Actieprogramma Elektronische Overheid; Brief minister met beleidslijn 'Naar optimale beschikbaarheid van overheidsinformatie' + standpunt advies commiss. auteurrecht
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26387, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26387 nr. 7

20-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNAAR OPTIMALE BESCHIKBAARHEID VAN OVERHEIDSINFORMATIEI. INLEIDING EN SAMENVATTINGI.1. InleidingI.2. SamenvattingII. BESCHRIJVING DOELSTELLINGEN EN KNELPUNTEN VOOR VERSCHILLENDE
CATEGORIEËN INFORMATIEII.1. Basisinformatie van de democratische rechtsstaatWelke informatie is aan te merken als basisinformatie
van de democratische rechtstaat?Wat zijn de beleidsdoelstellingen?Hoe en tegen welke prijs komt deze informatie beschikbaar?Wat mag de burger met de informatie doen?Welke belemmeringen staan aan het doel in de weg en wat
is het antwoord daarop?II.2. Informatie die op grond van de Wet openbaarheid
van bestuur (Wob) openbaar isWelke informatie is aan te merken als Wob-informatie?Wat zijn de beleidsdoelstellingen?Hoe en tegen welke prijs komt deze informatie beschikbaar?Wat mag de burger met de informatie doen?Welke belemmeringen staan aan het doel in de weg en wat
is het antwoord daarop?II.3 Overige informatieWelke informatie is aan te merken als overige informatie?Wat zijn de beleidsdoelstellingen?Hoe en tegen welke prijs komt deze informatie beschikbaar?Wat mag de burger met de informatie doen?Welke belemmeringen staan aan het doel in de weg en wat
is het antwoord daarop?III. ANALYSE VAN HET JURIDISCH KADERIII.1. De toegang tot de «basisinformatie van de
democratische rechtsstaat»III.1.2 De beschikbaarheid van de «Basisinformatie
van de democratische rechtsstaat»III.2. Het juridisch kader voor de toegankelijkheid en
beschikbaarheid van overheidsinformatie onder de WobIII.2.1 Openbaarheid en toegankelijkheid van elektronische
gegevensbestandenIII.2.2 Het gebruik van openbare informatieIII.2.3. Gebruik van overheidsinformatie waarop rechten
van derde-rechthebbenden rustenFeitelijke informatieverstrekking op grond van een WOB-verzoekVerder gebruik van op grond van de WOB verstrekte informatieIV. AANZET VOOR EEN BELEIDSKADERMogelijke consequentiesa. financieelb. organisatorischc. aansprakelijkheidV. VERDERE STAPPEN1. Follow-up evaluatie Wob2. OnderzoekEffecten Amerikaanse Freedom of Information ActAlternatieve vormen van financieringAansprakelijkheidAanpassing contracten3. Uitnodiging aan de verschillende sectoren van overheidsbeleid4. Bestuurlijk overleg en onderzoek5. Markt en Overheid6. Aanpassing Wob, Auteurswet, Databankenwet en de Wet
naburige rechten7. Nader onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid
van een publiekrechtelijke regeling voor het gebruik van overheidsinformatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26387Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 102 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 387Actieprogramma Elektronische Overheidnr. 7BRIEF VAN DE MINISTER VOOR GROTE STEDEN- EN INTEGRATIEBELEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 april 2000Hierbij stuur ik u de beleidslijn «Naar optimale beschikbaarheid
van overheidsinformatie». Deze is u toegezegd in het Aktieprogramma
Elektronische Overheid (Tweede Kamer 1998–1999, 26 387, nr. 1).De beleidslijn bevat tevens een kabinetsstandpunt op het advies van de
commissie auteursrecht inzake een rapport van een ambtelijke werkgroep over
de verhouding tussen de Databankenwet, de Auteurswet en de Wet openbaarheid
van bestuur. Dat advies is als bijlage bijgevoegd evenals het rapport van
de ambtelijke werkgroep.1De Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van Boxtel NAAR OPTIMALE BESCHIKBAARHEID VAN OVERHEIDSINFORMATIEI. INLEIDING EN SAMENVATTINGI.1. InleidingIn 1999 heeft de grote doorbraak van het Internet in onze samenleving
plaats gevonden. Ongeveer de helft van de Nederlandse bevolking heeft thans
thuis of op het werk toegang tot het Internet. Het dienstenaanbod via het
World Wide Web groeit spectaculair. E-commerce biedt zeer goede perspectieven
voor economische groei.Door de koppeling van krachtige personal computers aan de communicatiemogelijkheden
van de telefoon en de kabel is het mogelijk geworden om niet alleen tekst,
beeld en geluid in fracties van seconden over de hele wereld te verplaatsen,
zelfs hele programma's en bestanden zijn binnen handbereik.Ook de Nederlandse overheid is steeds nadrukkelijker op het Internet aanwezig.
Inmiddels heeft meer dan de helft van alle overheidsorganen een eigen website
waarop informatie en soms ook diensten worden aangeboden. De kwaliteit van
die sites gaat met sprongen vooruit. Sommige organisaties verstrekken zelfs
actief (delen van) hun bestanden via het Internet aan het publiek. Een goed
voorbeeld daarvan is Statline van het CBS (www.cbs.nl/nl/statline/index.htm).
Via de diverse websites van de overheid is de toegankelijkheid van overheidsinformatie
belangrijk toegenomen hetgeen de transparantie van de overheid vergroot.Dit type ontwikkelingen heeft gevolgen voor de toegankelijkheid en het
gebruik van overheidsinformatie en de daarop betrekking hebbende wetgeving.
In hoeverre noopt het toenemende gebruik van ICT tot actualisering van het
beleid inzake de toegankelijkheid en de daarvoor bestaande wetgeving? Deze
vraag staat centraal in deze brief.Het beleidsdoel dat ik op basis van het regeerakkoord met deze brief nastreef,
is te verzekeren dat overheidsinformatie zo breed mogelijk voor de burger
toegankelijk en beschikbaar wordt. Allereerst omdat burgers die informatie
nodig hebben om te kunnen participeren in het democratisch proces. Een tweede
reden is dat onze nationale welvaart er waarschijnlijk mee is gediend als
besloten wordt overheidsinformatie ruimhartig beschikbaar te stellen. Het
denken in termen van de nieuwe kenniseconomie indiceert dat de maatschappelijke
waarde van deze informatie groter wordt naarmate deze door meer mensen wordt
gebruikt.Toegankelijkheid en beschikbaarheid (beschikbaarheid betekent dat derden
niet alleen fysieke toegang hebben tot openbare informatie maar deze ook onder
heldere condities mogen gebruiken) van overheidsinformatie zijn geen op zichzelf
staande fenomenen. Waar nodig zal gerefereerd worden aan andere ontwikkelingen
en projecten. Zo is in juli 1999 de Databankenwet in werking getreden welke
beoogt investeringen van producenten van databanken te beschermen. Het voorstel
van Wet bescherming persoonsgegevens ligt ter behandeling bij de Eerste Kamer.
Er is een commissie ingesteld inzake Grondrechten in het digitale tijdperk.
Deze commissie zal de regering adviseren over de eventuele aanpassing van
de grondrechten die genoemd zijn in hoofdstuk 1 van de Grondwet en over de
wenselijkheid van de vaststelling van nieuwe grondrechten.In de Aanwijzingen «Markt en Overheid»1 is aangegeven dat beschikbaarstelling van overheidsbestanden aan derden
alleen op non-discriminatoire wijze en tegen uniforme prijzen plaats kan vinden.
In dat kader is ook aangegeven dat voorkomen moet worden dat de overheid onnodige bewerkingen op de bestanden gaat toepassen die ook door private ondernemers
ter hand genomen kunnen worden waardoor oneerlijke concurrentie kan ontstaan.
Bovendien is ten aanzien van publieke gegevensbestanden gesteld dat het uitvoeren
van additionele bewerkingen door overheden alleen is toegestaan voor zover
deze bewerkingsslagen verbonden zijn met de uitoefening van de publieke taak.
Deze uitgangspunten worden momenteel vastgelegd in een voorstel voor een wettelijke
regeling voor de Markt en Overheid-problematiek.Met deze brief, die ik u mede namens mijn ambtgenoot van Justitie aanbied,
wil ik uitvoering geven aan mijn toezeggingen: een kader te ontwikkelen voor
het commercieel gebruik van de gegevensbestanden van de overheid1 en het begrip basisinformatie van de democratische rechtsstaat nader
te definiëren en te preciseren2.Voorafgaand aan de ontwikkeling van voorliggende beleidslijn heeft, op
verzoek van de ministerraad, de interdepartementale werkgroep «Wob-auteursrecht»
onderzoek verricht naar de samenloop van de publiekrechtelijke Wet openbaarheid
van bestuur en de primair privaatrechtelijke Auteurswet 1912 en Databankenwet.
De rapportage van de werkgroep is als bijlage 1 bij deze brief gevoegd. Op
verzoek van de Minister van Justitie heeft de commissie auteursrecht hierover
advies uitgebracht. Dit advies is als bijlage 2 bij deze brief gevoegd. Het
standpunt van de Minister van Justitie op dit advies is in deze brief opgenomen.
Daarmee wordt ook uitvoering gegeven aan de toezegging aan uw Kamer om meer
duidelijkheid te geven over de toepasselijkheid van het auteursrecht en databankenrecht
op overheidsinformatie.3I.2. SamenvattingIn paragraaf II wordt op basis van het bestaande juridische kader een
indeling gemaakt in drie categorieën overheidsinformatie te weten «basisinformatie
van de democratische rechtsstaat», Wob-informatie en «overige
informatie». Hoewel deze categorieën elkaar deels overlappen kan
voor elk van die categorieën aangegeven worden welke informatie onder
de categorie moet worden begrepen, wat het beleidsdoel is, op welke wijze
en tegen welke prijs de informatie thans beschikbaar komt, wat de burger met
die informatie mag doen en welke belemmeringen het realiseren van de beleidsdoelstelling
in de weg staan. Op basis van een nadere analyse van het juridisch kader worden
voor twee categorieën informatie acties aangekondigd.Ten aanzien van het begrip «basisinformatie van de democratische
rechtsstaat» wordt een definitie gegeven en wordt nader gepreciseerd
welke informatie onder dit begrip valt. Als beleidsdoel wordt aangegeven deze
informatie veel beter toegankelijk te maken zodat deze zelfstandig, gratis
en in onderlinge samenhang elektronisch raadpleegbaar en herbruikbaar wordt.Ten aanzien van de Wob-informatie wordt geconstateerd dat onder dat begrip
veelal ook de elektronische gegevensbestanden van het bestuur vallen. Die
bestanden (en de informatie daaruit) zijn daarmee binnen het afwegingskader
van de Wob in beginsel openbaar. Geconstateerd wordt dat overheidsorganen,
anders dan in de papieren situatie, massaal het auteursrecht en het databankenrecht
op hun elektronische gegevensbestanden voorbehouden. Burgers en bedrijven
kunnen daardoor de informatie wel krijgen maar mogen deze vervolgens zonder
expliciete toestemming niet naar eigen inzicht hergebruiken. Dat lijkt in
strijd met de geest van de Wob. Ook in ander opzicht lijkt deze handelwijze
ongewenst. Een belangrijk kenmerk van de nieuwe kenniseconomie is immers dat
de maatschappelijke waarde van informatie groter wordt naarmate
meer mensen deze gebruiken. In paragraaf IV wordt daarom een beleidslijn geformuleerd
gericht op non-exploitatie van overheidsinformatie door de overheid zelf.
Die beleidslijn moet resulteren in een veel grotere beschikbaarheid van openbare
overheidsinformatie. Paragraaf V geeft de acties aan die ondernomen worden
om de beschikbaarheid van overheidsinformatie te verbeteren.In de praktijk wordt in 80% van de gevallen de in paragraaf IV beschreven
beleidslijn voor de toegankelijkheid en beschikbaarheid van bestanden al gevolgd.
Van de overige 20% aan bestanden is de toegang tot de helft ervan geregeld
in specifieke wetgeving zodat daarvoor een apart prijsregime mogelijk is.
Die situatie blijft ongewijzigd. Ten aanzien van de financiering van de resterende
bestanden wordt nader onderzoek aangekondigd. In bestuurlijk overleg zal bekeken
worden of de uitkomsten van dat onderzoek ruimte bieden voor alternatieve
vormen van financiering.Mede op basis van het advies van de Commissie auteursrecht wordt een aantal
kleinere aanpassingen in de Wet openbaarheid van bestuur, de Auteurswet 1912,
de Wet op de naburige rechten en de Databankenwet aangekondigd. Tevens wordt
nader onderzoek aangekondigd naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een
publiekrechtelijke regeling voor het gebruik van overheidsinformatie.II. BESCHRIJVING DOELSTELLINGEN EN KNELPUNTEN VOOR VERSCHILLENDE
CATEGORIEËN INFORMATIEII.1. Basisinformatie van de democratische rechtsstaatWettelijk is geregeld dat wetten, besluiten en verordeningen moeten worden
bekendgemaakt alvorens ze in werking kunnen treden. Burgers moeten immers
kunnen weten waaraan ze zich te houden hebben: de burger wordt geacht de wet
te kennen. Wanneer het er precies op aan komt, bijvoorbeeld bij geschillen
tussen overheid en burger of tussen burgers onderling, zal er behoefte zijn
aanmeer informatie over uitleg en toepassing van de wet in bijvoorbeeld officiële
toelichtingen, jurisprudentie en voor zover het wetten betreft, de parlementaire
stukken. ICT biedt uitgelezen mogelijkheden om deze informatie in onderlinge
samenhang beschikbaar te stellen.Welke informatie is aan te merken als basisinformatie
van de democratische rechtstaat?De basisinformatie van de democratische rechtsstaat is de informatie die
de spelregels bevat voor zowel het maatschappelijk functioneren van de Nederlandse
samenleving als voor het democratisch besluitvormingsproces. Zonder goede
toegankelijkheid van de spelregels wordt participatie bemoeilijkt.Gezien de rapportage van de ambtelijke werkgroep en het advies van de
commissie auteursrecht dient onder het begrip «basisinformatie van de
democratische rechtsstaat» in ieder geval te worden begrepen:1. Nederlandse wetten, algemene maatregelen van bestuur en besluiten in
de zin van art. 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht, alsmede door Nederland
gesloten verdragen;2. besluiten van internationale organisaties voor zover deze in Nederland
rechtsgevolg hebben;3. rechterlijke uitspraken van Nederlandse gerechten;4. uitspraken van internationale gerechten, voor zover die in Nederland
rechtskracht hebben; 5. agenda's, verslagen en andere openbare stukken van vertegenwoordigende
lichamen;6. officiële vertalingen van het onder 1 t/m 5 genoemde.Wat zijn de beleidsdoelstellingen?Verzekeren dat deze categorie overheidsinformatie zelfstandig, laagdrempelig
en in onderlinge samenhang raadpleegbaar wordt.Hoe en tegen welke prijs komt deze informatie beschikbaar?De inzet is dat deze informatie op termijn voor de burger gratis raadpleegbaar
en tegen kostprijs van het medium beschikbaar wordt. Door verstrekking via
Internet en door ter inzage legging in bibliotheken en overheidsgebouwen kan
dit doel worden bereikt.Wat mag de burger met de informatie doen?Voor zover deze informatie afkomstig is van Nederlandse organen, dan wel
in databases beschikbaar is waarvan de Nederlandse overheid de producent is,
is deze informatie vrij van auteursrecht en databankenrecht. Er gelden voor
de burger geen beperkingen ten aanzien van het gebruik en hergebruik, ook
niet voor verder commercieel gebruik.Welke belemmeringen staan aan het doel in de weg en wat
is het antwoord daarop?• De toegankelijkheid van de informatie van het parlement en van
rechterlijke uitspraken is nog niet optimaal. In beginsel zijn thans alleen
de gedrukte stukken van het parlement eenvoudig elektronisch raadpleegbaar.
Met behulp van ICT kan de toegankelijkheid van deze informatie waarschijnlijk
belangrijk worden vergroot. Gezien het belang van deze informatie lijkt het
dienstig dat adequaat geregeld wordt dat rechterlijke uitspraken en alle parlementaire
informatie op een voor burgers toegankelijke en bruikbare manier beschikbaar
komen. Thans is alleen een selectie van de rechterlijke uitspraken in gedrukte
vorm beschikbaar via commerciële uitgevers en sinds kort via het Internet
(project ELRO). In paragraaf III wordt hier nader op ingegaan.• De huidige vorm van bekendmaking bevat vaak alleen de wijzigingen
op bestaande wetgeving. Deze wijze van publikatie vormt een hoge drempel voor
burgers die op zoek zijn naar de integrale tekst van de geldende wet. De overheid
beschikt thans niet zelf over een bestand met geconsolideerde wetgeving. Ook
is het thans niet mogelijk dwarsverbanden te leggen met andere landelijke
en regionale regelgeving en met de gedrukte stukken van de parlementaire behandeling.
Inmiddels is actie genomen om de elektronische toegankelijkheid en beschikbaarheid
van deze informatie te verbeteren. Zo worden de officiële publikaties
via www.overheid.nl gratis aan burgers, bedrijven en overheden beschikbaar
gesteld. Voorts is het streven zo snel mogelijk na het jaar 2000 het integrale
Nederlandse wetgevingscorpus via het Internet beschikbaar te stellen. Een
Europese aanbesteding daartoe wordt voorbereid. Er is een subsidieregeling
ingesteld die de medeoverheden helpt om de informatie van hun vertegenwoordigende
lichamen alsmede hun besluiten en verordeningen via het Internet beschikbaar
te stellen. De gerechten tenslotte hebben een begin gemaakt om jurisprudentie
via de website www.rechtspraak.nl beschikbaar te stellen. In de recente Uitvoeringsrapportage
Aktieprogramma Elektronische Overheid van 23 december 19991 zijn deze activiteiten nader uitgewerkt. II.2. Informatie die op grond van de Wet openbaarheid
van bestuur (Wob) openbaar isDe Wob heeft ten doel de «goede en democratische bestuursvoering»
te bevorderen. Door bestuurlijke informatie voor burgers openbaar te maken
en op een toegankelijke wijze beschikbaar te stellen wordt de transparantie
van het bestuur vergroot, krijgen burgers meer mogelijkheden het bestuur te
controleren en te participeren in het democratisch debat. De wet bepaalt dat
alle informatie betreffende de bestuursvoering in beginsel openbaar is, mits
verzoeken om verstrekking van informatie aan enkele vereisten voldoen. Daarnaast
kent de Wob enkele weigeringsgronden en een aantal met name genoemde te beschermen
belangen.Niet alle overheidsorganen vallen onder de Wob, alleen bestuursorganen,
zelfstandige bestuursorganen (Zbo's) inbegrepen. Het parlement en de rechterlijke
organen vallen daarbuiten. Een ieder heeft het recht bestuurlijke informatie
op verzoek te krijgen ongeacht het belang dat de betrokkene bij die informatie
heeft. Daarnaast rust op de overheid de inspanningsverplichting in het kader
van de goede en democratische bestuursvoering uit eigen beweging informatie
te verschaffen. Openbaar op grond van de Wob voor de een, betekent in principe
ook openbaar voor ieder ander.Welke informatie is aan te merken als Wob-informatie?Bestuursinformatie is informatie die bij een bestuursorgaan berust en
die betrekking heeft op beleid in voorbereiding, de besluitvorming en de uitvoering.
Ook databanken vallen in beginsel onder de Wob, tenzij dat bestand geen relatie
heeft, dan wel de daarin opgeslagen gegevens geen relatie hebben, met het
«bestuurlijk handelen» van het betreffende overheidsorgaan. Databanken,
of informatie daaruit, kunnen daardoor buiten de werkingssfeer van de Wob
vallen. Wanneer in specifieke wetgeving de openbaarheid van bepaalde bestanden
anders is geregeld, valt die informatie ook niet onder Wob-informatie.Wat zijn de beleidsdoelstellingen?De beleidsdoelstellingen zijn het verhelderen van het juridisch kader
en het wegnemen van belemmeringen tot het gebruik van Wob-informatie.De doelstellingen van de Wob kunnen (nog) beter worden bereikt als de
burger ook kan beschikken over de elektronische gegevensbestanden die bestuursorganen
voor de uitvoering van de aan hen toegewezen taken hebben aangelegd en over
de daarvoor gebruikte software. Steeds meer burgers beschikken over de daarvoor
benodigde hardware en kennis. Het maatschappelijk nut van deze bestanden kan
worden vergroot wanneer het bedrijfsleven deze bestanden kan gebruiken om
commercieel aantrekkelijke produkten te maken en zo economische groei genereren.Hoe en tegen welke prijs komt deze informatie beschikbaar?• De Wob kent een vijftal wijzen van informatieverschaffing uiteenlopend
van het verstrekken van een kopie tot het mondeling informeren.• Voor Wob-informatie kunnen de overheden een vergoeding vragen op
basis van een Koninklijk besluit en verordeningen. Op rijksniveau is uitgegaan
van de kostprijs van het vervaardigen van het medium, niet de kosten van het
verzamelen en beoordelen van een verzoek. Voor een papieren kopie bedraagt
de vergoeding maximaal 70 cent, voor digitale gegevens, maximaal de prijs
van een floppy of de tikken van de telefoon.Wat mag de burger met de informatie doen?De burger is vrij in het gebruik van de informatie ten behoeve van zichzelf.
(Her)gebruik buiten de kring van de verzoeker zelf is mogelijk, tenzij dat
gebruik door bijzondere wetten wordt beperkt. Zulke beperkingen kunnen voortvloeien uit de Auteurswet 1912 (Aw), Databankwet (Dw) en de Wet
persoonsregistraties (straks de Wet bescherming persoonsgegevens).Welke belemmeringen staan aan het doel in de weg en wat
is het antwoord daarop?• De Auteurswet, de Databankenwet en de Wet persoonsregistraties
kunnen belemmeringen oproepen voor het hergebruik van de verkregen overheidsinformatie.
In het onderdeel Juridisch kader (paragraaf III) wordt nader op deze belemmeringen
ingegaan..• Een van de vereisten aan een verzoek om informatieverstrekking
conform de Wob is dat de informatie betrekking moet hebben op bestuurlijk
handelen. Jurisprudentie wijst uit dat (informatie uit) bestanden van onderzoeksinstellingen
in beginsel die relatie met het bestuurlijk handelen niet hebben, tenzij ze
gebruikt zijn bij de beleidsvoorbereiding en -uitvoering. Onduidelijk is of
bij (selecties uit) de elektronische gegevensbestanden van het bestuur wel
altijd die vereiste binding met het bestuurlijk handelen bestaat. Thans wordt
nader onderzocht wat de gevolgen zijn van de ontwikkelingen op het terrein
van de ICT voor de Wob. Daarover zal eind dit jaar aan uw Kamer worden gerapporteerd.• Burgers zijn niet op de hoogte van de bestanden die bij een bestuursorganen
berusten. Het is daarmee voor hen moeilijk om een verzoek om verstrekking
voldoende te specificeren (één van de vereisten waaraan een
Wob-verzoek moet voldoen). Op twee manieren wordt getracht daarin verbetering
te brengen. Allereerst worden overheidsorganen van het Rijk uitgenodigd via
www.overheid.nl aan te geven op welke onderwerpen beleid wordt voorbereid.
Daarnaast zullen bestuursorganen worden uitgenodigd om per sector bekend te
maken welke bestanden bij hen berusten.• Informatie die op verzoek openbaar is gemaakt kan ook voor derden
interessant zijn, bijvoorbeeld voor economisch hergebruik. De individugerichtheid
van de Wob-informatie op verzoek heeft tot gevolg dat derden vaak niet weten
dat een bestuursorgaan heeft besloten informatie openbaar te maken. Dat zou
mogelijk ondervangen kunnen worden wanneer elk bestuursorgaan alle op grond
van de Wob verstrekte informatie zou publiceren. Dit lijkt evenwel geen begaanbare
weg gezien de omvang en de grote diversiteit van vormen waarin Wob-informatie
wordt verstrekt. Een goede oplossing lijkt hier een ruimhartige uitvoering
van de instructienorm uit artikel 8 van de Wob om actief informatie te verstrekken
«in het belang van de goede en democratische bestuursvoering».• Het adequaat informeren van de burger wordt begrensd door de mogelijkheden
om bestuursinformatie in de administratie te vinden en deze snel ter beschikking
te hebben. De ICT-hulpmiddelen kunnen deze situatie sterk verbeteren. Daarvoor
is aanpassing van de interne administratieve- en registratiesystemen binnen
de overheid nodig. In het kader van het programma Digitale Duurzaamheid wordt
hiertoe onderzoek gedaan en worden pilots ondersteund.• Bestanden van de overheid bevatten vaak vertrouwelijk verstrekte
informatie of tot de persoon herleidbare gegevens. Alvorens informatie of
een bestand verstrekt kan worden moet die informatie verwijderd worden (verarmen
van een bestand). Wanneer deze werkzaamheden arbeidsintensief zijn (belemmering
normale voortgang der werkzaamheden), kan dat een reden zijn om verstrekking
te weigeren. Overwogen kan worden de kosten van dergelijke bewerkingen onder
het vergoedingenregime van de Wob te brengen. Het eerder genoemde onderzoek
naar de werking van de Wob in het ICT tijdperk kan hier meer duidelijkheid
over geven.• De voorlichting is nog vaak weinig doelgericht en vindt ver van
de burger plaats bijvoorbeeld in postkantoren, bibliotheken en overheidsgebouwen. Met gebruikmaking van ICT en meer in het bijzonder het World
Wide Web kan voorlichting doelgerichter en dichter bij de burger plaatsvinden.
De diverse sites van de rijksoverheid en van gemeenten, provincies, waterschappen,
ZBO's en publiekrechtelijke bedrijfsorganisaties (PBO's) zijn daarvan goede
voorbeelden. Deze toepassing moet verder worden ontwikkeld.• De eigenaar van de software (bijna altijd een private partij) bepaalt
de prijs voor een licentie op de software. De Wob verplicht niet tot verstrekking
van de software. Wanneer burgers niet over de benodigde software beschikken
kan een bestuursorgaan overwegen hen gebruik te laten maken van de bij haar
beschikbare software. Ook op dit punt kan de aanstaande evaluatie van de Wob
meer duidelijkheid bieden. Onderkend wordt dat deze optie ook auteursrechtelijke
aspecten heeft.• Bestuursorganen kunnen op grond van de Wob verplicht zijn informatie
te verstrekken waarop derden auteursrechten hebben. Daarmee wordt mogelijk
inbreuk gemaakt op dat recht. In het onderdeel Juridisch kader (paragraaf
III) wordt daarop nader ingegaan.II.3 Overige informatieNaast de «Basisinformatie van de democratische rechtsstaat»
en de Wob-informatie beschikt de overheid over informatie die daar niet onder
begrepen kan worden en die hier kortheidshalve onder overige informatie wordt
gebundeld.Welke informatie is aan te merken als overige informatie?Alle informatie waarover de overheid beschikt en die niet is aan te merken
als basisinformatie van de democratische rechtstaat en Wob-informatie. Meer
specifiek:a. Informatie van bestuursorganen waarvan de openbaarheid en het gebruik
(veelal inclusief prijsstelling) in specifieke wetgeving anders zijn geregeld.
Soms leidt dat er toe dat de informatie niet openbaar is (Wet politieregisters,
Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten), soms in andere condities
voor toegang en gebruik (Kadasterwet, Wet Gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens, Wet op het Centraal bureau en de Centrale commissie voor
de Statistiek). Die specifieke wetgeving heeft voorrang boven de Wob.b. Informatie van overheidsorganen waarbij geen relatie met bestuurlijke
handelen aanwezig is. Deze groep informatie lijkt vrij groot. Hieronder valt
onder meer informatie van onderzoeksinstellingen (onderzoeksrapporten en -bestanden)
en culturele instellingen (catalogi).c. De software waarmee openbare informatie kan worden gelezen en bewerkt.Wat zijn de beleidsdoelstellingen?De informatie in deze categorie is zeer divers. Opbouw en beheer van bestanden
die onder deze categorie vallen heeft vaak forse publieke middelen gekost.
De doelstelling is daarom deze categorie bestanden breder toegankelijk en
bruikbaar te maken. Uiteraard voor zover wetgeving zich niet tegen openbaarmaking
verzet. Bij voorbeeld in het geval van gevoelige informatie over personen
en bedrijven.Hoe en tegen welke prijs komt deze informatie beschikbaar?• Voor zover toegang en gebruik geregeld zijn in specifieke wetgeving
zijn de condities voor toegang en gebruik daarin vastgelegd. Die condities
verschillen per wet.• De verschaffing van de tweede subgroep informatie is geheel afhankelijk
van de bereidheid van het betreffende overheidsorgaan. De wet laat het overheidsorgaan
vrij in het al dan niet vragen van een prijs of vergoeding en in het vaststellen
van de hoogte ervan. • De eigenaar van de software bepaalt de prijs voor een licentie
op de software. De Wob verplicht niet tot verstrekking van de software.Wat mag de burger met de informatie doen?De burger is voor het gebruik afhankelijk van de condities die de wet
(eerste subgroep) en het overheidsorgaan (tweede subgroep) stelt. (Her)gebruik
ten behoeve van een grote kring buiten de verzoeker is daarenboven nog begrensd
door bijzondere wetten als de Auteurswet, Databankwet en de Wet persoonsregistraties.Welke belemmeringen staan aan het doel in de weg en wat
is het antwoord daarop?• Voorafgaand aan (her)gebruik van de in specifieke wetgeving bedoelde
bestanden is vaak intensieve bewerking van die bestanden nodig, bijvoorbeeld
verwijdering van vertrouwelijk verstrekte informatie en tot de persoon herleidbare
gegevens. De daarvoor benodigde werkzaamheden alsmede de structurele verstrekking
vallen doorgaans niet onder de toegewezen publieke taak. Overwogen kan worden
dergelijke verstrekkingen en bewerkingen wettelijk vast te leggen als behorend
tot de publieke taak. Dit pad is bijvoorbeeld ingezet voor hergebruik van
Kadastergegevens.• De toegang tot publikaties en verstrekking van wetenschappelijke
en culturele informatie van kennisinstellingen op het gebied van wetenschappelijk
onderzoek (zoals universiteiten en onderzoeksinstituten) en cultuur (zoals
musea en archieven) is geregeld in specifieke wetgeving als de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek die betrekking heeft op de universiteiten,
de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en de Koninklijke Bibliotheek,
de Wet op de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek en de
TNO-wet alsmede de Wet specifiek cultuurbeleid. De toepassing van ICT voorzieningen
maakt het mogelijk de toegang tot de niet gepubliceerde informatie (bijvoorbeeld
achterliggende gegevens, collectie-informatie) te vergemakkelijken.In dat licht onderzoekt de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
in hoeverre het bestaande wettelijk kader toereikend is voor het informatiebeleid
van de kennisinstellingen in het ICT-tijdperk.III. ANALYSE VAN HET JURIDISCH KADERIII.1. De toegang tot de «basisinformatie van de
democratische rechtsstaat»De goede beschikbaarheid van deze categorie informatie is essentieel voor
het functioneren van onze samenleving. In de Grondwet is geregeld dat de vergaderingen
van het parlement openbaar zijn en dat behoudens uitzonderingen de terechtzittingen
in het openbaar geschieden en de rechterlijke uitspraken in het openbaar worden
gedaan. Dit impliceert dat de informatie van het parlement en de rechterlijke
uitspraken in beginsel openbaar zijn. Voor de verschillende rechtsfamilies
is geregeld hoe de procedure is voor het verstrekken van kopieën van
vonnissen en processtukken.Ten aanzien van regelgeving verplichten de Bekendmakingswet en de Provincie-
en Gemeentewet tot publikatie. Het Staatsblad, de Staatscourant, provinciale
en gemeentelijke bladen zijn daarvoor de aangewezen media. De vorm waarin
regelgeving wordt gepubliceerd is echter niet zodanig dat deze informatie
voor burgers gemakkelijk toegankelijk en bruikbaar is. Vaak worden immers
alleen de wetswijzigingen gepubliceerd, niet de nieuwe integrale tekst van
een wet. In het huidige tijdsgewricht is het daarom van belang
de «basisinformatie» op een voor de burger goede eenvoudige wijze,
elektronisch toegankelijk te maken. Het advies van de commissie auteursrecht
is in lijn met het standpunt van het kabinet dat eerder is neergelegd in het
Aktieprogramma Elektronische overheid.In het Aktieprogramma is ook aangegeven dat de Staat zo spoedig mogelijk
na 2000 zal zorgen voor het beschikbaar komen van een databank met alle geïntegreerde
wet- en regelgeving van de centrale overheid. In de eerste uitvoeringsrapportage
van het Aktieprogramma Elektronische overheid heb ik gemeld dat na afloop
van de overeenkomst met Kluwer in september 2000 een Europese aanbesteding
zal plaatsvinden voor het via het Internet toegankelijk maken van een overheidswettenbank,
hetgeen betekent dat de overeenkomst met Kluwer niet zal worden verlengd.
Ten aanzien van de toegankelijkheid van wet- en regelgeving wordt daarmee
in ieder geval het probleem opgelost dat de Staat thans geen eigenaar is van
een geconsolideerd bestand van wetteksten en, vanwege een daartoe strekkende
clausule in het contract, ook niet gedurende de looptijd van het contract
kan meewerken aan het ontwikkelen van een ander overheidswettenbestand.In de publikatie van jurisprudentie wordt thans voorzien door uitgevers
in samenwerking met juristen van gerechten en van ministeries in publikatie
van een selectie van de jurisprudentie. Door sommige gerechten is een voorzichtige
start gemaakt met publikatie van jurisprudentie op hun websites. Gezien het
grote belang van jurisprudentie voor het goede begrip van de wet- en regelgeving
lijkt verdere uitbouw van dit laatste initiatief opportuun. De toegankelijkheid
voor de burger van jurisprudentie dient deugdelijk te zijn geregeld. Dat is
in lijn met het advies van de Commissie auteursrecht.In toenemende mate zijn Europees beleid en Europese regelgeving conditionerend
voor het functioneren van de Nederlandse maatschappij. Noch de openbaarheid
van de basisinformatie van de Europese democratische instituten noch de feitelijke
toegankelijkheid en beschikbaarheid daarvan zijn, vanuit Nederlands oogpunt,
adequaat geregeld. De eerste indrukken van een in ontwikkeling zijnd voorstel
voor een nieuwe regeling stemmen niet positief. Dat voorstel leidt tot een
veel te beperkte openbaarheid van informatie. De Nederlandse regering zal
ervoor ijveren dat het voorstel zodanig wordt bijgesteld dat dit resulteert
in een belangrijke bijstelling ten gunste van de openbaarheid.III.1.2 De beschikbaarheid van de «Basisinformatie
van de democratische rechtsstaat»De formulering van de vrijheid van auteursrecht en databankenrecht van
deze categorie informatie in de betrokken wetten spoort niet meer met de huidige
diversiteit van deze informatie noch met de mogelijkheden die moderne ICT
biedt om deze informatie te gebruiken.Het advies van de commissie auteursrecht tot modernisering en stroomlijning
van regels in de Auteurswet en de Databankenwet wordt ondersteund. Ter zake
van de «basisinformatie van de democratische rechtsstaat» moet
volstrekt duidelijk zijn dat hierop geen rechten op grond van intellectuele
eigendomsrecht zouden moeten bestaan. Daartoe zal de wettelijke systematiek
in overeenstemming gebracht met het uitgangspunt van de kabinetsnota Naar
toegankelijkheid van overheidsinformatie.1 Dit
leidt overigens niet tot een ingrijpende wijziging van de thans bestaande
praktijk. Veeleer vormt het een bevestiging van wat in de praktijk reeds is
gegroeid. Dat geldt in het bijzonder waar het advies betrekking
heeft op de basisinformatie die sinds vorig jaar via de website Overheid.NL
in elektronische vorm beschikbaar is. Het gaat dan om alle Kamerstukken, de
Handelingen van de Tweede Kamer, Kamervragen, parlementaire agenda's, het
Staatsblad, de Staatscourant, het Tractatenblad, etc., die via deze website
gratis worden aangeboden. In zoverre wordt ingestemd met het advies van de
commissie auteursrecht dat deze informatie vrij toegankelijk dient te zijn.Het kabinet ziet geen toegevoegde waarde aan het, zoals de commissie auteursrecht
heeft gedaan, uitdrukkelijk ook noemen van stenogrammen van parlementaire
vergaderingen als werken waarop geen rechten zouden dienen te rusten. Stenogrammen
en andere stukken zijn slechts bedoeld ter voorbereiding van de officiële
verslaglegging. Deze worden niet vastgesteld en vallen niet onder basisinformatie
van de democratische rechtsstaat.Het kabinet heeft aarzelingen bij de opvatting van een deel van de commissie
auteursrecht dat de uitsluiting van rechten ook geldt voor de werken en verzamelingen
van anderen dan de overheid. In het geval bijvoorbeeld een commerciële
uitgever die een databank van wetten of rechtspraak produceert die ofwel door
de originaliteit van de verzameling ofwel door de substantiële investering
die daarmee is gemoeid, aan de beschermingsvoorwaarden voldoet die de Auteurswet
respectievelijk de Databankenwet stellen, meent de regering dat deze produkten
bescherming tegen navolging verdienen. In dit verband zij verwezen naar het
standpunt dat van regeringszijde is ingenomen tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel Databankenwet tot uitvoering van EG-richtlijn 96/6 inzake juridische
bescherming van databanken (Kamerstukken II 1998/99, 26 108, nr. 6, blz.
12–13). Artikel 11 Aw en artikel 8, eerste lid, Dw richten zich dus
uitsluitend tot de overheid. Voorts bevat EG-richtlijn 96/6 inzake juridische
bescherming van databanken een limitatieve opsomming van op het databankenrecht
te maken beperkingen en daaronder valt niet de uitsluiting zoals door het
genoemde deel van de commissie is bepleit. In de situatie dat de overheid
zorg draagt voor toegang tot (verzamelingen van) geconsolideerde wetgeving
en tot rechtspraak, bestaat aan zo'n bepaling ook geen behoefte. Immers, iedereen
is op basis van de databank die door de overheid ter beschikking wordt gesteld
in staat wetgeving te raadplegen en te downloaden en deze te verwerken in
een eigen databank, al dan niet voor commerciële doeleinden.Hoewel de ambtelijke werkgroep daarover geen voorstel had geformuleerd,
kan op zich het advies van de commissie auteursrecht om artikel 15b Aw van
overeenkomstige toepassing te verklaren op de Wet naburige rechten worden
onderschreven. Uitdrukkelijk wordt hierbij aangetekend dat niet mag worden
vooruitgelopen op enige discussie omtrent de betekenis, plaats en inhoud van
artikel 15b Aw in het kader van de gedachtenvorming over een algemene wettelijke
regeling van toegankelijkheid van overheidsinformatie. Hier wordt slechts
de stelling verdedigd dat voor de materie die door de naburige rechten worden
beschermd op zich geen ander regime behoort te gelden dan voor het auteursrecht.
Tevens zij erop gewezen dat problemen zich in de praktijk niet hebben voorgedaan.
De omroeporganisaties die thans zorg dragen voor uitzendingen van parlementaire
behandelingen staan elkaar toe materiaal in programma's over te nemen. Niettemin
is het systematisch juister dat de wetgever de bestaande onevenwichtigheid
tussen het regime van het auteursrecht en dat van de naburige rechten opheft.De Europese «basisinformatie» tenslotte is niet vrij van auteurs-
en databankrechten. De Nederlandse regering heeft er in haar reactie op het
Groenboek van de Europese Commissie «Overheidsinformatie, een essentiële
hulpbron voor Europa» bij de EC op aangedrongen dat deze bevordert
dat deze categorie informatie vrij van auteursrecht en databankenrecht wordt,
zowel bij de instellingen van de Europese Unie als bij de lidstaten, en ook
dat deze categorie informatie gratis elektronisch beschikbaar komt.III.2. Het juridisch kader voor de toegankelijkheid en
beschikbaarheid van overheidsinformatie onder de WobTen aanzien van de beschikbaarheid van bestanden werken de Wob en de Auteurswet
en de Databankenwet op elkaar in. Deze problematiek is reeds onderkend in
het kader van de evaluatie in 1996 van de toepassing van de Wob. Die heeft
aanleiding gegeven een ambtelijke werkgroep de verhouding tussen de Wob en
de Auteurswet te laten onderzoeken.III.2.1 Openbaarheid en toegankelijkheid van elektronische
gegevensbestandenDe openbaarheid van overheidsinformatie is geregeld in publiekrechtelijke
openbaarheidswetgeving, waarvan de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) de belangrijkste
is. Ook de elektronische gegevensbestanden van het bestuur zijn in beginsel
openbaar op grond van de Wob en dienen binnen het bij de Wob behorende afwegingsregime
op verzoek te worden verstrekt.De Wob regelt de openbaarheid, niet de toegankelijkheid. Bij het toegankelijk
maken van elektronische gegevensbestanden doet zich een aantal knelpunten
voor:• bij het maken van selecties uit bestanden kan de vereiste relatie
met bestuurlijk handelen verloren gaan;• de Wob kent geen voorziening om een vergoeding te vragen voor het
wegfilteren van tot de persoon herleidbare gegevens, vertrouwelijk verstrekte
gegevens en niet openbare gegevens, dat kan een belemmering vormen voor de
verstrekking ervan;• onduidelijk is of zo'n verarmd document kan worden aangemerkt als
«bestaand document»;• onduidelijk is of het verarmen van bestanden kan worden gerekend
tot de publieke taak van een bestuursorgaan;• onduidelijk is hoe verzoekers kunnen voldoen aan de eis tot voldoende
specificatie als niet bekend is gemaakt welke bestanden er bestaan;• onduidelijk is hoe aan verzoekers toegang tot de in bestanden opgeslagen
informatie kan worden gegeven wanneer deze niet over de benodigde hard- en
of software beschikken;• onduidelijk is of in zo'n geval aan verzoekers binnen de bestaande
licentieovereenkomsten de gelegenheid moet worden geboden om op het informatiesysteem
van het bestuursorgaan bestanden te bewerken;• de Wob kent geen verplichting aan verzoekers continu toegang te
geven tot actuele informatie in bestanden;• onduidelijk is hoe rechten van derden op te verstrekken informatie
adequaat kunnen worden beschermd.Het al eerder genoemde onderzoek naar de werking van de Wob in het ICT-tijdperk
moet meer duidelijkheid geven op deze vragen.III.2.2 Het gebruik van openbare informatieDe mogelijkheden om gebruik te kunnen maken van openbaar gemaakte overheidsinformatie,
wordt bepaald door de privaatrechtelijke Auteurswet en de recent in werking
getreden Databankenwet.De Wob verplicht bestuursorganen om desgevraagd informatie te verstrekken
die bij haar berust en die betrekking heeft op bestuurlijk handelen (uiteraard
voorzover de uitzonderingsgronden en de privacy-wetgeving dat toelaten). Uit
onderzoek is gebleken dat die verplichting ook geldt voor informatie
waarop derden auteursrechten hebben gevestigd. Verstrekking van die gevraagde
informatie kan dan resulteren in een inbreuk op die rechten. In de Wob zou
duidelijker moeten worden vastgelegd dat verstrekking conform de Wob geen
afbreuk doet aan op de informatie rustende rechten.Uit onderzoek is ook gebleken dat van voorrang van de Wob enerzijds of
de Auteurswet en de Databankenwet anderzijds geen sprake is. Beide stelsels
zijn tegelijkertijd van toepassing. Dit betekent dat op informatie die op
grond van een publiekrechtelijke verplichting uit de Wob moet worden verstrekt,
tegelijkertijd ook auteursrecht en databankenrecht kan rusten. Wanneer overheidsorganisaties
die rechten hebben voorbehouden, mag die informatie zonder hun toestemming
niet verder worden gebruikt, ook niet wanneer die informatie onder de Wob
moet worden verstrekt. Met andere woorden de informatie is op grond van de
Wob wel openbaar, maar hergebruik lijkt afhankelijk van de expliciete toestemming
van de houder van het auteursrecht en/of het databankenrecht.Een voorbeeld moge dit verhelderen. De meeste overheidsorganisaties geven
thans aan dat zij zich het auteursrecht en het databankenrecht op hun bestanden
voorbehouden. Wanneer een groep burgers die de uitbreiding van Schiphol wil
kunnen beoordelen, een bestand opvraagt dat is gemaakt door de Rijksluchtvaartdienst,
en wanneer door de Rijksluchtvaartdienst bij de verstrekking van dat bestand
wordt aangegeven dat op de op dat bestand rustende auteursrechten en databankenrechten
worden voorbehouden, dan kan een individuele burger dat bestand wel krijgen
en inzien, maar het zonder expliciete toestemming van de Rijksluchtvaartdienst
niet verder kopiëren, verwerken en verzenden. Zonder die expliciete toestemming
mogen (substantiële delen van) die bestanden niet onder die burgers worden
verspreid.De elektronische gegevensbestanden van het bestuur, waarin vaak veel publieke
middelen zijn geïnvesteerd, zijn in veel gevallen ook voor andere doeleinden
bruikbaar dan voor de specifieke publieke taak waar ze voor zijn opgezet.
Als zodanig kunnen ze een grote economische waarde hebben. Dit betrekkelijk
nieuwe verschijnsel blijkt binnen het huidige wettelijke kader tot onverwachte
en deels ook onbedoelde consequenties te leiden.Het auteurs- en databankenrecht, dat in het verleden slechts van incidenteel
belang was voor overheidsinformatie, blijkt bestuursorganen in staat te stellen
hun bestanden te exploiteren. In de Wob (gericht op de openbaarheid ter bevordering
van de democratische bestuursvoering) is daarmee geen rekening gehouden. De
Wob legt bestuursorganen geen belemmeringen op als ze die rechten willen voorbehouden.
Uit onderzoek1 is gebleken dat het voorbehouden
van rechten massaal gebeurt. Vaak gebeurt dat om de privacy of de vertrouwelijkheid
van gegevens te beschermen, soms om het betalen van een licentie voor het
gebruik te kunnen afdwingen. Elk bestuursorgaan stelt zelf«decentraal»
condities op ten aanzien van het gebruik van bestanden waarop de rechten zijn
voorbehouden. Inclusief de prijs die voor het verkrijgen van een licentie
moet worden betaald. Het feit dat elk bestuursorgaan zelfstandig condities
formuleert resulteert er in dat er een enorme variëteit aan condities
bestaat hetgeen voor burgers en bedrijven een volstrekt intransparante situatie
oplevert. Harmonisatie van de contracten zou daarin grote verbetering kunnen
brengen.Principiëler is de vraag of het wel wenselijk is dat bestuursorganen
een prijs vragen voor een licentie tot het gebruik van openbare informatie.
En, in het verlengde daarvan, of zij condities moeten kunnen stellen op dezelfde
wijze als private exploitanten. III.2.3. Gebruik van overheidsinformatie waarop rechten
van derde-rechthebbenden rustenFeitelijke informatieverstrekking op grond van een WOB-verzoekDe ambtelijke werkgroep heeft voorgesteld in de Auteurswet een uitdrukkelijke
beperking op te nemen met het oog op verstrekking
van informatie op verzoek uit hoofde van de Wob. Dit vanuit de gedachte dat
een feitelijke informatieverstrekking auteursrechtelijk relevant zou kunnen
zijn. De commissie auteursrecht heeft in plaats van het voorstel van de werkgroep
geadviseerd in de Auteurswet een verwijzing op te nemen naar de Wet openbaarheid
van bestuur die het gebruik van het materiaal
door degene aan wie het is verschaft «voor zover door het doel gerechtvaardigd»
toestaat, overeenkomstig de strekking van de Wet openbaarheid van bestuur.Het kabinet meent dat dit advies niet kan worden opgevolgd.De kwestie welk gebruik door de verzoeker van het opgevraagde materiaal
mag worden gemaakt, gelet op eventueel auteursrecht, valt te onderscheiden
van de feitelijke handelingen die zijn gemoeid met het verstrekken van de
informatie aan de verzoeker. Het kabinet meent dat omtrent de toelaatbaarheid
van feitelijke handelingen die nodig zijn in het kader van de passieve openbaarmaking
op grond van de Wet openbaarheid van bestuur volstrekte duidelijkheid dient
te bestaan. Bij toepassing van moderne ICT kan men denken aan het verschaffen
van een elektronische kopie aan de verzoeker, via een diskette of via een
on-line toezending. Zulke handelingen mogen niet door een beroep op een exclusief
recht gefrustreerd kunnen worden. Binnen de kaders van de internationale regels
omtrent auteursrecht bestaat de ruimte om dit uit te sluiten. Het kabinet
is er daarom voorstander van, zoals aanbevolen door de ambtelijke werkgroep,
met zoveel woorden een beperking op het auteursrecht in de Auteurswet op te
nemen om over die kwestie geen twijfel te laten bestaan. De Minister van Justitie
heeft daarop eerder gezinspeeld in zijn beleidsbrief van 10 mei 1999.1Verder gebruik van op grond van de WOB verstrekte informatieDe commissie auteursrecht heeft, in tegenstelling tot de ambtelijke werkgroep,
geadviseerd geen bepaling in de Wob op te nemen, inhoudende dat een beslissing
op een verzoek om informatie te geven geen afbreuk doet aan het bepaalde in
de Auteurswet en de Databankenwet.Bij de totstandkoming van de Wob heeft de regering in verband met de verhouding
tussen de Wob en de Auteurswet het standpunt ingenomen dat het verstrekken
van informatie overeenkomstig artikel 7 Wob – ook indien het auteursrecht
van een document bij een derde berust – niet aan te merken valt als
een inbreuk op dat recht. Voorts meende de regering de verzoeker – zo
nodig daarop attent gemaakt door het bestuursorgaan – zich ervan bewust
dient te zijn dat de afgifte van een kopie geen auteursrechtelijke bevoegdheid
impliceert tot publikatie of andere handelingen waarvoor toestemming van de
rechthebbende nodig is.De tekst van de Wob laat hierover echter onduidelijkheid bestaan. Hoewel
het auteursrecht van derden slechts een rol speelt in een beperkt deel van
de gevallen waarin informatie wordt opgevraagd op grond van de Wob, moet voorkomen
worden dat dit per abuis wordt nagelaten door de verzoeker op rechten van
derden te wijzen. Daarom is het volgens het kabinet gewenst dat een wettelijke
bepaling als door de ambtelijke werkgroep voorgesteld toch in de Wob wordt
opgenomen.Verstrekking van informatie op grond van artikel 3 van de Wob laat een
eventuele auteursrechtelijke (en databankenrechtelijke) bescherming in beginsel dus onverlet. Dit neemt niet weg dat onder de Auteurswet
beperkingen van toepassing zijn, waardoor kopiëren voor privé-gebruik,
citeren, gebruik in onderwijssituaties e.d. zijn toegestaan. Evenmin kan bezwaar
worden aangetekend tegen het zakelijk samenvatten van de inhoud en tegen het
bekend maken van deze weergave aan een breed publiek. Het auteursrecht hoeft
dus niet in de weg te staan aan gebruik van onder de Wob verstrekt materiaal
overeenkomstig de strekking van de wet.IV. AANZET VOOR EEN BELEIDSKADERAl in de nota «Toegankelijkheid»1
is geconstateerd dat er een groeiende neiging bestaat bij bestuursorganen
om boven de prijs van de verstrekking van bestanden ook een prijs te vragen
voor het krijgen van een licentie voor het gebruik van die bestanden. Die
hogere prijs kan worden afgedwongen op grond van het auteursrecht en het databankenrecht.
Voor een deel is de prijsstelling van die bestanden na politiek debat wettelijk
geregeld. Dat is de koninklijke weg.Is het wenselijk dat bestuursorganen boven het Wob-tarief een prijs vragen
voor een licentie voor het gebruik van openbare Wob-informatie? Ik ben geneigd
die vraag negatief te beantwoorden. De gegevensbestanden van de overheid dienen
ter ondersteuning van de aan de overheid toegewezen publieke taken. Die taken
worden gefinancierd uit de algemene middelen. Die bestanden zijn er in het
algemeen belang. Uitgangspunt van beleid zou daarom moeten zijn dat informatie
die voortvloeit uit de kerntaken van de overheid niet door de overheid zelf
vercommercialiseerd mag worden. Burgers en bedrijven moeten het recht hebben
openbare informatie «vrij» te gebruiken. Allereerst omdat zij
zo beter kunnen participeren in het democratische debat. Een tweede reden
is dat onze nationale welvaart er waarschijnlijk mee is gediend als besloten
wordt overheidsinformatie ruimhartig beschikbaar te stellen. Het denken in
termen van de nieuwe kenniseconomie indiceert dat de maatschappelijke waarde
van deze informatie groter wordt naarmate deze door meer mensen wordt gebruikt.Zo kan het maatschappelijk nut van de investering uit de publieke middelen
worden gemaximaliseerd. Uiteraard dient verstrekking van informatie te passen
binnen het kader inzake de bescherming van persoonsgegevens. En uiteraard
moet er voor gezorgd worden dat een aantal legitieme, publieke belangen gewaarborgd
blijven.Hierbij moet overigens wel worden voorkomen dat de overheid onnodige bewerkingen
op de bestanden gaat toepassen die ook door private ondernemers ter hand genomen
kunnen worden waardoor oneerlijke concurrentie kan ontstaan. In het beoordelingskader
«Markt en Overheid» is ten aanzien van publieke gegevensbestanden
gesteld dat het uitvoeren van additionele bewerkingen door overheden alleen
is toegestaan voor zover deze bewerkingsslagen verbonden zijn met de uitoefening
van de publieke taak.Mij staat daarom de volgende beleidslijn voor ogen:• het primaire doel van overheidsbestanden zou voorop moeten blijven
staan: het ondersteunen van de uitvoering van de aan overheidsorganen opgedragen
publieke taken;• overheidsbestanden moeten op verzoek zo ruim mogelijk beschikbaar
zijn voor extern gebruik, uiteraard voor zover dat de analoge toepassing van
de criteria van de Wob en van de Wet persoonsregistraties (straks Wet bescherming
persoonsgegevens) niet in de weg staat;• de beschikbaarstelling van overheidsbestanden
aan derden dient op non-discriminatoire wijze en tegen uniforme prijzen plaats
te vinden. Bij het hanteren van een uniforme prijs zou aan alle
afnemers alleen de marginale kosten van de verstrekking van de gegevens in
rekening moeten worden gebracht. (die marginale kosten zijn bijvoorbeeld de
telefoontikken, de prijs van een floppy en ook de eventuele extra kosten van
bewerkingen die nodig zijn om de gegevens te kunnen verstrekken, bijvoorbeeld
voor het verwijderen van tot de persoon herleidbare gegevens);• voor het gebruik van overheidsbestanden
zou daarenboven geen prijs voor een licentie mogen worden gevraagd, exploitatie
door de overheid zelf wordt hierdoor uitgesloten;• voor zover het nog nodig is aan het externe gebruik van bestanden
condities te stellen (uit hoofde van het auteursrecht en het nieuwe databankenrecht),
zouden deze alleen mogen dienen ter bescherming van nader te bepalen publieke
belangen en ter bescherming van op de informatie rustende rechten van derden;• tussen het gebruik van bestanden door andere overheidsorganen en
het (al dan niet commercieel) gebruik door particulieren mag in beginsel geen
onderscheid worden gemaakt.Ten aanzien van het laatste punt wil ik het volgende opmerken. Van sommige
kanten is gesuggereerd om de beleidslijn alleen te effectueren voor gebruik
door burgers in het kader van participatie in het democratisch debat en voor
overheden. Voor commercieel gebruik door het bedrijfsleven zou dan wel een
prijs voor een licentie gevraagd kunnen worden.Om een drietal redenen ben ik daar geen voorstander van.Allereerst hebben bedrijven via de belastingheffing mee betaald aan de
totstandkoming van de bestanden. Vaak hebben ze bovendien op grond van publiekrechtelijke
verplichtingen gegevens aan moeten leveren die in die bestanden zijn opgeslagen.
Ik vind het onjuist om nogmaals een prijs te vragen voor de licentie op zo'n
bestand. De tweede reden is dat naar verwachting het bedrijfsleven de komende
jaren commercieel aantrekkelijke produkten zal kunnen creëren op basis
van overheidsinformatie. Produkten die leiden tot een belangrijke economische
groei in ons land. De overheid zou zo op kunnen treden als een belangrijke
«launching supplier» op de Elektronische Snelweg. Het welvaartseffect
van verstrekking van de bestanden tegen maximaal de verstrekkingskosten zou
zo wel eens aanzienlijk groter kunnen zijn dan de inkomsten van de overheid
die nu en straks verkregen worden door de verkoop van licenties op het gebruik
van bestanden.De derde reden is een praktische. Het onderscheid tussen gebruikers als
burgers, overheden en het bedrijfsleven is theoretisch wel te maken, maar
in de praktijk niet na te leven.Naar het zich laat aanzien zal voor het effectueren van deze keuze voor
een beleid van non-exploitatie van overheidsinformatie een publiekrechtelijke
regeling moeten worden gemaakt. Zo'n «Wet gebruiksrechten overheidsinformatie»
zou dan het auteursrecht en het databankenrecht vestigen op alle overheidsinformatie,
met uitzondering van de basisinformatie van de democratische rechtsstaat,
en tegelijk de condities aangeven inclusief de prijs waaronder die informatie
gebruikt kan worden. Mijn inzet is daarbij dat deze maximaal de meerkosten
van de verstrekking bedraagt (de prijs van telefoontikken dan wel een floppy).
Zo'n regeling zou dan ook bepalingen moeten bevatten over aansprakelijkheid
en bronvermelding. Mogelijke consequentiesa. financieelWat zou de budgettaire consequentie zijn van een dergelijk verbod op exploitatie
van overheidsinformatie?Zoals aangegeven zijn bestanden van de overheid op grond van de Wob ook
nu al in beginsel openbaar. Burgers en bedrijven kunnen ook nu al een verzoek
indienen tot verstrekking van een bestand. In uiterste instantie is het dan
de rechter die beslist of een bestand al dan niet wordt verstrekt. In die
zin verandert er niets. Aan de orde is dat bestuursorganen de in de vorige
paragraaf benoemde samenloop van de wetsstelsels benutten om een prijs te
vragen voor een licentie voor het gebruik van de bestanden.Door de enorme hoeveelheid bestanden en de zeer grote diversiteit daarvan
is het niet mogelijk een eenduidig beeld te geven van de potentiële inkomstenderving.
Er is wel onderzoek naar gedaan.In 1996 is een onderzoek verricht door Coopers & Lybrand1 naar de inkomsten van de overheid uit het tegen betaling verstrekken
van informatie. Op grond van een beperkte steekproef kwamen de onderzoekers
tot een bedrag van ca. f 170 miljoen per jaar. Het gaat daarbij om inkomsten,
waarvan de kosten dan nog niet zijn afgetrokken. Circa f 70 miljoen van
dat totaal bedrag werd ontvangen door het Kadaster. De onderzoekers meldden
verder dat in veruit de meeste gevallen informatie gratis wordt verstrekt.
In 1998 hebben BDO Consultants2 onderzoek verricht
naar aard en gebruik van de elektronische gegevensbestanden van de overheid.
Zij constateerden dat 70% van de bestanden van de overheid al door anderen
wordt gebruikt. 80% van dat hergebruik geschiedt overigens weer door een ander
overheidsorgaan. In 70% van de gevallen dat bestanden wer- den verstrekt,
gebeurde dit gratis. In 9% werden alleen de kosten van ver- strekking in rekening
gebracht. In 16% werd ook een deel van de kosten van aanleg en beheer doorberekend
aan de gebruiker en in 5% waren de prijzen volledig kostendekkend. Een winstopslag
kwam nergens voor.Wanneer de bevindingen van dit tweede onderzoek worden geëxtrapoleerd
blijkt dat thans 80% van de verstrekkingen plaats vindt tegen het door mij
voorgestane tarief: maximaal de meerkosten van de verstrekking. Uit het BDO
onderzoek naar de bestanden van de overheid blijkt dat in 80% van de praktijkgevallen
de hiervoor beschreven beleidslijn al wordt gevolgd.. Van de overige 20% is
voor een aantal, veel gebruikte gegevensbestanden de toegang en het gebruik
geregeld in specifieke wetgeving (bijvoorbeeld Kadasterwet, Wet op het Centraal
bureau en de Centrale commissie voor de Statistiek en Wet Gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens). Op grond van die specifieke wetgeving is voor die bestanden
een apart prijsregime mogelijk. Van deze specifieke wetten wordt de werking
niet aangepast. De beleidslijn heeft daarvoor dus geen consequenties. Resteert
een relatief kleine groep bestanden waar budgettaire problemen kunnen ontstaan.
Voor die bestanden bestaat geen specifieke wetgeving, maar wordt wel een hogere
vergoeding gevraagd. Onderzoek indiceert dat dit ca. 10% van het totaal aantal
bestanden betreft. Voorbeelden zijn het «Top10 vector bestand»
van de Topografische Dienst Nederland en de WOZ-bestanden van de gemeenten.
In een aantal casussen zal nader onderzocht worden wat de aard en wijze van
gebruik is van deze bestanden en welke inkomsten hiermee zijn gemoeid. Tevens
zal in dat onderzoek voor die casussen bezien worden welke financieringsmethode
(budget financiering in plaats van output financiering [profijtbeginsel])
landelijk gezien het grootste welvaartseffect heeft. In bestuurlijk overleg
zal vervolgens nagegaan worden of op grond van dit onderzoek een advies voor
een vorm van financiering kan worden geformuleerd. b. organisatorischTwee organisatorische effecten zullen zich naar verwachting voordoen bij
implementatie van deze beleidslijn. Allereerst zullen bestuursorganen verzoeken
om verstrekking van (informatie uit) bestanden moeten beoordelen en, wanneer
deze aan de criteria voldoen, deze informatie verstrekken. Dat is op zich
geen nieuwe taak, omdat die verplichting ook nu al bestaat. Het effect van
de beleidslijn kan echter zijn dat het aantal verzoeken toeneemt en daarmee
de werklast. Deze vrees is niet nieuw. Ook bij de invoering van de Wob is
deze zorg geuit. Mede om die reden is toen voor verstrekking op verzoek een
tarief voor de verstrekkingskosten ingevoerd. Zo'n tarief moest een drempel
vormen tegen ongelimiteerde verzoeken. De gevreesde stortvloed aan verzoeken
is uitgebleven. Een aanzienlijke vergroting van de werklast lijkt niet waarschijnlijk.
Wanneer bepaalde bestanden regelmatig opgevraagd worden zou het betrokken
overheidsorgaan bovendien kunnen overwegen om het bestand actief via haar
Internetsite aan te bieden. De verzoeken houden dan vanzelf op.Belastender zou kunnen zijn dat bestuursorganen bestanden, voorafgaand
aan de verstrekking, eerst geschikt moeten maken voor verstrekking. Bijvoorbeeld
door tot de persoon herleidbare informatie uit het bestand te halen of vertrouwelijk
verstrekte informatie van bedrijven te verwijderen. De kosten daarvan kunnen
aanzienlijk zijn. Op dit moment kent de Wob een weigeringsgrond om informatie
te verstrekken wanneer dergelijke werkzaamheden de normale voortgang van de
werkzaamheden belemmeren. Lees: wanneer hoge kosten moeten worden gemaakt
om de informatie te kunnen leveren. Het lijkt niet onredelijk wanneer de kosten
van dergelijke bewerkingen aan de aanvrager worden doorberekend. De eventuele
grotere werklast zou zo kunnen worden gecompenseerd. Bij het vooronderzoek
inzake de evaluatie van de Wob wordt ook aan dit aspect aandacht besteed.c. aansprakelijkheidBestanden zijn veelal bedoeld voor intern gebruik door het betreffende
overheidsorgaan. Informatie in die bestanden is vaak afkomstig van gegevens
die door derden zijn aangeleverd. De informatie in de bestanden kan onjuist
of verouderd zijn, soms buiten de schuld van het betrokken bestuursorgaan.
Wanneer onjuiste of verouderde informatie door derden wordt hergebruikt kunnen
personen of bedrijven schade leiden. In hoeverre is de overheid aansprakelijk
voor dergelijke schade? Uit het bestandenonderzoek blijkt dat door 6% van
de organisaties beperkende bepalingen aan het gebruik worden gesteld om problemen
rond de aansprakelijkheid te voorkomen.Door mijn ambtgenoot van Justitie wordt onderzoek voorbereid naar de vraag
of het wenselijk dan wel haalbaar is de aansprakelijkheid te beperken en zo
ja, op welke wijze dat zou kunnen gebeuren.V. VERDERE STAPPENIn de vorige paragrafen is een aantal onderzoeken, acties en voornemens
tot aanpassing van regelgeving aangekondigd. Deze vinden deels in het kader
van specifieke trajecten plaats maar hebben ook voor het onderhavige onderwerp
relevantie. De onderlinge samenhang en de relatie tot de uitwerking van de
onderhavige beleidslijn is als volgt.1. Follow-up evaluatie WobDoor de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken is bij de behandeling
van de evaluatie van de Wob op 28 oktober 1997 (TK, 1997–1998, 25 600,
VII, nr. 28) aan uw Kamer toegezegd dat in 2000 nader zal worden onderzocht
wat de gevolgen zijn van de ontwikkelingen op het terrein van de
ICT voor de Wob. Ter voorbereiding van een toegezegde evaluatie ter zake heeft
mijn ambtgenoot van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties inmiddels een
onderzoek gestart. Bij de evaluatie staat het probleem centraal hoe de ontwikkelingen
in de ICT dienstbaar kunnen worden gemaakt aan de Wob. Een vraag die daarbij
onder andere aan de orde komt is, hoe omgegaan moet worden met het feit dat
de Wob thans uitgaat van eenmalige verstrekking van informatie, terwijl informatie
vaak een duidelijke meerwaarde heeft wanneer een voortdurende toegang bestaat
tot bestanden die dagelijks worden geactualiseerd.Het kan zijn dat uit de evaluatie blijkt dat de ICT op termijn noopt tot
een meer ingrijpende aanpassing van de Wob. Wanneer dat het geval mocht zijn,
lijkt het verstandig te bezien of het wenselijk is het doel en/of de werkingssfeer
van de Wob uit te breiden. Nu is het doel van de Wob het bevorderen van de
goede en democratische bestuursvoering. In de toekomst zou ook gedacht kunnen
worden aan het vergroten van de effectiviteit en efficiency van de overheid
of het mogelijk maken van commercieel gebruik van overheidsinformatie.Vooruitlopend op de resultaten van die evaluatie wil ik nu al duidelijk
maken dat naar mijn mening de bestuursorganen binnen het regime van de Wob
ook nu al hun bestanden in bewerkbare vorm moeten verstrekken. Ik trek daarmee
het in de nota Toegankelijkheid gemaakte voorbehoud ten aanzien van de verstrekking
van bestanden in bewerkbare vorm in.Daarbij moet wel worden bedacht dat conform de Wob de informatie verstrekt
moet worden in een algemeen gangbaar formaat en dat de benodigde programmatuur
niet behoeft te worden mee geleverd. Kan de gevraagde informatie zonder de
programmatuur niet worden gereproduceerd, dan kan de aanvrager bij het overheidsorgaan
inzage worden verleend in het bestand.2. OnderzoekEffecten Amerikaanse Freedom of Information ActDe voorgestelde beleidslijn vertoont duidelijke overeenkomsten met de
Amerikaanse Freedom of Information Act. De effecten van die wet op de beschikbaarheid
van elektronische bestanden verdient nadere aandacht. Met het oog hierop heb
ik opdracht gegeven tot een onderzoek waarin onder meer de volgende vragen
aan de orde komen: Wat zijn de effecten van deze wet geweest voor de Amerikaanse
federale overheid? Wat voor flankerend beleid is daar toegepast? Wat is het
effect geweest op de kwaliteit en beschikbaarheid van de gegevensbestanden?
Wat is het effect geweest op de economische ontwikkeling van het bedrijfsleven?
Heeft de wet geleid tot meer of andere vormen van burgerparticipatie?Het onderzoek moet medio 2000 gereed zijn. Met de uitkomsten van dit onderzoek
kan rekening worden gehouden bij de verdere vormgeving van het voorgestane
beleid.Alternatieve vormen van financieringIn nauwe samenspraak met een in te stellen bestuurlijk overleg zal in
een aantal casussen onderzocht worden wat de mogelijke welvaartseffecten zijn
van verschillende vormen van financiering van opbouw en beheer van elektronische
gegevensbestanden, te weten outputfinanciering (profijtbeginsel) en budgetfinanciering.
Tevens zal aan het onderzoeksinstituut worden gevraagd om op basis van het
onderzoek aan te geven waar mogelijke omslagpunten liggen; situaties waar
het rendement hoger wordt als van financieringsvorm wordt gewisseld.Mogelijk kan dit onderzoek meer inzicht geven hoe bij invoering van de
voorgestelde beleidslijn de financiering kan worden verzekerd van de bestanden waarvan de medegebruikers nu een bijdrage in de beheerskosten
betalen.Indien dat niet mogelijk zal blijken, zal in het kader van het bestuurlijk
overleg worden gezocht naar criteria op grond waarvan afgeweken kan worden
van het uitgangspunt van vrije beschikbaarheid. Ik zal u daar eind 2000 nader
over informeren.AansprakelijkheidBestanden zijn veelal bedoeld voor intern gebruik door het betreffende
overheidsorgaan. Informatie in die bestanden is vaak afkomstig van gegevens
die door derden zijn aangeleverd. De informatie in de bestanden kan onjuist
of verouderd zijn, soms buiten de schuld van het betrokken bestuursorgaan.
Wanneer onjuiste of verouderde informatie door derden wordt hergebruikt kunnen
personen of bedrijven schade leiden. In hoeverre is de overheid aansprakelijk
voor dergelijke schade?Door mijn ambtgenoot van Justitie zal onderzoek worden gedaan naar de
vraag of het wenselijk dan wel haalbaar is de aansprakelijkheid te beperken
en zo ja, op welke wijze dat zou kunnen gebeuren. Dit onderzoek zal eind 2000
gereed zijn.Aanpassing contractenVeel problemen over het hergebruik van overheidsinformatie kunnen worden
voorkomen als bij het uitbesteden van opdrachten aan onderzoeks- en adviesbureaus
alle exploitatierechten door de overheid worden opgeëist. Alleen zo is immers verzekerd dat informatie naar behoefte kan
worden hergebruikt. Veel organisaties hebben daar adequate bepalingen over
opgenomen in hun contracten. De indruk bestaat dat deze contracten vaak nog
niet zijn aangepast aan de recente Databankenwet. In overleg met mijn ambtgenoten
van Justitie en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zal ik onderzoeken
of er behoefte bestaat aan het ontwikkelen van standaardpassages die de overheidsorganen
in hun contracten kunnen opnemen.3. Uitnodiging aan de verschillende sectoren van overheidsbeleidVanuit de vastgoed en geo-informatie sector (in casu de RAVI) is aandacht
gevraagd voor het risico dat bij een strakke wettelijke regeling van de prijs,
negatieve gevolgen zouden kunnen optreden voor de kwaliteit van bestanden
of de serviceverlening bij informatieverstrekking door de overheid. Er zouden
zelfs nuttige bestanden kunnen verdwijnen. Zij stelden voor om zelf aan te
geven welke bestanden vrij gebruikt kunnen worden en om daarnaast te inventariseren
welke alternatieve vormen van financiering voor de resterende bestanden mogelijk
zijn. Niet alleen kan zo aan derden duidelijker worden gemaakt welke bestanden
beschikbaar zijn, het kan ook helpen gegevens te verzamelen op grond waarvan
afwegingscriteria kunnen worden geformuleerd ten aanzien van verschillende
financieringsvormen. In feite wordt hier een vorm van zelfregulering mogelijk
gemaakt. Ik wil dit voorstel overnemen en ook de andere sectoren uitnodigen,
voorafgaand aan wetgeving deze inventarisatie uit te voeren.4. Bestuurlijk overleg en onderzoekOp korte termijn zal een bestuurlijk overleg in het leven geroepen worden
dat de verdere uitbouw en implementatie van de beleidslijn gaat begeleiden.
Als deelnemers zullen vertegenwoordigers van de rijksoverheid, de mede-overheden
en een aantal zelfstandige bestuursorganen worden uitgenodigd. 5. Markt en OverheidIn het dit jaar in te dienen voorstel van Wet Markt en Overheid wordt
een aantal bepalingen opgenomen die moeten verzekeren dat het gebruik van
publieke gegevensbestanden door overheidsorganisaties voor marktactiviteiten
niet tot ongelijke concurrentieverhoudingen leiden.6. Aanpassing Wob, Auteurswet, Databankenwet en de Wet
naburige rechtenOp een aantal punten is wetswijziging nodig. De artikelen 11 Aw en artikel
8, eerste lid, van de Databankenwet dienen te worden gemoderniseerd en aangepast.
De Auteurswet wordt aangevuld met een bepaling dat de feitelijke handeling
van verstrekking van informatie op grond van de Wet openbaarheid van bestuur
geen inbreuk op het auteursrecht vormt. In de Wet openbaarheid van bestuur
zal worden opgenomen dat de informatieverstrekking op grond van die wet geen
afbreuk doet aan het auteursrecht van derden. Tenslotte zal art. 15b van de
Auteurswet van overeenkomstige toepassing worden verklaard op de Wet op de
naburige rechten. Daartoe zullen door de Minister van Justitie de nodige stappen
worden gezet, die ertoe moeten leiden dat op afzienbare termijn een voorstel
tot wetswijziging voor advies aan de Raad van State kan worden aangeboden.In Europees verband zal initiatief genomen worden om ook voor de basisinformatie
van de Europese raad, Parlement en Commissie vrijdom van eigendomsrechten
te realiseren. Over de voortgang daarvan zult u nader worden geïnformeerd.7. Nader onderzoek naar de wenselijkheid en haalbaarheid
van een publiekrechtelijke regeling voor het gebruik van overheidsinformatieNader onderzoek zal worden gestart naar de wenselijkheid en haalbaarheid
van een publiekrechtelijke regeling voor het gebruik van overheidsinformatie.
Daarbij zal ook gekeken worden hoe gekomen kan worden tot meer gestandaardiseerde
condities respectievelijk contracten voor het commercieel gebruik van overheidsinformatie.
Ik wil u daarover begin 2001 informeren.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Aanwijzingen inzake het verrichten van marktactiviteiten door organisaties
binnen de rijksdienst, Staatscourant 1998, nr. 95.XNoot1Aktieprogramma Elektronische overheid, Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999,
26 387, nr. 1.XNoot2Lijst van vragen en antwoorden naar aanleiding van het Aktieprogramma
Elektronische overheid, vergaderjaar 1998–1999, 26 387, nr. 2.XNoot3Verslag van een algemeen overleg inzake het Aktieprogramma Elektronische
Overheid, Tweede Kamer, 1999–2000, 26 387, nr. 6.XNoot1Uitvoeringsrapportage Aktieprogramma Elektronische Overheid, Tweede Kamer,
vergaderjaar 1999–2000, 26 387, nr. 4.XNoot1Naar toegankelijkheid van overheidsinformatie, Tweede Kamer, vergaderjaar
1996–1997, 20 644, nr. 30.XNoot1Elektronische bestanden van het bestuur, BDO Consultants, Groningen 1998
in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 538, nr. 1, p. 5.XNoot1Naar toegankelijkheid van overheidsinformatie, beleidskader voor het vergroten
van de toegankelijkheid van overheidsinformatie met informatie- en communicatietechnologie,
Tweede Kamer, vergaderjaar 1996–1997, 20 644, nr. 30XNoot1Opbrengsten Overheidsinformatie, inventarisatie van de maximale inkomstenderving
als gevolg van laagdrempelige beschikbaarheid van overheidsinformatie, Coopers
& Lybrand Management Consultants, Utrecht 1996 in opdracht van het ministerie
van Binnenlandse Zaken.XNoot2Elektronische bestanden van het bestuur, BDO Consultants, Groningen 1998
in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26387-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl