Rijksbegroting Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 1995; Brief staatssecretaris over ouderbijdragen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23900-VIII, nr. 105

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

31-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23900-VIII nr. 105

22-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingDe belangrijkste onderzoeksresultatenDe betekenis van ouderbijdragenNadere maatregelenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23900-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 900 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
1995nr. 105BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 22 mei 1995 InleidingOp verschillende plaatsen heb ik mijn zorg uitgesproken over de soms grote
verschillen in ouderbijdragen die scholen vragen. In de Memorie
van Toelichting (p. 24) bij de Rijksbegroting 1995 is dat voor het eerst gedaan:
«De grotere autonomie van scholen betekent ook een groeiend risico op
een onderscheid naar «arme» en «rijke» scholen. Door
de uiteenlopende hoogte van de vrijwillige ouderbijdragen dreigt de materiële
gelijkheid tussen scholen hoe langer hoe meer een fictie te worden. De regering
zal over dit onderwerp met nadere voorstellen komen». Deze zorg heeft
vooral betrekking op het primair en voortgezet onderwijs, het leerplichtig
onderwijs dus.Het onderwerp heeft ruime publieke aandacht gehad. Driemaal zijn kamervragen
gesteld. Ook de media lieten zich door middel van interviews en eigen onderzoek
niet onbetuigd.Om meer duidelijkheid te krijgen over de praktijk van ouderbijdragen heb
ik enkele onderzoeken (inspectie, Regioplan en NIPO) laten uitvoeren naar
die praktijk in het primair en het voortgezet onderwijs. Het gaat daarbij
niet alleen om de hoogte van de ouderbijdragen, maar ook om de handelwijze
van de scholen en de opvattingen en kennis van ouders. Deze onderzoeken waren
nodig om het probleem van de ouderbijdragen beter in kaart te brengen als
basis voor een verdere discussie over dit onderwerp. De drie onderzoeksrapporten
bied ik u hierbij aan1.Om de praktijk rond ouderbijdragen in goede banen te leiden, heb ik al
voorgesteld dat het rijk en een aantal centrale onderwijsorganisaties een
convenant met elkaar sluiten. In deze brief zal ik een aantal maatregelen
voorstellen. Alvorens dat te doen ga ik eerst in op de belangrijkste onderzoeksresultaten
en maak ik een taxatie van het probleem. De belangrijkste onderzoeksresultatenOnderzoeken zijn uitgevoerd door de inspectie («Ouderbijdragen in
het basisonderwijs»), het onderzoeksbureau Regioplan («Ouderbijdragen
in het voortgezet onderwijs») en het onderzoeksbureau NIPO («De
rol van ouderbijdragen»). Bedacht moet worden dat «ouderbijdrage»
in de onderwijspraktijk een wat diffuus begrip is. Soms worden alle bijdragen
ondergebracht onder de noemer van de ouderbijdragen, soms niet. In het voortgezet
onderwijs wordt bijvoorbeeld het boekenfonds soms tot de ouderbijdragen gerekend,
een wat oneigenlijke constructie, omdat ouders zelf de kosten van leermiddelen
worden geacht te betalen.In het primair onderwijs vragen vrijwel alle scholen een bijdrage van
de ouders. De hoogte van de ouderbijdrage is landelijk gemiddeld f 140,–
voor het eerste kind en f 110,– voor de volgende kinderen. De spreiding
is groot: van f 100,– gemiddeld bij de protestants-christelijke
scholen tot f 360,– bij de algemeen-bijzondere en vrije scholen
(voor het eerste kind). De inspectie heeft in het algemeen-bijzonder onderwijs,
bij de vrije scholen en de traditionele vernieuwingsscholen uitschieters aangetroffen
van boven de tweeduizend gulden. Scholen die dus werken met een bepaald onderwijsplan
(de zogenaamde traditionele vernieuwingsscholen) vragen aanmerkelijk meer.
In het openbaar onderwijs wordt ook een wat hogere bijdrage gevraagd dan op
de rooms-katholieke en de protestants-christelijke scholen.De ouderbijdragen worden vooral gebruikt voor festiviteiten, zwemmen,
culturele activiteiten, overblijven, hulpacties, personeel en inventaris.Nog geen kwart van de scholen meldt aan de ouders dat het gaat om bijdragen
met een vrijwillig karakter.In het Regioplanonderzoek naar het voortgezet onderwijs wordt een onderscheid
gemaakt naar de algemene of ouderbijdragen en de specifieke, aanvullende bijdragen
die samen de totale financiële bijdrage van de ouders vormen. Bijna 60%
van de scholen heeft een vaste ouderbijdrage, een deel houdt rekening met
inkomen en aantal kinderen.Ouders met een minimuminkomen zijn voor één kind in het
voortgezet onderwijs in totaal gemiddeld tussen de f 254,– en f 443,–
kwijt, ouders met een modaal inkomen tussen de f 287,– en f 475,–
en ouders met een tweemaal modaal inkomen tussen de f 338,– en
f 527,–. De spreiding is groot. Vooral traditionele vernieuwingsscholen
zijn relatief duur.De gemiddelde ouderbijdrage (bijna altijd zonder het boekenfonds) voor
ouders met een minimuminkomen is voor één kind f 125,–,
voor ouders met een modaal inkomen f 163,– en voor ouders met een
tweemaal modaal inkomen f 213,–. Ook hier is de spreiding weer
groot. De traditionele vernieuwingsscholen springen er uit.De verschillen in financiële bijdragen worden niet alleen verklaard
door het schooltype («gewone» of vernieuwingsschool), maar ook
door het wel of niet aanbieden van een boekenfonds en het wel of niet aanstellen
van extra personeel.Op de scholen wordt de ouderbijdrage gebruikt voor aanvullend lesmateriaal
en voor excursies en culturele activiteiten. Voor deze laatste vragen de meeste
scholen nog een aparte bijdrage, terwijl 59% een aparte bijdrage voor het
boekenfonds vraagt. De vernieuwingsscholen gebruiken de ouderbijdrage veel
vaker voor extra personeel, aanvullend lesmateriaal, onderhoud en inventaris.78% van de scholen beschikt over een reductie- en kwijtscheldingsregeling
en 82% biedt de mogelijkheid van gespreide betaling voor de ouderbijdrage.Het NIPO heeft kennis en meningen van ouders over ouderbijdragen onderzocht.
De door de ouders genoemde bedragen zijn hier wat moeilijk vergelijkbaar
met de eerdergenoemde onderzoeken, omdat de definities niet dezelfde hoeven
te zijn. Wel blijken er duidelijke verschillen tussen de «gewone»
en de vernieuwingsscholen.Een grote minderheid van de ouders denkt dat de ouderbijdrage verplicht
is. Zo'n 80% van de ouders vindt dat de rijksoverheid scholen moet verplichten
om ouders duidelijk te maken dat de ouderbijdrage vrijwillig is. Het merendeel
van de ouders weet ook niet dat hun kinderen van bepaalde activiteiten kunnen
worden uitgesloten, als de ouderbijdrage niet is betaald.Sommige ouders denken zelfs dat hun kinderen van reguliere programma's
kunnen worden uitgesloten. Scholen informeren ouders hierover kennelijk gebrekkig.De meeste ouders worden wel geïnformeerd over de besteding van de
ouderbijdragen.Ouders vinden het betalen van een ouderbijdrage redelijk. Eenderde heeft
er moeite mee dat de school zelf de hoogte bepaalt.Een meerderheid stemt in met het gebruik van de ouderbijdrage voor aanvullend
lesmateriaal, maar een kleine meerderheid is het niet eens met het gebruik
van de ouderbijdrage voor een extra leerkracht of voor extra inventaris.In de schoolkeuze door ouders spelen ouderbijdragen nauwelijks een rol.
Een ruime meerderheid van de ouders denkt dat een hoge ouderbijdrage een drempel
voor ouders uit de laagste inkomensklassen kan vormen.De volgende conclusies kunnen worden getrokken:a. De gemiddelde totale bijdrage in het primair onderwijs is voor één
kind f 140,– (voor het eerste kind), in het voortgezet onderwijs
ligt het gemiddelde tussen de f 250,– en f 525,–. De
spreiding is groot.b. De bijdrage in het primair onderwijs is vooral bestemd voor buitenschoolse
activiteiten, overblijven, personeel en inventaris, in het voortgezet onderwijs
voor buitenschoolse activiteiten, boekenfonds, lesmateriaal, extra personeel
en exploitatie.c. Er bestaan substantiële verschillen in ouderbijdragen tussen de
gewone scholen en de traditionele vernieuwingsscholen.d. Ouders worden door de scholen slecht geïnformeerd over het karakter
van de bijdrage. De betekenis van ouderbijdragenScholen mogen een vrijwillige financiële bijdrage vragen aan ouders
en leerlingen. De toelating van leerlingen tot het basisonderwijs mag echter
niet afhankelijk worden gesteld van een geldelijke bijdrage van de ouders
(artikel 24 WBO). Voor het voortgezet onderwijs geldt dat de toelating van
leerlingen niet afhankelijk mag worden gesteld van een andere dan een wettelijke
bijdrage (artikel 27 WVO). De wettelijke bijdrage bestaat op dit moment uitsluitend
uit les- en cursusgeld dat wordt geheven op grond van de Les- en cursusgeldwet
(voor niet volledig leerplichtige leerlingen).Aan extra voorzieningen en activiteiten die de school aanbiedt aan de
leerlingen, kunnen kosten zijn verbonden die in beginsel niet door de overheid
worden vergoed. Deze kosten kunnen geheel of gedeeltelijk worden doorberekend
aan de ouders en leerlingen onder de volgende voorwaarden:a. Er dient een scheiding te worden aangebracht tussen de inschrijving
als leerling en de betaling voor extra voorzieningen.b. De school dient de leerling en/of de ouders/verzorgers te wijzen op
het niet-verplichte karakter van deze financiële bijdrage.c. De school dient de leerling en/of de ouders/verzorgers een specificatie
van de doorberekende kosten te verstrekken. d. Het kan alleen gaan om extra voorzieningen die geen deel uitmaken van
het reguliere onderwijsaanbod van de school. In beginsel is het daarom mogelijk
een leerling die niet voor een extra voorziening of activiteit wenst te betalen,
van het gebruik daarvan of de deelname daaraan uit te sluiten. Ontzegging
van rechten van leerlingen die verbonden zijn aan de inschrijving, is niet
toegestaan. Leerlingen mogen niet worden buitengesloten van onderdelen die
tot het reguliere programma behoren.Het is scholen toegestaan bepaalde faciliteiten, zoals overblijven, aan
te bieden aan ouders en daarvoor een bijdrage te vragen.De scholen zijn de afgelopen jaren langs verschillende wegen hierover
geïnformeerd.Mij is niet gebleken dat scholen de toelating van leerlingen afhankelijk
stellen van het betalen van de niet-wettelijk verplichte bijdragen. Wel is
gebleken dat een deel van de scholen rekening houdt met inkomensverschillen
en een groot deel van de scholen een betalingsregeling kent.Toch zijn er zaken die mij in dit verband zorgen baren. In de eerste plaats
het feit dat scholen zich vaak niet houden aan de spelregels rond ouderbijdragen,
zoals hierboven genoemd. In de tweede plaats de mogelijke effecten van de
grote verschillen in ouderbijdragen op de materiële gelijkheid van scholen,
maar vooral op de toegankelijkheid van het onderwijs. Het eerste punt is duidelijk,
op het tweede ga ik wat uitvoeriger in.Meer autonomie van scholen kan leiden tot grotere verschillen tussen scholen.
Die autonomie heeft vooral betrekking op onderwijskundige, financieel-beheersmatige
en personeelsaspecten van scholen. Deze grotere vrijheid van scholen kan geen
vrijbrief voor ongelimiteerde ouderbijdragen betekenen: vrijheid binnen zekere
grenzen en regels.Natuurlijk wordt de financiële positie van scholen niet alleen bepaald
door de ouderbijdragen. Er zijn bewuste verschillen in bekostiging en er zijn
voor scholen in beginsel veel mogelijkheden (sponsoring, eigen vermogen e.d.)
extra middelen te verwerven. Het gevolg van de laatste kan zijn dat zich grote
verschillen tussen scholen kunnen voordoen. Het verdient mijns inziens aanbeveling
sommige van deze mogelijkheden (bijvoorbeeld sponsoring) mee te nemen in het
overleg met de landelijke organisaties, zoals ik dat voorstel in de volgende
paragraaf.Beïnvloeden financiële verschillen tussen scholen de kwaliteit
en de toegankelijkheid van het onderwijs? Leerlingprestaties worden vooral
bepaald door de (achtergrond)kenmerken van leerlingen. Verschillen in prestaties
tussen scholen worden grotendeels bepaald door de kenmerken van hun leerlingpopulaties.
Op zichzelf voegen extra middelen weinig toe aan de prestaties van leerlingen,
tenzij het om substantiële bedragen gaat. Dan ontstaat de mogelijkheid
belangrijke verbeteringen in de school aan te brengen. Het is de vraag of
dergelijke ongestructureerde ontwikkelingen wenselijk zijn. De materiële
gelijkheid van scholen verdwijnt zo. Een verdere verhoging van ouderbijdragen
verscherpt deze ontwikkeling. Ik vind dat koopkracht en commercie niet zo'n
invloed op de kwaliteit van het onderwijs moeten hebben. Een behoorlijk deel
van de ouders vindt dat overigens ook.Zoals ik al heb opgemerkt zijn mij geen gevallen bekend waarin de betaling
van ouderbijdragen is gekoppeld aan de toelating van leerlingen tot een school.
Ouderbijdragen mogen de toegankelijkheid van het onderwijs op geen enkele
wijze beïnvloeden. Toch kunnen zij dat op verschillende manieren wel
doen. Scholen kunnen hoge ouderbijdragen gebruiken om een bepaald publiek te
trekken. Ze kunnen dat ook doen om hun identiteit gestalte te geven. Hoge
bijdragen kunnen een barrière voor ouders opwerpen. De feitelijke barrière
mag dan niet of nauwelijks bestaan, echter, de psychologische barrière
mag ook niet ontstaan. Dit kan immers voor ouders met een minimuminkomen wel
het geval zijn. Koopkracht mag de keuzevrijheid van ouders niet beperken.
De feitelijke en psychologische toegankelijkheid van het onderwijs is een
wezenskenmerk van ons stelsel en dat dient het ook te blijven.Dit brengt mij bij twee conclusies die ik dermate belangrijk vind dat
zij nadere maatregelen vragen:a. Scholen houden zich vaak niet aan de regels.b. Er zijn grote verschillen in ouderbijdragen geconstateerd, dermate
groot dat dat, zeker op de langere termijn, risico's kan inhouden voor de
toegankelijkheid en voor de kwaliteit van onderwijs(voorzieningen). Nadere maatregelenOm aan deze problemen en risico's iets te doen, overweeg ik een aantal
maatregelen die tot doel hebben de handelwijze van de scholen te verbeteren,
de positie en de invloed van ouders en leerlingen te versterken en een landelijk
kader voor ouderbijdragen te scheppen. Het gaat om de volgende vier maatregelen.1. Intensievere controle.De eerste maatregel bestaat eruit de inspectie te vragen de bestaande
wet- en regelgeving rond ouderbijdragen intensiever te controleren. Ik zal
de inspectie verzoeken mij over dit onderwerp regelmatig te informeren.2. Landelijke afspraken.De tweede maatregel betreft landelijke afspraken over ouderbijdragen.
De bedoeling van deze afspraken is vooral het blijven waarborgen van de toegankelijkheid
van het onderwijs. Het zou hier moeten gaan om afspraken tussen rijk, besturen-,
schoolleiders- en ouderorganisaties en het LAKS. Hoewel deze afspraken juridisch
niet bindend zijn voor de respectieve achterbannen, acht ik ze wel van groot
belang, omdat zij als het ware een landelijke gedragscode vormen waaraan de
verschillende partijen zich moreel binden. In dit overleg zal ook de positie
van ouders met een minimuminkomen aan de orde moeten komen. Ik zou hen door
de scholen graag vrijgesteld zien van het betalen van de ouderbijdrage. 3. Instemmingsbevoegdheid ouders.De derde maatregel beoogt artikel 9 van de WMO aan te scherpen. In dit
artikel staat dat het ouder/leerlingendeel van de medezeggenschapsraad instemmingsbevoegdheid
heeft over de «vaststelling of wijziging van de bestemming van de middelen
die van ouders zijn ontvangen zonder dat daartoe een wettelijke verplichting
bestaat; .....». Van één geschillencommissie in het voortgezet
onderwijs is mij bekend dat die dit artikel ook op de hoogte van de bijdragen
van toepassing acht. Ik zal bevorderen dat een wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer zal worden ingediend tot wijziging van artikel 9 van de WMO door er
aan toe te voegen dat ook de hoogte van de ouderbijdragen onder de instemmingsbevoegdheid
valt.4. Intensivering voorlichting.De vierde maatregel gaat over voorlichting aan scholen en ouders.Voor de korte termijn door middel van een eenmalige actie zal aan ouders
onder de aandacht moeten worden gebracht dat de ouderbijdrage een vrijwillig
karakter heeft. Ook worden scholen er per brief nogmaals op gewezen
dat zij zich aan de regels rond ouderbijdragen moeten houden. Aangekondigd
wordt daarin ook dat de inspectie hierop zal toezien.Naast deze «tijdelijke» acties zal de aandacht voor de ouderbijdrage
structureel onder de aandacht gebracht moeten blijven worden. Dat kan door
in de onderwijsgids hierover een passage op te nemen.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,T. Netelenbos XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23900-VIII-105.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl