Wijz. Wet alg. regels herindeling, Provinciewet, Gemeentewet (wijz. procedurele bepalingen, begrip grenscorrectie); Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-26655, nr. 213a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

22-06-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26655 nr. 213a

19-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningBIJLAGE 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26655Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 655Wijziging van de wet tot wijziging van de Wet algemene regels herindeling,
de Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen) (Begrip
grenscorrectie)nr. 213aMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 19 juni 2000Het heeft mij verheugd dat alle aan het woord zijnde fracties waardering
hebben voor de novelle. Met het wetsvoorstel wordt tegemoet gekomen aan het
bezwaar dat bij de Eerste Kamer leefde tegen een onderdeel van het wetsvoorstel
(25 234) tot wijziging van de Wet algemene regels herindeling (Wet arhi).
De verruiming van het begrip «grenscorrectie» van 10% naar 15%
van het inwonertal wordt ongedaan gemaakt. Enkele leden stelden daarover nog
nadere vragen. Door leden van verschillende fracties werd er voorts op gewezen
dat er in de Eerste Kamer ook bedenkingen waren geuit ten aanzien van andere
onderdelen van het oorspronkelijke wetsvoorstel en daarvoor vroegen zij opnieuw
de aandacht. De onderstaande vragen en antwoorden hebben dan ook betrekking
op beide wetsvoorstellen (Wijziging procedurele bepalingen 25 234 en
Begrip grenscorrectie 26 655).Bij de leden van de CDA-fractie bestond waardering voor het feit dat een
novelle was voorbereid, waarmee de in de Tweede Kamer aangebrachte verruiming
van het begrip grenscorrectie van 10% naar 15% van het inwonertal wordt teruggebracht
naar 10%. Ook achtten deze leden het ten opzichte van het oorspronkelijke
voorstel een pluspunt dat een herindelingsadvies niet door gedeputeerde staten,
maar door provinciale staten wordt uitgebracht. De leden van de CDA-fractie
hadden echter nog grote bedenkingen tegen een tweetal voorstellen die in het
onderhavig wetsvoorstel zijn opgenomen en hun basis vinden in het wetsvoorstel
25 234 (Wijziging procedurele bepalingen). In de eerste plaats betrof
dit de meer initiërende rol van de minister. Uit geen van de tot nu beschikbare
stukken was naar hun oordeel duidelijk te destilleren waarom de thans geldende
regeling waarin de minister alleen zelfstandig kan optreden als een provinciaal
bestuur geen gehoor geeft aan zijn verzoek om een herindeling op te starten –
niet voldoet. In de wens van de minister om niet afhankelijk te zijn van de
bereidheid van een provincie (Kamerstukken II, 26 655, nr. 5, nota naar
aanleiding van het verslag) zagen deze leden nauwelijks een vorm van argumentatie.
Zij vroegen in hoeveel gevallen de provincies door de minister zijn uitgenodigd
een herindelingsprocedure te starten en in hoeveel gevallen de minister deze
procedure zelf ter hand heeft genomen bij het achterwege blijven van provinciale
medewerking.Voor beantwoording van deze vragen dienen de overwegingen en doelstellingen
die aan het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet arhi ten grondslag
liggen in ogenschouw te worden genomen. De kern van het wetsvoorstel is gelegen
in de algemene gedachte dat in de Wet arhi de bevoegdheidsverdeling inzake
gemeentelijke herindeling helder tot uitdrukking moet worden gebracht. De
procedurele bepalingen dienen in overeenstemming te zijn met de grondwettelijke
toedeling van de bevoegdheden. In de Grondwet is bepaald dat wijziging van
de gemeentelijke indeling bij wet geschiedt. Waar er een eindverantwoordelijkheid
is van de wetgever, moet er voor de minister ook de mogelijkheid zijn voor
eigen initiatief. Ingevolge de huidige Wet arhi kan de minister slechts zelf
voorbereidingen treffen, indien de provincie geen gehoor geeft aan een uitnodiging
van de provincie. Ingevolge het wetsvoorstel kan de minister zelf voorbereidingen
ter hand nemen. Daarbij is aangegeven dat het gebruik van deze mogelijkheid
tot de uitzonderingen zal behoren. Ook van de bestaande mogelijkheid om provincies
formeel uit te nodigen tot het starten van een herindelingsprocedure wordt
spaarzaam gebruik gemaakt. In verreweg de meeste gevallen is bestuurlijk overleg
voldoende gebleken om provincies in de bedoelde situaties te bewegen de wenselijkheid
van gemeentelijke herindeling te onderzoeken. Op deze wijze zijn bijvoorbeeld
de besturen van alle provincies, waarin indertijd de zogenoemde C20-gemeenten
waren gelegen, gevraagd aan het beleid tot versterking van deze gemeenten
uitvoering te geven en in verband daarmee na te gaan op welke wijze gemeentelijke
herindeling daaraan een bijdrage kan leveren. Eenzelfde verzoek is gedaan
aan de provincies waarbinnen Kaderwetgebieden zijn gelegen, nadat op grond
van overleg met de Tweede Kamer was gebleken dat de vorming van stadsprovincies
niet haalbaar zou zijn. Als alternatief dienden voor deze gebieden, met uitzondering
van de regio's rond Rotterdam en Amsterdam, herindelingsvoorstellen te worden
voorbereid. Dit is gebeurd voor de kaderwetgebieden Twente, Utrecht, Den Haag
en Arnhem/Nijmegen. De provincie Noord-Brabant heeft een herindelingsprocedure
voor de regio Eindhoven-Helmond ter hand genomen. Deze voorbeelden geven aan
dat het van belang is dat de minister initiatieven kan ontplooien om gemeentelijke
herindeling te bevorderen of zonodig zelf ter hand kan nemen. De huidige wettekst
lijkt er vanuit te gaan dat het ondenkbaar is dat de minister zelf voorbereidingen
voor een gemeentelijke herindeling ter hand neemt. Zo geeft de Wet arhi geen
voorschriften over de procedure voor het geval de minister de voorbereidingen
treft. Ik meen dat de wetgeving in dat opzicht uit balans is geraakt. Ingevolge
het wetsvoorstel wordt de mogelijkheid dat de minister zelf voorbereidingen
kan treffen uitdrukkelijk in de wet verwoord, waarbij tevens voorschriften
omtrent de dan te volgen procedure zijn gegeven. Tevens wordt erin voorzien
dat de minister een door de provincie gevoerde procedure kan overnemen en
voortzetten. Dat betekent dat indien een provincie een arhi-procedure afbreekt,
de minister deze niet noodzakelijkerwijs geheel vanaf het begin moet overdoen.
Ik meen dat de verwikkelingen rond de herindeling Den Haag de relevantie van
dit voorstel hebben benadrukt.De leden van de CDA-fractie waren voorts van oordeel dat het verleggen
van een initiërende taak naar de minister niet overeenkomt met de geest
die ademt uit het op 4 maart 1999 door de drie overheden ondertekende bestuursakkoord
nieuwe stijl. Daarin wordt immers gepleit om een impuls te geven aan de zelfstandige
positie van de drie bestuurslagen in het staatsbestel. Zij vroegen of de minister
deze visie deelt.Het bestuursakkoord nieuwe stijl (BANS) behelst een gezamenlijke inzet
van rijk, provincies en gemeenten om door complementair bestuur meer te bereiken
voor burgers, bedrijven en instellingen. Daartoe zijn door partijen (kabinet,
VNG en IPO) op een aantal beleidsterreinen afspraken en plannen gemaakt, waarbij
het oogmerk is om als gelijkwaardige deelnemers en met evenredige inzet bij
te dragen aan een beter presterende overheid. Niet valt in te zien waarom
het onderhavige wetsvoorstel niet met de geest van het bestuursakkoord
overeen zou komen. In de inleidende zinnen van het bestuursakkoord wordt gesteld
dat elke bestuurslaag zijn eigen, in de Grondwet verankerde positie heeft
en dat dit een helder uitgangspunt vormt voor de organisatie en inrichting
van bestuurlijk Nederland. Het onderhavig wetsvoorstel beoogt de (grondwettelijke)
bevoegdheidsverdeling inzake gemeentelijke herindeling helder in de wettekst
te verwoorden. Het wetsvoorstel is dus juist in lijn met het uitgangspunt
van het genoemde bestuursakkoord.Voorts wezen de leden van de CDA-fractie erop dat in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel wordt uitgesproken dat de mogelijkheid om een provincie
tot een procedure uit te nodigen onverkort blijft bestaan en dat dit ook de
regel zal blijven. De leden van deze fractie vroegen waarom dit dan niet in
de Wet arhi op die wijze tot uitdrukking is gebracht en of de minister ook
niet van oordeel is dat het thans geldende systeem in de huidige wet er beter
bij aansluit.In het kader van de behandeling van de onderhavige wetsvoorstellen is
meermaals uiteengezet dat het onderzoeken van de wenselijkheid van gemeentelijke
herindeling en het voorbereiden van een herindeling bij uitstek een taak is
waartoe de provincie is toegerust. De provincie beschikt over een gedegen
kennis van het inliggend gebied met name waar het betreft de bestuurlijke
organisatie alsmede de ruimtelijke ontwikkeling. Provincies zullen de voorbereidende
en adviserende taken inzake gemeentelijke herindeling die zij nu vervullen
ook blijven vervullen. Soms worden provincies verzocht om ter uitvoering van
rijksbeleid een gemeentelijke herindeling te bevorderen. Overigens geschiedt
dit niet altijd op basis van een formele uitnodiging krachtens de wet, maar
vaak ook aan de hand van bestuurlijk overleg. Deze mogelijkheden blijven ingevolge
het wetsvoorstel gewoon bestaan en zullen wat mij betreft ook de reguliere
praktijk blijven vormen. Zoals ik hierboven reeds heb beschreven, behelst
de beoogde wijziging de mogelijkheid dat indien noodzakelijk, de minister
zijn verantwoordelijkheid kan nemen en zelf de voorbereiding van een gemeentelijke
herindeling ter hand kan nemen, zonder daarbij juridisch van de medewerking
van een provincie afhankelijk te zijn.Het tweede onderwerp waarover de leden van de CDA-fractie nadere vragen
stelden, betrof het schrappen van artikel 285, tweede lid, van de Gemeentewet.
Daarin is bepaald dat een bij een wijziging van de gemeentelijke indeling
betrokken gemeente bij de minister een oordeel kan inwinnen over de vraag
of in de overwegingen die aan het voorstel ten grondslag liggen, dan wel bij
de voorafgaande procedure, voldoende recht is gedaan aan het belang van de
gemeente. De leden van de CDA-fractie zeiden het te betreuren dat geen gebruik
is gemaakt van de gelegenheid om in de novelle tevens deze wijziging ongedaan
te maken. Zij vroegen zich af of de stelling wel houdbaar is dat een procedure
voor behoorlijkheidstoetsing door de minister tijdens de voorbereiding van
het provinciale advies niet meer goed verdedigbaar is. Weliswaar immers is
er in de wijzigingswet geen sprake meer van een provinciaal voorstel voor
herindeling, maar van een herindelingsadvies, deze leden stelden echter dat
dit niet wegneemt dat in het voortraject ook nu een noodzaak tot overleg tussen
gemeente en provincie aan de orde is. Ze vroegen of de minister niet van oordeel
is dat de zorgvuldigheid ten aanzien van het voortraject van het herindelingsadvies –
bij een voor de overheden en de burgers zo ingrijpend gebeuren – per
definitie de mogelijkheid van een behoorlijkheidstoets vergt en dat verkorting
van de procedure daaraan ondergeschikt dient te zijn.Het wetsvoorstel heeft mede tot doel het herindelingsproces te stroomlijnen
en enigszins te versnellen, maar dat is zeker niet de primaire overweging
geweest om de voorziening van artikel 285, tweede lid, te schrappen. Een belangrijke
en meer principiële reden om deze mogelijkheid van een tussentijdse
beoordeling door de minister te laten vervallen, is dat de voorziening niet
strookt met de opzet van het herindelingsproces waarbij de provincie een duidelijk
voorbereidende en adviserende rol heeft. De voorziening zou passen in een
visie waarbij de provinciale procedure gezien moet worden als een afgerond
en vrijwel voltooid besluitvormingsproces waarbij de wetgever zich terughoudend
moet kunnen opstellen ook waar het betreft de zorgvuldigheid van de voorbereidende
werkzaamheden. Naar mijn oordeel betekent een verantwoordelijkheid van de
wetgever echter een volle verantwoordelijkheid. Daarbij dienen ook de bevoegdheden
van wetgever en provincie duidelijk te zijn onderscheiden en afgebakend. De
provincie draagt zorg voor een gedegen voorbereiding en is verantwoordelijk
voor de deugdelijkheid van het advies. De leden van het CDA-fractie zullen
het er mee eens zijn dat provincies daarvoor terdege zijn toegerust. In een
dergelijke bevoegdheidsverdeling is het in ieder geval niet passend dat de
minister zich reeds gedurende de provinciale procedure uitspreekt over de
vraag of in de overwegingen die aan het voorstel van gedeputeerde staten ten
grondslag liggen dan wel bij de voorafgaande procedure voldoende recht is
gedaan aan het belang van de gemeente. Na afronding van het provinciale traject
zendt de provincie het advies aan de minister en deze dient het advies te
beschouwen en in volle omvang te beoordelen met het oog op de voorbereiding
van een wetsvoorstel. Deze beoordeling is niet beperkt tot bepaalde aspecten,
maar betreft zowel de inhoud van het advies als de procedurele zorgvuldigheid
die bij de voorbereidingen is betracht. De wet bevat voorschriften over de
wijze waarop de voorbereidingen dienen te geschieden en biedt daarbij waarborgen
voor de betrokkenheid van gemeenten en inwoners in het herindelingsproces.
Het is vervolgens aan de wetgever om de eindafweging te maken.De leden van de CDA-fractie vroegen – nu in het vergaderjaar 1996–1997
was geschreven dat de ervaring leert dat in vrijwel alle gevallen geconcludeerd
is dat niet onzorgvuldig was gehandeld – tevens hoe vaak de commissie
Van Splunder geadviseerd heeft dat de procedure onzorgvuldig was verlopen
en hoe de minister in die gevallen daarmee om is gegaan.Als bijlage bij deze memorie is een overzicht opgenomen van de gevallen
waarin gemeenten op grond van artikel 285 van de Gemeentewet de minister hebben
verzocht een oordeel te geven. Daarbij wil ik opmerken dat het gegeven dat
de ervaring leert dat in vrijwel alle gevallen is geconcludeerd dat niet onzorgvuldig
was gehandeld, op zich niet de reden is om de voorziening te laten vervallen.
Het zwaarwegende argument is als gezegd dat een tussentijdse toetsing door
de minister niet strookt met de opzet van de herindelingsprocedure en de verdeling
van verantwoordelijkheden die daarbij hoort. Daarbij komt overigens nog dat
de sterke indruk bestaat dat het motief voor het vragen van het oordeel van
de minister door gemeenten voornamelijk is gelegen in inhoudelijke bezwaren
tegen herindelingsvoorstellen. Niet in geding is dan de behoorlijkheid van
de procedure noch de vraag of aan het belang van de gemeente voldoende recht
is gedaan. In ieder geval kan worden gesteld dat inhoudelijke bezwaren gemakkelijk
tevens de vorm kunnen aannemen van procedurele bezwaren. Daarin kan wellicht
ook een verklaring worden gevonden voor het gegeven dat in de meeste gevallen
dat gemeenten zich tot de minister hebben gewend, geconcludeerd is dat er
niet onzorgvuldig was gehandeld.De leden van de VVD-fractie hadden met belangstelling kennis genomen van
de novelle. Naar hun oordeel was dit een belangrijke tegemoetkoming op het
grootste bezwaar dat deze leden (en ook andere fracties in de Eerste Kamer)
koesterden tegen wetsvoorstel 25 234 (Wijziging procedurele bepalingen).
Naar het oordeel van deze leden zou het eerderin de lijn van dat
wetsvoorstel hebben gelegen om bij de afpaling van het begrip «grenscorrectie»
tot een verlaging van het in de vigerende Wet arhi genoemde percentage van
10 te komen in plaats van tot een verhoging. Zelfs bij een maximum van 10%
kan bij grotere gemeenten nog sprake zijn van een aanzienlijk aantal burgers,
dat naar een andere gemeente wordt «overgeheveld». Om die reden
hadden de leden van de VVD-fractie bij de plenaire behandeling van het wetsvoorstel
24 234 in overweging gegeven om het maximum te stellen op een nominaal
getal; bijvoorbeeld op 1 000 inwoners. Ook zou het volgens deze leden
denkbaar zijn geweest om het huidige percentage van 10 te handhaven, maar
daarnaast een tweede bovengrens te hanteren van bijvoorbeeld 3 000 inwoners.
De leden vroegen waarom deze gedachte niet was overgenomen.De leden van de VVD-fractie stelden een met de vorige vraag samenhangende
tweede vraag. In de nota naar aanleiding van het verslag was gewezen op de
nieuw gecreëerde mogelijkheid dat de minister «indien noodzakelijk»
een lopende provinciale grenscorrectieprocedure kan omzetten in een herindelingsvoorstel.
Deze leden vroegen of de minister met voorbeelden duidelijk zou kunnen maken
wanneer sprake is van een dergelijke noodzaak. Ze vroegen of met name het
feit dat een groot aantal inwoners is betrokken bij de «grenscorrectie»
een dergelijk procedureel ingrijpen kan rechtvaardigen. En zo ja, bij welk
aantal inwoners zou dan globaal genomen, sprake moeten zijn van een herindeling
in plaats van een grenscorrectie, zo vroegen de leden van de VVD-fractie.De Wet arhi maakt in het begrippenkader onderscheid tussen een «wijziging
van de gemeentelijke indeling» en een «grenscorrectie».
Dit onderscheid vloeit voort uit artikel 123 van de Grondwet waarin is bepaald
dat opheffing en instelling van gemeenten bij wet geschiedt en dat grenswijzigingen
krachtens de wet kunnen worden vastgesteld («gedelegeerd»). Het
is aan de wetgever om het onderscheid nader te definiëren. Ingevolge
de huidige Wet arhi is er nog sprake van een grenscorrectie indien er van
geen bij de grenswijziging betrokken gemeenten meer dan 10% van de inwoners
zou overgaan. Het begrip grenscorrectie is dus bepaald aan de hand van een
bepaald percentage van het inwonertal van een gemeente. Ik meen dat dit ook
de voorkeur heeft boven een nominaal getal; de leden van de VVD-fractie noemden
als voorbeeld 1000 inwoners. Oogmerk is immers om te bepalen welke wijzigingen
van gemeentegrenzen van zodanig belang zijn dat deze door de wetgever dienen
te worden vastgesteld. Wijzigingen van de bestuurlijke organisatie dienen
bij wet te geschieden. Vanuit deze overweging heeft het de voorkeur een inwonerspercentage
te hanteren in plaats van een nominaal aantal inwoners. Het spreekt immers
dat bij een kleinere gemeente het verlies van 1000 inwoners het gemeentelijk
bestuurlijk belang veel meer raakt dan bij een grote gemeente. Anderzijds
zij de leden van de VVD-fractie toegegeven dat een inwonerpercentage een vrij
grove indicatie blijft voor de bepaling van het in geding zijnde gemeentelijk
belang. Naast het feitelijk aantal inwoners zijn vele andere factoren denkbaar,
zoals de omvang van het overgaande gebied alsmede bijvoorbeeld de economische
waarde en de exploitatiemogelijkheden van het gebied. Het heeft niet mijn
voorkeur dit in wettelijke voorschriften vast te leggen. Ingevolge het voorliggend
voorstel kunnen provincies zelfstandig grenswijzigingen afhandelen, indien
de grenswijziging naar verwachting het inwonertal van geen van de betrokken
gemeenten met 10% of meer zal doen toe- of afnemen. Bovendien zou ik er op
willen wijzen dat de nu voorgestelde wetswijziging als geheel en in samenhang
beoordeeld moet worden. Het voorstel voorziet in de mogelijkheid een provinciale
herindelingsprocedure over te nemen. De leden van de VVD-fractie refereerden
daar ook aan. Het is gebruikelijk dat een grenscorrectie door de provincie
wordt afgehandeld. Het is echter goed denkbaar dat de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties gelet op de aard en de bestuurlijke implicaties
van een voorgenomen grenscorrectie, de provincie verzoekt om de
provinciale procedure niet af te ronden met een eindbesluit, maar met een
herindelingsadvies aan de minister. Vervolgens kan de grenswijziging dan bij
wet worden vastgesteld. Het is ook mogelijk dat de minister een procedure
van begin af aan zelf voert.Samenvattend concludeer ik tot de volgende benadering. Uitgangspunt is
dat grenswijzigingen onder 10% van het inwonertal door de provincie worden
afgewikkeld. In welke gevallen het in de rede ligt dat in afwijking van dat
uitgangspunt een grenscorrectie op rijksniveau wordt afgewikkeld kan ik niet
in algemene termen aangeven. Daartoe zou aanleiding kunnen zijn gelet op de
bestuurlijke implicaties van een voorgenomen grenswijziging, waarbij ook het
in absolute zin betrokken aantal inwoners relevant is. Voorts zou ik nog willen
verwijzen naar de beantwoording van de vragen van de D66-fractie over de achtergrond
van het begrip grenscorrectie.De leden van de PvdA-fractie waardeerden het, dat de regering erin was
geslaagd om één van de grote bezwaren in de Eerste Kamer tegen
het voorstel – namelijk de ophoging van het grenscorrectiepercentage
tot 15 – weg te nemen. Zij aarzelden nog steeds over de vraag of de
voorgestelde recentralisatie van het herindelingsproces wel voldoende waarborgen
bevat tegenover de democratische en autonome gemeentelijke overheid. De ervaring
heeft immers geleerd, dat de indruk van willekeur kan ontstaan als op het
laatste moment weer geschoven wordt met gemeenten, zo stelden deze leden.
De grondwettelijke eind-verantwoordelijkheid van de wetgever voor de inrichting
van het openbaar bestuur kon naar hun oordeel niet betekenen, dat aan die
inrichting iedere duurzaamheid kan worden ontnomen door een actieve wetgever.
De leden van de PvdA-fractie waren van mening dat duurzaamheid de enige mogelijkheid
is voor instituties als de gemeente om een vertrouwensrelatie met de burgers
op te bouwen. Zij stelden dat in het voorstel de waarborg voor een zorgvuldige
procedure in de vorm van de Commissie van onafhankelijke deskundigen kwam
te vervallen en dat daardoor het herindelingsproces nog meer gepolitiseerd
zou worden. Ze vroegen zich af, of dat wel wenselijk is in de omgang van de
verschillende overheden met elkaar.Allereerst zou ik het misverstand willen wegnemen dat het wetsvoorstel
een recentralisatie inhoudt. Ook nu reeds draagt de wetgever de eindverantwoordelijkheid
voor wijzigingen van de gemeentelijke herindeling; de provincie heeft een
voorbereidende en adviserende rol. Het wetsvoorstel beoogt deze reeds bestaande
bevoegdheidsverdeling helder in de wet tot uitdrukking te brengen. Het is
zeker niet zo dat bevoegdheden die nu bij de provincie berusten naar het Rijk
worden gecentraliseerd.Gemeentelijke herindeling is een aangelegenheid die veel losmaakt in de
lokale gemeenschap en die veelal gepaard gaat met emoties bij zowel bestuur
als bevolking. Het is mede om die reden dat het besluitvormingsproces geschiedt
volgens een duidelijke en welomlijnde procedure. De aard van de zaak brengt
met zich mee dat bij de besluitvorming grote zorgvuldigheid is vereist. Wijziging
van de gemeentelijke indeling geschiedt bij wet. De totstandkoming van wetgeving
betreft een democratisch besluitvormingsproces en in dat verband is ook gemeentelijke
herindeling – en naar ik meen terecht – onderwerp van een politiek
debat. Bij de besluitvorming omtrent de opheffing en samenvoeging van gemeenten
dient de wetgever op basis van de voorstellen en adviezen een afweging te
maken. De leden van de PvdA-fractie gebruikten de term «politiseren»
in een enigszins negatieve betekenis. In dat verband zou ik erop willen wijzen
dat in de besluitvorming uiteraard zorgvuldigheid moet worden betracht jegens
gemeenten en inwoners. Dat is een verantwoordelijkheid waarop regering en
Staten-Generaal kunnen worden aangesproken. Dat geldt overigens nu reeds bij
de toepassing van de huidige Wet arhi en dat zal onverkort gelden
indien het onderhavig wijzigingsvoorstel tot wet wordt verheven. Waarbij ik
zou willen opmerken dat deze verantwoordelijkheid, met name ook gezien het
debat dat omtrent dit wetsvoorstel is gevoerd, door de voorgestelde nieuwe
wetgeving juist wordt onderstreept.De leden van de fractie van GroenLinks memoreerden dat op 21 april 1998
de toenmalige Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, Van de Vondervoort,
reagerend op de discussie tijdens de plenaire behandeling van wetsvoorstel
25 234 (Wijziging procedurele bepalingen Wet arhi), de Eerste Kamer verzocht
had de beraadslagingen op dat moment te beëindigen voor nader beraad.
Deze leden hadden in die plenaire behandeling op vijf punten bezwaar tegen
het voorliggende wetsvoorstel, waaronder het optrekken van het percentage
van 10 naar 15 bij grenscorrecties. De leden van deze fractie wezen op de
stappen die waren gezet om de novelle voor te bereiden en de geruime tijd
die dit had gevergd. De leden hadden met instemming kennis genomen van het
wetsvoorstel, waardoor aan een van haar bezwaren tegemoet was gekomen. Daarbij
vestigden ze tevens de aandacht op de andere vier bezwaren, die zij nog steeds
hadden tegen wetsvoorstel 25 234. Ze wezen erop dat dat wetsvoorstel
was ingediend onder andere om de procedure bij gemeentelijke herindelingen
sneller te laten verlopen. In dat kader constateerden de leden van de fractie
van GroenLinks dat de tijdspanne tussen opschorting van de behandeling van
het wetsvoorstel in de Eerste Kamer op 21 april 1998 en plenaire behandeling
van de novelle in de Tweede Kamer op 15 februari 2000 geen toonbeeld van snelle
besluitvorming is.Voor de kanttekeningen die de leden van deze fractie plaatsten bij de
lange duur van het wetgevingsproces heb ik begrip. Dat geldt temeer als men
overziet welke tijd is gemoeid met het geheel van voorbereidingen van onderhavige
wetgeving. Begin 1996 is het bestuurlijk overleg met VNG en IPO gestart over
de voorstellen van het kabinet. Voorstellen die waren aangekondigd in de nota
Vernieuwing bestuurlijke organisatie van 15 september 1995. Het wetsvoorstel
tot wijziging van de Wet arhi is ingediend op 14 februari 1997. Terugkijkend
kan men ieder geval concluderen dat de wetgeving zeker niet lichtvaardig is
voorbereid en tevens dat het van belang is dat het proces nu – naar
ik hoop voorspoedig – wordt afgerond.De leden van de fractie van D66 verwezen eveneens naar de behandeling
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet arhi, waarbij was gebleken dat
een meerderheid van de leden van de Eerste Kamer daartegen een aantal bezwaren
had. Van die bezwaren is er één voor het kabinet aanleiding
geweest tot het indienen van een novelle. De leden van deze fractie vroegen
of de minister vermoedt dat na de beperking van het begrip grenscorrectie
van 15% tot 10% het wetsvoorstel voor de Eerste Kamer aanvaardbaar wordt,
zodat overige wijzigingen achterwege kunnen blijven, of dat de overige bezwaren
in de ogen van de minister van een zo principiële aard dat zijn dat wetswijziging
op die punten niet is overwogen.Bij de plenaire behandeling op 21 april 1999 zijn ook andere bezwaren
geuit. De regering heeft echter niet overwogen op deze andere punten wijzigingen
voor te stellen. Bedacht moet worden dat de oorspronkelijke voorstellen van
de regering, zoals deze zijn besproken met VNG en IPO, van een verdergaande
aard waren dan het wetsvoorstel zoals dit is ingediend. Vervolgens is, de
leden van de CDA-fractie memoreerden dit reeds, bij amendering van de Tweede
Kamer nog bijstelling geschied. Verdere aanpassing zou de betekenis en de
meerwaarde van het wetsvoorstel te zeer beperken. De besluitvorming in de
Tweede Kamer was daarbij uiteraard ook van belang. De leden van de fractie van D66 merkten op dat bij de behandeling van
het onderhavige wetsvoorstel in de Tweede Kamer nauwelijks van gedachten was
gewisseld over de inhoudelijke betekenis van het verschil tussen 10% en 15%.
Het woord arbitrair was gevallen. Benadrukt was ook dat het in de praktijk
in bijna alle gevallen gaat om wijzigingen waarbij minder dan 1,5% van de
bevolking van gemeente wisselt en opgemerkt was dat 15% een hele bevolkingsgroep
kan behelzen. Echter ook bij 10% kan het om een heel dorp gaan, zo stelden
deze leden. Ze vroegen op grond van welke argumenten bij het tot stand komen
van de Wet algemene regels herindeling het getal 10 was geïntroduceerd.
Een ervaringsgetal? Vrij willekeurig? Op grond van een redenering? Het zou
volgens de leden van de D66-fractie interessant zijn daar iets naders over
te weten te komen, nu de getallen 10 en 15 een belangrijke rol blijken te
spelen bij de totstandbrenging van de beoogde wijziging.Met deze leden ben ik het eens dat een weergave van de achtergrond van
de huidige wetsbepaling verhelderend kan zijn en ik wil daar dan ook uitvoerig
op ingaan. De mogelijkheid van delegatie van grenscorrecties is in 1984 in
de wet opgenomen1. Bij de grondwetsherziening
van 1983 was het mogelijk geworden dat wijziging van gemeentegrenzen wordt
gedelegeerd. In de Gemeentewet werd toen bepaald dat, indien te verwachten
was dat, als gevolg van de wijziging, het inwonertal van een gemeente met
minder dan 10% zal toe- dan wel afnemen, deze bij algemene maatregel van bestuur
kon geschieden. Voor deze maatregel werd voorzien in een voorhangprocedure
bij de Staten-Generaal. Dit laatste hield in dat het ontwerp van de algemene
maatregel van bestuur aan de beide Kamers werd gezonden, zodat alsnog besloten
kon worden dat een wetsprocedure aangewezen was. De bepaling is bij amendement
ingebracht2.Het amendement werd ingediend door het kamerlid Faber die voor het inwonerspercentage
aansloot bij de toen reeds bestaande 10%-regeling voor het al dan niet houden
van raadsverkiezingen. De indiener gaf daarbij een toelichting die ik gaarne
wil citeren: «Naar mijn mening is hier sprake van een oriëntatiepunt –
elke grens blijft arbitrair – voor de vraag, wat niet en wel een grote
herindeling is. Ik vind dat het aanbeveling verdient om tot een systeem te
komen, waarbij herindelingen, waarbij minder dan 10% van het aantal inwoners
is betrokken, voortaan bij algemene maatregel van bestuur tot stand kunnen
worden gebracht. Natuurlijk kunnen dat nog ingrijpende wijzigingen zijn. Ik
denk bij voorbeeld aan de grootte van het grondoppervlak. De Kamer moet de
gelegenheid hebben een andere procedure te kiezen, waarbij zij als volwaardige
medewetgever kan functioneren»3. De algemene
maatregel van bestuur werd daartoe bij de Staten-Generaal voorgehangen, opdat
deze de regering kon verzoeken de grenscorrectie alsnog in een wetsontwerp
te vervatten.Bij latere wetswijziging is bepaald dat grenscorrecties aan de provincies
worden gedelegeerd, waarbij het inwonerspercentage van 10 werd gehandhaafd.
Gevraagd naar een onderbouwing van dit percentage, verwees de regering naar
de overwegingen bij het bovengenoemde amendement. Tevens werd uiteengezet
dat een harde, kwantitatieve onderbouwing niet was te geven en dat het gaat
om grenswijzigingen van een zodanig beperkte betekenis dat de beslissingsbevoegdheid
daaromtrent kan worden toevertrouwd aan de provincie. Samenvattend constateer
ik dat het van meet af aan duidelijk is geweest dat het begrip alleen subjectief
kan worden ingevuld. Voorts zou ik de eertijds geuite opvatting, dat indien
nodig besloten moet kunnen worden om een grenscorrectie volgens een wetgevingsprocedure
vast te stellen, opnieuw willen onderschrijven.De leden van de fractie van D66 zeiden de neiging te zullen onderdrukken
om de notitie over de positie van de Eerste Kamer bij deze novelle te betrekken. Echter ook met het oog op de toekomstige discussie daarover
was het volgens deze leden interessant om te horen of de wetswijziging moet
worden beschouwd als correctie van een juridische onvolkomenheid of als een
zaak van politieke opportuniteit. Meer in het algemeen stelden zij de vraag
of een novelle in staatsrechtelijke zin vooral bedoeld is voor het eerste,
of dat politieke oogmerken evenzeer toelaatbaar zijn.Het constateren van een juridische onvolkomenheid kan aanleiding zijn
tot het initiëren van een novelle. Er is echter geen regel van staatsrecht
die stelt dat het voorbereiden van een dergelijke wijzigingsvoorstel uitsluitend
het herstellen van een juridische onvolkomenheid zou kunnen betreffen. Het
is aan de onderscheiden wetgevende organen om te bepalen wanneer een novelle
mogelijk en aangewezen is. De vraag welke politieke overwegingen daarbij een
rol spelen en hoe dit raakt aan de posities van de beide Kamers der Staten-Generaal
is een onderwerp dat aan de orde kan komen bij de behandeling van de notitie
over de positie van de Eerste Kamer1, zoals de
leden van de D66-fractie zelf ook suggereerden.De leden van de fracties van SGP en RPF/GPV hadden met belangstelling
van het wetsvoorstel kennisgenomen. Op één punt wilden zij een
vraag voorleggen. Tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel in
de Tweede Kamer op 8 februari jl. (Handelingen II, 1999–2000, 46-3443)
heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in antwoord
op een vraag van de woordvoerder van de fractie van SGP in de Tweede Kamer
te kennen gegeven: «geneigd te zijn om de samenloop van grenscorrectie
en gemeentelijke herindeling in één pakket samen te nemen».
Deze leden konden met dit standpunt instemmen, maar zij stelden wel de vraag
hoe dit voornemen moet worden begrepen. Tot welke initiatieven van de zijde
van de regering zal het voornemen leiden? Voorts vroegen deze leden of het
voornemen ertoe kan bijdragen dat grenscorrectie, samenhangend met een gemeentelijke
herindeling, zoals deze zich bijvoorbeeld heeft voorgedaan in het kader van
de gemeentelijke herindeling Drenthe (landgoed Dickninge), tot de competentie
van de regering kunnen worden gerekend. Hoe moet de verdeling van de bevoegdheden
van het kabinet respectievelijk de provincie ten aanzien van grenscorrecties
in het kader van gemeentelijke herindeling op grond van de te wijzigen Wet
arhi worden gezien, zo vroegen zij.Er is een onderscheid tussen wijziging van de gemeentelijke indeling en
grenscorrectie. Grenscorrecties kunnen door de provincie en eventueel door
de gemeenten gezamenlijk worden getroffen, zoals ook is bepaald in artikel
3, tweede lid, van de voorgestelde gewijzigde Wet arhi. Dit artikel bepaalt
tevens dat grenscorrecties ook bij wet kunnen worden vastgesteld. Bij de beantwoording
van de vragen van de leden van de CDA-fractie is reeds aangegeven welke omstandigheden
daartoe aanleiding kunnen zijn. Grenscorrecties zullen tevens bij wet worden
vastgesteld indien deze in samenhang met een wijziging van de gemeentelijke
indeling in procedure worden gebracht. Het is in de praktijk niet ongebruikelijk
dat bij een omvangrijke herindeling tevens grensbelopen worden aangepast.Het is ook van belang dat de voor een gebied voorgenomen grenswijzigingen
in samenhang worden bezien en daarmee onderwerp van een integrale beoordeling
zijn. Het is primair aan de provincies om deze samenhang te bevorderen en
zonodig zal ik een provincie daartoe aanschrijven.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de Vries BIJLAGE Deze bijlage bevat een overzicht van de gevallen waarin gemeenten op grond
van artikel 285 van de Gemeentewet de minister hebben verzocht een oordeel
te geven. Indien het desbetreffende herindelingsvoorstel heeft geresulteerd
in een wetsvoorstel, is daarvan het nummer van de kamerstukken vermeld. In
het overzicht is de inhoud van het advies van de commissie van onafhankelijke
deskundigen en van het oordeel van de minister weergegeven. In de gevallen
dat niet voldaan was aan de vereisten om een verzoek in te kunnen dienen is
aangeduid dat het verzoek niet ontvankelijk was.Het overzicht is geactualiseerd ten opzichte van het overzicht opgenomen
als bijlage bij kamerstukken II, 1996/97, 25 234, nr. 5. Toegevoegd zijn
de gemeenten Born, Geleen, Harmelen, Heino, Maartensdijk, Nieuwegein, Susteren,
Tegelen, Venlo, Vleuten-de Meern. Naam GemeenteKamerstuk nummerAdvies commissieOordeel Minister Alphen en Riel24 571onzorgvuldige procedure en motiveringbezwaar gedeeltelijk gegrond Ambt Delden–zorgvuldigbezwaar ongegrond Amerongen26 904–Niet ontvankelijkBaarle-Nassau22 571onzorgvuldige overwegingenbezwaar gegrond Bakel en Milheeze24 571zorgvuldigbezwaar ongegrond Bathmen zorgvuldigbezwaar ongegrond Berkel en Enschot24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondBorger25 046zorgvuldigbezwaar ongegrondBorn26 968zorgvuldigbezwaar
ongegrondBoxtel––niet
ontvankelijkBreda24 571procedure zorgvuldig motivering t.a.v.
Prinsenbeek niet zorgvuldigmotivering versterkenBrouwershaven––niet
ontvankelijkBruinisse24 461zorgvuldigbezwaar ongegrondChaam24 571procedure
zorgvuldig overwegingen onzorgvuldigvoorstel nader
bezien Den Dungen23 712zorgvuldigbezwaar ongegrondDiepenheim zorgvuldigbezwaar ongegrondDiepenveen procedure en overwegingen
onzorgvuldigbezwaar ongegrond Diessen––niet ontvankelijkDiessen24 571procedure onzorgvuldigbezwaar ongegrondDinteloord en Prinseland24 571zorgvuldigbezwaar ongegrond Duiveland24 461zorgvuldigbezwaar ongegrondEelde25 046onzorgvuldigbezwaar gegrond herstel
van de procedure voorgesteld Fijnaart
en Heijningen24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondGeleen26 968zorgvuldigbezwaar ongegrondGertrudenberg24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondGendt––niet ontvankelijkGoirle––niet ontvankelijkHarmelen26 904onzorgvuldigbezwaar ongegrondHalsteren24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondHeino26 657ZorgvuldigBezwaar ongegrondHengelo–zorgvuldigbezwaar ongegrondHeusden––niet ontvankelijkHeusden23 712zorgvuldigbezwaar ongegrondHilvarenbeek––niet ontvankelijkHilvarenbeek24 571overwegingen zorgvuldig procedure onzorgvuldigbezwaar ongegrond Hooge en Lage Zwaluwe24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondKlundert24 571zorgvuldigbezwaar
ongegrondLiempde23 712procedure en motivering onzorgvuldiguitvoering vergelijking alternatieven gevraagd Made en Drimmelen24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondMaartensdijk26 904onzorgvuldigbezwaar ongegrondMiddelburg24 461zorgvuldigbezwaar ongegrondMierlo––niet ontvankelijk Nieuw Ginneken24 571overwegingen en procedure onzorgvuldigvoorstel nader bezienNieuw-Vossenmeer24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondNieuwegein26 904–niet ontvankelijk Nuenen c.a.––niet ontvankelijk Ommen––niet ontvankelijkOmmen24 569zorgvuldigbezwaar
ongegrondRijsbergen––niet
ontvankelijkRosmalen23 712procedure zorgvuldig motivering
onzorgvuldigbezwaar ongegrond Schijndel––niet ontvankelijk Sprang-Capelle24 571zorgvuldigbezwaar ongegrond Stad Delden–zorgvuldigbezwaar ongegrondSt. Oedenrode23 712zie Liempdezie LiempdeStaphorst–zorgvuldigbezwaar ongegrondSteenbergen24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondSusteren26 968zorgvuldigbezwaar ongegrondTerheijden24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondTegelen26 970procedure onzorgvuldig bezwaar gegrond; in uiteindelijke
afweging ingebrachte argumenten en standpunten opnieuw meewegen.   overwegingen zorgvuldigbezwaar ongegrondTilburg––niet
ontvankelijkTilburg24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondValkenswaard––niet ontvankelijkVenlo26 970zorgvuldigbezwaar ongegrondVenray25 184verzoek door gemeente ingetrokken–Vleuten-de Meern26 904onzorgvuldigbezwaar ongegrondVlijmen––niet ontvankelijkVries25 046onzorgvuldigbezwaar gegrond herstel procedure voorgesteld Waspik24 571zorgvuldigbezwaar ongegrond Westerschouwen24 461zorgvuldigbezwaar ongegrond Westkapelle24 461zorgvuldigbezwaar ongegrondWillemstad24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondWouw24 571overwegingen sterker beargumenterenbezwaar ongegrond Zuidlaren25 046onzorgvuldigbezwaar gegrond herstel procedure voorgesteldZundert––niet
ontvankelijkZundert24 571zorgvuldigbezwaar ongegrondXNoot1Stb. 1984, 475.XNoot2Kamerstukken II, 1983/84, 16 405, nr. 13.XNoot3Handelingen 1984, blz. 4683.XNoot1Kamerstukken II 1999/2000, 26 976, nr. 1. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-26655-213a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl