Herindeling van de gemeenten Rotterdam en Rozenburg; VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE ZAKEN EN DE HOGE COLLEGES VAN STAAT/ALGEMENE ZAKEN EN HUIS DER KONINGIN
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135270
 2009-2010
 
 31 916
 Herindeling van de gemeenten Rotterdam en Rozenburg
 
 
 
 
 A
 VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE ZAKEN EN
DE HOGE COLLEGES VAN STAAT/ALGEMENE ZAKEN EN HUIS DER KONINGIN
 Vastgesteld 15 september 2009
 Het voorbereidend onderzoek geeft de commissie aanleiding tot het maken
van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.
 Algemeen
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel. Door gemeenten zelf gewilde herindelingen
beoordelen zij in beginsel positief. Zij hebben nog slechts enkele vragen.
 
 De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling,
maar ook met de nodige twijfel kennis genomen van het voorstel om de gemeenten
Rotterdam en Rozenburg te laten fuseren. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
 
 De leden van de SGP-fractie, alsmede de leden
van de CU-fractie, hebben met belangstelling van
het wetsvoorstel kennis genomen. Vanwege het feit dat sinds 2002 (wijziging
Wet ARHI) de wetgever (en niet meer de minister) het aangewezen orgaan is
om de behoorlijkheidvraag wat betreft de voorbereiding van het herindelingadvies
c.q. van het wetsvoorstel te beantwoorden, hebben deze leden er behoefte aan
de regering enige vragen voor te leggen.
 
 De fractie van de OSF heeft met enige verbazing
kennis genomen van dit wetsvoorstel. Het komt haar voor dat de procedure waarlangs
het wetsvoorstel tot stand is gekomen niet vlekkeloos is geweest en zij heeft
daarover dan ook nog enkele vragen.
 Draagvlak
 De leden van de fractie van het CDA vragen
in hoeverre de regering de burgerparticipatie ter voorbereiding op deze herindeling
als voldoende beoordeelt, dit ook in relatie tot het later ingetrokken raadsbesluit
om een referendum te houden?
 
 De commissie BZK/AZ van de Eerste Kamer heeft vanuit de gemeente Rozenburg
vernomen dat de college-partijen (CDA en Gemeentebelangen Rozenburg) de nodige
twijfels hebben bij de voorgestelde herindelingen en bezwaren hebben met betrekking
tot het proces op basis waarvan het voorstel om tot herindeling te komen tot
stand is gekomen. Vandaar dat de leden van de SP-fractie
benieuwd zijn naar de inschattingen van de regering omtrent het lokale draagvlak
voor de voorgestelde herindeling. Wat is volgens de regering het draagvlak
onder de bevolking van Rozenburg voor de gemeentelijke herindeling? Kan de
regering aangeven op welke gegevens zij zich heeft gebaseerd?
 
 Aangezien het beleidskader van het kabinet wil dat onder meer aandacht
wordt geschonken aan de wijze waarop tijdens de procedure aan een optimaal
draagvlak is gewerkt en aan het draagvlak voor het uiteindelijk voorstel,
stellen de leden van de fractie van de SGP en
van de fractie van de CU de vraag op welke wijze
dit draagvlak bij de inwoners – als de vertaling van de «plaatselijke
gemeenschappen» van het Europees Handvest inzake lokale autonomie –
is nagegaan en vastgesteld. Is, behalve dat (goede?) informatie aan de inwoners
is verstrekt, ook door de van de betrokken bestuursorganen deel uitmakende
functionarissen met de inwoners in gesprek gegaan?
 
 Volgens het beleidskader gemeentelijke herindeling is het allereerst de
verantwoordelijkheid van een gemeente om voordat ingestemd wordt met een gemeentelijke
herindeling zich te vergewissen van voldoende maatschappelijk draagvlak. Moet
het dan, zo vraagt de fractie van de OSF niet
als verwijtbaar gezien worden dat door de gemeenteraad van Rozenburg een in
mei 2008 genomen besluit om over een mogelijke herindeling een referendum
te organiseren in september weer werd ingetrokken? Dit terwijl bovendien de
aan de inwoners geboden informatie (gemeenteblad en informatieavond op 21 januari
2009) door veel inwoners blijkbaar als summier ervaren werd en in ieder geval
weinig gelegenheid tot open discussie bood?
 Provincie – Gemeente
 Het afzien van het voorgenomen referendum lijkt vooral veroorzaakt te
zijn door de druk vanuit de provincie om per se op de gemeenteraadsvergadering
van 10 juli 2008 tot beslissingen te komen, zo stelt de fractie van de OSF. Moet zulke pressie, onder dreiging van het overnemen
van de regie in de besluitvorming, ook niet gezien worden als een afwijking
van behoorlijke omgangsvormen en dus als tekortkoming in de gevolgde procedure?
 
 Is het niet afwijkend van de gebruikelijke gang van zaken dat de zienswijze
van GS m.b.t. het herindelingadvies van de beide betrokken gemeenten niet
behandeld is in PS? Is dat niet (zij het niet formeel) een omissie in de gevolgde
procedure?
 
 De leden van de fracties van de SGP en CU stellen de vraag of staande gehouden kan worden dat
de rol van de provincie in het kader van de voorbereiding (van het advies)
slechts een adviserende is geweest. Zij vragen verder of de provincie Zuid-Holland
over een eigen beleidskader beschikt en zo ja, hoe de toetsing daaraan heeft
plaatsgevonden. Heeft het provinciaal bestuur bijvoorbeeld, vóórdat
de concrete ARHI-procedure werd gestart, criteria aangegeven waaraan uiteindelijk
wordt getoetst of herindeling al dan niet gewenst is?
 
 In meer algemene zin stellen de leden van de fracties van de SGP en CU
tenslotte nog de volgende kwestie aan de orde, uitmondend in een concrete
vraag. De wet – ARHI – 1991 ging ervan uit dat, indien de provincie
een herindeling voorbereidt, de gemeenteraden formeel eerste«aan zet»
zijn op het moment dat het herindelingsontwerp is vastgesteld en een zienswijze
kan worden ingediend (artikel 8 lid 4). Is de enkele bevoegdheid van de gemeenteraad
om een zienswijze kenbaar te maken niet mager te noemen sinds 2002, toen het
monistische structuur van het gemeentebestuur werd vervangen door een dualistisch
bestel? Zou het, gelet op de ingrijpende betekenis van een herindeling, niet
in de rede liggen om wettelijk te verankeren dat (tevens) de gemeenteraad
in de gelegenheid wordt gesteld met GS overleg te voeren in de zin van artikel
8 lid 1? Zijn GS in casu (onverplicht) rechtstreeks in contact getreden met
beide gemeenteraden?
 Onderzoek «Herindelingen gewogen»
 In oktober 2008 heeft de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met
het bureau Berenschot onderzoek gedaan naar gemeentelijke herindelingen in
de provincie Zuid-Holland (rapport «Herindelingen gewogen. Een onderzoek
naar de doelen, effecten en het proces van herindelingen»). Daarbij
trok zij onder meer de volgende conclusies:
 – dat het vertrouwen in de gemeente en de betrokkenheid bij gemeentelijke
politiek na herindelingen is afgenomen (p. 134);
 – de burger als democratisch participant «het kind van de
rekening» is als het gaat om herindelingen (p. 135);
 – dat er weliswaar formele mogelijkheden om je uit te spreken, maar
dat betrokkenen het gevoel hebben dat het besluit van tevoren al vast ligt
(p. 138).
 – dat in alle fasen van het besluitvormingsproces weinig ruimte
wordt geboden aan individuele burgers en organisaties van burgers om invloed
uit te oefenen op het proces (p. 138).
 
 De leden van de fractie van de SP vragen hoe
waarschijnlijk het is volgens de regering dat deze conclusies ook bij het
voorliggende voorstel van toepassing zullen zijn? In hoeverre heeft dit rapport
de gedachtevorming van de regering op het punt van herindelingen beïnvloed?
Heeft het rapport ook invloed gehad op het huidige voorstel?
 Crisisbeheersing
 Een van de argumenten die de regering geeft in haar verdediging van het
voorliggende wetsvoorstel is dat de bestrijding van crises en rampen in de
nieuwe situatie beter georganiseerd zou zijn. De leden van de fractie van
de SP vragen of de regering kan aangeven hoe de
organisatie van de rampenbestrijding na de herindeling verschilt van de organisatie
daarvoor? Klopt het dat de organisatie van de rampenbestrijding in Rozenburg
op dit moment ondergebracht is bij Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, waarbij
de gemeente Rotterdam in bijna alle gevallen als «crisisleider»
fungeert?
 Motief/keuze herindeling
 In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel wordt onder punt 4,
toets aan het beleidskader gemeentelijke herindeling en coalitieakkoord, de
suggestie gewekt dat de gemeente Rozenburg in bestuurskracht tekort schiet,
en dat de herindeling het middel moet zijn om dit probleem op te lossen. Is
het niet zo, vraagt de fractie van de OSF dat
juist alle in de bestuurskrachtmeting van 2007 geconstateerde tekortkomingen
door de gemeente Rozenburg intussen zijn verholpen dan wel weerlegd? Als dat
het geval is, is dan niet de conclusie dat het tekort aan bestuurskracht in
redelijkheid niet meer als motief voor herindeling kan worden opgevoerd?
 
 Natuurlijk is het aan de betrokken gemeenten om conclusies te trekken,
maar vindt de regering ook niet dat nu er, enerzijds, geen gebrek aan bestuurskracht
is en de financiële positie van de gemeente Rozenburg zeer gunstig is,
en, anderzijds, bij de gekozen vorm van herindeling een structureel verlies
van € 900 000 per jaar aan algemene uitkeringen Gemeentefonds
(voor de beide betrokken gemeenten gezamenlijk) optreedt, de gemaakte keuze
weinig voor de hand ligt?
 Datum inwerkingtreding
 De leden van de fractie van het CDA vragen
of is gekeken naar de mogelijkheden/onmogelijkheden van het afwijken van de
datum van inwerkingtreding van 1 januari voor de begrotingen van eventuele
samenwerkingsverbanden waar Rozenburg deel van uitmaakt? Zo nee, waarom niet,
zo ja, wat was de uitkomst?
 
 De in het wetsvoorstel opgenomen datum van herindeling, die expliciet
afwijkt van wat de Wet Arhi voorschrijft, vormt natuurlijk ook een afwijking
van wat in herindelingprocedures gebruikelijk is, zo stelt de OSF-fractie. Ondanks het feit dat de gemaakte keuze (zeker vanuit
het standpunt van Rotterdam) niet onbegrijpelijk is kan dit tot (ernstige?)
administratieve en begrotingstechnische problemen leiden. Is de snelheid van
realisatie het nemen van dergelijke risico’s wel waard?
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en de
Hoge Colleges van Staat/Algemene Zaken en Huis der Koningin,
 Hermans
 De griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en de
Hoge Colleges van Staat/Algemene Zaken en Huis der Koningin,
 Hester Menninga
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Holdijk (SGP), Meindertsma (PvdA), Bemelmans-Videc CDA), Dölle (CDA),
Ten Hoeve (OSF), Kox (SP), Van Bijsterveld (CDA), Noten (PvdA), Putters (PvdA)
(vice-voorzitter), Engels (D66), Thissen (GL), Hendrikx (CDA), Van Kappen
(VVD), De Boer (CU), Quik-Schuijt (SP), K.G. de Vries (PvdA), Schaap (VVD),
Hermans (VVD) (voorzitter), Ten Horn (SP), De Vries-Leggedoor (CDA), Koffeman
(PvdD), Böhler (GroenLinks), Lagerwerf-Vergunst (CU), Vac.l (PvdA), Duthler
(VVD), Vliegenthart (SP) en Yildirim (Fractie-Yildirim).