Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties en Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, ter implementatie van richtlijn nr. 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 17 mei 2006 betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde jaarrekeningen, tot wijziging van de Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van de Raad, en houdende intrekking van Richtlijn 84/253/EEG van de Raad (PbEU L 157); Brief regering; Standpunt inzake fusie NIVRA en NOvAA
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141905
 2009-2010
 
 31 270
 Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties en Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek, ter implementatie van richtlijn nr. 2006/43/EG van
het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 17 mei 2006
betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde
jaarrekeningen, tot wijziging van de Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG
van de Raad, en houdende intrekking van Richtlijn 84/253/EEG van de Raad (PbEU
L 157)
 
 
 
 
 Nr. 
 21
 Brief van de minister van Financiën
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 maart 2010
 
 Tijdens het plenaire debat van 2 en 22 april 2008 (Handelingen der
Kamer II, vergaderjaar 2007–2008, nr. 71, blz. 4965–4972 en nr.
79, blz. 5575–5587) over de implementatie van de Richtlijn 2006/43/EG
aangaande het toezicht op accountantsorganisaties heeft u de regering verzocht
een standpunt in te nemen aangaande de rol en de structuur van de beroepsorganisaties
NIVRA en NOvAA. In het betreffende debat werden door uw kamer een aantal punten
van zorg geuit aangaande het functioneren van de bestaande beroepsorganisaties.
Zo werden er vragen gesteld over het bestaansrecht van beide organisaties,
over het democratische gehalte binnen de organisaties, over de problemen voor
kleine kantoren om aan de door het NIVRA en de NOvAA vastgestelde regels te
voldoen en over nut en noodzaak van een nieuw soort accountant, de zogenaamde
MKB-accountant.
 
 Bij brieven van 8 januari en 7 oktober 2009 (Kamerstuk 31 270,
nrs. 19 en 20) heb ik u op de hoogte gesteld van actuele ontwikkelingen wat
betreft de organisatie van het NIVRA en de NOvAA. De belangrijkste ontwikkeling
is de door beide organisaties op 17 november 2008 uitgesproken intentie
tot fuseren. De besturen van het NIVRA en de NOvAA hebben dit voornemen tot
fuseren op 16 december 2009 voorgelegd aan hun respectieve ledenvergaderingen.
Beide vergaderingen hebben met het voornemen tot fusie ingestemd. In deze
brief geef ik een toelichting op het fusieplan en geef ik aan tot welk inzicht
dit mijns inziens leidt met het oog op het eerder door mij toegezegde standpunt
over de rol en structuur van beide beroepsorganisaties. 
 Oogmerk en achtergrond fusie NIVRA/NOvAA
 De door het NIVRA en de NOvAA aangekondigde fusie heeft als oogmerk te
komen tot één krachtige pluriforme publiekrechtelijke beroepsorganisatie
voor een pluriform accountantsberoep voor AA’s en RA’s. Hiermee
wordt aangesloten bij de groeiende diversiteit van werkzaamheden waarvoor
accountants worden ingezet en de verdergaande specialisatie binnen het vakgebied
en wordt aansluiting gezocht bij de praktijk van veel accountantsorganisaties-
en kantoren waar RA’s en AA’s eendrachtig samenwerken.
 
 Waar het accountantsberoep in het verleden vooral werd bepaald door de
controlerende functie met het oog op het vastleggen van financiële informatie,
heeft in de loop der tijd een oriëntatie plaatsgevonden richting het
verschaffen van ook niet-financiële informatie waarbij er steeds meer
aandacht komt voor processen binnen een organisatie. Dé accountant
bestaat niet: hij treedt op als intern accountant, overheidsaccountant, operational
auditor, controller, financieel directeur, et cetera. Dat wat alle accountants
bindt is het gezamenlijk zorgen voor kwaliteit en betrouwbaarheid van financiële
en niet-financiële informatie waarmee een waardevolle bijdrage wordt
geleverd aan de financiële rapportageketen binnen het maatschappelijk
verkeer.
 
 In de groeiende markt voor accountantsdiensten zijn verschillende trends
waarneembaar. De behoefte aan specialistische kennis en expertise bij grote
beursgenoteerde bedrijven heeft geleid tot een schaalvergroting die gepaard
is gegaan met de opkomst van een aantal grote accountantskantoren. Tegelijkertijd
wordt in het mkb een steeds groter beroep gedaan op de accountant waarbij
deze door veel ondernemers wordt gezien als de belangrijkste vertrouwenspersoon
die hen bijstaat bij de samenstelling van de jaarrekening en daarbij adviseert
op financieel gebied.
 
 Duidelijk is dat het accountantsberoep in al zijn verscheidenheid een
beroepsorganisatie behoeft die zodanig moet zijn ingericht dat accountants
met verschillende functies zich hierin goed vertegenwoordigd voelen. Daarnaast
vereist het vertrouwen van het maatschappelijk-economisch verkeer in de door
accountants te verschaffen informatie dat er sprake moet blijven van een goede,
herkenbare accountant voor het publiek. In wet- en regelgeving is op meerdere
terreinen de verplichting tot het inschakelen van een accountant neergelegd.
Met het oog hierop is het van belang dat de accountantstitel op enigerlei
wijze in de wet is verankerd en hiervoor een zekere mate van kwaliteitsborging
geldt.
 
 Sinds de invoering van de Wet op de Registeraccountants (WRA) in 1962
en de Wet op de Accountants-Administratieconsulenten (WAA) in 1972 spelen
het NIVRA en de NOvAA een belangrijke rol op het terrein van de kwaliteitsborging
van het accountantsberoep. Beide organisaties hebben als publiekrechtelijke
organisatie de wettelijke taak tot bevordering van de goede beroepsuitoefening
door respectievelijk RA’s en AA’s en de behartiging van hun gemeenschappelijke
belang. Met het oog hierop stellen ze gedrags- en beroepsregels vast, voeren
ze onderzoek uit naar de kwaliteit van door of namens een accountantskantoor
of accountantsafdeling uitgevoerde opdrachten, stellen ze regels vast ter
zake van de behandeling van klachten over het handelen en nalaten van accountants,
houden ze een register bij van personen die gerechtigd zijn tot het uitoefenen
van het beroep van accountant, stellen ze nadere voorschriften op voor de
permanente educatie van accountants en verzorgen ze de praktijkstage voor
toekomstige beroepsgenoten. 
 
 In het eerder genoemde plenaire debat van 2 en 22 april 2008 werd
de vraag gesteld of beide beroepsorganisaties niet kunnen samengaan tot één
publiekrechtelijke beroepsorganisatie. Wettelijk is bepaald dat de gedrags-
en beroepsregels die door het NIVRA en de NOvAA worden opgesteld ten behoeve
van een goede uitoefening van de werkzaamheden van accountants ter zake van
het verrichten van wettelijke controles als bedoeld in de Wet toezicht accountantsorganisaties
(Wta) gelijkluidend dienen te zijn. Met inwerkingtreding van de Wet tuchtrechtspraak
accountants (Wtra) in de loop van 2009 is het tuchtrecht van de bij beide
organisaties aangesloten accountants bij één accountantskamer
ondergebracht. Beroepsbeoefenaren van beide organisaties hebben dezelfde bevoegdheid
tot het verrichten van wettelijke controles van jaarrekeningen en met het
oog hierop zijn de eindtermen voor zowel de theoretische opleiding tot AA
als RA gelijkluidend. Het samengaan van beide organisaties is in het licht
van deze ontwikkelingen een logische stap.
 Onderscheid AA en RA
 Het onderscheid tussen de AA en de RA lijkt vooral gelegen in het verschil
in vooropleiding (respectievelijk HBO en universiteit) en in het gegeven dat
de AA meer dan de RA het mkb bedient. Uit de door het NIVRA en de NOvAA aangekondigde
fusie volgt dat dit onderscheid het bestaan van aparte beroepsorganisaties
niet noodzakelijk maakt. Gezien de eigen positie in de markt en het verschil
in vooropleiding zal de voorgenomen fusie vooralsnog geen invloed hebben op
het bestaan van de afzonderlijke titels RA en AA. Houders van beide titels
zijn gerechtigd tot het uitvoeren van certificerende werkzaamheden en de wettelijke
bescherming van beide titels wordt gehandhaafd.
 
 Tegelijkertijd vindt er binnen de beroepsgroep een verdergaande ontwikkeling
van specialisatie en verdieping op specifieke deelterreinen plaats waarbij
het werkterrein van accountants steeds verder reikt dan de certificerende
functie. Deze voortgaande specialisatie binnen het accountantsberoep en de
daarmee gepaard gaande verbreding van het gebied van de accountancy nopen
tot een nadere beschouwing van de rol en betekenis van de bestaande titulatuur
en de opleidingen die aan de beroepsuitoefening ten grondslag liggen. Binnen
de fusieorganisatie van NIVRA en NOvAA zal de «commissie onderwijs RA/AA»
zich buigen over de vraag of er een nieuw opleidingsmodel kan worden ontwikkeld
waarin de mogelijkheid wordt geboden voor differentiatie en specialisatie
en waarbij wordt getracht de opleidingen tot AA en RA beter op elkaar te laten
aansluiten. Dit als vervolg op het werk van een aantal NIVRA-commissies die
zich de afgelopen periode al hebben gebogen over de toekomstige positionering
en de betekenis van de RA-titel, de gevolgen hiervan voor de opleiding en
de vraag of het wenselijk is te komen tot een nieuwe beroepsmatige aanduiding
die in de loop van de opleiding tot registeraccountant kan worden behaald.
 Inrichting van de nieuwe beroepsorganisatie
 De fusieorganisatie van het NIVRA en de NOvAA kent ruim 20 000 leden
en bestaat uit accountants van allerlei schakering. De verschillende soorten
accountants worden ondergebracht in vier ledengroepen: openbaar accountants,
intern en overheidsaccountants, accountants in business en niet-actieve accountants.
De door de beroepsorganisatie te stellen regels worden op centraal niveau
vastgesteld. Om te bevorderen dat nieuwe regelgeving voldoet aan de behoeften
van de verschillende ledengroepen hebben deze een afzonderlijke vertegenwoordiging
in het algemene bestuur en hebben zij een adviserende en initiërende
rol ten aanzien van regelgeving voor de eigen beroepsgroep. Het algemene bestuur
kent een representatieve afspiegeling van 1) openbaar accountants,
intern- en overheidsaccountants en accountants in business, 2) RA’s
en AA’s en 3) grote, middelgrote en kleine kantoren. Ook is er aandacht
voor een evenwichtige verhouding tussen inbreng vanuit de grote accountantskantoren
die werkzaamheden verrichten voor organisaties van openbaar belang (OOB’s)
en kantoren werkzaam in het mkb-segment. Zo is meer dan de helft van de openbaar
accountants in het bestuur werkzaam als mkb-accountant, komt er binnen het
bestuur een specifieke mkb-portefeuille en zijn mkb-accountants vertegenwoordigd
in het ledengroepbestuur. Behalve het algemeen bestuur en de ledengroepbesturen
kent de nieuwe beroepsorganisatie diverse adviesraden, commissies, werk- en
overleggroepen. Ook in deze gremia kunnen de verschillende leden hun behoeften
en stem laten doorklinken.
 
 De bureaus van het NIVRA en de NOvAA worden samengevoegd tot één
bureauorganisatie. Alle functies en medewerkers zullen op één
locatie worden gehuisvest in het huidige kantoor van het NIVRA te Amsterdam.
Dit levert de nodige synergievoordelen op. Hiervan is de bedoeling dat dit
ten goede komt aan alle leden, primair in de vorm van een reductie van de
contributie. De contributies voor AA’s en RA’s zullen in de loop
der tijd worden geharmoniseerd, waarbij er per ledengroep één
contributie ontstaat. NOvAA hanteert een vacatiegelden- en vergoedingensysteem
voor participatie van leden in door het bestuur aangewezen commissies en adviesraden.
Dit systeem zal door de nieuwe organisatie worden overgenomen waarmee ook
leden uit kleinere kantoren en zelfstandig gevestigde leden worden gesteund
om zich actief voor de organisatie te kunnen inzetten.
 Nieuwe wet op het accountantsberoep
 In mijn brief van 8 januari 2009 heb ik aangegeven dat een volledige
fusie alleen kan plaatsvinden als de wettelijke kaders op basis waarvan het
NIVRA en de NOvAA zijn ingesteld en de bevoegdheden zijn toegekend worden
samengevoegd tot één wet. Na de positieve besluitvorming in
de ledenvergaderingen van het NIVRA en de NOvAA op 16 december 2009 hebben
de besturen van het NIVRA en de NOvAA bij mij het verzoek neergelegd tot het
bewerkstelligen van de hiervoor noodzakelijke wetswijziging. Bij het tot stand
komen van de intentie tot fuseren heb ik hiervoor mijn steun uitgesproken.
Gezien het door de beroepsgroep getoonde draagvlak voor de fusie en gezien
het feit dat het NIVRA en de NOvAA in het uitgewerkte fusieplan mijns inziens
voldoende rekenschap hebben gegeven van de door uw kamer geuite zorgpunten
aangaande hun huidige functioneren, zie ik geen reden waarom aan dit verzoek
geen uitvoering kan worden gegeven. Mijn voorstel is om voor de zomer van
2010 een ontwerp voor een nieuwe wet op het accountantsberoep voor consultatie
gereed te hebben. In deze wet zullen de bestaande WRA en WAA in elkaar worden
geschoven. Hiermee wordt de feitelijke fusie tussen het NIVRA en de NOvAA
geformaliseerd. In deze wet zullen waar nodig de hierboven in het fusieplan
aangekondigde uitgangspunten worden overgenomen. Zo behoeft de representatieve
vertegenwoordiging van de verschillende geledingen binnen de beroepsgroep
een wettelijke verankering en ook de democratische legitimatie van de totstandkoming
van regelgeving zal moeten worden gewaarborgd. Daarnaast zal er ook aandacht
zijn voor de aansluiting van de opleidingssystematiek op de beroepsuitoefening
in de praktijk. Dit met het oog op de herkenbaarheid van de accountant voor
het publiek en de noodzaak tot kwaliteitsborging die hiermee onlosmakelijk
verbonden is. Met dit wetsontwerp wordt meteen invulling gegeven aan het eerder
door mij toegezegde kabinetsstandpunt over de rol en structuur van de beroepsorganisaties. 
 
 Het NIVRA en de NOvAA zijn vooruitlopend op de nieuwe wet van start gegaan
met een geleidelijke integratie van onderdelen van beide organisaties. Dit
betekent dat waar mogelijk operationeel wordt samengewerkt en dat hierbij
op enkele punten de bestaande wetgeving niet meer kan worden nageleefd. Zo
lopen de boekjaren van beide organisatie niet gelijk. Het boekjaar van de
NOvAA loopt op grond van artikel 27 van de WAA van 1 januari tot en met
31 december en dat van het NIVRA op grond van artikel 24 van de WRA van
1 september tot en met 31 augustus. Vooruitlopend op de nieuwe wet
zullen de NOvAA en het NIVRA met ingang van 1 januari 2011 een gelijk
begrotingsjaar hanteren. Verder zullen de NOvAA en het NIVRA in aanloop naar
de formele fusie mogelijk een dalende afwijking gaan hanteren van het voor
beide organisaties in de WAA en WRA vastgestelde minimum van zeven bestuursleden.
Mijn voorstel is om met voornoemde punten pragmatisch om te gaan en deze in
de nieuwe wet met terugwerkende kracht te repareren. Het NIVRA en de NOvAA
zullen in aanloop naar de formele fusie overigens gezamenlijk optreden onder
de naam «Nederlandse beroepsorganisatie van accountants» (NBA).
 
 De minister van Financiën,
 J. C. de Jager