De situatie in voormalig Joegoslavië; Brief ministers inzake deelname van Nederlandse militairen aan de vredesimplementatiemacht (IFOR) in Bosnië-Herzegowina
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22181, nr. 137

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-12-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

22181 nr. 137

09-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Het akkoord van Dayton2. De vredesimplementatiemacht (IFOR)3. Militaire appreciatie4. Nederlandse deelname5. Bevelvoering over de Nederlandse eenheden6. Transfer of Authority (TOA)7. De bewapening van de grondcomponent8. Opleiding9. Transport10. Arbeidsvoorwaarden en aanspraken11. Financiering12. De langere termijn13. Overige operaties in en rond voormalig JoegoslaviëOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 181De situatie in voormalig Joegoslaviënr. 137BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 9 december 1995Op 21 november jl. kwamen de partijen bij het conflict in voormalig Joegoslavië
in Dayton, in de Amerikaanse staat Ohio, een historische vredesregeling overeen.
Over dit akkoord hebben wij U geïnformeerd in de brief van 23 november
jl., alsmede over het reeds op 12 november jl. bereikte akkoord over Oost-Slavonië
en het op 10 november jl. bereikte akkoord over de Federatie. Tevens informeerden
wij U daarbij over het besluit Nederlandse militairen uit te zenden naar voormalig
Joegoslavië in het kader van de voorbereiding op de eventuele ontplooiing
van een door de NAVO geleide vredesimplementatiemacht (IFOR).In deze brief hebben wij de eer U te informeren over het besluit van de
Regering inzake de deelname van Nederlandse militairen aan de hoofdmacht van
IFOR in voormalig Joegoslavië. 1. Het akkoord van DaytonHet akkoord van Dayton bevat vele verplichtingen die de partijen in het
kader van de alomvattende vredesregeling jegens elkaar zijn aangegaan. De
verantwoordelijkheid voor de nakoming hiervan ligt in de eerste plaats bij
de partijen zelf. Daarnaast is voorzien dat ook de internationale gemeenschap
bij de implementatie van de verschillende aspecten van het akkoord een belangrijke
rol zal spelen. Over de civiele aspecten van deze rol, zoals de noodzakelijke
internationale hulp bij de wederopbouw van Bosnië, alsmede de Nederlandse
bijdrage hieraan, ontvangt U binnenkort een aparte brief. Hierin zal ook de
conferentie van Londen van 8 en 9 december jl. aan de orde komen, alwaar deze
aspecten uitvoerig zijn besproken.Hulp van buitenaf lijkt onontbeerlijk bij de implementatie van de militaire
aspecten van de vredesregeling, gezien het grote wantrouwen dat de partijen
als gevolg van de jarenlange oorlog jegens elkaar koesteren. Er dient bij
de uitvoering van gemaakte afspraken bovendien rekening gehouden te worden
met mogelijke tegenwerking op lokaal niveau, als gevolg van onvrede
over het bereikte akkoord bij bepaalde fracties van de partijen. Daarnaast
is er met betrekking tot de kaart noodgedwongen gekozen voor een aantal gecompliceerde
oplossingen, zoals die met betrekking tot de toegang tot Gorazde, de omgeving
van Sarajevo en de Posavina-corridor. De aanwezigheid van een sterke internationale
vredesmacht is vereist om de troepenscheiding en de terugtrekking van militaire
eenheden achter de grenzen van de beide entiteiten in Bosnië te kunnen
implementeren, waarbij overeenkomstig het vredesakkoord ook grondgebied zal
moeten worden overgedragen. 2. De vredesimplementatiemacht (IFOR)Zoals bekend heeft de NAVO zich in een eerder stadium bereid verklaard
om op basis van een mandaat onder hoofdstuk VII van het VN-Handvest een bijdrage
te leveren aan de uitvoering van de militaire aspecten van een vredesregeling.
De NAVO heeft daartoe de nodige voorbereidingen getroffen teneinde zo spoedig
mogelijk na de formele ondertekening van een akkoord, de aanvaarding van een
Veiligheidsraadresolutie en een daartoe strekkend NAVO-Raadsbesluit, over
te kunnen gaan tot ontplooiing van IFOR. Nederland heeft in dit verband in
antwoord op een formeel verzoek van SACEUR op 12 oktober jl. ten behoeve van
planningswerkzaamheden van NAVO reeds te kennen gegeven met welke eenheden
het eventueel een bijdrage zou kunnen leveren aan IFOR (zie onze brief van
20 oktober jl.). Daarnaast besloot de Regering op 24 november jl. met ca.
130 militairen een bijdrage aan de noodzakelijke voorbereidingen voor IFOR
ter plaatse te leveren. De eerste Nederlandse militairen zijn reeds in het
operatiegebied gearriveerd.De partijen hebben met hun parafering van het akkoord van Dayton expliciet
ingestemd met een rol voor een vredesimplementatiemacht bij de uitvoering
van de vredesregeling. De bij het akkoord opgenomen Annex lA bevat een gedetailleerde
regeling voor het optreden van IFOR. De presidenten van Bosnië, Kroatië
en Servië hebben beklemtoond dat zij deze bijdrage van NAVO van groot
belang achten voor de implementatie van het akkoord en hebben toegezegd met
deze macht te zullen samenwerken. Ter gelegenheid van de ondertekeningsplechtigheid
van het akkoord op 14 december a.s. in Parijs, zullen de partijen deze voornemens
bekrachtigen.In Dayton is eveneens overeengekomen dat de Veiligheidsraad een resolutie
zal aanvaarden die de instelling van IFOR zal autoriseren op basis van Hoofdstuk
VII van het VN-Handvest. Een daartoe strekkende ontwerp-tekst is momenteel
in voorbereiding in New York. Deze resolutie zal naar verwachting worden aanvaard
rond het tijdstip van de ondertekeningsplechtigheid in Parijs. Zij zal machtiging
verlenen voor het optreden van IFOR zoals is vastgelegd in de vredesregeling
(Annex 1A). IFOR zal opereren in overeenstemming met besluiten van de Veiligheidsraad,
maar de uitvoering van en de leiding over de operatie zullen bij de NAVO liggen.IFOR krijgt een heldere en concrete militaire opdracht. Zij zal toezicht
moeten houden op de door de partijen overeengekomen grenzen en interne scheidslijnen,
alsmede op de terugtrekking van de strijdende partijen binnen deze grenzen
en scheidslijnen. Voorts zal IFOR de gedemilitariseerde bufferzones («zones
of separation») moeten bewaken en de terugtrekking van UNPROFOR-eenheden
die niet overgaan in IFOR moeten beveiligen. De gemaakte afspraken tussen
partijen zullen bij plaatselijke schendingen desnoods met geweld moeten worden
afgedwongen. Voorzover bovengenoemde taken dit toelaten, zal IFOR desgevraagd
ook ondersteuning bieden aan humanitaire activiteiten van civiele organisaties.De NAVO-Raad heeft inmiddels het plan op basis waarvan de operatie zal
worden uitgevoerd (OPLAN 10405) voorlopig goedgekeurd. Definitieve goedkeuring
zal plaatshebben na de ondertekeningsplechtigheid op 14 december in Parijs
en de vaststelling van het mandaat door de Veiligheidsraad. Op dat moment
zullen ook de NAVO-«rules of engagement» worden vastgesteld. Deze
zullen de onder IFOR opererende eenheden in staat stellen ter zelfbescherming
krachtig en in een vroeg stadium op te treden. Ook stellen deze «rules
of engagement» de eenheden in staat plaatselijk de bepalingen van de
vredesovereenkomst met geweld af te dwingen.De Regering heeft zich telkens op het standpunt gesteld dat deelname van
andere landen, in het bijzonder de Verenigde Staten, een cruciale voorwaarde
vormde voor Nederlandse participatie. Zoals bekend is IFOR een multinationale
vredesmacht bestaande uit ca. 60 000 militairen. Alle NAVO-landen (op
IJsland na, dat niet over een krijgsmacht beschikt) hebben te kennen gegeven
een bijdrage te willen leveren aan deze troepenmacht. De Verenigde Staten
levert hierbij een aanzienlijk deel. Definitieve besluiten over deelname van
deze landen zijn uiteraard evenals in Nederland mede afhankelijk van nationale
besluitvormingsprocessen. In de meeste landen hebben de parlementen inmiddels
met deelname aan IFOR ingestemd. Daarnaast is voorzien dat een aantal niet-NAVO
landen zullen deelnemen aan IFOR, waaronder Rusland. Hierover wordt momenteel
door de NAVO met de betrokken landen overleg gevoerd. Op deelname van deze
landen wordt verderop in deze brief nader ingegaan.Zoals gezegd zal de Veiligheidsraadresolutie machtiging verlenen voor
het optreden van IFOR. De politieke en de militaire aansturing van de operatie
zullen in handen zijn van de NAVO zelf. Dit garandeert een eenduidige commando-structuur
en voorkomt dat de effectiviteit van de operatie gevaar zou kunnen lopen als
gevolg van zogenaamde «dubbele sleutels». De algehele leiding
van de operatie zal berusten bij het hoogste orgaan van het Bondgenootschap:
de NAVO-Raad. Dit orgaan zal op het niveau van permanente vertegenwoordigers
zo vaak bijeen komen als noodzakelijk wordt geacht. Beneden het niveau van
de Raad zal de operatie worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van SACEUR.
Deze zal zijn bevoegdheid voor wat de dagelijkse leiding betreft delegeren
naar de geallieerde commandant van de zuideIijke NAVO-strijdkrachten, de Amerikaanse
admiraal Leighton Smith (CINCSOUTH). Hij zal optreden als commandant van IFOR
vanuit zijn hoofdkwartier in Sarajevo. Hierbij zal hij onder andere worden
bijgestaan door een poIitiek adviseur, die aan het hoofdkwartier zaI worden
toegevoegd. Deze functie zal door een Nederlander worden vervuld. De bevelvoering
over IFOR wordt later in deze brief uitvoerig beschreven.Over de betrokkenheid van Rusland bij de politieke en militaire aansturing
is inmiddels in beginsel overeenstemming bereikt. Er zal een apart orgaan
worden opgericht waarin de NAVO-landen met Rusland informatie kunnen uitwisselen
en politieke consuItaties kunnen voeren. Dit overleg zal plaatshebben zowel
voorafgaande aan als na afloop van de Raadsvergaderingen. Rusland neemt niet
deel aan de besluitvorming in de Raad zelf en heeft derhalve ook geen veto-recht
over het verloop van de operatie. De overige niet-NAVO troepenleverende landen
zullen worden geconsulteerd in een speciaal daartoe opgericht forum binnen
NAVO. 3. Militaire appreciatieDe omvang van de risico's wordt sterk bepaald door de bereidheid van de
partijen het vredesakkoord uit te voeren. De politieke bereidheid is er, maar
de vertaling naar de lokale omstandigheden kan nog niet met zekerheid worden
gemaakt. Deze zal vooral in de eerste maanden van 1996 moeten blijken, nadat
IFOR is ontplooid. Daarom zijn de mogelijke risico's grondig geïnventariseerd
teneinde de eenheden daar goed op voor te bereiden. De hiernavolgende uiteenzetting
heeft tot doel de mogelijke risico's vóór de aanvang van de
vredesoperatie ten volle onder ogen te zien.Zoals eerder in deze brief is aangegeven, zal IFOR moeten toezien op de
naleving van de militaire aspecten van de vredesregeling en deze in voorkomend
gevaI moeten afdwingen. Aan de ontplooiing en de taakuitvoering van IFOR zijn
veiligheidsrisico's verbonden. De aard en omvang van deze risico's worden
onder meer bepaald door het weer en het terrein, het optreden van de betrokken
partijen in Bosnië en de eigen middelen. In het algemeen geldt dat het
operatieplan van SACEUR een strak tijdschema hanteert.De ontplooiing van IFOR vindt plaats onder winterse omstandigheden, terwijl
de infrastructuur in Bosnië slecht is. Dit verhoogt de kans op verkeersongevallen.
De strenge kou heeft ook invloed op de inzetbaarheid van het personeel en
het materieel. Zo zal het personeel waarschijnlijk de eerste drie maanden
in tenten moeten worden ondergebracht. In de voorbereiding op de uitzending
en in de opleiding is hiermee rekening gehouden. Bovendien wordt aan het contingentscommando
enkele koudweerspecialisten van het Korps mariniers toegevoegd, die de betrokken
onderdelen adviseren.De door de Britten geleide divisie, waarbij de Nederlandse eenheden worden
ingedeeld, wordt ingezet in een gebied dat zich uitstrekt van Bihac tot Zenica.
Het NederIandse gemechaniseerde bataljon zal in de beginfase waarschijnlijk
ten noordwesten van Vitez verantwoordelijk worden voor het patrouilleren nabij
de scheidingslijn tussen de Bosnisch-Kroatische Federatie en Bosnisch-Servisch
gebied, zoals overeengekomen in de vredesregeling. Het terrein in dit operatiegebied
is sterk geaccidenteerd. In combinatie met de winterse omstandigheden vormt
de begaanbaarheid een probleem. Verder bevinden zich in het voormalige Joegoslavië
veel mijnen. Het Nederlandse bataljon beschikt over een geniecompagnie waarin
een detachement van de explosievenopruimingsdienst is opgenomen.De Nederlandse eenheden worden in het operatiegebied geconfronteerd met
drie partijen: de Bosnische Serviërs, de Bosnische Kroaten en de Bosnische
Moslims. Waar volgens het vredesakkoord gebied aan andere etnische groepen
moet worden afgestaan of anderszins tegen lokale belangen wordt ingegaan,
is gewapend verzet mogelijk. De vaak slecht gedisciplineerde gewapende elementen
en strijdgroepen in Bosnië beschikken over veel lichte wapens en soms
ook zware wapens. Overigens is in het Dayton-akkoord bepaald dat alle buitenlandse
eenheden, zoals de Mujahedin, binnen dertig dagen na ondertekening van het
vredesverdrag uit Bosnië-Herzegowina moeten zijn vertrokken. Het terrein
waarin de Nederlandse eenheden vermoedelijk optreden, leent zich uitstekend
voor guerrilla-tactieken («hit and run» acties).De betrokken partijen beschikken slechts in beperkte mate over vliegtuigen
en helikopters. Mede door de beschikbaarheid van NAVO-vliegtuigen,
kan de luchtdreiging voor de grondstrijdkrachten van IFOR als gering worden
beschouwd.De commandant van de Britse divisie is van oordeel dat zijn eenheden van
meet af aan een onpartijdige en robuuste houding moeten aannemen. Daarvoor
is het noodzakelijk dat zij beschikken over de juiste materiële en personele
middelen, en dat de «rules of engagement» – en dat is het
geval – zijn toegesneden op robuust optreden.Om de opdracht in het operatiegebied te kunnen uitvoeren is het Nederlandse
bataljon uitgerust met een veelheid aan middelen. Robuust optreden en afschrikking
worden mogelijk gemaakt door de beschermingsgraad van het personeel in de
gepantserde voertuigen en de vuurkracht dank zij de Leopard-2 tank, de YPR
met 25 mm kanon en het anti-tank-systeemlange-dracht TOW, en de 120 mm mortieren
in het bataljon. De miIitairen zijn grondig voor deze taak opgeleid.Nu bekend is wat de taak, het operatiegebied en de omvang van de te bezetten
sector volgens de huidige planning zullen zijn, is besloten aan het bataljon
voor de duur van de uitzending een peIoton van het Korps Commando Troepen
toe te voegen (in totaal ongeveer 40 man). De commando's zijn door hun opleiding
inzetbaar voor een veeIheid van taken, zoals gebieds- en routeverkenning,
verkenningen van opstellingen van de partijen en verkenningen ten behoeve
van eigen opstellingen. Een deel van deze eenheid was aI voorbestemd om in
Bosnië als voordetachement van het gemechaniseerde bataljon verkenningen
uit te voeren.Het logistieke bataljon wordt ingezet voor de ondersteuning van de Nederlandse
eenheden en eventueel van Britse eenheden. De logistieke installaties en logistieke
transporten zijn kwetsbaar voor de genoemde guerrilla-achtige acties. Om dit
risico in voorkomend geval te minimaliseren, zullen de konvooien waar nodig
worden beveiligd door escortes of door het fysiek beveiligen van belangrijke
punten langs de route. Voorts worden strikte richtlijnen uitgevaardigd voor
de nabijbeveiliging van alle eenheden. Dit geldt ook voor de mortiercompagnie
en mortieropsporingsradargroep. Als hierbij ondersteuning noodzakelijk is,
dient deze door de brigade of divisie te worden geleverd. Dat geldt in het
bijzonder voor escortering.Robuust optreden wordt verder mogelijk doordat op divisieniveau vuursteunmiddelen,
waaronder Britse artillerie en de Nederlandse mortiercompagnie en mortieropsporingsradar-eenheid,
beschikbaar zijn. Bovendien kunnen de NAVO-luchtstrijdkrachten worden ingezet.
Daartoe zijn op verschillende niveaus «forward air controllers»
aanwezig. De gebruikelijke NAVO-procedures zijn hier van toepassing, waarbij
met name van belang is dat de tijdens de VN-operatie gehanteerde dubbele-sleutelprocedure
is verlaten. Ten slotte beschikt commandant van IFOR over een theaterreserve,
bestaande uit Amerikaanse eenheden, die zo nodig de door de Britten geleide
divisie en dus ook de Nederlandse eenheden daarin snel kunnen versterken.Aan deze vredesoperatie zijn ongetwijfeld ook risico's verbonden. Ook
de Nederlandse grondeenheden kunnen daarmee geconfronteerd worden. Bij de
verdeling van de taken, geldt de bondgenootschappelijke solidariteit als richtsnoer.
Het welslagen van de taak zal in grote mate afhangen van de effectiviteit
van de operatie als geheel. Onderlinge steunverlening, geïntegreerd optreden
en eenheid in commando-voering, zoals bij NAVO-operaties gebruikelijk is,
zijn daarbij essentieel. Deze factoren, gevoegd bij de opleiding, de samenstelling,
bewapening, vuur- en luchtsteun maken de aan de Nederlandse eenheden
gegeven taken uitvoerbaar.Deze appreciatie gaat er overigens van uit dat SACEUR en met hem dus ook
de Britse divisiecommandant, de beschikking krijgt over de door hem noodzakelijk
geachte eenheden. SACEUR heeft aangegeven dat de aanbiedingen van de landen
zijn behoefte nog niet geheel dekken. Met name ontbreken er nog enkele manoeuvre-eenheden.
In de door de Britten geleide divisie bestaat dit tekort onder meer uit een
infanterie-eenheid. Om dit probleem op te lossen, zijn er verschillende mogelijkheden:
extra eenheden, het concentreren op die gebieden waar conflicten waarschijnlijker
dan elders zijn, het wijzigen van de omvang van de gebieden van verantwoordelijkheid,
en het afstoten van taken. Op 13 december a.s. zal SACEUR hierover een «force
balancing»-conferentie beleggen. De Britse brigade waarin het Nederlandse
gemechaniseerde bataljon is ondergebracht is overigens compIeet op sterkte.
SACEUR is thans bezig een oplossing te zoeken voor genoemde problemen. Zodra
deze gevonden is, is de missie uitvoerbaar.Deze appreciatie heeft uitsluitend betrekking op de grondstrijdkrachten.
De operatie «Deny Flight» gaat op in IFOR. De vanuit Italië
opererende gevechtsvliegtuigen zullen de IFOR-eenheden op de grond ondersteunen.
Wat betreft het personeel van de Koninklijke luchtmacht veranderen de risico's
niet.Juist als de IFOR eenheden bij de aanvang van hun missie een robuuste
opstelling en uitstraling kiezen en laten zien dat zij tegen de bovengenoemde
risico's goed zijn bewapend en voorbereid, zal de kans dat zij worden uitgedaagd
sterk verminderen. De bereidheid van de partijen in Bosnië-Herzegowina
het vredesakkoord goed uit te voeren zal als gevolg toenemen. Een goede voorbereiding
op de hier uitvoerig beschreven risico's beperkt de kans dat zij zich ook
in werkelijkheid manifesteren. 4. Nederlandse deelnameHet kabinet heeft zich op 8 december beraden over het voornemen de eerder
aan SACEUR gemelde eenheden feitelijk ter beschikking van de NAVO te stellen
na de ondertekening van de vredesregeling in Parijs en de vaststelling van
het VN-mandaat. Zij is nagegaan of aan de eerder in de brieven aan de Kamer
van 20 oktober en 23 november jl. gestelde voorwaarden voor Nederlandse deelneming
is voldaan. Ook is de Regering de in het toetsingskader genoemde aandachtspunten
langs gelopen. Op een aantal aandachtspunten, zoals het mandaat, de internationale
verdeling van lasten en verantwoordelijkheden, de militaire opdracht, de «rules
of engagement», is hierboven al ingegaan. De bevelvoering over de Nederlandse
eenheden en de financiering worden hierna besproken. Aan de meeste van de
door de Regering gestelde voorwaarden is tegemoetgekomen. Aan andere, zoals
de ondertekening van de vredesregeling, de formele vaststelling van het VN-mandaat
door de Veiligheidsraad en de deelneming van de Verenigde Staten, zal zeer
waarschijnlijk op korte termijn worden voldaan.Gezien het cruciale belang van succesvolle implementatie van het bereikte
akkoord voor de humanitaire situatie en de stabiliteit in de regio, alsmede
de geloofwaardigheid van de NAVO, is de Regering bereid een bijdrage te leveren
aan de implementatiemacht. Ook de grote betrokkenheid van Nederland bij het
conflict in voormalig Joegoslavië tot nog toe rechtvaardigt een actieve
bijdrage van Nederland op het moment dat de kans op vrede in Bosnië,
en daarmee op beëindiging van de gruwelijkheden van de afgelopen jaren,
groter is dan ooit tevoren. Een dergelijke omvangrijke operatie
vraagt om een breed internationaal draagvlak en een solidaire opstelling van
landen.De Regering hecht groot belang aan het zo veel mogelijk beperken van de
risico's voor het Nederlandse militaire personeel bij de uitoefening van hun
taken. Deze risico's zijn hierboven uitvoerig beschreven. Zij gaat ervan uit
dat er voor de vooralsnog ontbrekende eenheden een adequate oplossing wordt
gevonden. Op basis daarvan is de Regering bereid deel te nemen aan IFOR. De
Regering heeft derhalve op 8 december besloten tot uitzending van de desbetreffende
eenheden, die hieronder staan vermeld. Over dit besluit wil de Regering zo
spoedig mogelijk overleg met de Tweede Kamer. Zoals eerder gesteld zal het
besluit pas kunnen worden uitgevoerd na aanvaarding van de mandaterende Veiligheidsraadresolutie.
Aangezien de VN en de NAVO overeengekomen zijn om op 19 december de UNPROFOR-eenheden
onder bevel van lFOR te stellen, dienen op die dag de thans in Bosnië
aanwezige Nederlandse UNPROFOR-eenheden te worden «omgevlagd».
Dit betekent dat de Regering een beroep op de Tweede Kamer wil doen om vóór
die datum haar oordeel te geven over het regeringsbesluit tot deelneming aan
IFOR. De Regering streeft ernaar SACEUR zo spoedig mogelijk te laten weten
de bovenstaande eenheden na een vredesregeling formeel ter beschikking van
IFOR te zullen stellen. Overigens zal, voorafgaand aan de uitzending van de
eenheden, de NAVO-Raad over het begin van de operatie en de uitzending van
de eenheden nog een unaniem besluit moeten nemen.Het gaat om de volgende Nederlandse bijdrage:– een gemechaniseerd bataljon, bestaande uit twee pantserinfanteriecompagnieën,
een tankeskadron en enkele ondersteunende elementen, waaronder een peloton
van het Korps Commandotroepen;– het Nederlandse aandeel in het op dit moment bij UNPROFOR ingedeelde
logistieke en transportbataljon;– de reeds bij de NAVO-operatie «Deny Flight» ingedeelde
achttien F-16 jachtvliegtuigen;– de op dit moment bij de snelle reactiemacht ingedeelde mortiercompagnie
met een mortieropsporingsradareenheid;– stafpersoneel, liaisonofficieren en personeel van de Koninklijke
marechaussee;– een C-130 transportvliegtuig;– twee F-27 toestellen voor medische evacuatie.De Nederlandse bijdrage zal in totaal ongeveer 2100 militairen bedragen.
Daarmee blijft de Nederlandse militaire bijdrage in het voormalige Joegoslavië
ongeveer op hetzelfde niveau als de afgelopen twee jaar. Het personeel van
het Nederlands/Belgische logistieke en transportbataljon en van de op dit
moment bij de snelle reactiemacht ingedeelde mortiercompagnie met een mortieropsporingsradareenheid
(in totaal ongeveer 800 militairen) maken nog deel uit van de VN-vredesmacht
en bevinden zich al in Bosnië-Herzegowina. Ongeveer 230 militairen bevinden
zich in verband met de NAVO-operatie «Deny Flight» , die naar
IFOR overgaat, in ltalië. Ook zijn – nadat de Tweede Kamer hiermee
had ingestemd – ter voorbereiding van de ontplooiing van de hoofdmacht
al militairen uitgestuurd.De ongeveer 400 militairen van het Nederlandse aandeel in de gecombineerde
NAVO/WEU-operatie Sharp Guard, die in verband met de opheffing van het handels-
en wapenembargo in fasen zal worden gereduceerd, en enkele tientallen staffunctionarissen
die standaard deel uitmaken van de in het operatiegebied te ontpIooien NAVO-staven,
zijn bij de bovengenoemde ruim tweeduizend militairen niet inbegrepen. Het thans genomen besIuit tot uitzending van ongeveer 2100 militairen
voor IFOR geldt voor twaalf maanden. In de loop van 1996 zal onze bijdrage
tussentijds worden geëvalueerd. Er kunnen zich tijdens de operatie wijzigingen
voordoen in de omstandigheden en in de taakuitvoering, waardoor tussentijdse
bijstelling van de bijdragen van de deelnemende landen niet uitgesloten is.De verantwoordelijkheid voor de nationale aansturing van de aan IFOR deelnemende
Nederlandse militairen berust – met inachtneming van de internationale
bevelsstructuren – bij de Chef Defensiestaf. Hij zal ook de nationale
coördinatie met het Britse hoofdkwartier in het Verenigd Koninkrijk voeren. 5. Bevelvoering over de Nederlandse eenhedenZoals bekend, zal de opperbevelhebber van de NAVO in Europa (SACEUR) de
implementatiemacht leiden. Hij krijgt het operationele bevel over alle door
de lidstaten hem ter beschikking gestelde eenheden. Dit betekent dat SACEUR
de specifieke militaire taken van de onder hem ressorterende eenheden kan
vaststellen. Desnoods kan hij deze militaire taken aan de omstandigheden aanpassen.
SACEUR kan het operationele bevel over de eenheden delegeren aan de commandant
van IFOR (CINCSOUTH). Het hoofdkwartier van de commandant van IFOR –
CINCSOUTH – is gevestigd in Sarajevo. De huidige commandant van de United
Nations Peace Force (UNPF) zal als zijn plaatsvervanger optreden. Daarmee
wordt de betrokkenheid van de VN onderstreept bij de door de NAVO geleide
operatie. De VN-operaties UNCRO en UNPREDEP blijven voorlopig immers bestaan.
Ook zullen de VN-eenheden die niet in IFOR overgaan onder bevel van IFOR het
operatiegebied moeten verlaten. Door de hoogste VN-commandant in de bevelstructuur
van IFOR op te nemen kan een goede samenwerking en overdracht tussen de VN
en de NAVO worden bereikt.De uitvoering van de landoperatie zal door CINCSOUTH worden opgedragen
aan de commandant van het «ACE Rapid Reaction Corps» (ARRC). Het
hoofdkwartier van het ARRC zal waarschijnlijk in Ilidza bij Sarajevo worden
gevestigd. Onder deze commandant zullen drie multinationale divisies ressorteren.
Bij deze brief is een overzichtskaart gevoegd1
met een globale weergave van de verdeling van de operatiegebieden van de drie
genoemde multinationale divisies.De divisie in de Sector Noord wordt bij Tuzla gestationeerd en door de
Amerikanen geleid.In dit gebied zal waarschijnlijk ook de gecombineerde Amerikaans-Russische
eenheid worden gelegerd. Het divisiehoofdkwartier van de Sector-Zuidoost zal
in Mostar worden gevestigd en onder Franse leiding staan. Het divisiehoofdkwartier
van de Sector Zuidwest, geleid door de Britten, zal worden ingericht in Gorni
Vakuf. Het operatiegebied van de door de Britten geleide divisie zal een gebied
in het zuidwesten van Bosnië van Bihac tot Zenica bestrijken. Hieronder
zullen volgens de huidige planning de Nederlandse grondeenheden vallen. Het
gemechaniseerde bataljon en het in het operatiegebied te vormen logistieke
bataljon worden bij de Britse brigade van die divisie ingedeeld. Het gemechaniseerde
bataljon zal volgens de huidige planning bij de scheidingslijn ten noordwesten
van Vitez worden gestationeerd. Het logistieke bataljon blijft voorlopig in
Busovaca. De mortiercompagnie van het Korps mariniers en de mortieropsporingsradarbatterij
van de Koninklijke landmacht zullen deel uitmaken van het artillerieregiment
van de divisie. Zij kunnen in het gehele operatiegebied van de divisie worden
ingezet. Ook de Canadezen en de Tsjechen hebben te kennen gegeven deel te
willen uitmaken van de door de Britten geleide divisie. Voorts
zullen hierin waarschijnlijk eenheden van Maleisië en Pakistan worden
opgenomen.De lucht- en maritieme operaties van IFOR worden onder verantwoordelijkheid
van CINCSOUTH uitgevoerd door de bevelhebber van de geallieerde luchtstrijdkrachten
in Zuid-Europa (AIRSOUTH) en de bevelhebber van de geallieerde zeestrijdkrachten
in Zuid-Europa (NAVSOUTH).Het is van belang dat Nederland goed is geïnformeerd over het verloop
van de IFOR-operatie. Op grond daarvan zal ook aan het kabinet en het parlement
worden gerapporteerd. Aan het Britse divisiehoofdkwartier in Gorni Vakuf zal
daarom een nationaal contingentscommando onder leiding van een Nederlandse
brigade-generaal worden toegevoegd. Dit contingentscommando wordt belast met
de informatievoorziening voor de Defensiestaf. Naast het contingentscommando,
zal één van de Nederlandse stafofficieren bij het hoofdkwartier
van IFOR als Nederlandse vertegenwoordiger deel uitmaken van de «National
Coalition Cell» in Sarajevo. In dit overlegorgaan informeert de leiding
van IFOR de troepenleverende landen over operationele aangelegenheden. Bij
dit hoofdkwartier in Sarajevo zal een Nederlandse militair als «chief
land branch» opereren. Bij de staf van ARRC zijn bovendien ongeveer
veertig Nederlandse officieren en onderofficieren geplaatst. Ook in de Britse
divisie- en brigadestaf zijn Nederlandse stafofficieren opgenomen. 6. Transfer of Authority (TOA)Waarschijnlijk vindt op 19 december a.s. – vier dagen na het te
verwachten begin van de operatie – de «transfer of authority»
(TOA) van de VN naar de NAVO plaats. Voor Nederland betekent dit dat de op
die datum in het operatiegebied aanwezige Nederlandse VN-eenheden onder bevel
van IFOR worden gesteld. Ook de Nederlandse bijdrage aan de operatie «Deny
Flight» gaat op dat moment over naar IFOR. Het Nederlands-Belgische
logistieke en transportbataljon van UNPROFOR wordt dan opgeheven. Van het
Nederlandse aandeel in dat bataljon wordt een logistiek bataljon gevormd ter
ondersteuning van de Nederlandse en Britse IFOR-troepen. Het kabinet acht
het van groot belang dat, waar mogelijk, de instanties die betrokken zijn
bij de humanitaire hulpverlening zoals de UNHCR, worden ondersteund. De commandant
IFOR zal bepalen welke mogelijkheden hiertoe aanwezig zijn. De eenheden die
zich nog niet in voormalig Joegoslavië bevinden, zullen onder nationaal
bevel naar het operatiegebied worden verplaatst. De «transfer of authority»
van het gemechaniseerde bataljon zal plaatsvinden op het moment dat deze eenheid
in het operatiegebied aankomt, waarschijnlijk begin januari. 7. De bewapening van de grondcomponentHet gemechaniseerde bataljon beschikt over twee pantserinfanteriecompagnieën
en een tankeskadron. Het tankeskadron bestaat uit 14 Leopard-11 tanks met
een 120 mm kanon. De pantserinfanteriecompagnieën beschikken over 22
YPR-765 voertuigen met 25 mm kanon, 6 YPR-765 voertuigen met het zware antitankwapensysteem
TOW en 24 draagbare antitankwapensystemen van het type Dragon. Ook beschikt
het bataljon over vier mortieren van 120 mm. In de ondersteunende eenheden
van het bataljon zijn nog 37 YPR-765 pantservoertuigen met een mitrailleur
.50 uitgerust. Het betreft onder meer commandovoertuigen, voertuigen voor
de waarnemers, de genie en de mortiertrekkers. De mitrailleur .50 is geschikt
voor de nabijbeveiliging van de eenheden die niet rechtstreeks zijn betrokken
bij het gevechtshandelingen. De mortiercompagnie van het Korps mariniers beschikt
over negentien YPR-765 voertuigen; achttien daarvan zijn uitgerust
met de mitrailleur .50. Aangezien deze voertuigen geen gevechtstaak hebben,
zijn ze niet van een 25 mm kanon voorzien. De bepantsering van de YPR is voldoende
tegen klein kaliber vuur en scherfwerking van granaten. Ook de onderzijde
van dit pantservoertuig is voldoende dik om het personeel bescherming te bieden
tegen anti-personeelmijnen. 8. OpleidingHet personeel van de mortiercompagnie van de Koninklijke marine is vóór
de uitzending al aanvullend opgeleid voor optreden in Bosnië. De compagnie
is geoefend in het gebruik van de YPR-765.De opleiding en de training van aan IFOR deelnemende piloten van de Koninklijke
luchtmacht zijn op de NAVO-eisen afgestemd. Zij opereren reeds in vredestijd
binnen de NAVO. Het stafpersoneel en de liaison-officieren hebben speciale
aanvullende opleidingen gevolgd aan onder meer het Centrum voor Vredesoperaties
en het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen «Clingendael».Het gemechaniseerd bataljon van de Koninklijke landmacht is opgeleid voor
gemengd optreden met pantserinfanterie en tanks op compagniesniveau. De schietopleiding
voor alle bij het bataljon gebruikelijke wapens en wapensystemen is voltooid.
De stafleden en de liaison-officieren bij de verschillende hoofdkwartieren
hebben een aanvullende opleiding gevolgd bij het Centrum voor Vredesoperaties.De taken van het logistieke bataljon binnen IFOR zullen overeenkomen met
de huidige taak van het Belgisch-Nederlandse logistieke en transportbataljon.
Een aanvullende opleiding voor het personeel van het logistieke bataljon is
daarom niet nodig. Wel wordt het bestaande oefenprogramma geïntensiveerd,
waarbij speciale aandacht wordt gegeven aan schietvaardigheid, zelfhulp en
kameradenhulp, nbc-bescherming, verbindingsprocedures en rijvaardigheid. 9. TransportHet Nederlandse materieel wordt over zee naar Split vervoerd. Hiermee
wordt in de week voor Kerstmis begonnen. Het personeel zal waarschijnlijk
in de eerste week van januari naar het operatiegebied vertrekken. Daarbij
zal zo veel mogelijk gebruik worden gemaakt van de luchttransportmiddelen
van de Koninklijke luchtmacht, zoals de KDC-10, de twee Herculestoestellen
en vier F 27-transportvliegtuigen. Indien de eigen middelen ontoereikend zijn,
kan eventueel een beroep worden gedaan op de militaire transportcapaciteit
van België en Noorwegen, waarmee bilaterale overeenkomsten zijn gesloten
voor luchttransport. 10. Arbeidsvoorwaarden en aansprakenVoor het uitgezonden personeel gelden de voor dit soort operaties gebruikelijke
arbeidsvoorwaarden. De rechtspositionele aanspraken voor militaire oorlogs-
en dienstslachtoffers zijn geregeld in de Algemene militaire pensioenwet.
Deze wet voorziet in invaliditeitspensioenen en sociale en geneeskundige voorzieningen
in aanvulling op de algemeen gebruikelijke aanspraken (zie ook de brief van
16 maart 1992, kamerstuk 22 300 X, nr. 69 inzake de aanspraken van militair
personeel in verband met arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en overlijden).
Met de Vereniging Verbond van Verzekeraars bestaat een overeenkomst waardoor
alle maatschappijen die de overeenkomst hebben onderschreven gehouden zijn
bij het beoordelen van het overlijdensrisico in verband met inzet, geen andere maatstaven aan te leggen dan die welke geIden voor niet-defensiepersoneel.
Deze overeenkomst is ook van toepassing voor het personeel dat voor IFOR wordt
uitgezonden.Van het logistieke bataljon maken ongeveer 300 dienstplichtigen deel uit.
Aangezien deze operatie andere taken dan Unprofor zal krijgen, wordt hen de
mogelijkheid geboden zich te beraden op deelneming aan IFOR. Dienstplichtigen
die te kennen hebben gegeven niet bij IFOR-eenheden te willen dienen zullen
worden gerepatrieerd. Overigens worden de risico's voor het logistieke bataljon
niet wezenlijk hoger ingeschat dan de afgelopen jaren het geval is geweest. 11. FinancieringDe aan de beoogde Nederlandse bijdrage verbonden aanvullende uitgaven
worden geraamd op omstreeks f 215 miljoen. De benodigde financiële
ruimte ten behoeve van deze inzet kan, rekening houdend met de verwachte kosten
van de overige vredesoperaties, binnen de voor 1995 en 1996 voor vredesoperaties
beschikbare gelden worden gevonden. Hierbij is rekening gehouden met een overheveling
van de onderrealisatie op het artikel Vredesoperaties in 1995 naar 1996. Deze
onderrealisatie zal omstreeks f 40 miljoen bedragen.Voorts zal waarschijnlijk aanvullende financiering van gemeenschappelijke
NAVO-uitgaven nodig zijn. De voorlopige begroting bedraagt $ 235 miljoen.
Een deel van deze uitgaven zal door herschikking van fondsen binnen de NAVO-begrotingen
kunnen worden gefinancierd. In 1996 zal echter voor de gemeenschappelijke
uitgaven van de NAVO voor IFOR mogelijk een aanvullende Nederlandse bijdrage
van f 5 miljoen nodig zijn. Over de financiering van de noodzakelijke
infrastructurele verbeteringen in het voormalige Joegoslavië in verband
met de ontplooiing van IFOR wordt binnen de NAVO nog overleg gevoerd. 12. De langere termijnIn de NAVO-planning wordt er vanuit gegaan dat IFOR maximaal één
jaar in voormalig Joegoslavië zal opereren, waarna het zal worden teruggetrokken.
De doelstellingen van IFOR dienen dan ook in deze periode bereikt te worden.
Verschillende landen, waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk,
hebben ook benadrukt hun eenheden slechts voor die beperkte periode ter beschikking
te stellen. Nederland heeft tijdens de Ministeriële NAVO-Raadsvergadering
van 5 december jl. voorgesteld tijdens de eerstvolgende Ministeriële
vergadering (juni 1996) het verloop van de operatie te evalueren.Vooralsnog kan in ieder geval worden gesteld dat een succesvolle implementatie
van de militaire aspecten van het akkoord in hoge mate samenhangt met tijdige
en blijvende resultaten bij de implementatie van de civiele aspecten van het
akkoord, zoals het opzetten van de nieuwe constitutionele instellingen van
Bosnië, het houden van verkiezingen en de wederopbouw. Zoals bekend zal
Nederland ook hieraan naar vermogen een bijdrage leveren.De in Dayton overeengekomen vredesregeling voorziet in bepalingen over
regimes voor vertrouwenwekkende maatregelen en wapenbeheersing in de Balkan-regio.
Uitgaande van die bepalingen zal binnenkort een begin worden gemaakt met gedetailleerde
onderhandelingen onder auspiciën van de OVSE. Doelstelling is het bieden
van doorzichtigheid in bewapening met het oog op herstel van vertrouwen tussen
de partijen. Door vastlegging van onder meer plafonds voor bewapening kan
enerzijds voldoende garantie worden geboden voor de veiligheid van elk van de betrokken partijen en kunnen anderzijds beperkingen worden
opgelegd aan het bezit en de invoer van wapens. Het gaat daarbij ook om het
scheppen van evenwicht op regionale schaal. De vestiging van deze regimes
is mede van belang in het licht van de geleidelijke opheffing van het wapenembargo
van de VN, waartoe onlangs is besloten door de Veiligheidsraad. Een andere
belangrijke overweging is voorts dat deze regimes voorwaarden kunnen helpen
scheppen waaronder de terugtrekking van IFOR uit Bosnië-Herzegowina op
het voorziene tijdstip kan plaatshebben. 13. Overige operaties in en rond voormalig JoegoslaviëOp 30 november jl. besloot de VN-Veiligheidsraad het mandaat van de drie
VN-operaties in voormalig Joegoslavië te verlengen. Het betrof verlengingen
voor UNCRO (Kroatië) en UNPROFOR (Bosnië-Herzegowina) tot respectievelijk
15 en 31 januari 1996 en een reguliere verlenging met zes maanden van het
mandaat van UNPREDEP (Macedonië) tot 30 mei 1996.In Resolutie 1025, waarin de Veiligheidsraad besluit het UNCRO-mandaat
met twee maanden te verlengen, wordt de Secretaris-Generaal gevraagd vóór
14 december te rapporteren over de instelling van een civiel bestuur en een
vredesmacht die het «Basic Agreement» over Oost-Slavonië
dienen te implementeren. Wat betreft de vredesmacht heeft de Secretaris-Generaal
in een eerdere rapportage aangegeven dat zijn voorkeur uitgaat naar een internationale
coalitie van «the able and the willing» die, evenals IFOR, op
basis van een mandaterende Veiligheidsraadresolutie in Oost-Slavonië
kan worden ontplooid. Ook de Kroatische regering en de Kroatische Serviërs
geven aan deze optie de voorkeur boven voortzetting van de huidige VN-vredesmacht.
Het VN-Secretariaat gaat er vanuit dat een Hoofdstuk VI-operatie voor Oost-Slavonië
zou moeten bestaan uit ongeveer 4500 militairen. Indien de Veiligheidsraad
zou besluiten tot een Hoofdstuk VII-operatie zou het dubbele aantal militairen
benodigd zijn. Een aantal internationale operaties dat belast is met assistentie bij,
en controle op, de naleving van het inmiddels aangepaste VN-sanctieregime
tegen Servië & Montenegro, alsmede tegen de door de Bosnische Serviërs
bezette gebieden in Bosnië-Herzegovina, zullen voorlopig worden voortgezet.
Het betreft de missie van de Internationale Conferentie inzake het Voormalig
Joegoslavië (ICFY-missie) in Servië en Montenegro, de Sanctie Assistentie
Missies van de Europese Unie en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa (OVSE), alsmede de sanctiecontrolemissie van de West Europese Unie
(WEU) op de Donau en de gecombineerde NAVO-WEU-operatie «Sharp Guard»
op de Adriatische Zee.Voortzetting van deze missies berust op de volgende overwegingen. Op 22
november jl. besloot de VN-Veiligheidsraad de financieel-economische sanctiemaatregelen
op te schorten in afwachting van definitieve opheffing ervan op een later
tijdstip. Ter bevordering van de geloofwaardigheid van de dreiging met wederinstelling
van sanctiemaatregelen, is het wenselijk de voornoemde missies voorlopig te
handhaven. De sanctiemaatregelen worden opnieuw ingesteld indien de desbetreffende
partijen geen uitvoering geven aan het bereikte vredesakkoord. Instandhouding
van de sanctiecontrolemissies is tevens nodig om de naleving van het wapenembargo,
dat in fasen zal worden worden opgeheven, alsmede de sanctiemaatregelen tegen
de Bosnische Serviërs te kunnen controleren.De WEU-politiemissie te Mostar, waarvan het mandaat loopt tot begin Juli
1996, wordt niet gewijzigd. Op dit moment bestaat nog geen duidelijkheid over
een voortgezette presentie na afloop van het mandaat. De waarnemers van de «European Community Monitoring Mission»
(ECMM) zullen naar verwachting in het operatiegebied aanwezig blijven. Momenteel
hebben tussen de EU en de OVSE onderhandelingen plaats over de modaliteiten
van een voorziene samenwerkingsvorm. Naar verwachting zal de ECMM ondersteuning
verlenen aan een nog te creëren OVSE-missie. Deze zal zich met name richten
op de te zijner tijd te houden verkiezingen in Bosnië-Herzegowina.De Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van MierloDe Minister van DefensieJ. J. C. Voorhoeve XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22181-137.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl