Voorstel van wet Rehwinkel/De Graaf/Oedayraj Singh Varma tot kiesrecht provinciale staten niet-Nederlandse ingezetenen; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24803, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

24803 nr. 5

03-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Stadsprovincie3. Alleen provinciale statenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24803Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 803Voorstel van wet van de leden Rehwinkel, De Graaf en Oedayraj Singh
Varma houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging
te nemen tot verandering van de Grondwet, strekkende tot opneming van de mogelijkheid
actief en passief kiesrecht voor provinciale staten te verlenen aan ingezetenen
die niet de Nederlandse nationaliteit bezittennr. 5VERSLAGVastgesteld 3 november 1997De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer van haar bevindingen als volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud
dat de initiatiefnemers de gestelde vragen tijdig zullen hebben beantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit voorstel van wet genoegzaam
voorbereid. 1. InleidingDe PVDA-fractie is verheugd over de indiening van het onderhavige voorstel
tot grondwetswijziging. Zij meent met de indieners dat het niet aangaat aan
een groeiende groep van niet -Nederlandse ingezetenen die deelt in een groot
aantal rechten en verplichtingen van Nederlandse staatsburgers het recht op
democratische participatie te onthouden. Het is een logische stap om –
na de invoering van het actief en passief stemrecht voor de gemeenteraadsverkiezingen –
deze rechten nu ook op provinciaal niveau mogelijk te maken.De fractie van de PvdA is van mening dat het kiesrecht ook uitgebreid
zou moeten worden tot de verkiezing van de Tweede Kamer.In het voorgestelde artikel 130 Grondwet (nieuw) komt het woord tenminste voor in de zinsnede «ingezetenen die geen Nederlander
zijn, mits zij tenminste voldoen aan de vereisten die gelden voor ingezetenen
die tevens Nederlander zijn». Het gebruik van het woord «tenminste» suggereert dat aan niet-ingezetenen, naast de eisen die zouden kunnen
worden gesteld aan hun specifieke positie van niet-Nederlander (bijvoorbeeld
een bepaalde daadwerkelijke verblijfsduur in Nederland), ten opzichte van
Nederlanders extra eisen gesteld zouden moeten of kunnen worden.
De PVDA-fractie vraagt of de daadwerkelijke wettelijke verankering van dergelijke
extra-vereisten geen spanning zou opleveren ten opzichte van artikel 1 van
de Grondwet. De PVDA-fractie realiseert zich overigens dat schrapping van de betreffende
term de noodzaak met zich mee zou brengen ook wijziging aan te brengen in
artikel 46 van het Statuut dat immers dienovereenkomstig is geformuleerd.De leden van de CDA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen
van het wetsvoorstel, omdat zij daaraan geen behoefte hebben. De toonzetting
van de toelichting draagt er niet aan bij hen van het tegendeel te overtuigen.
Als voorbeeld noemen zij de volzin: «De aanwezigheid van een aanzienlijke
groep onvolwaardig behandelde ingezetenen ondermijnt de democratische staat
in haar wortels.» Genoemde leden kunnen zich niet in deze uitspraak
vinden. Een staat is onder andere democratisch als zijn burgers kiesrecht
hebben en daardoor kunnen meewerken aan de samenstelling van de volksvertegenwoordiging.
Burgerschap en nationaliteit horen bij elkaar. Er is dan ook geen sprake van
dat niet-Nederlandse ingezetenen onvolwaardig behandeld worden. Het verschillen
tussen Nederlanders en vreemdelingen rechtvaardigt het verschil in behandeling
wat betreft het kiesrecht en de benoembaarheid in openbare dienst.De leden van de VVD-fractie hebben niet met instemming kennisgenomen van
het initiatiefwetsvoorstel van de leden Rehwinkel, De Graaf en Oedayraj Singh
Varma, dat strekt tot het verlenen van het actief en passief kiesrecht voor
provinciale staten aan ingezetenen die niet de Nederlandse nationaliteit bezitten.
Zij zijn namelijk van mening, dat het principieel onjuist en niet wenselijk
is om ingezetenen, die niet de Nederlandse nationaliteit hebben, kiesrecht
te geven voor provinciale staten. Zij zijn dan ook tegen het opheffen van
de grondwettelijke belemmeringen voor het verlenen van het actieve en passieve
kiesrecht aan niet-Nederlanders voor andere niveaus dan het lokale niveau.De leden van de VVD-fractie hebben in het verleden ingestemd met het actieve
en passieve kiesrecht voor niet-Nederlanders voor plaatselijke verkiezingen,
omdat op lokaal niveau de integratie plaatsvindt. Verder willen zij niet gaan.De leden van de D66-fractie hebben met veel belangstelling kennis genomen
van het voorstel tot het in overweging nemen van een wijziging van de Grondwet
om actief en passief kiesrecht voor de provinciale staten te verlenen aan
ingezetenen die niet de Nederlandse nationaliteit bezitten.Wat hen betreft zien zij deze wijziging liever vandaag dan morgen verwezenlijkt.
Met de indieners zijn zij van mening dat er alle reden is om het actief en
passief kiesrecht voor provinciale staten gelijk te schakelen met dat voor
gemeenteraden.De belangrijkste overweging voor de leden van de D66-fractie is dat de
noodzaak van integratie en van stabilisatie van een multiculturele samenleving
niet alleen bijbehorende plichten moet meebrengen maar ook bijbehorende democratische
rechten.Deze leden zouden op termijn ook graag de discussie aangaan over de wenselijkheid
van een gelijkstelling op het terrein van het kiesrecht voor Nederlandse en
niet-Nederlandse ingezetenen die aan gestelde eisen voldoen.Zij kunnen echter begrip opbrengen voor het feit dat de indieners nu vanwege
de haalbaarheid volstaan met een voorstel van beperkter strekking.Voor gelijkstelling van het kiesrecht op provinciaal en gemeentelijk niveau
pleit ook dat er sinds enkele jaren aan een herverdeling van taken over provincies
en gemeenten wordt gewerkt. Aard en schaal van de taken zijn daarbij
maatgevend, niet de mate van betrokkenheid van burgers. Kiesrecht is er niet
alleen voor de periodieke politieke verantwoording maar ook voor de periodieke
verankering van de democratische betrokkenheid. En dat natuurlijk van mensen
die door het beleid worden geraakt.Het is nauwelijks vol te houden dat burgers bij milieubeleid (voor een
belangrijk deel provinciaal) minder betrokken zouden zijn dan bij een aantal
gemeentelijke taken als riolering, afvalstoffenbeleid etc.. Evenmin is in
te zien dat niet-Nederlandse ingezetenen minder bij de problemen betrokken
zijn dan Nederlandse ingezetenen.De leden van de fractie van GroenLinks hebben met instemming kennis genomen
van het initiatief wetsvoorstel van PvdA, D66 en GroenLinks om het passief
en actief kiesrecht voor migranten uit te breiden van gemeentelijk naar provinciaal
niveau. GroenLinks is hier een voorstander van. Zoals de indieners terecht
zeggen, is het ingezetenschap en de mate waarin iemand wordt beïnvloed
door besluitvorming, belangrijker voor zijn democratische betrokkenheid dan
de nationaliteit. De ervaringen met het kiesrecht voor migranten op gemeentelijk
niveau bewijzen dit. Het ligt dus voor de hand op het kiesrecht uit te breiden.De leden van de fractie van GroenLinks hebben weinig op te merken op het
voorliggende voorstel. Toch willen zij enkele opmerkingen maken.Het is hun niet duidelijk geworden waarom vast wordt gehouden aan de eis
van 5 jaar onafgebroken ingezetenschap. De desbetreffende leden vragen zich
af waarom dit niet 2 jaar kan zijn. Na 2 jaar mag immers van ingezetenen verwacht
worden dat betrokken kunnen worden bij de democratische besluitvorming. Welke
redenen dragen de indieners aan om aan de 5 jaren-eis vol te houden?Zijn de indieners op de hoogte van het feit dat de Tweede Kamer onlangs
heeft ingestemd met een verslechtering van het kiesrecht voor migranten (kamerstuk
25 343)? Zijn zij niet van mening dat het ingezetenschap en de mate waarin
iemand wordt beïnvloed door besluitvorming belangrijker zijn voor iemands
democratische betrokkenheid dan een onafgebroken verblijfsrecht? Zijn de indieners
niet bevreesd dat genoemd wetsvoorstel het door hun zelf ingediende voorstel
zal verslechteren?De leden van de RPF-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis genomen
van het initiatiefwetsvoorstel om de Grondwet in die zin te veranderen dat
het actieve en passieve kiesrecht voor provinciale staten ook wordt verleend
aan ingezetenen die niet de Nederlandse nationaliteit bezitten. Deze leden
zijn principieel voorstander van een directe relatie tussen het bezit van
de Nederlandse nationaliteit en het kiesrecht. Het burgerschap, het kiezen
en gekozen worden in raden en staten in dit land en het bezit van het Nederlanderschap
zijn, naar de mening van deze leden, onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het
aannemen van de Nederlandse nationaliteit is meer een uiting van burgerschap
en is een betere graadmeter voor de betrokkenheid op onze samenleving dan
het eens in de zoveel jaar naar de stembus gaan.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat niet iemands nationaliteit
maar «de mate waarin men geïntegreerd is in de samenleving»
doorslaggevend is voor de loyaliteit aan het staatsverband en dus voor toekenning
van actief en passief kiesrecht. De leden van de RPF-fractie vragen de indieners
om aan te geven hoe de mate van integratie gemeten kan worden. Verder vragen
deze leden naar de beoordeling van de indieners van de keuze om wel langdurig
in Nederland te wonen maar niet de Nederlandse nationaliteit aan te vragen.
Zegt deze keuze niet iets over de mate van loyaliteit en betrokkenheid bij
de Nederlandse samenleving? En is het bezit van de Nederlandse
nationaliteit niet het enige objectieve criterium voor het Nederlandse burgerschap?De leden van de RPF-fractie verbazen zich over de argumentatie in de memorie
van toelichting wanneer daarin wordt gesteld dat de overtuiging dat er een
relatie bestaat tussen de Nederlandse nationaliteit en het beleven van het
burgerschap «niet meer van deze tijd» is. Deze leden achten dit
een arbitrair en discutabel argument. Wie bepaalt wat van deze tijd is? En
wanneer de indieners aangeven dat van 1588 tot 1806 niet de nationaliteit
maar alleen het ingezetenschap telde, is het de vraag wat van deze tijd is.
In het voorstel wordt het negentiende-eeuwse nationaliteitsbeginsel afgewezen
waarna vervolgens wordt gekozen voor het zestiende-eeuwse ingezetenebeginsel.
Kortom, wie is in de positie om te bepalen wat van deze tijd is, en wat is
daarvoor de grond? Gezien het overzicht van landen met een vergelijkbare regeling,
zijn er in Europa voorlopig nog veel landen die «niet van deze tijd»
zijn.De leden van de RPF-fractie geven daarbij aan dat ontwikkelingen als internationalisering
ook aanleiding kunnen zijn om juist weer de relatie tussen nationaliteit en
kiesrecht te herstellen cq. te herbevestigen. Juist in een tijd van internationale
mobiliteit is het van belang om zorgvuldig met rechten van het actieve en
passieve kiesrecht om te gaan. Juist nu kan het nationaliteitsbeginsel ons
behoeden voor slordig gebruik van deze rechten. Het bezit van het Nederlanderschap
is daarom, naar het oordeel van de RPF-fractie, de beste garantie voor die
zorgvuldigheid.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het initiatiefwetsvoorstel en de bijbehorende toelichting. Zij stellen vast
dat uitbreiding van het kiesrecht voor niet-Nederlandse ingezetenen in de
achterliggende jaren regelmatig onderwerp van politieke discussie is geweest.
In de memorie van toelichting wordt van die discussie uitgebreid verslag gedaan.De leden van de SGP-fractie zijn ten principale van opvatting dat het
actieve en passieve kiesrecht voor de onderscheiden vertegenwoordigende lichamen
slechts toekomst aan ingezetenen die de Nederlandse nationaliteit hebben.
Voor niet-Nederlanders die zich permanent in Nederland vestigen en die actief
invulling willen geven aan een volwaardig burgerschap bestaat de mogelijkheid
van naturalisatie tot Nederlander. Op deze manier kan een zo volledig mogelijke
maatschappelijke integratie worden bereikt. Deze leden wensen aan het nationaliteitsbeginsel
vast te houden en hebben geen behoefte de betekenis van dit beginsel te relativeren
ten gunste van het domiciliebeginsel. In dit verband komt het hen merkwaardig
voor om voor een motivering van de door de initiatiefnemers wenselijk geachte
relativering van het nationaliteitsbeginsel terug te grijpen op «ons
lange Republikeinse verleden»; afgezien van de vraag of er voor de genoemde
periode gesproken kan worden van een republikeins verleden in de gangbare
betekenis van het woord, bestond toen in het geheel geen algemeen kiesrecht.De leden van de SGP-fractie erkennen dat met het toekennen van het kiesrecht
aan niet-Nederlanders voor gemeenteraden inbreuk is gemaakt op het nationaliteitsbeginsel.
Juist om deze reden hebben zij zich altijd tegen de wetswijzigingen die dit
kiesrecht mogelijk hebben gemaakt, verzet. Zij beschouwen kiesrecht door niet-Nederlanders
voor gemeenteraden eerder als een uitzondering dan als een principiële
breuk met voornoemd beginsel. Zij zien om deze reden dan ook geen aanleiding
om over te gaan tot verruiming van kiesrecht tot leden van provinciale staten. De leden van de GPV-fractie hebben respect voor de vasthoudendheid waarmee
de initiatiefnemers proberen te komen tot uitbreiding van het kiesrecht voor
niet-Nederlandse ingezetenen. Zij realiseren zich kennelijk dat zij nog een
meerderheid te winnen hebben. Wellicht daarom worden in de memorie van toelichting
alle denkbare argumenten voor hun voorstel genoemd en benadrukt.Toch heeft dit alles de leden van de GPV-fractie niet kunnen overtuigen
van de wenselijkheid van het voorstel. Er bestaat geen verschil van mening
met de initiatiefnemers over wenselijkheid en noodzaak van inburgering van
allochtonen die in Nederland willen en mogen blijven. Het verkrijgen van de
Nederlandse nationaliteit is daarvoor de aangewezen weg. Daarmee geeft een
vreemdeling immers onomwonden te kennen te kiezen voor de Nederlandse samenleving.
Door het verlenen van de Nederlandse nationaliteit neemt de Nederlandse samenleving
ook de plicht op zich de nieuwe landgenoten zonder onderscheid te behandelen
als Nederlanders, met alle rechten en plichten daaraan verbonden. Daaronder
neemt het kiesrecht een belangrijke plaats in. Los van de Nederlandse nationaliteit
heeft het kiesrecht voor algemeen vertegenwoordigende lichamen naar de mening
van de leden van de GPV-fractie iets tegenstrijdigs. Men heeft dan wel een
belangrijk burgerschapsrecht, terwijl men niet voluit kiest voor het burgerschap
van de Nederlandse samenleving.De leden van de GPV-fractie realiseren zich dat de eerdere toekenning
van het kiesrecht voor gemeenteraden enige inbreuk maakt op dit systeem. Zij
aanvaarden deze inbreuk als een feit, waarvoor ook wel argumenten zijn aan
te voeren, maar willen aan deze inbreuk zeker geen argument ontlenen verder
afbreuk te doen aan de band tussen nationaliteit en kiesrecht.In dit verband gaat het deze leden veel te ver te concluderen dat Nederland
het nationaliteitsbeginsel heeft laten varen toen het kiesrecht voor gemeenteraden
werd toegekend. Zo'n verstrekkende conclusie kan toch niet worden getrokken
uit één enkel besluit? Wijst bijvoorbeeld de gang van zaken
rond de dubbele nationaliteit niet eerder in een andere richting? 2. StadsprovincieDe PVDA-fractie onderkent met de indieners van het wetsvoorstel ten zeerste
dat de eventuele invoering van enigerlei vorm van stadsprovincie aantasting
van verworven kiesrecht van niet-Nederlanders zou kunnen betekenen namelijk
daar waar voorheen gemeentelijke bevoegdheden naar een hoger vertegenwoordigend
lichaam worden overgeheveld. Terecht wordt middels het onderhavige wetsvoorstel
getracht dat gevaar te keren.Inmiddels is de discussie over de stadsprovincie nog allerminst uitgekristalliseerd.
In verband daarmee laat zich de vraag stellen of de voorgestelde beperking
van de grondwettelijke uitsluiting van het kiesrecht voor niet-Nederlanders
ook zou kunnen gelden voor eventueel nog te ontwikkelen andere, nieuwe vormen
van bestuurlijke representatie, die tussen provincie en gemeente in gesitueerd
zouden moeten worden.De leden van de CDA-fractie hebben begrip voor het argument dat het bestaande
kiesrecht van niet-Nederlandse ingezetenen voor gemeenteraden aan betekenis
zou inboeten als provincies-nieuwe-stijl veel taken van gemeenten zouden overnemen.
Gelet op de ontwikkelingen rond de stadsprovincies heeft dit argument veel
van zijn actualiteit verloren. Ten gevolge van de grootscheepse gemeentelijke
herindelingen heeft het kiesrecht voor gemeenteraden in gemeenten
van grote omvang al welhaast een regionale betekenis gekregen.Terecht wijzen de indieners ook op de versnelling in de gedachtevorming
als gevolg van de ontwikkeling richting stadsprovincies, aldus de leden van
de D66-fractie. Ook al is er van die ontwikkeling minder terecht gekomen dan
aanvankelijk gedacht, de versnelling in de gedachtevorming ten aanzien van
het kiesrecht heeft wel zijn beslag gekregen en verdient het nu te worden
gehonoreerd. 3. Alleen provinciale statenDe PvdA-fractie heeft, mede naar aanleiding van hetgeen in de memorie
van toelichting wordt meegedeeld, begrepen dat Nederland voor wat betreft
het toekennen van kiesrecht aan niet-Nederlanders bepaald niet voorop loopt.
Dat geldt met name wanneer we de siuatie in Nederland met die van enkele andere
lidstaten van de Europese Unie vergelijken. In enkele landen is het kiesrecht
voor niet-Nederlanders ook op nationaal niveau toegekend.De indieners van het wetsvoorstel komen niet met de uitsluiting van het
grondwettelijk verbod daartoe. Dit vooral om pragmatische redenen. De PvdA-fractie
kan daarmee instemmen. Juist nu de invoering van enigerlei vorm van stadsprovincie
voor de komende jaren verwacht mag worden, mag de invoering van kiesrecht
voor niet-Nederlanders voor de provinciale staten niet worden tegengehouden
vanwege een wellicht langere tijd vergende discussie over de invoering van
een dergelijk recht op nationaal niveau.Inmiddels laat zich nog wel de vraag stellen of op het gebied van het
kiesrecht voor niet-Nederlanders in de naaste toekomst nog ontwikkelingen
in EU-verband zijn te verwachten. Zo dit het geval zou zijn (te denken zou
zijn aan een Richtlijn over het kiesrecht van onderdanen van een andere EU-lidstaat
voor regionale of provinciale vertegenwoordigende lichamen) dan zou getoetst
moeten worden in hoeverre de nu voorgestelde grondwetswijziging met een dergelijke
richtlijn verenigbaar zou zijn (zie Akkermans/Koekoek 1126).De leden van de CDA-fractie onderschrijven de stelling dat niet-Nederlanders
die zich zo nauw met Nederland verbonden voelen dat zij het kiesrecht willen
uitoefenen, een aanvraag voor het verkrijgen van het Nederlanderschap kunnen
indienen. Het gevolg daarvan kan evenwel zijn dat men de oorspronkelijke nationaliteit
verliest, hetgeen om allerlei redenen bezwaarlijk kan zijn. Genoemde leden
onderkennen dit probleem, maar zien daarvoor geen oplossing, in ieder geval
niet de oplossing om na vijf jaar zonder meer het kiesrecht voor provinciale
staten aan niet-Nederlanders toe te kennen.Uit de door de initiatiefnemers verschafte gegevens maken de leden van
de CDA-fractie op dat toekenning van kiesrecht aan ingezetenen met een andere
nationaliteit in andere landen eerder uitzondering dan regel is.De leden van de CDA-fractie houden met name bezwaar tegen uitbreiding
van het kiesrecht voor niet-Nederlanders tot provinciale staten, omdat de
leden van provinciale staten de leden van de Eerste Kamer kiezen. Daarmee
zouden zij invloed krijgen op de samenstelling van een orgaan dat mede verantwoordelijk
is voor buitenlands beleid en defensie. Niet-Nederlanders kunnen bij het maken
van hun keuze in een conflict van plichten terechtkomen. Te denken valt bijvoorbeeld
aan Turkse kiezers en het ten aanzien van Turkije te voeren beleid. Ook al
zijn de bevoegdheden van de Eerste Kamer beperkter dan die van
de Tweede Kamer, zij is een volwaardig deel van de Staten-Generaal.Het is waar dat vele onderwerpen waarover op provinciaal niveau wordt
besloten ook van groot belang zijn voor niet-Nederlanders. Voor de leden van
de VVD-fractie weegt evenwel het nationaliteitsbeginsel zwaarder. Het kiesrecht
voor het provinciaal niveau, want daarover gaat dit wetsvoorstel, moet voorbehouden
blijven aan personen met de Nederlandse nationaliteit. Provinciale Staten
kiezen namelijk de Eerste Kamer, die als medewetgever en controleur van de
regering optreedt op het nationale niveau. Met de Tweede Kamer en de regering
bepaalt de Eerste Kamer hoe de Grondwet luidt, en daarmee bepalen deze organen
de structuur van de Nederlandse samenleving. Toekenning van het kiesrecht
voor provinciale staten aan niet-Nederlanders zou hun indirect invloed op
het nationale niveau geven. En bijvoorbeeld ook met betrekking tot het Nederlandse
buitenlandse beleid ten opzichte van landen van de bedoelde niet-Nederlanders.
Zij zijn dan namelijk indirect betrokken bij de samenstelling van de Eerste
Kamer. De leden van de VVD-fractie zijn van mening, dat dat voorbehouden moet
blijven aan personen met de Nederlandse nationaliteit. Het kiesrecht voor
het provinciale niveau (en ook het nationale niveau) moet gekoppeld blijven
aan iemands nationaliteit. Het vereiste van het Nederlanderschap moet gehandhaafd
blijven.De leden van de VVD-fractie delen dan ook niet de opvatting van de indieners
van het wetsvoorstel dat er geen scherp onderscheid meer kan worden gemaakt
tussen het kiesrecht van niet-Nederlandse ingezetenen voor gemeenteraden en
voor provinciale staten. Zij menen, dat ondergetekenden daarmee voorbij gaan
aan de wijze waarop de Eerste Kamer wordt gekozen en samengesteld. Bovendien
is dan de opstap naar kiesrecht van niet-Nederlanders voor de Tweede Kamer
nog maar klein. En daar zijn de leden van de VVD-fractie om dezelfde redenen
tegen.Als niet-Nederlanders kiesrecht voor provinciale staten willen verwerven,
zullen zij de Nederlandse nationaliteit moeten verwerven, zo menen de leden
van de VVD-fractie. Er wordt wel gesteld, dat het moeilijker is geworden de
Nederlandse nationaliteit te verkrijgen, daar sinds kort het principe van
de afstandseis weer geldt. De leden van de VVD-fractie vragen zich af of dat
daadwerkelijk het geval is, omdat de betreffende regeling vele uitzonderingen
kent. Maar zelfs in dat geval willen zij hun opvatting handhaven.De indieners vermelden in de toelichting welke landen het actieve en passieve
kiesrecht op het lokale niveau toekennen aan niet-onderdanen. Welke andere
landen dan Zweden, Noorwegen en Denemarken kennen het kiesrecht voor het regionale
niveau toe aan niet-onderdanen? En bestaat in die landen dan een met Nederland
vergelijkbare dan wel getrapte structuur, dat de regionale politici de Eerste
Kamer (senaat) kiezen? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een
antwoord.Zij tekenen overigens aan, dat de Europese richtlijn niet verder gaat
dan het kiesrecht voor gemeenteraadsverkiezingen.Voorgesteld wordt de uitbreiding van het kiesrecht te beperken tot het
provinciale niveau. Gelet op het feit, dat de indieners tevens voorstander
zijn van het kiesrecht voor niet-Nederlanders voor de Tweede Kamerverkiezingen,
verbaast het de leden van de VVD-fractie op zichzelf dat dat niet in het wetsvoorstel
is opgenomen. Dat zou naar hun mening consequent zijn geweest, ook al zijn
ze het daar niet mee eens. Of is het zo dat de indieners zelf onderling van
mening verschillen over de vraag of ook niet-Nederlanders actief en passief
kiesrecht voor de Tweede Kamer moeten krijgen? Zo ja, wie is/zijn dan vóór,
en wie tegen? De leden van de D66-fractie onderkennen het probleem dat in de huidige
situatie leden van provinciale staten de leden van de Eerste Kamer kiezen.
Maar is dat nu werkelijk een probleem? Zelfs als men om redenen van buitenlandse
betrekkingen en defensie geen kiesrecht van niet-Nederlanders op landelijk
niveau gewenst acht, zou naar de mening van deze leden toch voor de nu voorgestelde
uitbreiding van het provinciale kiesrecht kunnen worden gekozen. Niet-nederlandse
ingezetenen kunnen dan wel kiezen voor en gekozen worden in Provinciale Staten
en langs die weg meestemmen over de Eerste Kamer, maar zij kunnen geen invloed
uitoefenen op de samenstelling van de kandidatenlijsten op grond waarvan de
leden van de Eerste Kamer worden gekozen. De samenstelling van kandidatenlijsten
is in ons systeem immers vooral een zaak van de politieke partijen.Voorlichting ter ondersteuning van het kiesrecht voor niet-Nederlanders
verdient naar de leden van de D66-fractie nog wel wat extra aandacht. En al
helemaal als het kiesrecht wordt uitgebreid. Hebben de indieners op dit onderdeel
nog interessante suggesties bij voorbeeld uit de ervaringen in andere landen
kunnen halen?De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom niet gekozen is voor
een uitbreiding tot alle niveau's, dus ook de Tweede Kamer. Zij begrijpen
de argumenten van de indieners maar zijn het hier niet mee eens. Is het niet
zo dat de beïnvloeding van de nationale politiek voor migranten net zo
groot moet zijn als voor Nederlanders? Is het niet consequenter om deze lijn
door te trekken? Zijn er voorbeelden uit het buitenland waaruit blijkt dat
de nationale souvereiniteit van een land bedreigt wordt door het kiesrecht
van migranten op nationaal niveau, omdat de directe invloed op zaken als defensie
of buitenlands beleid te groot zou zijn? Is het in het kader van de ontwikkelingen
op Europees en mondiaal beleid nog nodig om deze slag om de arm te houden? De indieners hebben er voor gekozen om hun voorstel alleen betrekking
te laten hebben op de provinciale staten. Deze keuze is ingegeven door vervaging
van de bestuurlijke grenzen als gevolg van decentralisatie. De leden van de
RPF-fractie wijzen er op dat het in deze redenatie niet vol te houden is om
het kiesrecht terzake niet ook uit te breiden naar de landelijke verkiezingen.
In het decentralisatiebeleid zijn net zo goed de grenzen tussen het rijk enerzijds
en de provincie en gemeente anderzijds in het geding. Deze leden constateren
dat voornamelijk de inschatting dat een verdergaande uitbreiding niet haalbaar
is de doorslag heeft gegeven.In dit kader vragen de leden van de RPF-fractie of dit voorstel, wat de
indieners betreft, de opmaat is voor uitbreiding naar de landelijke verkiezingen.
In de memorie van toelichting is immers aangegeven dat «ieder die betrokken
is bij de maatschappij, werkt of een uitkering ontvangt, belasting betaalt,
pensioen krijgt of schoolgaande kinderen heeft, de kans moet krijgen als volwaardige
burger op te treden». Dat betekent toch dat, naar het oordeel van de
indieners, ook na de voorgestelde uitbreiding nog steeds sprake is van een
onvolwaardig burgerschap? Immers, ingezetenen die niet het Nederlandse burgerschap
bezitten hebben ook in dit voorstel nog niet het actieve en passieve kiesrecht
voor de Tweede Kamer.Overigens vragen de leden van de RPF-fractie of het aangehaalde uitgangspunt
niet te ruim is gekozen. Iedereen die bijvoorbeeld betrokken is bij de maatschappij
en schoolgaande kinderen heeft moet de kans krijgen als volwaardig burger
op te treden. Op grond van dit uitgangspunt van de indieners kunnen toch alle
«witte illegalen» en ook ingeburgerde illegalen aanspraak
maken op alle rechten die bij het volwaardige burgerschap horen?Het is de leden van de SGP-fractie opgevallen dat de indieners constateren
dat de scheidslijn tussen provinciale en gemeentelijke taken is vervaagd.
De indieners verbinden hieraan de conclusie dat er derhalve geen scherp onderscheid
meer kan worden gemaakt tussen het kiesrecht van niet-Nederlandse ingezetenen
voor gemeenteraden en voor provinciale staten. De redenering heeft de leden
van de SGP-fractie enigszins verbaasd. In dit verband merken zij op dat er
tussen de betrokken overheden een takendiscussie is en wordt gevoerd, waarbij
behalve overwegingen van doelmatigheid zeker ook principiële afwegingen
met betrekking tot het takenpakket aan de orde zijn. De discussie over de
wenselijke schaalgrootte van gemeenten doet hier niet aan af. Al met al is
het regeringsbeleid er eerder op gericht dat de scheidslijnen een duidelijker
profiel krijgen dan dat de grenzen vervagen, zodat een weliswaar geen principieel
onderscheid wel degelijk verdedigbaar is. Deze leden verzoeken in dit kader
om een nadere onderbouwing. In het verlengde hiervan constateren de leden
van de SGP-fractie dat de indieners de mogelijke komst van stadsprovincies
mede als reden noemen om te komen tot een uitbreiding van het kiesrecht voor
niet-Nederlanders. In dit verband vragen zij of er, gezien de recente ontwikkelingen
rond een eventuele stadsprovincie Rotterdam, aanleiding is om definitieve
wetgeving hieromtrent af te wachten.De leden van de GPV-fractie maken bezwaar tegen de uitspraak van initiatiefnemers,
dat de aanwezigheid van een aanzienlijke groep onvolwaardig behandelde burgers
de democratische staat in haar wortels ondermijnt. Kennelijk nemen initiatiefnemers
deze uitspraak zelf ook niet in volle ernst. Immers, het beperkte voorstel
dat zij nu doen kan toch moeilijk worden beschouwd als het ongedaan maken
van een ondermijning van de wortels van de democratische staat. Gelet op de
relatieve betekenis van de verkiezingen voor provinciale staten zou dit voorstel
slechts een druppel op een gloeiende plaat betekenen. De leden van de GPV-fractie
weigeren de zeer gemêleerde groep niet-Nederlandse ingezetenen te bestempelen
als onvolwaardig behandelde burgers.De leden van de GPV-fractie kunnen zich voorstellen dat initiatiefnemers
teleurgesteld zijn in het achterwege blijven van een duidelijk regeringsstandpunt.
Maar is dit niet één van de prijzen die betaald moet worden
voor paars? Het is toch bekend dat de paarse partijen en fracties op dit punt
fundamenteel met elkaar van mening verschillen? Moet er niet een beetje begrip
opgebracht worden voor het feit dat er een grens is aan wat een minister tegen
zijn eigen politieke overtuiging in kan en wil verdedigen?Het moet de leden van de GPV-fractie van het hart dat initiatiefnemers
het internationale plaatje wel erg rooskleurig voorstellen. Eigenlijk is alleen
de vergelijking met enkele Noordse landen in dit kader relevant. In alle andere
situaties gaat het om landen waarmee men een bijzondere band heeft en/of om
een beperking tot lokale verkiezingen. Over beide situaties gaat dit wetsvoorstel
niet. Daarom is ook de verwijzing naar de Europese Unie richtlijn 94/80 niet
relevant.De leden van de GPV-fractie waarderen de open argumentatie van initiatiefnemers
van hun voorstel de uitbreiding van het kiesrecht te beperken tot provinciale
staten. Meer is naar hun inschatting op dit moment niet haalbaar. Deze leden
deze inschatting, waarbij nog moet blijken of toch niet nog te ver gegrepen
wordt. Maar de argumentatie van de initiatiefnemers vormt voor de leden van
de GPV-fractie een reden te meer om ook geen bescheiden stap te zetten in
een richting welke zij afwijzen. Zij vinden het ook overtrokken zo de nadruk te leggen op het verlies aan
betekenis van het kiesrecht voor gemeenteraden in verband met discussies over
stadsprovincies. Waartoe deze discussies uiteindelijk zullen leiden moet nog
blijken. Maar als er iets van komt zal dat vermoedelijk beperkt blijven tot
enkele delen van het land. Bovendien worden veel gemeentelijke taken die voor
overdracht naar de provincie in aanmerking komen nu uitgeoefend in samenwerkingsverbanden.
Is de kritiek ook van initiatiefnemers op deze samenwerkingsverbanden nu juist
niet, dat de democratische legitimatie ervan te wensen overlaat? Kun je dan
het verdwijnen van bevoegdheden daar tevens gebruiken om het verlies aan gemeentelijke
zeggenschap te betreuren?De leden van de GPV-fractie vragen tenslotte wat de betekenis is van de
vermelding dat de wijze van verkiezing van de Eerste Kamer momenteel ter discussie
staat. Hebben de initiatiefnemers duidelijke aanwijzingen dat dit zal leiden
tot relevante veranderingen die ook de steun van de Eerste Kamer zullen krijgen? De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,Coenen XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis (VVD),
Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van den Berg
(SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), H. G. J. Kamp (VVD), Essers (VVD), Dittrich
(D66), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF), Rehwinkel (PvdA). Plv. leden: Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg
(PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel (D66), Duivesteijn (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Feenstra (PvdA), Verhagen (CDA), M. M. van der Burg (PvdA), Van
der Stoel (VVD), Mateman (CDA), Mulder-Van Dam (CDA), Van Wingerden (AOV),
Rabbae (GroenLinks), Van Boxtel (D66), Korthals (VVD), Luchtenveld (VVD),
Assen (CDA), Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Leerkes (U55+), Van Oven
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24803-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl