Financiële verantwoordingen over het jaar 1997; Financiële verantwoording van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26025, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-07-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

26025 nr. 21

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVEStaat behorende bij de Wet van ............ 19.., Stb. ...... Rekening
1997, inclusief slotwetmutaties Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) Onderdeel
uitgaven en verplichtingen (bedragen x f 1000) Staat behorende bij de Wet van .......... 19.., Stb. 
 Rekening 1997, inclusief slotwetmutaties Ministerie van Buitenlandse Zaken
(V) Onderdeel ontvangsten (bedragen x f 1000) ALGEMEEN DEEL BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 1997 1. Inleiding 1.1. Leeswijzer1.2. Herijking1.3. Verbeteringen ten opzichte van de financiële
verantwoording 19962. BZ in vogelvlucht 2.1. Begrotingsuitvoering Algemeen BinnenlandAlgemeen BuitenlandEuropese UnieProgramma-uitgavenNiet-ODA-programma'sODA-programma's2.2. Voornaamste wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting
1997 van BZAutomatiseringHuisvestingBedrijfsvoering van de Posten3. Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing 4. Economie en werkgelegenheid Evaluatie5. Landbouw en regionale ontwikkeling 6. Milieu 7. Maatschappelijke ontwikkeling EvaluatieEvaluatie8. Onderwijs, onderzoek en culturele samenwerking 9. Overheid, goed bestuur, macro-steun en speciale landenfondsen 10. EU-voorzitterschap11. HGIS 11.1. Algemeen11.2. UitgavenDefensieEconomische ZakenFinanciënBuitenlandse Zaken11.3 OntvangstenKABNAEconomische ZakenDefensieBuitenlandse Zaken12. Uitgavencategorie OntwikkelingssamenwerkingHet ODA-plafond in 1997 (x f 1000) Realisatie 1997De uitgavencategorie op hoofdlijnen (x f 1000) VerplichtingenramingEvaluatieGekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingenTwintig procent voor basis sociale voorzieningenExtracomptabele staat basis sociale voorzieningen 4% Reproductieve gezondheidExtracomptabele staat Reproductieve gezondheid 0,1% Milieu en 50 miljoen voor Tropisch RegenwoudExtracomptabele staat milieu 13. Financieel beleid en beheer 13.1. Delegatie en integraal management13.2. Financieel beheerJaarplancyclusVeiligstellen Financieel Beheer 1997OrganisatiedoorlichtingAdministratieve OrganisatieInformatievoorziening13.3. Subsidiebeleid en misbruik en oneigenlijk gebruik13.4. Kengetallen13.5. CBI Agentschap13.6. Versnelling en verbetering van de financiële
verantwoording14. Organisatie en intern beheer 14.1. Implementatie herijking14.2. Vernieuwing personeelsbeleidARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING
1997 UITGAVEN EN VERPLICHTINGEN Beleidsveld 06 Algemeen Binnenland Artikel 06.01 Personeel en Materieel Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Artikel 06.01.01 Ambtelijk personeel Verplichtingen en uitgavenOntwikkelingen in volume en gemiddelde kostenTabel: Uitgavenontwikkeling uitgesplitst naar volume-
en prijseffecten GrafiekenGrafiek 1Grafiek 1 Gemiddelde bezetting per departementsonderdeel
 Bezetting en gemiddelde loonkosten departement in 1996
en 1997 Grafiek 2 Gemiddelde loonkosten naar departementsonderdeel
 Misbruik & Oneigenlijk gebruik problematiekArtikel 06.01.02 Overige personele uitgaven Verplichtingen en uitgavenArtikel 06.01.03 Materieel Verplichtingen en uitgavenArtikel 06.02 Loonbijstelling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 06.03 Prijsbijstelling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 06.06 Subsidies en bijdragen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 07 Algemeen Buitenland Artikel 07.01 Personeel en Materieel Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Artikel 07.01.01 Ambtelijk personeel Verplichtingen en uitgavenOntwikkelingen in volume en gemiddelde kostenGrafiek 3: Bezetting posten in 1996 en 1997 Grafiek 4 Gemiddelde loonkosten op de posten naar personeelscategorie
 Artikel 07.01.02 Overige personele uitgaven Verplichtingen en uitgavenGrafiek 5 Ontwikkeling van de dollar en koopkrachtcorrectiefactoren
(indexcijfers) Artikel 07.01.03 Post-actief personeel Verplichtingen en uitgavenOntwikkelingen in volume en gemiddelde kostenVolume en prestatiegegevens uitgaven post-actief personeel Misbruik en oneigenlijk gebruik problematiekArtikel 07.01.04 Materieel VerplichtingenUitgavenArtikel 07.01.05 Voorlichting Verplichtingen en uitgavenArtikel 07.01.06 Evaluatie en Accountantscontrole OS Verplichtingen en uitgavenArtikel 07.02 Gebouwen buitenland Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenKengetallen Artikel 07.03 Staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgaven EU VoorzitterschapStaatsbezoekenPrijsbijstellingConferentiesArtikel 07.04 Indexering lonen en prijzen HGIS en nader
te verdelen middelen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 08 Europese Unie Artikel 08.01 Vierde eigen middel Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 08.02 Europees Ontwikkelingsfonds Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 09 Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing Artikel 09.01 Veiligheidsbeleid Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en UitgavenArtikel 09.02 Contributies (NAVO/WEU/OVSE/OPCW) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.03 Mensenrechten en conflictbeheersing Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.04 Noodhulp Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.05 VN-vluchtelingenprogramma's Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 10 Economie en werkgelegenheid Artikel 10.01 Landenprogramma's m.b.t. economie en werkgelegenheid
 Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.02 Ontwikkelingsrelevante exporttransacties
schenkingen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.03 Programma Uitzending Managers (PUM) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.04 Bevordering export van ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.05 Bedrijfsmatige Technische Bijstand Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.06 Grondstoffen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.07 Bijdrage VN-Kapitaalontwikkelingsfonds (UNCDF) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 10.08 Particuliere Ontwikkelings- & Participatiemaatschappijen
(POPM) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Artikel 10.09 Financieringsmaatschappij Ontwikkelingslanden
(FMO) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Artikel 10.10 Allochtoon ondernemerschap Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 11 Landbouw en regionale ontwikkeling Artikel 11.01 Landenprogramma's m.b.t. landbouw en regionale
ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 11.02 Bijdrage Wereldvoedselprogramma en Internationale
Noodvoedselhulp (WFP/IEFR) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) VerplichtingenArtikel 11.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
Ontwikkeling (IFAD) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 11.04 Stedelijke ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 12 Milieu Artikel 12.01 Milieubeleid in ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) VerplichtingenUitgavenArtikel 12.02 Miliev-programma Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 12.03 Natuur en Milieu Educatie (NME) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Beleidsveld 13 Maatschappelijke ontwikkeling Artikel 13.01 Programma's en bijdragen m.b.t. maatschappelijke
ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) VerplichtingenUitgavenArtikel 13.02 Vrouwen en ontwikkeling (V&O) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 13.03 Kinderen en ontwikkeling (K&O) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 13.04 Ambassade Projectenprogramma (APP) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenKengetallenRealisatie 1995 Realisatie 1996 begroting 1997 Realisatie 1997 Artikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisaties Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 13.06 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Kengetallen SNV-programma (bedragen x f 1000) Realisatie
1996 Begroting 1997 Realisatie 1997 Wachtgelden SNV VerplichtingenArtikel 13.07 Gemeentelijke initiatieven en Kleine Plaatselijke
Activiteiten (GI/KPA) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 14 Onderwijs, Onderzoek en Culturele Samenwerking Artikel 14.01 Internationaal Onderwijs Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Kasuitgaven 14.01.02 en begrotingsnummer VIII Verplichtingen en uitgavenArtikel 14.02 Landenprogramma's met betrekking tot onderwijs Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) VerplichtingenUitgavenArtikel 14.03 Internationaal Onderwijs- en Onderzoeksinstituten Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) VerplichtingenDe onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Artikel 14.04 Onderzoek Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Kasuitgaven 14.04.01 en begrotingsnummer XIV Verplichtingen en uitgavenArtikel 14.05 Communicatieprogramma Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Artikel 14.06 Cultuur Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenBeleidsveld 15 Democratisering, goed bestuur, macrosteun
en speciale landenfondsen Artikel 15.01 Macro-economische steun en schuldenbeleid Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Kasuitgaven 15.01.02 en begrotingsnummer IXb Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.02 Bijdrage ESAF/IMF Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) VerplichtingenArtikel 15.03 Democratisering en goed bestuur Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.04 Midden- en Oost-Europa (MATRA-programma) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) VerplichtingenUitgavenArtikel 15.05 Hulp aan Suriname Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.06 Garanties ten behoeve van Suriname Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Artikel 15.08 Afwikkeling OS-activiteiten in niet DAC-landen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) UitgavenToerekening van begrotingsnummer IV, Kabinet voor Nederlands
Antilliaanse en Arubaanse Zaken en begrotingsnummer VIII, Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen Samenwerking met de Nederlandse Antillen en Aruba –
Samenwerkingsprogramma's Kasuitgaven begrotingsnummer IV en VIII Kasuitgaven begrotingsnummer IV Beleidsveld 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Artikel 16.01 Deskundigenprogramma's Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenKengetallen bedragen (x f 1000) Wachtgelden OS Artikel 16.02 Voorlichting, bewustwording en advisering
inzake Ontwikkelingssamenwerking Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Artikel 16.03 Doelbijdragen & speciale activiteiten Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 16.04 Bijdrage VN-ontwikkelingsfonds (UNDP) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Artikel 16.05 Speciale Multilaterale Activiteiten Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 16.06 Kosten inzake toegelaten vluchtelingen uit
ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Toerekening van begrotingsnummer VI, Justitie Kasuitgaven begrotingsnummer VI Beleidsveld 17 Overige uitgaven Internationale Samenwerking Artikel 17.01 Overige contributies Internationale Organisaties Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenArtikel 17.02 Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) Artikel 17.03 Garanties door de NIO verstrekte leningen
aan ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) VerplichtingenArtikel 17.06 Tijdelijke financiering NIO Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000) Verplichtingen en uitgavenToerekeningen Toerekening van begrotingsnummer IXB, Financiën Wereldbank (IBRD) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) Internationale Ontwikkelingsassociatie (IDA) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) De Internationale Financieringsmaatschappij (IFC) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties (MIGA) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) Regionale ontwikkelingsbanken en -fondsen Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) Samenwerking met ontwikkelingslanden in Latijns Amerika
en Azië EU-toerekening (x f 1000) Samenwerking met de Middellandse-Zeelanden EU-toerekening (x f 1000) Nood- en voedselhulp EU-toerekening (x f 1000) Overige specifieke maatregelen EU-toerekening (x f 1000) Samenwerking met Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke
Staten EU-toerekening (x f 1000) ONTVANGSTEN 06 Algemeen binnenland Artikel 06.01 Personeel en Materieel Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) 07 Algemeen BuitenlandOpbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) Artikel 07.02 Kanselarijrechten en paspoortgelden Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) De onderverdeling naar artikelonderdelen van de ontvangsten
is als volgt (x f 1 000) Toelichting op de verschillende onderdelen KanselarijrechtenPaspoortgeldenLegalisatiesVisumrechten aan de grensNaturalisatiesConsulaire handelingenMisbruik en Oneigenlijk gebruik16 Overige ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Artikel 16.02 Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) 17 Overige ontvangsten Internationale Samenwerking Artikel 17.01 Restituties en doorberekening bijdragen
aan internationale organisaties Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000) Bijlage bij de Rekening over 1997 Annex 1 Programma's van Instituten en cursussen van Internationaal
Onderwijs (***) = buiten de hgis ODA-aandeel in de V.-apparaatskosten en haar gespecialiseerde
organisaties SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 1997 EN TOELICHTING SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 1997 EN TOELICHTING I Saldibalans per 31 december 1997 in miljoenen guldens II Inleiding 1. Algemeen2. WaarderingsgrondslagenIII TOELICHTING OP DE SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 1997
(IN MILJOENEN GULDENS) 1 Uitgaven ten laste van de begroting (debet f 17 422,0
mln)2 Ontvangsten ten gunste van de begroting (credit f 233,3
mln)3 Liquide middelen (credit f 1,8 mln)3.1 Kassaldi (debet f 1,9 mln)3.2 Banksaldi (credit f 42,0 mln) 3.4 Gelden onderweg (debet f 38,3 mln) 4 Rijkshoofdboekhouding (credit f 17 178,6 mln)5 Intra-comptabele vorderingen (debet f 32,5 mln)5.1 Ministeries (debet f 12,4 mln) 5.2 Persoonlijke rekeningen (debet f 1,8 mln)5.3 Externe debiteuren (debet f 6,7 mln)5.4 Overige vorderingen (debet f 11,6 mln)6 Intra-comptabele schulden (credit f 40,8 mln)NationalisatiesLoonheffing en premiesDiverse overige schulden8 Extra-comptabele vorderingen (debet f 390,4 mln)Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningen Verrichte garantiebetalingen Ned. Investeringsbank voor
Ontwikkelingslanden (NIO) Stichting ECDPMDiverse extra-comptabele vorderingen10 Extra-comptabele voorschotten (debet f 3 744,2
mln)VoorschottenbeheerVoorschottenstandOverzicht verloop voorschotten Analyse voorschottenOverzicht van de voorschotten OS in beheer bij Buza (dus
excl. NIO) Overzicht van de niet OS-voorschotten in beheer bij Buza
(voorschot subsidies instellingen en organisaties) 11 Openstaande verplichtingen (credit f 15 856,5
mln) b. Openstaande garantieverplichtingen (credit f 4 590,3
mln)Niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen:Mutatieoverzicht verplichtingen in duizenden guldens BIJLAGE 1a. naar locatie en geslacht b. naar categorie BIJLAGE 2BIJLAGE 3a. S/PLVS-sector b. DGIS c. DGPZ d. DGES e. DGRB1f. DGPZ/DGIS2g. totaal departement h. posten (uitgezonden personeel) i. totaal ministerie (inclusief lokaal personeel van Nederlandse
nationaliteit)3
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26025Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 356 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 025Financiële verantwoordingen over het jaar 1997nr. 21FINANCIËLE VERANTWOORDING VAN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE
ZAKEN (V)Deze financiële verantwoording bestaat uit:– de rekening van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten, zoals
blijkt uit bijgevoegde staten, voorzien van een toelichting;– de op deze rekening aansluitende saldibalans per 31 december 1997,
voorzien van een toelichting.Den Haag,30 juni 1998De Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van MierloDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,J. P. Pronk INHOUDSOPGAVEREKENING over 19974 Verplichtingen en uitgaven4 Ontvangsten10   ALGEMEEN DEEL REKENING 1997121.Inleiding12 1.1. Leeswijzer12  1.2. Herijking12  1.3.
Verbeteringen ten opzichte van de financiële verantwoording 199613   2.BZ in vogelvlucht14 2.1.
Begrotingsuitvoering14  2.2. Voornaamste wijzigingen
ten opzichte van de ontwerpbegroting 1997 van BZ16    3.Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing17   4.Economie en werkgelegenheid19   5.Landbouw
en regionale ontwikkeling21   6.Milieu23   7.Maatschappelijke ontwikkeling24   8.Onderwijs,
onderzoek en culturele samenwerking28   9.Overheid,
goed bestuur, macro-steun en speciale landenfondsen30   10.EU-voorzitterschap31   11.HGIS32   12.Uitvoeringscategorie
OS35   13.Financieel beleid en beheer42   14.Organisatie
en intern beheer46   ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING48Uitgaven en Verplichtingen48  Beleidsveld 06 Algemeen
Binnenland48  Beleidsveld 07 Algemeen Buitenland55 Beleidsveld 08 Europese Unie63  Beleidsveld 09
Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing65  Beleidsveld
10 Economie en werkgelegenheid68  Beleidsveld 11 Landbouw
en regionale ontwikkeling73  Beleidsveld 12 Milieu75 Beleidsveld 13 Maatschappelijke ontwikkeling77  Beleidsveld
14 Onderwijs, onderzoek en culturele samenwerking86  Beleidsveld
15 Democratisering, goed bestuur, macro-steun en speciale landenfondsen91 Beleidsveld 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's95 Beleidsveld 17 Overige uitgaven internationale samenwerking99Ontvangsten104    Annex 1 Extra-comptabele
staat uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking110   SALDIBALANS120 1. Saldibalans per 31 december 1997120  2. Inleiding120 3. Toelichting121    BIJLAGEN137 1. Personeelssamenstelling137  2. Vrouwen en
mannen per rang/salarisschaal138  3. Ziekteverzuim139            Staat behorende bij de Wet van ............ 19.., Stb. ...... Rekening
1997, inclusief slotwetmutaties Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) Onderdeel
uitgaven en verplichtingen (bedragen x f 1000)    (1) (2) (3)  (4)
= (1) + (2) + (3) (5) (6) = (5) – (4) Art.Omschrijving Oorspronkelijk vastgestelde begroting Mutaties
(+ of –) op grond van eerste suppletore begroting Mutaties
(+ of –) op grond van tweede suppletore begroting  Totaal
beschikbaar Realisatie1Slotwetmutaties
(+ of –)    verplichtingenuitgaven verplichtingen uitgaven verplichtingenuitgaven  verplichtingen uitgaven verplichtingenuitgaven verplichtingen uitgaven   TOTAAL 9 178 526 – 394 862 68 951  8 852 615 8 870 527 17 912                06 Algemeen Binnenland 237 647      263 134 260 931 – 2 203 01Personeel en Materieel221 003220 85417 44719 0464 4523 423 242 902243 323242 558241 059– 344– 2 264 02LoonbijstellingMemorieMemorie1 5241 524– 1 524– 1 524 000000  03PrijsbijstellingMemorieMemorie1 6711 671– 1 671– 1 671 000000 04Onvoorzien300300     3003001212– 288– 288 05Geheime uitgaven6565– 35– 35   30301111– 19– 19 06Subsidies en bijdragen11 11816 4282 7352 735318318 14 17119 48114 50819 849337368                07 Algemeen Buitenland 628 333      720 217 696 730 – 23 487 01Personeel en Materieel517 530524 66133 90933 90914 84715 283 566 286573 853610 061582 48343 7758 630 02Gebouwen buitenland40 35346 71228 25928 2599 551– 459 78 16374 51294 71076 79216 5472 280 03Staatsbezoeken
en roulerende voorzitterschappen41 96041 9605 5305 530– 8 822– 8 954 38 66838 53637 74537 455– 923– 1 081 04Indexering lonen en prijzen HGIS en nader te verdelen
middelen15 00015 000– 6 312– 6 31224 62824 628 33 31633 31600– 33 316– 33 316                08 Europese Unie 3 505 086      2 952 048 2 972 962 20 914 01Vierde eigen middel3 276 0003 276 000– 370 000– 370 000– 101 000– 101 000 2 805 0002 805 0002 824 8962 824 89619 89619 896 02Europees Ontwikkelingsfonds 229 086   – 82 038  147 048104 422148 066104 4221 018                09 Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing 537 504      542 025 561 522 19 497 01Veiligheidsbeleid10 28010 3606 0003 0004646 16 32613 40617 79415 6531 4682 247 02Contributies (NAVO/WEU/OVSE/OPCW)14 14414 1443 3503 350– 744– 875 16 75016 61916 65116 651– 9932 03Mensenrechten en conflictbeheersing27 50022 000  – 5 000– 4 000 22 50018 00013 65920 946– 8 8412 946 04Noodhulp435 000435 000     435 000435 000490 186442 77255 1867 772  05VN-vluchtelingenprogramma's56 00056 000  59 0003 000 115 00059 000126 50065 50011 5006 500                10 Economie en werkgelegenheid 445 700      496 607 505 119 8 512 01Landenprogramma's m.b.t. economie en werkgelegenheid115 00095 000  – 6 00016 793 109 000111 79383 00097 802– 26 000– 13 991 02Ontwikkelingsrelevante
exporttransacties405 000 135 000  – 200 00035 000 205 000170 000133 660188 708– 71 34018 708  03PUM-programma12 30012 300  12 300  24 60012 30011 50011 500– 13 100– 800 04Bevordering export van ontwikkelingslanden19 00019 000  1 0001 000 20 00020 00020 55720 457557457 05Bedrijfsmatige technische bijstand5 0004 000  – 400– 886 4 6003 1143 0523 165– 1 54851 06Grondstoffen8008 400     8008 40065910 417– 1412 017 07Bijdrage VN-Kapitaalontwikkelingsfonds (UNCDF) 15 00015 000     15 00015 00017 00017 0002 0002 000 08Particuliere Ontwikkelings- en Participatie Mij'en (POPM)MemorieMemorie     000000 09Financiering Mij voor Ontwikkelingslanden (FMO)35 000155 000     35 000155 0000155 000– 35 0000 10Allochtoon ondernemerschap2 0002 000  4 600– 1 000 6 6001 0006 9201 07032070                11 Landbouw en regionale ontwikkeling 478 500      524 321 535 694 11 373 01Landenprogramma's m.b.t. landbouw en regionale ontwikkeling380 000385 000  120 00045 798 500 000430 798461 495444 577– 38 50513 779  02Bijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR)060 000  60 000  60 00060 00060 00060 00000 03Bijdrage Internationaal fonds voor Agrarische Ontwikkeling
(IFAD)Memorie6 000   929 06 92906 93001 04Stedelijke ontwikkeling34 00027 500  – 2 391– 906 31 60926 59442 20724 18710 598– 2 407                12 Milieu 382 305      359 205 320 148 – 39 057 01Milieubeleid in ontwikkelingslanden358 305330 305   23 100 358 305307 205499 304287 617140 999– 19 588 02MILIEV-programma150 00050 000     150 00050 000145 15630 531– 4 844– 19 469 03Natuur en Milieu educatie (NME)02 000     0200002 00000                13 Maatschappelijke ontwikkeling 1 317 374      1 281 087 1 270 747 – 10 340 01Programma's en bijdragen m.b.t. maatschappelijke ontwikkeling424 000411 000  3 500– 13 763 427 500397 237484 340387 47256 840– 9 765 02Vrouwen en ontwikkeling (V&O)54 50050 600  – 5 5002 828 49 00053 42842 55249 277– 6 448– 4 151 03Kinderen en ontwikkeling (K&O)63 50061 000  – 3 000– 952 60 50060 04866 74963 9436 2493 895 04Ambassade Projecten Programma20 00020 000     20 00020 00019 77717 952– 223– 2 048 05Medefinanciering van projecten van particuliere organisaties615 500655 60040 100– 40 100228 40014 300 884 000629 800885 441632 0291 4412 229 06Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie SNV108 174108 174  800800 108 974108 974224 159108 974115 1850 07Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke Activiteiten11 00011 000  1 367600 12 36711 60013 10011 100733– 500                 14 Onderwijs,
Onderzoek en Culturele Samenwerking 351 776      393 152 375 136 – 18 016 01Internationaal onderwijs152 100160 566  50 900– 2 411 203 000158 155215 522151 13112 522– 7 024 02Landenprogramma's m.b.t. onderwijs79 00075 000   36 587 79 000111 58798 55099 94819 550–11 639 03Internationaal Onderwijs- en Onderzoeksinstituten32 72338 443  27 88732 60 61038 47561 85339 1091 243634 04Onderzoek38 34444 250   150 38 34444 40064 12647 74125 7823 341  05Communicatieprogramma11 10010 500  25 674– 500 36 77410 00028 0898 710– 8 685– 1 290 06Cultuur18 51723 01710 70010 70021 818– 3 182 51 03530 53559 62928 4978 594– 2 038                15 Overheid, goed bestuur, macrosteun en
speciale landenfondsen 537 501      538 817 503 650 – 35 167 01Macro-economische steun en schuldenbeleid232 525235 741– 84 881– 84 88182 18083 985 229 824234 845301 751227 85571 927– 6 990 02Bijdrage ESAF/IMFMemorie22 500  100 000  100 00022 500100 00022 50000 03Democratisering en Goed bestuur89 00080 000   14 181 89 00094 18181 83381 404– 7 167– 12 777 04Midden- en Oost-Europa (MATRA-programma)63 49560 020– 8 200– 7 70017 422  72 71752 32071 69747 804– 1 020– 4 516 05Hulp aan Suriname145 000130 361  – 8 356– 2 500 136 644127 86159 980116 887– 76 664– 10 974 06Garanties t.b.v. SurinameMemorie3 639     03 63903 64001 08Afwikkeling OS-activiteiten in niet-DAC-landen505 240   – 1 769 503 47163 560– 4489                16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's 385 240      405 125 417 428 12 303 01Deskundigenprogramma101 700101 700     101 700101 700128 429115 81226 72914 112 02Voorlichting, bewustwording en advisering inzake ontwikkelingssamenwerking29 30029 300     29 30029 30029 38729 3878787  03Doelbijdragen
en speciale activiteiten43 40032 000  5 3855 385 48 78537 38528 39632 401– 20 389– 4 984 04Bijdrage VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP)165 000165 000     165 000165 000170 000170 0005 0005 000 05Speciale multilaterale activiteiten21 70032 500  1 63614 500 23 33647 00026 63345 0883 297– 1 912 06Kosten inzake toegelaten vluchtelingen uit ontwikkelingslanden24 74024 740     24 74024 74024 74024 74000                17 Overige uitgaven Internationale
samenwerking 371 560      376 877 450 460 73 583 01Overige contributies Internationale Organisaties75 48585 5603 5524 442966875 80 00390 87779 84290 636– 161– 241 02Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO5 000251 000     5 000251 0006 604242 4511 604– 8 549 03Garanties op door de NIO verstrekte leningen aan ontwikkelingslanden6 88835 000  3 552  10 44035 00011 34327 723903– 7 277 04Overige garanties Internationale samenwerking Memorie      0103 2890103 2890 05Garanties voor de middelenvoorziening van de NIOMemorieMemorie     000000 06Tijdelijke financiering NIOMemorieMemorie     0089 65089 65089 65089 6501 De gerealiseerde bedragen zijn steeds afgerond naar boven
(op duizenden guldens).Mij bekend,De Minister van Buitenlandse Zaken,De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Staat behorende bij de Wet van .......... 19.., Stb. 
 Rekening 1997, inclusief slotwetmutaties Ministerie van Buitenlandse Zaken
(V) Onderdeel ontvangsten (bedragen x f 1000)    (1) (2) (3)  (4)
= (1) + (2) + (3) (5) (6) = (5) – (4) Art.Omschrijving Oorspronkelijk vastgestelde begroting Mutaties
(+ of –) op grond van eerste suppletore begroting Mutaties
(+ of –) op grond van tweede suppletore begroting  Totaal
beschikbaar Realisatie Slotwetmutaties (+ of –)    ontvangstenontvangsten ontvangsten       TOTAAL105 3189 156– 3 635 110 839123 82712 988          06 Algemeen Binnenland5 463   6 2357 146  01Personeel
en Materieel646158546 1 3502 4091 059 02Rente-ontvangsten over banksaldi en voorschotten aan personeel250   250352102 03Doorberekening subsidies en bijdragen aan andere ministeries4 56768  4 6354 385– 250          07 Algemeen Buitenland38 298   48 01555 591  01Personeel
en Materieel9 7501 500100 11 35016 6545 304 02Kanselarijrechten en paspoortgelden28 5487 234883 36 66538 9372 272          09 Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing75   75797  01Doorberekening
bijdrage AVV aan het ministerie van Defensie75   75849 02Restituties contributies (NAVO/WEU/OVSE/OPCW)Memorie   0713713          12 Milieu1 895   1 8951 895  01Doorberekening
bijdrage UNEP aan andere ministeries1 895   1 8951 8950          16 Overige
Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's59 517   54 05355 287  01Inkomsten uit leningen verstrekt aan ontwikkelingslanden36 594   36 59437 9981 404 02Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's22 923 – 5 464 17 45917 
289– 170           17 Overige ontvangsten
Internationale samenwerking70   5663 111  01Restituties en doorberekening bijdragen aan internationale
organisaties70196300 566788222  02Restituties
door NIO van garantiebetalingen in afgesloten dienstjarenMemorie   02 3232 323 03Tijdelijke financiering van de NIOMemorie   000Mij bekend,De Minister van Buitenlandse Zaken,De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, ALGEMEEN DEEL BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 1997 1. Inleiding 1.1. LeeswijzerVoor u ligt de financiële verantwoording van het ministerie van Buitenlandse
Zaken over het jaar 1997. Hierin wordt teruggeblikt op de uitvoering van de
beleidsvoornemens voor 1997, zoals ze in de begroting van dat jaar zijn opgenomen.
De financiële verantwoording is in eerste instantie bedoeld voor de Staten-Generaal.De financiële verantwoording begint met de wetstaten, waarin per
artikel het verloop in 1997 van de begrotingsuitvoering cijfermatig zichtbaar
is. Op de wetstaten volgt het Algemeen Deel, waarin op basis van de financiële
begrotingsuitvoering een verantwoording wordt afgelegd over het gevoerde beleid.
Per beleidsveld wordt kort ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen.In het derde deel van de financiële verantwoording vindt u de Artikelsgewijze
Toelichting. De toelichtingen geven inzicht in de uiteindelijke realisaties
per begrotingsartikel ten opzichte van de ontwerpbegroting. De stand ontwerpbegroting
is inclusief de Nota van Wijziging.De Saldibalans completeert de financiële verantwoording. Hierin is
de stand van de administratie per 31 december 1997 opgenomen en toegelicht.
Opgemerkt wordt, dat de bedragen in de wetstaten naar boven zijn afgerond
zijn op duizenden guldens. In de saldibalans wordt niet afgerond. Hierdoor
ontstaat een aansluitingsverschil. 1.2. HerijkingDe herijking van het buitenlands beleid (1996) beoogde voorwaarden te
scheppen voor meer samenhang, samenspel en slagkracht van dit beleid. Het
ministerie van Buitenlandse Zaken koos voor de volgende missie:Wereldwijde inzet van kennis, diplomatieke en coördinerende
vaardigheden en financiële middelen in Den Haag en op de posten, opdat
Nederland aan de wereld en de wereld aan Nederland bijdraagt.Hiertoe werd zowel de organisatie als de begroting aangepast. 1997 was
het eerste begrotingsjaar waarin zowel de nieuwe organisatiestructuur van
het departement na de herijking functioneerde en het eerste levensjaar van
de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). De HGIS heeft tot doel
meer samenwerking tussen vakdepartementen tot stand te brengen waardoor meer
dan voorheen een integrale afweging van beleidsprioriteiten mogelijk wordt.In 1997 is de begroting opnieuw ingedeeld. Voor de buitenlandse activiteiten
is het HGIS-regime van toepassing. Dit betekent dat de begroting jaarlijks
groeit met 1,1% van het BNP. In de begroting 1997 zijn voor het eerst de uitgaven
van Ontwikkelingssamenwerking (OS) geïntegreerd opgenomen in de begroting
van Buitenlandse Zaken. De opgenomen beleidsvelden kunnen derhalve zowel betrekking
hebben op OS als op niet-OS. 1.3. Verbeteringen ten opzichte van de financiële
verantwoording 1996De verantwoording is dit jaar fors gewijzigd. Hieronder volgen de voornaamste
wijzigingen:1. Het Algemeen Deel is ingedeeld naar beleidsthema. Bij elk beleidsveld
is dit jaar een cijfermatig overzicht opgenomen. Ter verduidelijking van de
meerjarige ontwikkeling is per beleidsveld tevens aangegeven wat de realisatie
was in 1996. Als gevolg van de herijking kan dit evenwel niet altijd eenduidig
gebeuren. Zo zijn de landenprogramma's uit 1996 in de nieuwe begrotingsindeling,
die is ingegaan vanaf 1997, herverdeeld over de zogenaamde thema-beleidsvelden.
Daarnaast is door middel van taartgrafieken aangegeven wat, voor zover het
OS-uitgaven betreft, de verdeling naar werelddeel is.2. Daarnaast wordt dit jaar meer aandacht besteed aan de resultaten van
het gevoerde beleid. Daartoe zijn in speciale kaders resultaten van verschillende
evaluaties opgenomen. Voor de verantwoording over 1998 is dit een belangrijk
aandachtspunt.3. In de Artikelsgewijze toelichting zijn de OS-categorieën voor
het eerst geïntegreerd opgenomen. In voorgaande jaren werd voor de uitgaven
van de ontwikkelingssamenwerkingscategorieën elk afzonderlijk artikelonderdeel
toegelicht. Dit jaar is besloten alleen daar toe te lichten waar het bijzondere
afwijkingen van het voorgenomen beleid of van het uitgavenpatroon betreft. In het bijzonder geldt dat alleen die artikelen zijn toegelicht waarbij
de mutaties ten opzichte van de ontwerpbegroting wezenlijk verschillen, in
relatieve of absolute zin (mutaties van meer dan 5% of meer dan f 5 miljoen). De mutaties die toch niet zijn toegelicht betreffen die artikelonderdelen
waarbij de mutaties slechts beperkte relevantie hebben voor de bedrijfsvoering
van Buitenlandse Zaken. Hierbij wordt onder andere gedacht aan de slotwetmutaties
bij de uitgavenartikelen 06.04 Onvoorzien, 06.05 Geheime uitgaven, 07.01.07 Koersverschillen en bankkosten en de ontvangstenartikelen 06.02 Rente-ontvangsten over banksaldi en voorschotten aan personeel. De toelichtingen bij de artikelen zijn zo kort mogelijk gehouden. Er is voor gekozen alleen de uitgavenstand op te nemen als er sprake
is van een «uitgaven is verplichtingen»-regime. Voor voorname verplichtingenmutaties betreffende OS-artikelen geldt
dat de verplichtingenstanden bij de begroting een tentatief karakter hebben.
Voor een nadere toelichting van de verplichtingenmutaties van Ontwikkelingssamenwerking
wordt verwezen naar hoofdstuk 12. 2. BZ in vogelvlucht 2.1. Begrotingsuitvoering Hoofdbeleidsveld
(x f 1 000)Begroting 1997 (a)1e
suppl 1997 (b)2e suppl. 1997 (c)Totaal begroot 1997 (d)Realisatie
1997 (e)Verschil (e-d) 6. Algemeen binnenland237 64724 941546263 134260 931– 2 2037. Algemeen buitenland628 33361 38630 498720 217696 730– 23 4878. Europese Unie3 505 086– 370 000– 183 0832 952 0032 972 96220 9599–17. Programma's4 807 460– 111 189221 9904 917 2714 939 90422 643 Totaal9 178 526– 394 86268 9518 852 6158 870 52717 912Algemeen BinnenlandDit beleidsveld omvat grotendeels de apparaatsuitgaven die in Nederland
gedaan worden. In 1997 stond het voornemen om de geautomatiseerde informatievoorziening
te herzien centraal. Hiertoe is het uitgavenplafond voor dit beleidsveld bij
de eerste suppletore begroting 1997 fors opgehoogd. Het automatiseringsproject
(Geïntegreerde Management Informatie Systemen, GMIS) heeft echter in
de loop van 1997 vertraging opgelopen, waardoor uiteindelijk een onderuitputting
is opgetreden van f 2,2 miljoen. Voor meer toelichting wordt verwezen
naar paragraaf 2.2. Algemeen BuitenlandHet ministerie van Buitenlandse Zaken is sterk afhankelijk van de kwaliteit
van de vertegenwoordigingen in het buitenland. Het beleidsveld Algemeen Buitenland
vertegenwoordigt de uitgaven die het functioneren van de vertegenwoordigingen
moet waarborgen. Evenals op het beleidsveld Algemeen Binnenland is bij eerste
suppletore begroting een fors bedrag toegevoegd. Ook hier is het project GMIS
een belangrijke factor. Daarnaast is een bedrag van ruim f 24 miljoen
toegevoegd ten behoeve van het verbeteren van de huisvesting (zie ook paragraaf
2.2).Bij de herijking in 1996 en de daarbij gepaard gaande delegatie van taken
en bevoegdheden naar de posten bleek het moeilijk een exacte raming voor de
komende jaren op te stellen van de met deze operatie gemoeide uitgaven. Dit
heeft voor een groot deel ook te maken met de veranderende valuta en koerswijzigingen
en lokale prijsontwikkelingen die van invloed zijn op de uiteindelijke kosten
van huisvesting en inzet van lokaal personeel. Bij beide suppletore begrotingen
heeft dit geleid tot een toevoeging van middelen ter dekking van de prijs-/koersgevolgen.Per saldo heeft hierdoor voor de personele en materiële uitgaven
een ruime overschrijding plaats gevonden. Ten dele werd deze gecompenseerd
door de vertraging in het GMIS-project. De onbenutte middelen op het loon/prijs-
en onvoorzienartikel van de HGIS (ad f 33,3 miljoen) veroorzaken de uiteindelijke
onderschrijding van f 23,5 miljoen op dit beleidsveld. Europese UnieDe uitgaven op het beleidsveld gericht op de Europese Unie worden vaak
buiten het ministerie van Buitenlandse Zaken bepaald door macro-economische
indicatoren als de groei van het BNP en de koersverhouding van de gulden ten
opzichte van de ECU. Hierdoor wijzigt het begrotingsbedrag. De mutaties ten
opzichte van de oorspronkelijke begroting hebben grotendeels betrekking op
het Vierde Eigen Middel en zijn onder andere een gevolg van een onderuitputting
op de EU-begroting 1996 en van een nacalculatie met betrekking
tot de compensatieregeling voor het Verenigd Koninkrijk uit 1993. Programma-uitgavenDe programma-uitgaven vallen uiteen in non-ODA-programma's en ODA-programma's.
Hieronder wordt kort ingegaan op de voornaamste mutaties. Niet-ODA-programma'sDe niet-ODA programma's omvatten onder meer Veiligheidsbeleid (zoals het
Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) en de European Commission
on Monitoring Missions (ECMM)), Internationaal Cultuurbeleid, het programma
Maatschappelijke Transformatie gericht op Midden- en Oost-Europa (MATRA),
en de bijdragen aan internationale organisaties als de Noordatlantische Verdragsorganisatie
(NAVO), de West-Europese Unie (WEU), de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa (OVSE), de Verenigde Naties (VN) en de Raad van Europa.De bijdragen aan de NAVO en andere internationale organisaties worden
tijdens algemene vergaderingen door de lidstaten bepaald. Deze uitgaven zijn
moeilijk te beïnvloeden en koersgevoelig. De uitgaven voor het Veiligheidsbeleid
(POBB), Internationaal Cultuurbeleid en het MATRA-programma zijn aan specifieke
activiteiten gerelateerd. Het uitgavenpatroon is dan ook van de voortgang
van deze activiteiten afhankelijk. In het MATRA-programma en het Internationaal
Cultuurbeleid-programma is sprake van een lagere realisatie dan geraamd, omdat
ten opzichte van de planning een aantal projecten alsnog een vertraging opliep,
waardoor enkele voor 1997 geraamde uitgaven pas in 1998 zullen plaatsvinden.
Dit leidde uiteindelijk tot onderuitputting op het MATRA-programma en op het
Cultuurprogramma.De uiteindelijke overschrijding per jaareinde is technisch van aard. De
overschrijding wordt veroorzaakt doordat het saldo op de rekening-courantverhouding
tussen de Staat der Nederlanden en de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
(NIO) leidt tot een begrotingsmutatie. Deze mutatie wordt bij eerste suppletore
begroting 1998 onder de ontvangsten geboekt. ODA-programma'sDe ODA-programma's hebben betrekking op de uitgaven voor Ontwikkelingssamenwerking.Met betrekking tot de ODA-uitgaven is er sprake van een minimale
onderschrijding ten bedrage van f 8,6 miljoen op een totaal van f 6,1
miljard. De grootste overschrijdingen hebben betrekking op het programma Ontwikkelingsrelevante
Exporttransacties (ORET), Noodhulp, het landenprogramma Landbouw en het landenprogramma
met betrekking tot Onderwijs. De grootste onderschrijdingen hebben betrekking
op Milieubeleid in OS-landen, het programma Milieu en Economische Verzelfstandiging
(MILIEV), het Europees Ontwikkelingsfonds, Hulp aan Suriname en het landenprogramma
met betrekking tot Maatschappelijke ontwikkeling. Daarnaast vielen de uitgaven
ten behoeve van de International Development Association (IDA) die toegerekend
worden aan het ODA-plafond lager uit. Voor een nadere toelichting op de bovenstaande realisaties wordt verwezen
naar de hierna volgende hoofdstukken. 2.2. Voornaamste wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting
1997 van BZIn 1997 hadden de voornaamste wijzigingen betrekking op de apparaatsuitgaven.
Hierbij stonden de herziening van de geautomatiseerde informatiesystemen en
de inhaalslag op het achterstallig onderhoud van de huisvesting van de vertegenwoordigingen
in het buitenland centraal. AutomatiseringUit analyses die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd, is gebleken dat de
informatiesystemen aan herziening toe zijn. Zij zijn verouderd en kunnen niet
langer de (management)informatie leveren die noodzakelijk is. Het is van belang
dat geïnvesteerd wordt in een wereldwijd netwerk van (data)communicatie
om te waarborgen dat Buitenlandse Zaken voor de Rijksdienst een efficiënt
berichtenverkeer kan bieden tussen het departement en de vertegenwoordigingen
in het buitenland. Zeker na de gewijzigde aansturing als gevolg van de verregaande
delegatie van bevoegdheden en verantwoordelijkheden naar de posten in 1997.
Daarnaast moeten de huidige informatiesystemen worden gemoderniseerd. Doel
is een geïntegreerd systeem voor financieel beheer, ontwikkelingssamenwerking,
personeelsbeheer en logistiek beheer te ontwikkelen.Deze intensivering van de geautomatiseerde informatievoorziening en datacommunicatie
leidde tot een ophoging bij de eerste suppletore begroting 1997 van f 24,6
miljoen. Bij de opstelling van de tweede suppletore begroting werd duidelijk
dat het opstarten van de diverse projecten vertraging zou ondervinden. Dit
was een gevolg van vertraagde besluitvorming met betrekking tot de Europese
aanbesteding.Uiteindelijk is de onderschrijding per jaareinde op de begrote automatiseringsmiddelen
f 13,3 miljoen. Gezien de noodzaak deze middelen voor het project ter
beschikking te houden, is besloten deze onderschrijding bij de eerste suppletore
begroting 1998 toe te voegen. Deze mutaties worden verantwoord onder de artikelen
06.01 en 07.01. HuisvestingIn 1996 is door de Algemene Rekenkamer een analyse gemaakt van de realisatie
van de doelstellingen van het huisvestingsbeleid zoals geformuleerd in 1991.
Een van de conclusies was dat als gevolg van strengere eisen op het gebied
van huisvesting en onderhoud en als gevolg van gewijzigde lokale omstandigheden
er dringend behoefte was aan een snelle aanpak van het bestaande achterstallig
onderhoud. Hiertoe is een nieuw huisvestingsbeleid geformuleerd (in de nota
«Vastgoed in beweging») en is het investeringsbudget voor Gebouwen
Buitenland verhoogd.Tevens werd Buitenlandse Zaken geconfronteerd met de komende verhuizing
van de kanselarij en de residentie van Bonn naar Berlijn. Deze verhuizing
is noodzakelijk omdat alle overheidsinstellingen in Duitsland, inclusief de
«Bundestag», van Bonn naar Berlijn zullen verhuizen. Op basis
van gemaakte calculaties bleken de middelen ontoereikend om een tijdige verhuizing
naar een geschikte huisvesting mogelijk te maken. Bij de eerste suppletore
wet werden hiervoor extra middelen binnen de Homogene Groep Internationale
Samenwerking vrijgemaakt. Deze mutaties worden toegelicht bij artikel 07.02 Investeringen buitenland. Bedrijfsvoering van de PostenDe begrotingsuitvoering van de bedrijfsvoering van de posten werd gekenmerkt
door grotendeels onvermijdbare forse verhogingen als gevolg van lokale koers-
en prijsontwikkelingen. De hoge dollarkoers over 1997 was hier vooral debet
aan. Deze hoge dollarkoers leidde in combinatie met de mondiale prijseffecten
tot een tekort van circa f 13 miljoen. Dit tekort werd middels suppletore
begrotingen toegevoegd aan het desbetreffende begrotingsartikel.Koerseffecten traden met name – maar niet uitsluitend – op
in het westelijk halfrond en andere landen met aan de dollar gekoppelde valuta
(met name de regio's Azië en Midden-Oosten).Daarnaast is een aantal posten ingedeeld in een hogere veiligheidscategorie,
met name in de regio's Afrika en Midden-Oosten. Dit leidde tot hogere bewakingskosten
en/of beveiligingsmaatregelen in de materiële sfeer.Uiteindelijk bleek bij Slotwet dat het saldo van de over- en onderschrijdingen
van de zogenaamde compensabele bedrijfsvoeringsbudgetten over alle posten
nagenoeg te verwaarlozen is. 3. Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing Beleidsveld
09 (x f 1 000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Veiligheidsbeleid14 85310 36015 65302 Contributies12 52714 14416 651 03
Mensenrechten en conflictbeheersing45 44222 00020 94604 Noodhulp475 236435 000442 772 05
VN-vluchtelingen-programma's59 00056 00065 500Totaal607 058537 504561 522In het kader van het veiligheidsbeleid ging in 1997 het Programma Ondersteuning
Buitenlands Beleid (POBB) volledig van start. In 1997 zijn diverse POBB-projecten
uitgevoerd op het gebied van mensenrechten en goed bestuur; vrede, veiligheid
en stabiliteit; conflictpreventie; bevordering van multilaterale samenwerking;
verbetering van bilaterale betrekkingen; internationale juridische en justitiële
samenwerking en milieu.De volgende voorbeelden zijn kenmerkend voor de verscheidenheid van POBB-projecten.
Lastens het POBB werd een bijdrage verleend aan UNDP voor de organisatie van
een Conferentie in Roemenië voor «New and Restored Democracies»,
een groep landen die momenteel een proces van democratisering doormaakt en
via deze conferentie ervaringen kon uitwisselen. Daarnaast werd door de Britse
NGO «Safer World» een aantal activiteiten georganiseerd met het
oog op het bestrijden van de illegale handel in met name kleine wapens in
Afrika. Ook werd, onder andere door het verlenen van beurzen, een bijdrage
verleend aan de Asia-Europe Foundation, gericht op bevordering
van de culturele en wetenschappelijke samenwerking tussen Europa en Azië.
In 1997 vond eveneens de Mercosur politie-conferentie plaats in Montevideo.
Het thema luidde: «(International) Policing in Democratic Societies».
In het kader van Transatlantische samenwerking werd een bijdrage verleend
aan de Transatlantic Information Exchange Service (TIES) gericht op de bevordering van «people-to-people» contacten tussen de VS en
de EU. In december 1996 werd door de Tweede Kamer de motie Van den Doel aangenomen,
waarin de regering werd opgeroepen een bijdrage te leveren aan de verbetering
van de levensomstandigheden van Russische militairen. In 1997 werden lastens
het POBB een aantal projecten met dit doel uitgevoerd. Zo is er bijvoorbeeld
medisch materiaal aan (militaire) ziekenhuizen geleverd.Belangrijke aandachtspunten op het terrein van het internationale veiligheidsbeleid
waren de uitbreiding van de NAVO en de veiligheidsparagrafen in het Verdrag
van Amsterdam. Vermeldenswaard is daarnaast de officiële inwerkingtreding
van de Organisation for the Proliferation of Chemical Weapons (OPCW) als verdragsorganisatie.
De oprichtingsconferentie werd geopend door de secretaris-generaal van de
Verenigde Naties en bijgewoond door Hare Majesteit de Koningin.Het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie viel samen met het
laatste jaar van het Nederlandse lidmaatschap van de Mensenrechtencommissie
van de Verenigde Naties. De aandacht ging vooral uit naar de mensenrechtensituatie
in China. Tijdens de jaarlijkse zitting van de Algemene Vergadering van de
Verenigde Naties lanceerde de Nederlandse delegatie een initiatief gericht
op de terugdringing van schadelijke zogenaamde «Traditional Practices»,
zoals vrouwenbesnijdenis. De resolutie is met meerderheid van stemmen aangenomen.De eerste helft van 1997 stond mede in het teken van de Derde Voortgangsnotitie
Mensenrechten en Buitenlands Beleid, die in maart 1997 aan de Tweede Kamer
werd aangeboden en in mei van dat jaar werd besproken. De voortgangsnotitie
biedt een overzicht van de ontwikkelingen van de laatste jaren en is tegelijkertijd
uitdrukking van de grote mate van continuïteit die er op dit beleidsterrein
bestaat sinds het verschijnen van de mensenrechtennota in 1979.Het mensenrechtenbeleid is primair een verantwoordelijkheid van de Minister
van Buitenlandse Zaken. De directie waarbinnen mensenrechten worden behandeld
is echter ook verantwoordelijk voor de besteding van ODA-middelen op het gebied
van mensenrechten en goed bestuur. Besluiten daarover worden genomen door
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Ondanks aanloopperikelen bleek
aan het eind van het begrotingsjaar dat de beschikbare middelen voor mensenrechtenactiviteiten
voor bijna 100% waren uitgeput. Van het beschikbare bedrag van f 22 miljoen
werd circa 44% uitgegeven aan steun aan slachtoffers van mensenrechtenschendingen,
zoals juridische en medische hulp, bestrijding straffeloosheid, het documenteren
van schendingen en ombudsmanachtige activiteiten. Circa 43% werd
besteed aan activiteiten die het respect voor mensenrechten bevorderen, zoals
mensenrechteneducatie, mediasteun, training van juristen en andere rechtsgebruikers.Ook 1997 werd gekenmerkt door het voortduren van een groot aantal humanitaire
crises in met name de Derde Wereldlanden. In het Grote Merengebied kwam als
gevolg van het conflict in het voormalige Zaïre een grote stroom repatrianten
richting Rwanda op gang. Bosnië liet een gestage, doch nog teleurstellend
geringe terugkeer van vluchtelingen en ontheemden zien. De verkiezingen in
Liberia droegen bij aan een eerste aanzet tot herstel van de maatschappelijke
ordening in dat land. Sierra Leone daarentegen onderscheidde zich in negatieve
zin door de coup tegen de onlangs na verkiezingen aan de macht gekomen regering
Kabbah. Het vredesproces in Angola zette zich in een zodanig tempo voort dat
thans licht aan het einde van de tunnel lijkt te schijnen. Congo Brazzaville
was het toneel van gewelddadigheden tussen fracties van de zittende en de
voormalige president. De situatie in Soedan en Afghanistan liet in 1997 geen
verbetering zien. Naast het verlenen van financiële bijdragen aan organisaties,
die trachten de humanitaire noden in crisisgebieden te lenigen en aan activiteiten
gericht op conflictpreventie en -beheersing, heeft Nederland in 1997 actief
gewerkt aan de beleidsvoering op diverse humanitaire thema's en aan thema's
op het terrein van conflictpreventie en -beheersing. De belangrijkste hiervan
betreffen: de verdere ontwikkeling van het Nederlandse instrumentarium voor
conflictpreventie (bevordering regionale bemiddeling, coherentie en vredeshulp),
de internationale coördinatie van humanitaire hulp, de constante aandacht
voor verbetering van de kwaliteit van humanitaire hulpinterventies en de verdere
uitbouw van dialoog met en toezicht op de humanitaire hulpverlening van de
zijde van de Europese Commissie. 4. Economie en werkgelegenheid Beleidsveld
10(x f 1000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Landenprog mbt economie en werkgelegenheid82 54895 00097 80202 ORET-programma158 481135 000188 70803 PUM-programma12 30012 30011 50004 Bevordering export van ontwikkelingslanden18 27219 00020 45705 Bedrijfsmatige technische bijstand2 9054 0003 16506 Grondstoffen8 6048 40010 417 07
UNCDF15 00015 00017 000 08 Particuliere
Ontwikkelings- en ParticipatieMaatschappijen0pm0 09
Financierings Mij. voor ontwikkelingslanden152 500155 000155 00010 Allochtoon ondernemerschap02 0001 070Totaal450 610445 700505 119In 1997 is gewerkt aan het opzetten van programma's ter vergroting van
de samenwerking met het Nederlands bedrijfsleven in het kader van Ontwikkelingssamenwerking.
Uitgangspunt daarbij was dat de programma's vraaggericht, katalyserend (en
niet subsidiërend of substituerend van marktprocessen) en gericht op
het bevorderen van investeringen zouden zijn.Dit idee kreeg gestalte in de opzet van twee programma's: het Programma
Samenwerking met Opkomende Markten (PSOM) dat in een achttal landen zal worden
uitgevoerd en het programma ter bevordering van Nederlandse investeringen
in ontwikkelingslanden dat onder gebracht werd bij de Financieringsmaatschappij
Ontwikkelingslanden (FMO). Deze programma's zullen in 1998 geoperationaliseerd
worden. De regeling Particuliere Ontwikkelings- en Participatiemaatschappijen
(POPM) ging per 1 januari 1997 van start en heeft tot doel Nederlandse investeringen
in ontwikkelingslanden te stimuleren. Een participatie mag maximaal f 5
miljoen bedragen. Na erkenning en registratie van een participatie is de Nederlandse
overheid bereid om in geval van een verlies een bijdrage te leveren tot maximaal
50% van de verkrijgingsprijs. De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
is toezichthouder en uitvoerder van de POPM-regeling.Ook is in 1997 het programma Allochtoon ondernemerschap van
start gegaan dat zich richt op benutting van de kennis, ervaring en contacten
van succesvolle, in Nederland woonachtige allochtone ondernemers uit Marokko,
Turkije, Ghana en Suriname bij de identificatie en verwezenlijking van nieuwe
bedrijfsmogelijkheden. Dit programma wordt tot uitvoering gebracht door de
Stichting IntEnt. Voor wat Suriname betreft is het ook mogelijk dat startende
ondernemers zich aanmelden met plannen om in Suriname een bedrijf te beginnen.In het bovenstaande overzicht is te zien dat de opgenomen bedragen voor
het ORET-programma een aantal fluctuaties te zien geeft. Aan het einde van
1996 bleek dat voor het ORET-programma een veel groter aantal schenkingsaanbiedingen
aanvaard werd dan in voorgaande jaren het geval was. Gedurende het begrotingsjaar
1997 bleek dat niet één op de drie, zoals verondersteld was
in de begrotingsvoorbereiding, maar één op de twee financieringsaanvragen
tot contractsluiting leidde. EvaluatieDirecte en indirecte financieringen Financieringsmaatschappij voor
Ontwikkelingslanden (FMO)De kernactiviteit van de FMO is het verstrekken van lange termijnfinancieringen
in de vorm van leningen of van aandelenkapitaal aan bedrijven in ontwikkelingslanden.
Dit kan zowel rechtstreeks als via lokale financiële instellingen (directe
en indirecte financiering) plaatsvinden. Beide vormen van financiering van
de overeenkomst Staat-FMO zijn in 1997 geëvalueerd.De evaluaties wijzen uit dat over het geheel genomen de resultaten
van de financieringsactiviteiten van de FMO indrukwekkend mogen worden genoemd.
Over de periode 1991–1996 heeft de FMO bijgedragen aan 3 900 investeringsprojecten.
Voor iedere door de FMO verstrekte gulden werd 8,1 gulden aan produktieve
investeringen gerealiseerd. De ondersteunde bedrijven hebben gezorgd voor
circa 131 000 nieuwe full time banen en 10 500 nieuwe deeltijdbanen.
Een grote meerderheid van de onderzochte investeringsprojecten zou zonder
bijdrage van de FMO geen doorgang hebben gevonden. De meeste ondersteunde
ondernemingen zullen, naar het zich laat aanzien, hun activiteiten duurzaam
gaan ontplooien. De financieringsactiviteiten hebben ook geleid tot een grotere
financiële zelfstandigheid van de FMO zelf, één van de
doelstellingen van de herstructurering van de FMO in 1991.De evaluatie heeft ook enkele aanbevelingen opgeleverd. Er zouden
onder meer minimumeisen op het terrein van arbeids- en sociale omstandigheden
en op het gebied van het milieu in convenanten moeten worden vastgelegd. Daarnaast
zouden ook in Afrika, ondanks de moeilijke situatie in die regio, meer mogelijkheden
zijn voor activiteiten van de FMO.De resultaten van beide evaluaties zullen mede bepalend zijn voor
de aanpassingen in de Overeenkomst Staat-FMO.5. Landbouw en regionale ontwikkeling Beleidsveld
11(x f 1000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Landenprog mbt landbouw en regionale ontwikkeling361 071385 000444 57702 Bijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR)72 50060 00060 00003 Bijdrage Internat fonds voor Agrarische Ontwikkeling (IFAD)5 2086 0006 93004 Stedelijke ontwikkeling23 56327 50024 187Totaal462 342478 500535 694De realisatie voor het landenprogramma, dat voor meer dan 90% gedelegeerd
is aan de posten, viel aanzienlijk hoger uit dan in de begrotingsvoorbereiding
werd voorzien. Voor een groot aantal posten, die in belangrijke mate uitvoering
geven aan het programma, werd gedurende het begrotingsjaar het budget verhoogd.
De budgetverhogingen zijn de belangrijkste oorzaak van de hoge realisatie
op dit programma.In 1997 is actief opvolging gegeven aan de gemaakte afspraken op de Wereldvoedseltop
die in november 1996 in Rome werd gehouden. Tijdens het voorzitterschap
van de Europese Unie heeft Nederland onder meer het initiatief genomen de
discussie over coherentie tussen ontwikkelingssamenwerking en andere relevante
beleidsterreinen van de Europese Unie nieuw leven in te blazen. Zo is door
de OS-raad een tweetal resoluties aangenomen inzake voedselzekerheid en visserij.
Wat de landbouwproductie en de positie van ontwikkelingslanden op de wereldmarkt
betreft, is in 1997 veel aandacht geschonken aan het macro-economisch beleid
en aan de keuze van een landbouwbeleid dat bijdraagt aan een verbetering van
de voedselzekerheids- en voedingssituatie tot op huishoudniveau. Verder is
op het terrein van de voedselhulp in EU-verband gewerkt aan een wereldwijde
gedragscode voor voedselhulp, die bedoeld is deel te gaan uitmaken van een
nieuwe conventie inzake voedselhulp. In het kader van de bevordering van duurzaam productief gebruik van natuurlijke
hulpbronnen werd een aantal activiteiten ondernomen. Er kwam een beleidsdocument
over duurzame irrigatie tot stand en er werd meegewerkt aan de voorbereiding
van de Wereldwaterdag in 2000. Op het gebied van bossen en bosbouw werd een
begin gemaakt met de operationalisering op landenniveau van het themabeleidsdocument
Bossen en Bosbouw (1996). Ook werd actief deelgenomen aan de interdepartementale
werkgroep ter voorbereiding van de groenregeling buitenland ten behoeve van
Natuur en Bos. Op het gebied van bodemvruchtbaarheid kwam in 1997 de discussie
met de Wereldbank over investeren in bodemvruchtbaarheid in een stroomversnelling.
Het betreft de inzet van publieke middelen voor rehabilitatie van bodems,
bijvoorbeeld door toediening van (rots)fosfaat gecombineerd met verbeterd
beheer van organische stof. Met de Voedsel- en Landbouworganisatie van de
VN (FAO) werd in 1997 de samenwerking op het gebied van geïntegreerde
gewasbescherming (IPM) uitgebreid. Tevens werd een aanvang gemaakt met een
themabeleidsdocument op het gebied van Participatieve IPM. Sinds mei 1997
wordt gewerkt aan een mogelijke Nederlandse bijdrage aan een ondersteuningsprogramma
van de FAO met betrekking tot de implementatie van de gedragscode voor verantwoorde
visserij.In 1997 werd ook de noodzakelijk geachte stroomlijning van landbouwkundig
onderzoek in gang gezet met behulp van het Kenniscentrum Wageningen (KCW),
het International Agricultural Centre (IAC) en de Consultative Group on International
Research (CGIAR). Daarnaast werd verder gewerkt aan de versterking van invloed
van boeren op het landbouwkundig onderzoek.Mede naar aanleiding van Habitat II in Istanbul en daaruit voortvloeiende
activiteiten is er sprake van een toenemende belangstelling voor de urbane
problematiek. In samenwerking met VROM en enkele andere ministeries is een
rapport opgesteld, waarin uiteen wordt gezet hoe Nederland inhoud heeft gegeven
en nog zal geven aan de uitvoering van de Habitat Agenda, zowel
in nationaal als internationaal verband. Op het terrein van de versterking
van lokaal bestuur en de verbetering van de stedelijke habitat werden diverse
Lokale Agenda 21-activiteiten ondersteund. Tevens is een onderzoek gestart
naar de samenhang van de stedelijke en plattelandsproblematiek en naar positieve
wisselwerkingen tussen stad en platteland. 6. Milieu Beleidsveld
12(x f 1000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Milieubeleid in ontwikkelingslanden219 568330 305287 61702 MILIEV-programma13 61450 00030 53103 Natuur en Milieu educatie (NME)2 0002 0002 000Totaal235 182382 305320 148In 1997 heeft een aantal belangrijke bijeenkomsten plaatsgevonden op het
gebied van ontwikkeling en milieu. In de speciale zitting van de Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties (SAVVN, juni 1997) is de follow-up besproken
van de milieu- en ontwikkelingsconferentie die vijf jaar eerder in Rio de
Janeiro werd gehouden. Nederland was hier, als Voorzitter van de Europese
Unie, zeer actief op onder andere de onderdelen die betrekking hebben op het
milieu. Om verschillende redenen werd de SAVVN als teleurstellend beschouwd:
de ontwikkelingslanden waren teleurgesteld over het niet of gebrekkig nakomen
van de financiële beloftes door de rijke landen, en constateerden daarbij
ook onwil bij de rijke landen om te garanderen dat zij hun financiële
toezeggingen nog zullen nakomen en meenden dat bij de eenzijdige aandacht
op de Rio-Agenda voor het milieu bepaalde ontwikkelingsaspecten te kort werden
gedaan.In Kyoto vond de tweede Conferentie van Partijen (CVP) van de klimaatconventie
plaats. Belangrijke resultaten waren vooral de overeengekomen CO-2 plafonds
voor de industrielanden en de instelling van een «clean development
mechanisme», dat het op termijn mogelijk moet maken om gemeenschappelijke
uitvoering te combineren met CO-2 creditering en met financiering van aanpassingsproblemen
in ontwikkelingslanden die mogelijk sterk onder de gevolgen van klimaatverandering
zullen lijden. In 1997 vond ook de eerste CVP van het woestijnbestrijdingsverdrag plaats
en wel in Rome. Besloten werd het secretariaat in Bonn te plaatsen en het
Global Mechanism bij het International Fund for Agricultural Development (IFAD)
onder te brengen. In Harare werd door de CVP van het CITES besloten
de handel in ivoor in beperkte mate toe te laten. In beide CVPs speelde Nederland
een actieve rol.Het landenprogramma milieu gaf ten opzichte van 1996 een aanzienlijke
stijging van de uitgaven te zien. De lage realisatie op het Miliev-programma
werd voornamelijk veroorzaakt door vertraging van de uitgaven van een project
voor de plaatsing van windturbines in India. De onderhandelingen over de middelenaanvulling
van de Global Environment Facility (GEF) waren in 1997 nog niet afgesloten.
Wel werd overeenstemming bereikt over het te bereiken bedrag, namelijk USD
2750 miljoen, maar de lastenverdeling hiervan staat nog ter discussie. 7. Maatschappelijke ontwikkeling Beleidsveld
13(x f 1000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Programma's en bijdragen mbt maatschappelijke
ontwikkeling397 662411 000387 472 02
Vrouwen en ontwikkeling (V&O)34 32150 60049 27703 Kinderen en ontwikkeling (K&O)7 76961 00063 94304 Ambassade Projecten Programma19 29320 00017 95205 Medefinanciering van projecten van particuliere organisaties574 617615 500632 02906 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie SNV102 085108 174108 97407 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke Activiteiten10 00011 00011 100Totaal1 145 7471 277 274 1 270 747Op het terrein van maatschappelijke ontwikkelingis in 1997
de nadruk gelegd op beleidsontwikkeling en -uitvoering met betrekking tot
basis-gezondheid, reproduktieve gezondheid inclusief AIDS bestrijding, voeding,
drinkwater en sanitatie. Activiteiten in deze sectoren en basis-educatie (zie
hoofdstuk 8) dragen bij aan het behalen van de kwantitatieve doelstelling
om 20% van de ODA te besteden aan basis sociale voorzieningen. In 1997 is
dit doel gehaald (zie ook hoofdstuk 12). Daarnaast is aandacht geschonken
aan specifieke onderwerpen als drugsproblematiek (resulterend in de notitie
«Productie en Consumptie, twee zijden van het drugsprobleem in
ontwikkelingslanden»), ouderenbeleid, homo-emancipatie, inheemse
volken en sport. Het grootste deel van het budget is gedelegeerd naar de ambassades,
terwijl tevens f 95,0 miljoen is bijgedragen aan UNFPA en f 11,0
miljoen aan UNAIDS. In het kader van het onderdeel gezondheid is vooral gestreefd naar verbetering
van de gezondheidssituatie van de armen, met de nadruk op verbetering van
het functioneren van de basisgezondheidszorg en het verhogen
van de toegankelijkheid tot deze voorzieningen. Steun aan basisgezondheidszorgprogramma's
werd onder andere gegeven in Jemen, Mali, Ethiopië, Zambia, Mozambique,
Bolivia en Peru. Specifieke programma's op terreinen als lepra, tuberculose,
malaria en rivierblindheid kregen eveneens aandacht, hetzij via wereldwijde
programma's (rivierbindheid en malaria), hetzij door bilaterale ondersteuning,
zoals tuber-culose- en leprabestrijding in Kenya en tuberculosebestrijding
in Tanzania. Dit beleid is bevestigd in de toespraak van de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking «International Health in the 21st Century» van december 1997. Tevens zijn wereldwijde programma's ter verbetering
van de voedselsituatie, voedsel-voorlichting en bestrijding van ijzer-, jodium-
en vitamine-A-tekorten ondersteund. Voor reproduktieve gezondheid, waaronder
family planning en HIV/AIDS bestrijding, geldt een kwantitatieve doelstelling
van 4% van de ODA. Ook dit doel is in 1997 gehaald o.a. door reproduktieve
gezondheid te bevorderen als onderdeel van basisgezondheidsprogramma's. Specifieke
activiteiten werden ondersteund in Egypte en nieuwe initiatieven werden ontplooid
in Niger en Pakistan. Ten aanzien van de AIDS bestrijding is het beleid (gericht
op preventie, zorg, onderzoek en non-discriminatie) geactualiseerd in de 2e Voortgangsrapportage over AIDS en Ontwikkelingssamenwerking. Als
onderdeel van de HIV/AIDS bestrijding werd bijgedragen aan social marketing
programma's in Ethiopië, Mozambique en Guine-Bissau.In 1997 is het sectorbeleidsdocument «Drinkwatervoorziening
en sanitatie in Ontwikkelingslanden» uitgebracht, waarin nadruk
wordt gelegd op het scheppen van voorwaarden voor een duurzaam beheer van
drinkwater- en sanitatievoorzieningen voor de laagste inkomensgroepen. Aspecten
die daarbij een rol spelen zijn geïntegreerd waterbeheer, institutionele
ontwikkeling, gebruikers-participatie, financieel beheer en aangepaste technologie.
Grote drinkwater- en sanitatieprogramma's lopen in India, Jemen, Mozambique
en Bangladesh.Het beleid ten aanzien van vrouwen en ontwikkeling stond grotendeels
in het teken van de invulling van de zeven beleidsterreinen die voortkomen
uit het Platform van Aktie, het slotdocument van de Vierde VN wereldvrouwenconferentie
in Beijing (1995). Deze beleidsterreinen zijn:– rechtsgelijkheid, rechtsverwezenlijking en rechtsbescherming van
vrouwen;– de bijdrage van vrouwen aan conflictpreventie, conflictoplossing
en van wederopbouw;– armoedebestrijding en bevordering van sociaal beleid vanuit een
genderperspectief;– bestrijding van geweld tegen vrouwen;– deelname van vrouwen aan (politieke) besluitvorming en goed bestuur;– effecten van macro-economische veranderingen op de positie van
vrouwen;– kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van reproductieve gezondheid
en rechten van vrouwen.Hiertoe is een aantal katalyserende programma's gestart waarmee wordt
getracht de positie van vrouwen op de genoemde terreinen te versterken. Zo
is er een programma gestart om na te gaan welke ruimte er binnen de islam
voor vrouwen bestaat om vanuit de koran hun rechtsgelijkheid te verwezenlijken
op het gebied van moderne sociale organisatie, gezondheidszorg en reproductieve
zorgtaken. Een ander project, genaamd «Engendering the Peace Process
in the Middle East», richt zich op het creëren van draagvlak voor
vrede, probeert vastgelopen vredesonderhandelingen in het Midden-Oosten nieuw
leven in te blazen en poogt de betrokkenheid van vrouwen daarbij te bevorderen.
Andere activiteiten zijn de «Reclaiming humanity», gericht op
de wederopbouw van landen waar gewelddadige conflicten spelen
en «Regional Sharing of Resources on Microcredit», gericht op
de integratie van genderaspecten in programma's van microkredietverlening.
Het bedrag dat opgenomen is voor 1996 voor «vrouwen en ontwikkeling»
is exclusief de bijdrage aan UNIFEM/INSTRAW. Deze bijdrage is voor 1997 wel
ondergebracht bij dit programma. Dit verklaart de grote verschillen tussen
de twee opgenomen bedragen.Binnen het budget voor kinderen en ontwikkeling is f 56
miljoen gulden uitgetrokken voor de UNICEF. In 1996 was deze bijdrage niet
bij dit programma ondergebracht. Dit verklaart de grote verschillen tussen
de bedragen «realisatie 1996» enerzijds en de «begroting
1997» en «realisatie 1997» anderzijds. Van de f 11
miljoen gulden voor het landenprogramma kinderen en ontwikkeling
is f 7 miljoen gulden naar de posten gedelegeerd. Zuid-Afrika heeft daarvan
circa f 3 miljoen gulden ontvangen. In dit land wordt, mede dankzij een
speciale medewerker op de ambassade, bijzondere aandacht besteed aan criminaliteit
en werkloosheid van jongeren na de afschaffing van de Apartheid. Verder richtten
de activiteiten zich op een drietal onderwerpen: kinderarbeid, straatkinderen
en kinderen in conflictsituaties. De bestrijding van kinderarbeid staat hoog
op de internationale agenda. Daarom heeft Nederland het initiatief genomen
tot het organiseren van de Amsterdam Child Labour Conference. Voorts is steun
verleend aan de International Working Group on Child Labour en aan het landenprogramma
in Senegal van de International Program on the Elimination of Child Labour
(IPEC). Aan straatkinderen is aandacht besteed middels inhoudelijke en financiële
steun aan de operationalisering van het European Network on Street Childeren
Worldwide en middels een tweede meerjarige financiering van Street Kids International,
een wereldwijd opererende Canadese NGO. Het nieuwe thema kinderen in conflictsituaties
heeft in 1997 inhoud gekregen op de conferentie in Addis Abeba over Children
in Conflict.De stijging van de Medefinanciering van projecten van particuliere organisaties
wordt verklaard door de stijging van de bijdrage van het Medefinancieringsprogramma,
dat gekoppeld is aan het BNP. EvaluatieGemeentelijke Samenwerking met Ontwikkelingslanden (GSO)Het programma Gemeentelijke Samenwerking met Ontwikkelingslanden
(GSO) biedt Nederlandse gemeenten een tegemoetkoming in de financiering van
gemeentelijke samenwerking. Het programma is in 1997 geëvalueerd. Het
onderzoek richtte zich vooral op problemen die gemeenten in ontwikkelingslanden
ondervinden bij het leveren van openbare diensten als drinkwater, afvalverwerking
en woningbouw. Het bleek dat deze gemeenten de samenwerking toch overwegend
als positief ervoeren en tevreden waren met de resultaten. De gemeenten in
ontwikkelingslanden waren vooral te spreken over de gelijkwaardigheid in de
relatie, de uitwisseling van kennis over elkaars werkssituatie en de continuïteit
in samenwerking. Wel plaatsten zij kanttekeningen bij het functioneren van
de Nederlandse adviseurs, die meer tijd nodig lijken te hebben voor cultuurgewenning
en aanpassing van hun adviezen aan de lokale situatie.Op basis van de evaluatie werd de programmafinancieringsovereenkomst
met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in 1997 op een aantal punten
geactualiseerd. De nieuwe overeenkomst biedt beleidsruimte voor een verdere
kwalitatieve ontwikkeling van het programma. Daarnaast zijn er mogelijkheden
geschapen voor nieuwe activiteiten. Zo is het programma, ter verbreding van
het draagvlak voor internationale samenwerking, opengesteld voor particuliere,
niet-commerciële initiatieven in gemeenten. Nieuwe mogelijkheden zijn
er ook voor de voorbereiding in Nederland (studiedagen, acculturatiecursussen)
en de follow-up in ontwikkelingslanden (vervolgcursussen, seminars).EvaluatieProgramma Voedselzekerheid en Voedingsverbetering (VPO)Het VPO-Programma is gericht op ondersteuning van structurele activiteiten
op het gebied van voedselzekerheid en voedingsverbetering. Het programma wordt
binnen het kader van een programmafinancieringsovereenkomst uitgevoerd door
de VPO organisaties: Stichting Oecumenische Hulp, Mensen in Nood en Novib.
In 1997 is het programma geëvalueerd. Het doel van de evaluatie was het
vergroten van het inzicht in de activiteiten en het beleid van de drie VPO
organisaties en hun partnerorganisaties in Azië, Latijns Amerika en Afrika.
De evaluatie betrof de periode 1992–1997.In het evaluatierapport wordt aanbevolen door te gaan met het huidige,
veelbelovend genoemde, beleid, waarbij wel beter naar de impact en resultaten
van de interventies zal moeten worden gekeken.Aanbevolen wordt de capaciteit bij partnerorganisaties te versterken
door bijvoorbeeld trainingen te organiseren over hoe base-line studies, monitoring
en evaluaties kunnen worden uitgevoerd en benut. Voorts wordt aanbevolen samenwerking
van lokale Niet-Gouvernementele Organisaties (NGO's) met de overheid en met
andere NGO's in de regio te stimuleren. Op deze wijze kan expertise aan lokale
NGO's worden overgedragen.8. Onderwijs, onderzoek en culturele samenwerking Beleidsveld
14(x f 1000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Internationaal onderwijs132 480160 566151 13102 Landenprogramma's mbt onderwijs75 03275 00099 94803 Internationaal Onderwijs- en Onderzoeksinstituten37 33338 44339 10904 Onderzoek47 09744 25047 741 05
Communicatieprogramma8 72910 5008 710 06
Cultuur15 87123 01728 497 Totaal316 542351 776375 136Het beleid voor basisonderwijs en basisvorming is gericht op
het ondersteunen van nationale onderwijshervormingen, die gebaseerd zijn op
de internationale afspraken in het kader van «Education for All».
Dit beleid is in 1997 voortgezet en op enkele punten aangescherpt. In het
bijzonder is aandacht uitgegaan naar groepen die basisscholing hebben moeten
missen of afbreken. Daarnaast is gewerkt aan een sectorbenadering van de landenprogramma's.
Per 1 januari 1997 is de uitvoering van het beleid voor basisonderwijs en
-vorming gedelegeerd aan de ambassades, met uitzondering van een aantal regionale
activiteiten die rechtstreeks onder het beheer van het departement zijn gebleven.
Als gevolg van de delegatie lag er een zwaarder accent op themavoering, beleidsontwikkeling
en -coördinatie/overleg (nationaal en internationaal), op ondersteuning
en informatievoorziening van de themadeskundigen en op het calculatorisch
budgethouderschap. Het landenprogramma met betrekking tot onderwijs kende een hogere realisatie
dan begroot. De belangrijkste verklaring hiervoor is de nadere uitwerking
van de doelstelling uit 1996 om f 100 miljoen te besteden aan basis-onderwijs
en vorming.Met betrekking tot het hoger onderwijs is in 1997 een eerste
stap gezet in de richting van het uitbesteden van programma's voor Internationaal
Onderwijs. Zo is de uitvoering van het Beurzenprogramma voor Internationaal
Onderwijs (BIO) uitbesteed aan de Federatie Internationaal Onderwijsinstellingen
in Nederland (FION). De activiteiten die uit het Programma Institutionele
Onderwijs Versterking Onderwijs (PIVO) werden gefinancierd, zijn gedelegeerd
aan de ambassades. Op 1 januari 1997 ging ook het SAIL Projecten Programma
(SPP) van start. Dit programma is voortgekomen uit de Internationaal Onderwijs
Projecten (IOP) en beoogt een bijdrage te leveren aan de institutionele versterking
van instellingen in ontwikkelingslanden op het terrein van het hoger onderwijs.
De uitvoering van dit programma is uitbesteed aan de stichting SAIL. Voorts is in 1997 het Interdepartementaal Beleidsonderzoek naar het functioneren
van het Internationaal Onderwijs gestart. De realisatie onder Internationaal
Onderwijs viel lager uit dan was voorzien in de begroting. Dit wordt met name
verklaard door een vertraging in de voortgang van een aantal activiteiten
binnen het programma «Directe Steun aan Opleidingsinstituten in ontwikkelingslanden».Het beleid ten aanzien van innovatieve, vraaggerichte en capaciteitsversterkende onderzoeksprogramma's heeft in 1997 een nieuwe impuls gekregen door
het uitwisselen van ervaringen tussen de programma's in de vorm van gemeenschappelijke
evaluaties. Ook is in 1997 gewerkt aan uitbreiding van de programma's waarbij
sprake is van intensieve samenwerking tussen Nederlandse en buitenlandse onderzoekers.
Daarnaast verzorgt het onderzoeksprogramma van oudsher de uitvoering van themaspecifiek
onderzoek op het gebied van landbouw, gezondheid, macro-economie en kleinbedrijf.
Gezien de overprogrammering van de portefeuille voor het thematisch onderzoek
is een zeer terughoudend beleid gevoerd ten aanzien van nieuwe aanvragen en
vindt een herbezinning plaats op lopende verplichtingen.Het communicatieprogramma heeft tot doel de deelname in het
maatschappelijk proces van zoveel mogelijk burgers in ontwikkelingslanden
te bevorderen. Speerpunten in 1997 waren de start van het International Institute
for Communication and Development (IICD), dat zich richt op advisering op
het gebied van telecommunicatie ten behoeve van ontwikkelingsprogramma's,
en de evaluatie van de Stichting Communicatie Ontwikkelingssamenwerking (SCO),
een stichting die werkt aan de verbetering van de nieuwsvoorziening in ontwikkelingslanden.In 1997 heeft het buitenlands cultureel beleid zich verder
ontwikkeld tot een volwaardige pijler van buitenlands beleid. Dit werd mogelijk
gemaakt door de toekenning van een budget ter intensivering van de internationale
culturele betrekkingen uit de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS).
Er werd een groot aantal hoogwaardige projectvoorstellen ontvangen. Bij de
toewijzing werd rekening gehouden met een spreiding; er waren thematische
prioriteiten (restauratie Schloss Oranienbaum), regionale prioriteiten (Nicolaas
Witsen Centrum), grote culturele manifestaties (Peter de Grote Manifestatie)
en professionalisering (Donemus promotieproject). In 1997 werd efficiënter
gebruik gemaakt van het instrument Lokale Culturele Projecten (LCP). Deze
kleinschalige projecten dragen in toenemende mate bij aan een culturele uitstraling
van Nederland in het buitenland.De drie belangrijkste doelstellingen met betrekking totcultuur en
ontwikkeling zijn het behoud van het culturele erfgoed in ontwikkelingslanden
(bijvoorbeeld door het verlenen van ondersteuning aan de herinrichting van
zalen van het Nationaal Museum in Nicaragua), het versterken van de culturele
identiteit van gemeenschappen en bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden
(bijvoorbeeld door het ondersteunen van uitgave van boeken in de eigen taal)
en de overdracht van culturele deskundigheid naar ontwikkelingslanden (bijvoorbeeld
door training van conservatoren in het Nationaal Museum van Hanoi). Naast
de incidentele aanvragen voor ondersteuning, zijn er sectoren die door het
programma meer structureel worden gestimuleerd waaronder de boekensector,
de filmsector en museale aangelegenheden. In 1997 zijn onder andere lokale
culturele fondsen in Egypte en Zuid-Afrika gefinancierd.In mei is het Prins Claus Fonds voor cultuur en ontwikkeling operationeel
geworden. Het fonds kende in 1997 de eerste projecten goed en reikte voor
de eerste maal de jaarlijkse Prins Claus prijzen uit aan personen en instellingen die zich op het terrein van cultuur en ontwikkeling bijzonder
verdienstelijk hadden gemaakt. Voorts vond in 1997 een follow-up plaats van
het rapport «Kracht van Cultuur» van de World Commission on Creative
Diversity en is een begin gemaakt met de delegatie van diverse projecten naar
de posten in het buitenland. 9. Overheid, goed bestuur, macro-steun en speciale landenfondsen Beleidsveld
15 (x f 1000)Realisatie 1996Begroting
1997Realisatie 1997 01 Macro-economische steun en schuldenbeleid482 850235 741227 85502 Bijdrage ESAF/IMF23 50022 50022 50003 Democratisering en Goed bestuur90 56880 00081 40404 Midden- en Oost-Europa (MATRA-programma)28 05060 02047 80405 Hulp aan Suriname153 308130 361116 88706 Garanties t.b.v. Suriname3 8873 6393 64007 Afwikkeling OS-activiteiten in niet-DAC-landen6 5035 2403 560Totaal788 666537 501503 650De financiële crisis in Azië drukte in 1997 een zwaar stempel
op het beleid ten aanzien van multilaterale ontwikkelingsfinanciering en economische
samenwerking. Onder leiding van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) werden
voor Thailand, Zuid-Korea en Indonesië omvangrijke hulpprogramma's op
touw gezet. Hierin participeerden ook de Wereldbank, de Aziatische Ontwikkelingsbank
en bilaterale donoren. In nauwe samenwerking met de Wereldbank werd in 1997
steun verleend aan een aantal structurele aanpassingsprogramma's in Armenië,
Burkina Faso, Egypte, Georgië, Ghana, Jordanië, de voormalige republiek
Joegoslavië en Zuid-Afrika.Bij de Europese Bank voor Reconstructie en Ontwikkeling (EBRD) heeft Nederland
in het verslagjaar opnieuw het belang benadrukt van een evenwichtige spreiding
van activiteiten van de Bank over de verschillende Midden- en Oost-Europese
landen. Een ander aandachtspunt was de bevordering van democratie en markteconomie
in deze landen. In 1997 is bij de EBRD een Nederlands «trust fund»
ingesteld ter bevordering van deze veranderingen in Midden- en Oost-Europese
landen. Deze veranderingen zouden bijvoorbeeld via technische assistentie
ten behoeve van institutionele opbouw en versterking tot stand kunnen worden
gebracht. De ondersteuning van Midden- en Oost-Europa door Nederland vindt plaats
door de uitvoering van het MATRA-programma. De voorgenomen activiteiten zijn
voor het merendeel gestart. Roemenië en Bulgarije nemen nu ook deel aan
het MATRA-programma. Daarnaast is een begin gemaakt met de formulering
van beleid ten aanzien van twee nieuwe financiële faciliteiten binnen
MATRA, te weten Good Governance en Preaccesie. De uiteindelijke onderschrijding
op het MATRA-programma wordt veroorzaakt doordat enkele projecten in de uitvoering
vertraagd zijn. Er is ruim f 6,2 miljoen overgeheveld naar de begroting
van het ministerie van Economische Zaken. Tevens is f 2 miljoen overgeheveld
aan het ministerie van Binnenlandse Zaken.Nederland richt zich bij het verlichten van schulden met voorrang op landen
die behoren tot de Wereldbank-categorie van arme en zwaar verschuldigde ontwikkelingslanden,
de zogenoemde «Severely Indebted Lower Income Countries». In 1997
is de schuldenlast van een reeks zwaar verschuldigde landen op drie manieren
verminderd, ofwel als crediteur schuldendiensten kwijt te schelden, of als
donor bij te dragen aan het doen verminderen van de verplichtingen van onwikkelingslanden
aan de Internationale Instellingen, of door bij te dragen aan een internationaal
gecoördineerde schuldopkoop. De realisatie van het programma «Macro-economische
steun en schuldenbeleid» is met name lager uitgevallen door de overheveling
van middelen uit deze post naar de begroting van Financiën.Voor de armste lidstaten van het IMF is in 1987 de Enhanced Structural
Adjustment Facility ingesteld om hen te ondersteunen bij de verhoging van
economische groei en versterking van de betalingsbalanspositie. In 1996 besloot
het IMF deze faciliteit om te vormen tot een permanent, zichzelf financierend
fonds vanaf 2005. De tussenliggende periode wordt overbrugd door het Interim
ISAF. Nederland heeft voor het Interim ISAF in 1997 een bedrag van f 100
miljoen toegezegd.Uitgaven met betrekking tot het begrotingsartikel goed bestuur en democratisering
waren hoofdzakelijk gericht op het verbeteren van de kwaliteit van bestuur,
de versterking van de rechtsstaat en het vergroten van de bestuurscapaciteit
in ontwikkelingslanden. Voorts werden activiteiten gesteund die zijn gericht
op het ondersteunen van democratiseringsprocessen in deze landen en werd de
uitzending van verkiezingswaarnemers naar tal van landen gefinancierd. De
voor 1997 beschikbare middelen werden volledig benut. Het merendeel van de
uitgaven werd gerealiseerd in Afrika en Latijns Amerika.De lage realisatie voor «Hulp aan Suriname» wordt voor een
belangrijk deel verklaard door een geringe uitvoeringscapaciteit aan Surinaamse
zijde. 10. EU-voorzitterschapNederland was van 1 januari tot en met 30 juni 1997 voorzitter van de
Europese Unie. Het voorzitterschap heeft zich gericht op een agenda die bepaald
werd door continuïteit en coherentie. Het voorzitterschap heeft intensieve
aandacht besteed aan de Intergouvernementele Conferentie (IGC) in Amsterdam
ter herziening van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de EG-Verdragen,
aan de voorbereiding van de EMU en aan de uitbreiding van de Europese Unie.
Deze drie taken zijn naar tevredenheid volbracht.Tijdens de IGC in Amsterdam werd overeenstemming bereikt over een ontwerp-Verdrag.
Dit nieuwe «Verdrag van Amsterdam» beantwoordt op hoofdlijnen
aan de doelstellingen die de Europese Raad had geformuleerd, namelijk de Unie– dichter bij de burger te brengen;– slagvaardiger naar buiten toe te laten optreden; – met het oog op de uitbreiding institutioneel te hervormen.Aan deze doelstellingen is op verschillende wijze invulling gegeven bijvoorbeeld
door de uitdrukkelijke bevoegdverklaring van het EG-Hof tot toetsing aan de
grondrechten, het opnemen van regels met betrekking tot het openbaar maken
van de notulen van de Raad, de incorporatie van een versterkte sociale overeenkomst
en de verbetering van voorbereiding en tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk
buitenlands- en veiligheidsbeleid. Ook voorziet het nieuwe verdrag in een
directe informatieplicht van de Raad jegens de nationale parlementen, nog
voordat de Raad tot besluitvorming overgaat.Tijdens het Nederlands Voorzitterschap is ten aanzien van de tweede belangrijke
taak, de voorbereiding van de EMU, belangrijke voortgang geboekt. Een drietal
onderwerpen was hiervoor van cruciaal belang, te weten: het stabiliteits-
en groeipact, het nieuwe wisselkoersmechanisme (EMS-II) en de juridische status
van de nieuwe munt, de Euro. Op alle drie dossiers kon tijdens de IGC in Amsterdam
een akkoord worden bereikt.Ten aanzien van de derde taak, de voorbereiding van de uitbreiding, werd
degelijk voorbereidend werk verricht. De dialoog met de kandidaat-lidstaten
werd zowel logistiek als inhoudelijk verbeterd. Het belang dat Nederland als
voorzitter hechtte aan de betrekkingen met de landen van Midden-Europa, Cyprus
en Turkije kwam onder andere tot uitdrukking in het aparte verslag van de
resultaten van de IGC die deze landen op 27 juni 1997 van ministerpresident
Kok en minister Van Mierlo ontvingen.De operationele aspecten van de organisatie van het Europese voorzitterschap
kwamen grotendeels voor rekening van Buitenlandse Zaken en worden verantwoord
onder artikel 07.03, staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappen. 11. HGIS 11.1. AlgemeenMet ingang van 1997 zijn de buitenlanduitgaven ondergebracht in de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS). De HGIS heeft tot doel de samenhang
te bevorderen in het buitenlandbeleid. Onder de coördinerende verantwoordelijkheid
van de minister van Buitenlandse Zaken staan deze buitenlanduitgaven verspreid
over de begrotingen van de verschillende ministeries. De omvang van de HGIS
bedraagt 1,1% van het Bruto Nationaal Product (BNP).Binnen de HGIS wordt een nader onderscheid gemaakt naar uitgaven in het
kader van de officiële ontwikkelingshulp (ODA). De ODA-uitgaven worden
begroot op 0,8% van het BNP. Voor de coördinatie van de ODA-uitgaven
is de minister voor Ontwikkelingssamenwerking verantwoordelijk.Bij de eerste begrotingsopstelling van de HGIS zijn belangrijke intensiveringen
van het buitenlands beleid doorgevoerd. Met name de hulpprogramma's aan Midden-
en Oost-Europa (Economische Zaken, Financiën en Buitenlandse Zaken),
vredesoperaties (Defensie) en het exportinstrumentarium (Economische Zaken)
zijn fors uitgebreid. Er is naar gestreefd zoveel mogelijk programma's gezamenlijk
uit te voeren en open te stellen voor beleidsinitiatieven van andere departementen.
Hiermee wordt versnippering van budgetten en beleid voorkomen.Hieronder volgen enkele sprekende voorbeelden van de samenwerking tussen
de verschillende HGIS-ministeries. – De hulpprogramma's voor Midden- en Oost-Europa, die op de begrotingen
van Economische Zaken en Buitenlandse Zaken staan, voorzien in tal van beleidsdoelstellingen
van vakdepartementen (onder meer natuur, milieu, onderwijs, infrastructuur).– Het internationaal cultuurbeleid (begroting Buitenlandse Zaken)
wordt gezamenlijk door Buitenlandse Zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
vormgegeven en uitgevoerd.– De Azië-faciliteit voor Human Resource Development (begroting
Buitenlandse Zaken) gaat vanaf 1998 van start en wordt in gezamenlijk overleg
met een groot aantal betrokken vakministeries ingevuld.– De ministers voor Ontwikkelingssamenwerking en Economische Zaken
hebben in gezamenlijk overleg een pakket aan maatregelen voorbereid ter bevordering
van de export naar en investeringen in ontwikkelingslanden. Met dit zogenaamde
Bedrijfslevenprogramma wordt de economische component in het buitenlandbeleid
versterkt.– Naar aanleiding van het in 1997 afgeronde Interdepartementaal
Beleidsonderzoek «Samenhang Exportinstrumentarium», zal een meer
geïntegreerde organisatiestructuur worden opgezet ter uitvoering van
een aantal exportregelingen.In de rekening 1997 wordt voor de eerste keer aandacht besteed aan realisatie
van de uitgaven en ontvangsten in het kader van de Homogene Groep. De onderstaande
bedragen betreffen voorlopige realisaties. In de HGIS-nota, die in september
1998 zal uitkomen, worden de definitieve realisaties per departement opgenomen.
 Uitgaven
(x f 1 000)Begroting 1997Realisatie
1997 01 Algemene Zaken8 3006 000 02 KABNA321 568311 69603 Buitenlandse Zaken5 624 7795 784 70004 Justitie3 7305 247 05 Binnenlandse Zaken2 98616 17206 Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen96 22798 96207 Financiën511 430471 890 08 Defensie340 190287 57309 Volkshuisvesting13 77014 498 10 Verkeer
en Waterstaat11 23812 438 11 Economische Zaken347 499334 10512 Landbouw, Natuur en Visserij32 12838 941 13
Sociale zaken en Werkgelegenheid1 5001 335 14
Volksgezondheid, Welzijn en Sport532532* 15
Aanvullende post24 8490 Totaal7 340 7267 384 089* De realisatiecijfers voor attachés kunnen door VWS voorlopig
niet uit het artikel «personeel en materieel» worden geïsoleerd.
Daarom is hier de stand per februarinota opgenomen 11.2. UitgavenDe grootste mutaties in de uitgaven zijn te vinden op de begrotingen van
Defensie, Economische Zaken, Financiën en Buitenlandse Zaken. Hieronder
zullen de majeure wijzigingen worden toegelicht voor deze ministeries. DefensieVoor Defensie wordt de lagere realisatie ten opzichte van de begroting
verklaard door een onderschrijding van f 69,3 miljoen op het artikel
Vredesoperaties. Als gevolg van een vermindering van het aantal door de Verenigde
Naties uitgevoerde vredesoperaties is het VN-vredesoperatie-budget verlaagd
met een bedrag van f 25,7 miljoen. Daarnaast is op dit artikel
sprake van een onderschrijding van f 43,7 miljoen voor diverse operaties
(IFOR, SFOR, etc.). Voor overige uitgaven in het kader van Internationale
Samenwerking kunnen hogere uitgaven dan oorspronkelijk begroot worden geconstateerd
voor attachés (f 5,5 miljoen) en voor de kustwacht van de Nederlandse
antillen en Aruba (f 7,8 miljoen). Zie voor een nadere toelichting de
rekening van Defensie. Economische ZakenVoor het onderdeel van de HGIS betreffende Economische Zaken laten de
uitgaven een lichte onderschrijding zien van f 13 miljoen. Dit is het
saldo van diverse ophogingen en onderschrijdingen. Als gevolg van hogere uitvoeringskosten
voor de diverse programma's (BSE, EFI, PSB, PSO, PSP, PSOM en multilaterale
projecten) zijn de totale uitvoeringskosten van SENTER f 5,1 miljoen
hoger uitgevallen dan geraamd. Voor de programma's in het kader van de bevordering
van buitenlandse economische betrekkingen kan als belangrijkste mutatie worden
aangemerkt de onderschrijding van f 20 miljoen voor de Investeringsfaciliteit
Opkomende Markten (IFOM). Met de IFOM zou de investeringsfaciliteit voor Midden-
en Oost-Europa (IFMOE) worden uitgebreid naar andere opkomende markten (onder
andere China, Indonesië en Zuid-Afrika). Vertragingen in de invoering
hebben voor 1997 geleid tot de hierboven vermelde onderschrijding.Voor de stimulering van exportactiviteiten is per saldo f 28,7 miljoen
extra uitgegeven. Twee belangrijke oorzaken hiervoor zijn enerzijds de onderschrijding
op de uitgaven in het kader van het Exportfinancieringsarrangement Indonesië
(f 12,7 miljoen) en anderzijds de hogere uitgaven voor de Garantiefaciliteit
Opkomende Markten (f 42,5 miljoen). Eerstgenoemde mutatie wordt veroorzaakt
door extra uitgaven voor machinebouw, laatstgenoemde mutatie vindt zijn oorsprong
in de vervroegde implementatie van deze faciliteit.Voor het artikel Economische hulp Oost-Europa heeft per saldo een onderschrijding
van f 21,5 miljoen plaatsgevonden. De belangrijkste mutaties die het
saldo bepalen worden gevormd door extra middelen voor de SENO-faciliteit (f 49,6
miljoen) en IBTA (f 4 miljoen) en lagere uitgaven voor het Programma
Samenwerking Oost-Europa (f 19,1 miljoen), de Investeringsfaciliteit
Midden- en Oost-Europa (f 49,2 miljoen) en het Programma Multilaterale
Projecten (f 5,8 miljoen). FinanciënVoor Financiën worden de hogere uitgaven onder andere verklaard door
mutaties op het artikel Deelnemingen in het kapitaal van multilaterale ontwikkelingsbanken.
Belangrijke verschillen betreffen lagere uitgaven dan gepland met betrekking
tot de deelneming in het kapitaal van Regionale Ontwikkelingsbanken (f 6
miljoen) en de bijdrage in de middelen van de Internationale Ontwikkelingsassociatie
(f 68, 5 miljoen) en hogere uitgaven als gevolg van een grotere deelneming
in de speciale fondsen van Regionale Ontwikkelingsbanken (f 43,9 miljoen).
De lagere uitputting kan worden verklaard uit koersverschillen van de dollar
en SDR (IDA), wijzigingen in het verzilveringsschema (speciale fondsen), wijzigingen
in de gekozen uitbetalingsvorm, dollars in plaats van SDR (Aziatische Ontwikkelingsbank)
en naar 1998 verschoven betalingen (IDA).Daarnaast zijn er voor het artikel Deelneming in het kapitaal van de Ontwikkelingsbank
voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika geen uitgaven geweest (begroot was
f 14 miljoen) door vertragingen in de oprichting van deze bank. Buitenlandse ZakenVoor een toelichting op de belangrijkste mutaties van Buitenlandse Zaken
wordt verwezen naar hoofdstuk 2 van het algemeen deel van de begroting en
de artikelsgewijze toelichting vanaf beleidsveld 7. Ontvangsten
(x f 1 000)Begroting 1997Realisatie
1997 01 KABNA55 61543 169 02 Buitenlandse
Zaken99 855116 681 03 Financiën7002 22304 Defensie58 00052 300 05 Economische
Zaken4 9568 526 Totaal219 126222 89911.3 OntvangstenDe grootste mutaties in de ontvangsten kunnen teruggevonden worden op
de begrotingen van KABNA, Defensie, Economische Zaken en Buitenlandse Zaken.
Hieronder worden voor deze ministeries deze wijzigingen nader toegelicht. KABNAVoor KABNA wordt de lagere realisatie in belangrijke mate veroorzaakt
door een vermindering van de ontvangsten op het artikel Samenwerkingsmiddelen
( f 14,2 miljoen). Economische ZakenDe hogere realisatie voor Economische Zaken wordt grotendeels verklaard
uit hogere ontvangsten (f 2,9 miljoen) uit hoofde van gemengde kredieten,
terugbetaalde subsidies en bijdragen, ontvangen premies voor de TRHIO, provisies
IFMOE en vorderingen op uitstaande leningen. DefensieDe afwijkingen ten opzichte van de ontwerpbegroting voor Defensie kunnen
voor een belangrijk deel verklaard worden uit het achterblijven van vergoedingen
voor de Nederlandse deelname aan vredesoperaties als gevolg van de financiële
situatie van de VN (f 4,3 miljoen) en een vermindering van het aantal
humanitaire vluchten ten behoeve van Ontwikkelingssamenwerking (f 1,6
miljoen). Buitenlandse ZakenVoor een verklaring van de hogere ontvangsten voor Buitenlandse Zaken
wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting van de rekening. 12. Uitgavencategorie OntwikkelingssamenwerkingMet ingang van 1997 is een nieuwe berekeningswijze van begroten ingevoerd
voor de Uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking. De voor ontwikkelingssamenwerking
bestemde middelen werden niet langer gekoppeld aan het Netto Nationaal Inkomen
maar aan het Bruto Nationaal Product. De totale netto ODA is bij de opstelling
van de begroting 1997 en het meerjarenplan 1998–2001 begroot op 0,8%
van het BNP. Het ODA-plafond in 1997 (x f 1000)  Totaalwaarvan
k.m.m.* Stand ontwerpbegroting 19975 963,0226,888 Bijstelling
BNP (CEP)63,200  bandbreedte ex 1996– 24,8293,552Stand eerste suppletore begroting6 001,39310,440 Bijstelling
BNP (MEV)86,800  macro-steun Armenië6,000  correctie
bandbreedte 19962,952 Stand tweede suppletore begroting/Slotwet
19976 097,14510,440* k.m.m.= kapitaalmarktmiddelenDe bij begrotingsvoorbereiding berekende middelen, die nodig zijn voor
de netto ODA van 0,8% van het BNP zijn bij voorjaars- en najaarsnota bijgesteld.
In de eerste wijzigingswet is het begrotingsbedrag verhoogd met f 41,3
miljoen. Deze verhoging is het saldo van de verhoging van f 63,2 miljoen
aan de hand van de herraming van het BNP, zoals opgenomen in het Centraal
Economisch Plan (CEP) 1997 en de verlaging van f 21,3 miljoen als gevolg
van de verrekening van de bandbreedte 1996. Deze bandbreedte is het saldo
van een verlaging van f 24,8 miljoen als gevolg van de overschrijding
in 1996 op de begrotingsmiddelen en de verhoging van f 3,6 miljoen voortvloeiend
uit de onderschrijding op de kapitaalmarktmiddelen.In de tweede wijzigingswet zijn de beschikbare ODA-middelen, ten opzichte
van de stand Voorjaarsnota verruimd met f 95,8 miljoen. Deze verhoging
wordt verklaard door drie afzonderlijke veranderingen. De herraming van het
BNP resulteerde in een verhoging van het ODA-plafond met f 86,8 miljoen.
Daarnaast vond een correctie plaats op de bandbreedte. Deze correctie leidde
tot een verdere verhoging van f 3,0 miljoen. De toezegging van de minister
van Financiën tijdens de Wereldbankvergadering in Hong Kong, om macro-economische
steun te verlenen aan Armenië, resulteerde in een verdere verhoging van
het plafond met f 6,0 miljoen.De uiteindelijke realisatie bedroeg f 6 083,2 miljoen, bestaande
uit f 6 078,1 miljoen begrotingsmiddelen en f 5,1 miljoen kapitaalmarktmiddelen.
Dit betekent een onderschrijding van de beschikbare begrotingsmiddelen met
f 8,6 miljoen en een onderschrijding van de beschikbare kapitaalmarktmiddelen
met f 5,3 miljoen. Deze onderschrijdingen worden volgens de bandbreedtesystematiek
toegevoegd aan de beschikbare middelen voor 1998 tot en met 2000. In annex
1 die bij deze toelichting is opgenomen, zijn voor de gehele Uitgavencategorie
Ontwikkelingssamenwerking – overeenkomstig de indeling van de extracomptabele
staat – alle mutaties vermeld uit de eerste suppletore begroting, de
tweede suppletore begroting en de slotwet. De realisatie van f 6 083,2
miljoen komt, na aftrek van de ontvangsten op de aflossingen van f 329,1
miljoen, overeen met een netto ODA-prestatie van 0,81% van het BNP (naar de
stand CEP 1998). De prestatie valt hoger uit dan begroot als gevolg van een
bijstelling naar beneden van het BNP en lagere ontvangsten op aflossingen.
Het effect van deze lagere ontvangsten zal in latere jaren worden gecorrigeerd. Realisatie 1997Naast de nieuwe wijze van begroten werd ook de indeling van de begrotingscategorieën
behorende bij Ontwikkelingssamenwerking veranderd. De thema's
en sectoren van Ontwikkelingssamenwerking zijn, conform de indeling van de
Homogene Groep Internationale Samenwerking, gegroepeerd in de Uitgavencategorie
Ontwikkelingssamenwerking. Deze Uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking
omvat elf categorieën met uitsluitend ODA-uitgaven en één
categorie met uitsluitend non-ODA uitgaven. Deze laatste categorie is opgenomen
omdat zij uitgaven bevat, die heel sterk tegen ODA «aanleunen».
De categorieën, die hieronder zijn opgenomen, verschillen met de beleidsvelden
die behandeld zijn in de hoofdstukken hiervoor. Het verschil wordt met name
verklaard door het feit dat de categorieën ook ODA-artikelen omvatten
die op begrotingen van andere departementen staan of die worden toegerekend
aan het ODA-plafond. De uitgavencategorie op hoofdlijnen (x f 1000)   Realisatie 1996begroting
1997Realisatie 1997 IEconomie en Werkgelegenheid292 869297 588355 202IILandbouw en Regionale Ontwikkeling462 342478 500535 694IIIMilieu225 576379 345316 799IVMaatschappelijke Ontwikkeling1 159 2571 276 2741 269 747VOnderwijs, Onderzoek en Cultuur417 266432 788454 158VIMensenrechten, Conflictbeheersing, Democratisering en Goed Bestuur105 855102 000102 350VIIHumanitaire hulp526 693481 000502 352VIIIMacro-steun en Schuldverlichting482 850270 741349 206IXSuriname, Nederlandse Antillen en Aruba419 138380 522367 851XMultilaterale programma's1 151 6311 282 6041 197 384XIOverige programma's605 806581 660632 442 Subtotaal ODA5 849 2835 963 0226 083 185XIIOverige uitgaven mbt OS (non-ODA)422 711449 560432 352 Totaal Ontwikkelingssamenwerking6 282 9946 412 5826 515 537VerplichtingenramingIn de vorige paragraaf is ingegaan op de berekening van het hulpplafond
voor 1997 en de veranderingen die gedurende het jaar zijn opgetreden. De omvang
van de voor Ontwikkelingssamenwerking beschikbare middelen is gebaseerd op
politieke afspraken om 0,8% van het BNP, exclusief bandbreedte te besteden
aan ontwikkelingssamenwerking. Hierbij is een zogenaamde «plafondconstructie»
van toepassing. De aard van dit hulpplafond brengt met zich mee dat bij de
besteding van de middelen het geraamde kasbedrag en daarmee de kasbegroting
centraal staat. De verplichtingenramingen worden in grote mate bepaald door
wijzigingen die optreden in de kasramingen. Gelet hierop spreekt het voor
zich dat de opgenomen verplichtingenramingen een tentatief karakter hebben,
gebaseerd op veronderstellingen over vermoedelijke uitgavenritmes van nieuwe
verplichtingen en het geraamde uitgaventempo van reeds aangegane verplichtingen.
De omvang van de feitelijk aan te gane verplichtingen wordt bepaald door de
beschikbaarheid van kasmiddelen in het lopende en de volgende jaren. Bovenstaande
impliceert dat de verplichtingenraming gedurende het begrotingsjaar onderhevig
is aan wijzigingen als gevolg van veranderingen in het uitgavenritme en de
mate waarin verplichtingen zijn aangegaan voor latere jaren. De verplichtingenraming
in de ontwerpbegroting moet gezien worden als een momentopname. Ook in 1997
heeft dit voor een aantal artikelen geleid tot mutaties in de verplichtingenraming. EvaluatieNederlandse hulp aan Bangladesh in de periode 1972–1996Bangladesh is één van de grootste ontvangers van Nederlandse
hulp. De Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie heeft de
samenwerking tussen Nederland en Bangladesh in de periode 1972–1996
geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat de verleende hulp, een bedrag
van 2,65 miljard gulden, een belangrijke en effectieve bijdrage heeft geleverd
aan de economische en sociale ontwikkeling van Bangladesh.Kunstmestleveranties en water- en landbouwprojecten blijken een structurele
bijdrage te hebben geleverd aan de verbetering van de voedselzekerheid. Projecten
op het terrein van transport en voedseldistributie hebben een positieve bijdrage
geleverd aan het vervoer en de opslag van voedsel, de integratie van markten
en de verbeterde toegang tot zeehavens.De projecthulp en programmahulp (goederenhulp en schuldverlichting)
aan de verschillende industrieën hebben in de jaren zeventig de werkgelegenheid
en groei positief beïnvloeïd. In de jaren tachtig, toen staatsbedrijven
(vooral in de textiel) niet levensvatbaar bleken, bleef goederenhulp echter
op grote schaal doorgaan. De in het kader van het Structurele Aanpassingsprogramma
aangekondigde steun voor de privésector blijkt nauwelijks vorm te hebben
gekregen. De hulp bij aardgaswinning blijkt daarentegen als zeer positief
te kunnen worden beoordeeld.In de praktijk is de verwezenlijking van sociale en institutionele
doelstellingen, die in de jaren tachtig meer werden nagestreefd, moeilijk
gebleken, wat ook de efficiëntie van projecten en de duurzaamheid negatief
beïnvloedde. Sinds eind jaren tachtig is de aandacht van Nederland voor
sociale sectoren en voor hulp via niet-gouvernementele organisaties sterk
toegenomen. Deze hulp blijkt effectief te zijn geweest voor het bereiken van
armere lagen van de bevolking. Een punt van zorg blijft de duurzaamheid van
geboekte resultaten die door afhankelijkheid van externe financiering en institutionele
problemen wordt bedreigd.Gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingenBinnen de begroting van de uitgaven voor Ontwikkelingssamenwerking zijn
in 1997 vijf afzonderlijke gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen geformuleerd.
Twee doelstellingen hebben betrekking op het terrein van het sociaal beleid:
twintig procent van de netto-ODA voor basis sociale voorzieningen
en vier procent van de netto-ODA voor reproductieve gezondheid. Hiernaast
zijn er twee doelstellingen geformuleerd op het terrein van milieu: 0,1% van
het BNP voor het internationaal natuur- en milieubeleid in ontwikkelingslanden
en vijftig miljoen voor het behoud van tropisch regenwoud. De vijfde doelstelling
betreft de hulp aan minst ontwikkelde landen (MOL's). Voor 1997 geldt de doelstelling
dat ten minste 0,25 % van het BNP besteed wordt aan hulp in MOL's. Net als
in andere jaren zal over de MOL-doelstelling in de ontwerpbegroting van 1999
gerapporteerd worden. In de jaren 1994 tot en met 1996 werd deze doelstelling
ruimschoots gehaald, fluctuerend tussen 0,26% en 0,28%.Nadere analyse van een aantal activiteiten die vallen onder de gekwantificeerde
doelstellingen, exclusief de MOL-doelstelling, heeft uitgewezen dat de gehanteerde
percentages, die aangeven in hoeverre een activiteit kwalificeert voor een
doelstelling, aanpassing behoefde. Deze aangepaste percentages zijn nu gebruikt
bij de berekening van de realisatie van de doelstellingen. Twintig procent voor basis sociale voorzieningenHet zogeheten 20/20-initiatief voor «basic social services»
is vastgelegd in de slotverklaring van de Sociale Top in Kopenhagen in 1995
en is nader uitgewerkt in de Oslo-consensus van 1996. Het doel van dit initiatief
is dat uiteindelijk alle mensen toegang hebben tot basis sociale voorzieningen.
Om dit te bereiken dienen ontwikkelingslanden twintig procent van hun overheidsbudget
en donoren twintig procent van hun ODA-budget te besteden aan deze voorzieningen.
In het kader van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking is besloten eenzijdig
twintig procent van de begroting te besteden aan basis sociale voorzieningen
teneinde ontwikkelingslanden te stimuleren eveneens twintig procent hiervoor
te alloceren. In de nieuwe berekening van de doelstelling zijn de belangrijkste
wijzigingen opgetreden bij activiteiten van humanitaire hulp en de toerekeningen
van de IDA bijdrage aan basis sociale voorzieningen.In 1997 is internationaal een aantal instrumenten ontwikkeld die ontwikkelingslanden
en donororganisaties ondersteunen bij de uitvoering van het 20/20-initiatief.
Zo zijn richtlijnen ontwikkeld voor basis educatie, eerstelijns gezondheidszorg
en reproductieve gezondheid geformuleerd, heeft de Verenigde Naties een poster
«Basic Social Services for All» gepubliceerd met informatie over
indicatoren voor basis sociale voorzieningen per land, heeft de Wereldbank
een brochure over basis sociale voorzieningen en hebben UNICEF en UNDP een
aantal ontwikkelingslanden ondersteund bij studies naar budgetallocaties.
Nederland financiert een studie van de OESO/DAC naar de rapportage van donoren
over basis sociale voorzieningen en neemt actief deel aan de voorbereidingen
voor de follow-up conferentie, die in oktober 1998 in Vietnam wordt gehouden. Extracomptabele staat basis sociale voorzieningen  Bedragen x f 1000Realisatie
1995Realisatie 1996Begroting 1997Realisatie 1997Begr
artPerc IIaLandenprog. mbt landbouw
en reg ontwikkeling37 36036 10738 50044 45811.0110%IIbBijdrage Wereldvoedselprog (WFP/IEFR)72 50072 50060 00060 00011.02100%IIdStedelijke ontwikkeling1 6422 3562 7502 41911.0410%IIIaLandenprog. mbt milieu8 75810 97815 85013 31612.01.015%IVaLandenprog. mbt maatschappelijke ontwikkeling188 425255 745310 000278 53213.01.01100%IVbMultilaterale bijdragen         VN-bevolkingsfonds (UNFPA)69 30083 50086 00095 00013.01.02100%  VN-AIDS programma (UNAIDS)9 50010 00011 00011 00013.01.03100%  Caribische Ontwikkelings Bank (CDB)4 0705 6004 0002 94013.01.04100%IVcLandenprog. mbt vrouwen & ontwikkeling7 9306 8648 8008 33513.02.0220%IVdBijdrage UNIFEM & INSTRAW2 4851 4001 6501 90013.02.0125%IVeLandenprog. mbt kinderen & ontwikkeling3 7157 76911 0007 94313.03.02100%IVfBijdrage VN-kinderfonds (UNICEF)42 00040 00050 00056 00013.03.01100%IVgAmbassade Projecten Programma1 8211 9291 8001 79513.0410%IVhMedefinanciering van proj van part. organisaties        Medefinancieringsprogramma97 437122 455109 986135 80713.0
5.0125%   Prog. voedselzekerheid en voedings-verbetering30 00030 00030 00030 00013.05.02100%  Prog. personele samenwerking met ontw. landen22 92721 97023 00023 92013.05.0365%IViNederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV)21 50015 31325 60016 34613.0615%IVjGemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke activiteiten1 0891 5001 5001 51513.0715%Va– (pre)basisonderwijs en -vorming56 90675 03261 00088 27414.02.01100%VdOnderzoeksprogramma2 3182 3972 2502 42414.04.015%VIIaNoodhulp tbv ontwikkelingslanden179 940140 308170 762131 05609.04.0130%IXaHulp aan Suriname13 67422 99619 55417 53315.0515%XaEU-hulpverlening         Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)19 06211 36122 50014 80708.0210%  Nood- en voedselhulp50 04021 78436 00035 735EU35%XbMultilaterale financiële instellingen         Internationale
ontwikkelingsassociatie (IDA)38 755114 59443 15490 752IXb25%  regionale ontwikkelingsbanken en -fondsen3 1774 0273 1894 385IXb5%XcBijdrage VN-ontwikkelingsfonds (UNDP)16 50016 50016 50017 00016.0410%XdSpeciale multilaterale activiteiten24 24937 55424 37533 81616.0575%XIaDeskundigenprogramma (suppletie-artsen)22 97220 38926 08023 16216.0120%XIcDoelbijdragen94533833121316.03.015% Totaal1 050 9971 193 2661 217 1311 250 383   ODA5 662 7005 849 2835 963 0226 097 145   Totaal basis sociale voorzieningen in % ODA18,5620,4020,4120,53  4% Reproductieve gezondheidDe begrippen Reproductieve Gezondheid en Reproductieve Rechten zijn tijdens
de bevolkingsconferentie in Caïro en de vrouwenconferentie in Beijing
internationaal geaccepteerd als uitgangspunt voor beleid. De vertaling naar
de praktijk vindt in toenemende mate plaats, ondersteund door internationale
organisaties als UNFPA, WHO en IPPF en bilaterale donoren. Nederland heeft
zich voor 1997 vastgelegd om 4% van het ODA-plafond te besteden aan reproductieve
gezondheid. De uitvoering in 1997 heeft enerzijds plaatsgevonden via internationale
organisaties en anderzijds via bilaterale programma's. Reproductieve gezondheid
betreft niet alleen activiteiten in de gezondheidszorg maar hangt nauw samen
met goede voeding, veilig drinkwater, goede scholing en mensenrechten. Het
gaat om een geïntegreerde benadering waar «family planning»
een onderdeel van is. Uitgaande van deze geïntegreerde benadering is
aan de volgende onderwerpen speciaal aandacht besteed: veilig moederschap,
adolescenten, onveilige abortus, reproductieve gezondheidsvoorzieningen voor
vluchtelingen, handhaving van seksuele en reproductieve rechten. Extracomptabele staat Reproductieve gezondheid  Bedragen x f 1000Realisatie
1995Realisatie 1996Begroting 1997Realisatie1997Begr
artPerc  Landenprogramma's waaronder:49 19954 07687 30073 83413.01.0122,5%IVa– maatschappelijke ontwikkeling      IVc– vrouwen en ontwikkeling       IVe– kinderen
en ontwikkeling       IVbMultilaterale bijdragen         VN-bevolkingsfonds
(UNFPA)69 30083 50086 00095 00013.01.02100%  VN-AIDS programma (UNAIDS)9 50010 00011 00011 00013.01.03100%IVfBijdrage VN-kinderfonds (UNICEF)12 60015 00015 00016 80013.03.0130%IVgAmbassade Projecten Programma10611011018013.041%IVhMedefinanciering van proj van part. organisaties        Medefinancieringsprogramma9 3409 7969 82510 86513.05.012%  Prog. personele samenwerking met ontw. landen3 5513 3803 5513 68013.05.0310%IViNederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV)8601 0211 0301 09013.061%IXaHulp aan Suriname001 2001 16915.051%XbMultilaterale financiële instellingen         Internationale
ontwikkelingsassociatie (IDA)11 62722 91912 94618 150IXb5%  regionale ontwikkelingsbanken en -fondsen953805957877IXb1%XdSpeciale multilaterale activiteiten1 0005 0072 0004 50916.0510%XIaDeskundigenprogramma6 8925 0977 8245 79116.015%XIcDoelbijdragen81321022525016.03.015% Totaal175 741210 921238 968243 195   ODA x ƒ miljoen5 662 7005 849 2835 963 0226 097 145   Totaal reproductieve gezondheid in % ODA3,13,64,04,0  0,1% Milieu en 50 miljoen voor Tropisch RegenwoudIn de begroting voor 1997 is voor het eerst de gekwantificeerde kwaliteitsdoelstelling
om – binnen de begroting van de uitgaven voor Ontwikkelingssamenwerking –
0,1 % van het Bruto Nationaal Product (BNP) te besteden aan milieu in ontwikkelingslanden
vastgelegd. Hoewel de doelstelling in 1997 niet geheel (dat wil zeggen voor
ruim negentiende deel) gehaald werd, is er een opgaande lijn te signaleren.Zoals in de bovenstaande paragraaf «gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen»
is voor de doelstelling milieu ook per begrotingsartikel een bepaald percentage
gebruikt voor het bepalen van de «milieu»realisatie. Dit geldt
niet voor de artikeloverstijgende categorie «overige activiteiten met
een miliedimensie». Deze categorie bevat alle activiteiten met een milieudimensie,
die niet ondergebracht zijn in de artikelen die opgenomen zijn in de extracomptabele
staat milieu. In 1997 was de realisatie van activiteiten met een milieudimensie
f 15,0 miljoen hoger dan bij de begrotingsvoorbereiding werd verwacht.
Activiteiten met een milieudimensie worden voor 1/3 toegerekend aan de extracomptabele
staat. Dit verklaart de stijging van f 5,0 miljoen van de categorie «overige
activiteiten met een milieudimensie». De totale uitgaven voor bossen
in het kader van ontwikkelingssamenwerking bedroegen in 1997 ongeveer f 176,0
miljoen, waarvan ongeveer f 74,0 miljoen gulden ten behoeve van het tropisch
regenwoud. Daarmee werden voor het eerst de aangekondigde streefcijfers (f 150,0
miljoen voor bossen, waarvan f 50,0 miljoen voor tropisch regenwoud)
gehaald. Daarna werden voor het In de nieuwe berekening van de doelstelling
zijn de belangrijkste wijzigingen opgetreden bij de bijdragen aan multilaterale
instellingen. Zo werd de toerekening aan UNDP verhoogd en aan WFP verlaagd. Extracomptabele staat milieu  Bedragen x f 1000Realisatie
1995Realisatie 1996begroting 1997realisatie 1997begr
artperc IIIMilieu       IIIaLandenprogramma's
mbt milieu175 685219 568317 000266 32412.01.01100%IIIbInternationale milieubijdragen (GEF/UNEP)2 7164 00810 34517 94412.01.02100%IIIcMiliev-programma2 39113 61450 00030 53112.02100%IIIdNatuur en milieu educatie (NME)1 9532 0002 0002 00012.03100% Subtotaal182 745239 190379 645316 799  IIbBijdrage wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR)7 2507 2506 000011.020%IIcInternat fonds voor agrar ontwikkeling (IFAD)51452160069311.0310%XcBijdrage VN-ontwikkelingsfonds (UNDP)16 50016 50016 50034 00016.0520%XaEuropees ontwikkelingsfonds (EOF)7 6254 5449 0007 40308.025%XbInternat. Ontwikkelingsassociatie (IDA)38 75545 83843 15436 301IXb10%XbRegionale ontwikkelingsbanken en -fondsen3 1774 0273 1894 385IXb5% Subtotaal78 82176 68078 60682 782  IIaLandenprog mbt landbouw en reg. ontwikkeling56 00065 00070 00061 01711.01100%1IVgAmbassade projecten programma (APP)80880880889813.045%IVhMedefinancieringsprogramma39 82159 70038 90054 32313.05.0110% IViNederlandse ontwikkelingsorganisatie
(SNV)15 60015 70015 80016 34613.0615%IXbKabNA-milieu uitgaven7 0008 00012 00012 021IV5%VcProgramma's van IO&O-instituten4 2355 0005 2956 56614.035% Overige activiteiten met een milieudimensie79 25257 75698 333103 248   Subtotaal202 716211 964241 136254 419   Totaal-generaal459 282529 834699 087654 000   BNP x ƒ miljoen635 500667 150695 700712 900   Milieu als % van het BNP0,0720,0790,1000,092  1 Dit percentage betreft het onderdeel bosbouw in de sector
agrarische productie en ontwikkeling. 13. Financieel beleid en beheer 13.1. Delegatie en integraal managementIn het kader van de herijkingsoperatie zijn per 1 januari 1997 de verantwoordelijkheden
voor het financieel beheer van exploitatie-uitgaven en OS-projecten gedelegeerd
naar de directies op het departement en de posten en is een vorm van integraal
management ingevoerd. Hiermee werd onder meer beoogd een oplossing te bieden
voor het gebrek aan structurele inbedding van beheer in de primaire processen
van Buitenlandse Zaken. Buitenlandse Zaken heeft de afgelopen jaren forse
verbeteringen in het financieel beheer gerealiseerd, resulterend in vier goedkeurende
accountantsverklaringen op een rij. Dit gebeurde noodgedwongen op een centralistische
wijze waardoor inbedding van beheer achter bleef.In diverse rapportages van de accountantsdienst en Algemene Rekenkamer
werd hier terecht op gewezen. Een te lang voortduren van deze situatie was
uit een oogpunt van duurzaam goed financieel beheer niet acceptabel en kon
op termijn alsnog gevolgen hebben voor de verstrekking van de accountantsverklaring.
Daarbij speelt uiteraard ook mee dat integratie van beleid en beheer een bijdrage
levert aan de kwaliteitsverbetering van het beleid.In een overgangsjaar worden extra risco's gelopen. Daarom moest voorafgaand
aan de invoering van de delegatie een aantal randvoorwaarden worden voldaan.
Zo zijn de geautomatiseerde systemen aangepast, is er veel energie in opgeleidingen
gestoken, zijn de OS-posten versterkt met financiële medewerkers, zijn
de beheerregels vereenvoudigd en is eind 1996 een zogenaamd blusteam aan de
slag gegaan om de dossiers «schoon» aan de nieuwe budgethouders
over te dragen. Op centraal niveau is bij de concerncontroller (directie Financieel-Economische Zaken) een vangnet gecreëerd ten behoeve van tijdelijke
ondersteuning van de nieuwe budgethouders om hen door het overgangsjaar 1997
heen te helpen. 13.2. Financieel beheerIn het kader van de nieuwe besturingsfilosofie is een jaarplancyclus ingevoerd
en is een begin gemaakt met organisatiedoorlichtingen nieuwe stijl. Op basis
van het accountantsrapport over 1996 en het rechtmatigheidsonderzoek van de
Algemene Rekenkamer over 1996 is in juni 1997 een actieplan financieel beheer
vastgesteld met acties gericht op het wegwerken van resterende achterstanden
op de korte termijn, verbetermaatregelen voor de middellange termijn (waaronder
opleidingen en interim oplossingen voor tekortkomingen in de informatievoorziening)
en activiteiten gericht op verbetering op de langere termijn (waaronder wederom
herziening van de informatiesystemen en ontwikkeling van een incentivebeleid).
In deze periode is reeds op grote schaal ondersteuning geboden aan budgethouders
die daarom verzochten. JaarplancyclusMet ingang van het begrotingsjaar 1997 is voor het eerst een jaarplancyclus
ingevoerd. Directeuren en Chefs de Poste hebben voor de aanvang van het begrotingsjaar
een jaarplan opgesteld waarin de voornemens ten aanzien van de beleidsuitvoering
en de besteding van de daarvoor bestemde middelen werden gepresenteerd. Ondanks
aanloopproblemen eind 1996/begin 1997 (vertraging in het aanleveren van jaarplannen
en vertraging in de beoordeling op het departement) is de kwaliteit van de
eerste jaarplannen over de hele linie zeker niet slecht te noemen. Het blijkt
ook in de beleving van de budgethouders een goed instrument om de nieuw verkregen
verantwoordelijkheden mede vorm te geven. Gedurende het verloop van het begrotingsjaar
hebben de budgethouders, middels periodieke rapportages, voorstellen kunnen
doen voor tussentijdse bijstelling van het jaarplan, voornamelijk in budgettaire
zin. Ter afsluiting van het begrotingsjaar zijn over 1997 jaarverslagen opgesteld
ten behoeve van de verantwoording van het uitgevoerde beleid en de besteding
van de ter beschikking gestelde middelen. Door middel van deze plan- en verslagcyclus
is het mogelijk geweest de sturing van het departement te beperken tot hoofdlijnen.Na evaluatie van de goedkeuringsfase is een aantal taken en verantwoordelijkheden
in het kader van de plan- en verslagcyclus duidelijker vastgelegd. De belangrijkste
wijziging betrof de versterking van de coördinerende rol van de regiodirecties
in de beoordeling van de jaarplannen en jaarverslagen. Voor volgend jaar is
het van belang te komen tot een betere integratie van beleid en beheer bij
genoemde beoordeling. Veiligstellen Financieel Beheer 1997Vervolgens is de aansturing op een hoger niveau gebracht en is het bereik
van het financieel actieplan uit juni 1997 verbreed. Alle lopende verbeteracties
zijn onder de aansturing van de Stuurgroep Veiligstellen Financieel Beheer
(VFB) (onder voorzitterschap van de Directeur-Generaal Internationale Samenwerking
en de Plaatsvervangend Secretaris-Generaal) gebracht. Centrale doelstelling
van het VFB-project werd het wegwerken van de achterstanden op de korte termijn
en het tegelijk werken aan structurele maatregelen met het oog op inbedding
van financieel beheer in de bedrijfsvoering, waarbij budgethouders zelf verantwoordelijk
worden voor het wegwerken van de achterstanden, los van de vraag of ze daarvoor
zelf verantwoordelijk waren of dat het om achterstanden vanuit het
verleden ging. Van de budgethouders zelf werd een substantiële eigen
capaciteitsinzet gevraagd (met het oog op duurzaamheid van de verbeteringen)
en tegelijkertijd werd met grote snelheid gewerkt aan het ontwikkelen en invoeren
van een incentive-beleid (sancties en beloningen) en een opleidingspakket
integraal management voor alle (plaatsvervangend) directeuren en (plaatsvervangend)
Chefs de Poste in 1998 en 1999. Tevens werd de reeds geplande additionele
opleidingsinspanning voor financiële en beleidsmedewerkers geïntensiveerd.Eind 1997/begin 1998 is een grote sprong voorwaarts gemaakt bij het wegwerken
van de achterstanden en het actualiseren van de administratieve organisatie.
Tevens is veel gedaan aan training on the job en vergroting van de affiniteit
met financieel beheer. Ook de beheerregelgeving is geëvalueerd en met
ingang van 1 januari 1998 verder vereenvoudigd . Tevens zijn de hoofdlijnen
van een incentivebeleid door de departementsleiding vastgesteld en zijn de
voorbereidingen voor de genoemde opleidingen gestart. OrganisatiedoorlichtingEind 1997 is van start gegaan met de eerste integrale organisatiedoorlichtingen
nieuwe stijl. Dit instrument speelt in de nieuwe besturingsfilosofie een cruciale
rol als aanvulling op de jaarplannen en jaarverslagen, als controlemiddel
voor de departementsleiding en als managementtool voor de integraal manager.
In 1998 zal een eerste evaluatie van de organisatiedoorlichting nieuwe stijl
plaatsvinden. Administratieve OrganisatieIn 1997 is gewerkt aan het opbouwen van een visie op de Administratieve
Organisatie (AO) vanuit de integrale manager. Deze vernieuwde visie op AO
(managementtool) zal in 1998 worden geïmplementeerd. Verder waren de
procedurebundel OS en de tweede versie van het handboek bedrijfsvoering Posten
op CD-ROM belangrijke producten van verheldering en sanering van regelgeving.
De evaluatie van de procedurebundel heeft op hoofdlijnen opgeleverd dat –
met inachtneming van de doorgevoerde verbeteringen – de procedures door
de budgethouders goed werkbaar worden geacht. Een evaluatie van het handboek
bedrijfsvoering voor de Posten wees uit dat men op hoofdlijnen redelijk tevreden
is over het product. InformatievoorzieningWat betreft de bestaande informatiesystemen lag in 1997 de nadruk op consolidatie,
noodzakelijke aanpassingen in verband met vereenvoudiging van regelgeving
en beter gebruik van de systemen door de (nieuwe) budgethouders. Tevens is
in het kader van de VFB en de jaarplancyclus een aantal interimvoorzieningen
getroffen.Wat betreft de integrale herziening van de verouderde informatiesystemen
is eind 1997 na een intensieve voorbereidingsperiode een Europese Aanbesteding
gestart voor de selectie van een geïntegreerd (management)informatiesysteem
(GMIS). 13.3. Subsidiebeleid en misbruik en oneigenlijk gebruikIn 1997 is een aanvang gemaakt met de evaluatie van subsidies. In de eerste
fase van de evaluatie van de subsidies en het subsidiebeleid zijn de instellingen
die exploitatiesubsidies ontvangen geïnventariseerd. Tevens zijn de criteria
voor de verstrekking van exploitatiesubsidies vastgesteld. Daarnaast
heeft een doorlichting plaatsgevonden van de gehanteerde subsidievoorwaarden.
Naar aanleiding hiervan zijn voorbereidingen getroffen voor een standaardbeschikking
voor exploitatiesubsidies. Hierbij is ook aandacht besteed aan aspecten van
misbruik en oneigenlijk gebruik. In de tweede fase wordt mede in het kader
van de herziening van het subsidiebeleid op Buitenlandse Zaken bezien op welke
wijze aan een nadere evaluatie vorm moet worden gegeven. 13.4. KengetallenEr is met Financiën overeenstemming bereikt over de vraag waar ramings-
en doelmatigheidskengetallen zinvol zijn in de begroting. Daarnaast zijn er
vier nieuwe ramingskengetallen en één nieuw doelmatigheidskengetal
in de begroting opgenomen. Hiermee zijn ramingskengetallen voor de begroting
ontwikkeld. Voor doelmatigheidskengetallen is inmiddels sprake van een dekkingspercentage
van 96%. Alleen voor de afdelingen Vertalingen dienen nog doelmatigheidskengetallen
te worden ontwikkeld. De ontwikkeling van kengetallen ten behoeve van de bedrijfsvoering
en kengetallen voor de posten volgt. Inmiddels is door middel van een onderzoek
naar de sturingsrelaties met de posten een aanzet gedaan om hiervoor kengetallen
te ontwikkelen. In deze jaarrekening is getracht waar relevant terug te koppelen
naar de kengetallen die waren opgenomen in de begroting 1997. 13.5. CBI AgentschapDoor verzelfstandiging van het CBI per 1 januari 1998 in de vorm van een
agentschap is onder meer bereikt dat de sturingsrelaties tussen departement
en het CBI aanzienlijk zijn verhelderd en dat bedrijfsvoering in opzet bedrijfsmatiger
wordt aangestuurd. 13.6. Versnelling en verbetering van de financiële
verantwoordingHet streven naar verbetering en versnelling van de financiële verantwoording
wordt volledig onderschreven. Meer aandacht voor de resultaten van het beleid
(in plaats van alleen maar voor de goede voornemens in de begroting) is een
goede zaak. In onderhavige jaarrekening is dan ook een nieuwe poging gedaan
om de kwaliteit van de jaarrekening te verbeteren. De verwachting is dat gegeven
de huidige financiële regelgeving – pas in 1999 de beoogde vervroeging
van de jaarreking van Buitenlandse Zaken kan worden gerealiseerd. Deze verwachting
is ingegeven door de unieke problematiek waarmee Buitenlandse Zaken bij het
afsluiten van het boekjaar te maken heeft hetgeen ook door het Ministerie
van Financiën en de Algemene Rekenkamer onderkend wordt.Ten eerste is sprake van de consolidatie van de financiële verantwoording
van ongeveer 130 posten in het buitenland. Een aantal posten, met name in
ontwikkelingslanden, heeft soms te maken met niet altijd even goed functionerend
bankverkeer, hetgeen tot vertragingen in de jaarafsluiting kan leiden. Ook
overmachtssituaties (natuurrampen, staatsgrepen) kunnen er in voorkomende
gevallen toe leiden dat de jaarafsluiting wordt vertraagd. Tevens is er met
name in de sfeer van Ontwikkelingssamenwerking een grote mate van afhankelijkheid
van financiële verantwoording van derden. 14. Organisatie en intern beheer 14.1. Implementatie herijkingMet de herijking van het buitenlands beleid is een ingrijpend proces op
Buitenlandse Zaken in gang gezet. De implementatie van de herijking en de
delegatie omvat de reorganisatie van het departement, de verandering van de
besturing van het departement door beleid en beheer hechter met elkaar in
verband te brengen en de cultuurverandering die nodig is om in de nieuwe organisatie
met de nieuwe werkwijze aan de slag te gaan.Eind 1997 is een stand van zaken opgemaakt ten aanzien van deze implementatie,
om na te gaan in hoeverre bijstellingen of nadere verduidelijkingen nodig
waren gezien de omvang en intensiteit van de reorganisatie. Dit onderzoek
is uitgevoerd door KPMG en heeft geleid tot een rapportage op basis van gesprekken
met medewerkers van Buitenlandse Zaken en andere ministeries, alsmede schriftelijke
reakties van posten.De geïnterviewden onderschrijven de visie die ten grondslag ligt
aan de herijking. Ook wordt in het rapport aangegeven dat na een jaar herijking
veel is bereikt: de organisatie is aangepast, de delegatie is tot stand gekomen,
de homogene groep internationale samenwerking is ingesteld, jaarplancycli
zijn opgezet en doorlopen etcetera. Er zijn veel nieuwe initiatieven in gang
gezet, zoals vernieuwing van personeelsbeleid, verdere vormgeving integraal
management, verbetering van financieel beheer en vernieuwing van informatie-
en communicatietechnologie.Als belangrijk aandachtspunt wordt in het rapport genoemd de noodzakelijke
cultuurverandering. Aangegeven wordt dat dit vanzelfsprekend een lange-termijnexercitie
betreft: het ombouwen van een organisatie is een proces dat jaren duurt. In
het rapport wordt de departementsleiding aanbevolen op punten van management,
personeelsbeleid en communicatie (zowel intern als extern) duidelijker te
sturen en goed te letten op de samenhang tussen de verschillende in gang gezette
initiatieven. Deze aanbeveling is door de departementsleiding overgenomen
en zal de komende jaren zijn beslag krijgen. 14.2. Vernieuwing personeelsbeleidBij de implementatie van de herijking past ook een vernieuwing van het
personeelsbeleid. In 1997 heeft het bureau McKinsey & Company in opdracht
van de departementsleiding een onderzoek verricht naar het huidige personeelsbeleid.
In dit rapport is een diagnose gemaakt van het bestaande beleid en de wijze
waarop dit wordt uitgevoerd. Voorts worden er bouwstenen aangedragen voor
nieuw beleid en worden contouren geschetst van het veranderingstraject. Aanbevelingen
worden gedaan op het gebied van de functiewaardering, de werving en selectie,
het loopbaanbeleid, de rolverdeling in het personeelsproces en de bevorderingssystematiek.Eind 1997 kwam de departementsleiding met een startnotitie. Mede op basis
van het McKinsey-rapport verwoordt zij hierin haar eigen visie op het personeelsbeleid.
De vernieuwing beoogt een impuls te geven aan de kwaliteit van het werk op
het departement door het maximale te halen uit het beschikbare talent en de
medewerkers de kans te bieden zich volledig te ontplooien. Ze moet uiteindelijk
leiden tot:(i) meer transparantie voor de personeelsleden,(ii) gelijke aandacht voor de verschillende groepen personeelsleden,(iii) een loopbaanbeleid op basis van verdiensten,(iv) grotere betrokkenheid van het (top)management bij het personeelsbeleid
en (v) de zekerstelling dat het ministerie altijd op sleutelterreinen over
voldoende medewerkers met kennis en ervaring beschikt.In 1998 wordt de startnotitie in drie fasen verder uitgewerkt: inspraak,
besluitvorming en uitwerking. Het is de bedoeling dat deze fasen medio 1998
zijn afgerond, zodat in de tweede helft van dat jaar met de implementatie
kan worden begonnen. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING
1997 UITGAVEN EN VERPLICHTINGEN Beleidsveld 06 Algemeen Binnenland Artikel 06.01 Personeel en Materieel Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven1997 Stand ontwerp-begroting 1997221 003220 8541e suppletore begroting 199717 44719 0462e suppletore begroting 19974 4523 423Mutatie– 344– 2 264Stand slotwet 1997242 558241 059De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingen  Uitgaven  ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Ambtelijk personeel155 0407 438162 478155 0407 438162 47802Overige personele uitgaven9 4034 24713 6509 4034 40013 80303Materieel56 5609 87066 43056 4118 36764 778 Totaal221 00321 555242 558220 85420 205241 059Artikel 06.01.01 Ambtelijk personeel Verplichtingen en uitgavenDe invoering van de 36-urige werkweek in 1997 als uitvloeisel van de CAO-sector
Rijk 1995–1997 maakte een herbezetting noodzakelijk. Deze is in 1997
geëffectueerd. Daarnaast trad een herbezetting op in verband met de inwerkingtreding
van de arbeidstijdenwet. Bovenstaande ontwikkelingen in combinatie met de
nieuwe formatie als gevolg van de herijking, leidde tot een verhoging van
de personele bezettingsgraad. Totaal is bij eerste en tweede suppletore begroting
f 5,9 miljoen toegevoegd om bovengenoemde ontwikkelingen te financieren.
In dit bedrag is ook verwerkt de stijging van de loonkosten voortvloeiend
uit de CAO-sector Rijk 1997–1999.De uiteindelijk gerealiseerde gemiddelde bezetting en gemiddelde prijs
leiden tot de ophoging van de bij de tweede suppletore begroting toegevoegde
middelen met nog eens f 1,6 miljoen bij slotwet, zodat de totale mutatie
op Ambtelijk personeel f 7,5 miljoen bedraagt. Ontwikkelingen in volume en gemiddelde kostenDe onderstaande tabel bevat enige informatie over de achtergronden van
het verschil tussen realisatie en het budget bij de ontwerp-begroting. Deze
verschillen zijn uitgewerkt in een prijs- en een volumecomponent. Hierbij moet worden bedacht dat in de presentatie enkele verschillen in uitgangspunten
tussen formatie en bezetting zijn opgenomen. In de formatie, zoals gepresenteerd,
is de personele reserve pool (van 37 projectgebonden fte's) niet opgenomen.
Deze is bij de bezetting wel opgenomen. Daarnaast is in 1997 de formatie uitgebreid
als gevolg van de invoering van de 36-urige werkweek en herbezetting in verband
met het voldoen aan de eisen van de arbeidstijdenwet. Het betreft in totaal
21,5 fte's. Daar bovenop is in de bezettingscijfers personeel opgenomen dat
goeddeels ten laste van het ministerie van Defensie komt. Het betreft 26 fte's.
Voor de vergelijking komt de «formatie» daarmee uit op 1 779
fte's.De tabel geeft aan dat met het verschil tussen de formatie die is gehanteerd
bij de begroting en de hogere bezetting in 1997 de overschrijding ad f 7,5
miljoen voor f 7,0 miljoen wordt verklaard. Tabel: Uitgavenontwikkeling uitgesplitst naar volume-
en prijseffecten Artikel-niveauformatie/bezettingBudget/realisatie*Gemiddelde
prijs Ontwerp-begroting1 694,50152 894 00090 230Realisatie1 770,98162 477 00091 744verschil76,48– 7 437 000– 248prijsverschil 1 694,50 x 248420 236 bezettingsverschil
76,48 x 91 7447 016 581 Totaal7 436 817Reeds bij suppletore begrotingen gemuteerd5 882 000Slotwetmutatie  1 554 817GrafiekenIn grafiek 1 is de gemiddelde bezetting opgenomen (hoeveelheidscomponent),
terwijl grafiek 2 de gerealiseerde gemiddelde loonkosten (prijscomponent)
weergeeft. In beide grafieken is een onderverdeling gemaakt naar de verschillende
sectoren, waarbij onder de sector PLVS tevens de gegevens betreffende de bewindslieden
zijn opgenomen. Grafiek 1Grafiek 1 laat onder andere de gevolgen van de herijking zien. Vooral
het Directoraat-Generaal Internationale Samenwerking (DGIS) is in omvang afgenomen
ten gunste van het nieuwe directoraat-generaal Regiobeleid (DGRB), de directie
Crisisbeheer Humanitaire Hulp (DCH) en de directie Verenigde Naties (DVN).
Per saldo is de bezetting op het departement in beperkte mate toegenomen (zie
ook de bezettingstabel). Zoals hierboven is aangegeven betreft het niet alleen
de gevolgen van de herijking, maar ook de herbezetting als gevolg van de arbeidstijdenwet
en de 36-urige werkweek. Grafiek 1 Gemiddelde bezetting per departementsonderdeel
 Voor de aantallen wordt verwezen naar de onderstaande tabel. Bezetting en gemiddelde loonkosten departement in 1996
en 1997 Ramingskengetallen19961997PLVS1 030,81 093DGRB 120,1 DGPZ108,475,6 DCH/DVN 56,6DGIS514,9269,4 DGES60,6156,3 gemiddelde
bezetting1 714,671 770,98PLVS82 29486 043DGRB 103 607 DGPZ97 675106 081DCH/DVN 89 130 DGIS94 180102 791DGES94 48697 466 gemiddelde prijs87 26691 744De opgenomen aantallen betreffen het aantal full time equivalents (fte's).
De in de bijlagen opgenomen aantallen betreffen de daadwerkelijke aantallen
medewerkers. De stijging van de gemiddelde loonkosten ad 1,7 % wordt veroorzaakt
door de nieuwe CAO, sector Rijk 1997. Grafiek 2 Gemiddelde loonkosten naar departementsonderdeel
 Grafiek 2 geeft een beeld van de loonkosten naar departementsonderdeel.
Bij de ondersteunende diensten als bij de nieuw gevormde directies DCH en
DVN liggen de loonkosten gemiddeld lager dan bij de (andere) beleidsdirecties. Misbruik & Oneigenlijk gebruik problematiekHet Besluit Tegemoetkoming Ziektekosten Rijkspersoneel (BTZR) is in principe
gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Bij de uitkering
van de BTZR wordt immers gebruik gemaakt van de opgaven van de betrokkenen
zelf. In 1997 is in totaal f 16,1 miljoen uitgekeerd.Het controlebeleid is ten eerste gericht op de onderbouwing van mutaties
met bewijsstukken (de polis voor de ziektekostenverzekering). Daarnaast wordt
gebruik gemaakt van de rapportages van de Dienst Informatievoorziening Overheidspersoneel
(IVOP), die bestandskoppelingen tot stand heeft gebracht om onderzoek naar
dubbele uitkeringen bij overheidspersoneel mogelijk te maken. Jaarlijks wordt
een additionele controle uitgevoerd binnen de risicogroepen (bijvoorbeeld
personeelsleden in tariefgroep 2 van de loonbelasting die aanspraak maken
op een tegemoetkoming voor de partner). Deze additionele controle was op het
moment dat de Rekening werd opgesteld nog niet afgerond. Op basis van de bevindingen
uit dezelfde controle in 1996 wordt niet verwacht dat belangrijke afwijkingen
zullen worden geconstateerd. Artikel 06.01.02 Overige personele uitgaven Verplichtingen en uitgavenBij eerste suppletore wet is per saldo f 0,6 miljoen toegevoegd aan
dit artikel. Hiervan betrof f 1,0 miljoen een structurele overheveling
van het ministerie van Binnenlandse zaken naar onderhavig artikel als gevolg
van de verzelfstandiging van de ARBO management groep (AMG, voorheen Rijks
Bedrijfsgezondheids- en Bedrijfsveiligheidsdienst, RBB). Ten behoeve van werving
is nog eens f 0,3 miljoen toegevoegd. Tot slot werd f 0,8 miljoen
overgeheveld naar artikel 06.01.03 Materieel voor de inhuur van externen in
het kader van de Infrastructuur Financieel Management. Bij tweede suppletore begroting werd nog eens een bedrag ad f 4,9
miljoen toegevoegd. Dit werd grotendeels (voor f 2,7 miljoen) veroorzaakt
door een aantal activiteiten die samenhangen met de uitvoering van de herijking
en delegatie (i.c. ondersteuning op de terreinen van datamanagement en herziening
van procedures). Tevens was f 0,4 miljoen noodzakelijk als gevolg van
de loondoorwerkingen voortvloeiend uit de afgesloten CAO, sector Rijk 1997.De uiteindelijke onderschrijding bij slotwet ad f 1,1 miljoen heeft
betrekking op het inzet van minder externe deskundigen die uit dit artikel
gefinancierd worden. De totale mutatie op dit artikelonderdeel bedraagt derhalve
f 4,4 miljoen. Artikel 06.01.03 Materieel Verplichtingen en uitgavenDe mutaties op dit artikelonderdeel hebben grotendeels betrekking op de
herziening van de zowel functioneel als technisch verouderde informatiesystemen.
Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar het Algemeen Deel van
deze financiële verantwoording (paragraaf 2.2).Bij eerste suppletore begroting is f 17,4 miljoen toegevoegd. Hiervan
was f 12,3 miljoen een gevolg van de investeringen in de automatisering
en datacommunicatie. In verband met vervanging en uitbreiding van crypto-ontcijferapparatuur
voor de communicatie met de posten werd nog eens f 3,4 miljoen toegevoegd.
Het saldo betrof kleinere verhogingen uit hoofde van bv. databanken.De neerwaartse mutatie bij tweede suppletore begroting ad f 6,4 miljoen
op onderhavig artikelonderdeel is het saldo van een onderschrijding ad f 8,1
miljoen en een verhoging van f 1,7 miljoen. De verhoging op dit artikelonderdeel
vond plaats als gevolg van de toerekening van de prijsbijstelling 1997 (zie
ook artikel 06.03). De verlaging was voor het merendeel het gevolg van het
oplopen van vertraging in de aanbesteding van projecten op het gebied van
de geautomatiseerde informatievoorziening en datacommunicatie.Tevens is bovengenoemde vertraging grotendeels verantwoordelijk voor de
onderschrijding bij slotwet van f 2,6 miljoen op dit artikelonderdeel
ten opzichte van de tweede suppletore begroting. Uiteindelijk is de mutatie
ten opzichte van de ontwerpbegroting f 8,4 miljoen.Het verschil tussen de verplichtingen en de uitgaven wordt eveneens veroorzaakt
door de vertraging in de diverse meerjarige automatiseringsprojecten. Artikel 06.02 Loonbijstelling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m. 1e
suppletore begroting 19971 524 2e suppletore
begroting 1997– 1 524 Mutatie0Stand slotwet 1997p.m.Verplichtingen en uitgavenDe bij eerste suppletore begroting verkregen loonbijstelling is bij tweede
suppletore begroting voor f 0,9 miljoen herverdeeld naar artikel 06.01.01
Ambtelijk personeel en voor f 0,4 miljoen naar artikel 06.01.02 Overige
personele uitgaven. Een bedrag ad f 0,2 miljoen is toegevoegd aan artikel
06.06 Subsidies en bijdragen. Artikel 06.03 Prijsbijstelling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m. 1e
suppletore begroting 19971 671 2e suppletore
begroting 1997– 1 671 Mutatie0Stand slotwet 1997p.m.Verplichtingen en uitgavenHet totaal van de bij eerste suppletore begroting verkregen prijsbijstelling
binnenland ad f 1,7 miljoen is geheel bij tweede suppletore begroting
overgeheveld naar artikel 06.01.03. Artikel 06.06 Subsidies en bijdragen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven1997 Stand ontwerp-begroting 199711 11816 4281e suppletore begroting 19972 7352 7352e suppletore begroting 1997318318 Mutatie337368Stand slotwet 199714 50819 849De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven  ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwetSubsidie Stichting Instituut Clingendael4 3853904 7754 3853904 775Subsidie Carnegie Stichting3 5411033 6443 8511033 954Subsidie Stichting Atlantische Commissie60696156069615Subsidie Europese Beweging in Nederland353–3533536359Subsidie JASON17–1717– 170Bijdragen samenhangend met het internationaal recht3936645939366459Marshall plan–2 7002 700 2 7002 700Uitgaven ihkv Rijnvaartcommissie6151963461519634Consulaire bijstand350– 74276350– 74276Doelbijdragen94531479495189 OPCW0–05 000–5 000Subsidie Stichting GOA200–200200–200Subsidie Eur. Instit. Bestuurskunde500–500500–500Overige subsidies6412418864124188Totaal11 1183 39014 50816 4283 42119 849Verplichtingen en uitgavenTen behoeve van de binnenlandse herdenkingsactiviteiten van de Stichting
«Viering Vijftig Jaar Marshall-plan» is bij eerste suppletore
begroting f 2,7 miljoen toegevoegd. Hiertoe werd door de 9 meest betrokken
ministeries (BiZa, EZ, OC&W, SZW, VWS, VROM, Fin, LNV en V&W) een
bedrag van f 0,3 miljoen per departement naar de begroting van Buitenlandse
Zaken overgeheveld. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in 1996 reeds
een bijdrage van f 0,3 miljoen geleverd.Een bedrag ad f 0,2 miljoen werd bij tweede suppletore begroting
toegevoegd ten behoeve van de arbeidskostenontwikkeling van gesubsidieerde
instellingen. Tevens werd het artikel verhoogd als gevolg van de bijdrage
aan het Rode Kruis inzake het voorzitterschap van H.K.H. prinses Margriet.De budgetten voor het Permanent Bureau van de Haagse Conferentie voor
Internationaal Privaatrecht, de Staatscommissie voor Internationaal Privaatrecht
en het Internationaal Instituut van de Unificatie van het Recht (UNIDROIT)
te Rome zijn in totaal met f 0,2 miljoen overschreden. Dit is met name
een gevolg van het niet in 1996 betalen van de contributie 1996/1997 van Nederland
aan het in Den Haag gevestigde Permanent Bureau. Deze betaling alsmede de
contributie 1997/1998 hebben beslag gelegd op de middelen voor 1997. Beleidsveld 07 Algemeen Buitenland Artikel 07.01 Personeel en Materieel Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven1997 Stand ontwerp-begroting 1997517 530524 6611e suppletore begroting 199733 90933 9092e suppletore begroting 199714 84715 283Mutatie43 7758 630 Stand slotwet
1997610 061582 483De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingen  Uitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Ambtelijk personeel179 6486 258185 906179 6486 258185 90602 Overige personele uitgaven154 91420 101175 015154 91420 101175 01503 Post actief personeel11 181– 1 2209 96111 181– 1 2209 96104 Materieel160 08869 353229 441167 21933 311200 53005 Voorlichting4 7358745 6094 7358745 60906 Evaluatie en accountantscontrole OS6 000– 2 1543 8466 000– 8215 17907 Koersverschillen en bankkosten964– 681283964– 681283 Totaal517 53092 531610 061524 66157 822582 483Artikel 07.01.01 Ambtelijk personeel Verplichtingen en uitgavenBij eerste suppletore begroting is f 4,8 miljoen toegevoegd, waarvan
f 3,7 miljoen uit de loon- en prijsbijstelling 1997 uit de reservering
onder artikel 07.04, Loon- en prijsbijstelling en onvoorzien HGIS. Bij de
Algemene Beschouwingen 1997 is toegezegd om f 30,0 miljoen structureel
vanaf 1997 uit te trekken voor de intensivering van de uitvoering van het
Schengen-verdrag. Een klein onderdeel van de intensivering (ad f 0,8
miljoen) heeft betrekking op de activiteiten van Buitenlandse Zaken (immigratie-attachés).De negatieve mutatie ad f 1,9 miljoen bij tweede suppletore begroting
hing samen met een lagere bezetting van het uitgezonden personeel op het moment
van opstelling van de eindejaarsverwachting.De slotwetmutatie ad f 3,4 miljoen is het gevolg van f 1,5 miljoen
aan meerkosten voor het uitgezonden personeel als gevolg van een verhoging
van de bezettingsgraad op de posten in de loop van 1997 en f 1,9 miljoen
voor het lokale personeel met een niet-nederlandse nationaliteit. Bij dit
laatste spelen vooral koersontwikkelingen een rol: op jaarbasis bedroegen
koersverliezen op de budgetten voor het lokale personeel in totaliteit f 1,9
miljoen. Ten opzichte van de ontwerpbegroting is dus uiteindelijk f 6,3
miljoen toegevoegd. Ontwikkelingen in volume en gemiddelde kostenIn de onderstaande grafieken wordt inzicht gegeven in de omvang en samenstelling
van de in 1997 gerealiseerde personeelsvolumes en gemiddelde
loonkosten van het personeel op de diplomatieke vertegenwoordigingen. Deze
worden vergeleken met die in 1996. In beide grafieken zijn de gegevens van
het lokale personeel van vreemde nationaliteit om technische redenen buiten
beschouwing gelaten. Gegevens van themadeskundigen zijn voor 1997 voor het
eerst opgenomen, aangezien deze categorie pas in de tweede helft van 1996
is overgeheveld naar de personeelsbegroting. Grafiek 3: Bezetting posten in 1996 en 1997  Realisatie 1996Ontwerp-begroting 1997Realisatie
1997 Uitgezonden:1 067,41 202,81 140,4 Nederlands
lokaal  382,8  360,6  438,4  Themadeskundigen   72,0  
68,2 De toename van het uitgezonden personeel op de posten hangt deels samen
met de OS-delegatie (99 fte's) en een uitbreiding in het kader van Schengen
(12 fte's). Een toename van 34 formatieplaatsen voor uitgezonden medewerkers
en 33 formatieplaatsen voor lokale medewerkers wordt derhalve verklaard vanuit
de toename en versterking van het postennet. Dit betreft onder andere de nieuwe
posten Djedda, Guatemala, Beiroet, Riga en Guangzhou, alsmede de plaatsing
van diverse immigratie-attaché's.De toename van het Nederlands lokale personeel hangt eveneens samen met
overheveling van OS-personeel naar de personeelsbegroting. Voor (Nederlands)
lokaal personeel werkend voor sectorspecialisten ging het in 1997 om 14 fte's.
De OS-delegatie heeft geleid tot een toename van 66 lokale functies op de
posten. Bij de versterking en uitbreiding van het postennet is gepaard gegaan
met een formatieve uitbreiding van 33 fte's.De gemiddelde loonkosten van het (Nederlands) lokaal personeel zijn lager
dan die van het uitgezonden personeel, hetgeen zowel samenhangt met functieverschillen
als met verschillen in (lokale) arbeidsvoorwaarden. Overigens bestaan tussen
de verschillende landen aanzienlijke beloningsverschillen. Een in 1997 wereldwijd
uitgevoerd loononderzoek was er op gericht om te toetsen of de beloning van
het lokale personeel goed afgestemd is op de lokale omstandigheden. Daarbij
is er gelijktijdig naar gestreefd om eventuele verschillen tussen lokaal Nederlands
en lokaal personeel met de nationaliteit van het gastland zelf
te elimineren. Het loononderzoek zal periodiek worden herhaald. Grafiek 4 Gemiddelde loonkosten op de posten naar personeelscategorie
  Realisatie 1996Ontwerp-begroting 1997Realisatie
1997 Uitgezonden100 807 99 688103 837 Ned.
lokaal (1) 42 019 51 586 51 060  Themadeskundigen 113 000130 079 (1) Ten opzichte van de Rekening 1996 zijn de 1996 gegevens gecoorigeerd
ten behoeve van de vergelijkbaarheid met 1997. Artikel 07.01.02 Overige personele uitgaven Verplichtingen en uitgavenBij eerste suppletore begroting werd op dit artikel f 4,3 miljoen
toegevoegd, waaronder een loon-prijsbijstelling ad f 2,4 miljoen uit
de reservering van artikel 07.04 prijsbijstelling HGIS als gevolg van lokale
prijsstijgingen en wisselkoerseffecten van de personele exploitatie-uitgaven
op de posten. Daarnaast werd een bedrag ad f 0,4 miljoen toegevoegd in
het kader van de uitbreiding van het postennet (Djedda en Guatemala). Tevens
bleek voor de intensivering van Schengen, (zie ook artikel 07.01.01 Ambtelijk
personeel) f 0,8 miljoen benodigd voor overige personele uitgaven.Bij tweede suppletore begroting werd nog eens f 7,1 miljoen toegevoegd.
Als gevolg van de loonontwikkeling in een aantal landen, lokale prijsstijgingen,
koersverliezen en enkele tegenvallers in de sfeer van pensioen- en ontslaguitkeringen,
voortvloeiend uit lokale verplichtingen, was hiervan f 5,2 miljoen afkomstig
uit de reservering onder artikel 07.04 Loon- en prijsbijstelling en onvoorzien
HGIS. Daarnaast was f 1,9 miljoen nodig in het kader van aanloopvoorschotten
als gevolg van het aantal uitzendingen in het kader van de herijking. Deze
verhoging kent een incidenteel karakter.De slotwetmutatie ad f 8,7 miljoen wordt vooral veroorzaakt door
optredende koersverliezen in de laatste maanden van 1997. Koersstijgingen
werken zowel door in de personele bedrijfsvoeringsbudgetten van
de posten (f 2,0 miljoen) als ook in de vergoedingen voor uitgezonden
personeel (f 6,7 miljoen). Vooral bij dat laatste speelt ook het effect
van een hogere bezettingsgraad op de posten in de laatste maanden van 1997
een rol.In totaal werd dit artikel in 1997 met f 20,1 miljoen opgehoogd waarbij
een fors aandeel van de verhoging een gevolg was van koersontwikkelingen.
Niet alleen de dollar, maar ook andere valuta (zoals het Britse Pond en de
Japanse Yen) zijn in 1997 opgewaardeerd ten opzichte van de gulden. Tal van
andere valuta zijn direct aan de dollar gekoppeld. Dominant is ook het effect
op de buitenlandvergoedingen voor het uitgezonden personeel. Alleen al de
aanpassing van de koopkrachtcorrectiefactoren (KKC) in de buitenlandvergoedingen
leidde in 1997 tot een prijseffect van f 3,5 miljoen (zie hiervoor ook
de grafiek 5). Grafiek 5 Ontwikkeling van de dollar en koopkrachtcorrectiefactoren
(indexcijfers) De KKC-factoren worden halfjaarlijks aangepast aan koers- en prijsontwikkelingen.
Grafiek 5 laat niet alleen de samenhang tussen de ontwikkeling van de dollar
en een gewogen KKC-index zien, maar ook de vertraagde aanpassing. Terwijl
in 1996 de KKC-factoren over de gehele linie nauwelijks een wijziging van
betekenis ondergingen, was in februari en augustus 1997 sprake van aanzienlijke
aanpassingen. In de laatstgenoemde maand was de dollarkoers 23 procent hoger
dan een jaar daarvoor. Artikel 07.01.03 Post-actief personeel Verplichtingen en uitgavenAls gevolg van een lagere instroom vielen zowel bij eerste suppletore
begroting als bij tweede suppletore begroting middelen voor een totaal van
f 0,7 miljoen vrij op de wachtgelden. Ditzelfde geldt voor de slotwetmutatie
ad f 0,5 miljoen, waardoor de uiteindelijke realisatie op dit artikel
f 1,2 miljoen lager uitviel dan begroot. Ontwikkelingen in volume en gemiddelde kostenOnderstaande tabel geeft inzicht in de realisaties ten aanzien van het
post-actieve personeel over de jaren 1996 en 1997. Gepresenteerd worden de
gemiddelde aantallen en de daarbij behorende gemiddelde kosten. Voor
1997 zijn eveneens vermeld de gemiddelde aantallen uitkeringsgerechtigden
die in de regelingen zijn opgenomen. De gegevens zijn onderverdeeld in de
diverse categorieën van voormalig personeel. De tabel toont bij de eerste
twee categorieën een daling van het aantal genieters en een stijging
van de gemiddelde kosten. Dit is het gevolg van het saldo van relatief goedkope
uitstroom (einde uitkeringsperiode) en duurdere instromers. Volume en prestatiegegevens uitgaven post-actief personeel  Realisatie
1996Begroting 1997Realisatie 1997CategorieAantalGem.kostenAantalGem.kostenAantalGem.kostenIn
regeling Wachtgeld17748 616  15752 993219FLO-uitk. 2036 050  1843 44418Onderstand1813 778  1813 05618Totaal215 21053 243193 255Misbruik en oneigenlijk gebruik problematiekDe Minister van Binnenlandse Zaken is verantwoordelijk voor de uitvoering
van de uitkeringsen wachtgeldregelingen voor het Rijkspersoneel. De feitelijke
uitvoering vond ook in 1997 plaats door de USZO. De wachtgeldregelingen zijn
gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik, omdat voor de aspecten arbeidsverleden
en neveninkomsten gebruik gemaakt wordt van de gegevens van de betrokkenen
zelf. De USZO heeft hiervoor een controlebeleid ontwikkeld.De declaraties met betrekking tot de postactieven zijn als voorschot aan
USZO voldaan en in de extra-comptabele voorschottenadministratie opgenomen.
De definitieve vaststelling zal plaatsvinden op basis van de jaarstukken van
USZO met de bijbehorende accountantsverklaringen. Over 1996 zijn goedkeurende
accountantsverklaringen afgegeven. Over de wijze waarop vorderingen en schulden
aan rechthebbenden die voortvloeien uit de uitvoering van de regelingen door
USZO worden verantwoord, is nog overleg gaande. Deze posten maken thans geen
deel uit van de departementale saldibalans. Artikel 07.01.04 Materieel VerplichtingenBij eerste suppletore begroting is het artikelonderdeel met f 24,9
miljoen opgehoogd. In het kader van de herziening van de automatisering (zowel
functioneel als technisch verouderde systemen) heeft bij eerste suppletore
begroting een toevoeging van f 12,3 miljoen plaats gevonden. Zie hiervoor
ook het Algemeen Deel van de Financiële Verantwoording paragraaf 2.2.
Een gelijktijdige verhoging van f 3,1 miljoen bleek noodzakelijk voor
diverse ondersteuningsactiviteiten in het kader van die geautomatiseerde informatievoorziening.
Daarnaast trad een verhoging op van f 8,8 miljoen als gevolg van de lokale
prijsstijgingen en wisselkoerseffecten van de materiële exploitatie-uitgaven
op de posten. Het ministerie werd ook geconfronteerd met extra uitgaven ad
f 1,6 miljoen betrekking hebbend op onderzoek naar de echtheid van documenten,
intensivering van het door de posten uit te voeren fraudebeleid en extra visastickers.Bij tweede suppletore begroting bleek een verhoging van f 9,6 miljoen
noodzakelijk. Een bedrag van f 6,5 miljoen was een gevolg van de stijging van de huuruitgaven voor met name dienstwoningen. Hiervan werd f 6
miljoen gefinancierd uit de verkoop van de residentie van de consul-generaal
te New York. De stijging werd grotendeels veroorzaakt door koers-ontwikkelingen.
Door deze ontwikkelingen vielen ook de materiële exploitatie-uitgaven
op de posten f 2,9 miljoen hoger uit. De almaar stijgende koersen en
krapper wordende huizenmarkten leidde alsnog tot een forse incidentele verhoging
ad f 33,0 miljoen van het huurverplichtingenbudget bij slotwet.Een overschrijding van f 1,2 miljoen op het onderdeel Consulaire
handelingen is het gevolg van een niet voorzien bedrag voor 1997 voor dienstverlening
aan derden. Het betreft hier kosten die door de posten worden gemaakt voor
bemiddeling, conform het Ministerieel Besluit van 14 december 1995, van in
Nederland woonachtige particulieren bij onder andere het verkrijgen van documenten,
geneeskundige onderzoeken, het afleggen van examens/tentamens, het onderzoeken
naar de welstand/vermissing van personen, bij het laten legaliseren van documenten
en het laten verifiëren van documenten en/of gegevens. Tegenover de overschrijding
van f 1,2 miljoen staat een bedrag aan meerontvangsten ad f 0,8
miljoen op ontvangstenartikel 07.02 (zie het gestelde bij dat artikel onder
Consulaire handelingen). UitgavenHet verschil tussen de uitgavenmutatie en de verplichtingenmutatie wordt
veroorzaakt doordat vele huurverplichtingen en verplichtingen in het kader
van de herziening van de geautomatiseerde informatievoorziening meerjaren
verplichtingen betreffen, waarvan slechts een klein deel reeds in 1997 tot
uitgaven leidde. Artikel 07.01.05 Voorlichting Verplichtingen en uitgavenBij tweede suppletore begroting betrof de verhoging ad f 0,5 miljoen
zowel buitenlandpublicaties (boekje Marshall-herdenking, Poolse versie geschiedenisboekje
in het kader van het staatsbezoek) als audiovisuele uitgaven (als gevolg van
uitbesteding van film- en videodistributies). De uiteindelijke realisatie
viel hoger uit. Artikel 07.01.06 Evaluatie en Accountantscontrole OS Verplichtingen en uitgavenOnder meer als gevolg van de Europese aanbestedingsprocedures zijn de
controleopdrachten voor eigen beheer projecten 1997 pas in 1998 gegeven. Hierdoor
zijn ook de betalingen doorgeschoven naar 1998 waardoor in 1997 onderuitputting
ontstond. Artikel 07.02 Gebouwen buitenland Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199740 35346 7121e suppletore begroting 199728 25928 2592e suppletore begroting 19979 551– 459Mutatie16 5472 280 Stand slotwet
199794 71076 792Verplichtingen en uitgavenDe investeringsuitgaven ten behoeve van kanselarijen en residenties zijn
in 1997 fors verhoogd. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar
paragraaf 2.2 van het Algemeen Deel. Een belangrijk deel van de verhoging
wordt verklaard door het starten van een tweede inhaalslag. Zoals de Algemene
Rekenkamer in 1996 heeft geconstateerd is nog steeds sprake van achterstallig
onderhoud bij veel van onze gebouwen in het buitenland ondanks de inspanningen
vanaf 1991. Begin 1997 is een begin gemaakt met het wegwerken van de resterende
achterstanden. Verwerking van deze mutatie in de begroting vond plaats bij
eerste suppletore begroting. Daarnaast is besloten de posten Djedda en Guatemala
te openen. De budgettaire consequenties zijn eveneens bij eerste suppletore
begroting verwerkt.Als gevolg van het naar voren halen van investeringsbeslissingen, bijvoorbeeld
de aanschaf van de residentie in Khartoem, Pretoria en Kopenhagen werd bij
tweede suppletore begroting het verplichtingenbudget incidenteel verhoogd
met f 9,6 miljoen.De voorbereidingen op de verhuizing van de kanselarij en residentie van
Bonn naar Berlijn zijn in volle gang. De grond voor zowel de kanselarij als
de residentie zijn inmiddels aangeschaft. De grond voor de residentie was
eerder aangeschaft dan geraamd, wat leidde tot een aanvullende verplichtingenmutatie
bij slotwet van f 10,6 miljoen. Betaling van de grond voor de kanselarij
volgt in januari 1998. De uiteindelijke overschrijding per jaareinde wordt
grotendeels veroorzaakt door koerseffecten. Kengetallen  Begroting
19971e/2e suppletore wet 1997Realisatie 1997 Uitgaven
(x f miljoen)Aantal projectenUitgaven
(x f miljoen)Aantal projectenUitgaven (x f miljoen)Aantal
projectenUitgaven (x f miljoen) X< 152,3368,76510,71<=X< 52019,81927,71533,35<=X< 15719,0218,618,2 X>=
150 00  Totaal3241,157558152,2In deze tabel worden de in aanmerking komende projecten gerangschikt naar
het in 1997 geraamde kasbeslag. Doordat er bij eerste suppletore begroting
1997 meer middelen ter beschikking kwamen om het achterstallig onderhoud aan
te pakken kon een groot aantal projecten in 1997 gestart worden.
Dit leidt tot een stijging in het aantal projecten met in 1997 gerealiseerde
kasuitgaven die kleiner zijn dan f 1 miljoen. Artikel 07.03 Staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199741 96041 9601e suppletore begroting 19975 5305 5302e suppletore begroting 1997– 8 822– 8 954Mutatie– 923– 1 081Stand slotwet 199737 74537 455Verplichtingen en uitgaven EU VoorzitterschapBij eerste suppletore wet werd dit artikel verhoogd met f 4,0 miljoen
als gevolg van verwachte tegenvallende kosten van de Europese Raad die op
14 en 15 juni in Amsterdam werd gehouden. Na afloop van het EU-voorzitterschap
werd op het totale voorzitterschap een meevaller van f 7,6 miljoen geconstateerd.
Hiervan is f 7,0 miljoen bij tweede suppletore begroting verwerkt. Over
het Voorzitterschap is het parlement reeds medio 1997 apart geïnformeerd. StaatsbezoekenUit de realisatie van de begroting van de afgelopen jaren bleek, dat de
stelpostraming van f 2,0 miljoen per jaar voor in- en uitgaande staatsbezoeken
en bezoeken van de Minister-president ruimschoots wordt overschreden. Om die
reden werd dit artikel bij eerste suppletore begroting structureel met f 1,0
miljoen opgehoogd.De stijgende trend van het aantal inkomende en uitgaande bezoeken werd
in het tweede halfjaar voortgezet. Voorbeelden van staatsbezoeken betroffen
die aan Polen, Griekenland en Egypte. Inkomende bezoeken waren onder meer
het staatsbezoek van Portugal en het officieel bezoek van premier Tsjernomyrdin
van Rusland. PrijsbijstellingBij eerste suppletore begroting is een gedeelte van de prijsbijstelling
(f 0,5 miljoen) aangewend ten behoeve van onvoorziene kosten met betrekking
tot de organisatie van de Antarctica conferentie en enkele activiteiten op
het terrein van bevordering van goed nabuurschap. ConferentiesDe organisatie van de openingsconferentie van de OPCW was aanzienlijk
goedkoper dan geraamd. De meevaller van f 2,1 miljoen werd reeds voor
f 1,9 miljoen bij tweede suppletore begroting verwerkt. Artikel 07.04 Indexering lonen en prijzen HGIS en nader
te verdelen middelen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 199715 000 1e
suppletore begroting– 6 312 2e suppletore
begroting 199724 628 Mutatie– 33 316Stand slotwet 19970Verplichtingen en uitgavenBij eerste suppletore begroting werd f 15 miljoen aan de ruimte op
dit artikel toegevoegd. Daarnaast werd f 21,3 miljoen als compensatie
voor loon- en prijsontwikkelingen overgeboekt naar HGIS-artikelen van diverse
ministeries. Bij tweede suppletore begroting werd f 31,9 miljoen aan
het artikel toegevoegd. Deze ruimte vloeide voort uit een positieve bijstelling
van de BNP-raming voor 1997. Daarnaast werd per saldo f 7,3 miljoen overgeboekt
naar diverse ministeries ter compensatie van loon-, prijs- en wisselkoersontwikkelingen.
Een onderdeel van deze f 7,3 miljoen was de overboeking van een verwachte
onderuitputting van f 10,0 miljoen door Economische Zaken naar dit artikel.
In de decemberbrief werd gemeld dat f 3,0 miljoen van deze f 10,0
miljoen werd ingezet voor het Tsjernobyl Shelter Fonds. Hiertoe vindt een
overboeking plaats naar artikel 09.01 van de begroting van Buitenlandse Zaken.
De resterende f 7,0 miljoen bleek bij nader inzien toch nodig te zijn
op de begroting van Economische Zaken. Derhalve werd een overboeking van f 7,0
miljoen naar Economische Zaken in de decemberbrief gemeld. Deze overboekingen
zijn onderdelen van de slotwetmutatie. De slotwetmutatie bedraagt -/- f 33,3
miljoen. Na aftrek van de vermelde overboekingen van f 10,0 miljoen resteert
f 23,3 miljoen. Dit bedrag wordt meegenomen in de HGIS-eindejaarsmarge. Beleidsveld 08 Europese Unie Artikel 08.01 Vierde eigen middel Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 19973 276 0001e suppletore begroting 1997– 370 0002e suppletore begroting 1997– 101 000Mutatie19 896 Stand slotwet 19972 824 896Verplichtingen en uitgavenDe verlaging bij eerste suppletore begroting ad f 370,0 miljoen was
een saldo van een verlaging van ca. f 450,0 miljoen als gevolg van de
onderuitputting van de EU-begroting over 1996, een verhoging van de afdracht
van ca. f 60 miljoen tengevolge van een hogere ECU-koers en een tegenvallende
nabetaling als gevolg van de bijstelling van de BNP-cijfers van ca. f 20
miljoen.Bij tweede suppletore begroting werd een toename in de Nederlandse afdracht
verwerkt deels door de 'varkenspest«. Daarnaast was er een daling van
de afdracht vanwege de harmonisatie op EU-niveau van de bruto binnenlandse
producten en het niet opvragen van de monetaire reserve en de noodhulpreserve
door de EU.De uiteindelijke slotwetmutatie ad f 19,9 miljoen is een gevolg van
de nabetaling als gevolg van de eindafrekening van de «Verenigd Koninkrijk»
compensatie uit 1993 van f 39,1 miljoen en een grotere daling in de afdracht
dan bij de tweede suppletore begroting werd geraamd. Artikel 08.02 Europees Ontwikkelingsfonds Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 19970229 0862e suppletore begroting 19970-/- 82 038Mutatie104 4221 018 Stand slotwet
1997104 422148 066Verplichtingen en uitgavenAan het einde van het jaar werden twee additionele committeringen aangegaan,
voor zowel EOF VII als EOF VIII. De verhoging wordt verklaard door een aanpassing
van de ECU-koers waardoor een additionele verplichting dient te worden aangegaan
voor de bijdrage aan het EOF. Omdat het verdrag Lomé IV-bis niet in
1997 in werking is getreden, heeft de voorziene bijdrage aan het Stabex-fonds
(stabilisatie van inkomsten uit export) voor 1997 niet tot betaling geleid.
Door de Europese commissie werd daarom voorgesteld de uitgavenraming met 560
miljoen ECU te verlagen. Het Nederlandse aandeel in de bijdragen aan het EOF
bedraagt 5,57%, zodat de uitgavenraming bij de tweede wijzigingswet met f 68,6
miljoen neerwaarts werd aangepast. De overige f 13,4 miljoen die bij
tweede wijzigingswet neerwaarts werd aangepast is enerzijds het gevolg van
verlagingen door de Europese Commissie van de oorspronkelijke raming van de
Europese Commissie voor 1997 uit augustus 1996. Anderzijds heeft betaling
van een aantal tranches naar het Europees Ontwikkelingsfonds tegen een hogere
wisselkoers plaatsgevonden dan bij de opstelling van de begrotingsbedragen
gehanteerd werd. Beleidsveld 09 Veiligheid, mensenrechten en conflictbeheersing Artikel 09.01 Veiligheidsbeleid Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199710 28010 3601e suppletore begroting 19976 0003 0002e suppletore begroting 19974646 Mutatie1 4682 247Stand slotwet 199717 79415 653Verplichtingen en UitgavenOp dit artikel worden die uitgaven verantwoord die betrekking hebben op
initiatieven voor vrede en veiligheid met name gefinancierd uit het Programma
Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB). Ook worden meer operationele uitgaven
verantwoord (zoals van de European Community Monitoring Mission).Om gezamenlijk met het Ministerie van Defensie een tweetal projecten voor
humanitaire hulp aan Russische militairen te kunnen uitvoeren (motie Van den
Doel, kamerstukken II, 1996–1997, 25 000 X, nr. 27) is bij eerste
suppletore begroting het POBB-budget met f 3 miljoen verhoogd. Het verplichtingenbudget
is met nogmaals f 3,0 miljoen verhoogd om een klemmende werking van het
verplichtingenplafond te voorkomen waardoor ruimte werd geboden aan meerjarige
projecten. In de 'decemberbrief' is tevens de bijdrage van EZ aan het Tsjernobyl
Shelter Implementation Fund ad f 3,0 miljoen aan dit artikel toegevoegd.
De totale bijdrage aan dit project bedraagt f 6,0 miljoen. De onderuitputting op het POBB per 31 december 1997 ad f 0,4 miljoen
is een gevolg van opgelopen vertraging in de uitvoering van enkele projecten.
De resterende f 0,3 miljoen betreft grotendeels een f 0,2 miljoen
lagere bijdrage van Nederland aan de operationele kosten van de ECMM. Dit
is met name het gevolg van de op initiatief van het Nederlands Voorzitterschap
uitgevoerde verhuizing van het hoofdkwartier van de ECMM van Zagreb naar Sarajevo. Artikel 09.02 Contributies (NAVO/WEU/OVSE/OPCW) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199714 14414 1441e suppletore begroting 19973 3503 3502e suppletore begroting 1997– 744– 875Mutatie– 9932 Stand slotwet
199716 65116 651De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven  ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwetAandeel in het civiel budget van de Noord-Atlantische Raad (NAVO)8 2684508 7188 2684508 718Aandeel in de kosten van de West-Europese Unie (WEU)2 576– 742 5022 576– 742 502Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa2 200712 2712 200712 271Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW)1 1001 3372 4371 1001 3372 437Aandeel in Organisatie Kernstopverdrag07237230723723Totaal14 1442 50716 65114 1442 50716 651Verplichtingen en uitgavenGedurende 1997 hebben de contributies een fluctuerend beeld vertoond.
Dit was het duidelijkst zichtbaar bij de contributie aan de verdragsorganisatie
inzake het Kernstopverdrag (CTBTO). Bij de eerste suppletore wet is, op basis
van de ontwerp-begroting van de organisatie, een bedrag van f 1,7 miljoen
gereserveerd voor de nieuwe bijdrage. Gedurende 1997 werd duidelijk dat de
definitieve begroting aanzienlijk lager uit zou vallen, hetgeen bij tweede
suppletore wet gecorrigeerd is.Voor de OPCW was geen rekening gehouden met de inwerkingtreding van de
Verdragsorganisatie zodra het vereiste aantal ratificaties bereikt zou zijn.
Dit heeft in mei 1997 plaatsgevonden. Bij eerste suppletore wet is de bijbehorende
contributieverhoging van f 1,2 miljoen verwerkt. De resterende wijziging
van f 0,5 miljoen bij de eerste suppletore begroting en de wijziging
bij de tweede hebben beide betrekking op wisselkoerswijzigingen. De uitbreiding
van de NAVO heeft in 1997 nog niet tot extra uitgaven geleid.De onterecht ongelijke positie van verplichtingen en uitgaven die bij
tweede suppletore wet is gecreëerd wordt bij slotwet gecorrigeerd. Artikel 09.03 Mensenrechten en conflictbeheersing Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199727 50022 0002e suppletore begroting 1997-/- 5 000-/-
4000 Mutatie-/- 8 8412 946 Stand
slotwet 199713 65920 946Verplichtingen en uitgavenHet opbouwen van een goede projectenportefeuille, op basis waarvan de
in de ontwerpbegroting opgenomen raming was gebaseerd, bleek halverwege het
jaar meer tijd te vergen dan aanvankelijk aangenomen. Om deze reden werd het
verplichtingenbudget in de de tweede wijzigingswet verlaagd. Omdat uitvoerende
organisaties de contractueel vastgelegde verplichtingen op het gebied van
inhoudelijke en financiële rapportages niet nakwamen vielen de uitgaven
lager uit. Daarnaast kwamen minder aanvragen binnen dan voorzien.
De bedragen die gemoeid zijn met de binnengekomen aanvragen zijn lager dan
aangenomen werd in de ontwerpbegroting. Dit waren de twee belangrijkste redenen
om de uitgavenraming in de tweede wijzigingswet neerwaarts aan te passen.
Aan het einde van het jaar trokken deze aanvragen aan waardoor de uitgaven
uiteindelijk hoger uitvielen. Artikel 09.04 Noodhulp Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997435 000435 000Mutatie55 1867 772 Stand slotwet
1997490 186442 772De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven  ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Noodhulp ODA425 00059 213484 213425 00011 852436 85202 Noodhulp non-ODA10 000– 4 0275 97310 000– 4 0805 920Totaal435 00055 186490 186435 0007 772442 772Verplichtingen en uitgavenHet begrotingsartikel omvat twee onderdelen, te weten noodhulp aan ontwikkelingslanden
en noodhulp aan andere landen. Voor het onderdeel noodhulp aan ontwikkelingslanden
was in 1997 op f 425,0 miljoen geraamd. Tegen de achtergrond van de zeer
aanzienlijke mondiale humanitaire noden en behoefte aan conflictbeheersing
moeten bij de besteding van deze middelen scherpe prioriteiten worden gesteld.
De verhoging van het uitgavenbudget aan het einde van het jaar op artikelonderdeel
09.04.01 «Noodhulp ODA» is enerzijds het gevolg van extra bijdragen
aan met name het Internationaal Comité van het Rode Kruis en anderzijds
van extra hulpactiviteiten in verband met overstromingen in Somalië.
De realisatie op artikelonderdeel 09.04.02 viel lager uit dan begroot. De
uitgaven voor noodhulp aan niet-DAC landen komen voornamelijk ten goede aan
Europese landen die zich in een economische transitieproces bevinden. Voor
deze landen bestaan ook andere hulpstromen zoals MATRA, PHARE en TACIS. De
noodhulpbijdragen zijn grotendeels gericht op humanitaire noden die ontstaan
zijn door het veranderings- en aanpassingsproces. De reguliere (VN)kanalen
die gebruikt worden voor noodhulp aan DAC-landen zijn in niet DAC-landen meestal
minder sterk vertegenwoordigd, hetgeen de mogelijkheden voor effectieve interventies
beperkt. Voor 1997 zijn – evenals in 1996 – de beschikbaar gestelde
f 10,0 miljoen dan ook niet volledig uitgeput. Artikel 09.05 VN-vluchtelingenprogramma's Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199756 00056 0002e suppletore begroting 199759 0003 000Mutatie11 5006 500 Stand slotwet
1997126 50065 500De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven  ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Bijdrage UNHCR46 00053 50099 50046 0006 00052 00002 Bijdrage UNRWA10 00017 00027 00010 0003 50013 500Totaal56 00070 500126 50056 0009 50065 500Verplichtingen en uitgavenDe verhoging in de tweede wijzigingswet was het gevolg van de formalisering
van de door Nederland in de Pledging Conference van december 1996 toegezegde
bijdrage aan het Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen (UNHCR) en de Organisatie
voor hulp aan Palestijnse Vluchtelingen (UNRWA) voor 1997. De verhoging van
het uitgavenbudget in de tweede wijzigingswet betrof een met de UNRWA afgesloten
overeenkomst inzake een additionele vrijwillige bijdrage. Aan het einde van
het jaar werd de bijdrage aan UNHCR verder verhoogd als gevolg van het grote
tekort aan middelen voor deze organisatie ten behoeve van haar vluchtelingenoperaties.
Om tegemoet te komen aan het tekort aan middelen van de UNRWA werd ook de
bijdrage aan deze organisatie aan het einde van het jaar verhoogd. Beleidsveld 10 Economie en werkgelegenheid Artikel 10.01 Landenprogramma's m.b.t. economie en werkgelegenheid
 Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997115 00095 0002e suppletore begroting 1997-/- 6 00016 793Mutatie-/- 26 000-/- 13 991 Stand
slotwet 199783 00097 802Verplichtingen en uitgavenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder dit artikel wordt toegelicht
in hoofdstuk 12 van het algemene deel. Dit artikel betreft een aan de ambassades
gedelegeerd budget. Bij aanvang van 1997 werd f 68,7 miljoen
gedelegeerd aan 27 posten voor de uitvoering van landenprogramma's in 32 landen.
Het resterende bedrag werd op het departement aangewend voor de financiering
van regionale en wereldwijde programma's. In dit laatste was tevens een bedrag
begrepen voor de bedrijfslevenfaciliteit ten behoeve van Bosnië. De mutaties
in tweede wijzigingswet en de decemberbrief op de verplichtingen- en uitgavenraming
zijn het saldo van over- en onderschrijdingen op projectniveau op verschillende
ambassades. Met name de posten Ramallah en Maputo zorgden in de tweede wijzigingswet
voor een een aanzienlijke verhoging (van resp. f 5,0 en f 2,0 miljoen).
Op het departement werd de onderschrijding per ultimo 1997 voornamelijk veroorzaakt
doordat verschillende contracten voor de bedrijfslevenfaciliteit pas in het
begin van 1998 konden worden afgerond. Uitgavenf 1 –
2 miljoenf > 2 miljoen geraamde verhoging van de uitgaven in de
tweede wijzigingswetKiev, Maputo, BeijingRamallah geraamde
verlaging in de tweede wijzigingswetAddis Abeba, Bamako overschrijding
in de realisatie tov 2e wijzigingswet Managua onderschrijding
in de realisatie tov 2e wijzigingswetHanoi, Islamabad, Kiev, New DelhiRamallah,
San JoséArtikel 10.02 Ontwikkelingsrelevante exporttransacties
schenkingen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997405 000135 0002e suppletore begroting-/- 200 00035 000Mutatie-/- 71 34018 708 Stand
slotwet133 660188 708Verplichtingen en uitgavenDe verplichtingenbegroting was bij begrotingsvoorbereiding gebaseerd op
de praktijkervaring dat één op de drie ingediende financieringsaanvragen
de goedkeuringsprocedure doorstaat op grond waarvan tot contractsluiting kan
worden overgegaan. Gedurende het begrotingsjaar 1997 bleek evenwel dat één
op de twee financieringsaanvragen tot contractsluiting leidde. Als gevolg
hiervan werd bij tweede wijzigingswet het verplichtingenbudget verlaagd met
f 200 miljoen en het kasbudget gelijktijdig verhoogd met f 35 miljoen.Op grond van deze gegevens werd besloten het programma van 16 juni tot
het einde van 1997 tijdelijk op te schorten en geen nieuwe aanvragen in behandeling
te nemen. Desondanks ontstond een overschrijding van de uitgaven met f 18,7
miljoen op basis van doorlopende verplichtingen. In de huidige opzet van het
programma is sturing slechts tot op bepaalde hoogte mogelijk. Getracht wordt
het zicht en de greep op deze uitgaven verder te versterken, maar onvermijdelijk
zal altijd een voorbehoud met betrekking tot de geraamde uitgaven moeten worden
gemaakt. De Tweede Kamer is tijdens de behandeling van de begroting 1998 toegezegd
in 1998 kwartaalsgewijze rapportage over het verplichtingen- en uitgavenbudget
te zullen ontvangen. Artikel 10.03 Programma Uitzending Managers (PUM) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199712 30012 3002e suppletore begroting 199712 3000 Mutatie-/-
13 100-/- 800 Stand slotwet 199711 50011 500Verplichtingen en uitgavenDe formele toezegging van de bijdrage voor 1997 heeft niet, zoals verwacht,
plaatsgevonden in 1996 maar in 1997. Als gevolg hiervan werd de verplichtingenbegroting
bij de tweede wijzigingswet verhoogd te worden met f 12,3 miljoen. Het
nieuwe bedrag betreft zowel de toezegging voor 1997 als voor 1998. De toezegging
voor 1998 is niet in 1997 geformaliseerd, waardoor het verplichtingenbudget
aan het einde van het jaar een lagere realisatie te zien gaf.Naar aanleiding van een evaluatie in 1996 zou een nieuwe overeenkomst
met de Stichting PUM worden gesloten. Mede als gevolg van een lange discussie
over de toerekening van beheerskosten kon de overeenkomst in 1997 niet officieel
worden ondertekend. Dit had geen invloed op de uitvoering van het programma,
dat normaal kon worden uitgevoerd op basis van intentie-verklaringen. De slotwetmutatie
houdt verband met een verrekening van een overschot uit 1996. Artikel 10.04 Bevordering export van ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199719 00019 0002e suppletore begroting 19971 0001 000Mutatie557457 Stand slotwet 199720 55720 457De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01CBI16 0001 55717 55716 0001 45717 45702Bijdrage ITC via CBI3 000–.–3 0003 000–.–3 000Totaal 19 0001 55720 55719 0001 45720 457Verplichtingen en uitgavenBij de tweede wijzigingswet bleek dat onder andere door de uitgifte van
milieuhandboeken, workshops en onderzoek een aantal onvoorziene kostenoverschrijdingen
leidde tot hogere uitgaven van f 0,5 miljoen op het artikelonderdeel
10.04.01 «CBI». Daarnaast legde een aantal betalingsverplichtingen
met betrekking tot de organisatie en uitvoering van beurzen een groter beslag
op de daarvoor bestemde middelen dan was voorzien. Artikel 10.05 Bedrijfsmatige Technische Bijstand Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 19975 0004 0002e suppletore begroting 1997-/- 400-/- 886 Mutatie-/-
1 54851 Stand Slotwet3 0523 165Verplichtingen en uitgavenDoordat voor het ORET-programma vanaf juni 1997 geen nieuwe aanvragen
in behandeling werden genomen, werden minder externe deskundigen ingeschakeld
bij de beoordeling van aanvragen voor ORET- en MILIEV-financiering. Dit leidde
bij de tweede wijzigingswet tot een verlaging van het verplichtingen- en uitgavenbudet.
De slotwetmutatie wordt verklaard door de vertraging die ontstaan is bij de
aanleg van de Gaza-haven, waarvoor technische assistentie, training en supervisie
stonden gereserveerd. Artikel 10.06 Grondstoffen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 19978008 400Mutatie-/- 1412 017 Stand slotwet
199765910 417De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingen Uitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Gemeenschappelijke Grondstoffen Fonds0007 5002 0009 50002 Financiering grondstoffenvoorraad000p.m.0003 Projecten mbt grondstoffen800– 14165990017917Totaal800– 1416598 4002 01710 417Verplichtingen en uitgavenIn de decemberbrief is het uitgavenbudget voor het artikelonderdeel 10.06.01 «Gemeenschappelijke Grondstoffen Fonds» verhoogd
met f 2,0 miljoen. Dit was het gevolg van een contractueel verplichte
betaling. Artikel 10.07 Bijdrage VN-Kapitaalontwikkelingsfonds (UNCDF) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199715 00015 000Mutatie2 0002 000 Stand slotwet
199717 00017 000Verplichtingen en uitgavenZowel de verplichtingen en de uitgaven zijn in de decemberbrief verhoogd
om een stabiele financieringsbasis voor dit fonds te garanderen. Dit was toegezegd
na de evaluatie van het fonds in het najaar van 1997. Artikel 10.08 Particuliere Ontwikkelings- & Participatiemaatschappijen
(POPM) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m. Mutatie0Stand slotwet 19970Artikel 10.09 Financieringsmaatschappij Ontwikkelingslanden
(FMO) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199735 000155 000Mutatie-/- 35 0000 Stand slotwet
19970155 000De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Middelenvoorziening FMO000115 0000115 00002 Speciale programma's FMO35 000– 35 000035 000035 00003 Rentesubsidies0005 00005 000Totaal35 000– 35 0000155 0000155 000Artikel 10.10 Allochtoon ondernemerschap Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 19972 0002 0002e suppletore begroting 19974 600-/- 1 000Mutatie32070 Stand slotwet 19976 9201 070Verplichtingen en uitgavenIn het najaar werd na parlementaire goedkeuring een overeenkomst aangegaan
met de Stichting IntEnt voor de uitvoering van het programma «Allochtoon
Ondernemerschap». Bij het sluiten van deze overeenkomst bleek het totale
bedrag dat benodigd is voor het uitvoeren van het programma hoger te zijn
dan het bedrag dat was opgenomen in de ontwerpbegroting. Dit verschil werd
bij de tweede wijzigingswet gecorrigeerd.De overeenkomst met de stichting IntEnt werd later gesloten dan bij de
begrotingsvoorbereiding werd verwacht. Hierdoor bleven de uitgaven achter
bij de verwachting. Bij de tweede wijzigingswet werd daarom het uitgavenbudget
met f 1,0 miljoen verlaagd. Beleidsveld 11 Landbouw en regionale ontwikkeling Artikel 11.01 Landenprogramma's m.b.t. landbouw en regionale
ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997380 000385 0002e suppletore begroting 1997120 00045 798Mutatie-/- 38 50513 779 Stand
slotwet 1997461 495444 577Verplichtingen en uitgavenDit artikel betreft een voor meer dan 90% aan de ambassades gedelegeerd
budget. De mutaties bij tweede wijzigingswet en de decemberbrief op de verplichtingen-
en uitgavenraming zijn het saldo van over- en onderschrijdingen op projectniveau
op verschillende ambassades. De mutatie van het verplichtingenbudget onder
dit artikel wordt toegelicht in hoofdstuk 12 van het algemene deel.De verplichtingenmutatie in de tweede wijzigingswet had grotendeels betrekking
op de formalisering van het districtenprogramma-fase 3 in Tanzania. Dit programma,
waarmee een zevenjarige committering gemoeid is, zal een structurele ondersteuning
vormen van een evenwichtig plattelandsontwikkelingsproces. Dit moet leiden
tot een verbetering van de leefomstandigheden van de rurale bevolking,
met name op het gebied van de voedselzekerheid, de hoogte van het gezinsinkomen
en het niveau van de sociale zekerheid.Zoals in onderstaande schema is aangegeven wordt de verhoging van het
uitgavenbudget bij tweede wijzigingswet met name verklaard door de posten
Dhaka, Islamabad en San José, die hun verzoek tot een aanzienlijke
verhoging van het budget gehonoreerd zagen. In de decemberbrief werd het budget
met f 6 miljoen verhoogd als gevolg van een aantrekkende projectenportefeuille
op met name zeven posten. Uitgavenf 1 –
2 miljoenf > 2 miljoen geraamde verhoging van de uitgaven
in de tweede wijzigingswetCairo, Nairobi, New Delhi, Ouagadougou, Tirana/SkopjeAddis
Abeba, Colombo, Dakar, Dhaka, Islamabad, Kampala, Manilla en San Joségeraamde verlaging in de tweede wijzigingswetLuanda en MaputoPretoriaoverschrijding in de realisatie tov 2e wijzigingswetBamako, Lusaka,
OuagadougouDar es Salaam, Guatemala, Islamabad, La Paz, Managua en Nairobionderschrijding in de realisatie tov 2e wijzigingswetDakar, Manilla,
New DelhiSan JoséArtikel 11.02 Bijdrage Wereldvoedselprogramma en Internationale
Noodvoedselhulp (WFP/IEFR) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997060 0002e suppletore begroting 199760 0000 Stand
slotwet 199760 00060 000VerplichtingenIn 1996 werd de bijdrage voor 1997 geformaliseerd. De bijdrage voor 1998,
die volgens de raming eveneens in 1996 geformaliseerd zou worden, is pas in
1997 geformaliseerd. Deze vertraging heeft geleid tot de mutatie in de tweede
wijzigingswet. Artikel 11.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
Ontwikkeling (IFAD) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m.6 000 2e suppletore begroting 19970929Mutatie01 Stand slotwet 199706 930Verplichtingen en uitgavenDe verplichte bijdrage onder de derde middelenaanvulling is bij de definitieve
berekening door IFAD als gevolg van koersverschillen f 0,9 miljoen hoger
uitgevallen dan bij de opstelling van de begroting 1997 werd voorzien. De
mutatie van het verplichtingenbudget aan het einde van het jaar werd veroorzaakt
door de formalisering van de Nederlandse bijdrage aan de vierde middelenaanvulling. Artikel 11.04 Stedelijke ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199734 00027 5002e suppletore begroting 1997-/- 2 391-/-
906 Mutatie10 598-/- 2 407 Stand
slotwet 199742 20724 187Verplichtingen en uitgavenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder artikel 11.04 «Stedelijke
ontwikkeling» wordt toegelicht in hoofdstuk 12 van het algemene deel.
Dit artikel betreft een grotendeels aan de ambassades gedelegeerd budget.
Vertraging in identificatie, formulering en uitvoering van projecten op een
aantal ambassades heeft geleid tot een lagere realisatie, hetgeen de verlaging
van het uitgavenbudget verklaart. Beleidsveld 12 Milieu Artikel 12.01 Milieubeleid in ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997358 305330 3052e suppletore begroting 19970-/- 23 100mutatie140 999-/- 19 588 Stand
slotwet 1997499 304287 617De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Landenprogramma's mbt milieu355 000108 476463 476317 000– 50 676266 32402.01Bijdrage GEF029 12329 12310 0007 98817 98802.02 Bijdrage UNEP3 3053 4006 7053 30503 305Totaal358 305140 999499 304330 305– 42 688287 617VerplichtingenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder artikelonderdeel 12.01.01
«Landenprogramma's mbt milieu» wordt toegelicht in hoofdstuk 12
van het algemene deel. Daarnaast is in de verplichtingenstand 1997 een bedrag
van ad f 12,6 miljoen opgenomen, waarvoor de committering reeds in 1996
is aangegaan. De verhoging van het verplichtingenbudget van artikelonderdeel
12.01.02.01 «Bijdrage GEF» wordt enerzijds verklaard door de overgang
van het Montreal fund naar dit artikelonderdeel, waarmee voor 1997 een verplichting
van bijna f 18,0 miljoen gemoeid is. Anderzijds wordt de verhoging verklaard
door een aanpassing van de SDR-koers waardoor een additionele verplichting
dient te worden aangegaan voor de bijdrage GEF. In 1997 werd naast de bijdrage
voor 1997 tevens de committering voor de bijdrage voor 1998 aangegaan. Dit
verklaart de mutatie aan het einde van het jaar. UitgavenHet artikelonderdeel 12.01.01 Landenprogramma's met betrekking tot milieu
betreft een voor 60% aan de ambassades gedelegeerd budget. De mutaties bij
tweede wijzigingswet en de decemberbrief zijn het saldo van over- en onderschrijdingen
op projectniveau op verschillende ambassades. Vertragingen in zowel de identificatie
en formulering van projecten als de projectuitvoering hebben in de tweede
wijzigingswet geleid tot een verlaging van het uitgavenbudget. Zoals in onderstaande
schema staat vermeld werd de verlaging met name veroorzaakt door lagere uitgaven
op de posten Lima, Maputo, Beijing, Paramaribo, Ramallah en San José.
Vertraging in de uitvoering van de programma's met betrekking tot milieu op
diverse posten leidde tot een verdere verlaging van het uitgavenbudget met
f 12,9 miljoen. In onderstaande schema zijn de posten vermeld, die de
verlaging van de uitgaven in na de tweede wijzigingswet verklaren.In de decemberbrief werd het artikelonderdeel 12.01.01 verlaagd met f 5,5
miljoen als gevolg van de overheveling van het Montréal Fund naar het
artikelonderdeel 12.01.02 «Internationale milieubijdragen – GEF».
De ODA-component van dit bedrag is 100%.In de tweede wijzigingswet werd het uitgavenbudget voor het artikelonderdeel
12.01.02.01 Bijdrage Global Environment Fund verhoogd met f 2,3 miljoen.
Dit was het gevolg van een veranderd betaalschema en een hogere SDR-koers.
De ODA-component van de verhoging bedraagt f 1,9 miljoen, de non-ODA
component is f 0,4 miljoen. Uitgavenf 1 –
2 miljoenf > 2 miljoen geraamde verhoging van de uitgaven
in de tweede wijzigingswetDhaka, Dakar en Quito geraamde
verlaging in de tweede wijzigingswetHarareBeijing, Lima, Maputo,
Paramaribo, Ramallah en San José overschrijding in de realisatie
tov 2e wijzigingswetDakar, Managua onderschrijding in de
realisatie tov 2e wijzigingswetBangkok, Lusaka en BeijingNairobi,
New Delhi, San José en YaoundéArtikel 12.02 Miliev-programma Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997150 00050 000Mutatie-/- 4 844-/- 19 469 Stand
slotwet 1997145 15630 531Verplichtingen en uitgavenDe onderschrijding is voornamelijk veroorzaakt door vertraging van de
uitgaven van een project voor de plaatsing van windturbines in India. Door
problemen met het verkrijgen van een investeringsvergunning voor de lokale
partner werd een dusdanige vertraging veroorzaakt dat de geraamde uitgaven
ad f 14 miljoen moesten worden doorgeschoven naar 1998. De resterende
onderschrijding was het gevolg van eveneens vertragingen in de uitvoering
van enkele andere projecten. Artikel 12.03 Natuur en Milieu Educatie (NME) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199702 000Stand slotwet 199702 000Beleidsveld 13 Maatschappelijke ontwikkeling Artikel 13.01 Programma's en bijdragen m.b.t. maatschappelijke
ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997424 000411 0002e suppletore begroting 19973 500-/- 13 763mutatie56 840-/- 9 765 Stand
slotwet 1997484 340387 472De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Landenprogramma's mbt maatschappelijke
ontwikkeling315 00052 018367 018310 000– 31 468278 53202 Bijdrage UNFPA86 00010 50096 50086 0009 00095 00003 Bijdrage UNAIDS23 000– 11 00012 00011 000011 00004 Bijdrage Caribische Ontwikkelingsbank08 8228 8224 000– 1 0602 940Totaal424 00060 340484 340411 000– 23 528387 472VerplichtingenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder artikelonderdeel 13.01.01
«Landenprogramma's mbt maatschappelijke ontwikkeling» wordt toegelicht
in hoofdstuk 12 van het algemene deel. Voor het artikelonderdeel 13.01.03
«Bijdrage VN-Aidsprogramma» (UNAIDS) werd het verplichtingenbudget
in de eerste wijzigingswet verlaagd met f 10 miljoen. In de begroting
1997 werd ervan uitgegaan dat in 1997 de verplichtingen voor 1998 en 1999
zouden worden aangegaan. In de loop van het begrotingsjaar werd besloten om
alleen de verplichting van f 11 miljoen voor 1999 niet aan te gaan. Daarnaast
werd in de eerste wijzigingswet besloten om voor het begrotingsjaar 1997 f 1
miljoen extra aan te gaan. Later in het jaar werd besloten deze extra verplichting
door te schuiven naar 1998. Tezamen leidt dit tot de bovengenoemde neerwaartse
mutatie.Het artikelonderdeel 13.01.04 «Caribische Ontwikkelingsbank»
(CDB) werd in de tweede wijzigingswet verhoogd. De hoogte van de Nederlandse
bijdrage aan het Ontwikkelingsfonds Sociale Infrastructuur (SDF) is destijds
afhankelijk gesteld van de totale bijdrage van andere donoren. Om deze reden
werd in 1996 besloten om een aantal andere deelnemers aan het SDF in staat
te stellen alsnog een bijdrage te leveren voordat de uiteindelijke hoogte
van de Nederlandse bijdrage aan het SDF vastgesteld werd. Als gevolg hiervan
werd de verplichtingenbegroting in 1996 verlaagd met f 12 miljoen. De
Nederlandse bijdrage werd in de loop van 1997 vastgesteld op f 12 miljoen.
Dit is het bedrag waarmee in de tweede wijzigingswet het verplichtingenbudget
van artikelonderdeel 13.01.04 «Caribische Ontwikkelingsbank (CDB)»
werd verhoogd. Aan het einde van 1997 bleek dat de totale bijdrage van de
andere deelnemers lager uitviel dan verondersteld, waardoor aan het einde
van het jaar het verplichtingenbudget naar rato neerwaarts werd bijgesteld.
In verband hiermee is ook de uitgavenbudget neerwaarts aangepast. Voorts is
in de verplichtingenstand 1997 een bedrag van ad f 9,2 miljoen opgenomen,
waarvoor de committering reeds in 1996 is aangegaan. UitgavenHet artikelonderdeel 13.01.01 «Landenprogramma's met betrekking
tot maatschappelijke ontwikkeling» wordt voor een groot deel aan de
ambassades gedelegeerd budget. Onderschrijdingen worden veroorzaakt door vertragingen
in de uitvoering en contractafwikkeling van projecten ten opzichte van de
oorspronkelijke ramingen. Overschrijdingen daarentegen zijn het gevolg een
snellere uitvoering en een snellere contractafwikkeling. In onderstaande schema
is weergegeven op welke posten op- en neerwaartse bijstellingen hebben plaatsgevonden.
De uiteindelijke realisatie, die aanzienlijk lager uitviel dan in de oorspronkelijke
begroting was voorzien, werd voor een belangrijk deel veroorzaakt
door vertragingen bij de start van een aantal sectorale programma's in de
gezondheidsen waterserctor en de instabiele situatie in een aantal doelgroeplanden
(Bangladesh, Kenia, Mozambique, Pakistan en de Filipijnen).In de decemberbrief werd het artikelonderdeel 13.01.02 «VN-bevolkingsfonds
(UNFPA)» verhoogd met f 9 miljoen. Dit was mede het gevolg van
de verantwoordelijkheid van UNFPA voor de implementatie van het actieprogramma
van de bevolkingsconferentie in Cairo. Naast deze beleidsintensivering werd
dit artikelonderdeel verhoogd om de tegenvallende inkomsten van UNFPA te compenseren.
 Uitgavenf 1 –
2 miljoenf > 2 miljoen geraamde verhoging van de uitgaven
in de tweede wijzigingswetLa PazDhaka geraamde verlaging
in de tweede wijzigingswetAddis Abeba, Islamabad, Lusaka en SanaaCairo
en Maputo overschrijding in de realisatie tov 2e wijzigingswetCairoManaguaonderschrijding in de realisatie tov 2e wijzigingswetAddis Abeba,
Islamabad, Lusaka, New Delhi en San JoséDhaka, Manilla, NairobiArtikel 13.02 Vrouwen en ontwikkeling (V&O) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199754 50050 6002e suppletore begroting 1997-/- 5 5002 828mutatie-/- 6 448-/- 4 151 Stand
slotwet 199742 55249 277De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingen Uitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Bijdragen UNIFEM & INSTRAW7 0001 1008 1006 6001 0007 60002 Landenprogramma's mbt vrouwen en ontwikkeling47 500– 13 04834 45244 000– 2 32341 677Totaal54 500– 11 94842 55250 600– 1 32349 277Verplichtingen en uitgavenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder artikel 13.02.02 «Landenprogramma's
mbt vrouwen en ontwikkeling» wordt toegelicht in hoofdstuk 12 van het
algemene deel. In de tweede wijzigingswet werden het verplichtingen- en het
uitgavenbudget van artikelonderdeel 13.02.01 «Bijdragen UNIFEM &
INSTRAW» verhoogd om uitdrukking van steun te geven aan
de gehanteerde strategie en het nieuwe busisnessplan van de organisatie.Het artikelonderdeel 13.02.02 «Landenprogramma's met betrekking
tot vrouwen en ontwikkeling» is een aan de ambassades gedelegeerd budget.
De mutaties in de tweede wijzigingswet op de het verplichtingenbudget is het
saldo van geraamde over- en onderschrijdingen op projectniveau op verschillende
ambassades.Voor 1996 was de verwachting dat de uitgaven voor het landenprogramma
hoger zouden zijn dan voorgaande jaren als gevolg van de Vierde Wereld Vrouwenconferentie
in Beijing. Pas tegen het einde van 1996 kwamen de activiteiten, met name
met betrekking tot politieke participatie en de rol van vrouwen in conflictsituaties,
op gang. Deze ontwikkeling zette zich door in 1997, hetgeen de reden vormde
om in de tweede wijzigingswet de uitgavenraming naar boven bij te stellen.
Aan het begin van het jaar werd prioriteit gegeven aan de lopende verplichtingen.
Door vertragingen in de start van nieuwe projecten, later in het jaar, viel
de uiteindelijke realisatie ruim f 2,3 miljoen lager uit. Uitgavenf 1 –
2 miljoenf > 2 miljoen onderschrijding in de realisatie tov
2e wijzigingswetSan José Artikel 13.03 Kinderen en ontwikkeling (K&O) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199763 50061 0002e suppletore begroting 1997-/- 3 000-/-
952 mutatie6 2493 895 Stand
slotwet 199766 74963 943De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Bijdragen UNICEF50 0008 00058 00050 0006 00056 00002 Landenprogramma's mbt kinderen en ontwikkeling13 500– 4 7518 74911 000– 3 0577 943Totaal63 5003 24966 74961 0002 94363 943Verplichtingen en uitgavenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder artikelonderdeel 13.03.02
«Landenprogramma's mbt kinderen en ontwikkeling» wordt toegelicht
in hoofdstuk 12 van het algemene deel. Voor het relatief nieuwe landenprogramma
met betrekking tot kinderen en ontwikkeling bleek het afgelopen jaar niet
eenvoudig om voldoende kwalitatief goede projecten te identificeren. Samen
met opgetreden vertragingen in de projectuitvoering heeft dit
per saldo geleid tot een verlaging van het uitgavenbudget in de tweede wijzigingswet.
Vertragingen in de projectuitvoering leidde in de decemberbrief tot een verdere
verlaging van het uitgavenbudget met f 1,1 miljoen. De uiteindelijke
realisatie viel nog lager uit als gevolg van vertragingen in de uitvoering
van projecten, met name in Zuid-Afrika.De verhogingen van het budget voor het VN-kinderfonds (UNICEF) had twee
oorzaken. Enerzijds werd door middel van de verhoging blijk van waardering
gegeven over de wijze waarop UNICEF richting heeft gegeven aan het interne
reorganisatieproces. Anderzijds diende de de verhoging als compensatie voor
tegenvallende inkomsten van UNICEF over het afgelopen jaar. Uitgavenf 1 –
2 miljoenf > 2 miljoen onderschrijding in de realisatie tov
2e wijzigingswetPretoria Artikel 13.04 Ambassade Projectenprogramma (APP) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199720 00020 000Mutatie-/- 223-/- 2 048 Stand slotwet
199719 77717 952Verplichtingen en uitgavenHet Ambassade Projecten Programma was in 1997 in 130 landen actief. De
verantwoordelijkheid voor de programma's in de 130 landen ligt bij 65 ambassades.
Aan het einde van het jaar bleek uit de jaarverslagen van deze ambassades
dat in totaal f 17,9 miljoen was uitgegeven. De grootste onderbestedingen
traden op bij de programma's in Paramaribo, Lusaka, San José, Abidjan
en Moskou. KengetallenOnderstaande tabellen geven inzicht in de aantallen landen met App-fondsen,
de gemiddelde omvang van de App-fondsen en het totaalbedrag van het programma,
gesplitst naar regio. Realisatie 1995  TotaalAfrika/Midden OostenAzië/ OceaniëLatijns AmerikaOverigaantal landen met App-fonds12860243212gemiddelde omvang App-fonds1351339619951uitgaven 199517 2798 0022 3146 352611Realisatie 1996  TotaalAfrika/Midden OostenAzië/ OceaniëLatijns AmerikaOverigaantal landen met App-fonds13060263212gemiddelde omvang App-fonds15415811021080uitgaven 199620 0009 4602 8646 716960begroting 1997  TotaalAfrika/Midden OostenAzië/ OceaniëLatijns AmerikaOverigaantal landen met App-fonds12959263212gemiddelde omvang App-fonds15516011021080uitgaven 199620 0009 4602 8646 716960Realisatie 1997  TotaalAfrika/Midden OostenAzië/ OceaniëLatijns AmerikaOverigaantal landen met App-fonds13054263416gemiddelde omvang App-fonds13815511216859uitgaven 199717 9518 3832 9005 720949Artikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisaties Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997655 600615 5001e suppletore begroting-/- 40 10040 1002e suppletore begroting228 40014 300mutatie41 541-/- 37 871 Stand
slotwet 1997885 441632 029De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Medefinancierings-programma (MFP)567 800203 841771 641528 70014 529543 22902 Prog Voedsel-zekerheid en Voedings-verbetering (VPO)30 000030 00030 000030 00003 Prog Personele Samenwerking met Ontw. landen (PSO)34 8004 00038 80034 8002 00036 80004Vakbondsmedefinancieringsprog (VMP)23 00022 00045 00022 000022 000Totaal655 600229 841885 441615 50016 529632 029Verplichtingen en uitgavenIn de Nota van Wijziging waren de bedragen voor het verplichtingenbudget
verwisseld met de bedragen van het uitgavenbudget. Deze verwisseling werd
in de eerste wijzigingswet gecorrigeerd.De bijdrage aan het Medefinancieringsprogramma is gekoppeld aan het Bruto
Nationaal Product. Voor 1997 was dit percentage vastegesteld op 9,5% van 0,8%
van het BNP. Fluctuaties in het BNP leidden in de tweede wijzigingswet tot
mutaties in zowel de verplichtingen- als de uitgavensfeer. Daarnaast leidde
de bijdrage 1997 voor Bilance, die eerst in het afgelopen jaar geformaliseerd
werd, tot een verdere verhoging van het verplichtingenbudget in de tweede
wijzigingswet.In de tweede wijzigingswet werd het verplichtingenbudget verhoogd omdat
de bijdrage voor het «Programma Personele Samenwerking met Ontwikkelingslanden»
(PSO) voor 1998 f 2,0 miljoen hoger is vastgesteld. Later in het jaar
werd besloten de bijdrage voor 1997 ook met f 2,0 miljoen te verhogen
om het programma van de Vereniging PSO ingrijpend te kunnen vernieuwen en
professionaliseren.Voor het Vakbondsmedefinancieringsprogramma (VMP) werd de bijdrage voor
1997 niet in 1996 geformaliseerd. Om dit te corrigeren werd in de tweede wijzigingswet
het verplichtingenbudget verhoogd met f 22,0 miljoen. Artikel 13.06 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997108 174108 1742e suppletore begroting800800 mutatie115 1850Stand slotwet 1997224 159108 974Kengetallen SNV-programma (bedragen x f 1000) Realisatie
1996  MensjaarKosten/jaarTotaalNederlandse contractanten44012052 768 Lokale
contractanten168406 716 Subtotaal608 59 484Personeelsbegeleiding/selectie  3 303 Doorberekening
diverse kosten  – 1 224 Lokale
exploitatiekosten  13 905 Totale
kosten uitzendingen  75 468Programma-ondersteuning  12 239Algemene kosten  6 512 T.l.v.
financieringssaldo  – 139 Totaal  94 080Begroting 1997  MensjaarKosten/jaarTotaalNederlandse contractanten47911656 636 Lokale
contractanten210397 215 Subtotaal689 63 851Afrondingen  – 1 Personeelsbegeleiding/selectie  3 258Wachtgelden  8 000Lokale exploitatiekosten  10 439Totale kosten uitzendingen  85 548Programma-ondersteuning  15 531 Algemene
kosten  7 096 T.l.v. financieringssaldo  p.m.Totaal  108 174Realisatie 1997  MensjaarKosten/jaarTotaal Nederlandse contractanten48413364 276Lokale contractanten207449 180 Subtotaal691 73 456Personeelsbegeleiding/selectie  3 289 Wachtgelden  7 159Doorberekening
diverse kosten  – 2 952 Lokale
exploitatiekosten  11 300 Totale
kosten uitzendingen  92 252Programma-ondersteuning  14 476Algemene kosten  3 327 T.l.v. financieringssaldo  – 986T.l.v. Algemene reserve  – 95Totaal  108 974Wachtgelden SNV  realisatie
1995realisatie 1996begroting 1997realisatie1997 Aantallen
post-actieven (q)282251252220 Gemiddelde
kosten (p)30 14531 89231 47632 541begrotingsbedrag (pxq); x 10008 5018 0058 0007 159VerplichtingenDe slotwet mutatie wordt verklaard door de formalisering van de financiering
van het programma van de Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV) voor 1998,
die reeds in 1997 plaatsvond in plaats van 1998. Artikel 13.07 Gemeentelijke initiatieven en Kleine Plaatselijke
Activiteiten (GI/KPA) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199711 00011 0002e suppletore begroting1 367600 mutatie733-/-
500 Stand slotwet 199713 10011 100 1997w.v. ODA10 100 w.v. non-ODA1 000Verplichtingen en uitgavenAls gevolg van een structurele toename van de hoeveelheid projectaanvragen
die de VNG jaarlijks van de gemeenten ontvangt, zijn het verplichtingenbudget
en het uitgavenbudget in de tweede wijzigingswet verhoogd. De uiteindelijke
realisatie bleef, ondanks de toename van het aantal projectaanvragen, achter
bij de verwachting. De stijging van het aantal projectaanvragen aan het einde
van het jaar leidde tot een verdere stijging van het verplichtingenbudget. Beleidsveld 14 Onderwijs, Onderzoek en Culturele Samenwerking Artikel 14.01 Internationaal Onderwijs Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997152 100160 5662e suppletore begroting 199750 900-/- 2 411mutatie12 522-/- 7 024 Stand
slotwet 1997215 522151 131De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Academisch Samen-werkingsprog. (ASP)68 0002 67170 67176 556– 3 78872 76802 Nederlands Fellow-ships Prog. (NFP)52 60054 463107 06352 010– 1 11350 89703 Directe Steun aan Opleidingsinstituten in Onwikkelinslanden
(DSO)31 5006 28837 78832 000– 4 53427 466Totaal152 10063 422215 522160 566– 9 435151 131Kasuitgaven 14.01.02 en begrotingsnummer VIII 19951996199748 61848 73452 297Verplichtingen en uitgavenDe schriftelijke toezeggingen van de bijdragen voor de onderdelen «Beurzenprogramma
voor Internationaal Onderwijsinstituten» (BIO); Speciale Beurzenprogramma
(artikelonderdeel 14.01.02 «Nederlands Fellowships Programma»
(NFP)) en het onderdeel «Samenwerking Nederland – Israël»
(artikelonderdeel 14.01.03 «Directe Steun aan Opleidingsinstituten in
Ontwikkelingslanden (DSO)) zijn niet in 1996, maar in 1997 gedaan. Deze latere
toezeggingen waren de reden om in de tweede wijzigingswet het verplichtingenbudget
te verhogen.De uitgavenmutatie aan het einde van het jaar wordt met name verklaard
door een vertraging van de voortgang van een aantal activiteiten binnen het
DSO. De verantwoordelijkheid van deze activiteiten ligt bij de uitvoerende
instellingen, hetgeen de sturingsmogelijkheden beperkt. Artikel 14.02 Landenprogramma's met betrekking tot onderwijs Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199779 00075 0002e suppletore begroting 1997036 587 mutatie19 550-/-
11 639 Stand slotwet 199798 55099 948De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Basisonderwijs en -vorming66 00015 46381 46361 00027 27488 27402 Overige Onderwijs-programma's13 0004 08717 08714 000– 2 32611 674Totaal79 00019 55098 55075 00024 94899 948VerplichtingenDe mutatie van het verplichtingenbudget onder artikel 14.02 «Landenprogramma's
mbt onderwijs» wordt toegelicht in hoofdstuk 12 van het algemene deel. UitgavenHet artikelonderdeel 14.02 Landenprogramma's met betrekking tot onderwijs
betreft een aan de ambassades gedelegeerd budget. Een belangrijke verklaring
voor de verhoging in de tweede wijzigingswet is de doelstelling uit 1996 om
f 100 miljoen te besteden aan basisonderwijs. De verhoging in de tweede
wijzigingswet is gebaseerd op rapportages van de posten.Aan het einde van het jaar werd het verplichtingenbudget van het artikelonderdeel
14.02.01 «Basisonderwijs en -vorming» verhoogd als gevolg van
de goedkeuring van enkele programma's, waarmee een lange voorbereidingstijd
gemoeid was. Het uitgavenbudget werd daarentegen verlaagd. Dit werd enerzijds
veroorzaakt door de vertraging van het Social Action Program in Pakistan en
de scherpe devaluatie van de Zimbabwaanse Dollar, waardoor de uitgaven voor
een daar lopend groot project aanzienlijk lager uitvielen. bedragen
in guldensf 1 – 2 miljoenf > 2 miljoen geraamde
verhoging van de uitgaven in de tweede wijzigingswet San Joségeraamde verlaging in de tweede wijzigingswetHarareMaputooverschrijding in de realisatie tov 2e wijzigingswetGuatemalaManagua
en New Delhi onderschrijding in de realisatie tov 2e wijzigingswet Harare,
Islamabad en San JoséArtikel 14.03 Internationaal Onderwijs- en Onderzoeksinstituten Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199732 72338 4432e suppletore begroting 199727 88732 Mutatie1 243634Stand slotwet 199761 85339 109 Kasuitgaven 14.03.01/02 en begrotingsnummers VIII/XI/XIV 199519961997121 878128 138131 329VerplichtingenDe formalisering van de bijdrage aan het Koninklijk Instituut voor de
Tropen (KIT) voor 1997 heeft niet 1996 plaatsgevonden maar in 1997. Dit leidde
in de tweede wijzigingswet tot een verhoging van het verplichtingenbudget. De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven  199519961997199519961997Bijdrage aan begr. nr. VIII in subsidie aan het ASC1 0961 1241 1471 0961 1241 147Kon. Inst. v.d. Tropen (KIT)55 70415257 25827 85528 00328 629Opleidingsinst. van de Wereldomroep (RNTC)2 3582 3712 4232 3582 3632 423Media Develop. Centre (GMDC)033500123165totaal art 14.03.0159 1583 98260 82831 30931 61332 364Huisvesting IO-instituten (art 14.03.02)1 05001 0251 05001 025Huisvestingsvoorziening (art 14.03.03)0005 7205 7205 720Totaal60 2083 98261 85338 07937 33339 109Artikel 14.04 Onderzoek Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199738 34444 2502e suppletore begroting 19970150 Mutatie25 7823 341Stand slotwet 199764 12647 741De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingen Uitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Onderzoeksprogramma38 09425 64763 74144 0003 47947 47902 RAWOO25013538525012262Totaal38 34425 78264 12644 2503 49147 741Kasuitgaven 14.04.01 en begrotingsnummer XIV 19951996199746 36448 93748 479Verplichtingen en uitgavenAan het einde van het jaar werd het verplichtingenbudget verhoogd als
gevolg van de formalisering van het meerjarige South Africa Netherlands Programme
on Alternatives in Development (SANPAD) en het meerjarige samenwerkingsprogramma
met India (IDPAD). De meerjarige multidisciplinaire onderzoeksprogramma's
vormen een belangrijk deel van het uitgavenbudget. Aan het einde van 1997
leidden deze verplichtingen tot een overschrijding van het uitgavenbudget. Artikel 14.05 Communicatieprogramma Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199711 10010 5002e suppletore begroting 199725 674-/- 500Mutatie– 8 685-/- 1 290Stand slotwet 199728 0898 710De verhoging van het verplichtingenbudget in de tweede wijzigingswet is
het gevolg van een meerjarige committering voor het International Institute
of Communication and Development (IICD), waarvoor in de oorspronkelijke raming
geen rekening mee was gehouden.Aan het einde van het jaar werd het verplichtingenbudget neerwaarts bijgesteld
omdat de voorziene vierjarige overeenkomst met de Stichting Steun Communicatie
Ontwikkelingssamenwerking (SCO) niet tot stand is gekomen in 1997. Na de SCO-evaluatie
is gekozen om de programmafinancieringsovereenkomst met het SCO per 31 december
1997 met 1 jaar te verlengen. De uitgavenmutatie wordt enerzijds verklaard
door de trage start van het IICD en anderzijds doordat een aantal projecten
niet zoals voorzien in 1997 maar pas in 1998 tot uitgaven leiden. Artikel 14.06 Cultuur Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199718 51723 0171e suppletore begroting 199710 70010 7002e suppletore begroting 199721 818– 3 182mutatie8 594– 2 038 Stand
slotwet 199759 62928 497De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Internat. culturele betrekkingen11 0179 12220 13911 0174 58115 59802 Cultuur in ontwikkelingslanden7 50031 99039 49012 00089912 899Totaal18 51741 11259 62923 0175 48028 497Verplichtingen en uitgavenDe verhoging van het verplichtingen- en uitgavenbudget in de eerste suppletore
begroting is enerzijds het gevolg van de aangenomen motie van Van Traa (kamerstukken
II, 1996–1997, 25 000 V, nr.28) om met ingang van 1997 f 10,0
miljoen extra aan te wenden voor het internationaal cultuurbeleid (artikelonderdeel
14.06.01). Anderzijds wordt de verhoging verklaard door de voorbereidingen
van de manifestatie 400 jaar Nederland-Japan. Op ditzelfde artikelonderdeel
werden bij de tweede suppletore begroting het verplichtingen- en uitgavenbudget
verlaagd met f 6,0 miljoen ten behoeve van een verhoging van de verplichtingen
en uitgavenbudgetten in de jaren 1998 en 1999 met telkens f 3,0 miljoen.
Deze verschuiving van middelen vindt plaats in verband met de kandidaatstelling
van Rotterdam als culturele hoofdstad 2001.De formalisering van de toegezegde bijdrage ad f 25,0 miljoen aan
het Prins Claus Fonds (onder artikelonderdeel 14.06.02) heeft langere tijd
gevergd dan aanvankelijk werd voorzien. Hierdoor werd de toegezegde bijdrage
pas in 1997 opgenomen in de verplichtingenadministratie.Daarnaast werd in de tweede suppletore begroting het verplichtingen- en
uitgavenbudget verhoogd met f 2,8 miljoen. Het betreft hier een aan ambassades
gedelegeerd budget. De mutatie betreft dan ook een saldo van de door de ambassades
ingediende voorstellen van de voor aan hun gedelegeerde budgetten. Beleidsveld 15 Democratisering, goed bestuur, macrosteun
en speciale landenfondsen Artikel 15.01 Macro-economische steun en schuldenbeleid Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997232 525235 7411e suppletore-/- 84 881-/- 84 8812e suppletore begroting 199782 18083 985mutatie71 927-/- 6 990 Stand
slotwet 1997301 751227 855De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Non-sectorale programmahulp72 00024 00096 00075 00028 011103 01102Schuldverlichting160 52545 226205 751160 741– 35 897124 844 03Betalingsbalanssteun niet DAC-landen000000Totaal232 52569 226301 751235 741– 7 886227 855Kasuitgaven 15.01.02 en begrotingsnummer IXb 199519961997515 092326 005246 195Verplichtingen en uitgavenDe verlaging in de eerste wijzigingswet is grotendeels veroorzaakt door
de overheveling van middelen uit dit begrotingsartikel naar hoofdstuk IXb
(Financiën) als gevolg van de toerekening van het akkoord van de club
van Parijs voor Tanzania. De verhoging in de tweede wijzigingswet is het gevolg
van het besluit om een aantal schuldverlichtingsmaatregelen in de tweede helft
van het jaar in uitvoering te nemen.Nederland heeft in 1997 voor een bedrag van f 22,1 miljoen bijgedragen
aan kwijtschelding van in 1997 vervallend rente en hoofdsommen met betrekking
tot leningen verstrekt in het kader van ontwikkelingssamenwerking. Deze kwijtschelding
is aan de landen Honduras, Nicaragua, Peru, India, Mali en Ivoorkust ten goede
gekomen. Bij de laatste twee landen vond de kwijtschelding plaats op basis
van een akkoord in de Club van Parijs. Daarnaast heeft Nederland voor een
bedrag van f 87,5 miljoen bijgedragen aan het verlichten van verplichtingen
van ontwikkelingslanden aan internationale financiële instellingen. Deze
bijdrage is ten goede gekomen aan de landen Malawi, Mozambique, Jemen, Burkina
Faso, Bolivia en Uganda. De bijdrage voor de laatste twee landen is uitgekeerd
aan een door het land zelf beheerd Multilateraal Schuldenfonds. Tenslotte
heeft Nederland voor f 10,0 miljoen bijgedragen aan een internationaal
gecoördineerde commerciële schuldopkoop voor Ivoorkust. De in het kader van de herijking gemaakte afspraken over kwijtschelding
van schulden in de Club van Parijs, die betrekking hebben op door de Nederlandse
Staat herverzekerde exportkredieten, zijn met ingang van 1 januari 1997 van
kracht geworden. Voor zover deze uitgaven kwalificeren als ODA vindt verrekening
plaats met de zogenaamde ODA-middelen. Voortvloeiend uit dit akkoord heeft
Nederland een bilateraal akkoord gesloten met Tanzania, waarbij in totaal
een schuld werd kwijtgescholden van f 130,0 miljoen. Hiervan wordt f 121,4
miljoen toegerekend aan ODA. Dit bedrag wordt nader toegelicht op de begroting
van Financiën, onder hoofdstuk IXb. Artikel 15.02 Bijdrage ESAF/IMF Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m.22 500 2e suppletore begroting 1997100 0000Stand slotwet 1997100 00022 500VerplichtingenIn september 1996 is besloten dat Nederland f 100,0 miljoen beschikbaar
stelt voor het zogenaamde Interim-ESAF. Dit besluit heeft ertoe geleid dat
het verplichtingenbudget in de tweede wijzigingswet is verhoogd met f 100,0
miljoen. Dit bedrag is gebaseerd op de verdeelsleutel die bij IDA wordt toegepast.
Vanaf 1998 zal de f 100,0 miljoen in 10 gelijke jaarlijkse tranches worden
betaald. De Nederlandse bijdrage aan het Interim-ESAF is specifiek bedoeld
voor de financiering van Interim-ESAF en niet voor de eigen bijdrage van het
IMF aan het HIPC-initiatief. Artikel 15.03 Democratisering en goed bestuur Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199789 00080 0002e suppletore begroting 1997014 181 Mutatie-/-
7 167-/- 12 777 Stand slotwet 199781 83381 404Verplichtingen en uitgavenDit artikel is voor een deel gedelegeerd aan de ambassades. Aan de verhoging
van het uitgavenbudget in de tweede wijzigingswet lag een aantal redenen ten
grondslag. De meerjarige verplichtingen uit voorgaande jaren leidden tot hogere
geraamde uitgaven in 1997 te weten f 48,4 miljoen voor het programma
Institutionele ontwikkeling en f 35,7 miljoen voor het programma Goed
bestuur. Voor het eerste programma werd een verdere verhoging van f 8,4
miljoen voor het grootste deel verklaard door het goedkeuren van het project
Ganga Institutional Community Development Programme (ICD) in India, een budgettaire
overheveling van project Funds for Palestinian Expatriates en een beslissing
om de hulp aan Guatemala te verhogen. Voor het programma Goed bestuur werd
een verdere verhoging van f 1,6 miljoen verklaard door steuntoezeggingen
aan Zuid Afrika via de Stichting Nieuw Zuid Afrika en de beslissing om de
hulp aan Guatemala te verhogen. Aan het einde van het jaar bleek dat op het
programma Goed bestuur minder werd getrokken dan eerder in het jaar voorzien.
In de decemberbrief werd daarom het uitgavenbudget reeds verlaagd. Artikel 15.04 Midden- en Oost-Europa (MATRA-programma) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199763 49560 0201e suppletore begroting 1997– 8 200– 7 7002e suppletore begroting 199717 4220 Mutatie– 1 020– 4 516Stand slotwet 199771 69747 804VerplichtingenIn verband met het feit dat de activiteiten in Roemenië en Bulgarije
vanaf 1997 ten laste van het MATRA- en PSO programma worden gebracht, is in
1997 een bedrag van f 6,2 miljoen naar het ministerie van Economische
Zaken overgeheveld. Het betreft hier een doorlopende bijdrage die vanaf 2000
ruim f 17,0 miljoen bedraagt.Daarnaast is in het kader van de Subsidieregeling Algemene Vorming en
Scholing Politiek Kader in Midden- en Oost Europa voor 1997 een bedrag van
f 2,0 miljoen overgeheveld naar het ministerie van Binnenlandse Zaken.Tenslotte werd op dit artikel bij eerste suppletore begroting de kasbijdrage
van VROM voor het project SCORE ad f 0,5 miljoen voor 1997 verwerkt.
De bijbehorende verplichting van f 1,0 miljoen is bij 2e suppletore wet
1996 reeds verwerkt.Uitgaande van de beschikbare kasmiddelen na 1997 werd duidelijk dat het
MATRA-programma over een te beperkt verplichtingenbudget beschikte om de oplopende
kasuitgaven te financieren. De verhoging van de MATRA-verplichtingenstand
bij tweede suppletore begroting ad f 17,4 miljoen bleek noodzakelijk
om nieuwe projecten te kunnen starten, waarbij de uitgaven in latere jaren
tot uiting zullen komen. UitgavenDe onderuitputting op het MATRA-programma was een gevolg van de opgelopen
vertraging van projecten die in september zijn gestart. Een groot aantal uitgaven
van deze projecten komen pas in 1998 tot uiting. Daarnaast werd een aantal
projecten geconfronteerd met een verlaging van de eerder goedgekeurde projectbegrotingen
en lagere eindafrekeningen. Artikel 15.05 Hulp aan Suriname Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997145 000130 3612e suppletore begroting 1997-/- 8 356-/-
2 500 Mutatie-/- 76 664-/- 10 974Stand slotwet 199759 980116 887Verplichtingen en uitgavenAls gevolg van de hoge realisatie over 1996 van f 173,0 miljoen en
de lager dan verwachte uitgavenraming in meerjarig perspectief, werd in de
tweede wijzigingswet besloten om zowel het verplichtingen als het uitgavenbudget
te verlagen. In de decemberbrief werd het uitgavenbudget verlaagd met f 8,5
miljoen als gevolg van een geringe uitvoeringscapaciteit aan Surinaamse zijde. Artikel 15.06 Garanties ten behoeve van Suriname Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m.3 639 Mutatie01 Stand slotwet
199703 640Artikel 15.08 Afwikkeling OS-activiteiten in niet DAC-landen Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997505 2402e suppletore begroting 19970-/- 1 769Mutatie-/- 4489 Stand slotwet 199763 560UitgavenDe verlaging in de tweede wijzigingswet werd veroorzaakt door de aan Moldavië
toegekende DAC-I status. Hierdoor kunnen de activiteiten in Moldavië
niet meer worden gefinancierd uit dit begrotingsartikel, maar uit de reguliere
themabudgetten van de Uitgavencategorie OS. Toerekening van begrotingsnummer IV, Kabinet voor Nederlands
Antilliaanse en Arubaanse Zaken en begrotingsnummer VIII, Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen Samenwerking met de Nederlandse Antillen en Aruba –
Samenwerkingsprogramma's Kasuitgaven begrotingsnummer IV en VIII 199519961997179 254254 831240 425– Overige ODA-uitgaven inzake de samenwerking met de Nederlandse
Antillen en ArubaKasuitgaven begrotingsnummer IV 1995199619977 4237 1126 899Beleidsveld 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Artikel 16.01 Deskundigenprogramma's Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997101 700101 700mutatie26 72914 112 Stand slotwet
1997128 429115 812De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Voorbereiding, op-leiding en begeleiding8 100– 7257 3758 100– 7267 37402 Uitzending deskundigen93 60027 454121 05493 60014 838108 438Totaal101 70026 729128 429101 70014 112115 812Verplichtingen en uitgavenIn de decemberbrief werd reeds melding gemaakt van de overschrijding op
dit artikel met f 9,6 miljoen. Deze overschrijding valt hoofdzakelijk
toe te schrijven aan koersontwikkelingen. De begroting van het multilateraal
assistentdeskundigeprogramma is destijds opgesteld tegen een dollarkoers van
f 1,75. De betaling van de contractueel vastgestelde kwartaalvoorschotten
heeft echter tegen oplopende koersen tot maximaal f 2,13 plaatsgevonden.
Dit koersverschil verklaart f 5,5 miljoen van de overschrijding. Daarnaast
zijn door de stijging van de dollarkoers de kosten verbonden aan het levensonderhoud
van de door het ministerie uitgezonden deskundigen eveneens toegenomen. Deze
vergoedingen, die door de betrokken VN-organisaties in rekening
worden gebracht, dienden hiervoor te worden aangepast met f 2,3 miljoen.
De derde oorzaak is de versnelling van de administratieve afhandeling van
de eindverantwoordingen van de VN-organisaties. Tenslotte heeft een te krappe
bevoorschotting in 1996 geleid tot een extra betaling aan de FAO. Kengetallen bedragen (x f 1000)  realisatie
1996begroting 1997realisatie 1997  aantal
mensjarenkosten p/mens-jaarTotaalaantal mensjarenkosten
p/mens-jaarTotaalaantal mensjarenkosten p/mensjaarTotaalBAD/DAD9012711 438100127,512 7509114012 717MAD33514147 35634012040 80034915754 712SUP17416729 02920016332 60017819133 942wachtgelden  6 443  7 300  6 919Div.  125  150  148Totaal  94 391  93 600  108 438MAD: Multilateraal assistentdeskundigeDAD: Gedetacheerd assistentdeskundigeBAD: Bilaterale assistentdeskundigeSUP: Suppletiedeskundigen Wachtgelden OS  realisatie
1996begroting 1997realisatie 1997 aantallen post-actieven
(q)149179157 Gemiddelde kosten (p)43 24240 80044 070begrotingsbedrag (pxq)6 4437 3006 919Artikel 16.02 Voorlichting, bewustwording en advisering
inzake Ontwikkelingssamenwerking Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199729 30029 300mutatie8787 Stand slotwet
199729 38729 387De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Nat. Commissie voor Internat. Samen-werking
en Duurzame Ontwikkeling20 000020 00020 000020 00002 Voorlichtingsactivi-teiten Ontwikkelings-samenwerking3 500813 5813 500813 58103 Samsam/Internat. Samenwerking/ Scherpenzeel5 500– 55 4955 500– 55 49504 NAR3001131130011311Totaal29 3008729 38729 3008729 387Artikel 16.03 Doelbijdragen & speciale activiteiten Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199743 40032 0002e suppletore begroting 19975 3855 385mutatie-/- 20 389-/- 4 984 Stand
slotwet 199728 39632 401De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Doelbijdragen5 900– 2 8103 0906 000– 1 7424 25802 Speciale activiteiten6 5003 2509 7507 5002 87210 37203 Project- en Programmavoorbereiding en -begeleiding31 000–15 44415 55618 500– 72917 771Totaal43 400–15 00428 39632 00040132 401Verplichtingen en uitgavenIn de tweede wijzigingswet werd het artikelonderdeel 16.03.02 «Speciale
activiteiten» verhoogd. Dit werd met name veroorzaakt door de verwachting
dat de uitgaven voor een aantal conferenties en manifestaties in het kader
van het EU-voorzitterschap hoger uit zouden vallen dan voorzien in de oorspronkelijke
uitgavenraming. Bij de eindafrekening bleek dat de kosten lager uitvielen
dan geraamd waardoor ze in de decemberbrief naar beneden werden bijgesteld.
Aan het einde van het jaar bleek dat de vraag naar doelbijdragenprogramma's
(artikelonderdeel 16.03.01) lager was dan oorspronkelijk was geraamd. Dit
leidde in de decemberbrief voor een verlaging van f 1,5 miljoen. Ook
op het artikelonderdeel 16.03.03 «Project- en Programmavoorbereiding
en – begeleiding» werd ook het budget verlaagd. Deze verlaging
was voornamelijk het gevolg van minder uitgaven op de zogenaamde beleidsondersteuningsfondsen
voor de nieuwe thema- en regiodirecties. Uit deze fondsen kunnen activiteiten
worden gefinancierd die gericht zijn op algemene beleidsondersteuning. Artikel 16.04 Bijdrage VN-ontwikkelingsfonds (UNDP) Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 1997165 000165 000Mutatie5 0005 000 Stand slotwet
1997170 000170 000Artikel 16.05 Speciale Multilaterale Activiteiten Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199721 70032 5002e suppletore begroting 19971 63614 500Mutatie3 297– 1 912 Stand
slotwet 199726 63345 088Verplichtingen en uitgavenIn dit artikel worden de vrijwillige bijdragen aan speciale activiteiten
van multilaterale organisaties, zoals WHO, ECLAC en UNCTAD verantwoord. In
de tweede wijzigingswet werd dit artikel verhoogd. Deze verhoging was het
gevolg van een aantal meerjarige verplichtingen in voorgaande jaren die eerst
in 1997 tot betalingen leidden. Het betreft onder andere toezeggingen inzake
projecten van UNESCO en de bijdrage voor 1997 aan UNCTAD en UNDCP. Artikel 16.06 Kosten inzake toegelaten vluchtelingen uit
ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 199724 740 Stand
slotwet 199724 740Toerekening van begrotingsnummer VI, Justitie Kasuitgaven begrotingsnummer VI 199519961997176 851119 000119 000Beleidsveld 17 Overige uitgaven Internationale Samenwerking Artikel 17.01 Overige contributies Internationale Organisaties Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 199775 48585 5601e suppletore begroting 19973 5524 4422e suppletore begroting 1997966875 Mutatie– 161– 241Stand slotwet 199779 84290 636De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven  ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwetVerenigde Naties (VN)28 7971 19329 99028 7971 19329 990VN-organisaties voor industriële ontwikkeling (UNIDO)3 1043803 4843 1043803 484Internationale Arbeidsorganisatie (ILO)6 708– 986 6106 708-/-
986 610 Wetenschap en Cultuur (UNESCO)9 74675910 5059 74675910 505Wereldgezondheidsorganisatie benevens Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie
(WHO/PAHO)00010 07571910 794Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA)7 8428788 7207 8428788 720VN-Klimaatverdrag02582580258258Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC)38003803800380Internationale Organisatie voor Migratie (IOM)1 210331 2431 210331 243Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)7 948–
67 9427 948– 67 942 Raad
van Europa9 75096010 7109 75096010 710Totaal75 4854 35779 84285 5605 07690 636Verplichtingen en uitgavenWijzigingen op dit artikel zijn over het algemeen het gevolg van prijs-
of wisselkoerswijzigingen. Om die reden werd voor de contributies aan de Raad
van Europa en de VN-organisaties bij eerste suppletore begroting een verhoging
van f 3,3 miljoen doorgevoerd. Ook de mutatie bij tweede suppletore begroting
was grotendeels een gevolg van de gestegen dollarkoers en betrof met name
de contributie aan de VN.Het verschil tussen de mutaties van verplichtingen en uitgaven bij eerste
suppletore begroting (f 0,9 miljoen) heeft betrekking op de WHO/PAHO.
Aangezien de verplichtingen voor de WHO/PAHO, tweejaarlijks worden aangegaan
(laatstelijk in 1996), is er dit jaar alleen sprake van een uitgavenverhoging.Tenslotte was bij eerste suppletore wet de verhoging (f 0,3 miljoen)
opgenomen voor de structurele bijdragen aan het VN-klimaatverdrag en het bijbehorende
Intergovernemental Panel on Climate Change (IPCC) waarvan een deel door andere
ministeries wordt betaald. Artikel 17.02 Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 19975 000251 000mutatie1 604-/- 8 549 Stand
slotwet 19976 604242 451De onderverdeling naar artikelonderdelen van de verplichtingen
en uitgaven (x f 1000) OnderdeelVerplichtingenUitgaven   ontwerp
begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01Rentesubsidies ontwikkelingssamen-werkingsleningen000246 000– 8 639237 361 02Apparaatsuitgaven NIO5 0001 6046 6045 000895 08903 Rentesubsidies leningen aan Turkije000000Totaal5 0001 6046 604251 000– 8 549242 451Artikel 17.03 Garanties door de NIO verstrekte leningen
aan ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Verplichtingen
1997Uitgaven 1997 Stand ontwerp-begroting 19976 88835 0002e suppletore begroting 19973 5520 mutatie903-/-
7 277 Stand slotwet 199711 34327 723VerplichtingenDe verhoging van het budget in de tweede wijzigingswet heeft betrekking
op de toevoeging uit hoofde van de berekende bandbreedte kapitaalmarktmiddelen
van de onderbesteding in 1996. Artikel 17.06 Tijdelijke financiering NIO Opbouw verplichtingen- en uitgavenramingen vanaf de stand
ontwerp-begroting (x f 1000)  Uitgaven
1997 Stand ontwerp-begroting 1997Memorie Mutatie89 650Stand slotwet 199789 650Verplichtingen en uitgavenOnder dit artikel wordt het saldo op de rekening-courant opgenomen van
de NIO bij de Staat der Nederlanden per 31 december 1997 verantwoord. In 1998
wordt het saldo aangezuiverd. Dit wordt verantwoord op ontvangstenartikel
17.03. De hierop betrekking hebbende begrotingswijziging zal bij eerste suppletore
wet worden verwerkt. Toerekeningen Toerekening van begrotingsnummer IXB, Financiën Wereldbank (IBRD) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 19970 Stand slotwet
19970Internationale Ontwikkelingsassociatie (IDA) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 1997431 541 2e
suppletore begroting 1997-/- 83 327 mutatie14 792Stand slotwet 1997363 006De neerwaartse mutatie in de tweede wijzigingswet wordt verklaard door
twee verschuivingen in het betalingsmoment. Enerzijds vond de in de begroting
1997 voorziene eerste betaling voor het Interim Trust Fund (ITF) van IDA ter
grootte van f 40,7 miljoen reeds in het begrotingsjaar 1996 plaats. Anderzijds
is een tweede ITF-betaling van ongeveer f 40,0 miljoen doorgeschoven
naar 1998. De slotwetmutatie wordt verklaard door stijgende wisselkoersen. De Internationale Financieringsmaatschappij (IFC) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 19978 298 2e
suppletore begroting 19971 220 mutatie203Stand slotwet 19979 721Als gevolg van wisselkoerswijzigingen werd de bijdrage aan de Internationale
Financieringsmaatschapij in zowel de tweede wijzigingswet als in de decemberbrief
neerwaarts bijgesteld. Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties (MIGA) Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 1997p.m. Stand
slotwet 1997p.m.Regionale ontwikkelingsbanken en -fondsen Opbouw uitgaventoerekeningen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 199763 779 2e
suppletore begroting 199729 048 mutatie-/-
5 124 Stand slotwet 199787 703De mutatie in de tweede wijzigingswet wordt verklaard door een versnelling
van de uitgaven als gevolg van een -bij het ministerie van Financiën
ingediend- gewijzigd afroepschema. De verlaging aan het einde van het jaar,
die in de decemberbrief gemeld is, hangt samen met een lager dan verwachte
kasbehoefte van het «African Development Fund». Samenwerking met ontwikkelingslanden in Latijns Amerika
en Azië EU-toerekening (x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 199752 900 1e
suppletore begroting 199721 400 2e suppletore
begroting 1997-/- 12 400 Stand slotwet 199761 900Samenwerking met de Middellandse-Zeelanden EU-toerekening (x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 199769 100 2e
suppletore begroting 199714 700 Stand slotwet 199783 800Nood- en voedselhulp EU-toerekening (x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 199790 000 2e
suppletore begroting 199712 100 Stand slotwet 1997102 100Overige specifieke maatregelen EU-toerekening (x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 199769 900 2e
suppletore begroting 1997-/- 20 100 Stand slotwet 199749 800Samenwerking met Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke
Staten EU-toerekening (x f 1000)  Toerekening
1997 Stand ontwerp-begroting 199748 000 2e
suppletore begroting 19975 700 Stand slotwet 199753 700ONTVANGSTEN 06 Algemeen binnenland Artikel 06.01 Personeel en Materieel Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  ontvangsten
1997 Stand ontwerp-begroting 1997646 1e
suppletore begroting 1997158 2e suppletore begroting
1997546 Mutatie1 059 Stand slotwet
19972 409Bij eerste suppletore begroting werden meerontvangsten verwacht uit hoofde
van de Wet Arbeidsongeschiktheid. De mutatie bij tweede suppletore begroting
vloeide voort uit diverse kleinere meerontvangsten.De slotwetmutatie heeft voor f 0,3 miljoen betrekking op het Instituut
Clingendael. Uit de jaarrekening 1996 van Instituut Clingendael is gebleken
dat het Instituut dat jaar f 0,3 miljoen teveel heeft ontvangen aan subsidiegelden
van Buitenlandse Zaken. Dit betreft de salarissen van twee Defensiemedewerkers
die werkzaam zijn bij het Instituut en direct door Defensie worden betaald.
Voorheen werden deze Defensiemedewerkers meegenomen in de doorberekening van
de subsidie met het ministerie van Defensie. Dit bedrag is in mindering gebracht
op de subsidie over 1997. Daarnaast is voor f 0,7 miljoen aan meerontvangsten
van diverse ministeries gerealiseerd waarvan f 0,4 miljoen van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen inzake een project in Suriname. 07 Algemeen BuitenlandArtikel 07.01 Personeel en Materieel Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  ontvangsten
1997 Stand ontwerp-begroting 19979 750 1e
suppletore begroting 19971 500 2e suppletore
begroting 1997100 Mutatie5 304 Stand
slotwet 199716 654Als gevolg van de middelenafspraak per 1-1-1997 met het Ministerie van
Financiën voor roerende zaken vond er een structurele verhoging op onderhavig
artikel plaats bij eerste suppletore begroting van f 1,5 miljoen met
betrekking tot de verantwoording over de opbrengst van de verkoop van roerende
goederen.De verhoging bij tweede suppletore begroting was een gevolg van meerontvangsten
op verstrekte aanloopvoorschotten aan uitgezonden personeel. In 1997 is bij slotwet de verkoop van de residentie van de consul generaal
te New York ad f 6 miljoen op dit artikel verantwoord. Dit vindt plaats
onder gelijktijdige verlaging van de ontvangstenbegroting van het ministerie
van Financiën (Domeinen, hoofdstuk IXb). Deze opbrengst was reeds bij
tweede suppletore begroting ingezet ten behoeve van de financiering van de
gestegen huisvestingskosten (artikel 07.01.04). Artikel 07.02 Kanselarijrechten en paspoortgelden Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  ontvangsten
1997 Stand ontwerp-begroting 199728 548 1e
suppletore begroting 19977 234 2e suppletore
begroting 1997883 Mutatie2 272 Stand
slotwet 199738 937De onderverdeling naar artikelonderdelen van de ontvangsten
is als volgt (x f 1 000)  Begroting
19971e suppl. 2e suppl. MutatieSlotwet Kanselarijrechten20 2084 392 – 4924 551Paspoortgelden7 500  1 0078 507Legalisatierechten450150 308908 Visumrechten
aan de grens250 215179644 Naturalisties40– 8– 32 0Consulaire handelingen1002 7007008274 327Totaal28 5487 2348832 27238 937Toelichting op de verschillende onderdelen KanselarijrechtenAls gevolg van de verwachte stijging van het aantal verleende visa voornamelijk
vanuit Oost-Europa en meer specifiek de staten van de voormalige Sovjet-Unie
en een verwachte stijging van het Schengenvisumtarief is dit artikel bij eerste
suppletore begroting met f 4,4 miljoen verhoogd. De visa kennen verschillende
prijzen. De gemiddelde prijs is bij slotwet f 46. RAMINGSKENGETALLENRealisatie 1996Ontwerpbegr. 19971e
suppl. 1997Realisatie 1997Verschil Aantallen visumaanvragen
(q)520 0101450 000520 010533 3461 Gemiddelde prijs (p)41414146 Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) (x f 1 000)19 349 18 35020 00020 763763Opbrengsten uit overige consulaire     dienstverlening
(x f 1 000)4 175 1 8584 6003 788– 812TOTALE BEGROTINGSBEDRAG23 524 20 20824 60024 551– 491 Het totaal aantal aanvragen is maximaal, waarvan niet alles
tot een werkelijk visum hoeft te leiden. In het aantal aanvragen kon nog geen
rekening worden gehouden met een aantal weigeringen.Het aantal visumaanvragen is in 1997 licht gestegen tot 533 346 (tegenover
520 010 in 1996). De voornaamste stijgingen hebben zich onder andere
voorgedaan op de vertegenwoordigingen te Ankara, Belgrado, Boekarest, Chicago,
Istanbul, Jakarta, Kaapstad, Londen, Manilla, Paramaribo, Pretoria, Sint Petersburg,
Sofia, Tripoli en Warschau. Grote dalers waren onder andere Accra, Bogota,
Bombay, Dubai, Helsinki, Hongkong, Karachi, Khartoem, Moskou en Rabat. Daarnaast
werden voor het eerst visa afgegeven te Bamako, Cotonou, Ho Chi Min Stad,
Kampala, Kigali en Serajewo, PaspoortgeldenUiteindelijk is er op dit onderdeel f 1,0 miljoen meer ontvangen
dan aanvankelijk was geraamd. Vooraf kan slechts bij benadering worden geschat
hoeveel Nederlanders in het buitenland een paspoort zullen aanvragen. RAMINGSKENGETALLENRealisatie 1996Ontwerpbegr. 1997Realisatie
1997Verschil Aantallen le paspoorten (q)80 77477 00084 0762 prijs
(p)(nat. paspoort)1949494 Aantallen
Europese identiteitskaart1 6156 5002 1442 prijs
Europese identiteitskaart 1353535 Toegelicht begrotingsbedrag (pxq);x 1000)7 7017 5008 5071 0071 De in de kengetallen opgenomen prijzen zijn exclusief de
prijzen voor andere verstrekte paspoorten als diplomatieke paspoorten en kinderpaspoorten.2 De aantallen zijn definitief tot en met het derde kwartaal.
De rapportage over het vierde kwartaal is nog niet volledig, waardoor hier
uiteindelijk een geraamd aantal is opgenomen.In 1995 werd de Europese Identiteitskaart ingevoerd. De kosten hiervan
bedragen f 35 en zijn beduidend lager dan de kosten voor een nationaal
paspoort. Hierdoor werd een daling van de opbrengsten verwacht. De invoering
van de kaart heeft echter tot nu toe nog niet geleid tot deze voorziene daling. LegalisatiesDe voornaamste oorzaak van een uiteindelijke meeropbrengst ad f 0,3
miljoen is dat in de loop van 1997 de prijs voor een legalisatie verhoogd
is van f 15 naar f 20. De gemiddelde prijs is daardoor f 19,72. RAMINGSKENGETALLENRealisatie 1996Ontwerpbegr. 19971e
suppl. 1997Realisatie 1997Verschil Aantallen legalisaties
(q)39 90830 00040 00046 270 Gemiddelde
prijs (p)15f 15f 15f 20 Toegelicht
begrotingsbedrag (pxq) (x f 1 000)639450600908308In de afgelopen jaren zijn op het departement ruim 40 000 legalisaties
per jaar verricht. Ondanks de stringentere controle die vanaf 1996 wordt toegepast,
is het aantal legalisaties niet afgenomen en is derhalve reeds vanaf de eerste
suppletore begroting 1997 en volgende jaren rekening gehouden met een opbrengst
van f 0,6 miljoen per jaar. Visumrechten aan de grensDit onderdeel is bij tweede suppletore begroting met f 0,2 miljoen
verhoogd als gevolg van een stijgende tendens van het aantal visumaanvragen
en daarmee ook van het aantal afgiftes. Het betrof met name de aanvragen van
personen uit Oost-Europa en in het bijzonder uit de staten van de voormalige
Sovjet-Unie. Uiteindelijk is er nog eens f 0,2 miljoen meer ontvangen.
Deze meerontvangsten zijn het gevolg van een toegenomen aantal aan de grens
afgegeven visa. NaturalisatiesUiteindelijk zijn hiervoor geen opbrengsten gerealiseerd. Dit is een gevolg
van de opgelopen vertraging van de invoering van de nieuwe regelgeving inzake
naturalisaties. Per 1 april 1998 is deze van kracht geworden. Consulaire handelingenDoor het in rekening brengen van bemiddelingsactiviteiten voor particulieren
in Nederland worden extra ontvangsten gegenereerd. Bij de eerste en tweede
suppletore begroting zijn hierdoor extra ontvangsten ad f 3,4 miljoen
geraamd. Daartegenover stond een geringe uitgavenverhoging (uitgavenartikelonderdeel
07.01.04). Uiteindelijk is er f 0,8 miljoen meer ontvangen ten opzichte
van de raming van f 3,5 miljoen na tweede suppletore begroting.De meerontvangsten op dit artikel houden verband met het feit dat het
ministerie, ook op basis van een eind 1996 opgesteld fraudeplan, steeds meer
kostendekkend tracht te werken bij de uitvoering van werkzaamheden ten behoeve
van derden. De afgelopen twee jaren zijn bijvoorbeeld onderhandelingen gevoerd
met het ministerie van Justitie over het storten van een lump sum bedrag voor
verificatie-onderzoeken ten behoeve van de vreemdelingendiensten en afdelingen
van het ministerie. Ook met particuliere organisaties werden afspraken gemaakt
over de betaling voor onderzoeken.Particulieren woonachtig in Nederland betalen voor bemiddeling door het
departement en/of de posten bij onder ander het verkrijgen van documenten,
het verkrijgen van adressen, geneeskundige onderzoeken en het afleggen van
examens/tentamens. De tarieven die hiermee gepaard gaan zijn vastgesteld op
basis van kostendekkendheid en variëren van f 100 tot en met f 750.
De tarieven gelden per 1 februari 1996 en omvatten onder andere vergoedingen
voor koeriers-, transport-, porto-, telex-, fax- en telefoonkosten. Deze bedragen
waren niet in het ramingskengetal in de ontwerp-begroting 1997
(zie kamerstukken II, 1996–1997, 25 000 V, nr 2, blz. 408) inbegrepen. Misbruik en Oneigenlijk gebruikHet tot 1997 gevoerde beleid ter voorkoming van Misbruik en Oneigenlijk
gebruik werd in 1997 uitgebreid met bestrijding van documentfraude. Hiertoe
staat het opleidingsaspect centraal. Daarnaast is in vijf probleemlanden een
aantal extra lokale krachten ingezet en werd beoordeeld of aanvullende apparatuur
noodzakelijk was.Doorgegaan werd met het toetsen van paspoortaanvragen waarbij door de
aanvrager een beroep gedaan werd op de mogelijkheid van verlaagd tarief. De
voorwaarden en de toetsmechanismen zijn in 1997 ongewijzigd gebleven. 16 Overige ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Artikel 16.02 Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  ontvangsten
1997 Stand ontwerp-begroting 199722 923 2e
suppletore begroting 1997– 5 464 Mutatie– 170Stand slotwet 199717 289Aanvankelijk was op dit artikel een bedrag ad f 22,9 miljoen geraamd,
ervan uitgaande dat diverse voorschotacties zouden leiden tot forse terugbetalingen
aan Buitenlandse Zaken. Op basis van de realisatiecijfers bij het opstellen
van de tweede suppletore begroting werd dit artikel met f 5,5 miljoen
verlaagd. 17 Overige ontvangsten Internationale Samenwerking Artikel 17.01 Restituties en doorberekening bijdragen
aan internationale organisaties Opbouw ontvangstenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting
(x f 1000)  ontvangsten
1997 Stand ontwerp-begroting 199770 1e
suppletore begroting196 2e suppletore begroting 1997300Mutatie222 Stand slotwet 1997788De ontvangsten genoemd in de eerste suppletore begroting hebben betrekking
op de structurele bijdragen van de ministeries van VROM, EZ en V&W aan
het Klimaatverdrag en het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). In de tweede suppletore begroting betreft de mutatie voor f 0,3 miljoen
restituties van de contributie 1995 van de Raad van Europa. Het resterende
bedrag heeft betrekking op een restitutie van de OESO-contributies van de
jaren 1993 en 1994.De slotwetmutatie van f 0,2 miljoen heeft met name betrekking op
de teveel verrekende bijdragen van de ministeries van VROM, EZ en V&W
aan het Klimaatverdrag en het IPCC. In 1998 zal de financieringsconstructie
van beide verdragen worden herzien, hetgeen gevolgen zal hebben voor de verrekening
tussen de departementen onderling.De Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van MierloDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,J. P. Pronk Bijlage bij de Rekening 1997De Extracomptabele Staat Uitgavencategorie Ontwikkelingssamenwerking Bijlage bij de Rekening over 1997 Uitvoering
begroting 1997Begr. 1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 BNP-raming in miljarden695,7007,900703,60010,850714,450 714,4500,8% BNP in miljoenen5 565,60063,2005 628,80086,8005 715,600 5 715,6000,8% BNP afgerond5,565,663,2005 628,80086,8005 715,600 5 715,600geraamde aflossingen op ODA-leningen376,646 376,646 376,646 376,646Nominale Bruto ODA5 942,24663,2006 005,44686,8006 092,246 6 092,246Toevoeging inz.Armenië (min.Finan)   6,0006,000 6,000MFO-aandeel(9,5% in 97; 9,75% in 98; 10% in 99)528,7326,004534,7368,246542,982 542,982MFO-aandeel afgerond528,700 528,70014,300543,000 543,000        Hulpplafond exclusief bandbreedte5 942,24663,2006 005,44692,8006 098,246 6 098,246bandbreedte begrotingsmiddelen 199421,025 21,025 21,025 21,025bandbreedte kapitaalmarktmiddelen 19945,283 5,283 5,283 5,283bandbreedte begrotingsmiddelen 1995(7,137) (7,137) (7,137) (7,137)bandbreedte kapitaalmarktmiddelen 19951,605 1,605 1,605 1,605bandbreedte begrotingsmiddelen 1996PM(28,381)(28,381)2,952(25,429) (25,429)bandbreedte kapitaalmarktmiddelen 1996PM3,5523,552 3,552 3,552Beschikbare begrotingsmiddelen5 956,13434,8195 990,95395,7526 086,705 6  086,705Beschikbare kapitaalmarktmiddelen6,8883,55210,440 10,440 10,440Totaal Beschikbare middelen5 963,02238,3716 001,39395,7526 097,145 6 097,145Onbesteed, leningen      5,357 Onbesteed,
schenkingen      8,603  Begr.
1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 IEconomie & Werkgelegenheid297,5883,552301,14050,907352,0473,155355,202 IILandbouw en Regionale Ontwikkeling478,500 478,50045,821524,32111,373535,694IIIMilieu379,345 379,345– 23,471355,874– 39,075316,799IVMaatschappelijke Ontwikkeling1 276,274 1 276,2743,8131 280,087– 10,3401 269,747 VOnderwijs, Onderzoek en Cultuur432,788 432,78839,317472,105– 17,947454,158VIMensenrechten, Conflictbeheersing, Democratisering en Goed Bestuur102,000 102,00010,181112,181– 9,831102,350VIIHumanitaire hulp481,000 481,0003,000484,00018,352502,352VIIIMacro-steun en Schuldverlichting270,741– 6,881263,86083,985347,8451,361349,206 IXSuriname, Nederlandse Antillen en Aruba380,522 380,522– 3,326377,196– 9,345367,851XMultilaterale programma's1 282,60421,4001 304,004– 120,5971 183,40713,9771 197,384 XIOverige programma's581,66020,300601,9606,122608,08224,360632,442 Sub-totaal ODA5 963,02238,3716 001,39395,7526 097,145– 13,9606 083,185 XIIOverige uitgaven mbt OS (non-ODA)449,560 449,560– 1,398448,162– 15,810432,352 Totaal Ontwikkelingssamenwerking6 412,58238,3716 450,95394,3546 545,307– 29,7706 515,537Cat.IEconomie & WerkgelegenheidBegr.
1997Eerste wijz. Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 (***) = buiten de hgis          IaLandenprogramma's
mbt economie en werkgelegenheid95,000 95,00016,793111,793– 13,99197,802          IbORET-programma        –
schenkingen135,000 135,00035,000170,00018,708188,708 – kapitaalmarktmiddelen(***)6,8883,55210,440 10,440– 5,3575,083          IcPUM-programma12,300 12,300 12,300– 0,80011,500          IdBevordering
export ontwikkelingslanden        – CBI16,000 16,0001,00017,0000,45717,457 – ITC-bijdrage via CBI3,000 3,000 3,000 3,000         IeBedrijfsmatige technische bijstand4,000 4,000– 0,8863,1140,0513,165         IfGrondstoffen        – Gemeenschappelijk
grondstoffenfonds7,500 7,500 7,5002,0009,500 – Financiering grondstoffenvoorradenPMPMPMPMPMPMPM – Projecten mbt grondstoffen0,900 0,900 0,9000,0170,917         IgBijdrage VN-kapitaalfonds (UNCDF)15,000 15,000 15,0002,00017,000IhAllochtoon ondernemerschap2,000 2,000– 1,0001,0000,0701,070 – Totaal Categorie I –297,5883,552301,14050,907352,0473,155355,202Cat.IILandbouw en Regionale
ontwikkelingBegr. 1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 IIaLandenprogramma's mbt landbouw en en regionale ontwikkeling385,000 385,00045,798430,79813,779444,577          IIbBijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP)60,000 60,000 60,000 60,000         IIcBijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische Ontwikkeling
(IFAD)6,000 6,0000,9296,9290,0016,930IIdStedelijke ontwikkeling27,500 27,500– 0,90626,59– 2,40724,187 – Totaal Categorie II –478,500 478,50045,821524,32111,373535,694Cat.IIIMilieuBegr.
1997Eerste wijz. Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 IIIaLandenprogramma's mbt milieu317,000 317,000– 25,413291,587– 25,263266,324 – kapitaalmarktmiddelen (leningen)-/--/--/--/--/--/--/-         IIIbInternationale milieubijdragen        –
Bijdrage GEF8,400 8,4001,94210,3425,65715,999 – Bijdrage VN-programma UNEP1,945 1,945 1,945 1,945         IIIcMILIEV-programma50,000 50,000 50,000 30
,531 IIIdNatuur- en Milieu-educatie (NME)2,000 2,000 2,000 2,000 – Totaal Categorie III –379,345 379,345– 23,471355,874– 39,075316,799Cat.IVMaatschappelijke
ontwikkelingBegr. 1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 IVaLandenprogramma's mbt
maatschappelijke ontwikkeling310,000 310,000– 12,704297,296– 18,674278,532          IVbInternationale bijdragen        –
VN-bevolkingsfonds (UNFPA)86,000 86,000 86,0009,00095,000 – VN-AIDS programma (UNAIDS)11,000 11,000 11,000 11,000 – Ontw.fonds Soc.Infrastructuur van de Caribische Ontw.bank
(CDB)4,000 4,000– 1,0592,941– 0,0012,940         IVcLandenprogramma's mbt Vrouwen & Ontwikkeling44,000 44,0002,42846,428– 4,75141,677         IVdInternationale bijdragen        –
UNIFEM & INSTRAW6,600 6,6000,4007,0000,6007,600         IVeLandenprogramma's mbt Kinderen en ontwikkeling
(K&O)11,000 11,000– 0,95210,048– 2,1057,943         IVfInternationale bijdrage        –
VN-kinderfonds (UNICEF)50,000 50,000 50,0006,00056,000         IVgAmbassade Projecten Programma20,000 20,000 20,000– 2,04817,952         IVhMedefinanciering van projecten van particuliere
organisaties        – Medefinancieringsprogramma (MFP)528,700 528,70014,300543,0000,229543,229 – Programma Voedselzekerheid en Voedingsverbetering (VPO)30,000 30,000 30,000 30,000 – Programma Personele Samenwerking met ontwikkelingslanden
(PSO)34,800 34,800 34,8002,00036,800 – Vakbondsmedefinancieringsprogramma (VMP)22,000 22,000 22,000 22,000         IViNederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV)108,174 108,1740,800108,974 108,974         IVjGemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke
Activiteiten (GI/KPA)10,000 10,0000,60010,600– 0,50010,100 – Totaal Categorie IV –1 276,274 1 276,2743,8131 280,087– 10,3401 269,747Cat.VOnderwijs, Onderzoek
en CultuurBegr. 1997Eerste wijz. Saldo
1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo 1997 VaLandenprogramma's
mbt onderwijs        – (pre-)basisonderwijs en -vorming61,000 61,00037,03398,033– 9,75988,274 – overige onderwijsprogramma's14,000 14,000– 0,44613,554– 1,88011,674         VbInternationaal Onderwijs        –
Academisch Samenwerkingsprogr. (ASP)76,556 76,556– 2,80073,756– 0,98872,768 – Nederlands Fellowshipsprogramma (NFP)53,410 53,4100,55053,960– 1,66352,297 – Directe steun aan opleidingsinstituten in ontw.landen
(DSO)32,000 32,000– 0,16131,839– 4,37327,466         VcProgramma's van IO&O-instituten128,072 128,0722,713130,7850,544131,329          VdOnderzoek        –
Onderzoeksprogramma45,000 45,000 45,0003,47948,479 – RAWOO0,250 0,2500,1500,400– 0,1380,262         VeCommunicatieprogramma10,500 10,500– 0,50010,000– 1,2908,710          VfCulturele
samenwerking        – Cultuur in ontwikkelingslanden12,000 12,0002,77814,778– 1,87912,899 – Totaal Categorie V –432,788 432,78839,317472,105– 17,947454,158Cat.VIMensenrechten, Conflictbeheersing,
Democratisering en Goed bestuurBegr. 1997Eerste
wijz. Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 VIaMensenrechten en conflictbeheersing22,000 22,000– 4,00018,0002,94620,946          VIbDemocratisering en Goed
bestuur80,000 80,00014,18194,181– 12,77781,404 – Totaal Categorie VI –102,000 102,00010,181112,181– 9,831102,350Cat.VIIHumanitaire hulpBegr.
1997Eerste wijz. Saldo 1997Tweede wijz.Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 VIIaNoodhulp        – Noodhulp t.b.v.
ontwikkelingsldn425,000 425,000 425,00011,852436,852         VIIbVN-vluchtelingenprogramma's        –
Bijdrage Hoge Commissariaat voor vluchtelingen (UNHCR)46,000 46,000 46,0006,00052,000 – Bijdrage organisatie voor hulp aan Palestijnse
vluchtelingen (UNRWA)10,000 10,0003,00013,0000,50013,500 – Totaal Categorie VII –481,000 481,0003,000484,00018,352502,352Cat.VIIIMacro-steun en
SchuldverlichtingBegr. 1997Eerste wijz.Saldo
1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo 1997 VIIIaMacro-economische
steun        – Non-sectorale programmahulp75,000 75,00032,724107,724– 4,713103,011         VIIIbSchuldverlichting        –
Schuldverlichting hoofdsommen         – Schuldendiensten195,741– 6,881188,86051,261240,1216,074246,195  –
Totaal Categorie VIII –270,741– 6,881263,86083,985347,8451,361349,206Cat.IXSuriname, Nederlandse
Antillen en ArubaBegr. 1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz.Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 (***) = buiten de hgis          IXaSuriname        – Hulp aan Suriname130,361 130,361– 2,500127,861– 10,974116,887 – Garanties tbv Suriname3,639 3,639 3,6390,0013,640         IXbNederlandse Antillen & Aruba        –
Samenwerkingsprogramma's239,623 239,6230,000238,7971,628240,425  – Overige ODA-uitgaven
inz. samenwerking met Ned.Antillen & Aruba (***)6,899 6,899 6,899 6,899 – Totaal Categorie IX –380,522 380,5220,000377,1960,000367,851Cat.XMultilaterale programma'sBegr.
1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 XaEU-hulpverlening        – Europees
Ontwikkelingsfonds229,086 229,086– 82,038147,0481,018148,066  – Samenwerking met ontwikkelingslanden in
Lat.Am. en Azie52,90021,40074,300– 12,40061,900 61,900 – Middellandse Zee-gebied69,100 69,10014,70083,800 83,800 – Nood- en voedselhulp90,000 90,00012,100102,100 102,100 – Overige specifieke maatregelen69,900 69,9000,00049,800 49,800 – Samenwerking met Midden- en Oost-Europa en onafh.staten
ex Sovj.Unie48,000 48,0005,70053,700 53,700         XbMultilaterale financiële instellingen        – Wereldbank-/--/--/--/--/--/--/- – Internationale Ontwikkelings Associatie (IDA)431,541 431,541– 83,327348,21414,792363,006 – Internationale Financierings Maatschappij (IFC)8,298 8,2981,2209,5180,2039,721 – Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties (MIGA)PMPMPMPMPMPMPM – Regionale Ontwikkelingsbanken en Fondsen63,779 63,77929,04892,827– 5,12487,703 – Uitbreiding structurele aanpassingsfaciliteit (ESAF/IMF)22,500 22,500 22,500 22,500         XcBijdrage VN-ontwikkelingsfonds (UNDP)165,000 165,000 165,0005,000170,000         XdSpeciale Multilaterale Activiteiten32,500 32,50014,50047,000– 1,91245,088 – Totaal Categorie X –1 282,60421,4001 304,004– 120,5971 183,40713,9771 197,384Cat.XIOverige programma'sBegr.
1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz.Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 (***) = buiten de hgis          XIaDeskundigenprogramma        – Voorbereiding, opleiding & begeleiding8,100 8,100 8,100– 0,7267,374 – Uitzending deskundigen93,600 93,600 93,60014,838108,438         XIbVoorlichting, bewustwording en adv. inz. OS        – Nat.Comm.Int.Samenw.en Duurz.Ontw.20,000 20,000 20,000 20,000 – Voorlichtingsactiviteiten OS3,500 3,500 3,5000,0813,581 – Samsam/IS/Scherpenz.stichting5,500 5,500 5,500– 0,0055,495 – NAR0,300 0,300 0,3000,0110,311         XIcDoelbijdragen & speciale activiteiten        – Doelbijdragen6,000 6,000 6,000– 1,7424,258 – Speciale activiteiten7,500 7,5004,20011,700– 1,32810,372 – Proj.& progr.voorb.& begeleiding18,500 18,5001,18519,685– 1,91417,771         XIdKosten inz. toegelaten vluchtelingen uit ontwikkelingslanden24,740 24,740 24,740 24,740         XIeODA voortvloeiend uit de opvang van erkende vluchtelingen(***)119,000 119,000 119,000 119,000         XIfInternationale apparaatskosten        –
VN en haar gespecialiseerde organisaties23,8451,50025,3450,73726,082– 0,09025,992          – OESO1,000 1,000 1,000 1,000         XIgNationale apparaatskosten        –
Personele en materiele kosten binnenland (***)86,8973,40090,297– 3,40086,8978,07494,971 – Personele en materiele kosten buitenland152,17815,400167,5783,400170,9787,892178,870 – Inspectie Ontwikkelingssamenwerking te Velde (IOB)3,000 3,000 3,0000,0243,024 – Accountantscontrole OS-activiteiten3,000 3,000 3,000– 0,8442,156         XIhNed.Investeringsbank Ontwikkelingslanden        – Apparaatskosten NIO5,000 5,000 5,0000,0895,089 – Totaal Categorie XI –581,66020,300601,9606,122608,08224,360632,442Cat.XIIOverige uitgaven
mbt OS (non-ODA)Begr. 1997Eerste wijz.Saldo 1997Tweede wijz.Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 XIIa– Particuliere
Ontwikkelings & Participatiemij'en (POPM)PM PM PM PM – Wet Herverzekering Investeringen (WHI)PM PM PM PM         XIIbFinancieringsmij. ontw.landen (FMO)        –
Middelenvoorziening FMO115,000 115,000 115,000 115,000 – Speciale programma's FMO35,000 35,000 35,000 35,000 – Rentesub./ app.kosten FMO5,000 5,000 5,000 5,000         XIIcNed.Investeringsbank Ontw.landen        –
Rentesubsidies OS-leningen246,000 246,000 246,000– 8,639237,361         XIIdGaranties op door de NIO verstrekte leningen aan
ontwikkelingslanden35,000 35,000 35,000– 7,27727,723         XIIeProgramma's van IO&O-Instituten        –
Huisvestingsvoorziening KIT5,720 5,720 5,720 5,720         XIIfInternationale milieubijdragen        –
Bijdrage GEF (16%)1,600 1,6000,3711,9710,0171,988         XIIgGemeente-initiatieven en kleine Plaatselijke Activiteiten
(GI/KPA)1,000 1,000 1,000 1,000         XIIhAfwikkeling OS-activiteiten in niet
DAC-landen5,240 5,240– 1,7693,4710,0893,560 – Totaal Categorie XII –449,560 449,560–
1,398448,162– 15,810432,352Toerekeningen (als onderdeel
van andere posten)Begr. 1997Eerste
wijz. Saldo 1997Tweede wijz.Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 (***) = buiten de hgis          IIIbBijdrage VN-programma
UNEP LNV-XIV0,535 0,535 0,535 0,535VbNederlands Fellowshipsprogr. OCW-VIII1,400 1,400 1,400 1,400VdOnderzoeksprogramma LNV-XIV (***)1,000 1,000 1,000 1,000VIIIbSchuldendiensten FIN-IXb35,00088,000123,000 123,000– 1,649121,351IXbKabNa OCW-VIII1,000 1,000 1,000 1,000VcHuisvesting inst. CTA LNV-XIV0,050 0,050 0,050 0,050Verdeling naar artikelen en
hoofdstukkenBegr 1997.kaspl. 1997Saldo
1997Tweede wijz.Saldo 1997SlotwetSaldo 1997 ODA
(categorie I t/m XI)       V-07.01Alg.
Buitenland – personeel en materieel6,000 6,000 6,000– 0,8205,180V-08.02EU-hulpverlening229,086 229,086– 82,038147,0481,018148,066 V-09.03Mensenrechten en conflictbeheersing22,000 22,000– 4,00018,0002,94620,946V-09.04Noodhulp425,000 425,000 425,00011,852436,852V-09.05VN-vluchtelingenprogramma's56,000 56,0003,00059,0006,50065,500V-10.01Landenprogr. mbt economie & werkgelegenheid95,000 95,00016,793111,793– 13,99197,802V-10.02Ontwikkelingsrelevante exporttransacties135,000 135,00035,000170,00018,708188,708V-10.03PUM-programma12,300 12,300 12,300– 0,80011,500V-10.04Bevordering export van ontwikkelingslanden19,000 19,0001,00020,0000,45720,457V-10.05Bedrijfsmatige technische bijstand4,000 4,000– 0,8863,1140,0513,165V-10.06Grondstoffen8,400 8,400 8,4002,01710,417V-10.07Bijdrage VN-kapitaalontwikkelingsfonds (U.CDF)15,000 15,000 15,0002,00017,000V-10.10Allochtoon ondernemerschap2,000 2,000– 1,0001,0000,0701,070V-11.01Landenprogr. mbt landbouw en regionale ontwikk. 385,000 385,00045,798430,79813,779444,577V-11.02Bijdrage wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR)60,000 60,000 60,000 60,000V-11.03Bijdrage intern. fonds voor agr.ontw. (IFAD)6,000 6,0000,9296,9290,0016,930V-11.04Stedelijke ontwikkeling27,500 27,500– 0,90626,594– 2,40724,187V-12.01Milieubeleid in ontwikkelingslanden326,810 326,810– 23,471303,339– 19,606283,733 V-12.02MILIEV-programma50,000 50,000 50,000– 19,46930,531V-12.03Natuur en milieu educatie (NME)2,000 2,000 2,000 2,000V-13.01Progr. & bijdr. mbt maatschappelijke ontwikkeling411,000 411,000– 13,763397,237– 9,765387,472V-13.02Vrouwen en ontwikkeling (V&O)50,600 50,6002,82853,428– 4,15149,277V-13.03Kinderen en ontwikkeling (K&O)61,000 61,000– 0,95260,0483,89563,943V-13.04Ambassade Projecten Programma20,000 20,000 20,000– 2,04817,952V-13.05Medefin. van projecten van particuliere organisaties615,500 615,50014,300629,8002,229632,029V-13.06Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie (SNV)108,174 108,1740,800108,974 108,974V-13.07Gemeente-initiatieven en kleine plaatselijke act. 10,000 10,0000,60010,600– 0,50010,100V-14.01Internationaal onderwijs160,566 160,566– 2,411158,155– 7,024151,131V-14.02Landenprogr. mbt onderwijs75,000 75,00036,587111,587– 11,63999,948V-14.03Internationaal Onderwijs- en onderzoekksinst. 32,668 32,6680,03232,7000,54433,244V-14.04Onderzoek44,250 44,2500,15044,4003,34147,741V-14.05Communicatieprogramma10,500 10,500– 0,50010,000– 1,2908,710 V-14.06Cultuur12,000 12,0002,77814,778– 1,87912,899V-15.01Macro-economische steun en schuldenbeleid235,741– 94,881140,86083,985224,8453,010227,855 V-15.02Bijdrage ESAF/IMF22,500 22,500 22,500 22,500V-15.03Democratisering en goed bestuur80,000 80,00014,18194,181– 12,77781,404V-15.05Hulp aan Suriname130,361 130,361– 2,500127,861– 10,974116,887V-15.06Garanties tbv Suriname3,639 3,639 3,6390,0013,640V-16.01Deskundigenprogramma's101,700 101,700 101,70014,112115,812 V-16.02Voorlichting, bewustwording en adv. inz.
OS29,300 29,300 29,3000,08729,387V-16.03Doelbijdragen en speciale activiteiten32,000 32,0005,38537,385– 4,98432,401V-16.04Bijdrage VN-ontwikkelingsprogramma (UNDP)165,000 165,000 165,0005,000170,000V-16.05Speciale multilaterale activiteiten32,500 32,50014,50047,000– 1,91245,088V-16.06Kosten inz. toegelaten vluchtelingen uit ontw.landen24,740 24,740 24,740 24,740V-17.01Overige contributies Internationale Organisaties20,0891,50021,5890,02621,615– 0,08121,53V-17.02Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO5,000 5,000 5,0000,0895,089V-17.04Overige garanties Int.samenwerking        V-17.05Garantie
voor de midd.voorz.van NIO        V-17.06Tijdelijke financiering
NIO  Subtotaal ODA4 379,924– 93,3814 286,543146,2454 432,788– 34,4104 398,378 Overigen Hoofdstuk V (app.kstn.BI
+ BU)239,07518,800257,875 257,87515,966273,841 Totaal Hoofdstuk V4 618,999– 74,5814 544,418146,2454 690,663– 18,4444 672,219           Hoofdstuk IV (KabNa)245,522 245,522– 0,826244,6961,628246,324 Hoofdstuk VI (Justitie)119,000 119,000 119,000 119,000 Hoofdstuk VIII (OCW)86,560– 0,00086,5602,68189,241 89,241 Hoofdstuk IXb (Financiën)538,61888,000626,618– 53,059573,5598,222581,781 Hoofdstuk XI (VROM)0,840 0,840 0,840 0,840 Hoofdstuk XII (V & W)0,053 0,053 0,053– 0,0090,044 Hoofdstuk XIV (LNV)16,642 16,6420,71117,353 17,353 EU-toerekeningen329,90021,400351,300 351,300 351,300 Sub-totaal overige hoofdstukken1 337,135109,4001 446,535– 50,4931 396,0429,8411 405,883  Totaal uitgavencategorie OS (begr.middelen)5,956,13434,8195,990,95395,7526,086,705– 8,6036,078,102           Kapitaalmarktmiddelen6,8883,55210,440 10,440– 5,3575,083 Totaal uitgavencategorie OS/ODA5,963,02238,3716,001,39395,7526,097,145– 13,9606,083,185 non-ODA (categorie XII)       V-10.08Particuliere Ontwikkelings- en Part.mij. (POPM)PM PM PM PMV-10.09Financiering Mij voor Ontwikkelingslanden (FMO)155,000 155,000 155,000 155,000V-12.01Milieubeleid in ontwikkelingslanden1,600 1,6000,3711,9710,0171,988V-13.07Gemeente-initiatieven en kleine plaatselijke act. 1,000 1,000 1,000 1,000V-14.03Internationaal Onderwijs- en onderzoekksinst. 5,720 5,720 5,720 5,720V-15.08Afwikkeling OS-activiteiten in niet DAC-landen5,240 5,240– 1,7693,4710,0893,560V-17.02Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO246,000 246,0000,000246,000– 8,639237,361 V-17.03Garanties op de door de NIO verstrekte
leningen35,000 35,000 35,000– 7,27727,723 Subtotaal non-ODA449,560 449,560– 1,398448,162– 15,810432,352  Hoofdstuk IXb (Financiën)PM PM PM PM Totaal uitgavencategorie OS/non-ODA449,560 449,560– 1,398448,162– 15,810432,352 TOTAAL ONTWIKKELINGSSAMENWERKING6 412,58238,3716 450,95394,3546 545,307– 29,7706 515,537Annex 1 Programma's van Instituten en cursussen van Internationaal
Onderwijs (***) = buiten de hgis  Begr.
1997Eerste wijz. Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 Afrika Studie Centrum       Bijdrage BZ .IET OS0,055 0,055 0,055 0,055Bijdrage BZ WEL OS1,051 1,051 1,051 1,051Bijdrage OCW2,115 2,115 2,179 2,179Bijdrage L.V1,051 1,051 1,051 1,051        – Afrika Studie Centrum4,217 4,2170,0644,2810,0004,281– Koninklijk Instituut vd Tropen27,855 27,8550,14628,0010,62828,629– Graphic Media Developm.Centre(GMDC)0,300 0,300– 0,1350,165 0,165– Opleidingscentrum Wereldomroep (R.TC)2,358 2,3580,0212,3790,0452,424– Huisvesting IO-instituten1,154 1,154 1,154– 0,1291,025– Institute of Social Studies (ISS)15,316 15,3160,60215,918 15,918– International Training Centre for Aerial Surveys (ITC)37,163 37,1631,38238,545 38,545– Netherlands University Foundation for International Cooperation
(.UFFIC)9,873 9,873– 0,0989,775 9,775– International Institute for Hydrolic and Environmental engineering
(IHE)10,760 10,7600,42111,181 11,181– Institute for Housing and Urban Development Studies (IHS)4,160 4,1600,1614,321 4,321– Netherlands Institute for Management/Maastricht School of Management
(RVB/MSM)3,773 3,7730,1493,922 3,922– Stichting voor Wetenschappelijk Onderzoek voor de Tropen (WOTRO)1,000 1,000 1,000 1,000– International Reference Centre for Watersupply (IRC)0,840 0,840 0,840 0,840– Internationaal Instituut voor Landaanwinning en Cultuurtechniek
(ILRI) (***)1,968 1,968 1,968 1,968– Internationaal Agrarisch Centrum (IAC) (***)6,047 6,047 6,047 6,047– Landbouwuniversiteit Wageningen (***)0,500 0,500 0,500 0,500– IAH Larenstein, locatie Deventer (***)0,788 0,788 0,788 0,788 128,072 128,0722,713130,7850,544131,329ODA-aandeel in de V.-apparaatskosten en haar gespecialiseerde
organisaties  Begr.
1997Eerste wijz. Saldo 1997Tweede wijz. Saldo 1997SlotwetSaldo
1997 Hoofdstuk V (BuZa)       Verenigde Naties3,312 3,3120,1573,469– 0,0203,449UNIDO3,1040,3803,484 3,484 3,484ILO1,0330,0631,096– 0,0781,018 1,018U.ESCO2,4370,1752,6120,0152,627 2,627WHO/PAHO7,5970,6718,268– 0,0688,200–0,0618,139IAEA1,6060,2111,817 1,8170,0011,818OESO1,000 1,000 1,000 1,000Totaal hoofdstuk V20,0891,50021,5890,02621,615– 0,08021,535        Hoofdstuk XII (V&W)       WMO0,053 0,053 0,053– 0,0090,044Totaal hoofdstuk XII0,053 0,053 0,053– 0,0090,044        Hoofdstuk XIV (LNV)       FAO4,703 4,7030,7115,414 5,414Totaal hoofdstuk XIV4,703 4,7030,7115,414 5,414        Totaal hoofdstukken V, XII en XIV24,8451,50026,3450,73727,082– 0,08926,993SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 1997 EN TOELICHTING SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 1997 EN TOELICHTING I Saldibalans per 31 december 1997 in miljoenen guldens ActivaPassiva   19971996  199719961Uitgaven
ten laste van de begroting  2Ontvangsten
ten gunste van de begroting   1.1Oude dienstjaren8 551,57 509,82.1Oude
dienstjaren109,5110,2 1.2Lopend dienstjaar8 870,58 551,52.2Lopend
dienstjaar123,8109,5   17 422,016 061,3  233,3219,7        3Liquide middelen– 1,813,94Rijkshoofdboekhouding17 178,615 831,45Intra-comptabele vorderingen32,525,76Intra-comptabele
schulden40,849,8  Intra-comptabele activa17 452,716 100,9 Intra-comptabele
passiva17 452,716 100,9         8Extra-comptabele
vorderingen390,4391,28aT.r. extra-comptabele vorderingen390,4391,210Extra-comptabele voorschotten3 744,23 372,110aT.r.
extra-comptabele voorschotten3 744,23 372,1 11aT.r.
openstaande acute verplichtingen11 266,210 920,711Openstaande
acute verplichtingen11 266,210 920,7  T.r.
openstaande garantie verplichtingen4 590,34 786,4 Openstaande
garantie verplichtingen4 590,34 786,4  Extra-comptabele
activa19 991,119 470,4 Extra-comptabele passiva19 991,119 470,4 Totaal activa37 443,835 571,3 Totaal
passiva37 443,835 571,3II Inleiding 1. AlgemeenDe saldibalans is een financiële staat waarop de standen van de intra-
en extra comptabele rekeningen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken worden
verantwoord.Het intra-comptabele deel van de saldibalans geeft inzicht in de kasstromen.
Het gaat hier met name om de uitgaven en ontvangsten van lopende en oude dienstjaren,
i.c. dienstjaar 1997 en 1996, welke nog met het Ministerie van Financiën
moeten worden verrekend. Na goedkeuring van de Rijksrekening vindt de verrekening
plaats. De tegenrekening van de uitgaven en ontvangsten is de post «Rijkshoofdboekhouding»
RHB, de rekening-courant tussen de Ministeries van Buitenlandse Zaken en Financiën.
Onder het intra-comptabele deel zijn ook de liquide middelen van het Ministerie
opgenomen. De uitgaven en ontvangsten buiten begrotingsverband, die met derden
zullen worden verrekend en niet ten laste c.q. ten gunste van de begroting
zijn gebracht, zijn verantwoord onder de intra-comptabele vorderingen en schulden.Het extra-comptabele deel van de saldibalans geeft inzicht in de standen
van de uitstaande vorderingen en voorschotten welke in het verleden tot kasstromen
hebben geleid (ten laste c.q. ten gunste van de begrotingen van voorgaande
jaren) en bevat tevens de post openstaande verplichtingen die inzicht geeft
in de toekomstige kasstromen en kan leiden tot uitgaven ten laste van begrotingen
van volgende jaren. De extra-comptabele rekeningen worden met behulp van diverse
tegenrekeningen in evenwichtsverband geboekt.De saldibalans en de toelichting daarop zijn opgesteld conform de richtlijnen
in de HAFIR. 2. WaarderingsgrondslagenDe intra-comptabele activa en passiva, die luiden in vreemde valuta, zijn
gewaardeerd tegen de geldende administratiekoersen per 31 december 1997, welke
een afspiegeling zijn van de werkelijke koersen per die datum.De extra-comptabele voorschotten, die luiden in vreemde valuta zijn, per
activiteit, gewaardeerd tegen de administratiekoers die gold op de einddatum
van de laatst verwerkte financiële verantwoording van de desbetreffende
activiteit.De waardering van de acute verplichtingen, die luiden in vreemde valuta,
is afhankelijk van het soort verplichting. Committeringen worden gewaardeerd
tegen de op het moment van aangaan van de betreffende verplichting geldende
committeringskoers die enigszins hoger is dan de op dat moment geldende administratiekoers.
Deze verplichting wordt verminderd met de betalingen luidend in vreemde valuta
die omgerekend worden tegen de administratiekoers per betaaldatum. Wijzigingen
van de committeringskoers die een bepaald percentage overschrijden resulteert
bij verplichtingen luidend in vreemde valuta in herwaardering van het resterende
saldo. De overige verplichtingen worden tegen de administratiekoersen van
het moment van aangaan van de betreffende verplichting geboekt. Betalingen
worden tegen de geldende administratiekoers op het moment van betaling in
mindering gebracht op deze verplichting.De overige in de saldibalans en de toelichting opgenomen bedragen zijn
gewaardeerd tegen de historische waarde. III TOELICHTING OP DE SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 1997
(IN MILJOENEN GULDENS) 1 Uitgaven ten laste van de begroting (debet f 17 422,0
mln)Onder deze post zijn de gerealiseerde uitgaven opgenomen van de jaren
1996 en 1997. Na goedkeuring van de slotwet door de Staten-Generaal worden
deze bedragen verevend met het Ministerie van Financiën. Het saldo is
als volgt opgebouwd:Uitgaven dienstjaar 1995 7 509,8Uitgaven dienstjaar 1996 8 551,5Te verevenen per 1 januari 1997 16 061,3Af: In 1997 verevende uitgaven dienstjaar 1995 7 509,8Bij: Uitgaven dienstjaar 1997 8 870,5Te verevenen per 31 december 1997 17 422,0   Voor een nadere specificatie van de uitgaven 1997 wordt verwezen naar
de artikelsgewijze toelichting bij de rekening 1997. 2 Ontvangsten ten gunste van de begroting (credit f 233,3
mln)Onder deze post zijn de gerealiseerde ontvangsten opgenomen van de jaren
1996 en 1997. Na goedkeuring van de slotwet door de Staten-Generaal worden
deze bedragen verevend met het Ministerie van Financiën. Het saldo is
als volgt opgebouwd:Ontvangsten dienstjaar 1995 110,2Ontvangsten dienstjaar 1996 109,5Te verevenen per 1 januari 1997 219,7Af: In 1997 verevende ontvangsten dienstjaar 1995 110,2Bij: Ontvangsten dienstjaar 1997 123,8Te verevenen per 31 december 1997 233,3 Voor een nadere specificatie van de ontvangsten 1997 wordt verwezen naar
de artikelsgewijze toelichting bij de rekening 1997. 3 Liquide middelen (credit f 1,8 mln)De liquide middelen omvatten girale en chartale gelden, alsmede gelden
onderweg en hebben betrekking op het Departement en de Vertegenwoordigingen
in het buitenland. Het treasury-beleid is er in dit kader op gericht, m.b.t.
de gelden van Hoofdstuk V van de Rijksbegroting, te komen tot een optimale
beheersing van de geldomvang, alsmede te komen tot een kostenminimalisatie
t.a.v. bankkosten en rentederving. Hierbij spelen aspecten als liquiditeitenbeheer,
valutarisicobeheer, debiteuren- en crediteurenbeheer een grote rol. Specificatie31
december 199731 december 1996 3.1 Kassaldi1,91,5 3.2
Banksaldi– 42,0– 0,9 3.3 Girosaldipm0,13.4 Gelden onderweg38,313,2 Totaal– 1,813,93.1 Kassaldi (debet f 1,9 mln)Uit oogpunt van een adequaat liquiditeitenbeheer wordt ernaar gestreefd
de hoogte van de kassaldi zoveel mogelijk te beperken. Naast de normale kassaldi
worden op een beperkt aantal Vertegenwoordigingen contanten in voorraad gehouden
(zgn. noodreserves) i.v.m. eventuele calamiteiten. Per 31 december 1997 bedroegen
deze Noodreserves f 0,3 mln. Voorts zijn er enkele Vertegenwoordigingen
die in dit kader een verhoogd kassaldo aanhouden. Enkele Vertegenwoordigingen
worden regelmatig voorzien van contanten, omdat giraal bankverkeer niet mogelijk
is. Het merendeel van de kassaldi wordt in vreemde valuta bijgehouden. 3.2 Banksaldi (credit f 42,0 mln) Specificatie31
december 199731 december 1996 Banksaldi buitenland29,526,1Banksaldi binnenland– 71,5– 27,0Totaal– 42,0– 0,9Van de banksaldi binnenland betreft f 165,6 mln de Vertegenwoordigingen
en f – 237,1 mln het Departement. De bankrekeningen die de
Vertegenwoordigingen in Nederland aanhouden zijn tezamen met bankrekeningen
van het Departement ondergebracht in een pool waarbij saldo nul het uitgangspunt
is. Deze Vertegenwoordigingen kunnen op basis van een vooraf ingediende liquiditeitsplanning
zelfstandig gelden uit de pool overtrekken naar de lokale bankrekeningen.
Het feit dat het saldo in de pool ultimo het jaar niet nul is wordt onder
andere veroorzaakt doordat de overmaking aan een aantal Vertegenwoordigingen
ad f 94,7 mln onderweg is.Van de in het buitenland aanwezige bankgelden bedroeg het tegoed in Nederlandse
guldens f 1,3 mln en het equivalent van de vreemde valuta f 28,2
mln. 3.4 Gelden onderweg (debet f 38,3 mln) Specificatie31
december 199731 december 1996 Betalingsopdrachten binnenland94,730,5Kruisposten– 0,5– 1,2 Overmakingen
van het Departement naar de Vertegenwoordigingen– 3,50,6Betalingsopdrachten Vertegenwoordigingen– 52,4– 16,7Totaal38,313,2De post Betalingsopdrachten binnenland betreft de overmaking van het Departement
naar de Vertegenwoordigingen in verband met het beschikbaar stellen van kwartaallimieten
op de bankrekeningen van de Vertegenwoordigingen in Nederland. De afwikkeling
door de bank heeft begin 1998 plaatsgevonden.De post Betalingsopdrachten Vertegenwoordigingen betreft gelden onderweg
die zijn verantwoord in het cheque-dagboek van de administraties van de Vertegenwoordigingen.In 1997 is door het Departement aan 139 Vertegenwoordigingen in totaal
f 1 408,3 mln overgemaakt. Een aantal Vertegenwoordingen ontvangen
daarnaast gelden door middel van stortingen in het kader van de KLM-financieringen.
Deze stortingen zijn opgenomen onder de balanspost intra-comptabele schulden. 4 Rijkshoofdboekhouding (credit f 17 178,6 mln)Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding is de financiële
verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven. Specificatie31
december 199731 december 1996 4.1 Rekening-courant RHB17 198,115 592,54.2 Te verrekenen RHB– 19,5238,9Totaal17 178,615 831,4Het verschuldigde saldo op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding
is in overeenstemming met de opgave van de RHB.Het bedrag te verrekenen RHB betreft een creditpost van f 19,8 mln
schadeclaims in het kader van de Overeenkomst met Indonesië en een debetpost van f 0,3 mln met betrekking tot een bezwaar van het
Ministerie van Defensie op een verrekenstuk. 5 Intra-comptabele vorderingen (debet f 32,5 mln)Onder deze post zijn de vorderingen opgenomen, die zijn ontstaan als gevolg
van uitgaven ten behoeve van derden. Specificatie31
december 199731 december 1996 5.1 Ministeries12,411,15.2 Persoonlijke rekeningen1,82,2 5.3 Externe debiteuren6,75,55.4 Overige vorderingen11,66,9 Totaal32,525,7Van de totale f 32,5 mln aan vorderingen per 31 december 1997 is
f 11,5 mln opgenomen in de debiteurenadministratie, in 1996 bedroeg dat
saldo f 6,7 mln. Het betreffen Ministeries, Persoonlijke rekeningen en
Externe debiteuren.De individuele posten worden hieronder nader toegelicht. 5.1 Ministeries (debet f 12,4 mln) Specificatie31
december 199731 december 1996 Nog in te dienen verrekenstukken11,310,8Geschillen met andere Ministeries0,40,1 Ingediende
verrekenstukken0,70,2 Totaal12,411,1De nog in te dienen verrekenstukken per 31 december 1997 betreffen de
volgende ministeries:Defensie 4,8Landbouw, Nijverheid en Visserij 2,0Economische Zaken 1,6Sociale Zaken 1,4Overige 1,5Totaal 11,3 De vorderingen zijn niet ouder dan een jaar. 5.2 Persoonlijke rekeningen (debet f 1,8 mln)Deze categorie vorderingen heeft betrekking op ambtenaren. Het betreft
geldverstrekkingen die zowel op het Departement als op de Vertegenwoordigingen
plaatsvinden. De invordering vindt op het Departement plaats via de debiteurenadministratie,
danwel door inhouding op het salaris. Specificatie31
december 199731 december 1996 Te verrekenen met derden OS-sector1,21,6Diverse vorderingen0,60,6 Totaal1,82,2Te verrekenen met derden OS-sector betreffen salarisvoorschotten, reisvoorschotten
en huurwaarborgsommen van OS-deskundigen. Deze vorderingen zijn afkomstig
uit 1996 en 1997. De diverse vorderingen zijn voornamelijk afkomstig uit 1997. 5.3 Externe debiteuren (debet f 6,7 mln)Deze categorie vorderingen heeft betrekking op derden zoals particulieren,
bedrijven en dergelijke. Het betreft onder meer vorderingen die ontstaan zijn
m.b.t. uitgaven in het kader van dienstverlening danwel afrekeningen van projecten
in de OS-sector. Deze vorderingen ontstaan zowel op het Departement als op
de Vertegenwoordigingen in het buitenland. De invordering vindt plaats op
het Departement via de debiteurenadministratie. Specificatie31
december 199731 december 1996 Vorderingen op bedrijven5,64,7Diverse vorderingen1,10,8 Totaal6,75,5De vorderingen op bedrijven betreft voor f 4,4 mln een vordering
op SNV inzake salarissen december 1997. Vrijwel alle vorderingen op bedrijven
zijn afkomstig uit 1997. De diverse vorderingen zijn voor f 0,8 mln afkomstig
uit 1997. F 0,2 mln is afkomstig uit 1993, dit betreft privacygevoelige debiteuren. 5.4 Overige vorderingen (debet f 11,6 mln)Onder deze categorie worden vorderingen opgenomen die niet in de overige
categorieën vallen. Hieronder vallen ook vorderingen ontstaan naar aanleiding
van een uitgave, die ter plaatse op de Vertegenwoordiging verrekend wordt.
 Specificatie31
december 199731 december 1996 Ter plaatse te verrekenen uitgaven
buitenland5,62,7 Te vorderen BTW3,02,5 Diverse
vorderingen3,01,7 Totaal11,66,9De post ter plaatse te verrekenen uitgaven buitenland betreft voor f 2,5
mln een bevoorschotting voor het kadaster project in Bolivia. Deze post wordt
in 1998 ten laste van de begroting gebracht. OuderdomsanalyseTotaal1997199619951994
en ouder Ter plaatse te verrekenen uitgaven buitenland5,64,80,30,20,3Te vorderen BTW3,02,30,30,4pm Diverse
vorderingen3,03,0pmpmpm  11,610,10,60,60,36 Intra-comptabele schulden (credit f 40,8 mln)Hieronder vallen schulden ontstaan door ontvangsten en inhoudingen die
met derden verrekend zullen worden. Specificatie31
december 199731 december 1996 Nationalisaties20,027,6Loonheffing en premies17,815,6 Diverse
overige schulden3,06,6 Totaal40,849,8 OuderdomsanalyseTotaal1997199619951994
en ouder Nationalisaties20,019,90,1  Loonheffing
en premies17,817,8   Diverse
overige schulden3,02,70,20,1  40,840,40,30,10,0NationalisatiesHet saldo van de Nationalisaties per 31 december 1997 heeft betrekking
op eventueel uit te keren schadeclaims m.b.t. Indonesië. Verloop19971996Beginsaldo per 1 januari27,628,1 Af: Uitkeringen– 12,8– 12,9Af: Afdracht aan Financiën– 14,7– 7,7Bij: Ontvangen rente en aflossing19,920,1 Saldo
per 31 december20,027,6De te ontvangen rente en aflossing krachtens de «Overeenkomst tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië inzake de tussen
de beide landen nog bestaande financiële vraagstukken» van 7 september
1966 bedraagt per balansdatum f 96,8 mln. De nog verschuldigde uitkeringen
krachtens de Rijkswet van 15 maart 1969 art 10 4e lid bedraagt op balansdatum
f 77,3 mln. Jaarlijks wordt het restant van de jaartermijn, na aftrek
van een reserve van f 0,1 mln voor mogelijke rechthebbenden (consignatiekas
art. 12 Rijkswet), afgedragen aan het Ministerie van Financiën. Het nog
af te dragen saldo aan het Ministerie van Financiën bedraagt op balansdatum
f 7,0 mln. Dit bedrag zal in 1998 worden afgedragen aan Financiën. Loonheffing en premiesLoonheffing en premies betreffen de op de salarissen van december 1997
ingehouden loonheffing en premies. De totale loonheffing en premies worden
in 1998 afgedragen. Diverse overige schuldenOnder de diverse overige schulden is een bedrag ad f 1,6 mln opgenomen
met betrekking tot stortingen in het kader van de KLM-financiering. 8 Extra-comptabele vorderingen (debet f 390,4 mln)Dit betreffen vorderingen die reeds ten laste van de begroting zijn gebracht
en extra-comptabel worden bewaakt. Deze vorderingen hebben vaak een langdurig
karakter. Specificatie31
december 199731 december 1996 Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningen216,5247,8Verrichte garantiebetalingen NIO107,782,9 Stichting
ECDPM40,540,5 Diverse extra-comptabele vorderingen25,720,0Totaal390,4391,2 OuderdomsanalyseTotaal1997199619951994
en ouder Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningen216,5 16,59,7190,3Verrichte garantiebetalingen NIO107,727,716,16,957,0Stichting ECDPM40,5   40,5 Diverse
extra-comptabele vorderingen25,713,02,41,98,4Totaal390,440,735,018,5296,2Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningen Saldo
per 1 januari 1997 247,8    Aflossingen
in 199728,4  Kwijtschelding in 19972,931,3Saldo per 31 december 1997 216,5   De begrotingsleningen zijn voornamelijk met OS-landen afgesloten. Overeenkomstig
het in de leningovereenkomsten vastgestelde aflossingsschema zal het saldo
per 31 december 1997 in de volgende jaren worden afgelost. Hierbij is geen
rekening gehouden met eventuele toekomstige kwijtscheldingen.1998 31,41999 32,12000 31,62001 21,22002 20,5na 2002 79,7216,5 Verrichte garantiebetalingen Ned. Investeringsbank voor
Ontwikkelingslanden (NIO) Saldo
per 1 januari 1997 82,9 Overmakingen
aan de NIO in 1997 53,8  136,7 Ontvangsten
van de NIO in 199711,8  Kwijtscheldingen in 199717,2   29,0Saldo per 31 december 1997 107,7   Stichting ECDPMDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft in 1986 besloten in totaal
f 40,5 mln ter belegging aan de Stichting European Centre for Development
Policy Management ter beschikking te stellen. De opbrengst van de belegde
middelen zullen worden aangewend ter dekking van de personeels- en exploitatiekosten
van de Stichting. Het is de Stichting verboden de beschikbaar gestelde bedragen
te beleggen in risicodragend vermogen. De overeenkomst met het Centrum loopt
tot 31 december 2001. Bij beëindiging van deze overeenkomst staan de
belegde middelen ter beschikking van de Staat. Diverse extra-comptabele vorderingenDiverse extra-comptabele vorderingen bestaan onder meer uit de te ontvangen
rente op begrotingsleningen en garantiebetalingen (f 12,1 mln), de (huur)waarborgsommen
(f 5,4 mln) en de achtergestelde lening SNV (f 4,0 mln) met ouderdomsjaar
1992. 10 Extra-comptabele voorschotten (debet f 3 744,2
mln)Dit betreffen nog openstaande voorschotten, waarvan de uitgaven reeds
ten laste van de begroting zijn gebracht. Afwikkeling vindt plaats op basis
van ontvangen verantwoordingen. Specificatie31
december 199731 december 1996 Voorschot subsidies instellingen
en organisaties OS3 057,52 773,9 Voorschotten
aan lokale organisaties196,4140,6 Medefinanciering organisaties
(MFO'S)119,7141,8 Werkvoorschotten consultants107,8104,4Voorschot RVM-1 via de NIO112,254,5 Diverse
voorschotten OS23,321,6 Subtotaal voorschotten
OS3 616,93 236,8 Voorschot subsidies instellingen
en organisaties niet-OS88,9101,6 Diverse voorschotten
niet-OS38,433,7 Subtotaal voorschotten niet-OS127,3135,3Totaal3 744,23 372,1VoorschottenbeheerUit de controle op de voorschottenstand 1996 is gebleken dat er nog te
weinig aandacht bestond voor het beheer van de openstaande voorschotten. In
1997 is dientengevolge het beheersinstrument van account-management
van toepassing verklaard op de voorschotten. Verder is medio 1997 door alle
budgethouders een zogenaamde Self Audit uitgevoerd, waarbij het voorschottenbeheer
een belangrijk aandachtspunt was. Uit de uitkomsten van de Self Audit en de
hierbij uitgevoerde desk-study bleek dat het voorschottenbeheer nog steeds
aandacht nodig had. Mede hierom is het project «Veiligstellen Financieel
Beheer» (VFB) gestart.Speerpunten binnen het VFB met betrekking tot het voorschottenbeheer zijn:– volledigheid van de gehanteerde systemen (FOS en MIDAS)– juistheid van de ingevoerde gegevens in beide systemen– de relatie tussen beide systemen– versterken financiële functie– extra aandacht financieel beheer– behandeling verantwoordingen– terugdringen van het aantal openstaande rapportageverplichtingenDit alles heeft ertoe geleid dat er een bredere betrokkenheid is ontstaan
voor een goed functionerend voorschottenbeheer. VoorschottenstandTen opzichte van het voorgaande jaar is het voorschottensaldo met f 372,1
mln toegenomen.De toename van de voorschottenstand OS bedraagt f 380,1 mln.– het project VFB heeft onder meer tot resultaat gehad dat het aantal
openstaande rapportageverplichtingen sterk is teruggebracht in 1997. Tegelijkertijd
is de regelgeving omtrent het afboeken van voorschotten verscherpt als maatregel
in het kader van een eerste stap in de richting van een versnelde jaarafsluiting.
Dit heeft tot gevolg dat alleen de rapportages die per 31 december 1997 waren
ontvangen en beoordeeld konden leiden tot afboeking van het voorschot. In
voorgaande jaren konden ook in het nieuwe jaar ontvangen en beoordeelde rapportages
die betrekking hadden op het oude jaar nog tot een afboeking van de voorschotstand
leiden.– de operationalisering van de in 1995 aangescherpte voorschottendefinitie
heeft nog in 1997 geleid tot het oplopen van de voorschottenstand. Voor de
begrotingsmiddelen SNV vindt vanaf 1996 boeking als voorschot plaats.– schuldkwijtschelding en non-sectorale programmahulp worden in
toenemende mate gekanaliseerd via multilaterale organisaties. Deze uitgaven
worden, in tegenstelling tot schuldkwijtschelding en non-sectorale programmahulp
die rechtstreeks ten gunste van het ontvangende land komt, als voorschot geboekt.– De financiering van lokale projecten vindt steeds vaker plaats
door middel van RVM-1 financiering. Het aantal eigen beheer projecten neemt
hierdoor af. Doordat de rapportage van RVM-1 activiteiten meer tijd in beslag
neemt dan bij de eigen beheer projecten neemt de voorschotstand toe. Dit blijkt
onder andere uit de stijging van de voorschotten RVM-1 via de NIO.De afname van de voorschottenstand niet-OS bedraagt f 8 mln.– een bedrag van f 9,9 mln stond per 31 december 1996 nog aangemerkt
als voorschot subsidies instellingen en organisaties niet-OS en is per 1 januari
1997 als gevolg van de herijking opgenomen als voorschot subsidies instellingen
en organisaties OS.– enerzijds heeft er afboeking van oude voorschotten plaatsgevonden
(Clingendael, Carnegie stichting). Daar tegenover stond dat op een aantal
terreinen beleidsintensivering heeft plaatsgevonden. (MATRA, internationaal
cultuurbeleid). Overzicht verloop voorschotten Specificatie1
januari 1997opboekingenafboekingen31 decem-ber 1997Voorschot subsidies instellingen en organisaties OS2 783,92 564,52 290,93 057,5Voorschotten aan lokale organisaties140,6212,6156,8196,4Medefinanciering organisaties (MFO'S)141,8124,0146,1119,7Werkvoorschotten consultants104,459,355,8107,8Voorschot subsidies instellingen en organisaties niet-OS91,774,977,788,9Het verschil in de stand per 31 december 1996 en 1 januari 1997 wordt
veroorzaakt door het feit dat een bedrag van f 9,9 mln per 31 december
1996 was aangemerkt als Voorschot subsidies instellingen en organisaties niet
OS en per 1 januari 1997 als gevolg van de herijking opgenomen is als Voorschot
subsididies instellingen en organisaties OS. Analyse voorschottenDe huidige geautomatiseerde financiële systemen bieden geen ondersteuning
bij het opstellen van een ouderdomsanalyse, zoals deze is voorgeschreven in
de Geïntegreerde rijksbegrotingsaanschrijving en -voorschriften. Bij
het vervangen van de Ministeriële Financiële Administratie (MFA)
zullen voorzieningen worden getroffen voor het ondersteunen van het opstellen
van een ouderdomsanalyse.Overigens lijkt het in dit kader zinvoller om vast te stellen of een voorschot
actueel is dan aan te kunnen geven wanneer een voorschot verstrekt is. Met
andere woorden of er geen achterstand in ontvangst, beoordeling en verwerking
van rapportages is en de daarmee samenhangende verwerking in de voorschottenadministratie.
Om een eerste aanzet in deze richting te geven is voor de voorschotten een
accountmanagementrapportage geïntroduceerd, waarbij per activiteit een
indeling naar categorie van actualiteit is gemaakt. Overzicht van de voorschotten OS in beheer bij Buza (dus
excl. NIO)  ActiviteitenBedragActueel2 2392 317,9 Rapportage in behandeling
per 31 december 1997440352,5 Achterstand bij organisatie
m.b.t. indienen rapportage, wel gerappelleerd527476,3 Achterstand
bij organisatie m.b.t. indienen rapportage, nog niet gerappelleerd191137,8Rapportage niet akkoord4458,7 Overige249161,5Totaal3 6903 504,7Overzicht van de niet OS-voorschotten in beheer bij Buza
(voorschot subsidies instellingen en organisaties)  ActiviteitenBedragActueel24277,4 Rapportage in behandeling per 31 december
1997132,0 Achterstand bij organisatie m.b.t. indienen rapportage,
wel gerappelleerd386,4 Achterstand bij organisatie m.b.t.
indienen rapportage, nog niet gerappelleerd172,3 Rapportage
niet akkoord100,1 Overige50,7 Totaal32588,9Toelichting– Actueel wil zeggen geen achterstand in ontvangst, beoordeling
en verwerking van rapportages en de daarmee samenhangende verwerking in de
voorschottenadministratie.– Rapportage in behandeling per 31 december 1997 wil zeggen: de
rapportage is ontvangen en per 31 december 1997 nog niet beoordeeld en derhalve
nog niet verwerkt in de voorschottenadministratie.– Achterstand bij organisatie m.b.t. indienen rapportage, wel gerappelleerd
wil zeggen: de betreffende rapportages zijn niet door de organisatie ingediend
en het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft hiervoor een rappel verzonden.– Achterstand bij organisatie m.b.t. indienen rapportage, nog niet
gerappelleerd wil zeggen: betreffende rapportages zijn niet door de organisatie
ingediend en het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft hiervoor nog geen
rappel verzonden.– Rapportage niet akkoord wil zeggen dat op basis van de beoordeelde
rapportage het voorschot nog niet kan worden afgeboekt.– Onder Overige is onder andere opgenomen: voorschotten waarbij
er sprake is van nog niet opgeloste problemen en restfondsen. 11 Openstaande verplichtingen (credit f 15 856,5
mln) Openstaande
verplichtingen per 1 januari 1997 15 707,1Aangegane verplichtingen in 1997 9 655,6  25 362,7    Uitgaven ten laste van de begroting
1997 8 870,5 Negatieve bijstellingen
vorige begrotingsjaren  635,7  9 506,2   Openstaande verplichtingen per 31 december
1997 15 856,5        De specificatie hiervan is als volgt:  Acute verplichtingen 11 266,2 Garantieverplichtingen 4 590,3Totaal 15 856,5        Toelichting
acute- en garantieverplichtingen:a. Openstaande acute
verplichtingen (credit f 11 266,2 mln)Het verloop
van de acute verplichtingen gedurende 1997 geeft het volgende beeld:    Openstaande
acute verplichtingen per 1 januari 1997 10 920,7 Aangegane
verplichtingen in 1997 9 541,0  20 461,7Uitgaven ten laste van de begroting 19978 839,1  Negatieve
bijstellingen vorige begrotingsjaren 356,4   9 195,5Openstaande acute verplichtingen per 31 december
1997 11 266,2     De oorzaken van de negatieve bijstellingen zijn:– een aantal projecten in het kader van de ORET-financiering vonden
geen doorgang in verband met het vervallen van de aanbiedingstermijn (f 95,9
mln);– bij de reguliere beëindiging van een aantal projecten zijn
de totale kosten verbonden aan de uitvoering lager uitgevallen dan oorspronkelijk
begroot;– een aantal projecten werd voortijdig beëindigd;– bij een aantal projecten vonden projectonderdelen geen doorgang;– betalingen in vreemde valuta die in totaal kleiner zijn dan het
gecommitteerde bedrag, waarna de resterende committering wordt gedecommitteerd;– herwaardering van de resterende verplichting in vreemde valuta.De specificatie van de openstaande acute verplichtingen 31 december 1997
luidt als volgt:Europees ontwikkelingsfonds (EOF) 2 251,4NIO rentesubsidie 1 918,3Financieringsmaatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) 709,9Medefinancieringsorganisaties (MFO) 592,5Bijdrage ESAF/IMF 187,5VN-ontwikkelingsfonds UNDP 165,0Global Environment Facility 119,0SNV-programma 115,2Tanzania District Development Fund and Management Support 96,4VN-bevolkingsfonds UNFPA 87,5Bijdrage WFP/IEFR 60,0VN-kinderfonds UNICEF 52,0Overige openstaande verplichtingen (< f 50 mln per verplichting) 4 911,5Totaal 11 266,2   b. Openstaande garantieverplichtingen (credit f 4 590,3
mln)Dit betreffen door de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingssamenwerking
(NIO) onder staatsgarantie verstrekte kapitaalmarktleningen aan ontwikkelingslanden,
de garantstelling inzake de raffinaderij Staatsoliemaatschappij en Spoorweg
Suriname en de garantstelling inzake de levering van Fokkers aan Ethiopië. Het verloop van de garantieverplichtingen gedurende 1997 geeft het volgende
beeld: Openstaande
garantieverplichtingen per 1 januari 1997  4 786,4Aangegane verplichtingen in 1997   114,6   4 901,0 Uitgaven ten laste van de begroting
1997 31,4  Negatieve bijstellingen vorige begrotingsjaren   – Aflossingen ontwikkelingslanden254,9   – Kwijtscheldingen
Ontwikkelingslanden24,4    279,3     310,7Openstaande garantieverplichtingen
per 31 december 1997  4 590,3    
  De specificatie van de openstaande garantieverplichtingen per land per
31 december 1997 luidt als volgt:India 1 405,9Indonesië 1 404,7Pakistan 177,9China 161,8Kenia 152,5Jamaica (incl IADB) 137,9Egypte 132,3Ghana 105,9Sri Lanka 105,1Nicaragua 103,1Angola 102,5Peru 90,6Zimbabwe 64,9Tunesië 60,6Kameroen 52,3Overige landen (< f 50 mln per verplichting)   175,3Subtotaal 4 433,3Garantstelling Suriname 53,7Garantstelling Ethiopië  103,3Totaal 4 590,3   Niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen:De NIO financiert haar leningenportefeuille met opgenomen obligatieleningen,
onderhandse leningen en «Medium Term Notes». De Staat de Nederlanden
heeft zich garant gesteld voor de betaling van rente en aflossing hiervan.
De nominale waarde hiervan bedroeg per 31 december 1997 f 4 930
mln (31 december 1996 f 5 362 mln). Deze verplichting is niet in
de saldibalans opgenomen aangezien de door de NIO verstrekte leningen reeds
als garantieverplichting zijn opgenomen en de toekomstige rentesubsidies zijn
als acute verplichting opgenomen. Het restant van de verplichting uit hoofde van de verdragsmiddelen Suriname
ad f 454,5 mln per 31 december 1997. Voor dit restant zijn nog geen activiteiten
gecommitteerd. De garantie betreffende het «Hervestigingsfonds» van de Raad
van Europa, ofwel het Europese Fonds voor Sociale Ontwikkeling stamt uit 1978
en geldt voor onbepaalde tijd. De garantie doet dienst als een soort dekkingskapitaal
om het risico van de verstrekte leningen indien nodig te dekken. Het bestaande
vermogen van het fonds is echter groot genoeg om eventuele claims af te dekken.
Derhalve is de garantie niet in de saldibalans opgenomen. Mutatieoverzicht verplichtingen in duizenden guldens ArtOmschrijvingOpenstaande
verplichtingen per 1–1-97Aangegane verplichtingen in 1997Uitgaven
t.l.v. de begroting 1997Negatieve bijstellingen 1997Openstaande
verplichtingen per 31-12-97  BELEIDSVELD 6     1Personeel
en Materieel6 035242 557241 0583157 2192Loonbijstelling00000 3Prijsbijstelling000004Onvoorzien0111100 5Geheime
uitgaven0101000 6Subsidies
en bijdragen16 29314 50819 849010 952 TOTAAL BELEIDSVELD 622 328257 086260 92831518 171 BELEIDSVELD 7     1Personeel en Materieel184 356610 060582 48215 814196 1202Gebouwen buitenland14 45894 70976 7923 01529 3603Staatsbezoeken16037 74537 4541243274Indexering lonen en prijzen HGIS00000 TOTAAL BELEIDSVELD 7198 974742 514696 72818 953225 807 BELEIDSVELD 8     1Vierde eigen middel02 824 8952 824 895002Europees Ontw.fonds2 295 039104 421148 06502 251 395 TOTAAL BELEIDSVELD 82 295 0392 929 3162 972 96002 251 395 BELEIDSVELD 9     1Veiligheidsbeleid24017 79415 6522402 1422Contributies016 65016 650003Mensenrechten conflictbeh. 19 06313 65820 94647911 296 4Noodhulp92 543490 185442 77114 760125 1975VN-vluchtelingenprogramma0126 50065 500061 000 TOTAAL BELEIDSVELD 9111 846664 787561 51915 479199 635 BELEIDSVELD 10     1Landenpr. economie181 96183 00097 80114 966152 1942ORET432 806133 660188 707103 127274 6323PUM-programma011 50011 500004Bevord. export ontw.landen020 55620 45601005Bedrijfsmatige techn. bijstand8 5863 0513 1647 6108636Grondstoffen17 13565810 416377 3407Bijdr.VN-Kapitaalontw.fonds15 00017 00017 000015 0008Part. Ontw. en Part. Mij'en000009Financ. Mij voor Ontw. landen864 9000155 0000709 90010Allochtoon ondernemerschap06 9191 06905 850 TOTAAL BELEIDSVELD 101 520 388276 344505 113125 7401 165 879 BELEIDSVELD 11     1Landenpr. landb. en reg.
ontw. 955 258461 494444 57743 094929 081 2Bijdr. wereldvoedselprogramma60 00060 00060 000060 0003Bijdr. IFAD56 77406 929049 8454Stedelijke ontwikkeling45 99242 20724 1861 38962 624 TOTAAL BELEIDSVELD 111 118 024563 701535 69244 4831 101 550 BELEIDSVELD 12     1Milieubeleid in ontw.
landen646 505499 304287 61614 203843 990 2MILIEV-programma66 481145 15630 5318 893172 2133Natuur en Milieu educatie6 00002 00004 000 TOTAAL BELEIDSVELD 12718 986644 460320 14723 0961 020 203 BELEIDSVELD 13     1Progr. en bijdr. maatsch
ontw.681 329484 339387 47216 679761 5172Vrouwen en ontwikkeling63 74342 55149 2764 26752 7513Kinderen en ontwikkeling60 02266 74863 94220662 6224Ambassade Projecten Progr. 3 72919 77617 9512 1753 379 5Medefinanc. part. org. 429 013885 440632 029100682 324 6Ned. Ontwikk. Org SNV0224 159108 9740115 1857Gem. initiatieven en KPA10 63313 10011 1001 13311 500 TOTAAL BELEIDSVELD 131 248 4691 736 1131 270 74424 5601 689 278 BELEIDSVELD 14     1Internationaal onderwijs169 856215 522151 13127 197207 0502Landenprogr. onderwijs206 92798 55099 9486 572198 9573Int. onderwijs/onderzoeksinst. 40 26161 85339 1094762 958 4Onderzoek108 35864 12547 7413 123121 6195Communicatieprogramma8 29928 0888 7102627 6516Cultuur7 83759 62828 49766138 307 TOTAAL BELEIDSVELD 14541 538527 766375 13637 626656 542 BELEIDSVELD 15      (excl. garantieverpl.)     1Macro-economische steun89 463301 751227 8542 159161 2012Bijdrage ESAF/IMF110 000100 00022 5000187 5003Democratis. en goed bestuur118 94781 83281 4034 712114 6644Midden- en Oost Europa18 28571 69747 8031 14341 0365Hulp aan Suriname310 35359 980116 8876 218247 2288Afw. OS-act niet DAC-landen7 71763 5601004 063 TOTAAL BELEIDSVELD 15654 765615 266500 00714 332755 692 BELEIDSVELD 16     1Deskundigenprogramma30 086128 429115 8111 51841 1862Voorl. bewustw. en adv. OS20 36529 38729 38736420 0013Doelbijdragen en speciale act.29 87628 39632 4009 97415 8984Bijdr. VN-Ontw. programma165 000170 000170 0000165 0005Speciale multilaterale act. 39 87026 63245 0881 26320 1516Kstn toegel.vluchtel.OSlanden024 74024 74000 TOTAAL BELEIDSVELD 16285 197407 584417 42613 119262 236 BELEIDSVELD 17      (excl. garantieverpl.)     1Overige contributies Int. Org. 10 87479 84190 6358002Rentesubs. en app. uitg. NIO2 194 2246 604242 45038 6061 919 7726Tijdelijke financiering NIO089 65089 65000 TOTAAL BELEIDSVELD 172 205 098176 095422 73538 6861 919 772 TOTAAL ACUTE VERPL.10 920 6529 541 0328 839 135356 38911 266 160 BELEIDSVELD 15      Garantieverplichtingen     6Garanties tbv Suriname57 36703 639053 728 TOTAAL BELEIDSVELD 1557 36703 639053 728 Garantieverplichtingen  BELEIDSVELD
17      Garantieverplichtingen      3Gar.NIO verstr.
len. OS4 729 06211 34227 722279 3494 433 3334Overige garanties Int. samenw. 0103 28900103 289 TOTAAL BELEIDSVELD 174 729 062114 63127 722279 3494 536 622 Garantieverplichtingen  TOTAAL
GARANTIEVERPL.4 786 429114 63131 361279 3494 590 350 TOTAAL VERPLICHTINGEN15 707 0819 655 6638 870 496635 73815 856 510BIJLAGE 1PERSONEELSSAMENSTELLING*a. naar locatie en geslacht  mannenvrouwentotaalpercentage % departement9927791 77159,6%uitgezonden naar een post7564461 20240,4%plaatselijk in dienst genomen in het buitenland   0,0% 1 7481 2252 973  percentage58,841,2100100%b. naar categorie  mannenvrouwentotaalpercentage % overplaatsbaar ambtenaar1 0396551 69457,0%niet-overplaatsbaar ambtenaar6515471 19840,3%tijdelijke ambtenaren van de DBZ5823812,7% 1 7481 2252 973       arbeidscontractant
(plaatselijk in het buitenland in dienst genomen)**   0,0%totaal1 7481 2252 973100% * inclusief zieken.** nog geen gegevens van bekend BIJLAGE 2VROUWEN EN MANNEN PER RANG/SALARISSCHAALpersoneelsleden op het departement en uitgezonden naar een post rang/salarisschaalvrouwen mannen totaal 1– 534779,77%8820,23%435100% 6– 948551,16%46348,84%948100% 10–1123235,20%42764,80%659100%12–1414921,41%54778,59%696100%15–20125,11%22394,89%235100%totaal1 22541,20%1 74858,80%2 973100%BIJLAGE 3ZIEKTEVERZUIM*Aantallen betreffen werkelijke bezetting. De aantallen in de artikelsgewijze
toelichting betreffen full time equivalents. a. S/PLVS-sector  1997  1996   mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting6234221 045595396991 verzuimpercentage3,85 4,64,14,34,3 meldingsfrequentie1,62,11,81,62,42 
 gemiddelde verzuimduur in dagen       – per zieke werknemer13,818,316,715,115,715,6– per ziektegeval8,48,48,99  6,37,8b. DGIS  mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting145138283292246538 verzuimpercentage2,95 4,43,14,23,8 meldingsfrequentie1,42 1,71,52  1,8 gemiddelde verzuimduur in
dagen       – per zieke werknemer10,618,21611,415,613,8– per ziektegeval7,68,89,27,37,67,7c. DGPZ  mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting4235776642108 verzuimpercentage0,83,120,62,61,6meldingsfrequentie0,91,81,30,71,61 
 gemiddelde verzuimduur in dagen       in dagen       – per zieke
werknemer2,811,47,42,39,55,8 –
per ziektegeval3,16,25,53,65,65,4d. DGES  mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting8770157342660 verzuimpercentage4,74,54,71,12 1,5 meldingsfrequentie1,31,81,50,71,10,9gemiddelde verzuimduur       – per zieke werknemer17,316,617,13,97,45,4– per ziektegeval13,29,211,25,36,96,2e. DGRB1 1997  1996   mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting5959118   verzuimpercentage1  2,72,3   meldingsfrequentie0,91 1     gemiddelde verzuimduur in dagen       –
per zieke werknemer3,89,88,4   –
per ziektegeval4,29,68,6   f. DGPZ/DGIS2 mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting2335586573501 007 verzuimpercentage1,42,72,5   meldingsfrequentie1,61,91,8   gemiddelde
verzuimduur in dagen       – per zieke werknemer5,3109,2   –
per ziektegeval3,45,15,1   g. totaal departement  mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting1 0097721 7811 0117201 731verzuimpercentage3,64,74,43,54,13,9meldingsfrequentie1,52  1,71,52,21,8gemiddelde verzuimduur in dagen       – per zieke werknemer13,1171612,715,114,1– per ziektegeval8,78,59,28,26,77,6h. posten (uitgezonden personeel)  mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting6954041 0996573501 007verzuimpercentage0,91,81,50,91,51,2meldingsfrequentie0,60,90,70,61  0,8gemiddelde verzuimduur in dagen       – per zieke werknemer3,46,55,63,55,54,5– per ziektegeval6,17,28,15,65,45,8i. totaal ministerie (inclusief lokaal personeel van Nederlandse
nationaliteit)3 mannenvrouwentotaalmannenvrouwentotaal gemiddelde
bezetting1 8991 6053 5041 8401 4923 332       verzuimpercentage2,53,63,32,63,73,6meldingsfrequentie1  1,51,21,11,61,4gemiddelde verzuimduur in dagen       – per zieke werknemer9,113,212,19,413,413,2– per ziektegeval8,58,99,58,18 9,31 Voor DGRB zijn geen vergelijkende cijfers aanwezig over 1996.2 Voor DGPZ/DGIS zijn geen vergelijkende cijfers aanwezig over
1996.3 Het totaal van a t/m f is niet gelijk aan g, omdat de pool
reservepersoneel niet is toegerekend aan een sector. Tevens is i niet gelijk
aan g en h, omdat hierin ook het lokale personeel met Nederlandse nationaliteit
is opgenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26025-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl