zeggenschap van aandeelhouders buiten de situatie waar sprake
is van een betwiste overname met dit wetsvoorstel niet noodzakelijkerwijs
wordt versterkt. Het wetsvoorstel voorziet immers enkel in maatregelen in
het specifieke geval dat er één aandeelhouder is die 70% van
het kapitaal controleert. Is van die situatie geen sprake, dan blijven beschermingsconstructies
in stand en blijft de zeggenschap van de aandeelhouders beperkt. Deze leden
merken op dat juist het gebruik van beschermingsconstructies buiten de overname-situatie
bekritiseerd is in het kader van de discussie over «corporate governance».
Deze leden wijzen bovendien op het feit dat aannemelijk lijkt dat weinig bedrijven
zich door de commissie-Peters hebben laten overhalen meer zeggenschap aan
aandeelhouders te geven, zoals moge blijken uit de jaarverslagen over 1997.
Heeft de regering beleidsvoornemens om ook in «vredestijd» meer
zeggenschap voor aandeelhouders te bevorderen? De minister van Financiën
heeft in het verleden uitspraken gedaan dat wellicht wettelijke maatregelen
moeten worden getroffen indien de aanbevelingen van de commissie-Peters niet
voldoende worden opgevolgd. Heeft de regering inmiddels voldoende inzicht
om te beoordelen of de aanbevelingen van die commissie voldoende zijn opgevolgd
en of wettelijke maatregelen geboden zijn? De leden van de D66-fractie herinneren
de regering graag aan de uitspraken van de minister van Financiën over
verdere regulering terzake van de rol van de raad van commissarissen (NRC
Handelsblad 24 juli 1997). Hoe ziet de regering in dit kader de toekomst van
het structuurregime?Wat betreft de economische uitgangspunten en achtergronden hebben deze
leden de volgende vragen en opmerkingen. In het verleden is er discussie geweest
over de relatief lage koers/winst-verhouding bij aandelen genoteerd op de
Amsterdamse beurs, hetgeen wellicht zou zijn veroorzaakt door het vaak en
gecumuleerd hanteren van beschermingsconstructies. In hoeverre is er nog altijd
sprake van een relatief lage koers/winst-verhouding op de Amsterdamse beurs?
Wat wijst een vergelijking met vooral Amerika en Groot-Brittannië
terzake heden ten dage uit? Kan voorts worden aangegeven of een vergelijking
terzake van bijvoorbeeld koers/winst-verhoudingen kan worden gemaakt en wellicht
ook is gemaakt tussen bedrijven, die wat alle overige wezenlijke kenmerken
betreft overeenkomen, maar enkel in de aanwezigheid van beschermingsconstructies
afwijken? Deze leden denken daarbij aan ondernemingen die middels twee verschillende
vennootschappen genoteerd zijn, maar economisch met elkaar verbonden zijn,
of aan vennootschappen die in meer dan één land genoteerd zijn
middels verschillende vennootschappen en waarvan slechts de in Nederland genoteerde
vennootschap beschermingsconstructies hanteert.Een gevolg van veel beschermingsconstructies is dat het bestuur van een
vennootschap minder vatbaar is voor controle door de aandeelhouders, hetgeen
het gevaar in zich draagt dat het bestuur vooral zijn eigen belang behartigt.
De leden van de D66-fractie zouden graag een relevante vergelijking, ceteris
paribus, zien tussen Nederlandse beursvennootschappen en beursvennootschappen
uit landen waar beschermingsconstructies minder alomtegenwoordig zijn, wat
betreft de gemiddelde zittingsduur van bestuurders, de hoogte van de beloning
van bestuurders en de hoogte van eventuele gouden handdrukken van bestuurders.
In hoeverre kan een verband tussen deze gegevens en de aanwezigheid en duurzaamheid
van beschermingsconstructies worden gelegd? In hoeverre kan tussen bedrijven
met en zonder beschermingsconstructies in deze andere landen een vergelijking
worden gemaakt op deze punten?In het algemeen merken deze leden op dat enerzijds de doelstelling van
het wetsvoorstel is om economisch efficiënte overnemingen te bevorderen,
en dat anderzijds het wetsvoorstel erop is gericht om overnames door «corporate
raiders» en «asset strippers» af te schrikken. Deze leden
menen echter dat ook het ontmantelen van een concern in bepaalde omstandigheden
economisch efficiënt kan zijn. Het is denkbaar dat de «assets»
van een concern dat verschillende ondernemingen drijft, bij verkoop efficiënter
kunnen worden ingezet. Aldus kan, ook indien een overnemer slechts op korte
termijn deze meerwaarde probeert te verzilveren, het algemeen belang gediend
zijn met een overname. Mits voldaan wordt aan de eisen in het algemeen gesteld
bij herstructureringen ter bescherming van werknemersbelangen en mits de na
de overname overblijvende minderheidsaandeelhouders niet achterblijven met
een waardeloos, of zwaar met schulden beladen vennootschap, lijkt daarom in
bepaalde omstandigheden ook tegen bepaalde «corporate raiders»
geen bezwaar. Kan precies worden aangegeven op welke manier speculatieve korte-termijndoelstellingen
van een overnemer (blz. 4 MvT) onaanvaardbaar zijn en welke belangen daardoor
vooral worden bedreigd? Kan tevens worden aangegeven of deze belangen middels
andere (semi-)wettelijke regelingen al worden beschermd? De leden van de D66-fractie
denken daarbij aan bijvoorbeeld de Wet op de ondernemingsraden, de Wet melding
collectief ontslag, de SER-Fusiegedragsregels en de algemene regels van het
vennootschapsrecht die de verschillende bij een vennootschap betrokken belangen
beogen te beschermen. Indien de regering van oordeel is dat de deelbelangen,
waarvan zij vreest dat ze door speculatieve korte-termijnbiedingen in het
gedrang komen, door deze overige wettelijke regelingen niet voldoende worden
beschermd, kan zij dan specifiek voor overnamesituaties aangeven waar deze
regelingen tekortschieten en hoe dit wetsvoorstel de betreffende belangen
wel beschermt?Indien de regering vooral «asset strippers» wil ontmoedigen,
kan ook worden gedacht aan een bepaling die voorschrijft dat gedurende een
bepaalde tijd na de overname slechts met toestemming van de rechter die rechtshandelingen kunnen worden verricht die nodig zijn om een bedrijf
te ontmantelen. Welke bezwaren zouden er tegen een dergelijke regeling zijn?De antwoorden op deze vragen lijken ook van belang voor de beoordeling
van de beleidsplannen van de overnemer. Op blz. 9 van de memorie van toelichting
wordt besproken dat bij de beoordeling of deze beleidsvoornemens in strijd
zijn met het «vennootschappelijk belang» vooral zal worden gekeken
naar de verwachtingen voor de continuïteit van de aan de vennootschap
verbonden onderneming. Wat betekent dat, in aanmerking nemend dat een van
de doelstellingen van het wetsvoorstel is om economisch efficiënte overnames
mogelijk te maken en in aanmerking nemende dat de regering aangeeft (blz.
22 MvT) dat herstructering met afsplitsing van activiteiten, mits dit niet
ten koste van de werkgelegenheid gaat als dat niet economisch geboden is,
tot de mogelijkheden moet behoren? Kan nader worden ingegaan op de vraag waar
de grens ligt tussen het gerechtvaardigd beschermen van de continuïteit
van een vennootschap en het verhinderen van een economisch gewenste herstructurering
met afsplitsing van onderdelen?De leden van de D66-fractie zijn het met de regering eens dat werkgelegenheidsbelangen
bij uitstek goed moeten worden behartigd ingeval van een betwiste overname.
In de memorie van toelichting (blz. 22) wordt opgemerkt dat een overname slechts
ten koste mag gaan van de werkgelegenheid als dat economisch geboden is. Kan
de term «economische gebodenheid» nader worden ingevuld? Valt
bijvoorbeeld onder die economische gebodenheid ook de mogelijkheid elders
in de wereld met goedkopere arbeid meer winst te maken? Indien de regering
meent dat dat op zich niet voldoende is voor economische gebodenheid, zou
iets dergelijks wel acceptabel zijn indien een voldoende sociaal plan wordt
opgesteld? Is de norm die de regering hier voor de bescherming van werkgelegenheid
aanlegt hetzelfde als in de situatie waar het niet een betwiste overname betreft?De leden van de D66-fractie hebben twijfels of het wetsvoorstel effectief
zal zijn in het bereiken van het doel om economisch efficiënte overnames
mogelijk te maken. Deze leden onderschrijven de opzet om de ondernemingskamer
te laten toetsen of het bestuur van de vennootschap voldoende reden heeft
om de zeggenschap aan een meerderheidsaandeelhouder te onthouden. Zij menen
dat in deze toets de belangrijkste bescherming ligt tegen ongewenste overnames,
zoals bijvoorbeeld de genoemde speculatieve korte-termijnbiedingen.Het voorliggende wetsvoorstel werpt echter in het algemeen een hoge drempel
op voor alle overnames. Ook economisch efficiënte overnames
worden door de ontvankelijkheidseisen die dit wetsvoorstel stelt, ontmoedigd.
Kan de regering aangeven hoe dit wetsvoorstel specifiek ongewenste overnames
bestrijdt?Ten aanzien van de 70%-eis merken deze leden slechts op dat zij die aan
de hoge kant vinden. Ook is hen niet duidelijk waarom gekozen is voor 70%
in plaats van bij voorbeeld 66 2/3%. Kan worden aangegeven welke redenen er
waren om voor 70% te kiezen?De leden van de D66-fractie hebben vooral bezwaren tegen de wachtperiode
van een jaar. Deze leden begrijpen uit de memorie van toelichting (blz. 9)
dat deze wachtperiode is opgenomen omdat uit het feit dat de overnemer zijn
aandelen minstens een jaar houdt, zou mogen worden afgeleid dat zijn aandeelhouderschap
gegrond is op een investering voor de langere termijn. Het feit dat de overnemer
zijn aandelen een jaar lang houdt zou er blijk van geven dat een langdurige
verbondenheid met de vennootschap wordt nagestreefd. Ten tweede zou de wachtperiode
van een jaar risicovolle financieringen ontmoedigen. Ten derde zou de wachtperiode
van een jaar de gelegenheid bieden met de doelwitvennootschap in overleg te
treden. Ten vierde biedt het jaar het bestuur van de doelwitvennootschap
de mogelijkheid zich op de veranderde zeggenschap in te stellen (blz. 14 MvT).De redengeving in de memorie van toelichting komt op deze leden niet erg
overtuigend over. Het feit dat een overnemer een jaar lang de aandelen houdt,
zegt in beginsel nog niets over de periode na dat jaar. Juist het feit dat
het een ontvankelijkheidsvereiste is, zal betekenen dat uit het eenjarige
aandeelhouderschap niet veel meer kan worden afgeleid dan dat de overnemer
blijkbaar bereid was en de middelen had om een jaar te wachten. De intenties
van de overnemer kunnen zijn om direct na het verkrijgen van zeggenschap op
korte termijn aan zijn investering een einde te maken, als zijn plannen de
toets bij de ondernemingskamer doorstaan. De toets door de ondernemingskamer
lijkt dan ook een veel effectiever instrument tegen speculatieve korte-termijnovernemers.Ook de tweede redengeving komt niet erg overtuigend over. Het is zeker
zo dat de wachtperiode elke financiering zal ontmoedigen. Immers, door de
wachtperiode wordt elke financiering risicovoller. Gedurende dat jaar kan
van alles gebeuren, hetgeen dan geheel voor risico van de overnemer is, zonder
dat hij middels zeggenschap op deze omstandigheden kan reageren. Zowel door
handelingen van het bestuur van de vennootschap kan de investering in gevaar
komen, als door externe omstandigheden. Door dit hogere risico lijkt bovendien
de kans groter te worden dat op korte termijn resultaten moeten worden geboekt,
omdat indien het hogere risico in slechtere financieringscondities tot uitdrukking
komt, er op korte termijn meer geld zal moeten worden terugbetaald. Bovendien
ligt het in de lijn der verwachting dat juist het soort overnemer dat dit
wetsvoorstel beoogt te weren, bereid zal zijn deze grotere risico's te nemen.
Als dit wetsvoorstel dan ook effectief is in het ontmoedigen van «asset
strippers» en «corporate raiders», lijkt het dat te zijn
omdat het elke overname ontmoedigt, hetgeen juist niet de bedoeling van het
wetsvoorstel is.Ook het derde argument, dat de wachtperiode van een jaar de gelegenheid
biedt voor overleg tussen overnemer en doelwitvennootschap, komt op de leden
van de D66-fractie minder overtuigend over. Het lijkt namelijk de vraag of
er in andere omstandigheden niet voldoende tijd is voor overleg. Ook zonder
ontvankelijkheidsvereiste van een jaar zal, indien de SER-Fusiegedragsregels
worden gevolgd bij een openbaar bod, overleg moeten plaatsvinden. Bovendien
zal elke overnemer de voorkeur geven aan een vriendelijke overname boven een
betwiste overname. Daarnaast toetst de ondernemingskamer ook nog of de overnemer
wel voldoende heeft geprobeerd om tot overeenstemming te komen.Ten aanzien van het vierde argument kan worden opgemerkt dat, indien tussen
overnemer en bestuur van de doelwitvennootschap geen overeenstemming is bereikt
en de zeggenschap dus middels de procedure van dit wetsvoorstel moet worden
afgedwongen, de kans dat het bestuur zijn baan verliest groot lijkt. In dat
geval is er weinig noodzaak dat het bestuur van de doelwitvennootschap zich
op gewijzigde zeggenschap instelt. Indien het de bedoeling is om te zorgen
dat het bestuur van de vennootschap door de procedure niet wordt overvallen,
lijkt de wachtperiode in ieder geval te ruim, maar bovendien overbodig. Aangezien
het in de meeste gevallen om beursgenoteerde vennootschappen gaat, biedt de
Wet melding zeggenschap in ter beurze genoteerde vennootschappen 1996 (WMZ)
voldoende bescherming tegen sluipende overnames. Voor alle nv's waarvan de
stukken regelmatig worden verhandeld, bieden de SER-Fusiegedragsregels enige
aanvullende bescherming. En tenslotte is er dan nog de periode van de procedure
zelf die gelegenheid biedt zich op de veranderde zeggenschap in te stellen.
De redenen in de memorie van toelichting genoemd lijken de wachtperiode van
een jaar dan ook niet voldoende te ondersteunen.Tegelijkertijd zijn tegen de wachtperiode van een jaar belangrijke bezwaren
aan te voeren. Ten eerste is er het feit dat de wachtperiode in het
algemeen elke overname ontmoedigt. In de literatuur (zie bijvoorbeeld D.C.
Buijs, Het wetsvoorstel beschermingsconstructies, in: D.C. Buijs en J. Wouters,
Het wetsvoorstel beschermingsconstructies, preadvies van de Vereeniging Handelsrecht,
Deventer 1998, blz. 1–64) is gewezen op de delicate positie van het
bestuur van de doelwitvennootschap, op de mogelijke aansprakelijkheid van
bestuurders van de doelwitvennootschap en op de mogelijkheid van procedures
indien het bestuur van de doelwitvennootschap handelingen verricht die door
de overnemer niet worden gewenst. Daarnaast is het duidelijk dat gedurende
het jaar het bestuur van de doelwitvennootschap ruim de tijd heeft om de vennootschap
voor de overnemer zo onaantrekkelijk mogelijk te maken, binnen de grenzen
van de redelijkheid en billijkheid. De memorie van toelichting (blz. 6) merkt
op dat een van de redenen voor het wetsvoorstel is om impasses in de besluitvorming
te voorkomen. De wachtperiode van een jaar vergroot juist de periode gedurende
welke de vennootschap zich in een niemandsland bevindt.De wachtperiode van een jaar versterkt wel in aanmerkelijke mate de onderhandelingspositie
van het bestuur van de doelwitvennootschap. Aangezien een overnemer er veel
aan gelegen zal zijn om zo spoedig mogelijk de door hem voorgenomen wijzigingen
in het beleid door te voeren, zal hij bereid zijn het bestuur van de doelwitvennootschap
te compenseren voor het afzien van of opgeven van verzet tegen een overname.
Een van de gevolgen van de wachtperiode zou daarom kunnen zijn dat het voor
het bestuur van een vennootschap aantrekkelijk blijft om een beschermingsconstructie
in te stellen, omdat zij daarmee haar eigen positie in een overnamesituatie
verbetert, zelfs als uiteindelijk de beschermingsconstructie wordt geslecht.
Het bestuur heeft alleen al een jaar om uit te zien naar een andere baan,
indien dat nodig lijkt. Daarmee wil niet gezegd zijn dat het bestuur van een
doelwitvennootschap zich enkel en altijd zal laten leiden door zijn eigen
belang. De leden van de D66-fractie vragen zich echter af of de wachtperiode
van een jaar ook zal leiden tot het gevolg dat het wetsvoorstel daaraan verbindt,
namelijk een betere vertegenwoordiging van het vennootschappelijk belang.
Zij vragen zich af in hoeverre de wachtperiode iets toevoegt aan de beoordeling
door de ondernemingskamer van de plannen van de overnemer.Kan de regering nader ingaan op de hierboven gemaakte opmerkingen? Kan
de regering aangeven op welke manier de wachtperiode van een jaar leidt tot
de gewenste gevolgen? Kan de regering voorts aangeven in hoeverre de wachtperiode
van een jaar minder ontmoedigend werkt voor «bona fide» overnemers
dan voor «corporate raiders»? Kan de regering aangeven waarom
is gekozen voor een jaar en niet voor een kortere periode?De leden van de D66-fractie merken bovendien nog op dat de ondernemingskamer
in zijn advies opmerkt dat de procedure lang zal gaan duren. De effectieve
periode dat een overnemer zal moeten wachten tot hij de zeggenschap heeft
verworven zal daarom substantieel langer zijn dan één jaar.
Deze leden zouden graag horen hoe lang de regering denkt dat een procedure
zoals voorzien in dit wetsvoorstel gaat duren en welke termijn de regering
voor de procedure afzonderlijk en de procedure en de wachttermijn gezamenlijk
maximaal aanvaardbaar acht. De leden van de D66-fractie zijn nog niet overtuigd
van de noodzaak om twee verschillende toetsen te gebruiken bij de beoordeling
of bepaalde maatregelen op hun plaats zijn. Kan worden aangegeven waarom één
toets, die ook de ruimte biedt voor de ondernemingskamer om met de belangen
van derden rekening te houden, niet voldoet? Volstaat de mogelijkheid voor
de ondernemingskamer om voorwaarden op te leggen niet om de belangen van derden
te beschermen?Ten aanzien van de twee verschillende toetsen die de ondernemingskamer
moet gebruiken, zouden deze leden graag een overzicht zien van op dit moment
veel gebruikte beschermingsconstructies die door middel van maatregelen
genoemd in artikel 359c geheel beslecht kunnen worden en welke op dit moment
bestaande constructies ook het gebruik van maatregelen van artikel 359d benodigen.
Kan de regering voorts aangeven in hoeverre het praktisch mogelijk is om de
vennootschap zo in te richten, of maatregelen te nemen waardoor slechts met
behulp van artikel 359d de zeggenschap kan worden verworven?De leden van de D66-fractie vragen zich op grond van de summier beschreven
voorbeelden in de memorie van toelichting af in hoeverre beschermingsconstructies
die slechts met behulp van artikel 359d buiten werking kunnen worden gesteld,
ook constructies zijn die in de dagelijkse praktijk tot minder zeggenschap
van aandeelhouders leiden. Bijvoorbeeld de uitgifte van prioriteitsaandelen
met een daaraan verbonden zeggenschap die niet reeds onder artikel 359c lid
1 onder a valt, lijkt ook buiten een overnamesituatie tot minder zeggenschap
van aandeelhouders te leiden. Daarentegen vindt de uitgifte van beschermingsprefs
in beginsel slechts bij een overnamedreiging plaats en leidt dan tot vermindering
van de zeggenschap van aandeelhouders. In hoeverre bestaat het gevaar dat
nv's beschermingsconstructies zullen instellen, die slechts bij het voldoen
aan de zwaardere toets van artikel 359f lid 3 kunnen worden opgeheven? In
hoeverre is het mogelijk en waarschijnlijk dat daardoor juist buiten overnamesituaties
de zeggenschap voor aandeelhouders ten gevolge van dit wetsvoorstel zou verminderen?De leden van de D66-fractie hebben een aantal vragen over de samenhang
van dit wetsvoorstel met andere wettelijke regelingen. Ten eerste vragen zij
de regering nader in te gaan op mogelijke samenloop met de Mededingingswet,
zoals aan de orde gesteld door de commissie vennootschapsrecht.Deze leden zouden ook graag zien dat de regering in het algemeen ingaat
op de dwarsverbanden met de Wet op de ondernemingsraden. Onder andere zouden
deze leden graag vernemen of de ondernemingsraad inderdaad in het kader van
de toets van artikel 359f lid 1 en/of 3 minder mogelijkheden heeft dan
onder artikel 25 WOR, zoals de commissie vennootschapsrecht opmerkt. Indien
de ondernemingsraad door de ondernemingskamer is gehoord over de overname
en de daarbij voorgestelde beleidsplannen, geldt dan nog voor deze beleidsplannen
het adviesrecht en de daarbij behorende wachtperiode van een maand ingeval
van een negatief advies?De leden van de D66-fractie merken voorts op dat krachtens artikel 359f
lid 2 het niet-voldoen aan de eisen van de Wet melding zeggenschap in ter
beurze genoteerde vennootschappen 1996 leidt tot een vermoeden dat het verzoek
van de overnemer moet worden afgewezen. Op grond van artikel 9 WMZ kan de
vennootschap echter ook binnen drie maanden nadat haar bekend is geworden
dat de overnemer niet aan een meldingsplicht heeft voldaan bij de rechtbank
een vordering instellen, waarbij onder andere een verbod tot uitoefening van
de stemrechten gedurende een periode van 3 jaar of een verbod tot het verkrijgen
van meer zeggenschap in de doelwitvennootschap gedurende vijf jaar kan worden
gevorderd. Wat is de verhouding van de verzoekschriftprocedure van dit wetsvoorstel
en de hierboven beschreven procedure? Moet de rechtbank het oordeel van de
ondernemingskamer afwachten, of moet de ondernemingskamer het oordeel van
de rechtbank afwachten? Indien de ondernemingskamer de beschermingsconstructies
ondanks de schending van de meldingsplicht opheft, kan dan de rechtbank alsnog
een maatregel als bedoeld in artikel 6 WMZ uitspreken, indien de procedure
bij de rechtbank langer heeft geduurd dan de procedure bij de ondernemingskamer?
Is het vermoeden van artikel 359f lid 2 zinvol indien de vennootschap reeds
de WMZ-middelen heeft kunnen inzetten?Middels dit wetsvoorstel worden de SER-Fusiegedragsregels verheven tot
een wettelijk gesanctioneerde regeling. De leden van de D66-fractie merken
op dat daarmee substantiële wettelijk gesanctioneerde invloed aan
de niet meer bestaande Vereniging voor de Effectenhandel wordt toegekend.
Deze kan immers op grond van de Fusiegedragsregels eisen stellen aan de inhoud
van bijvoorbeeld biedingsberichten. Op welke manier zal het parlement worden
betrokken bij eventuele herzieningen van de Fusiegedragsregels? Dat is van
belang omdat de SER-Fusiegedragsregels sneller zullen zijn aan te passen dan
de voorliggende wet die de SER-Fusiegedragsregels sanctioneert. Voldoen de
SER-Fusiegedragsregels volgens de regering? Op welke punten zijn deze regels
vatbaar voor verbetering? Is voor een dergelijk belangrijk onderwerp als openbare
biedingen niet eerder een wettelijke regeling op haar plaats?Deze leden vonden de uiteenzetting over de buitenlandse rechtsstelsels
in de memorie van toelichting weinig verhelderend. Zij zouden graag een vergelijking
zien met de belangrijkste buitenlandse rechtsstelsel op het gebied van het
verwerven van zeggenschap bij een vijandige overname. Gelden in het buitenland
wettelijke wachtperiodes zoals dit wetsvoorstel voorstelt? Of gelden slechts
wachtperiodes ingeval van een openbaar bod en is er de facto een wachtperiode
door de – onvermijdelijke – procedures ingeval van een vijandige
overname? Welke toetsing wordt in het buitenland gehanteerd bij de beoordeling
of het bestuur zich mag verweren tegen een vijandige overname – marginale
toetsing of volledige toetsing – en welke criteria worden daarbij gehanteerd?
Op welke punten kan de regeling van het wetsvoorstel als verdergaand dan buitenlandse
regelingen worden beschouwd en op welke punten is het wetsvoorstel minder
vergaand dan de rechtsstelsel van met name die landen, waarmee de Amsterdamse
beurs concurreert? Kan voorts kort worden geschetst in hoeverre concurrerende
buitenlandse beurzen beperkingen kennen op toe te passen beschermingsconstructies?De leden van de fracties van GPV en RPF hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel. Ze zijn van mening dat het bestaan van beschermingsconstructies
essentieel kan zijn voor het bestuur van de vennootschap om op een zorgvuldige
en verantwoorde manier besluiten te nemen. Tevens zijn ze van oordeel dat
er zich situaties kunnen voordoen waarin het wenselijk is dat voor een aandeelhouder
met een groot belang in een onderneming de zeggenschap wordt vergroot. Er
bestaat dus enige sympathie om de ondernemingskamer op verzoek van de aandeelhouder
de mogelijkheid te bieden de bestaande beschermingsmaatregelen op te heffen.
Ze constateren dat de regering pas met dit wetsvoorstel is gekomen na een
langdurige en brede discussie met betrokken partijen. Derhalve lijkt dit wetsvoorstel
op een breed maatschappelijk draagvlak te kunnen rekenen. Toch bestaat er
bij genoemde leden twijfel of dit wetsvoorstel in voldoende mate is afgestemd
op bestaande regelgeving en of er rekening is gehouden met toekomstige Europese
regelgeving.De leden van de fracties van GPV en van RPF constateren dat de bevoegdheden
die de ondernemingskamer op grond van dit wetsvoorstel ontvangt, ertoe kunnen
leiden dat het bestuur van een onderneming, bijvoorbeeld vanwege een overname,
in andere handen komt. In de Mededingingswet zijn met betrekking tot overnames
en fusies enkele randvoorwaarden neergelegd en is er op basis van deze wet
een toezichthoudende autoriteit, de NMa, in het leven geroepen. Waarom is
hieraan in het kader van dit wetsvoorstel geen aandacht besteed? Kan de regering
uitleggen of en zo ja, hoe dit wetsvoorstel is afgestemd op de Mededingingswet?Tevens vragen deze leden of in dit wetsvoorstel rekening is gehouden met
het ontwerp voor een dertiende richtlijn van het Europees parlement en de
Raad inzake het vennootschapsrecht betreffende overnamebiedingen. Kan de regering
garanderen dat de eventuele uitvoering van die richtlijn niet conflicteert
met dit wetsvoorstel? De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling van het wetsvoorstel
kennisgenomen. Op een aantal punten hebben zij twijfels en vragen, die zij
hieronder aan de regering voorleggen.In de eerste plaats stellen deze leden de vraag of de informatie die hen
heeft bereikt juist is, namelijk dat met betrekking tot de vragen van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid van de thans voorliggende regeling vanuit de betrokken
vakdepartementen geen advies aan de ondernemingskamer van het hof te Amsterdam
is gevraagd. Zo ja, acht de regering een uitvoeringstoets voor de ondernemingskamer
niet van uitermate groot belang? Indien deze toets wèl heeft plaatsgevonden,
kan de regering dan meedelen tot welk oordeel deze heeft geleid en op welke
wijze op de uitkomst door de regering is gereageerd?Verder leggen deze leden de vraag voor of in het wetsvoorstel wel in voldoende
mate de dwarsverbanden met de Mededingingswet en de Wet op de ondernemingsraden
zijn onderkend. ARTIKELSGEWIJS Artikel 359aDit artikel laat volgens de leden van de PvdA-fractie aan duidelijkheid
veel te wensen over. Volgens deze leden kan er een discrepantie ontstaan tussen
de in de memorie van toelichting genoemde en bedoelde nv's met een besloten
karakter enerzijds, en de nv's die werkelijk onder de regeling zullen vallen
anderzijds. Deze leden stellen dat er nv's kunnen zijn die wel degelijk een
beroep kunnen doen op de openbare kapitaalmarkt, maar waarop deze regeling
niet van toepassing is, omdat zij alleen aandelen op naam hebben, de uitgifte
van certificaten aan toonder uitsluiten, en een blokkeringsregeling hebben.
Het probleem is dat deze blokkeringsregeling op slechts een klein deel van
de aandelen van toepassing kan zijn, waardoor eigenlijk sprake is van een
open nv. Ziet de regering mogelijkheden om dit afbakeningsprobleem op te lossen?
Is het naar de mening van de regering niet beter om in de omschrijving expliciet
vast te leggen dat het moet gaan om aandelen die regelmatig ter beurze of
incourant worden verhandeld? Anderzijds zullen er vennootschappen zijn die
wel aan de uitzonderingsgrond voldoen, en dus niet onder de regeling vallen,
maar wel een beursnotering in het buitenland kunnen aanvragen. Hoe staat de
regering hier tegenover? Bepaalde familie-nv's, met gecertificeerde aandelen,
zullen echter weer wel onbedoeld in de regeling vallen, terwijl zij in het
geheel geen beroep doen op de kapitaalmarkt.Dortmond (P.J. Dortmond, Het wetsontwerp beschermingsconstructies, in:
De naamloze vennootschap 75, 11 november 1997, blz. 310–316) noemt het
opvallend dat artikel 359a de regeling niet beperkt tot beursvennootschappen.
Volgens de memorie van toelichting (blz. 14) is de regeling slechts niet van
toepassing op nv's met een besloten karakter. Dortmond merkt op dat het niet
uitgesloten is dat vennootschappen waarvoor de uitzondering geldt, nu juist
wel genoteerd zijn aan de beurs, terwijl de regeling, tegen de bedoeling van
de wetgever, op bepaalde «besloten» nv's wel van toepassing zal
zijn. De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering hierop in te gaan.Volgens Eisma (S.E. Eisma, Wetsontwerp beschermingsconstructies ingediend,
in: WPNR 98/6300, blz. 83–86 en WPNR 98/6301, blz. 97–102) heeft
de door de regering gekozen scheidslijn iets willekeurigs. Enerzijds kunnen
er nv's zijn die wel degelijk een beroep doen op de openbare kapitaalmarkt,
maar waarop de regeling niet van toepassing is, omdat zij alleen aandelen
op naam kennen, een blokkeringsregeling hebben en de uitgifte van certificaten
aan toonder uitsluiten. Anderzijds zullen nv's die hun beschermingsmaatregelen
onaangetast wensen te handhaven in de verleiding komen om beursnotering in
een ander land te vragen, waar het feit dat de te noteren effecten
op naam luiden en formeel onderworpen zijn aan een blokkeringsregeling aan
die notering niet in de weg staat. Daar komt bij dat het denkbaar is dat de
regeling ook van toepassing raakt op allerlei joint venture of familie-vennootschappen,
die in het geheel geen beroep doen op de (openbare) kapitaalmarkt. Kan de
regering op deze opmerkingen ingaan?De commissie vennootschapsrecht meent dat de omschrijving van de naamloze
vennootschap waarop de regeling van toepassing is, niet geheel gelukkig is.
Enerzijds kan de omschrijving meebrengen dat naamloze vennootschappen wier
aandelen wel regelmatig al dan niet ter beurze worden verhandeld niet onder
de regeling vallen, anderzijds kan zij betekenen dat familie-vennootschappen
wel onder de regeling vallen. Wat dit laatste betreft, betwijfelt de commissie
of een beroep op artikel 359f lid 1 («er grond is te verwachten dat
de verzoeker zal handelen in strijd met artikel 8») uitkomst kan bieden.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering op deze kritiek in te gaan.Volgens de commissie vennootschapsrecht is er geen overtuigend argument
om de regeling niet van toepassing te doen zijn op aandelen in niet-beursvennootschappen
die toch regelmatig worden verhandeld. De commissie pleit er daarom voor,
in de omschrijving expliciet tot uitdrukking te brengen dat het moet gaan
om nv's wier aandelen/certificaten regelmatig ter beurze of incourant worden
verhandeld, ongeacht of de verhandelde rechten aan toonder of op naam luiden
en ongeacht of de statuten een blokkeringsregeling inhouden. Hoe denkt de
regering hierover?De leden van de VVD-fractie vragen voorts of de regeling ook van toepassing
is, indien er op een gegeven moment feitelijk geen of weinig handel plaatsvindt.Het Nederlands Genootschap van Bedrijfsjuristen (NGB) merkt op dat met
de formulering «dat de statuten een blokkeringsregeling bevatten»
het aantal uitgezonderde vennootschappen waarschijnlijk groter is dan de bedoeling
is. Wanneer slechts aandelen van een bepaalde soort zijn geblokkeerd, maar
andere vrij verhandelbaar zijn, is het dan inderdaad de bedoeling, zo vragen
de leden van de VVD-fractie, dat de regeling voor die vennootschap niet geldt?Het criterium «de statuten laten niet toe dat met medewerking van
de vennootschap certificaten aan toonder worden uitgegeven» zal er volgens
het NGB toe leiden dat het aantal uitgezonderde vennootschappen veel beperkter
zal zijn dan de bedoeling is. Het is namelijk niet gebruikelijk dat de statuten
een bepaling bevatten die verbiedt dat de vennootschap medewerking verleent
aan de uitgifte van toondercertificaten. De leden van de VVD-fractie verzoeken
de regering hierop in te gaan. Het NGB stelt dat bij de afbakening van het
toepassingsgebied van de regeling geen rekening is gehouden met de bijzondere
positie van de in artikel 76a genoemde vennootschappen met veranderlijk kapitaal.
De praktische moeilijkheid is dat bij dergelijke vennootschappen het geplaatste
kapitaal op dagbasis fors kan fluctueren. Naar het oordeel van het NGB verdient
de positie van vennootschappen met veranderlijk kapitaal in het kader van
het wetsvoorstel meer in het algemeen nadere overweging. De leden van de VVD-fractie
verzoeken de regering op deze opmerkingen in te gaan.De door de regering gekozen scheidslijn in artikel 359a heeft iets willekeurigs.
Enerzijds kunnen er nv's zijn die wel degelijk een beroep doen op de openbare
kapitaalmarkt, maar waarop de regeling niet van toepassing is, omdat zij alleen
aandelen op naam kennen. Anderzijds zullen nv's die hun beschermingsmaatregelen
onaangetast wensen te handhaven in de verleiding komen om beursnotering in
een ander land te vragen, waar de te noteren effecten niet op naam luiden
en niet formeel onderworpen zijn aan een blokkeringsregeling. Ook is het niet
ondenkbaar dat regeling tevens van toepassing raakt op allerlei joint venture-
of familievennootschappen die in het geheel geen beroep doen
op de (openbare) kapitaalmarkt. Kan de regering op deze opmerkingen ingaan,
zo vragen de leden van de CDA-fractie.Bij de afbakening van het toepassingsgebied van de regeling is geen rekening
gehouden met de bijzondere positie van de in artikel 76a genoemde vennootschappen
met veranderlijk kapitaal. Vindt de regering eveneens dat de positie van vennootschappen
met veranderlijk kapitaal in het kader van het wetsvoorstel nadere overweging
verdient?Aangezien de bepalingen van dit wetsvoorstel alleen van toepassing zijn
op Nederlandse nv's, vragen de leden van de D66-fractie zich af in hoeverre
het gevaar bestaat dat men gebruik gaat maken van buitenlandse moedervennootschappen
voor Nederlandse nv's. Op deze manier zouden de toepasselijke regelingen misschien
kunnen worden ontweken. Weliswaar gelden dan de toepasselijke regels van het
buitenlandse rechtsstelsel, maar effectief kan dat een behoorlijke beperking
zijn. Niet alleen wordt daarmee het verkrijgen van zeggenschap in ieder geval
ingewikkelder, op grond van de huidige formulering van artikel 359f lid 3
zou ook de toets die de ondernemingskamer hanteert voor het opheffen van beschermingsconstructies
zwaarder worden, indien de voorgestelde regeling al van toepassing kan worden
verklaard.Kan de regering ingaan op de kritiek dat sommige vennootschappen die wel
een beroep op de kapitaalmarkt doen toch buiten de werkingssfeer van dit wetsvoorstel
zouden kunnen vallen? In hoeverre zijn er praktische beletselen om een beroep
op de kapitaalmarkt te doen, indien men buiten de werkingssfeer van dit wetsvoorstel
wil vallen?Welke bezwaren ziet de regering voor toepasselijkheid van de regeling
van dit wetsvoorstel op familievennootschappen?De leden van de fracties van GPV en RPF begrijpen uit de toelichting dat
er met betrekking tot dit wetsvoorstel onderscheid wordt gemaakt tussen open
en besloten nv's. Tussen beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde nv's met
een open karakter wordt echter geen onderscheid gemaakt. Ze begrijpen uit
de toelichting dat de reden hiervoor is dat dit een rem op de beursgang zou
kunnen betekenen. Is de constatering van de genoemde leden terecht dat de
(mogelijkheid tot) beursnotering bepalend is voor het gemaakte onderscheid?
Is het juist dat er nv's bestaan die wel genoteerd staan op de beurs, maar
waarop de voorgestelde regeling niet van toepassing is? Tevens vragen deze
leden of nv's met verschillende soorten aandelen waarvan slechts een deel
is geblokkeerd, van de voorgestelde regeling zijn uitgezonderd. Zo ja, is
de gekozen scheidslijn dan niet willekeurig?Het valt de leden van de SGP-fractie op dat met betrekking tot het toepassingsgebied
van de regeling een enigszins willekeurig te achten scheidslijn is getrokken
door te bepalen dat de bepalingen met betrekking tot beschermingsconstructies
van toepassing zijn op alle nv's, met uitzondering van de naamloze vennootschap
die voldoet aan de criteria die tevens gelden voor toepassing van de wettelijke
geschillenregeling van Boek 2 BW, de zogenaamde besloten nv. Zowel de ondernemingskamer
als de commissie vennootschapsrecht hebben in hun adviezen bepleit de nieuwe
regeling te beperken tot de beursgenoteerde vennootschappen. Voor de keuze
van de regering wordt in de memorie van toelichting een argumentatie gegeven.
Deze leden zien echter niet goed in waarom de regeling ook zou moeten gelden
voor niet-beursgenoteerde nv's die geen beroep doen op de openbare kapitaalmarkt.
Wil de regering haar keus nader toelichten in het licht van bovenstaande opmerkingen,
zo vragen deze leden. Indien het accent bij de keuze van de scheidslijn zou
liggen bij het publieke karakter van de beursvennootschappen, zou dan het
onderscheid van artikel 2:86c BW niet behulpzaam kunnen zijn, eventueel
met de uitbreiding dat behalve beursgenoteerde nv's ook niet-beursgenoteerde
vennootschappen waarvan de aandelen buiten besloten kring vrij worden verhandeld
onder het regime van het wetsvoorstel worden betrokken, zo vragen deze leden
verder.Wat betreft de formulering «dat de statuten een blokkeringsregeling
bevatten» en het criterium «de statuten laten niet toe dat met
medewerking van de vennootschap certificaten aan toonder worden uitgegeven»
vragen de leden van de SGP-fractie of hierdoor het aantal uitgezonderde vennootschappen
enerzijds niet veel groter zal zijn dan de bedoeling is en anderzijds veel
kleiner. Zij vragen verder of bij de afbakening van het toepassingsgebied
van de regeling rekening is gehouden met de bijzondere positie van de in artikel
76a genoemde vennootschappen met veranderlijk kapitaal. Artikel 359bDe leden van de PvdA-fractie vragen zich ten eerste af of de regering
een prognose kan geven over het aantal verzoeken dat volgens het voorgestelde
artikel 359b lid 1 zal worden gedaan bij de ondernemingskamer van het hof
te Amsterdam. Is het nodig de capaciteit van de ondernemingskamer uit te breiden?
Zo ja, heeft de regering hiervoor gelden vrijgemaakt?Volgens deze leden is de berekeningswijze van de grootte van het kapitaalbelang
niet geheel duidelijk. Deze leden stellen dat het onduidelijk is welke aandelen
wel en niet worden meegerekend bij het bepalen van de 70-% grens. Zo vragen
zij zich af of aandelen die niet zijn uitgegeven, maar zijn toegekend
in verband met een juridische fusie, wel of niet meetellen. Hoe ziet de regering
dit? Deze leden vragen zich ook af of rechten tot het nemen van gewone aandelen,
zoals op grond van optie- en conversierechten, wel of niet meetellen. Als
dit niet het geval is, zouden deze leden willen weten waarom niet. Kan de
regering hier duidelijkheid over verschaffen? Zouden na de kennisgeving opgenomen
aandelen, bijvoorbeeld op grond van een conversieregeling, volgens de regering
ook niet mogen meetellen als het van tevoren algemeen bekend was dat deze
regeling bestond, en dus bekend was dat deze aandelen konden worden opgenomen?Deze leden zetten vraagtekens bij het gestelde in lid 2 onder c. Volgestorte
aandelen zonder voorkeursrecht tellen slechts dan niet mee, als de vennootschap
«op beslissende wijze», dat wil zeggen door actief handelen van
de vennootschap, heeft verhinderd dat de verzoeker deze kan verkrijgen. Dit
betekent dat aandelen die de verzoeker niet kan verkrijgen doordat er een
verplichte aanbiedingsregeling of statutaire goedkeuringsregeling binnen de
vennootschap bestaat, gewoon wel meetellen. Deze leden vragen zich met klem
af of dit de bedoeling is, aangezien dergelijke aanbiedingsregelingen evidente
beschermingsconstructies zijn. Kan de regering hier duidelijkheid over geven?Deze leden vragen zich ook af of de bovengenoemde formulering van lid
2 onder c wel concreet genoeg is. Deze formulering is in ieder geval veel
ruimer dan volgens de memorie van toelichting de bedoeling is. Hoe ziet de
regering dit?De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom in lid 2 niet gewoon
wordt gesproken van preferente beschermingsaandelen. Zij vragen zich ook af
waarom het beschermingspreferente karakter van de in lid 2 genoemde aandelen
niet expliciet wordt genoemd. Kan de regering hierop een antwoord formuleren?
Verdient het ook geen aanbeveling om in het wetsvoorstel expliciet onderscheid
te maken tussen preferente beschermingsaandelen en financieringsaandelen?Verder vinden deze leden het merkwaardig dat de aandelen respectievelijk
certificaten van de verzoeker niet door hem voor eigen rekening moeten worden gehouden. Dit kan ertoe leiden dat ook een administratiekantoor
kan optreden als verzoeker. Wat vindt de regering hiervan?De leden van de PvdA-fractie zouden ook graag willen weten waar het percentage
van 70 precies op is gebaseerd. Kan de regering hierover helderheid scheppen,
ook in een internationaal perspectief? In bepaalde gevallen zou men deze drempel
reeds bij een relatief gering investeringsgedrag kunnen overschrijden. Deze
leden vragen zich af of dit wenselijk is, en vragen zich in verband daarmee
af of een openbaar bod vooraf niet verplicht zou moeten worden gesteld.Aangaande lid 4 menen zij dat de overnemer niet alleen de voornemens met
betrekking tot het beleid van de vennootschap moet betrekken bij zijn mededeling
aangaande overname. Ook de belangen van de werknemers en werkgelegenheid zouden
volgens deze leden moeten worden genoemd in lid 4. Wat vindt de regering hiervan?Verder stellen de leden van de PvdA-fractie dat het wenselijk zou zijn
als de verzoeker mededeling zou doen van de wijze waarop hij de overname denkt
te kunnen financieren, en over de vraag of dit niet ten koste zal gaan van
de doelwitvennootschap. Hoe staat de regering hier tegenover?De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering te reageren op onderstaande
opmerkingen van Steins Bisschop (B.T.M. Steins Bisschop, Werkelijke doorbraak
van beschermingsmaatregelen?, in: Nederlands Juristenblad 13 februari 1998,
afl. 7, blz. 303–309). Steins Bisschop stelt dat twee omstandigheden
in de weg staan aan de realisatie van de doelstelling: een doorbraak van beschermingsmaatregelen
in concreet aangeduide gevallen mogelijk maken en de bonafide verkrijger van
een – reëel – kapitaalbelang van 70% daadwerkelijk uitzicht
geven op zeggenschap. Ten eerste is onduidelijk welke aandelen wel, en welke
niet moeten worden meegerekend bij het bepalen van de 70%-grens. In dit verband
wordt een definitie van «preferente beschermingsaandelen» (lid
2 onder b) node gemist. Onderdeel c van lid 2 betreft aandelen waarvan de
kenmerken volgens Steins Bisschop wel erg moeilijk voorstelbaar zijn. Dit
onderdeel is onbegrijpelijk, omdat ook uit de memorie van toelichting niet
duidelijk wordt wat met deze uitzonderingscategorie wordt bedoeld.Ten tweede is er het meer principiële bezwaar van een eenjarige bezitseis.
Het eenjarig bezit is niet de enige manier om aan te tonen dat men geen financiële
overnemer is. Een overname die de volgens de ook in de memorie van toelichting
neergelegde theorie als wenselijk moet worden beschouwd, zal in de praktijk
waarschijnlijk niet plaatsvinden omdat de ondernemer die een dergelijk bod
zou uitbrengen de gerechtvaardigde vrees moet koesteren voor verwijten van
zijn eigen aandeelhouders. Dezen zouden immers terecht kunnen stellen dat
een investering in een openbaar bod zonder realistisch uitzicht op controle
binnen een redelijke termijn een onverantwoorde beslissing is. Steins Bisschop
verwacht dat de wachttermijn, bedoeld als een toets voor het beoordelen van
de soliditeit van de overnemer, in de praktijk het tegenovergestelde effect
zal hebben. De wachttermijn zal verhinderen dat als wenselijk gekwalificeerde
overnames zullen plaatsvinden.Bij het bepalen van de 70%-grens worden in beginsel alle aandelen meegeteld,
voorzover ze bij de telling niet worden uitgesloten ingevolge lid 2. Dit kan
volgens Eisma (blz. 86 en 99) tot merkwaardige en betrekkelijk willekeurige
gevolgen leiden. In bepaalde gevallen zal een overnemer met een relatief gering
investeringsbedrag reeds de drempel kunnen overschrijden. Op grond hiervan
acht Eisma het gewenst dat alsnog de eis wordt gesteld dat de verzoeker een
openbaar bod op alle (gewone) aandelen moet hebben uitgebracht en dat hij
in het kader van dat openbaar bod tenminste een aanzienlijk deel van de 70%
moet hebben verworven, voordat hij ontvankelijk kan zijn in zijn verzoek.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering hierop in te gaan. Buijs (blz. 26) stelt dat het geheel onduidelijk is waar de grens van
70% vandaan komt. Een grens van twee-derde ligt volgens hem meer voor de hand.
De leden van de VVD-fractie vragen het oordeel van de regering hierover.Buijs (blz. 27) acht het redelijk dat gedurende de gehele periode tussen
kennisgeving en verzoek het belang op het wettelijk minimum moet worden gehandhaafd
en dat deze periode van minimaal één jaar niet langer mag duren
dan – bijvoorbeeld – 18 maanden. Kan de regering ook hierop ingaan?De VEUO onderschrijft de uitgangspunten die aan het wetsvoorstel ten grondslag
liggen. Het in belangrijke mate opheffen van de juridische bescherming zou
de Nederlandse ondernemingen in een unieke positie van relatieve onbeschermdheid
plaatsen. Ook een internationale vergelijking leidt ertoe dat niet aan het
percentage van 70 en de wachttijd van één jaar dient te worden
getornd. De regering verwacht dat het wetsvoorstel ertoe zal leiden dat vennootschappen
zullen streven naar de vorming van een beperkte groep vaste aandeelhouders;
zij verwacht daarvan natuurlijke, economische bescherming (blz. 12 MvT). Of
deze ontwikkeling zich zal voordoen, moet volgens de VEUO echter nog maar
worden afgewacht. Aan bedoelde verwachting dient naar het oordeel van de VEUO
daarom geen gevoel van veiligheid te worden ontleend dat een verdere afzwakking
van de 70%-grens en het jaar wachttijd zou kunnen rechtvaardigen. Kan de regering
op de opmerkingen van de VEUO ingaan, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De commissie vennootschapsrecht zou er de voorkeur aan geven indien bij
de berekening van de 70% zowel in de teller als in de noemer rechten tot het
nemen van gewone aandelen, zoals op grond van optierechten en conversierechten,
worden meegerekend. De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering dit
ziet.Volgens Wouters (J. Wouters, Het wetsvoorstel beschermingsconstructies
in Europees perspectief, in: D.C. Buijs en J. Wouters, Het wetsvoorstel beschermingsconstructies,
preadvies van de Vereeniging Handelsrecht, Deventer 1998, blz. 65–135)
valt het in een Europees perspectief toe te juichen dat het voorliggende wetsvoorstel
is ingediend, omdat blijvende inactiviteit van de wetgever problemen had kunnen
opleveren. Toch roept het wetsvoorstel volgens hem ook vragen op, onder meer
in het licht van de vrijheid van vestiging en artikel 6 EVRM.Ook niet-discriminerende nationale regels waarvan een belemmerend of ontmoedigend
effect uitgaat op de uitoefening van de vrijheid van vestiging, moeten in
beginsel aan artikel 52 van het EG-verdrag worden getoetst. Bij die toetsing
geldt een «rule of reason»: het Hof van Justitie van de EG acht
ze alsnog verenigbaar met het EG-verdrag indien de betrokken regels a) niet-discriminerend
worden toegepast, b) gerechtvaardigd zijn door een doel van algemeen belang
en c) proportioneel zijn. Ook niet-discriminerende regels die de toegang tot
de nationale markt zonder objectieve noodzaak bijzonder moeilijk of praktisch
onmogelijk maken, moeten dus door de rechter op hun verenigbaarheid met artikel
52 EG-verdrag kunnen worden getoetst. Het meerderheidspercentage en de wachtperiode
zijn volgens Wouters (blz. 81–118 en 134–135) aspecten van het
wetsvoorstel die in het perspectief van het vestigingsrecht problematisch
lijken.De regering motiveert niet waarom is gekozen voor een 70%-kapitaalparticipatie,
een percentage dat het Nederlandse vennootschapsrecht voor het overige nergens
hanteert. In een EG-rechtelijk perspectief is het percentage volgens Wouters
niet evident. Met dat criterium wordt een belemmering van de vrijheid van
vestiging gecreëerd. Volgens Wouters kan moeilijk worden ontkend dat
met het 70%-criterium de lat erg hoog is gelegd en dat, in samenhang met de
wachtperiode van één jaar, het verwerven van daadwerkelijke
zeggenschap over open nv's naar Nederlands recht daardoor bemoeilijkt wordt.
De regering zal op zijn minst moeten verantwoorden waarom niet
voor een lager criterium is gekozen dat meer in lijn is met de Europese wetgeving,
met name een twee-derde meerderheid. Wouters gaat nog een stap verder: de
regering zou sluitend moeten verantwoorden waarom op dit vlak per se een gekwalificeerde
meerderheid van het kapitaal vereist is.De wachtperiode van één jaar lijkt volgens Wouters vanuit
het oogpunt van vestigingsvrijheid buitensporig lang. Het gaat om een soort
duurzaamheidstest, maar dit lijkt Wouters op zich geen afdoende rechtvaardiging.
Meer fundamenteel kan men zich vanuit de optiek van een adequate rechtsbescherming
afvragen of de wachtperiode in overeenstemming is met het door het Hof van
Justitie van de EG in vaste rechtspraak beklemtoonde recht voor EU-onderdanen
of -vennootschappen op toegang tot de rechter met het oog op een toetsing
van nationale regelingen of praktijken aan het EG-recht.Volgens Wouters (blz. 123–124) zou de afkoelingsperiode van één
jaar ook problemen kunnen opleveren vanuit het oogpunt van het recht op toegang
tot de rechter (artikel 6 EVRM). Dit recht is niet absoluut. De wetgever kan
bepaalde beperkingen opleggen, op voorwaarde dat deze een gerechtvaardigd
doel hebben, de gehanteerde middelen in een redelijke verhouding staan met
het nagestreefde doel en bovendien de kern van het recht op toegang tot de
rechter niet wordt aangetast. Wouters betwijfelt of de wachttermijn deze test
doorstaat. De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering op deze vanuit
een Europeesrechtelijke invalshoek gemaakte opmerkingen in te gaan.Dortmond (blz. 311) vraagt zich af waarom wordt uitgegaan van de aandeelhouder
of certificaathouder die kapitaal verschaft. Waarom wordt niet uitgegaan van
«degene», of «iemand» die kapitaal verschaft? Buijs
(blz. 25) sluit zich hierbij aan. Kan de regering hierop reageren?Binnen de systematiek van Boek 2 kan een «houder van aandelen»
alleen een rechtspersoon of een natuurlijk persoon zijn. De commissie vennootschapsrecht
pleit ervoor dat ook duurzame samenwerkingsverbanden, zoals een maatschap,
een vennootschap onder firma en een commanditaire vennootschap, maar ook duurzame
samenwerkingsverbanden naar buitenlands recht als verzoeker zouden moeten
kunnen optreden. Hoe oordeelt de regering over dit pleidooi, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.Volgens het NGB verdient het aanbeveling om, waar het wetsvoorstel spreekt
van «de houder van aandelen of certificaten van aandelen», aan
te knopen bij het begrip «kapitaalverschaffing» dat elders in
het BW wordt gehanteerd. Kan de regering hierop ingaan?Dortmond (blz. 311) stelt de vraag, waarom wordt uitgegaan van het kapitaal
verschaffen «samen met dochtermaatschappijen». Indien de overnemer
een natuurlijk persoon is, heeft deze niet veel aan deze toevoeging. Ook hoeft
er geen financiële band te zijn tussen moeder en dochter. Indien deze
band ontbreekt, is het dan redelijk dat de certificaten of aandelen die door
de dochter in de doelwitvennootschap worden gehouden, meetellen? Voorts is
de vraag of het begrip dochtermaatschappij voldoet in de situatie dat een
verzoeker een buitenlandse rechtspersoon is die samen met andere buitenlandse
vennootschappen het kapitaal van de doelwitvennootschap verschaft. Vallen
die andere buitenlandse vennootschappen onder het begrip dochtermaatschappij?
Tevens kan men zich afvragen of een Nederlandse «dochtermaatschappij»
van een buitenlandse rechtspersoon een dochtermaatschappij in de zin van Boek
2 BW is. Waarom is niet het criterium dat iemand tenminste 70% van het geplaatste
kapitaal van de (doelwit)vennootschap verschaft en/of doet verschaffen door
rechtspersonen waarvan hij rechtstreeks of middellijk meer dan de helft van
de aandelen houdt? De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering op deze
vragen en opmerkingen in te gaan. De terminologie «die al dan niet samen met zijn dochtermaatschappijen»
doet volgens Buijs (blz. 25) de vraag rijzen of het voldoende is dat die dochtermaatschappijen
het kapitaal verschaffen en niet vereist is dat de verzoeker ook zelf kapitaal
verschaft. Bijvoorbeeld ingevolge artikel 24c is verschaffing uitsluitend
via dochtermaatschappijen voldoende. Dit zou ook hier moeten gelden, aldus
Buijs. De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering hierop in te gaan.Het wetsvoorstel eist niet dat de aandelen respectievelijk de certificaten
van de verzoeker door hem voor eigen rekening worden gehouden. Eisma (blz.
86) vindt het op zichzelf merkwaardig dat hierdoor ook het administratiekantoor
een verzoek tot het treffen van aandelen zou kunnen doen. Volgens Dortmond
(blz. 312) kan het in de wind slaan door de regering van de adviezen over
het «voor eigen rekening» verschaffen van kapitaal (blz. 16 MvT)
slechts leiden tot schijnvertoningen, waarmee niemand en vooral niet de ondernemingskamer
is gebaat. Volgens het NGB dient, gegeven de strekking van de regeling, de
kapitaalverschaffing voor eigen rekening te zijn. Ook de VEUO wijst op het
ontbreken van de eis dat het kapitaal «voor eigen rekening» wordt
verschaft. Het stellen van die eis is noodzakelijk, omdat hierdoor wordt verhinderd
dat de regeling zal worden toegepast in gevallen waarvoor zij niet behoort
te zijn bedoeld, namelijk ook wanneer er geen sprake is van een werkelijk
definitieve wijziging van de zeggenschapsverhoudingen. De leden van de VVD-fractie
verzoeken de regering op de verschillende opmerkingen in te gaan.De commissie vennootschapsrecht meent dat de regering terecht niet bepalend
acht de vraag voor wiens rekening de aandelen worden gehouden, maar de voorwaarde
dat er sprake moet zijn van «een langdurige verbondenheid met de vennootschap,
onder meer kenbaar uit zijn beleidsvoornemens ten aanzien van de doelwitvennootschap»
(blz. 16 MvT). De commissie vraagt zich hierbij wel af of deze voorwaarde
niet te streng of tenminste te weinig genuanceerd is. Kan de regering op deze
opmerkingen over «voor eigen rekening» reageren?De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering voorts te reageren op
onderstaande opmerkingen met betrekking tot lid 2 van het voorgestelde artikel
359b.Dortmond (blz. 312) plaatst enkele kanttekeningen bij de berekening van
het gedeelte van het kapitaal dat de verzoeker verschaft, zoals geregeld in
lid 2. Wat moeten we aan met aandelen die niet zijn uitgegeven, maar
die worden toegekend aan de houders van aandelen van een verdwijnende vennootschap
waarmee de doelwitvennootschap een juridische fusie is aangegaan?Ook de commissie vennootschapsrecht vraagt zich af of het de bedoeling
is dat voor het bepalen van de ontvankelijkheid in het kader van een juridische
fusie of splitsing na een kennisgeving toegekende aandelen wel bij de berekening
van de 70% in de noemer in aanmerking worden genomen. Kan de regering die
vraag beantwoorden? De commissie beveelt aan, in het kader van een juridische
fusie en splitsing toegekende aandelen bij het bepalen van de ontvankelijkheid
buiten beschouwing te laten, maar in het kader van artikel 359f aan de ondernemingskamer
de vrijheid te laten om bij de beslissing over de vraag of een maatregel moet
worden genomen, mede rekening te houden met de gevolgen van een juridische
fusie of splitsing.Volgens Buijs (blz. 30) moet onder het «uitgeven» ook worden
begrepen het «toekennen» van aandelen door de vennootschap indien
deze als verkrijgende vennootschap partij is bij een juridische fusie.Het lijkt Dortmond (blz. 312) niet redelijk dat aandelen die na de kennisgeving
worden genomen op grond van een eerder aangegane converteerbare obligatielening
niet meetellen. Dortmond kan zich voorstellen dat in de tekst wordt opgenomen
dat aandelen waarmee het geplaatste kapitaal na de kennisgeving is uitgebreid,
niet meetellen, tenzij de vennootschap zich tot die kapitaalverhoging vóór
de kennisgeving had verplicht en mits van die verplichting uit
het handelsregister blijkt. Dortmond (blz. 314) vraagt zich verder af waarom
de regering het niet heeft aangedurfd een onderscheid te maken tussen beschermingspreferente
en financieringspreferente aandelen. De mystieke bewoording van artikel 359b
lid 2 onder c zou hiermee kunnen verdwijnen.Mag ervan worden uitgegaan dat het bestaan en de toepassing van een zgn.
aanbiedingsregeling er niet toe zal leiden dat de desbetreffende aandelen
niet worden meegeteld, indien de aandeelhouder die zijn aandelen aan de grootaandeelhouder
had willen overdragen, deze aandelen eerst moet aanbieden aan andere aandeelhouders
en die van dat aanbod gebruikmaken (Eisma, blz. 85)? En hoe is de situatie
bij een zgn. statutaire goedkeuringsregeling bij de toepassing waarvan een
bestaande aandeelhouder weliswaar niet zijn aandelen kan overdragen aan de
grootaandeelhouder, maar deze wel steeds moet kunnen overdragen aan de mede-aandeelhouder
of andere gegadigde tegen een prijs die door deskundigen is vastgesteld?Buijs (blz. 61) acht de regeling van artikel 359b leden 2 en 3 voor de
berekening van het door de verzoeker verschafte kapitaal onbevredigend. Naar
zijn mening dienen daarbij niet mee te tellen: aandelen die zijn uitgegeven
nadat de verzoeker de vennootschap op de hoogte heeft gebracht van zijn participatie
of, ingeval zulks volgens de SER-Fusiegedragsregels of vergelijkbare regels
verplicht was, van zijn voornemen die participatie te verwerven, alsmede aandelen
die recht geven op een dividend dat beperkt is tot een bepaald percentage
van het daarop gestorte bedrag, inclusief eventueel gestorte agio. Daarbij
doet het er niet toe of van deze aandelen certificaten in omloop zijn.Volgens Buijs (blz. 29) brengt dat ratio van onderdeel a mee dat soms
een eerder moment dan de kennisgeving van het eenmaal verkregen belang bepalend
dient te zijn. Het aangrijpingspunt zou moeten liggen bij een moment voorafgaand
aan de kennisgeving ingeval de overnemer een openbaar bod heeft uitgebracht.
Bepalend zou dan moeten zijn het moment waarop hij ingevolge de bij het voorbereiden
en uitbrengen van dat bod in acht te nemen regels de vennootschap voor het
eerst op de hoogte moest stellen, mits hij vanaf dat moment op de voet van
die regels het voorbereiden en uitbrengen van dat bod heeft doorgezet.Onderdeel b is kennelijk gebaseerd op de overweging dat aandelen die uitsluitend
met het oog op bescherming zijn uitgegeven, niet behoren mee te tellen. Aldus
bezien is dit onderdeel volgens Buijs te beperkt: afhankelijk van de waarde
in het economisch verkeer van de gewone aandelen is het mogelijk dat echte
beschermingsprefs volledig worden volgestort. Tegelijkertijd is het onderdeel
te ruim, omdat er ook niet-volgestorte gewone aandelen onder vallen die een
open doch niet-beursgenoteerde naamloze vennootschap onder terzijdestelling
van het voorkeursrecht heeft uitgegeven (Buijs, blz. 31).Onderdeel c doet volgens Buijs in te beperkte mate recht aan de overweging
dat ook aandelen die niet uitsluitend en zelfs niet primair met het oog op
bescherming zijn uitgegeven maar die door de vennootschap met het oog op bepaalde
soorten beleggers zijn geplaatst en die de overnemer vervolgens niet heeft
kunnen verkrijgen, niet behoren mee te tellen. Dit onderdeel is allereerst
te beperkt, omdat de verzoeker vrijwel nooit zal kunnen aantonen dat de vennootschap
de verkrijging op beslissende wijze heeft verhinderd. Het probleem zit echter
dieper. Ook zonder al dan niet beslissende invloed van de vennootschap zal
het in de praktijk voor de overnemer vaak vrijwel onmogelijk zijn voor een
reële prijs in voldoende mate preferente aandelen te verwerven indien
over het daarop gestorte bedrag slechts een evenredig dividend wordt betaald,
ook al zijn deze geheel volgestort en is daarop een fors agio betaald (Buijs,
blz. 31).Buijs (blz. 32) bepleit daarom schrapping van de onderdelen b en c. Daarvoor
in de plaats moet een regeling komen, inhoudende dat voor de bepaling
van de 70%-grens niet meetellen alle aandelen die slechts recht geven op dividend
tot een bepaald percentage van het daarop gestorte bedrag.Hoe oordeelt de regering over het voorstel van de commissie vennootschapsrecht
om in het tweede lid, onderdelen b en c, een tijdsperiode van bijvoorbeeld
vijf jaar in te bouwen om te voorkomen dat niet langer relevante feiten een
rol zouden kunnen spelen?Volgens de commissie vennootschapsrecht is de in onderdeel c gebezigde
terminologie «dat de vennootschap op beslissende wijze heeft verhinderd
dat de verzoeker deze aandelen heeft kunnen verkrijgen van aandeelhouders»
onduidelijk en behoeft deze verbetering. De formulering is in ieder geval
veel ruimer dan volgens de memorie van toelichting de bedoeling is. De commissie
acht een zeer concrete formulering, die geen ruimte voor misverstanden laat,
wenselijk. De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering hierover oordeelt.Het NGB acht het resultaat van de poging om preferente beschermingsaandelen
af te bakenen van financieringsaandelen niet geheel geslaagd. De moeilijkheid
is dat in de praktijk het onderscheid verre van duidelijk is. Het NGB geeft
de voorkeur aan een meer open bepaling die de ondernemingskamer de bevoegdheid
geeft te beslissen of aandelen al dan niet meetellen bij de vraag of de verzoeker
aan het ontvankelijkheidscriterium van 70% voldoet. Het NGB doet de suggestie
onderdeel a aldus aan te vullen, dat niet meetellen de aandelen, verkregen
hetzij ingevolge juridische fusie, hetzij ingevolge conversie van vrij verhandelbare
toonderobligaties. Hoe oordeelt de regering over deze suggestie, zo vragen
de leden van de VVD-fractie.De regering stelt terecht, aldus de VEUO, dat het enkele bestaan van een
verbintenis van de aandeelhouder om zijn aandelen niet tegen de wil van het
bestuur van de vennootschap te verkopen onvoldoende is om de desbetreffende
aandelen niet mee te laten tellen. Op grond van deze opvatting van de regering
mag er naar het oordeel van de VEUO van worden uitgegaan dat bestaan en toepassing
van een zgn. aanbiedingsregeling er niet toe zullen leiden dat de desbetreffende
aandelen niet worden meegeteld. Hetzelfde geldt naar het oordeel van de VEUO
indien de overdracht van deze aandelen is onderworpen aan een zgn. statutaire
goedkeuringsregeling, inhoudende dat de houder de aandelen weliswaar niet
kan overdragen aan de grootaandeelhouder, maar wel aan een mede-aandeelhouder
of andere gegadigde tegen een door deskundigen vastgestelde prijs. De leden
van de VVD-fractie vragen of deze opvatting juist is.Moet de zinsnede «heeft kunnen verwerven» op dezelfde wijze,
maar dan omgekeerd, worden uitgelegd als het «op beslissende wijze verhinderen»
uit lid 2, onderdeel c (Eisma, blz. 86), zo vragen de leden van de VVD-fractie.Buijs (blz. 34) wijst er ten aanzien van lid 3 op dat het voor de overnemer
vaak vrijwel onmogelijk zal zijn de certificaten te bemachtigen, terwijl de
onderliggende aandelen toch meetellen voor het bepalen van de 70%-grens. Aldus
worden zelfs pure beschermingsprefs in de oude luister hersteld. Dat kan volgens
Buijs toch niet de bedoeling zijn. Hij pleit voor schrapping van dit lid.
Ziet de regering hiertoe aanleiding?Het NGB wijst erop dat het voorkomt dat, omwille van de deelnemingsvrijstelling,
een Stichting Continuïteit voor de door haar gehouden preferente beschermingsaandelen
vrij verhandelbare, doch niet-royeerbare certificaten uitgeeft. Het NGB is
van mening dat deze gecertificeerde aandelen voor de bepaling van de grens
van 70% moeten meetellen. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering
deze opvatting deelt.Volgens de Federatie van Nederlandse Vakverenigingen (FNV), het Christelijk
Nationaal Vakverbond (CNV) en de bond van Middelbaar en Hoger Personeel (MHP) –
hierna kortheidshalve aangeduid als FNV – schieten de eisen
die worden gesteld aan het verzoekschrift van de kapitaalverschaffer, tekort.
Aanvulling is nodig is twee opzichten. Voorgeschreven moet volgens de FNV
worden dat de verzoeker a) mededeling doet van de wijze waarop en de voorwaarden
waaronder zijn deelneming in het geplaatste kapitaal van de vennootschap is
gefinancierd en b) verklaart in welk opzicht de vennootschap zijn opvattingen
over het te voeren beleid negeert. De leden van de VVD-fractie vragen hoe
de regering over dit voorstel oordeelt.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering een definitie kan geven
van «preferente beschermingsaandelen» (lid 2 onder b)? Onderdeel
c van lid 2 betreft aandelen waarvan de kenmerken wel erg moeilijk voorstelbaar
zijn. Uit de memorie van toelichting wordt deze leden niet duidelijk wat met
deze uitzonderingscategorie wordt bedoeld. Het eenjarige bezit is niet de enige manier om aan te tonen dat men geen
«financiële ondernemer» is. Een overname die volgens de in
de memorie van toelichting neergelegde theorie als wenselijk moet worden beschouwd
zal in de praktijk waarschijnlijk niet plaatsvinden, indien de ondernemer
die een dergelijk bod zou uitbrengen de gerechtvaardigde vrees moet koesteren
voor verwijten van zijn eigen aandeelhouders. Zij zouden immers terecht kunnen
stellen dat een investering in een openbaar bod zonder realistisch uitzicht
op controle binnen een redelijke termijn een onverantwoorde beslissing is.
Hoe oordeelt de regering over dit «spanningsveld»? Hoe verhoudt
de wachtperiode zich a) tot de vrijheid van vestiging uit artikel 52 van het
EG-verdrag en b) tot het door het Hof van Justitie van de EG in vaste rechtspraak
beklemtoonde recht voor EU-onderdanen of vennootschappen op toegang tot de
rechter met het oog op toetsing van nationale regelingen of praktijken aan
het EG-recht?In bepaalde gevallen zal een overnemer met een relatief gering investeringsbedrag
reeds de drempel van 70% kunnen overschrijden. Is het volgens de regering
op grond hiervan bij nader inzien toch gewenst dat alsnog de eis wordt gesteld
dat de verzoeker een openbaar bod op alle (gewone) aandelen moet hebben uitgebracht
en dat hij in het kader van het openbaar bod tenminste een aanzienlijk deel
van de 70% moet hebben verworven, voordat het ontvankelijk kan zijn in zijn
verzoek?Hoe denkt de regering over de suggestie van de commissie vennootschapsrecht
om rechten tot het nemen van gewone aandelen, zoals op grond van optierechten
en conversierechten, zowel in de teller als in de noemer bij de berekening
van de 70% te betrekken?De regering motiveert niet duidelijk waarom is gekozen voor een 70%-kapitaalparticipatie,
een percentage dat het Nederlandse vennootschapsrecht voor het overige nergens
hanteert. Dit percentage is ook niet evident in een EG-rechtelijk perspectief.
Ligt de oorsprong van deze grens louter in het inhoudelijk verloop van de
discussie met diverse relevante maatschappelijke organisaties, zo vragen de
leden van de CDA-fractie.Binnen de systematiek van Boek 2 kan een «houder van aandelen»
alleen een rechtspersoon of een natuurlijk persoon zijn. Vindt de regering
dat ook duurzame samenwerkingsverbanden, zoals een maatschap, een vennootschap
onder firma en een commanditaire vennootschap, en duurzame samenwerkingsverbanden
maar buitenlands recht als verzoeker moeten kunnen optreden?Waarom is niet het criterium dat iemand tenminste 70% van het geplaatste
kapitaal van de (doelwit)vennootschap verschaft en/of doet verschaffen door
rechtspersonen waarvan hij rechtstreeks of middellijk meer dan de helft van
de aandelen houdt? De terminologie «die al dan niet samen met zijn dochtermaatschappijen»
doet de vraag rijzen of het voldoende is dat die dochtermaatschappijen het
kapitaal verschaffen en niet vereist is dat de verzoeker ook zelf voor eigen
rekening kapitaal verschaft. Is dit inderdaad het geval? Hoe wordt bij de berekening van het gedeelte van het kapitaal dat de verzoeker
verschaft rekening gehouden met aandelen die niet zijn uitgegeven, maar die
worden toegekend aan de houders van aandelen van een verdwijnende vennootschap
waarmee de doelwitvennootschap een juridische fusie is aangegaan?Zou de regering in overweging willen nemen, zo vragen de leden van de
CDA-fractie, om in de tekst op te nemen dat aandelen waarmee het geplaatste
kapitaal na de kennisgeving is uitgebreid niet meetellen, tenzij de vennootschap
zich tot die kapitaalverhoging vóór de kennisgeving had verplicht
en mits die verplichting uit het handelsregister blijkt (bijvoorbeeld bij
een converteerbare obligatielening)?Mag ervan worden uitgegaan dat het bestaan en de toepassing van een zogenaamde
aanbiedingsregeling er niet toe zal leiden dat de desbetreffende aandelen
niet worden meegeteld, indien de aandeelhouder die zijn aandelen aan de grootaandeelhouder
had willen overdragen, deze aandelen eerst moet aanbieden aan andere aandeelhouders
en die van dat aanbod gebruikmaken? En hoe is de situatie bij een zogenaamde
statutaire goedkeuringregeling bij de toepassing waarvan een bestaande aandeelhouder
weliswaar niet zijn aandelen kan overdragen aan een grootaandeelhouder, maar
deze wel steeds moet kunnen overdragen aan de mede-aandeelhouder of een andere
gegadigde tegen een prijs die door deskundigen is vastgesteld?De achterliggende idee van artikel 359b kan met zich meebrengen dat soms
een eerder moment dan de officiële kennisgeving van het eenmaal verkregen
belang bepalend dient te zijn, bijvoorbeeld voorafgaand aan de kennisgeving
ingeval de overnemer een openbaar bod heeft uitgebracht. Zou het niet beter
zijn, zo vragen de leden van de CDA-fractie, om het moment bepalend te laten
zijn waarop hij ingevolge de bij het voorbereiden en uitbrengen van dat bod
in acht te nemen regels de vennootschap voor het eerst op de hoogte moest
stellen, mits hij vanaf dat moment op de voet van regels het voorbereiden
en uitbrengen van dat bod heeft doorgezet?Van de FNV vernamen de leden van de CDA-fractie dat de eisen die worden
gesteld aan het verzoekschrift van de kapitaalverschaffer tekort schieten.
Voorstel is om voor te schrijven dat de verzoeker a) mededeling doet van de
wijze waarop en de voorwaarden waaronder zijn deelneming in het geplaatste
kapitaal van de vennootschap is gefinancierd en b) verklaart in welk opzicht
de vennootschap zijn opvattingen over het te voeren beleid negeert. Hoe oordeelt
de regering over dit voorstel?De leden van de D66-fractie vragen zich af of, zoals Dortmond heeft opgemerkt,
niet beter in artikel 359b in plaats van over «aandeelhouders of certificaathouders»,
gesproken kan worden over «degene» die kapitaal verschaft. Deze
leden vragen zich af of daarmee ook het probleem wordt opgelost dat maatschappen,
commanditaire vennootschappen en dergelijke nu niet als verzoeker kunnen optreden.De leden van de D66-fractie zien niet goed in waarom het verschaffen van
kapitaal in de doelwitvennootschap door «dochtermaatschappijen»
van een natuurlijke persoon niet meetelt bij de berekening van de 70%. Zij
bepleiten aansluiting bij het systeem zoals dat in de Wet melding zeggenschap
in ter beurze genoteerde vennootschappen 1996 geldt. Deze leden zien bovendien
graag verduidelijkt wat de consequenties van de huidige formulering zijn ingeval
van een buitenlandse overnemer, met buitenlandse dochters.Kan de regering aangeven wat de gevolgen zijn van juridische splitsing
en fusie en de daarmee verbonden toekenning van aandelen?De leden van de D66-fractie vragen zich af of de effectiviteit van 359b
lid 2 onder a niet wordt ondergraven door het feit dat vanwege de verplichte
meldingen op grond van de Wet melding zeggenschap in ter beurze genoteerde
vennootschappen 1996 de doelwitvennootschap reeds lang voordat
de 70% is bereikt tot uitgifte van nieuwe aandelen kan overgaan, om het zo
moeilijker te maken om tot de 70% te komen. Immers, bij de meeste beursvennootschappen
zal vaak al bij een percentage van minder dan 50% de doelwitvennootschap ervan
uitgaan dat er sprake is van een overnamesituatie. Kan worden verduidelijkt
hoe ingeval van een openbaar bod met deze bepaling zou moeten worden omgegaan,
waar immers ook de doelwitvennootschap al voor het bereiken van de 70%-grens
van de poging tot overname op de hoogte is?De leden van de D66-fractie vragen zich af wat wordt bedoeld met «op
beslissende wijze verhinderen» in artikel 359b lid 2 onder c. De memorie
van toelichting merkt enerzijds op dat de beschermende werking van volgestorte
aandelen waarvoor de aandeelhouders geen voorkeursrecht hebben kunnen uitoefenen
juist ligt in het feit dat de aandelen in bevriende handen blijven. Echter,
de verbintenis tegenover het bestuur dat deze aandelen niet zullen worden
vervreemd of niet aan een overnemer zullen worden vervreemd is onvoldoende
om aan te nemen dat de vennootschap op beslissende wijze heeft verhinderd
dat de verzoeker de aandelen heeft verkregen. Kan de regering dit standpunt
verduidelijken? Is niet door middel van een «lock up» het beschermende
effect bereikt? Welke aanvullende omstandigheden moeten aanwezig zijn? Is
het niet-geven van toestemming tot verkoop door de vennootschap actief handelen?
Is het opnemen van een «lock up» in een overeenkomst actief handelen?Kan de regering verduidelijken in hoeverre en in welke omstandigheden
de overnemer gebonden is aan zijn beleidsvoornemens? Is een dergelijke gebondenheid
niet in sommige gevallen onredelijk, aangezien de overnemer niet over alle
informatie zal beschikken bij het opstellen van zijn verzoekschrift? In hoeverre
kunnen gewijzigde omstandigheden en met name nieuwe informatie na het verwerven
van de zeggenschap bij de gebondenheid van de overnemer een rol spelen?De leden van de D66-fractie vragen zich voorts af waarom in de beleidsplannen
van de overnemer geen informatie moet worden opgenomen over de wijze van financiering
van het bod. Juist gezien de nadruk in het wetsvoorstel op het voorkomen van
speculatieve korte-termijnbiedingen lijkt dit zinnig.Ook zijn deze leden bezorgd over de mogelijkheid om gevoelige informatie,
die in de procedure tot verkrijging van zeggenschap aan de ondernemingskamer
moet worden voorgelegd, geheim te houden. Kan de regering op deze zorg ingaan?De leden van de fracties van GPV en RPF constateren dat de aandeelhouder
die tenminste 70% van het geplaatste kapitaal van de vennootschap verschaft
de ondernemingskamer kan verzoeken door het nemen van maatregelen de beschermingsconstructies
te doorbreken. Op basis waarvan is gekozen voor een percentage van 70? In
artikel 359b wordt gesteld dat het verzoek pas kan worden ingediend als de
aandeelhouder gedurende minimaal een jaar onafgebroken 70% van het geplaatste
kapitaal bezit. Waarom wordt er geen maximumtermijn opgenomen waarbinnen het
verzoek moet worden gedaan? Dit lijkt de leden van genoemde fracties met name
van belang, omdat in lid 2 wordt bepaald dat aandelen, die zijn uitgegeven
nadat de vennootschap door de aandeelhouder schriftelijk in kennis is gesteld,
bij de berekening van het percentage niet worden meegeteld. Het is toch niet
de bedoeling dat een aandeelhouder die op enig moment verantwoordelijk is
voor 70% van het geplaatste kapitaal pas jaren later een verzoek kan doen
bij de ondernemingskamer?De leden van de SGP-fractie vragen of wel duidelijk is welke aandelen
wel en welke niet moeten worden meegerekend bij het bepalen van de 70%-grens.
In beginsel worden alle aandelen meegeteld, voorzover ze bij de telling niet
worden uitgesloten ingevolge lid 2.Verder vragen deze leden waar de grens van 70% vandaan komt. Ligt een
grens van tweederde niet meer voor de hand? Komt het percentage van een 70%-kapitaalparticipatie
elders in het vennootschapsrecht voor, zo vragen deze leden.Wat betreft de afkoelingsperiode van één jaar vragen deze
leden of deze termijn geen problemen kan opleveren vanuit het oogpunt van
het recht op toegang tot de rechter, verwijzend naar artikel 6 EVRM. Artikel 359cBuijs (blz. 39 en 62) stelt dat voor de niet-meetellende aandelen moet
gelden dat de ondernemingskamer, bij toewijzing van het verzoek, maatregelen
moet treffen voorzover het gaat om aandelen die voldoen aan de beide kenmerken
van artikel 96a lid 2 en niet zijn volgestort en maatregelen kan treffen voor
aandelen met een beschermende werking mits de belangen van de houders daarvan
worden gewaarborgd. Deze maatregelen kunnen zijn: intrekking, overdracht aan
de verzoeker, en – desnoods – tijdelijke stemrechtontzegging.
Voorts dient volgens Buijs te gelden dat de ondernemingskamer deze maatregelen
niet kan treffen voor andere al dan niet preferente aandelen. Voorzover de
overnemer deze niet heeft kunnen verkrijgen omdat de vennootschap dat verhinderde,
valt die verhindering vanzelf weg nadat de overnemer de zeggenschap over de
vennootschap heeft verkregen. Sommige (kernaandeel)houders van financieringsprefs
zullen, wanneer eenmaal duidelijk is dat de overnemer de zeggenschap verkrijgt,
alsnog bereid zijn deze aan de overnemer over te dragen, mits een gelijkwaardig
alternatief wordt geboden. Buijs (blz. 38) vindt het voorts inconsistent dat
in een wetsvoorstel dat erop is gericht de vijandige overnemer de zeggenschap
te verschaffen indien voldaan is aan een bepaalde toets, onder omstandigheden
de verkrijging van die zeggenschap ook nog te onderwerpen aan een zwaardere
toets. Buijs pleit daarom voor uitbreiding van artikel 359c, eerste lid, met
andere maatregelen die nodig zijn om de overnemer de zeggenschap te geven.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering op deze opmerkingen van Buijs
in te gaan.De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre het consistent is om in
een wetsvoorstel dat erop is gericht de vijandige overnemer de zeggenschap
te verschaffen indien is voldaan aan een bepaalde toets, onder omstandigheden
de verkrijging van die zeggenschap ook nog te onderwerpen aan een zwaardere
toets. Artikel 359dDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af of in de opsomming van maatregelen
in artikel 359d ook niet moet worden genoemd het ongedaan maken van rechtshandelingen
die de vennootschap is aangegaan in het kader van haar bescherming tegen ongewenste
overnames. Kan de regering hierop ingaan?Deze leden stellen vast dat schorsen of vernietigen van een besluit van
het bestuur in bepaalde gevallen niet ver genoeg gaat. De pogingen van een
zittend bestuur om de zeggenschap tegen elke prijs te behouden kan de onderneming
economische schade berokkenen; schade die in bepaalde gevallen niet herstelbaar
is door het vernietigen van besluiten of het ongedaan maken van rechtshandelingen.
Men denke hierbij bijvoorbeeld aan het verlies van klanten, veroorzaakt door
de onzekerheid van de overname en haar gevolgen. Deze leden vragen zich daarom
af of, als genoemde schade primair is veroorzaakt door onwillige bestuurders,
deze bestuurders niet aansprakelijk zouden moeten worden gesteld voor deze schade. Het wetsvoorstel lijkt hier verder niet op in te gaan. Kan
de regering ingaan op het creëren van de mogelijkheid van het aansprakelijk
stellen van tegenwerkende bestuurders?De leden van de VVD-fractie vragen of in de niet-limitatieve opsomming
niet ook het ongedaan maken van rechtshandelingen die de vennootschap is aangegaan
in het kader van haar bescherming tegen ongewenste overnames moeten worden
opgenomen. Te denken valt vooral aan zgn. «poison pills».De commissie vennootschapsrecht zou het onder omstandigheden mogelijk
willen maken voor de ondernemingskamer om, indien deze bepaalde besluiten
vernietigt, ook de op basis van die besluiten door de onderneming verrichte
rechtshandelingen en de daaruit voortvloeiende rechtsgevolgen ongedaan te
maken. Deelt de regering deze opvatting?Volgens Eisma (blz. 98) lijkt de schorsing of vernietiging van een besluit
tot verkoop van een onderdeel van de onderneming, waarin de verzoeker in het
bijzonder is geïnteresseerd (zie MvT, blz. 20), een slag in de lucht
te zijn. Weliswaar ontvalt de grondslag aan het besluit door zijn vernietiging,
maar daardoor wordt de verkoop niet ongedaan gemaakt. De toelichting bevat
geen duidelijk antwoord op de vraag of de ondernemingskamer ook andere maatregelen
kan treffen dan maatregelen met een institutioneel karakter (betreffende de
inrichting van de vennootschap, de statutaire verdeling van bevoegdheden en
de samenstelling van de bestuursorganen van de vennootschap), bijvoorbeeld
maatregelen die rechtstreeks ingrijpen in de contractuele verhoudingen waarbij
de vennootschap partij is. Volgens Eisma moeten, bij het ontbreken van een
duidelijk antwoord op deze vraag, de maatregelen van de tweede groep beperkt
blijven tot maatregelen van institutionele aard. Hoe oordeelt de regering
hierover, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Buijs (blz. 46 en 62) acht het gewenst dat de ondernemingskamer in beperkte
mate andere maatregelen dan de in artikel 359c lid 1 genoemde moet kunnen
treffen die zij geboden acht met het oog op de verkrijging door de verzoeker
van zeggenschap in de vennootschap. Er is geen reden een niet-limitatieve
catalogus van dergelijke maatregelen op te nemen in een apart artikel 359d.
De enige reden in het systeem van het wetsvoorstel is de aparte toets die
voor deze maatregelen geldt ingevolge artikel 359f lid 3. Die aparte toets
is echter bepaald onwenselijk en dient volgens Buijs te vervallen. Kan de
regering hierop ingaan?Uit de memorie van toelichting is het de leden van de CDA-fractie niet
duidelijk geworden of de ondernemingskamer ook andere maatregelen kan treffen
dan maatregelen met een institutioneel karakter, zoals bijvoorbeeld rechtstreeks
ingrijpen in contractuele verhoudingen waarbij de vennootschap partij is of
tegen andere rechtshandelingen (bijvoorbeeld in te slikken «poison pills»)?
Kan de regering hierin meer duidelijkheid bieden?De leden van de D66-fractie vragen zich af wat, gezien de bescherming
van derden te goeder trouw, de gevolgen van een vernietiging van een besluit
zullen zijn. Kan in geval van een «poison pill» ook daadwerkelijk
de verkoop van een aantrekkelijk bedrijfsonderdeel ongedaan worden gemaakt?
Kan de ondernemingskamer in het algemeen ook maatregelen treffen met een niet-institutioneel
karakter, zoals ingrijpen in contractuele relaties van de vennootschap? De leden van de D66-fractie begrijpen de verwijzing naar artikel 2:77
BW op blz. 20 van de memorie van toelichting niet. Artikel 359eDe commissie vennootschapsrecht vraagt zich af of het juist is in deze bepaling het percentage van 70 te gebruiken. Indien de vennootschap
waartegen het principale verzoek zich richt, meer dan 50% van de aandelen
in de dochtervennootschap houdt, zou deze bepaling de mogelijkheid tot het
treffen van maatregelen ten aanzien van dergelijke dochtermaatschappijen al
kunnen openen. Ook Buijs (blz. 48) vermag niet in te zien waarom dat eis wordt
gesteld dat de vennootschap tenminste 70% van het geplaatste kapitaal verschaft
of doet verschaffen. De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering hierover
oordeelt.Deze leden vragen voorts of het juist is, zoals Dortmond veronderstelt
(blz. 315), dat hier met dochtermaatschappij een Nederlandse vennootschap
wordt bedoeld.Het NGB stelt dat het verschil in de mate van rechterlijke toetsing in
artikel 359e niet terugkomt. Wanneer de verzoeker ten aanzien van een dochtermaatschappij
een maatregel verzoekt als bedoeld in artikel 359c, toetst de rechter het
verzoek als voorzien in artikel 359f lid 3. Kan de regering uiteenzetten waarom
in een dergelijk geval de toets van artikel 359f lid 1 niet toereikend is?
Ook Buijs (blz. 48) kan niet inzien waarom voor maatregelen ten aanzien van
dochters een andere toets zou moeten gelden dan voor maatregelen ten aanzien
van de vennootschap zelf. Het NGB meent verder dat er, gelet op de definitie
van dochtermaatschappij in artikel 24a, eigenlijk geen nadere vereisten hoeven
te worden gesteld aan de omvang van de kapitaalverschaffing. De leden van
de VVD-fractie verzoeken de regering op de verschillende opmerkingen in te
gaan.De leden van de D66-fractie vragen of nader kan worden uitgelegd waarom
een moedervennootschap 70% van het kapitaal in haar dochter moet verstrekken,
willen maatregelen zoals voorzien in dit wetsvoorstel bij de dochter kunnen
worden getroffen. Waarom is niet gekozen voor 50%?De leden van de D66-fractie zijn bovendien niet overtuigd van de noodzaak
om altijd de zware toets van artikel 359f lid 3 voor te schrijven indien maatregelen
bij de dochtervennootschap moeten worden genomen, zoals nu, gezien de formulering
van artikel 359f lid 3, wel het geval is. Wat is de reden voor de afwijking
van de regeling die ten aanzien van de moedervennootschap geldt? Artikel 359fIn artikel 359f wordt gesteld dat een verzoek tot het treffen van maatregelen
wordt toegekend, tenzij de voornemens van de verzoeker wezenlijk in strijd
zijn met het belang van de vennootschap. De leden van de PvdA-fractie zetten
toch vraagtekens bij de duidelijkheid van dit criterium. Deze leden zouden
daarom het criterium van de «wezenlijke strijd» nader geconcretiseerd
willen zien. Wordt bijvoorbeeld het regionale belang van een bedrijf meegenomen,
of zou dit moeten gebeuren?Hoewel deze leden niet twijfelen aan de integriteit van de ondernemingskamer,
willen zij toch dat elke schijn van willekeur wordt voorkomen. Zij dringen
er daarom bij de regering op aan wat betreft het wel of niet toekennen van
een verzoek ondubbelzinnige grenzen vast te stellen.Verder zouden deze leden hierbij graag zien dat de belangen van de vennootschap
zouden worden uitgesplitst naar de verschillende betrokkenen, met name de
werknemers. In het wetsvoorstel of in de memorie van toelichting zou volgens
deze leden duidelijker moeten worden gesteld wanneer de voornemens van de
verzoeker wezenlijk in strijd zijn met de belangen van de vennootschap, en
hoe zich dat dan vertaalt naar de verschillende belanghebbenden toe. Kan de
regering hierop ingaan?De leden van de PvdA-fractie zetten vraagtekens bij het in lid 2 onder
d genoemde criterium «zonder bedrijfseconomische noodzaak». Deze
leden menen dat dit criterium voor velerlei uitleg vatbaar is, en niet echt
objectief hanteerbaar. De verzoeker zal in bijna alle gevallen volhouden dat er bedrijfseconomische noodzaak bestond. Hoe staat de regering
hier tegenover?Ook de positie van andere belanghebbenden dan die van de werknemers heeft
de aandacht van deze leden. Deze leden vragen zich af of artikel 359f niet
dusdanig kan worden aangepast dat in grotere mate daadwerkelijk rekening kan
worden gehouden met de belangen van hen die een verweerschrift hebben ingediend.
Hoe staat de regering hier tegenover?De leden van de PvdA-fractie hebben twijfels over het gestelde in lid
3 met betrekking tot dochtermaatschappijen. Maatregelen ten aanzien van dochtermaatschappijen
zouden alleen kunnen worden genomen op grond van het zwaardere criterium van
onevenredigheid van belangen, zoals dat gesteld is in het genoemde lid 3.
Deze leden zouden graag van de regering willen weten waarom de toets van artikel
359f lid 1 niet toereikend is. Volgens deze leden is dit namelijk in strijd
met de memorie van toelichting, waarin wordt gesteld dat maatregelen tegen
dochtermaatschappijen op grond van beide criteria mogelijk zijn. Kan de regering
dit toelichten?De enige toets dient volgens Buijs (blz. 62) te zijn of de voornemens
van de verzoeker wezenlijk in strijd zijn met het belang van de vennootschap
en de met haar verbonden onderneming. De extra toets die artikel 359f lid
1 daaraan toevoegt, dient te vervallen. Voor het doel van het wetsvoorstel
laat de toets «wezenlijk in strijd met het belang» voldoende ruimte
om rekening te houden met gegronde verwachtingen dat de overnemer zich onaanvaardbaar
ruw zal gedragen. De belangen van degenen die door artikel 8 tegen de overnemer
worden beschermd, kunnen voor het overige beter in een normale civiele procedure
met twee feitelijke instanties aan de orde worden gesteld. De enige overblijvende
toets moet volgens Buijs ook gelden voor maatregelen die de ondernemingskamer
toepast op dochtervennootschappen. De leden van de VVD-fractie verzoeken de
regering op deze opmerkingen in te gaan.Het wetsvoorstel voorziet erin dat verschaffing gedurende tenminste één
jaar van tenminste 70% van het risicodragend kapitaal in het algemeen haar
beslag moet krijgen in dienovereenkomstige stemmenmacht van de kapitaalverschaffer
in de algemene vergadering en in onderschikking van het ondernemingsbestuur
aan de beleidsopvattingen van die kapitaalverschaffer. Dit moet zonodig worden
bewerkstelligd door het opheffen van beschermingsmaatregelen. De FNV deelt
dit standpunt niet. De kapitaalmarkt is in de ogen van de FNV geen adequaat
mechanisme voor de allocatie van zeggenschap over het ondernemingsbeleid.
De FNV heeft daarom bezwaren tegen de centrale norm van artikel 359f lid 1.
Het voordeel van de twijfel komt hiermee te liggen bij de kapitaalverschaffer.
De FNV meent dat de kapitaalverschaffer aannemelijk moet maken dat (de organen
van) de onderneming hem onredelijk zeggenschap onthouden.De FNV meent voorts dat de regeling onevenwichtig is. De voorgestelde
norm legt de bewijslast bij de onderneming zonder dat daar tegenover de kapitaalverschaffer
behoeft te verklaren in welk opzicht de beleidskoers van de onderneming naar
zijn mening zou moeten worden verlegd. Bovendien verzekert het wetsvoorstel
volgens de FNV onvoldoende dat de kapitaalverschaffer zich moet verklaren
over de financiering van zijn deelneming in het geplaatste kapitaal. Bij het
ontbreken van deze informatie zou het verzoek van de kapitaalverschaffer als
bedoeld in artikel 359b niet-ontvankelijk moeten zijn. Onvoldoende is dat
de weigering om bedoelde informatie te geven een omstandigheid kan zijn die
meeweegt bij het oordeel van de rechter of de vennootschap erin is geslaagd
aannemelijk te maken dat het belang van de vennootschap wezenlijk zal worden
geschaad dan wel de verzoeker zal handelen in strijd met artikel 8 (blz. 10
MvT). Kan de regering op deze opmerkingen ingaan, zo vragen de leden van de
VVD-fractie. De regering merkt op (blz. 23 MvT) dat een overnemer die poogt door middel
van de nieuwe procedure onder zeggenschapsbeperkingen uit te komen waarmee
hij jegens andere aandeelhouders uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft ingestemd,
bij de rechter geen gehoor behoort te vinden. Men kan de vraag stellen of
die kring niet te beperkt is. Zou niet hetzelfde moeten gelden indien de grote
kapitaalverschaffer uitdrukkelijk heeft ingestemd jegens andere betrokkenen
bij de organisatie van de vennootschap, zoals bijvoorbeeld de ondernemingsraad,
of jegens de vennootschap zelf? De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering
hierop in te gaan.De vermoedens van lid 2 dat er gronden zijn voor afwijzing van het verzoek,
moeten volgens Buijs (blz. 55–56) vervallen. De lijst is willekeurig
samengesteld, creëert vermoedens die niet gerechtvaardigd zijn, legt
een onduidelijke en veel te zware «aantoonlast» op de overnemer
en leidt tot nodeloze vertraging in de verzoekschriftprocedure. De opsomming
in lid 2 maakt de door het wetsvoorstel te openen weg in te veel gevallen
tot een slechts in theorie begaanbare. Kan de regering op deze kritiek reageren?Volgens Dortmond (blz. 316) rijst de vraag, hoe achterhaald kan worden
of de verzoeker zich ooit elders in de wereld schuldig heeft gemaakt aan schending
van de regels bij het uitbrengen van een openbaar bod (onderdeel b). Die vraag
kan ook worden gesteld met betrekking tot onderdeel d. De leden van de VVD-fractie
verzoeken de regering op deze vragen een antwoord te geven.Omdat sommige van de in lid 2 genoemde gronden niet noodzakelijkerwijs
met de omstandigheden van de poging van vijandelijke overname te maken hebben,
beveelt de commissie vennootschapsrecht aan, aan lid 2 een kwalificatie toe
te voegen in de volgende geest: «zodanig dat de in lid 1 bedoelde wezenlijke
strijd met het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming
aannemelijk wordt». Kan de regering hierop ingaan?De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering voorts te reageren op
het voorstel van de commissie vennootschapsrecht om in onderdeel c een element
van (vermoede) onrechtmatigheid toe te voegen.Een bezwaar van onderdeel e is volgens de commissie vennootschapsrecht
dat een corresponderende verplichting niet uitdrukkelijk aan (het bestuur
van) de doelwitvennootschap is opgelegd. Kan de regering dit bezwaar wegnemen?Wouters (blz. 111) wijst erop dat de toetsing door de ondernemingskamer
van vroeger speculatief gedrag van de verzoeker (onderdeel d) een probleem
van extraterritoriale toepassing van Nederlandse wetgeving zou kunnen opleveren.
Een extraterritoriale toepassing a posteriori van maatstaven van Nederlands
recht lijkt hem niet zonder problemen in het licht van de vrijheid van vestiging,
met name gezien de door de bepalingen van het EG-verdrag inzake vrij verkeer
verboden «dubbele controle». De leden van de VVD-fractie vragen
of de regering genoemd probleem ook ziet.Volgens Buijs moet in lid 3 worden bepaald dat de ondernemingskamer de
andere maatregelen niet treft, indien aannemelijk wordt gemaakt dat de gevraagde
maatregel een niet te rechtvaardigen inbreuk maakt op de belangen van derden
en de overnemer nalaat daarvoor adequate compensatie aan te bieden. Op deze
wijze wordt aan die belangen recht gedaan zonder dat de ondernemingskamer
de door artikel 359f lid 3 gevergde afweging hoeft te maken. De leden van
de VVD-fractie verzoeken de regering hierop in te gaan.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering de opvatting deelt dat
er alle aanleiding is om het voor de ondernemingskamer mogelijk te maken om
de belangen van rechthebbenden rechtstreeks mee te wegen bij de vraag of een
verzoek moet worden gehonoreerd, en niet te volstaan met de voorzieningen
zoals deze door artikel 359h, leden 2 en 3, mogelijk worden gemaakt.De regering merkt op dat een overnemer die poogt door middel van de voorgestelde
procedure onder zeggenschapsbeperkingen uit te komen waarmee hij jegens andere
aandeelhouders uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft ingestemd, bij de rechter
geen gehoor behoort te vinden. Zou niet hetzelfde moeten gelden indien een
dergelijke instemming jegens andere betrokkenen bij de organisatie van de
vennootschap, zoals bijvoorbeeld de ondernemingsraad, of jegens de vennootschap
zelf tot uiting is gebracht?Hoe kan worden achterhaald of de verzoeker zich elders in de wereld ooit
schuldig heeft gemaakt aan schending van regels van een openbaar bod of aan
het beëindigen of in gevaar brengen van een andere rechtspersoon waarop
hij invloed uitoefende zonder bedrijfseconomische noodzaak daartoe? Zou overigens,
met betrekking tot onderdeel d, een extraterritoriale toepassing a posteriori
van maatstaven van Nederlands recht kunnen botsen met de vrijheid van vestiging
uit het EG-verdrag?Uit de MvT blijkt dat het de bedoeling is dat de deskundigen niet alleen
adviseren over de beleidsvoornemens van de overnemer, maar daarbij ook betrekken
de beleidsvoornemens van de doelwitvennootschap en de overige argumenten die
de doelwitvennootschap in haar verdediging heeft aangevoerd. Deze dienen wat
de leden van de CDA-fractie betreft niet beperkt te blijven tot louter bedrijfseconomische
argumenten. Zou de regering dit tot uitdrukking willen brengen in de wettekst?Wie kan welke acties instellen indien na verloop van tijd blijkt dat de
overnemer zich na overname niet gedraagt conform de tijdens het verzoek naar
voren gebrachte beleidsvoornemens?De leden van de D66-fractie vragen zich af of nader kan worden aangegeven
wat «economische noodzaak», zoals omschreven in artikel 359f lid
2 onder d inhoudt. Is het schenden van belangen van andere bij de eerder «ontmantelde»
vennootschap betrokkenen een vereiste voor het vermoeden dat het verzoek moet
worden afgewezen, zoals de memorie van toelichting (blz. 23) suggereert?De leden van de D66-fractie menen dat indien de bedoeling van artikel
359f lid 2 onder e is om de overnemer aan te zetten te overleggen, dat iets
anders is dan de verplichting te trachten tot overeenstemming te komen. Moet
de overnemer inderdaad bereid zijn «water bij de wijn» te doen
om aan dit artikel te voldoen? Ligt het, aangezien het bestuur van de vennootschap
in dit wetsvoorstel nog altijd een sterke positie inneemt, niet voor de hand
om dezelfde verplichting aan het bestuur van de vennootschap op te leggen?Deze leden nemen aan dat artikel 359f lid 2 onder a enkel ziet op een
meldingsplicht bij het verkrijgen van het belang dat ten grondslag ligt aan
het verzoekschrift. Is dat juist? Artikel 359gDe leden van de PvdA-fractie hebben enige vragen met betrekking tot de
keuze en de rol van de deskundigen. Volgens de memorie van toelichting worden
deze deskundigen door de ondernemingskamer benoemd op grond van het criterium
van relevante kennis of ervaring in het bedrijfsleven. Deze leden menen echter
dat het in dit wetsvoorstel niet alleen om typische ondernemersvaardigheden
gaat, maar dat hier ook sociale aspecten bij betrokken zijn. Zij vragen zich
dan ook af of bijvoorbeeld de werknemers, de ondernemingsraad of de overheid
niet een grotere rol zouden moeten spelen bij de benoeming van de deskundigen.
Kan de regering hierop ingaan?Deze leden begrijpen niet goed waarom op blz. 17 van de memorie van toelichting
de opmerking wordt gemaakt dat de wet aan de verzoeker niet de
verplichting oplegt de deskundigen inzage te geven in zijn boeken. Dit lijkt
hen in strijd te zijn met het in artikel 359c lid 1 van overeenkomstige toepassing
verklaarde artikel 351. Kan de regering op deze opmerking ingaan?Het bepaalde in de artikelen 359f leden 1 en 2, 359g en 359b lid 4 brengt
mee dat er een debat zal plaatsvinden over wat er in de toekomst zal gebeuren
met de vennootschap. Allerlei concurrentiegevoelig feitenmateriaal zou dan
ter tafel kunnen komen, hetgeen nadelig kan zijn voor de betrokkenen. Aan
de andere kant echter zullen alle in de procedure betrokken personen van alle
informatie in kennis gesteld moeten worden, dit mede naar aanleiding van artikel
6 EVRM. Ziet de regering mogelijkheden dit probleem op te lossen?De leden van de PvdA-fractie zouden graag zien dat er voldoende waarborgen
zijn tegen malafide overnemers. Deze leden betwijfelen daarbij of de uitsluitingsgronden
van artikel 359f lid 2 daarvoor wel voldoende zijn. Wat deze leden met name
bezighoudt, is de vraag wat de procedure is als achteraf, dus ná toekenning
van het verzoek, blijkt dat de overnemer malafide bedoelingen heeft. Wat is
de visie van de regering hierop? Is er dan een mogelijkheid om de beschermingscontructies
te herstellen, of zou die er dan moeten zijn? Het lijkt deze leden in ieder
geval wenselijk om voor dergelijke gevallen een procedure in het leven te
roepen en deze op te nemen in het wetsvoorstel. Hoe denkt de regering hierover?Volgens Buijs (blz. 57) moet het eerste lid worden aangepast. Benoeming
van deskundigen dient niet verplicht te zijn. Benoeming van deskundigen heeft
pas zin indien de ondernemingskamer het mogelijk acht dat de vennootschap,
gezien de door haar gestelde feiten en omstandigheden, aannemelijk maakt dat
de voornemens van de overnemer wezenlijk in strijd zijn met haar belang. Ook
de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak is van mening dat het inschakelen
van deskundigen facultatief in plaats van imperatief zou moeten zijn. Veelal
lijkt tijdrovende en kostbare advisering niet op haar plaats, mede gezien
de eigen expertise van de ondernemingskamer. De leden van de VVD-fractie vragen
hoe de regering hierover denkt.In deze bepaling zou volgens de commissie vennootschapsrecht tot uitdrukking
moeten worden gebracht dat de deskundigen niet alleen adviseren over de beleidsvoornemens
van de overnemer, maar daarbij ook betrekken de beleidsvoornemens van de doelwitvennootschap
en de overige (bedrijfseconomische) argumenten die de doelwitvennootschap
in haar verdediging heeft aangevoerd. Uit de memorie van toelichting (blz.
22–23) blijkt overigens dat dit ook de bedoeling is. De leden van de
VVD-fractie vragen de regering hierop in te gaan.Volgens deze leden dienen zich verschillende vragen aan. Wat is de consequentie
indien niet aan de door de ondernemingskamer gestelde voorwaarden wordt voldaan?
Is het woord «verplichting» overigens niet beter op zijn plaats
dan de term «voorwaarde»? Verder is een punt dat de vennootschap
geen dividend zal kunnen uitkeren indien vrij uitkeerbare reserves ontbreken.
Ook is onduidelijk of, indien dergelijke reserves aanwezig zijn, de aandeelhoudersvergadering
tot uitkering van het dividend moet besluiten of dat de vennootschap op grond
van de door de ondernemingskamer opgelegde verplichting tot uitkering van
dat dividend gehouden is. Onduidelijk is hoe dit alles zich verhoudt tot de
door de vennootschap te hanteren dividend- en reserveringspolitiek. Tenslotte
is niet helder wat de verdere rechtsgevolgen zijn indien de door de ondernemingskamer
gestelde voorwaarde c.q. opgelegde verplichting niet wordt nagekomen. Kan
de regering op deze vragen ingaan?Wouters (blz. 133) wijst erop dat de rol van de deskundigen, als bedoeld
in het eerste lid, uit een oogpunt van een behoorlijke rechtsbedeling een
aantal vragen oproept. Een fundamenteel punt betreft de onafhankelijkheid
van de betrokken deskundigen. Hij noemt het merkwaardig dat dit onderwerp
in het wetsvoorstel noch de memorie van toelichting aan de orde komt. Er kunnen
problemen rijzen in het licht van het door artikel 6 lid 1 EVRM gewaarborgde
recht op een eerlijk proces, waaraan volgens vaste rechtspraak het beginsel
van gelijkheid van wapens ten grondslag ligt. Bij onvoldoende waarborgen voor
neutraliteit zou de gelaedeerd geachte partij het recht kunnen claimen ook
zelf een deskundige op te roepen. Kan de regering op dit onderwerp ingaan,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.Volgens de FNV moet in de wettekst (artikel 359g lid 1) zelf worden neergelegd
dat het onderzoek door de ondernemingskamer mede betrekking moet hebben op
de financiering van de deelneming van de verzoeker in het geplaatste kapitaal
van de vennootschap (MvT, blz. 24). De FNV wijst erop dat de opmerking in
de MvT (blz. 17) dat de wet de verzoeker niet de verplichting oplegt de deskundigen
inzage te geven in zijn boeken, in strijd is met het in artikel 359g lid 1
van overeenkomstige toepassing verklaarde artikel 351. De leden van de VVD-fractie
verzoeken de regering op beide opmerkingen in te gaan.De leden van de D66-fractie krijgen graag nadere uitleg over de vraag
waarom deskundigen in alle omstandigheden verplicht benoemd moeten worden. Artikel 359hDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af of het wetsvoorstel wel voldoende
aansluit op de Wet op de ondernemingsraden. Biedt het wetsvoorstel wel voldoende
mogelijkheden om rekening te kunnen houden met het standpunt van de ondernemingsraad?Het lijkt deze leden aanbevelenswaardig om het oordeel van de ondernemingsraad
een groter gewicht te geven. Hoe staat de regering hier tegenover? Verder
vragen zij zich af of het niet beter zou zijn dat niet alleen de ondernemingsraad,
maar ook andere belanghebbenden, wier rechten mogelijk worden aangetast, noodzakelijk
worden opgeroepen door de ondernemingskamer. Wat is het standpunt van de regering
hierover?In lid 2 wordt bepaald dat de ondernemingskamer de verzoeker kan opleggen
de minderheidsaandeelhouders een bod te doen. De leden van de PvdA-fractie
vrezen echter dat in bepaalde gevallen de belangen van deze aandeelhouders
in de knel kunnen komen. De zeggenschapsstructuur, waar zij van uit gingen,
is immers gewijzigd. Deze leden vragen zich daarom af of de rechten van deze
aandeelhouders niet beter beschermd zouden moeten worden. Kan de regering
hierop ingaan? Verder stellen deze leden dat in bepaalde gevallen ook het
op blz. 25 van de memorie van toelichting genoemde deskundige advies geen
soelaas biedt voor het bepalen van de juiste uitkoopprijs. De waarde van de
in het geding zijnde aandelen kan immers afhankelijk zijn van de zeggenschapsstructuur.
Deze leden vragen zich daarom af of de richtprijs bij een verplicht bod gebaseerd
zou moeten zijn op de waarde vóór of ná de verkrijging
van het overwegende belang van 70% door de verzoeker. Kan de regering deze
vraag beantwoorden en ook overwegen om dit in het wetsvoorstel of de memorie
van toelichting duidelijk vast te stellen?Dortmond (blz. 316) vraagt zich af wat wordt bedoeld met «de ondernemingsraad»?
Zou het niet wenselijk zijn om een bepaling toe te voegen waarin met betrekking
tot structuurvennootschappen is geregeld wat in de structuurregeling onder
de ondernemingsraad wordt verstaan? De leden van de VVD-fractie vragen de
regering hierop in te gaan.Artikel 359h eist dat in elk geval de ondernemingsraad wordt opgeroepen.
Naar de mening van Eisma (blz. 100) is oproeping van degenen wier rechten
worden aangetast door een te treffen maatregel eveneens noodzakelijk en niet
afhankelijk van de discretie van de ondernemingskamer. Hoe ziet de regering
dat?Buijs (blz. 59) stelt dat de ondernemingskamer aan de toewijzing van het
verzoek geen voorwaarden moet kunnen verbinden, zonder daartoe nopend wettelijk
voorschrift of aanbod van de verzoeker. De ruimte om in cassatie over de inhoud
van een dergelijke «verrassingsvoorwaarde» te klagen, zal zeer
beperkt zijn. Het bezwaar tegen «verrassingsvoorwaarden» geldt
a fortiori tegen een verplicht bod tot verwerving van de nog bij derden uitstaande
aandelen. De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering over dit bezwaar
oordeelt.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering zou willen overwegen
om de ondernemingskamer te verplichten om bij de deskundigen advies in te
winnen over de door de ondernemingskamer aan toewijzing van het verzoek eventueel
te verbinden voorwaarden (artikel 359h lid 2) alsmede over het regelen van
de gevolgen van de getroffen maatregelen (artikel 359h lid 3).Zou de regering willen overwegen om in de wet zelf de waarborg op te nemen
van een gedragslijn voor deskundigen, zoals de ondernemingskamer aan deskundigen
pleegt voor te leggen?In hoeverre vindt de regering dat de formulering van lid 2 inzake de verplichting
tot uitverkoop van overblijvende aandeelhouders recht doet aan de complexiteit
van de materie? Geeft het wetsvoorstel voldoende waarborgen dat met de diverse
grote, bij de uitvoering van die verplichting betrokken belangen, in afdoende
mate rekening wordt gehouden?Wat is de consequentie indien niet aan de door de ondernemingskamer gestelde
voorwaarden wordt voldaan? Is het woord «verplichting» niet beter
op zijn plaats dan het woord «voorwaarde»? Daarnaast is er het
punt dat de vennootschap geen dividend zal kunnen uitkeren indien vrij uitkeerbare
reserves ontbreken. Ook is niet duidelijk of, indien dergelijke reserves aanwezig
zijn, de aandeelhoudersvergadering tot uitkering van het dividend moet besluiten,
of dat de vennootschap op grond van de door de ondernemingskamer opgelegde
verplichting tot uitkering van dat dividend gehouden is. Kan de regering duidelijk
maken hoe dit alles zich verhoudt tot de door de vennootschap te hanteren
dividend- en reserveringspolitiek? Wat zijn tenslotte de verdere rechtsgevolgen
indien de door de ondernemingskamer gestelde voorwaarde, dan wel opgelegde
verplichting niet wordt nagekomen?In hoeverre roept de rol van de deskundigen, als bedoeld lid 1, uit het
oogpunt van een behoorlijke rechtsbedeling vragen op? De onafhankelijkheid
van de betrokken deskundigen is een fundamenteel punt. Waarom komt dit onderwerp
in het wetsvoorstel noch de memorie van toelichting aan de orde? Hoe groot
schat de regering de mogelijkheid dat er problemen rijzen in het licht van
het door artikel 6 lid 1 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces waaraan
volgens vaste rechtspraak het beginsel van «equality of arms»
ten grondslag ligt? Bij onvoldoende waarborgen voor neutraliteit zou de gelaedeerd
geachte partij het recht kunnen claimen ook zelf een deskundige op te roepen.
Kan de regering op dit onderwerp ingaan?Kan de regering ingaan op het feit dat de opmerking in de memorie van
toelichting (blz. 17) dat de wet de verzoeker niet de verplichting oplegt
de deskundigen inzage te geven in zijn boeken, in strijd is met het in artikel
359g, eerste lid, van overeenkomstige toepassing verklaarde artikel 351?Artikel 359h eist dat in elk geval de ondernemingsraad wordt opgeroepen.
Is oproeping van degenen wier rechten worden aangetast door een te treffen
maatregel niet eveneens noodzakelijk en onafhankelijk van de discretie van
de ondernemingskamer? De leden van de D66-fractie krijgen graag nadere uitleg of de voorwaarden
die de ondernemingskamer kan opleggen niet moeten worden beperkt tot voorwaarden
die zijn verzocht of die reeds in de wet zijn voorzien. Zij vragen zich daarnaast
af wat de consequenties zijn indien niet aan een door de ondernemingskamer
gestelde voorwaarden wordt voldaan. Artikel IITenslotte vragen de leden van de fracties van VVD en CDA hoe de regering
oordeelt over het opnemen van een overgangsbepaling die ertoe strekt te voorkomen
dat niet-beursgenoteerde ondernemingen worden «overvallen» door
de nieuwe regeling, voor het geval de regeling niet zou worden beperkt tot
beursgenoteerde nv's. De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Van HeemstDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,Van GijzelDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Middel (D66), Van
Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66), ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet
(RPF), Van Oven (PvdA), O. P. G. Vos (VVD), Van Wijmen (CDA),
Patijn (VVD), De Wit (SP), Duijkers (PvdA), De Milliano (CDA), Niederer (VVD),
Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Albayrak (PvdA), Van der
Staaij (SGP), Wijn (CDA) en Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Apostolou (PvdA),
Van Vliet (D66), Arib (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Barth (PvdA), De Graaf
(D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van den Doel (VVD), Rietkerk
(CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Belinfante (PvdA), Buijs (CDA), Passtoors
(VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De Vries (VVD),
Zijlstra (PvdA), Van Walsem (D66), Van der Hoeven (CDA) en Kamp (VVD). XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Reitsma (CDA), Rosenmöller (GL),
Van Gijzel (PvdA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Voûte-Droste
(VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Giskes (D66), Kamp (VVD), Marijnissen (SP),
Crone (PvdA), Van Dijke (RPF), Bakker (D66), De Vries (VVD), De Haan (CDA),
ondervoorzitter, Stroeken (CDA), Patijn (VVD), Van Beek (VVD), Duijkers (PvdA),
Balkenende (CDA), Vendrik (GL), Bos (PvdA), Remak (VVD), Wijn (CDA) en Kuijper
(PvdA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Verburg (CDA), Harrewijn (GL), Van Zijl
(PvdA), Koenders (PvdA), Balemans (VVD), Van Oven (PvdA), Schimmel (D66),
Hofstra (VVD), De Wit (SP), vacature PvdA, Hoekema (D66), Van Walsem (D66),
Wilders (VVD), Dankers (CDA), Van der Knaap (CDA), Blok (VVD), Weekers (VVD),
Smits (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rabbae (GL), Van Dok-Van Weele (PvdA),
Hessing (VVD), Van den Akker (CDA) en Timmermans (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25732-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl