Rijksbegroting van het ministerie van Economische Zaken voor het jaar 1997; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25000-XIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

01-10-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25000-XIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave HOOFDSTUK 1: WERK MAKEN VAN DUURZAME ECONOMISCHE GROEI 1.1 Inleiding1.2 Hoe staan we ervoor?1.3 Meer groei is nodigFiguur 3: Netto arbeidsparticipatie (arbeidsjaren) 1.4 Hoger groeipad: beter investeringsklimaatDrie lijnen1.5 Investeren in de toekomst1.6 Rol overheid bij de bevordering van werk en welvaart1.7 Economie en milieu Hand in hand ...Figuur 4: BBP & Milieudruk (indexcijfers 1990=100) ... maar niet vanzelfKOSTENMilieu en nationaal inkomenVERSTERKING EN VERNIEUWING VAN DE ECONOMISCHE STRUCTUURVERBETERING MARKTWERKINGHOOFDSTUK 2: STRUCTUURVERSTERKING 2.1 Industrie- en technologiebeleidBasis voor innovatieAansluiting vraag en aanbodSignaleren/initiërenEconomie, Ecologie en Technologie (EET)Elektronische SnelwegenInnovatie en infrastructuurInternationaal technologiebeleidIndustriële eigendom2.2 Ruimtelijk-economisch beleid InleidingRuimte voor economische activiteitRuimtelijke verdeling van de economieToerisme2.3 Energie 2.3.1. Derde Energienota 19962.3.2. Uitvoering van voorgenomen beleid2.3.3. Nederlands energiebeleid in internationaal perspectief2.3.4. Internationale agendaHOOFDSTUK 3: DYNAMIEK 3.1 Inleiding3.2 Marktwerking (nationaal) InleidingArbeidsmarktKapitaalmarktGoederen- en dienstenmarkten3.3 Marktwerking (internationaal) EMUInterne marktHandelspolitiek en WTO3.4 MDW, administratieve lasten en voorgenomen regelgeving MDWAdministratieve lastenVoorgenomen regelgeving3.5 Opkomende markten en internationaliserend bedrijfslevenTask Force ExportinstrumentariumInzet economische instrumenten op opkomende marktenFinanciële instrumenten voor opkomende marktenEconomische SamenwerkingExportbevordering en -financieringFiguur 5: Nederlandse handelsontwikkeling (in mld. guldens)
met: Investeringbevordering3.6 Ondernemerschap en MKBHOOFDSTUK 4: BEHEER EN BESTUUR 4.1 Personeel en organisatie4.2 Voorlichting4.3 Klantgerichtheid4.4 Financieel beleid en beheer 4.4.1 Financieel beheer4.4.2 Kengetallen4.4.3 Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)4.4.4 Beleidsevaluaties4.4.5 BudgetteringsafspraakARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Inleiding1. Begrotingstotalen en onderverdeling naar beleidsvelden2. Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)3. Prioriteitenclusters4. Ombuigingen5. Overige majeure wijzigingen ten opzichte van de ontwerp-begroting
19966. Hoofdlijnen van de financiële mutaties7. Budgetteringsafspraak8. Kengetallen9. De begrotingspresentatieTOELICHTING BIJ WETSARTIKEL 1 (UITGAVEN/VERPLICHTINGEN) 01.00 ALGEMEEN01.01 Apparaatsuitgaven EZ a) De grondslag van het artikelKengetallen kernministerie en buitendienstenBureau voor de Industriële Eigendom (Bureau IE)KengetallenCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS)KengetallenCentraal Planbureau (CPB)KengetallenEconomische Controle Dienst (ECD)KengetallenToelichting op de cijfers:Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)KengetallenToelichting op de cijfers:Rijks Geologische Dienst (RGD)KengetallenToelichting op de prestaties:Centrale Dienst voor de In- en Uitvoer (CDIU)KengetallenToelichting op de prestaties:Toelichting op de cijfers:Economische Voorlichtingsdienst (EVD)Nederlandse Kartelautoriteit (NKa)b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers01.03 Loonbijstelling a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.04 Prijsbijstelling a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.05 Onvoorzien a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.06 Post-actief personeel a) De grondslag van het artikelKengetallen:b) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.08 Nog in te vullen ombuigingen a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.12 Europees Octrooibureau a) De grondslag van het artikelBijdrage pensioenen EOBAdviezen door het EOBb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers01.13 Bijdragen aan internationale organisaties a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.14 Adviezen verstrekt door het Europees Octrooibureau a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.55 Bijdrage aan het agentschap Senter a) Grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers 01.61 Personeel en Materieel EZ, exclusief Centraal Bureau
voor de Statistiek a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers01.62 Personeel en materieel Centraal Bureau voor de Statistiek a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers02.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID02.01 Onderzoek en voorlichting ten behoeve van technologiebeleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidNationale technologieprogramma's 1996Stimulering Strategische SamenwerkingSamenwerkingsinstrumentBevordering maritiem gericht onderzoekInfralijn en beleidsonderbouwend onderzoekEconomie, Ecologie en Technologie (EET)Technisch Wetenschappelijke Attaché'sKennisdiffusie naar het Midden en Kleinbedrijf (KMO)b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers02.03 Internationale en algemene technologiestimulering a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBTIP/EurekaTechnologische samenwerking IndonesiëTechnologische samenwerkingsprojecten emerging marketsMicro-elektronica stimuleringb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers02.04 Overheidsaanschaffingen en bevordering bedrijfsgerichte
samenwerking a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidCollectiviteitenOverheidsaanschaffingenb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen 02.05 InnovatieCentra a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidEnkele kengetallen voor de ICa:b) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.06 Subsidies in het belang van de industriële
ontwikkeling a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidNederlandse Herstructureringsmaatschappij (Nehem)Nederlands Instituut voor Maritiem onderzoek (NIM)Maritiem Informatie Centrum (MIC)Nederlands Normalisatie Instituut (NNI)Maritiem Research Instituut Nederland (Marin)Nederlands centrum voor onderzoek, advisering en onderwijs
op het gebied van verkeer en vervoer (NEA)Raad voor Accreditatie (RvA)TNONederland Distributieland (NDL)Instituut Nederlandse Kwaliteit (INK)Nederlands Meetinstituut (NMi)Stichting Bos en Hout (SBH)Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR)Stichting Centrum voor Micro Elektronica (CME)b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers02.07 Internationale ruimtevaartprogramma's a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.08 Bevordering van de vliegtuig industrie en ruimtevaart a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.09 Speur- en ontwikkelingswerk a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBesluit technische ontwikkelingskredieten (TOK)Kredietregeling Elektronische Diensten-Ontwikkeling (KREDO)Kredietregeling Milieugerichte Produktontwikkeling (MPO)b) De cijfers en de verdeling naar artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers02.10 Innovatiestimuleringsregeling a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.11 Garanties technologiebeleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.12 Technologische infrastructuur a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidTechnologische vernieuwingOnderzoek en voorlichting voor het technologiebeleidStichting Technische WetenschappenInnovatiegerichte Onderzoek Programma's (IOP)Technologische topinstitutenb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers 02.13 Projecten gefinancierd uit het Fonds economische
structuurversterking a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers Artikel 02.14 Gelden uit prioriteitencluster III a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 03.00 INDUSTRIE- EN DIENSTENBELEID03.01 Crisisbeheersing a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 03.03 Versterking economische structuur a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidVernieuwingsprogramma's industrieb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers03.04 Industriële promotie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers03.05 Steun scheepsbouw a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers03.06 Beheerskosten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 03.08 Bijdrage auto-ontwikkeling NedCar B.V. a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 03.09 Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981. a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 03.12 Bijdrage aan de Industriefaciliteit a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers04.00 REGIONAAL BELEID04.01 Bijdrage ten behoeve van regionale ontwikkelingsmaatschappijen
en overige a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers04.04 Voorwaardenscheppend beleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 04.05 Structuurversterkende projecten in het kader van
de BRT-compensatie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers04.06 Projecten gefinancierd uit het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 04.08 Bevordering regionale bedrijfsinvesteringen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidIPR-centraalIPR-decentraalb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers04.09 Regio-programma's a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidISP-regulierEFRO-cofinancieringb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers04.10 Stimulering ruimte voor economische activiteiten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING05.01 Voorlichting en advisering MKB a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidIMK-netwerkKengetallen IMKAdviesdiensten MKB-NederlandProjecten MKB en ondernemerschapBrancheCentra voor Technologie (BCT)b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers05.02 Onderzoek en onderwijs MKB a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidEconomisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf
(EIM)Beleidsonderbouwend onderzoek OMKBOndernemersonderwijs en -scholingMDW-onderzoekb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers 05.03 Borgstellingsregelingen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidVerliesdeclaratiesRentesubsidies waterschadekredietenb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers05.05 Bedrijfsbeëindigingshulp a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers05.07 Hulp Waterschade a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers05.08 Bijdrage aan technostartersfondsen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers 05.11 Brancheverbetering a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen 05.12 Toeristisch beleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDiverse toeristische organisatiesNederlands Bureau voor Toerisme (NBT)World Tourism Organization (WTO)Toeristische dienstverlening, informatievoorziening en
stimulering van de congressectorToeristisch Onderzoekb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers05.13 Garanties in verband met toerisme a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen 05.21 Marktwerking a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers05.22 Bijdrage Nederlands Meetinstituut a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBijdrage Nederlands Meetinstituut N.V.Internationale bijdragenb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORTBEVORDERING07.01 Internationale organisaties a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBeneluxWorld Trade Organisatie (WTO)Internationale grondstoffenorganisatiesOrganisation Mondiale de Propriètaire Intellectuelle
(OMPI)b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers07.02 Bevordering van de buitenlandse economische betrekkingen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidProgramma Economische Samenwerking Projecten (PESP 1995)Beleidsonderbouwende en Economische Samenwerkingsactiviteiten
(BSA) Beurzenprogramma IndonesiëProgramma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)Investeringsfaciliteit Opkomende Markten (IOM)b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers07.03 Stimulering Exportactiviteiten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBesluit Subsidies Exportfinanciering (BSE; Stb. 1994,
431)Subsidieregeling Exportfinancieringsarrangement Indonesië
(EFI; Stcrt 1996, 68)Garantie herverzekering Inpres-8b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers07.04 Economische voorlichting en exportpromotie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBijdragen aan instituten/Kamers van Koophandel in het
buitenlandPromotie en publiciteit buitenlandVoorlichtingOnderzoek ten behoeve van Voorlichting en PromotieInformatieBeleidsontwikkeling, informatisering en automatiseringb) de cijfers en de onderverdeling in artikelonderdelen
 c) De toelichting bij de cijfers07.05 Economische hulp Oost-Europa a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidKennisoverdracht: Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO)Multilaterale projectenOESO CCETTrustfundsProgramma uitzending managers NMCP/EE (PUM-programma)Managementtraining Oost-EuropaExport en Investeringsgerichte instrumenten: LeasefaciliteitTijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen Oost-Europa
(TRHIO)Investeringsbevordering/Technische Assistentie (IBTA)Investeringsfaciliteit Midden- en Oost Europa (IFMOE)Overige faciliteiten Evaluatie en beleidsondersteuning Midden- en Oost-Europab) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers07.06 Oost-Europafaciliteit 08.00 WET INVESTERINGSREKENING 08.01 Investeringsbijdragen en -toeslagen a) De grondslag van het artikelVerplichtingenb) De cijfers 09.00 ENERGIEBELEID Inleiding 1) Intensiveringen2) Novem3) BegrotingsindelingENERGIEBELEID VANAF 1996 09.01 Energiebesparingstechnologie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidJuridische grondslag:Lange-termijn onderzoek besparingstechnologieProgramma's industrieTenderregeling Industriële energiebesparing (TIEB)Energiebesparings- en milieu-adviezenTenderregeling Nieuwe Energie-efficiënte combinaties
met Warmte/Kracht-Systemen (NEWS)Programma's woningbouw/dienstenProgramma's verkeer en vervoerProgramma's agrarische sectorb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfersEnergiebesparingsresultaten beleidsprogrammas09.02 Duurzame energie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidJuridische grondslag:Programma's zon-thermischProgramma's zon-photovoltaïschProgramma's windProgramma EnergieWinning uit Afval en Biomassa (EWAB)WarmtepompenZonneboilersProjectbureau duurzame energieb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers09.03 Energievoorzieningsonderzoek a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHoge Flux Reactor (HFR)Programma's kernenergieProgramma kolenb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers09.04 Beleidsondersteuning en overige uitgaven a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBeleidsondersteuningBijdragen ten behoeve van de mijnindustrieb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers09.05 Energie-onderzoek Centrum Nederland a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBasis- en missiefinancieringSamenwerkingsfinancieringVUTb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers09.11 Bijdragen ten behoeve van de mijnindustrie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen 09.12 Garanties energiebeleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidLeningen en exploitatiekosten Nederlandse Pijpleidingmaatschappij
B.V.Leningen Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten
(COVA)Exploitatiegarantie stadsverwarmingsprojectb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen DOORSLUISPOSTEN 09.21 Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c. De toelichting bij de cijfers09.22 Uitkering aan houder certificaten EBN B.V. a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfersAFWIKKELING ENERGIEBELEID TOT 199609.31 Adviesraden, normalisatiewerkzaamheden en overige
uitgaven a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 09.32 Toepassing energiebesparingstechnologie en duurzame
energie a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers09.33 Onderzoek en ontwikkelingswerk op energiegebied a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen 09.34 Energieonderzoek-Centrum Nederland a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 09.35 Investeringssubsidies energiebesparing a) De grondslag van het artikelb) De cijfers TOELICHTING BIJ WETSARTIKEL 2 (ONTVANGSTENBEGROTING) 01.00 ALGEMEEN 01.01 Diverse ontvangsten a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.11 Ontvangsten Bureau voor de Industriële Eigendom a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 01.21 Ontvangsten Centraal Planbureau a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers01.31 Ontvangsten Centraal Bureau voor de Statistiek a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 01.51 Ontvangsten Rijks Geologische Dienst a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID 02.01 Ontvangsten in verband met internationale ruimtevaartprogramma's a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.02 Ontvangsten technische ontwikkelingskredieten a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers02.04 Diverse ontvangsten technologiebeleid a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers02.05 Ontvangsten uit het Fonds economische structuurversterking a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 03.00 INDUSTRIEBELEID 03.01 Ontvangsten staalindustrie a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers 03.03 Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers 03.04 Ontvangsten Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981 a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 03.06 Opbrengst aandelen DSM a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 04.00 REGIONAAL BELEID 04.02 Uitkeringen van het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 04.03 Diverse ontvangsten regionaal beleid a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING 05.01 Ontvangsten uit borgstellingsregelingen a) De grondslag van het artikelTerugbetaling verliesdeclaratiesRente KMKBProvisie verstrekte kredietenb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers05.12 Opbrengst van casino's a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 05.13 Opbrengst afgifte exploitatievergunningen speelautomaten a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 05.15 Ontvangsten Nederlands Meetinstituut a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers05.21 Diverse ontvangsten DMO a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORTBEVORDERING 07.01 Ontvangsten BEB a) De grondslag van het artikelb) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen c) De toelichting op de cijfers07.02 Ontvangsten Exportbevorderings- en Voorlichtingsdienst a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting bij de cijfers08.00 WET INVESTERINGSREKENING 08.01 Ontvangsten WIR a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 09.00 ENERGIEBELEID 09.01 Inkomsten uit aardgas a) De grondslag van het artikelAardgasbaten MOR GroningenAardgasbaten via EBNOpbrengsten MijnwetgevingDividend Gasunie via EBN B.V.Dividend GasunieBijdrage aan het Fesb) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfersRamingskengetallen aardgasbatenTariefgegevens09.02 Uitkering van Energiebeheer Nederland B.V. a) De grondslag van het artikelDividend EBN B.V.b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen c) De toelichting bij de cijfers09.03 Ontvangsten voorraadheffing in verband met financiering
Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten a) De grondslag van het artikelRamingskengetallen COVAb) De cijfers c) De toelichting op de cijfers09.04 Dividend Ultra-Centrifuge Nederland N.V. a) De grondslag van het artikelb) De cijfers 09.05 Ontvangsten zoutwinning a) De grondslag van het artikelb) De cijfers c) De toelichting op de cijfers09.06 Diverse ontvangsten Energie a) De grondslag van het artikelb) De cijfers TOELICHTING BIJ WETSARTIKEL 3 (AGENTSCHAPSBEGROTING)MISSIEFINANCIEEL BEHEEROPDRACHTEN EN PRODUKTENKWALITEITDOELMATIGHEID EN TARIEVENBEGROTING VAN BATEN EN LASTEN AlgemeenOmzetLastenSaldo van baten en lastenBEGROTING VAN KAPITAALUITGAVEN EN KAPITAALONTVANGSTEN
 KENGETALLENKengetallen met betrekking tot grotere opdrachten Kengetallen met betrekking tot de bedrijfsvoering van
Senter als geheelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25000-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 534 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 000 XIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING Inhoudsopgave ALGEMEEN DEEL 1.Werk
maken van duurzame economische groei21.1Inleiding21.2Hoe staan we ervoor?2 1.3Meer groei is nodig31.4Hoger groeipad: beter investeringsklimaat51.5Investeren
in de toekomst6 1.6Rol overheid bij de bevordering van werk
en welvaart8 1.7Economie en milieu10    2.Structuurversterking172.1Industrie- en technologiebeleid17 2.2Ruimtelijk-economisch
beleid23 2.3Energie25    3.Dynamiek293.1Inleiding29 3.2Marktwerking (nationaal)293.3Marktwerking (internationaal)32 3.4MDW, administratieve
lasten en voorgenomen regelgeving33 3.5Opkomende markten
en internationaliserend bedrijfsleven363.6Ondernemerschap
en MKB40    4.Beheer en bestuur424.1Personeel en organisatie42 4.2Voorlichting434.3Klantgerichtheid43 4.4Financieel beheer44   ARTIKELSGEWIJZE
TOELICHTING46   Inleiding46   Uitgavenbegroting
(wetsartikel 1) 01Algemeen5702Industrieel
en algemeen technologiebeleid8003Industrie- en dienstenbeleid11204Regionaal
beleid12205Diensten, midden- en kleinbedrijf en ordening13407Buitenlandse
economische betrekkingen en exportbevordering15508Wet Investeringsrekening17309Energiebeleid175   Ontvangstenbegroting
(wetsartikel 2)201   Agentschapsbegroting (wetsartikel 3)223Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
zonder meer instemmend luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele aard
bevat (artikel 25a, vierde lid, onderdeel b, van de Wet op de Raad van State). HOOFDSTUK 1: WERK MAKEN VAN DUURZAME ECONOMISCHE GROEI 1.1 InleidingDe werkloosheid en inactiviteit in ons land zijn nog steeds te hoog. Om
dit structureel aan te pakken is een versterking van het investeringsklimaat
nodig. Er is op een aantal punten belangrijke vooruitgang geboekt in de eerste
helft van deze kabinetsperiode, maar er is meer nodig. Een versterking van
het investeringsklimaat schept mogelijkheden om te komen tot een verdere verbetering
van het milieu. De ontkoppeling tussen economische groei en milieudruk die
zich de laatste jaren manifesteert moet worden voortgezet. De belangrijkste
elementen van een beleid gericht op versterking van het investeringsklimaat
voor werk, groei én milieu zijn: kostenbeheersing, versterking en vernieuwing
van de economische structuur (w.o. de publieke aanbodzijde) en vergroting
en verbetering van de marktwerking. Hieronder zal worden stilgestaan bij wat
er op deze terreinen is bereikt in de eerste helft van de kabinetsperiode
en wat er verder nodig is. 1.2 Hoe staan we ervoor?In de eerste helft van deze kabinetsperiode is de positie van de Nederlandse
economie op een aantal belangrijke punten versterkt. De werkgelegenheidsdoelstelling
van het kabinet voor 1998 zal zelfs een jaar eerder worden gerealiseerd. Dit
houdt in meer dan 350 000 banen extra in drie jaar. Het EMU-tekort zal
zijn teruggebracht tot minder dan 3% (te weten 2.2), terwijl de schuldquote
op een dalend pad is gebracht. Ondanks de groeivertraging die zich sinds de
tweede helft van vorig jaar manifesteert heeft het kabinet een begroting voor
1997 opgesteld waarmee ons land toe zal kunnen treden tot de derde fase van
de EMU.Figuur 1: Internationale Ontwikkelingen: 1990–1997 (in procenten) groei = economische groei (BBP, % mutatie per jaar)werk = werkgelegenheid
(personen, % mutatie per jaar) Wanneer we de ontwikkelingen in Nederland in de periode 1990–1997
vergelijken met Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en het EU-gemiddelde
(zie de figuren), blijkt Nederland het goed te doen. Nederland
laat veruit de hoogste groei van de werkgelegenheid zien en heeft op Duitsland
na de hoogste economische groei in de periode 1990–1997.Figuur 2: Internationale ontwikkelingen, mutaties 1990–1997 (als
% BNP) lasten = general government current receipts (% GNP), mutatie 1990-1997tekort = general government net lending or borrowing (% GNP), mutatie
1990-1997 Nederland laat ook een forse daling van het financieringstekort zien
in de periode 1990–1997, dit in tegenstelling tot de ontwikkelingen
in Duitsland, Frankrijk en het VK. Daar stegen de tekorten zelfs. Dit verklaart
mede onze relatief goede prestatie op het gebied van rente en inflatie. Ook
de ontwikkeling van de lastendruk is in internationaal perspectief goed te
noemen, hetgeen mede de verklaring is voor onze relatief goede werkgelegenheidsprestatie.De slechte situatie waarin de Nederlandse economie zich bevond aan het
begin van de jaren tachtig leidde tot een relatief vroegtijdig ingezette lijn
van sanering van de openbare financiën en ondersteuning via lastenverlichting
van de door de werkgevers en werknemers overeengekomen loonkostenmatiging.
De relatief goede prestaties van ons land op het gebied van economische groei
en werkgelegenheid zijn dan ook in belangrijke mate aan deze lijn toe te schrijven.
Zo bevond de collectieve uitgavenquote zich in 1983 op het in internationaal
en historisch perspectief hoge niveau van 61% BBP. Sindsdien is de collectieve
uitgavenquote teruggebracht tot 51% in 1996. Door de sanering van de openbare
financiën kon tekortreductie samen gaan met lastenverlichting voor burgers
en bedrijven. Bovendien werd in Nederland bijtijds gereageerd op de conjuncturele
teruggang begin jaren negentig. Het stabiele economische klimaat (rente, inflatie,
wisselkoers) en de gematigde loonkostenontwikkeling (de arbeidsinkomensquote
daalde van 95% in 1982 tot 80% in 1990) leidden tot een herstel van de concurrentiepositie
van het bedrijfsleven, waardoor de basis werd gelegd voor economische groei
en een verdere toename van de werkgelegenheid. 1.3 Meer groei is nodigDe gunstige ontwikkelingen in een aantal macro-economische kengetallen
doet niets af aan het feit dat een aantal belangrijke economische grootheden
in niveaus gemeten nog steeds ongunstig afsteekt ten opzichte van andere landen.
Het gaat hierbij met name om het relatief hoge niveau van de lastendruk
en het relatief lage niveau van de arbeidsparticipatie in arbeidsjaren. Het
kabinet blijft streven naar een verdere verbetering van het investeringsklimaat.
Dit gelet op de noodzaak de werkloosheid en inactiviteit in ons land verder
terug te dringen. Gezien het feit dat het arbeidsaanbod de komende jaren jaarlijks
met 70 000 toeneemt, vraagt het terugdringen van de werkloosheid om een
banengroei die deze 70 000 ruim overtreft. Daarnaast kan een verbetering
van het investeringsklimaat bijdragen aan een voortgaande versterking van
de band tussen economie en milieu. Enkele factoren die hierbij een rol spelen
en ook vorig jaar in de Toets op het concurrentievermogen naar voren zijn
gekomen:– het nationale spaaroverschot, oftewel het «investeringstekort»;– de relatief geringe private onderzoeks- en ontwikkelingsinspanning;– de relatief geringe concentratie van ons exportpakket op toekomstige
groeimarkten (zowel geografisch als technologisch niveau);– de noodzaak van meer en betere marktwerking;– de «mismatch» tussen productiviteit en arbeidskosten,
m.n. aan de onderkant van de arbeidsmarkt.Volgens de ruime werkloosheidsdefinitie die de OESO hanteert is een kwart
van de Nederlandse beroepsbevolking werkloos. Er staan dus nog steeds te veel
mensen langs de zijlijn van de arbeidsmarkt. De netto participatiegraad (in
voltijdseenheden) bedraagt op dit moment 52%. Dat betekent dat slechts circa
de helft van het arbeidspotentieel in Nederland op dit ogenblik wordt benut.
De onderstaande figuur presenteert de participatiegraad in Nederland in vergelijking
met een aantal andere landen. Hieruit blijkt duidelijk dat het arbeidspotentieel
in Nederland veel minder wordt benut dan in concurrerende landen. Figuur 3: Netto arbeidsparticipatie (arbeidsjaren) Bron: Vervolgtoets Concurrentievermogen: Verzorgingsstaat & CPBDe participatiegraad in Nederland stijgt weliswaar gestaag sinds het midden
van de jaren tachtig, maar zoals blijkt uit de bovenstaande figuur, ligt het
niveau nog altijd beduidend lager dan aan het eind van de jaren zestig. Om
de Nederlandse participatiegraad te verhogen is een structurele versterking
van de Nederlandse economie nodig.Bij een economische groei van rond de 2% ontstaat op middellange termijn
voor wat betreft de participatiegraad en de verhouding tussen het aantal inactieven
en het aantal actieven een min of meer stationaire toestand1 . De werkloosheid neemt zelfs nog toe. De arbeidsinkomensquote blijft
ruim boven het niveau van het einde van de jaren 80, terwijl de investeringsquote
daalt. Ook op het terrein van de overheidsfinanciën is er
dan weinig vooruitgang te boeken, zowel waar het gaat om het verder terugbrengen
van het EMU-tekort als vermindering van de lastendruk.Bij een gunstiger groei van circa 3% ziet de middellange termijn er duidelijk
zonniger uit: de participatiegraad stijgt, de werkloosheid daalt en de arbeidsinkomensquote
loopt langzaam terug richting de 80%, het niveau uit 1990. Ook EMU-tekort
en lastendruk geven, vanzelfsprekend, een gunstiger aanblik. Deze twee groeipaden
geven ruwweg het speelveld aan waarop de macro-economische variabelen zich
kunnen bewegen. 1.4 Hoger groeipad: beter investeringsklimaatCentraal in het streven om de Nederlandse economie op een hoger groeipad
te krijgen is dat het aantrekkelijker moet worden om hier te investeren. Dan
gaat het niet alleen om bedrijven die investeren in steen en staal, maar ook
om investeringen in menselijk kapitaal. Investeren in mensen is de beste weg
om tot een schone, arbeidsrijke groei te komen. Bovendien zal de overheid
zelf de komende jaren fors meer moeten investeren in het versterken en vernieuwen
van de economische structuur. Belangrijke elementen in dit verband zijn fysieke
voorwaarden zoals voldoende en kwalitatief hoogwaardige bedrijfsterreinen
en een goede bereikbaarheid, maar ook investeringen in kennisinfrastructuur
en milieu vragen de komende jaren om forse inspanningen. Drie lijnenHet kabinetsbeleid heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de hierboven
genoemde gunstige ontwikkeling van onze economie. De noodzakelijke verdere
verbetering van het investeringsklimaat wil het kabinet bereiken langs de
volgende drie hoofdlijnen:– kostenbeheersing– versterking en vernieuwing van de economische structuur– vergroting en verbetering van de dynamiek op marktenCentraal bij kostenbeheersing staat een verdere verlichting van de lasten
op arbeid. Er is de afgelopen jaren een solide financieel-economisch beleid
gevoerd waarbij door een terughoudend uitgavenbeleid terugdringing van het
financieringstekort en verlichting van de lasten hand in hand konden gaan.
In deze kabinetsperiode is een verlichting van de micro-lasten van per saldo
9,5 à 10 miljard gerealiseerd. Ook voor de komende jaren blijft het
van belang om een terughoudend uitgavenbeleid te combineren met een verdere
daling van het financieringstekort, voortgaande lastenverlichting en een beheerste
en gedifferentieerde loonkostenontwikkeling.Aan de economische structuur valt nog steeds veel te verbeteren. De zwakke
punten van de Nederlandse economie zijn, voor wat betreft de «publieke
aanbodzijde» geïdentificeerd in de Concurrentietoets. Met name
op de terreinen technologie (aansluiting publieke onderzoek op vraag uit markt,
omvang bedrijfs-R&D), fysieke infrastructuur en scholing (aansluiting
onderwijs–arbeidsmarkt) liggen zwakke plekken. In paragraaf 1.5 wordt
nader ingegaan op de ruimtelijk-economische structuur. In hoofdstuk 2 komt
het beleid ter versterking en vernieuwing van de economische structuur aan
de orde.Vergroting en verbetering van de dynamiek zorgt bij bestaande bedrijven
voor meer mogelijkheden en prikkels tot efficiënte productie en bevordert
het ontstaan van nieuwe bedrijven. Het leidt ook tot meer innovatie en dus
nieuwe, verbeterde en vaak schonere producten en diensten. Tevens biedt een
dynamische omgeving kansen aan mensen die nu nog langs de kant
staan om door middel van werk actief te participeren. Een dynamische economie
biedt met andere woorden meer mogelijkheden voor meer werk en een beter milieu,
terwijl consumenten er profijt van trekken in de vorm van een ruimer en doorzichtiger
aanbod en een gunstiger prijs-kwaliteitsverhouding.Uit recente publicaties wordt steeds duidelijker hoe sterk de positieve
invloed van marktwerking op de economische prestaties van een land is. Hoewel
de vergroting van concurrentie reeds gevestigde bedrijven aanvankelijk pijn
kan doen, kunnen de maatschappelijke baten per saldo aanzienlijk zijn. Zo
berekende het CPB1 dat de recente verruiming van
de winkeltijden 10 000 volledige banen zou kunnen opleveren. Volgens
onderzoek van de OESO2 stegen de consumententarieven
voor telecommunicatie-diensten tussen 1990 en 1994 met 8,7% in monopolistische
markten terwijl zij met 3,3% daalden in landen met meer marktwerking. In hoofdstuk
3 wordt het beleid gericht op het vergroten van de dynamiek en verbeteren
van de marktwerking nader toegelicht. 1.5 Investeren in de toekomstOm de ruimtelijk-economische structuur te versterken en te vernieuwen,
heeft het kabinet de afgelopen jaren besluiten genomen over de realisatie
van een aantal grote infrastructurele projecten die van belang zijn voor de
Nederlandse economie. In aanvulling daarop heeft het kabinet in de eerste
helft van 1996 een diepgaande analyse laten uitvoeren naar de eisen die aan
onze ruimtelijke inrichting gesteld zullen worden in de eerste helft van de
volgende eeuw. Daarbij stond de vraag centraal hoe Nederland optimaal gebruik
kan blijven maken van haar economisch potentieel en tegelijkertijd invulling
kan worden gegeven aan het streven naar duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit
en een verantwoord ecologiebeheer.Die analyse heeft een aantal knelpunten en dilemma's in beeld gebracht:– het bieden van voldoende werkgelegenheid, ook aan de onderkant
van de arbeidsmarkt, aan de groeiende beroepsbevolking. De uitdaging daarbij
is een stevige economische groei van 3%, vol te houden over een reeks van
jaren, hand in hand te laten gaan met een beter beheer van de ruimte, natuur
en biodiversiteit en een absolute daling van de milieubelastende emissies.
Een dergelijke daling van broeikasgassen, in het bijzonder CO2,
is complex, maar in de tijd realiseerbaar in de context van een internationale
aanpak. Gezien deze opgave zal, naast het optimaal benutten van de potenties
in de sfeer van transport, distributie en daarmee verbonden industrie en dienstverlening,
gestreefd moeten worden naar een verdere verbreding van de economische basis
van ons land.– verbetering van de bereikbaarheid van ons land in het algemeen
en van de beide mainports van en naar het achterland in het bijzonder. Om
te voorkomen dat voortgaande economische groei zal leiden tot een verslechtering
van de bereikbaarheid, zal een toekomstbestendige moderne infrastructuur,
onder andere in het openbaar vervoer, moeten worden gerealiseerd en zal de
steeds maar stijgende mobiliteit moeten worden beïnvloed en beheerst.– het op verantwoorde wijze omgaan met de voortdurende spanning
tussen verstedelijking en benutten van economische potenties enerzijds en
het bewaken van open groene ruimtes anderszijds. Daartoe zal de bestaande
ruimte optimaal moeten worden benut en moeten de mogelijkheden – waar
financieel verantwoord – voor intensiever gebruik van onderbenutte ruimte
en het winnen van nieuwe ruimte worden nagegaan. Bij het beleid ten aanzien
van de inrichting van ons land, zal de dynamiek die waarneembaar is in ruimtelijk-economische
processen, zoals de gestage groei van economie en werkgelegenheid
aan de randen van grote steden en langs de vervoersassen door de zuidelijke
en oostelijke provincies, aandacht vragen.– voorkomen dat een tweedeling ontstaat tussen hen die participeren
in de maatschappij en groepen die aan de kant staan. In de meeste grote steden
dreigt een dergelijke tweedeling te ontstaan. Om dat te voorkomen, moet de
economische basis van steden worden versterkt, zodat door groei van de werkgelegenheid
het proces van sociale onthechting een halt wordt geroepen.Het daadkrachtig beantwoorden van geschetste dilemma's en knelpunten,
vergt een actieve overheid die investeert in ruimtelijke, economische, sociale
en kennisinfrastructuur. Omdat de dilemma's en knelpunten onderling samenhangen,
is een integrale aanpak van de vraagstukken noodzakelijk.Waar het gaat om de ruimtelijke inrichting van ons land, vraagt de voorbereiding
en uitvoering van onderdelen van het beleid veel tijd en zullen alleen besluiten
genomen kunnen worden op basis van grondige studies en brede maatschappelijke
discussies. Een aantal keuzes zullen dan ook pas over enkele jaren –
dus niet meer in deze kabinetsperiode – kunnen worden gemaakt. Het kabinet
rekent het tot zijn bestuurlijke verantwoording de analyses en oplossingsmodaliteiten
die noodzakelijk zijn voor die fundamentele keuzes op langere termijn, beschikbaar
te hebben ten tijde van de volgende kabinetsformatie.Op een aantal fronten zijn echter reeds op korte termijn extra maatregelen
nodig om knelpunten die geen uitstel dulden aan te pakken. Daarbij gaat het
om het verbeteren van de bereikbaarheid van met name grote steden en acties
op het terrein van milieu, kwaliteit van het stedelijk gebied, de verdere
vormgeving van de Randstad, het waarborgen van voldoende groen, alsmede versterking
van de kennisinfrastructuur. De uitwerking van de maatregelen gericht op verbetering
van de bereikbaarheid, vindt plaats in de nota «Samen werken aan bereikbaarheid»
die binnenkort aan het parlement zal worden aangeboden. Ook de nota «Randstad
2010», die de maatregelen gericht op de verdere vormgeving van de Randstad
bevat, zal binnenkort aan het parlement worden aangeboden. Daarnaast zal het
kabinet middelen beschikbaar stellen voor investeringen die leiden tot een
versterking van de energiestructuur en daardoor een wezenlijke bijdrage betekenen
aan een beheersing van de CO2-uitstoot en aan een verduurzaming
van de energievoorziening, alsmede doorbraaktechnologieën. Het betreft
in het bijzonder een pakket van maatregelen op het terrein van de verdere
ontwikkeling en toepassing van nieuwe kennis die een positieve bijdrage leveren
aan de versterking van de economische structuur.Het is duidelijk dat zowel met de extra maatregelen op korte termijn,
als met de fundamentele keuzes op langere termijn, mede als gevolg van het
extra accent in de vorm van een integrale benadering, omvangrijke investeringen
zullen zijn gemoeid. Voor de maatregelen op langere termijn is het essentieel
dat binnen het kader van de collectieve uitgaven een herallocatie tot stand
wordt gebracht ten gunste van investeringen in infrastructuur in brede zin.
De komende maanden zullen worden benut voor nadere analyse van o.a. de mogelijkheden
voor een dergelijke herallocatie en van de mogelijkheden voor private financiering.
De financiële consequenties van de extra maatregelen op korte termijn
zullen in onderlinge samenhang moeten worden ingepast in het financiële
kader waarbinnen wordt gewerkt. Het kabinet heeft besloten om uit het Fonds
Economische Structuurversterking f 2 miljard beschikbaar te stellen voor
de maatregelen gericht op verbetering van de bereikbaarheid. Daarnaast zal
uit het fonds f 750 miljoen beschikbaar komen voor de investeringen gericht
op CO2-reductie.Bij de voorbereiding van de begroting 1998, dus in het voorjaar van 1997,
zullen de verdere financiële consequenties van de maatregelen op korte
termijn zoveel mogelijk worden ingepast.Zeker zo belangrijk als de financiering, is de constatering dat implementatie
van mogelijke oplossingsrichtingen alleen kans van slagen heeft als er voldoende
bestuurlijke daadkracht kan worden gemobiliseerd op alle niveaus van het openbaar
bestuur. 1.6 Rol overheid bij de bevordering van werk en welvaartDe omgeving waarin de overheid haar beleid voert is ingrijpend veranderd.
De trends van globalisering, liberalisering en technologische ontwikkeling
enerzijds en individualisering en decentralisatie anderzijds zullen doorzetten
in de toekomst. Dit gaat gepaard met wijzigingen in produktie- en consumptiepatronen.
De standaardrecepten voor de economische problemen, die vroeger goed werkten,
hebben aan kracht ingeboet. In het verlengde hiervan wordt wel gesteld dat
de markt dominant wordt en de overheid steeds machtelozer.Maar dit betekent niet dat voor de overheid geen actieve rol is weggelegd
bij de bevordering van werk en welvaart. Deze rol moet alleen op belangrijke
onderdelen anders worden ingevuld. Een sterke, excellente overheid is cruciaal
voor het benutten van de potenties die ons land rijk is. De veranderende omgeving
eist dat de overheid op het gebied van de publieke taken streeft naar een
continue verbetering van de prijs–kwaliteit verhouding. Ze zal prestaties
moeten leveren voor een goed vestigingsklimaat. Die prestaties moeten nauw
en tijdig aansluiten op behoeften van economische actoren. Deze vragen zich
namelijk steeds meer af wat de overheid biedt in vergelijking met andere buitenlandse
overheden.Het EZ-beleid is in dit kader ten eerste te zien als het ervoor zorgdragen
dat op terreinen die de overheid tot haar verantwoordelijkheid rekent, optimaal
rekening wordt gehouden met de noodzaak van het scheppen van voldoende werk
en welvaart. Zo wordt in de concurrentie met andere overheden «benchmarking»
van (de prestaties van) het overheidsbeleid als instrument veel belangrijker.Ten tweede is ook binnen het EZ-beleid ruimte voor een actieve opstelling
in de richting van de marktsector.In de media springt daarbij het meest in het oog de incidentele steunverlening
aan bedrijven in moeilijkheden. In de Industriebrief van 1993 zijn de criteria
genoemd die gelden bij financiële ondersteuning van een bedrijf door
de overheid. Voorop staat dat de overheid in het algemeen niet optreedt als
«lender of last resort»; financiële steun aan bedrijven in
moeilijkheden kan slechts bij hoge uitzondering in incidentele gevallen.Hierbij is ook van belang dat er binnen Europa sprake is van een toenemende
beleidsconcurrentie, overheden worden steeds creatiever om binnen de bestaande
kaders hun bedrijfsleven terzijde te staan. Het gaat dan niet alleen om macro-economische
factoren, maar ook om de vraag hoe bedrijven in wisselwerking met hun omgeving
(overheid, banken, onderwijs, etc.) hun concurrentiepositie kunnen versterken.De actieve rol van EZ behelst echter meer. Een betere marktwerking komt
niet altijd vanzelf tot stand. Daarnaast worden ontwikkelingen in de markt
niet afgewacht en op hun beloop gelaten. Meer ruimte voor marktwerking is
niet onlosmakelijk verbonden aan een terugtredende overheid. De overheidsrol
verandert weliswaar door het toenemend belang van marktconforme prikkels,
maar om deze verandering af te doen als louter terugtreden is
een simplificatie. Het gaat namelijk niet alleen om meer, maar ook om een
betere marktwerking. In een aantal opzichten wordt de rol van de overheid
daarom juist belangrijker.In het algemeen kan worden gesteld dat er plaats is voor een actieve rol
van de overheid ten opzichte van de marktsector indien zonder nader beleid
de door consumenten of de samenleving gewenste uitkomst in onvoldoende mate
tot stand komt. Hieronder wordt aan de hand van een aantal oorzaken van marktfalen uiteengezet hoe de rol van de overheid zou kunnen worden
vormgegeven bij het oplossen van knelpunten die leiden tot marktfalen.Vooraf dient te worden opgemerkt dat marktfalen wel een noodzakelijke,
maar zeker geen voldoende voorwaarde is voor overheidsinterventie. De ogen
mogen niet worden gesloten voor «regulatory» of «government
failure», hetgeen er onder meer toe heeft geleid dat het overheidsoptreden
kritisch wordt doorgelicht in de MDW-operatie.Een oorzaak van marktfalen kan liggen in het ontbreken van een goed
institutioneel kader. Door wet- en regelgeving wordt eerlijke concurrentie
tussen bedrijven onderling bevorderd door het tegengaan van kartelvorming
en misbruik van machtsposities. Voor sectoren in transitie van publieke- naar
marktsector, zoals energie en telecommunicatie, is een actieve rol van de
overheid nodig om de noodzakelijke voorwaarden te scheppen voor een gezonde
marktwerking. Dat houdt onder meer in interventie van overheidswege om concurrentie-impulsen
te geven. Omdat het bij het introduceren van marktwerking in traditionele
nutssectoren als telecommunicatie of energie-voorziening voor kan komen dat
in een deel van de sector een (natuurlijk) monopolie resteert, zal een goede
marktwerking in voorkomende gevallen moeten worden gerealiseerd door het creëren
van een institutionele inbedding van een onafhankelijke toezichthoudende rol.Een tweede mogelijkheid van marktfalen is onvoldoende markt-transparantie. Ook hier kan er ruimte zijn voor de overheid als katalysator en aanjager
van activiteiten. Deze katalysator- en aanjaagfunctie staat uiteindelijk altijd
ten dienste van de versterking en vernieuwing van de economische structuur
en de vergroting van de dynamiek. Altijd is er in dit kader sprake van een
markt in ontwikkeling, die vaak nog weinig transparant is. Dit gebrek aan
transparantie kan worden veroorzaakt door:– de te hoge kosten van informatieverzameling en -verspreiding voor
individuele ondernemingen of zelfs groepen van ondernemingen. Voorbeeld is
het in het kader van het buitenlandse economisch beleid verbeteren van de
marktpositie van het Nederlandse bedrijfsleven op internationale markten;
vooral opkomende markten vragen om maatwerk;– het ontbreken van voldoende marktpartijen die individueel voldoende
belang hebben bij het initiëren van activiteiten ter bevordering van
voldoende transparantie. Voorbeeld is het rond de tafel brengen van partijen
in het Platform elektronische snelwegen.Een actieve opstelling kan er toe bijdragen dat de transparantie toeneemt
en de ontwikkeling van de markt verder op weg wordt geholpen. Deze rol van
de overheid krijgt vorm door signaleren en verspreiden van informatie en kennis
over ontwikkelingen en trends en door activiteiten die hierop kunnen volgen
te initiëren en te stimuleren.Een derde element van marktfalen is het mogelijk optreden van externe
effecten bij de productie van goederen en diensten. Negatieve externe
effecten, zoals schade aan het milieu, worden zoveel mogelijk tegengegaan.
Goed voorbeeld is de ondersteuning van de ontwikkeling en introductie van
duurzame energie in de beginfase van het ontwikkelen van de markt.
Positieve externe effecten worden zoveel mogelijk bevorderd. In dit verband
kan het technologiebeleid worden genoemd, dat in het totale EZ-beleid een
belangrijk aandeel heeft.Op voorhand is niet met zekerheid te zeggen hoe de overheidsrol voor elk
afzonderlijk geval concreet wordt vormgegeven, en voor hoe lang. Neem bijvoorbeeld
duurzame energie. In de Derde Energienota is de verwachting uitgesproken dat
op termijn de prijs van duurzame energie kan concurreren met conventionele
vormen van energie. Voor windenergie bijvoorbeeld zou dit al rond de eeuwwisseling
kunnen gelden. Tevens kan worden geconstateerd dat – mede gelet op onze
milieu-ambities – de introductie van duurzame energie tot die tijd zal
achterblijven bij wat maatschappelijk gewenst is. Vandaar dat de overheid
actief het gebruik van duurzame energie bevordert en de voorwaarden hiervoor
tracht te verbeteren. Maar uiteindelijk zal duurzame energie structureel moeten
kunnen concurreren.Een ander voorbeeld is het groeiende probleem van de toenemende mobiliteit.
Nú ervoor kiezen dit probleem ook op langere termijn te willen oplossen,
betekent het maken van keuzes en het kiezen van een actieve opstelling nú.
In het ene geval leidt dit tot het nagaan van de technische mogelijkheden
voor korte termijn oplossingen (rekening rijden bijvoorbeeld), in het andere
geval leidt dit tot het scheppen van condities voor een gewenste technologische
ontwikkeling in de toekomst. De overheid treedt met andere woorden zelf als
vrager op om op die manier een nieuwe markt te creëren waar nog geen
markt is (bijvoorbeeld tunnelboortechniek bij grote infrastructurele projecten).
De overheid is niet alleen vrager, maar zal ook moeten zorgen voor het juiste
kennisaanbod. 1.7 Economie en milieu Hand in hand ...Economische groei en een verbetering van het milieu kunnen hand in hand
gaan. Daarbij is sprake van wederzijdse beïnvloeding van economische
groei en kwaliteit: de ruimte voor economische groei wordt ook bepaald door
de kwaliteit van de leefomgeving, omgekeerd kan slechts door voortgezette
groei ruimte worden gecreëerd voor een substantiële verhoging van
de investeringen in de kwaliteit van economie, ruimte, milieu en bereikbaarheid.Er is de laatste jaren op een aantal terreinen een duidelijke ontkoppeling
zichtbaar tussen de groei van de binnenlandse productie en de daaruit voortvloeiende
milieudruk. De emissies van een groot aantal stoffen zijn niet alleen ten
opzichte van het BBP, maar ook absoluut afgenomen. De absolute afname heeft
geleid tot een verbetering van de kwaliteit van lucht en water. De emissies
van CO2 zijn ook na 1990 echter toegenomen.Ook in andere landen blijkt dat economische groei samen kan gaan met een
verminderde belasting van het milieu. Zo geeft het World Development Report
van de Wereldbank uit 1992 aan dat bij een stijging van het inkomen in eerste
instantie de vervuiling en de milieuschade toenemen, maar voorbij een zeker
inkomensniveau zijn de positieve effecten van groei op het milieu (technologie
ontwikkeling, efficiënter produceren, veranderende consumptiepatronen)
groter dan de negatieve effecten. Ook het Centraal Plan Bureau (CPB) constateert
in het rapport «Economie en Milieu: op zoek naar duurzaamheid»
dat in een groeiende economie veel schadelijke emissies minder dan proportioneel
toenemen bij verdere inkomensgroei. Soms is er zelfs sprake van absolute afname
van de vervuiling. Figuur 4: BBP & Milieudruk (indexcijfers 1990=100) Bron: CBS/NAMEA, RIVM/Milieubalans.Broeikas excl.= broeikasgassen excl. CFK's en halonen. ... maar niet vanzelfHet CPB tekent hierbij wel aan dat groei en milieu alleen samen gaan onder
bepaalde voorwaarden, economische groei leidt natuurlijk niet vanzelf tot
een verminderde milieubelasting1 . De richting
van de economische groei is hierbij net zo belangrijk als de hoogte ervan.
Het milieubelastende karakter van de economische groei neemt af naarmate de
negatieve effecten van die groei op natuur en milieu beter worden meegenomen
in het economische handelen van producenten en consumenten.Het beleid moet de synergie tussen milieu en economie optimaal benutten.
En moet voortbouwen op de relatief succesvolle aanpak van de afgelopen jaren.
De Nederlandse aanpak lijkt zijn vruchten af te werpen. Ondanks de genoemde
ontkoppeling van de afgelopen jaren blijven er namelijk belangrijke uitdagingen
voor de toekomst.Ten eerste zal de ontkoppeling moeten worden voortgezet. Door het beleid
van de afgelopen jaren is hiervoor een goede basis gelegd, maar is geen enkele
reden voor zelfgenoegzaamheid. We moeten vol overtuiging blijven werken aan
een continue verbetering van onze prestaties op het gebied van milieu en economie.Eén van de grootste zorgen bij het voortzetten van de ontkoppeling
tussen economie en milieu betreft het klimaat. De recente cijfers uit de Milieubalans
1996 bevestigen dat inzake de emissie van broeikasgassen nog niet van voldoende
ontkoppeling sprake is. Het kabinet heeft in de Vervolgnota Klimaatverandering
hiertoe een ambitieus beleid uitgestippeld. Het nationale klimaatbeleid na
2000 is gericht op minimaal stabilisatie van de emissie van broeikasgassen.
Tegelijkertijd streeft het kabinet ernaar om in internationaal verband te
komen tot verdergaande afspraken. Deze zouden er toe moeten strekken dat de
industrielanden gezamenlijk hun emissies van broeikasgassen na 2000 reduceren
met 1 à 2 % per jaar gemiddeld. De onlangs met de Tweede Kamer besproken
Derde Energienota loopt qua ambitieniveau volledig in de pas
met de Vervolgnota Klimaatverandering. Belangrijk in dit verband is dat de
afgelopen jaren de energiebesparingsdoelstellingen voor een belangrijk deel
zijn gerealiseerd. Daarnaast zal uit het Fonds Economische Structuurversterking
f 750 mln. beschikbaar komen voor de investeringen gericht op CO2-reductie.Ten tweede zegt de (relatieve) afname van een groot aantal emissies weinig
over de op ons afkomende problematiek op het gebied van milieu, wonen, werken
en mobiliteit. De zich op dit terrein manifesterende trends laten zien dat
knelpunten die zich nu voordoen zullen intensiveren. Vandaar dat het kabinet
deze problematiek voortvarend ter hand heeft genomen. De Tweede Kamer zal
hierover in een aantal separate nota's, waaraan eenzelfde strategische visie
ten grondslag zal liggen, worden geïnformeerd.EZ bevordert de synergie tussen economie en milieu langs dezelfde drie
hoofdlijnen, die traditioneel dienen ter verbetering van het investeringsklimaat:– kosten– versterking en vernieuwing van de economische structuur– verbetering van de marktwerking.Essentieel voor een effectief beleid is verder om oplossingen te vinden
die aansluiten bij de schaal van het probleem. Zoals in de CPB studie terecht
wordt benadrukt is een aantal van de meest hardnekkige milieuproblemen waar
we nog voor staan bij uitstek internationaal van karakter. Het klimaatprobleem
is hiervan een goed voorbeeld. De enige structurele oplossing voor dit probleem
is gelegen in het maken van goede internationale afspraken. Daarvoor is uiteraard
ook een geloofwaardig nationaal beleid vereist. EZ werkt aan het milieuHet voert te ver om alle projecten en instrumenten van EZ op het gebied
van milieu de revue te laten passeren. In een recent verschenen brochure «EZ
werkt aan het milieu» worden 60 projecten en instrumenten in het kort
gepresenteerd. Het zijn concrete activiteiten variërend van subsidies,
demonstratie- en voorlichtingsprojecten tot onderzoeksprogramma's. De projecten
zijn onderverdeeld naar de thema's: energie-efficiency; duurzame energie;
technologie; milieuzorg en product-ontwikkeling; ruimte en infrastructuur;
en internationaal. KOSTENEen optimale integratie van milieu en economie vraagt dat de kosten als
gevolg van de schade aan het milieu worden verdisconteerd in de prijzen. Nederland
streeft ernaar om dit (waar nodig) in internationaal verband te realiseren.
Waar dit (vooralsnog) niet mogelijk is, dient gewaakt te worden voor een aantasting
van de concurrentiepositie. Alleen op die manier kan de synergie tussen economie
en milieu bevorderd worden. Vandaar dat het kabinet gekozen heeft voor een
regulerende energiebelasting per 1 januari 1996 voor kleinverbruikers waarvan
de opbrengsten worden teruggesluisd naar burgers en bedrijven. Tegelijk wordt
door de bijzondere regeling voor duurzame energie de prijsverhouding van energie
beïnvloed ten gunste van duurzame energie.Ook langs fiscale weg probeert het Kabinet de kosten van milieuvriendelijke
investeringsopties te verlagen. Zo wordt in de Derde Energienota een fiscaal
pakket voorgesteld dat ook moet leiden tot verdergaande energiebesparing en
bevordering van de inzet van duurzame energie. Zo wordt gestreefd naar invoering
van een verlaagd BTW-tarief op «groene» stroom, bij
voorkeur per 1 januari 1997. Daarnaast bevat de Energienota voorstellen voor
(verdergaande) faciliëring van groen beleggen, de VAMIL (vrije/willekeurige
afschrijving milieu-investeringen) en invoering van een investeringsaftrek
op het gebied van energiebesparing en duurzame energie. Milieu en nationaal inkomenVoor het zomerreces is het plan van aanpak naar de Tweede Kamer gezonden.
Het doel van het plan is om meer beleidsrelevante informatie over de samenhang
tussen economische groei, werkgelegenheid en de kwaliteit van het milieu te
genereren. Bij de totstandkoming en uitvoering van het plan zijn de ministeries
van EZ en VROM, het CBS, het CPB en het RIVM betrokken. Met het plan wordt
de in Nederland aanwezige kennis gebundeld. Dat is nodig om te kunnen voorzien
in de groeiende informatiebehoefte ter onderbouwing van een evenwichtig beleid
op de terreinen inkomen, werk en milieu. Het plan van aanpak bevat onder meer
de volgende vernieuwende elementen:– kwantificeren van een aantal milieufuncties in een Nationale Balans,
waarmee verandering van de milieuvoorraden (zoals aardgas, vervuilde grond
en bossen) in verband kunnen worden gebracht met veranderingen van het nationale
vermogen en het nationale inkomen;– verdere ontwikkeling van de systematiek van de aan de Nationale
Rekeningen gekoppelde milieurekening, waarmee het verband tussen fysieke milieubelasting
en productie en consumptie wordt beschreven;– opname van milieu-indicatoren in de middellange termijnverkenningen
van het CPB;– ontwikkeling van drie toekomstscenario's voor de periode tot 2020
bij uiteenlopende economische en milieuontwikkelingen.In de zomer van 1997 verschijnt de voortgangsrapportage met de voortgang
en de resultaten van de uitvoering van bovenstaand plan van aanpak.VERSTERKING EN VERNIEUWING VAN DE ECONOMISCHE STRUCTUURHet ontwikkelen en inzetten van nieuwe schone technologieën is en
blijft de belangrijkste sleutel tot synergie tussen milieu en economie. Of
het nu gaat over schoner produceren in de industrie, het ondergronds aanleggen
van infrastructuur of het ontwikkelen van duurzame energiebronnen, het succes
staat of valt met de beschikbaarheid van de benodigde technologie. Zo zullen
er in technologisch opzicht nog flinke stappen voorwaarts moeten worden gemaakt
om onze ambitieuze doelstellingen op het gebied van de energiehuishouding
te realiseren. Zoals in de Derde Energienota staat aangegeven willen we de
komende 25 jaar de energie-efficiency met 33% verbeteren en het aandeel van
duurzaam opgewekte energie vertienvoudigen (van 1% nu naar 10% in 2020). Hiervoor
worden met ingang van 1997 extra middelen vrijgemaakt (f 75 mln per jaar). Milieutechnologie/exportkansenEFKA Chemicals uit Hillegom maakt ingrediënten
die worden toegepast in de verfindustrie. In 1990 is het bedrijf begonnen
met de ontwikkeling van een middel dat de toepassing van milieuvriendelijke
verven mogelijk maakt. Het product heeft EFKA geen windeieren gelegd; ten
gevolge van deze innovatie exporteert EFKA voor f10 mln/jaar naar alle werelddelen
en is het aantal werknemers toegenomen van 10 (1990) naar 50.EZ heeft de afgelopen vijf jaar f 300 mln geïnvesteerd in de
ontwikkeling en toepassing van milieutechnologie (excl. de uitgaven voor energie),
en zal dat de komende vijf jaar weer doen. Een goed voorbeeld is het nieuwe
Economie Ecologie Technologie (EET) programma. Dit programma is een nieuwe
loot aan de stevige stam van instrumenten die binnen EZ zijn ontwikkeld om
met behulp van technologische innovatie de kwaliteit van het milieu op een
actieve manier te verbeteren. In het EET programma staan samenwerkingsverbanden
tussen industriële bedrijven, kennisinstellingen en de overheid centraal.
Samenwerkingsverbanden die in het leven worden geroepen met als doel technologische
oplossingen te vinden die zowel een ecologisch als economisch doel dienen.
De eerste concrete reacties in de vorm van voorlopige voorstellen zijn opvallend
positief.Bij technologie gaat het overigens niet alleen om de «hardware»,
het bedenken van nieuwe doorbraaktechnologieën, maar ook over de vraag
hoe bekende technologie kan worden opgepakt door de markt. Daarbij is vaak
de organisatie en samenwerking tussen verschillende partijen van belang. Bovendien
moet kritisch worden gekeken naar regelgeving die innovatie nog in de weg
staat.VERBETERING MARKTWERKINGHet samengaan van economische groei en het terugdringen van de milieubelasting
op macro-niveau staat of valt met voldoende flexibiliteit op meso- en micro-niveau.
De uitdaging om tot een meer duurzame economische ontwikkeling te komen richt
zich niet alleen op de investeringen die nodig zijn om vervuilende activiteiten
minder belastend te maken voor het milieu, maar moet ook leiden tot meer ruimte
voor relatief schone en arbeidsrijke activiteiten. Hierbij spelen de volgende
aspecten een rol.De druk op bedrijven om meer aandacht te besteden aan duurzaamheid is
niet alleen van de overheid afkomstig. Zeker zo belangrijk is de druk uit
demarkt zelf. Kritische consumenten vragen in toenemende mate
om groenere of duurzaam geproduceerde producten. Bovendien spreken bedrijven
elkaar onderling in toenemende mate aan op de milieuvriendelijkheid van geleverde
goederen en diensten. Milieu is in toenemende mate een marktfactor van belang.
Steeds meer bedrijven stappen over op systematische milieuzorg waarmee zij
stap voor stap hun milieuperformance verbeteren. EZ steunt de ontwikkeling
waarbij bedrijven met een gecertificeerd milieuzorgsysteem een eenvoudiger
vergunning kunnen krijgen. Milieuzorgsystemen richten zich in de praktijk
vaak op processen, d.w.z. het reduceren van emissies. In een brief over het
produktenbeleid die in november 1995 door VROM en EZ naar de Tweede Kamer
is gestuurd, is aangekondigd dat de overheid zal stimuleren dat de milieugerichte
ontwikkeling van produkten onderwerp zal zijn van een zorgsysteem of deel
zal gaan uitmaken van bestaande zorgsystemen bij bedrijven. Het streven is
daarbij gericht op het stimuleren van de ontwikkeling en introduktie van proces
van continue verbetering en een permanente milieu-innovatie van produkten. Milieu en markt: verwijdering verfverpakkingenEen voorbeeld
van een marktconforme zelfreguleringsoplossing is het ontwerp voor een verwijderingssysteem
voor verfverpakkingen. Doel is te voorkomen dat verfresten en verpakkingen
in het milieu terecht komen. Vanuit een fonds dat wordt gevuld door verwijderingsbijdragen
die worden afgedragen door producenten en importeurs van verf, worden via
inzamelingsbedrijven stimuleringspremies uitbetaald aan ontdoeners van verfverpakkingen
die kiezen voor de meest milieuhygiënische verwijderingsoptie. Het systeem
van verwijderingsbijdragen en stimuleringspremies zal tijdelijk werkzaam zijn.
Wanneer de kringloop voor verfverpakkingen duurzaam draait wordt het afgeschaft.Tegelijkertijd zou meer aandacht voor marktwerking in het milieubeleid,
de effectiviteit van dit beleid verder kunnen vergroten. Hoewel zelfregulering
mede heeft bijgedragen aan de goede milieuprestaties van het Nederlandse bedrijfsleven,
moeten we oppassen dat bij zelfregulering geen onnodige beperking van de concurrentie
optreedt. Daardoor valt juist de prikkel tot innovatie en efficiëntie
weg en verliest het instrument zelfregulering aan kracht. EZ toetst concurrentiebeperkende
zelfregulering aan het mededingingsbeleid. Hiermee wordt enerzijds bewerkstelligd
dat efficiënte, innovatieve en marktconforme oplossingen voor milieuproblemen
kunnen worden gefaciliteerd en anderzijds voorkomen dat zelfregulering leidt
tot een meer dan noodzakelijke beperking van de concurrentie. VROM en EZ werken
aan het formuleren en publiek maken van beoordelingsrichtlijnen voor zelfregulering
in het milieubeleid.Een intensieve dialoog tussen overheid en bedrijfsleven is nodig om draagvlak
te creëren voor een ambitieus milieubeleid. Nederland heeft een sterke
traditie op dit punt, veel landen kijken met enige afgunst naar de aanpak
met behulp van convenanten en meerjaren-afspraken die succesvol blijkt. Het
is hierbij van belang dat het bedrijfsleven niet over één kam
wordt geschoren, sommige sectoren koersen sneller richting duurzame productie
dan andere. Elke sector en doelgroep maakt een ander proces door, met een
eigen balans tussen kansen en bedreigingen, en nog te nemen institutionele,
technologische en financiële barrières.Het kritisch bezien van wetten en regelingen is ook van belang voor een
efficiënt en effectief milieubeleid. Een voorwaarde om het bedrijfsleven
betrokken te houden bij het ontwikkelen en uitvoeren van een ambitieus milieubeleid,
is dat dit beleid zo min mogelijk bureaucratische rompslomp met zich mee brengt.
Bakkenist Management Consultants heeft onderzoek gedaan naar de administratieve
lasten van bedrijven als gevolg van de Wet Milieubeheer1 . De uitkomsten van het onderzoek impliceren dat de administratieve
lasten duidelijk hoger zijn dan tot nu toe werd aangenomen. De resultaten
van dit onderzoek ondersteunen dan ook het beleid gericht op een vermindering
van administratieve lasten en efficiencyverbetering van regelgeving. Belangrijk
onderdeel is de herziening van het Inrichtingen- en Vergunningenbesluit door
VROM (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 24 036, 006).Het kabinet acht het van groot belang dat milieubescherming en het wereldhandelsstelsel
elkaar over en weer versterken. Daarom dient «handel en milieu»
een belangrijk thema te vormen in de werkzaamheden van de WTO. In de WTO bestaat
een werkgroep, het Committee on Trade and Environment, dat een werkprogramma
van 10 punten heeft. Tijdens de ministeriële WTO-conferentie te Singapore
in december willen Nederland en de EU reeds concrete resultaten bereiken.
Prioriteit daarbij heeft een regeling voor de verhouding tussen handelsmaatregelen
in het kader van multilaterale milieuverdragen en de WTO. Daarnaast zou «Singapore»
aanzetten moeten geven voor verdere onderhandelingen. Te denken
valt aan regels voor eco-labelling van producten aan de hand van milieu-effecten
tijdens productie, consumptie en afvalfase, en de handel in milieugevaarlijk
afval.HOOFDSTUK 2: STRUCTUURVERSTERKING 2.1 Industrie- en technologiebeleidHet industrie- en technologiebeleid krijgt vaak ruime aandacht in de media
wanneer een groot bedrijf in moeilijkheden raakt. Ook het afgelopen jaar was
hier weer sprake van naar aanleiding van de problemen rond Fokker. Het omgaan
met bedrijven in moeilijkheden maakt echter slechts een klein deel uit van
het industriebeleid. Met het meer offensieve, op innovatie gerichte deel van
het bedrijfsgerichte beleid worden jaarlijks duizenden bedrijven bereikt.De hoofdlijnen van dit offensieve gedeelte zijn neergelegd in de nota
«Kennis in Beweging» (1995), die de ambitie bevat om Nederland
op kennisgebied op een hoger plan te brengen. Dit geldt zowel voor de omvang
als voor het rendement van de technologie-inspanningen. Ook in de toekomst
zullen de ambities van «Kennis in Beweging» verder uitgebouwd
moeten worden. Immers, wil Nederland voldoende economische groei realiseren,
dan zal de factor kennis in de komende jaren een belangrijk agendapunt blijven.
Hierbij zal nadrukkelijk ook de rol van de overheid als katalysator en aanjager
van de vernieuwing aan de orde komen.In 1996 zijn de eerste in «Kennis in Beweging» aangekondigde
instrumenten in werking getreden. In het komende jaar zal echter het grootste
deel van de aangekondigde acties zijn beslag krijgen. Hieronder volgen langs
de hoofdlijnen van de nota de initiatieven die voor 1997 op stapel staan.
Daarbij is tevens enige plaats ingeruimd voor de zaken die al in 1996 zijn
gerealiseerd en die ook in de komende jaren zullen doorlopen. Daarnaast zal
worden ingegaan op een aantal nieuwe aandachtspunten op het terrein van het
technologiebeleid. Basis voor innovatieHet pakket van maatregelen dat hier onder valt is erop gericht de investeringen
in R&D in Nederland te vergroten en een goede basis voor technologische
vernieuwing neer te leggen. De investeringen in R&D worden gestimuleerd
via de fiscale lijn en via andere stimuleringsmiddelen. De aanpassingen van
de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk vallen in de eerste categorie.
Nadat begin 1996 de WBSO ten behoeve van het MKB al structureel opgehoogd
is met f 100 mln, zal de wet per 1 januari 1997 ook inhoudelijk een groter
bereik krijgen. Vanaf dat moment zal namelijk software-gerelateerd onderzoek
beter onder de WBSO vallen. De nieuwe positie van software zal per 1-1-1997
leiden tot een extra budgettair beroep. Tevens wordt een verdere stijging
voorzien van het aantal aanvragen. Daarnaast zal het plafond – de maximale
tegemoetkoming per bedrijf per jaar – binnen de WBSO worden opgehoogd
van f 10 mln tot f 15 mln. Dit laatste betekent voor de
bedrijven met de grootste R&D-uitgaven een extra ondersteuning van hun
R&D-inspanningen in Nederland.Verder zal er een vrije afschrijvingsmogelijkheid per 1-1-1997 gecreëerd
worden voor de (uitbreidings)investeringen in gebouwen door R&D labs.
Deze faciliteit draagt bij aan de verankering van R&D-activiteiten in
Nederland. In 1997 is met bovenstaande maatregelen f 50 mln. gemoeid;
structureel is hiervoor f 75 mln. beschikbaar.De Technologische Top-instituten zullen top-research gaan verrichten op
terreinen die van belang zijn voor in Nederland sterke, R&D-intensieve
sectoren. Inmiddels is een zorgvuldig keuzeproces in gang gezet, waarbij het bedrijfsleven nauw betrokken is. Door het bedrijfsleven ingediende
voorstellen zijn getoetst op hun economisch-technologische en wetenschappelijke
excellentie. De beste voorstellen worden dit najaar uitgewerkt tot concrete
business-plannen, waarvan er enkele gehonoreerd zullen worden. Naar verwachting
zal begin 1997 het eerste Top-instituut zijn poorten openen.Onderwijs en scholing zijn cruciale ingrediënten voor een concurrerende
economie. Voor de noodzakelijke vergroting van de innovatiekracht van Nederland
is een adequaat opgeleide beroepsbevolking onmisbaar. In de aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt is de afgelopen jaren al veel bereikt. Maar er blijft
ruimte voor verbetering. Er zijn verschillende initiatieven gaande. Zo zijn
in MDW-verband voorstellen gedaan om de transparantie in het opleidingenaanbod
te verbeteren en de flexibiliteit en slagvaardigheid van onderwijsinstellingen
te vergroten. Er zal ook nog verder worden onderzocht in hoeverre de invloed
van de consument kan worden versterkt. Voorts zullen er in het kader van het
Innovatiefonds Technologie en Beroepsonderwijs in 1997 enkele programma's
van start gaan die een snellere doorstroming van nieuwe technologische kennis
naar het beroepsonderwijs beogen. Tot slot zal er – gelet op het toenemende
belang van levenslang leren – onderzoek worden gedaan naar
omvang en rendement van de scholingsinspanningen in het bedrijfsleven. Aansluiting vraag en aanbodIn de Toets op het Concurrentievermogen werd gesignaleerd dat een eenduidig
beeld over de ontwikkeling in de aantrekkelijkheid van publiek onderzoek voor
het bedrijfsleven moeilijk te geven is. De gegevens van publieke onderzoeksinstellingen
waren namelijk niet zonder meer vergelijkbaar met de cijfers in de OESO-statistieken.
Teneinde deze discrepantie te elimineren, heeft het CBS in een vervolgstudie
op de Toets de statistieken gereviseerd. Op basis van de hernieuwde gegevens
kan het volgende worden geconcludeerd. Hoewel de bedrijfsfinanciering van
universitair onderzoek in Nederland groter is dan op grond van de internationale
statistieken kon worden aangenomen, blijkt deze financiering zich in internationaal
perspectief op een middelmatig niveau te begeven. De bijdrage blijkt bovendien
in afwijking van de trend in de meeste OESO-landen nauwelijks te stijgen.
De bedrijfsfinanciering van semi-publiek onderzoek is daarentegen kleiner
dan in de internationale statistieken vermeld, al blijft ze verhoudingsgewijs
hoog. Tenslotte blijkt dat het semi-publieke onderzoek in Nederland wel internationaal
georiënteerd is, maar dat het universitaire onderzoek onvoldoende profiteert
van de trend tot uitbesteding van R&D over de landsgrenzen heen.Bovenstaande bevindingen maken duidelijk dat er nog aanzienlijke kansen
liggen waar het de aansluiting van het publieke kennisaanbod op de private
vraag betreft. Ook in 1997 zal daarom ruime aandacht worden besteed aan de
aansluiting van het publieke onderzoek op de private kennisvraag. Dit krijgt
bijvoorbeeld zijn beslag in de financiering door EZ van publieke kennisinstellingen
als TNO en ECN. Vanaf 1997 zal bij deze financiering een toenemend commitment
van het bedrijfsleven gevraagd worden voor de verschillende programma's om
er voor te zorgen dat het verrichte onderzoek ook daadwerkelijk relevant is
voor deze bedrijven.Bij het streven publiek en privaat onderzoek beter op elkaar aan te laten
sluiten, dient ook de subsidieregeling Bedrijfsgerichte Technologische Samenwerkingsprojecten
(BTS) genoemd te worden. Dit samenwerkingsinstrument zal per 1 januari 1997
in werking treden en zal in de plaats komen van de PBTS, de IT-regeling, de
T&U-regeling en de BTOC. Het instrument stimuleert projectmatige
technologische samenwerking. Het zal overigens niet alleen openstaan voor
samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen, maar ook voor samenwerking
tussen bedrijven onderling. Hiermee worden bedrijven gestimuleerd om hun onderzoeksinspanningen
te bundelen, waardoor men risico's kan spreiden en sneller en tegen minder
kosten de markt op kan met betere producten. Daarnaast gaat in 1997 de tweede fase van het IOP-milieutechnologie van
start, waarin wordt gestreefd naar intensivering van de wisselwerking tussen
kennisinstellingen en bedrijfsleven. Het IOP-MT richt zich op het thema zware
metalen en op het ontwikkelen van kennis die milieuprestaties van producten
en processen op middellange termijn verbetert.Met publiek-private samenwerking bij grootschalige technologieprojecten
wordt sinds 1994 ervaring opgedaan. De acht ICES-projecten in de kennisinfrastructuur
zijn na een aanloopperiode nu in een fase beland waarin resultaten zichtbaar
worden. Voorbeeld ICES-kennisinfra: Biologische afbraak van chloorkoolwaterstoffen
in bodemIn Nederland en buiten Nederland zijn een groot aantal gevallen
van bodemverontreiniging met gechloreerde koolwaterstoffen. Op laboratoriumschaal
zijn mogelijkheden bekend deze stoffen biologisch af te breken. Via Nobis
(Nederlands Onderzoekprogramma Biotechnologische In-situ Sanering) worden
de mogelijkheden in praktijk onderzocht bij moeilijk doorlaatbare bodems.
Hiermee wordt het toepassingsgebied van in-situ bodemreiniging aanzienlijk
verbreed. Naar verwachting zullen de economische voordelen t.o.v. klassieke
reinigingsmethoden aanzienlijk zijn.Een andere lijn die erop gericht is een betere koppeling te bereiken tussen
de vraag en het aanbod van kennis, betreft de inspanningen gericht op kennisdiffusie.
Hiertoe is in 1996 een haalbaarheidsfaciliteit ingesteld dat het technologievolgend
MKB in staat stelt ondersteuning te krijgen bij het onderzoeken van de mogelijkheden
om voor het bedrijf nieuwe technologieën in het bedrijf te implementeren.
Het instrument is in zijn eerste jaar bijzonder succesvol gebleken. Het voor
het aanloopjaar geplande budget van f 3 mln was reeds voor de zomer volledig
uitgeput. Om die reden werd een aanvullend budget van f 3 mln binnen
de EZ-begroting vrijgemaakt zodat de regeling vanaf september 1996 weer open
staat voor nieuwe aanvragen.Zeer doeltreffend instrument bij de bevordering van kennisoverdracht via
mensen is de regeling «Kennisdragers in het Midden- en kleinbedrijf»
(KIM). Vanwege de grote belangstelling voor de KIM-regeling is eind 1995 f 3
mln extra voor KIM beschikbaar gesteld, goed voor 72 KIM-plaatsen. De KIM-regeling
loopt aan het einde van dit jaar af. Uiteindelijk zullen er dan een kleine
300 bedrijven aan de regeling hebben deelgenomen. De succesvolle regeling
zal, na eventuele aanpassing op basis van een evaluatie, in 1997 op basis
van het huidige budget (f 2,1 mln) worden gecontinueerd.Eind 1995 zijn de proefprojecten Ondernemingshuizen, gericht op samenwerking
tussen de regionale instanties (KvK, IMK en ICa) op het gebied van de eerstelijns
voorlichting en advisering (v&a) aan het MKB, beëindigd. Doel van
deze samenwerking was het bevorderen van de doorzichtigheid en doelmatigheid
van het regionale v&a-aanbod.Mede naar aanleiding van de resultaten van de proefprojecten wordt een
kabinetsstandpunt voorbereid over de inrichting van de eerstelijns v&a-structuur.
Dit najaar zal EZ dit standpunt naar de TK sturen. Dit zal ook een reactie
omvatten op het AWT-advies over het regionaal technologiebeleid. Signaleren/initiërenNaast de twee eerder genoemde hoofdlijnen, heeft de overheid een rol om
veelbelovende technologieën met mogelijkheden voor grootschalige toepassingen
te initiëren. Het gaat om technologieën waarbij ontwikkeling en
toepassing belemmerd wordt door bijvoorbeeld bestaande regelgeving of hoge
investeringsrisico's met een onzeker privaat rendement.Het gaat niet alleen om grootschalige toepassingen in de marktsector maar
zeker ook om verhoging van de kennisintensiteit in de openbare sector. Zo
zijn meer innovatieve overheidsinvesteringen onmisbaar om overheidsdoelstellingen
op velerlei terreinen – milieu, energie, bereikbaarheid, criminaliteitsbestrijding,
etc. – te bereiken en leidt dat tot positieve effecten voor het bedrijfsleven
in ons land: het ontstaan van een interessante thuismarkt (voldoende schaalgrootte);
gezamenlijk risico's dragen in en ervaring opdoen bij grote technologische
(proef-)projecten door bedrijfsleven en overheid; hoogwaardig onderzoek op
relevante overheidsterreinen door bedrijven en kennisinstellingen. Daarnaast
biedt toepassing van technologie goede mogelijkheden om overheidsinformatie
te ontsluiten en administratieve lasten voor bedrijven te verminderen.Goede voorbeelden zijn investeringen in milieutechnologie (EET) en het
Actieprogramma Electronische Snelwegen. Het belang van technologie voor het
oplossen van ruimtelijk-economische problemen wordt momenteel bekeken. Economie, Ecologie en Technologie (EET)Het kabinet is zich bewust dat economische groei niet vanzelf leidt tot
ecologische duurzaamheid en ziet in technologie een belangrijke sleutel tot
het in harmonie brengen van beide. Ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën
is niet alleen noodzakelijk voor het oplossen van de indringende milieu-problemen
waar we voor staan, het biedt tevens kansen aan het bedrijfsleven op nieuwe
markten. Tegen deze achtergrond is de subsidieregeling Economie, Ecologie
en Technologie (EET) tot stand gekomen, gericht op het ontwikkelen en toepassen
van doorbraaktechnologieën. De regeling, die op 13 mei is gepubliceerd
in de Staatscourant, staat open voor samenwerkingsverbanden. Subsidie kan
worden verleend voor onderzoek naar en het ontwikkelen van doorbraken die
op een termijn van 5 à 10 jaar dienen te leiden tot daadwerkelijke
ecologische en economische resultaten. Voor deze regeling is in 1996 f 20
mln. beschikbaar gesteld. Op basis van de ervaringen met de eerste tender
wordt een definitieve regeling opgesteld. Naast de ministeries van EZ en OCenW
zijn ook VROM, V&W en LNV bij EET betrokken. Elektronische SnelwegenDe uitvoering van de verschillende actielijnen uit het Actieprogramma
Elektronische Snelwegen (wetgeving, openbare sector, marktinitiatieven en
maatschappelijk discussieforum) ligt goed op schema.De liberalisering van de telecom- en mediamarkt neemt een centrale plaats
in bij de uitvoering van het actieprogramma en begint vorm te krijgen. Op
het gebied van mobiele infrastructuur en mobiele telecommunicatiediensten
zijn al meerdere aanbieders actief. De in juli van dit jaar in werking getreden
interimregelgeving (een wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen
en de Vergunningwet kabelgebonden telecommunicatie-infrastructuur) maakt concurrentie
op het gebied van vaste infrastructuur mogelijk. Daarnaast voorziet de interimregelgeving in een vrijmaking van de markt voor openbare telefonie
per 1 juli 1997. Alsdan zal concurrentie mogelijk zijn op de gehele telecommunicatie-markt.Op 11 juli 1996 is door het kabinet een voorstel tot wijziging van de
Mediawet en de Wet op de telecommunicatievoorzieningen ingediend. Met dit
voorstel wordt eveneens een belangrijke liberalisering van de betrokken markt
bereikt. Kabelbeheerders krijgen meer vrijheid en etherfrequenties voor commerciële
omroep zullen door middel van een veiling worden toegewezen.Om op korte termijn (2 jaar) te komen tot een grootschalige omgeving voor
elektronische dienstverlening is parallelle ontwikkeling van diensten en infrastructuur
van groot belang. Daartoe zijn nu 2 samenwerkingsverbanden actief: één
op het gebied van de infrastructuur en één voor de dienstenontwikkeling.
In juni van dit jaar is een regeling gestart (f 20 mln in 1996) op basis
waarvan risicodragende kredieten kunnen worden verleend voor de ontwikkeling
van elektronische diensten. Verder vindt voorlichting en demonstratie plaats
om de ontwikkeling van de elektronische snelweg te stimuleren. In mei is het
voorlichtingsprogramma Sp.OED (Stimuleringsprogramma Opkomst Elektronische
Diensten) gestart. Dit najaar gaat in Utrecht een demonstratiecentrum voor
de elektronische snelweg Media Plaza van start. Het is een initiatief van
het bedrijfsleven, financieel ondersteund door EZ. Openbare sectorprojecten
Elektronische SnelwegenEind 1995 zijn 8 projecten in de openbare sector
benoemd tot voorbeeldproject in het kader van het actieprogramma. De projecten
hebben tot doel om vanuit de overheid door middel van elektronische communicatie
te komen tot een betere en efficiëntere dienstverlening. Dit zal ook
leiden tot een verlaging van de administratieve lasten. De gezamenlijke omvang
van deze projecten bedraagt enkele honderden miljoenen guldens. Het gaat hierbij
onder meer om de projecten «Digitale belastingdienst», «Overheidsloket
2000», «Ontsluiting kennis binnen de regio» en «Elektronische
aanlevering van gegevens door bedrijven aan het CBS». Eind 1996 zullen
via een tenderprocedure nieuwe voorbeeldprojecten geselecteerd worden.Naar aanleiding van het eerste maatschappelijke discussieforum over kansen
en knelpunten van «De elektronische snelweg thuis» is een discussievenster
geopend op de EZ-Internet-winkel. Momenteel wordt bekeken hoe in de follow-up
van het forum kan worden voorzien. Innovatie en infrastructuurZoals gezegd heeft de overheid ook een belangrijke taak wanneer het gaat
om investeringen in milieu, infrastructuur en kennis. Bij dergelijke investeringen
moet meer aandacht gegeven worden aan het aspect innovatie. De overheid heeft
op dit punt een belangrijke rol als katalysator van vernieuwing.Om hierop in te spelen, dienen in de toekomst investeringen op technologisch
gebied en investeringen in de fysieke infrastructuur meer aan elkaar gekoppeld
te worden. Het gaat daarbij niet alleen om het toepassen van bestaande technologieën
maar ook om het ontwikkelen van nieuwe technologieën en concepten waarvan
de effecten pas op langere termijn zichtbaar zullen zijn. Deze technologie-
en kennisontwikkeling levert niet alleen een belangrijke bijdrage aan het
realiseren van de doelstellingen op gebied van de ruimtelijke-economische
structuur, maar heeft tevens positieve effecten op de concurrentiepositie
van Nederland. Er zullen mechanismen ontwikkeld moeten worden om de koppeling tussen
investeringen en vernieuwing te realiseren. Uitgangspunt hierbij is om niet
op ad hoc basis, per project, maar meer structureel aandacht te besteden aan
deze problematiek. Dit kan bijvoorbeeld door sturing vanuit de markt, waarbij
de overheid de criteria en randvoorwaarden bepaalt en waar het bedrijfsleven
invulling geeft aan de technologie- en kennisontwikkeling. Een andere mogelijkheid
is om door de overheid aangestuurd en gefinancierd onderzoek beter aan te
laten sluiten bij investeringen in de fysieke infrastructuur. Innovatie
in de bouwDe bouwwereld staat voor uitdagingen die innovatieve oplossingen
meer dan ooit noodzakelijk maken. EZ zal hierbij, samen met de andere betrokken
ministeries, de rol van katalysator vervullen en partijen bij elkaar brengen
om vernieuwing in de bouw een goed draagvlak te geven. Doel is om tot een
programmatische aanpak van innovatie in de bouw te komen. Onderwerpen zijn
bijvoorbeeld: innovatieve oplossingen t.b.v. infrastructuur zoals ondergronds
bouwen, ontwikkeling en toepassing van bouwinformatica en industrialisering
van het bouwproces. Internationaal technologiebeleidHet vierde Europese Kaderprogramma voor onderzoek (1995–1998) is
volop in uitvoering. Nederlandse deelnemers participeren daar goed in en verwerven
gemiddeld bijna 8 % van de bedragen die in de openbaar aanbestede programma's
beschikbaar komen. Het aantal deelnemende bedrijven vanuit Nederland is in
1995 gegroeid met circa 70 waardoor de doelstelling uit «Kennis in Beweging»
(van 300 in 1994 naar 500 deelnemende bedrijven in 1998) in zicht komt. Momenteel
wordt overlegd over een mogelijk aanvullend budget, te besteden aan onderzoekthema's
die zijn voorbereid door Task Forces binnen de Europese Commissie.Tegelijk komt de discussie op gang over een volgend Kaderprogramma dat
eind 1998 moet beginnen. De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid
heeft hierover in april 1996 een advies aan de regering gegeven; het regeringsstandpunt
is opgenomen in het Wetenschapsbudget. Nederland heeft inmiddels een «position
paper» opgesteld (brief EZ-96-367). Hoofdlijnen daarin zijn: scherpere
selectie van thema's die Europese aanpak vergen; meer samenhang binnen het
Kaderprogramma en met andere programma's, zoals Eureka; versterking van de
publieke infrastructuur voor onderzoek; stroomlijning en versnelling van de
besluitvorming; en de verwachting dat het budget niet verder stijgt. Industriële eigendomDe per 1 april 1995 in werking getreden Rijksoctrooiwet 1995 blijkt aan
de verwachtingen te voldoen. Naar schatting zal in het kalenderjaar 1996 een
aantal aanvragen van ca. 2 600 worden ingediend. In verband met de belangrijke
informatie die in octrooien is vervat, is een stimulans op zijn plaats om
deze beter te doen benutten door bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen, alsmede
de overheid zelf. In vervolg op de brief Emplooi met octrooi (Kamerstukken
II, 1993/94, 22 723, nr. 1) werd een aantal acties in gang gezet. Het
voornemen is om nog dit kalenderjaar de Tweede Kamer te rapporteren over de
voortgang en de uitkomsten van deze acties.Door de Europese Commissie werd op 13 december 1995 de tekst vastgesteld
van een ontwerp-richtlijn betreffende de wettelijke bescherming van biotechnologische
uitvindingen. Aan de beide Kamers werd bij brieven van 17 en 18 april 1996
(Kamerstukken I, 1995/96, 23 953 (R1524), nr. 94b en II, 1995/96, 19 744,
nr. 15) ingegaan op de verhouding tussen het octrooibeleid en
de biotechnologie. Daarbij werd ook ingegaan op het advies van de Raad van
State over de vraag of het wenselijk is om aan de huidige criteria voor toetsing
van octrooiaanvragen nieuwe criteria van ethische, ecologische en maatschappelijke
aard toe te voegen. In aansluiting op een debat dat hierover op 27 juni 1996
met de Tweede Kamer werd gevoerd zal als Nederlands standpunt in de besprekingen
in Brussel worden ingebracht dat planten en dieren niet geoctrooieerd kunnen
worden. Naar verwachting zal de besluitvorming op Europees niveau tijdens
het komende begrotingsjaar in een beslissend stadium komen.De Verordening (EG) nr. 3295/94 inzake de bestrijding van namaak en de
overeenkomst inzake Trade Related Intellectual Property rights, het TRIP's
verdrag, hebben geleid tot voorstellen voor het wijzigen van de eenvormige
Beneluxwet op de merken en de eenvormige Beneluxwet inzake tekeningen of modellen.
Deze Benelux protocollen worden zo spoedig mogelijk aan het parlement aangeboden. 2.2 Ruimtelijk-economisch beleid InleidingBelangrijke elementen voor het vestigingsklimaat zijn fysieke voorwaarden,
zoals voldoende en kwalitatief goede bedrijfsterreinen en een goede bereikbaarheid.
Begin 1995 heeft het kabinet in de nota «Ruimte voor regio's»
de ambities op het terrein van het ruimtelijk-economisch beleid tot de eeuwwisseling
geschetst. De uitwerking van deze nota is volop in gang en heeft deels al
tot concrete resultaten geleid. Met de uitvoering van de Investeringsimpuls
en besluitvorming over de Betuwelijn en de HSL-Zuid zijn belangrijke stappen
gezet die zullen leiden tot een betere internationale bereikbaarheid. Toch
is hiermee op de langere termijn de internationale bereikbaarheid van onze
economie niet gegarandeerd. Voor een structurele oplossing hiervan is een
integrale aanpak van de problemen op het terrein van de bereikbaarheid, het
woon- en vestigingsklimaat en het milieu noodzakelijk. Actuele vraagstukken
in dit verband zijn onder meer in welke mate op een milieuvriendelijke wijze
de groeiende mobiliteit het hoofd kan worden geboden en de mate waarin kan
en moet worden ingezet op een verrijking van de transport- en distributiefunctie
van ons land met technologische kennis. Ruimte voor economische activiteitTen aanzien van de voornemens uit de nota om ruimtelijke knelpunten in
economische ontwikkeling aan te pakken zijn goede vorderingen gemaakt. In
het kader van de actualisering VINEX, de verstedelijkingsopgaaf voor de periode
2005–2010, wordt – op basis van de gesignaleerde dreigende tekorten
aan bedrijfslocaties – de behoefte aan ruimte voor wonen en werken gelijkwaardig
meegenomen. Dit is een wezenlijke verandering ten opzichte van VINEX.De aanpak van de problematiek rond bedrijfsterreinenplanning heeft eind
1995 een belangrijke mijlpaal bereikt met de ondertekening van het convenant
«Ruimte voor economische activiteit» door het IPO en EZ. Hierin
zijn de wederzijdse inspanningsverplichtingen ter verzekering van de ruimtereservering
voor economische activiteiten opgenomen. De plannen van aanpak van de betrokken
partijen voorzien in een nadere concrete invulling van de afspraken uit het
convenant.Een voortdurende monitoring op de beschikbaarheid van bedrijfsterreinen
is noodzakelijk. EZ heeft samen met VROM en V&W het initiatief genomen
om periodiek een zogenoemde «bedrijfslocatiemonitor» te doen samenstellen
door het CPB. Deze monitor geeft het noodzakelijke inzicht in de ontwikkelingen
op de markt van bedrijfslocaties. Eind 1996 wordt een eerste publicatie verwacht.In maart van dit jaar is de nieuwe Stimuleringsregeling Ruimte voor Economische
Activiteit (StiREA) gepubliceerd. Gemeenten kunnen een verzoek om subsidie
indienen. De provincies hebben richting EZ een belangrijke adviserende rol
ten aanzien van de subsidieverzoeken. Mogelijkheid van subsidie bestaat voor
de aanleg van een nieuw, of revitalisering van een bestaand bedrijventerrein.
Bij de beoordeling van de verzoeken geldt vooral de mate waarin het project
bijdraagt aan de oplossing van knelpunten c.q. bijdraagt aan een versterking
van de ruimtelijk-economische structuur in de regio. In totaal is voor de
periode 1996–1999 f 300 mln beschikbaar; een derde daarvan is gereserveerd
voor de vier grote steden. Naast beschikbaarheid van bedrijfslocaties is ook
de kwalitatieve inrichting van belang. Door bij nieuwbouwlocaties, Vinex en
niet-Vinex, in een vroeg stadium te kijken naar een passende energie-infrastructuur
vanuit de optiek van energiebesparing en rentabiliteit kan die locatie optimaal
worden benut. Het gaat daarbij om de juiste combinatie van energie-infrastructuur,
verkaveling en toegepaste technieken op gebouwniveau. Om dit succesvol te
kunnen doen is juiste kennis van vraag en aanbod van groot belang. Financiële
middelen uit de Derde Energienota zullen hiervoor worden ingezet. Ruimtelijke verdeling van de economieHet Noorden heeft de aansluiting met het economisch kerngebied (de Randstad
samen met de oostelijke en zuidelijke provincies) nog niet helemaal kunnen
maken, waardoor hier extra aandacht nodig blijft voor de economie. Het ISP
5 tot 2000 is daarop gericht.Het ministerie van EZ heeft in samenwerking met het Noorden een SWOT-analyse
laten doen. Deze «Toekomstvisie Noorden des Lands in 2010» geeft
een beeld hoe het Noorden er in 2010 zal uitzien: bijvoorbeeld de ontwikkelingen
die vanaf nu tot 2010 te verwachten zijn. De uitkomsten van het onderzoeksrapport
zullen na de zomer met het Noorden besproken worden.Binnen het economisch kerngebied behoeven de grote steden specifieke maatregelen.
In het kader van het Grote Stedenbeleid is met de 4 grote steden het actieplan
«Economie en werk» opgesteld. Doel daarvan is om de zo noodzakelijke
groei van economische activiteit en werkgelegenheid in deze steden een impuls
te geven, onder meer via de StiREA. Onderdeel van het plan is ook de introductie
van het begrip «kansenzone». Het gaat daarbij om regelvrijstelling
op een aantal terreinen en fiscale privileges voor bedrijven die zich in een
bepaalde wijk willen vestigen of er reeds gevestigd zijn. Over de «kansenzones»
vindt nog nader overleg plaats tussen Rijk en grote steden.Verschillende regio's in Nederland krijgen financiële steun vanuit
de Europese fondsen. In 1997 gaat de tweede fase doelstelling-2 van kracht,
die duurt tot 2000. De Europese Commissie koos voor handhaving van de huidige
regio's, te weten Midden-Gelderland, Twente, Zuid-Limburg, Zuidoost-Noord-Brabant
en delen van Groningen en Drenthe. ToerismeOnlangs is de nota over toeristisch beleid voor de periode 1997–1999
gepresenteerd. Ten opzichte van het huidige beleid is vooral de taakverdeling
tussen EZ, de provincies en de toeristische sector gewijzigd. De financiële
bijdrage aan de nationale toeristische spitsorganisaties NBT en AVN is verhoogd.
Deze organisaties krijgen het voortouw bij het opstellen van een strategisch,
actiegericht plan voor de marktsegmenten Kust en Cultuur/Steden. 2.3 Energie 2.3.1. Derde Energienota 1996Eind 1995 is de Derde Energienota 1996 aangeboden aan de Tweede Kamer.
Met deze nota wordt een wezenlijke stap gezet op weg naar een duurzame, op
langere termijn houdbare, energiehuishouding én wordt meer marktwerking
aangekondigd in de elektriciteits- en gasmarkt. De energiesector wordt steeds
meer een «normale sector». Dat betekent niet dat de belangstelling
van de overheid voor de energiesector minder wordt of verdwijnt. Integendeel,
de bekende trits van het energiebeleid, «een betaalbare, betrouwbare
en schone energievoorziening», blijft als doelstelling ook in een marktomgeving
als een paal boven water staan. De energievoorziening is een belangrijk onderdeel
van onze aanbodstructuur en zal voor het bedrijfsleven ook in de toekomst
een belangrijke vestigingsplaatsfactor blijven. De invulling van de overheidsrol
in de energiesector verandert wel: van primair sturend naar meer kaderscheppend.
Meer marktwerking zal leiden tot een verdere toename van de efficiency in
de sector.De actieve houding van de overheid op het gebied van energiebesparing
en duurzame energie blijft nodig. Maar voor de invulling van haar beleid is
de overheid ook bij het energiebeleid steeds meer aangewezen op marktconforme
instrumenten. Zo kunnen economie én duurzaamheid samengaan. Met de
Derde Energienota is een ambitieuze weg uitgestippeld: een verbetering van
de energie-efficiency met een derde in de komende 25 jaar en een aandeel van
duurzame bronnen in het energieverbruik van 10% in 2020. Met zo'n beleid en
in een gunstige Europese context kan stabilisatie van CO2-emissies
ten opzichte van 2000 het resultaat zijn. Deze doelen zijn niet alleen ambitieus,
maar ook uitvoerbaar. Zij zijn met diverse maatregelen onderbouwd, die gaandeweg
verder geconcretiseerd zullen worden.Om deze doelstellingen te realiseren is Nederland onder meer afhankelijk
van het tot stand komen van een daadkrachtig Europees beleid. Het Nederlands
voorzitterschap van de Europese Unie gedurende de eerste helft van 1997 kan
daarbij een belangrijke rol spelen. 2.3.2. Uitvoering van voorgenomen beleidBegin juli is de notitie «Stroomlijnen, naar een markt voor elektriciteit»
aan de Kamer en betrokken organisaties gezonden. Deze notitie bevat de hoofdlijnen
voor de nieuwe elektriciteitswet en gerelateerde onderwerpen zoals de herstructurering
van de elektriciteitsproductie en de elektriciteitsopwekking met duurzame
bronnen. Naar aanleiding van de reacties op de notitie, zal ik in oktober
een aanvullende notitie aan de Kamer sturen.De notitie gaat uit van een stapsgewijze liberalisatie van de elektriciteitsmarkt.
Productie van elektriciteit wordt vrij. Afnemers van stroom krijgen de vrijheid
om zelf hun eigen stroomleverancier te kiezen. Deze liberalisatie zal in fasen
geschieden, te beginnen bij de grootste (industriële) verbruikers en
uiteindelijk eindigen bij de (huishoudelijke) kleinverbruiker. Deze ingrijpende
wijzigingen zullen wettelijk geregeld moeten worden. Het gaat daarbij vooral
om het beheer van de elektriciteitsnetten, de vrije en non-discriminatoire
toegang tot de netten, en een goed toezicht daarop. Voor klanten
die voorlopig nog geen keuzevrijheid hebben zal tariefbescherming en leveringszekerheid
blijven bestaan. De opwekking van elektriciteit met duurzame bronnen krijgt
een bijzondere positie. Met het oog op het doel van 10% duurzame energie in
2020, zal duurzame elektriciteitsopwekking worden gestimuleerd door fiscale
maatregelen en convenanten met leveranciers. Indien nodig zal een percentage
duurzame energie wettelijk worden voorgeschreven. In het licht van met name
de recent overeengekomen elektriciteitsrichtlijn in de EU, wordt in de notitie
tenslotte aandacht besteed aan gelijke wederzijdse import- en exportmogelijkheden
van elektriciteit tussen Europese landen: de zogenaamde reciprociteit.De elektriciteitssector is inmiddels, onder leiding van een tweetal bouwmeesters,
de heren Langman en Kremers, gestart met de herstructurering van de sector,
gericht op de vorming van een grootschalig productiebedrijf, dat een belangrijke
Europese speler kan worden. Er wordt gestreefd naar invoering van de nieuwe
wettelijke structuur per 1 januari 1998. Het voornemen is daarom om in het
voorjaar van 1997 een nieuw ontwerp-Elektriciteitswet aan het parlement te
zenden. Daarnaast zal wetgeving de grondslag leggen voor het vierjaarlijks
uit te brengen Energiebericht, dat de energie-ontwikkeling zal monitoren en
indien nodig beleid zal agenderen. De non-discriminatoire toegang tot de netten
en de gegarandeerde levering aan gebonden klanten alsmede het onafhankelijke
toezicht op beide speelt ook in de gassector. De ontwikkeling hiervan zal
geleidelijk gaan. Pas wanneer de besluitvorming rond de Europese gasrichtlijn
is afgerond zal ook in deze sector een meer afgerond beeld kunnen ontstaan.Over de verlenging van de gasexportcontracten en de extra gasimporten,
alsmede de meer op de internationale gashandel gerichte opstelling van Gasunie,
is de Tweede Kamer naar verwachting inmiddels geïnformeerd.De verbetering van het mijnbouwklimaat werpt haar vruchten af. Tezamen
met de permanente openstelling van het continentaal plat in het kader van
de 9e ronde opsporings-vergunningen, heeft dit er toe geleid dat in de toekomst
een behoorlijke toename van de mijnbouwactiviteiten op het plat te voorzien
is. Dit blijkt uit het feit dat tussen 1 april 1995 en 1 augustus 1996 reeds
voor 22 blokken of blokdelen aanvragen zijn ingediend. Met betrekking tot
de mijnbouw geldt verder dat in 1997 de nieuwe, herziene Mijnwet aan de Tweede
Kamer zal worden aangeboden.Tijdens de kamerbehandeling van de Energienota op 1 april 1996 is voor
het eind van 1996 een notitie Duurzame Energie toegezegd met daarin een verdere
uitwerking van het in de Nota verwoorde beleid op het gebied van duurzame
energie. In dit plan zullen, langs de vastgelegde hoofdlijnen, de prioriteiten
van het beleid op het gebied van duurzame energie worden uitgewerkt. De jaarlijkse
voortgangsrapportage energiebesparing is ook dit jaar als bijlage bij deze
begroting opgenomen.Voor de uitvoering van het beleid zijn extra financiële middelen
voor fiscale faciliteiten gereserveerd, terwijl in de EZ-begroting de artikelen
voor energiebesparing en duurzame energie met in totaal f 75 miljoen
zijn verhoogd.Het streven is er op gericht om een tweetal fiscale regelingen van kracht
te laten worden. Dit betreft liefst per 1 januari 1997 de invoering van een
verlaagd BTW-tarief voor «groene stroom» en per 1 januari 1997
een investeringsaftrekregeling ter stimulering van investeringen in energiebesparing
en duurzame energie, kortweg de energieaftrek. Thans worden de mogelijkheden
onderzocht voor een aparte regeling in de non-profitsector. Voor de financiering van de energieaftrek zal in de eerste plaats de f 50
miljoen (op kasbasis) worden aangewend, die in de «CO2-brief»
(Tweede Kamer 1994–1995, 22 232, nr. 7) is bestemd voor de stimulering
van energiebesparing in het MKB en de zakelijke dienstverlening. Dit gedeelte
zal daarom op deze doelgroep worden toegespitst.Voorts zal de opbrengst van het per 1 januari 1997 afschaffen van de vrijstelling
van de energiebelasting van grootverbruikers van elektriciteit (ad f 75
miljoen op kasbasis) eveneens ter dekking van de energieaftrek worden bestemd.
Op basis van bovengenoemde bedragen op kasbasis (f 50 + f 75 = f 125
mln), kan in 1997 worden uitgegaan van een budget op verplichtingenbasis van
ca. f 145 mln. Vanaf 1998 zullen hier bedragen uit de opbrengst van de
opheffing van de Vpb-vrijstelling van energiebedrijven aan worden toegevoegd.Het verlaagde BTW-tarief zou gelden voor geleverde elektriciteit die wordt
opgewekt op een manier zoals beschreven in artikel 36o van de Wet belastingen
op milieugrondslag (de definitie van duurzame energie in deze wet), indien
en voorzover terzake die levering een specifiek contract tussen leverancier
en afnemer is gesloten en dit contract tevens een hogere elektriciteitsprijs
bevat dan de prijs voor conventionele leveringen. Over deze maatregel is de
voorgeschreven raadplegingsprocedure van de Europese Commissie nog gaande.
De voortgang hiervan, alsmede de implementatie van het uitvoeringstraject
zijn bepalend voor het feitelijke tijdstip van inwerkingtreding. Voorshands
c.q. voor zover nodig zal de dekking van de financiering van deze maatregel
worden gevonden in het budget voor de energieinvesterings-aftrekregeling. 2.3.3. Nederlands energiebeleid in internationaal perspectiefUit het onderzoek «Energieprijzen en liberalisering» (1996),
een vervolgonderzoek in het kader van de «Toets op het concurrentievermogen»
(1995), blijkt dat de Nederlandse gas- en elektriciteitsprijzen voor alle
gebruikscategorieën relatief concurrerend zijn. Dit resultaat kan bij
elektriciteit niet alleen toegerekend worden aan de efficiency van de sector;
ook factoren als brandstofinzet (veel gas bij huidige relatief lage olieprijzen),
kapitaalkosten en energierendement van het opgestelde productiepark spelen
hierbij een rol. Volgens een onderzoek van de TU Twente kan verdergaande liberalisering
van de elektriciteitssector in Nederland macro-economisch een efficiencywinst
opleveren van ten minste 4% van de jaarlijkse omzet van ruim 10 miljard gulden
in deze sector, mits ook de buitenlandse markten zich openen. Dit kan in de
toekomst leiden tot daling van de tarieven.Bij gas kent alleen het Verenigd Koninkrijk de laatste jaren lagere tarieven.
Deze kunnen vermoedelijk mede worden verklaard uit de toegenomen concurrentie
als gevolg van de liberalisering van de Britse gasmarkt, maar ook uit het
tot dusver geïsoleerde karakter van deze markt waardoor het aanbodoverschot
grotendeels binnen de Britse grenzen bleef. De liberalisering van de gas-
en elektriciteitsmarkt in het VK heeft ook gevolgen gehad voor de mogelijkheden
beter in te spelen op wensen van afnemers, mogelijkheden om maatcontracten
af te sluiten en voor de verbetering van de efficiency.Ook met de voorziene CO2-stabilisatie in de energiesector in
2020 ten opzichte van 2000 komt Nederland in internationaal verband goed voor
de dag. Voor de OESO-landen als geheel wordt een emissietoename voorzien.
Het IEA bevestigt in zijn in-depth review van Nederland het ambitieuze karakter
van de Energienota en benadrukt de noodzaak een juiste balans te vinden tussen
milieu en economie. Het Agentschap acht het in de Energienota voorgenomen
beleid in lijn met zijn aanbevelingen.We kunnen internationaal dus goed voor de dag komen met ons energiebeleid.
Tegelijk hebben we het buitenland nodig om onze ambities waar te maken. Wij
willen een vooruitstrevend beleid voeren, maar de concurrentiepositie van
ons bedrijfsleven, ook van de energiebedrijven, moet er niet door in gevaar
komen. Een zeker evenwicht is noodzakelijk. Het kan niet zo zijn dat buitenlandse
bedrijven vrijelijk toegang hebben op de Nederlandse energiemarkt, terwijl
Nederlandse (energie-)bedrijven dat in het buitenland in het geheel niet hebben.
Reciprociteit is van groot belang.Ook voor het behalen van de nationale energiebesparingsdoelstelling is
het noodzakelijk dat er op Europees niveau een duidelijk en daadkrachtig beleid
tot stand komt. In de Energienota is gewezen op het belang van een Europese
energieheffing en van normering van het energiegebruik van elektrische apparaten
en auto's. Zonder een dergelijk beleid zal de voortgang van energiebesparing
steeds moeilijker worden. Bij duurzaam is de internationale dimensie vooral
van belang voor het draagvlak van de hier noodzakelijke investeringen: R&D-inspanningen
hebben in Europees verband een veel groter bereik en een grotere spin-off
en daardoor een positief effect op de kostprijs en penetratiegraad. Al met
al zou zich bij uitblijven van nieuw Europees beleid in de periode 2000–2020
in Nederland een stijging van de energiegerelateerde CO2-emissies
van zo'n 5% voordoen. 2.3.4. Internationale agendaGenoeg werk aan de winkel dus op internationaal terrein. Het Nederlands
voorzitterschap van de Europese Unie in de eerste helft van het komend jaar
vormt daarvoor een goede gelegenheid. Internationale besluitvormingsprocessen
hebben in het algemeen een lange looptijd. Daarom stemmen we ons voorzitterschap
ook af met de Ieren die het half jaar voor ons voorzitter van de Europese
Unie zijn. Uitgangspunt voor het Nederlands voorzitterschap zal, zoals ook
is aangegeven in de prioriteitennota van de Minister van Buitenlandse Zaken,
het Witboek Energie van de Europese Commissie (1995) zijn. Zo kunnen economie
en duurzaamheid ook op Europese schaal nader tot elkaar worden gebracht. HOOFDSTUK 3: DYNAMIEK 3.1 InleidingDynamiek in onze economie staat voor ruimte voor ondernemen. Mogelijkheden
voor ondernemers om kapitaal aan te trekken, mensen aan te nemen en nieuwe
producten en diensten te produceren en snel te reageren op marktontwikkelingen
in binnen- en buitenland. Juist die ruimte voor ondernemen is van belang om
onze doelstellingen op het gebied van economische groei en werkgelegenheid
te realiseren. Ondernemingen vinden hierbij nog teveel obstakels op hun weg.
Zo is er nog sprake van onnodig concurrentiebeperkend gedrag en regelgeving,
te hoge administratieve lasten en onvoldoende risicodragend kapitaal. Deze
obstakels gelden voor alle bedrijven maar wegen vaak voor het MKB relatief
zwaar.Dynamiek gaat verder dan onze landsgrenzen: bedrijven opereren immers
wereldwijd. Dus moet er voor worden gezorgd dat Nederlandse bedrijven de kansen
op internationale markten beter kunnen benutten. Zo zal de voltooiing van
de interne markt door de realisatie van de EMU de kansen voor het bedrijfsleven
vergroten. Daarnaast wordt met de «herijkingsoperatie» de economische
dimensie van het buitenlands beleid versterkt. Anderzijds moet in de gaten
worden gehouden dat de dynamiek in Nederland niet onnodig beperkt wordt door
Brusselse regelgeving. 3.2 Marktwerking (nationaal) InleidingEen bevordering van economische en werkgelegenheidsgroei vereist dynamiek
en een efficiënte werking van markten. Dat geldt voor de arbeidsmarkt,
de kapitaalmarkt en de productmarkten. ArbeidsmarktMeer economische groei en meer werkgelegenheid vereist uiteraard een goede
werking van de arbeidsmarkt. De (netto-)participatiegraad in ons land is immers
nog steeds te laag, onder andere door een onvoldoende werking van de arbeidsmarkt.In hun rapporten over de Nederlandse economie wijzen internationale instellingen
als de OESO, IMF en EU op de volgende oorzaken voor de gebrekkige werking
van de arbeidsmarkt:– de hoge wig tussen loonkosten en netto-loon;– kwalificaties sluiten onvoldoende aan op eisen van de arbeidsmarkt; – regulering is soms onnodig belemmerend voor werkgelegenheidsgroei;– een gebrek aan incentives om een baan te aanvaarden of promotie
te maken.De inactiviteitsproblematiek speelt over de hele breedte van de arbeidsmarkt.
De inactiviteitsproblematiek is echter geconcentreerd in de lagere segmenten
van de arbeidsmarkt omdat loonkosten en productiviteit aan de onderkant van
de arbeidsmarkt niet altijd overeenkomen. Door verdringing kan soms ook het
tekort aan arbeidsplaatsen voor hoger geschoolden de positie van laaggeschoolden
verslechteren. Onderbenutting van capaciteiten is daarvan het gevolg. Werkgelegenheidsgroei
in alle segmenten is daarom het antwoord op de inactiviteitsproblematiek.«Werk, werk, werk» is het motto van dit kabinet. Het is dan
ook niet verwonderlijk dat het kabinet op diverse terreinen beleid inzet gericht
op groei van de werkgelegenheid. Een van de maatregelen om de
arbeidsmarkt beter te laten functioneren is lastenverlichting om de loonkosten
te verlagen. Het kabinet investeert in kennisontwikkeling en scholing (zie
nota Kennis in beweging) om te zorgen voor een betere aansluiting van het
onderwijs op de behoeften van de arbeidsmarkt. Voorts wordt (o.a. in het kader
van de operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit) regelgeving
aangepast. Specifiek voor de arbeidsmarkt heeft het kabinet besloten tot een
herziening van de regels in het kader van de nota Flexibiliteit en zekerheid.Het kabinet besteedt extra aandacht aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
Om de loonkosten te verlagen is naast de generieke lastenverlichting een specifieke
afdrachtskorting ingevoerd en wordt de mogelijkheid geboden om tijdelijk af
te wijken van het wettelijk minimumloon, mits de werkgever ook investeert
in scholing. Op deze manier kan een werkloze door werkervaring zijn productiviteit
verhogen. Ook wil het kabinet dat de ruimte tussen het wettelijk minimumloon
en de laagste loonschalen (beter) benut gaat worden.Een flexibeler arbeidsmarkt en een hogere participatiegraad zijn ook een
voldoende voorwaarde voor een betere arbeidsdeelname van vrouwen. Hoewel er
de afgelopen jaren een inhaalslag heeft plaatsgevonden, blijft de arbeidsdeelname
van vrouwen achter bij die van mannen. Een betere benutting van het economisch
potentieel van mannen en vrouwen is vereist (zie ook «Economische Kracht
van Vrouwen» van 7 maart 1996). KapitaalmarktNederland combineert een internationaal bezien gemiddeld investeringsniveau
met een hoog niveau van de besparingen. Bij die besparingen valt op dat Nederland
zeer hoge contractuele besparingen kent via verplichte collectieve pensioenregelingen
en een dominante, beschermde positie van pensioenfondsen die onderling niet
behoeven te concurreren op beleggingsrendement. De institutionele inrichting
van de kapitaalmarkt bepaalt in hoge mate de kosten en beschikbaarheid van
kapitaal. Vooral middelgrote en kleine bedrijven ondervinden knelpunten bij
het aantrekken van risicodragend vermogen. Het is dan ook van belang om er
voor te zorgen dat binnenlandse besparingen in grotere mate worden aangewend
voor risicodragende beleggingen in Nederland, waarmee tevens de kosten van
het aantrekken van risicodragend vermogen kunnen dalen en de investeringen
kunnen toenemen. Overigens is er een trend merkbaar dat pensioenfondsen de
laatste jaren meer in aandelen beleggen.Het kabinet heeft in dit verband besloten de invloed van de verschaffers
van risicodragend vermogen te vergroten door de mogelijkheden voor beschermingsconstructies
te verkleinen. Dit kan een positief effect hebben op de beschikbaarheid en
de prijs van risicodragend vermogen. Om de financieringsmogelijkheden voor
starters te vergroten heeft het kabinet de zogenaamde «Tante Agaath-regeling»
in het leven geroepen. Verder wordt getracht de transparantie van de markt
voor «informal investors» te vergroten en zijn er financiële
faciliteiten voor technostarters gecreëerd. Goederen- en dienstenmarktenHet kabinet intensiveert het marktwerkingsbeleid in hoofdzaak langs drie
wegen: een nieuwe mededingingswet wordt voorbereid; bestaande en voorgenomen
regelgeving wordt bezien op onnodige beperking van de concurrentie; in (voorheen)
publieke of semi-publieke sectoren wordt marktwerking gestimuleerd. Aan de
Tweede Kamer is inmiddels een voorstel voor een nieuwe mededingingswet gezonden.
Bij aanvaarding van dit voorstel loopt Nederland in de pas met
het mededingingsrecht van de EU en van de meeste EU-lidstaten. Daar zijn kartels
en misbruik van een economische machtspositie verboden en wordt toezicht gehouden
op concentraties. Voorbereidingen worden reeds getroffen voor de instelling
van een uitvoeringsorganisatie.Sinds 1 juni 1996 gelden ruimere tijden waarbinnen winkels geopend mogen
zijn. De detailhandel krijgt zo de kans aan te sluiten bij ontwikkelingen
in de samenleving waarin steeds meer consumenten op andere tijden inkopen
willen doen. In 1998 zal een evaluatie van de effecten van deze verruiming
plaatsvinden. De eerste berichten duiden er op dat in de gehele detailhandel
een omzetstijging gerealiseerd wordt. In paragraaf 3.4 wordt ingegaan op de
MDW-operatie en het beleid ten aanzien van administratieve lasten en voorgenomen
regelgeving.In het verleden zijn overheidsactiviteiten overgebracht van het publieke
naar het private terrein en ook in de toekomst zal dat het geval zijn. Ook
wordt gestimuleerd dat concurrenten toetreden op markten die voorheen het
domein waren van publieke monopolies. Overheidsondernemers ervaren zo meer
prikkels tot efficiëntie, marktconformiteit en kostenbeheersing. Natuurlijk
is een gelijk speelveld hierbij een voorwaarde: overheidsondernemingen en
nieuwe toetreders moeten op gelijke condities de markt kunnen betreden. In
paragraaf 3.4 wordt nader ingegaan op het MDW-project Markt en overheid. In
traditioneel overheidsgeoriënteerde «nuts»sectoren als elektriciteit
en gas is een duidelijke tendens in de richting van meer marktwerking zichtbaar.
Een ontwikkeling die in de Derde Energienota nadrukkelijk wordt ondersteund
en aangemoedigd. «Natuurlijke monopolies» worden tot hun essentie
teruggebracht: de transport- en distributienetten. Overige onderdelen van
de energiesector zullen – steeds meer – in concurrentie kunnen
plaatsvinden. Fasegewijs zullen steeds meer energiegebruikers in de gelegenheid
zijn hun leverancier te kiezen. Er moet daarbij wel uitzicht zijn op een internationaal
«level playing field». Productie van elektriciteit en handel in
energie worden vrij. De taak van de overheid is te garanderen dat de toegang
tot de energienetten voor iedereen tegen non-discriminatoire voorwaarden mogelijk
is en dat afnemers die deze keuze nog niet hebben worden beschermd tegen een
eventueel misbruik door hun leverancier. Hiertoe zal een onafhankelijk toezicht
worden gerealiseerd.In dit verband wordt ook gewezen op de notitie over het consumentenbeleid
die binnenkort wordt aangeboden aan de Tweede Kamer en tegelijkertijd zal
worden voorgelegd aan de Commissie voor Consumentenaangelegenheden van de
SER. In deze notitie komen met name geprivatiseerde (semi-)overheidsdiensten
aan de orde. Doorgaans is in de meer reguliere markten de positie van de consument
inmiddels redelijk gewaarborgd maar in de hier bedoelde sectoren in transitie
van overheid naar markt wordt de consument geconfronteerd met grote risico's.
Als gevolg van onvoldoende concurrentie is de tucht van de markt hier nog
niet voldoende aanwezig. In steeds meer sectoren, zoals openbaar vervoer,
telecom en energie, wordt gedacht of gewerkt aan onafhankelijke instanties
die toezicht uitoefenen op de ontwikkeling van de concurrentieverhoudingen.
Daarnaast zouden zij wellicht, samen met de overheid, toezicht kunnen uitoefenen
op consumentenaspecten. Bijzondere aandacht zal worden gegeven aan een adequate
taakstelling. 3.3 Marktwerking (internationaal) EMUBelangrijk onderdeel van een op groei gericht sociaal-economisch beleid
is de ambitie om ons te kwalificeren voor de EMU. Door de EMU zal de concurrentiekracht
van de EU als geheel toenemen. Invoering van één munt betekent
een verankering van de interne markt. De werking van de interne markt zal
verbeteren als de prijzen van producten worden uitgedrukt in één
valuta, zodat de transparantie van markten zal toenemen. Daarnaast zullen
de transactiekosten verbonden met valutatransacties komen te vervallen, waardoor
de concurrentie tussen binnen- en buitenlandse aanbieders toeneemt. Belangrijkste
element is het verdwijnen van wisselkoersonzekerheid. Hierdoor zullen handel
en productie kunnen toenemen en in het verlengde daarvan welvaart en werkgelegenheid.
Een ander voordeel is dat er in de EMU-landen sprake zal zijn van één
monetair beleid, gericht op prijsstabiliteit, en zal de stabiliteit van het
budgettaire beleid verder toenemen.Wat goed is voor de EU als geheel, komt uiteraard ook de Nederlandse economie
ten goede. Bijna 80% van de Nederlandse export blijft binnen de EU, terwijl
ook de buitenlandse directe investeringen grotendeels naar EU-landen gaan.
Het Nederlands bedrijfsleven geeft dan ook aan een sterk voorstander te zijn
van de EMU. Interne marktOp het terrein van de Europese interne markt is de afgelopen jaren al
veel vooruitgang geboekt. Toch worden ondernemers nog steeds geconfronteerd
met handelsbelemmeringen op de interne markt. Daarom heeft Nederland in Brussel
discussies gevoerd om de werking van de interne markt te verbeteren door middel
van OESO-achtige examens. Uiteindelijk heeft dit een positieve reactie ontlokt
bij de Europese Commissie: «Simpler Legislation Internal Market (SLIM)»
De Europese Commissie is voornemens om met behulp van lidstaten, bedrijfsleven
en consumenten een aantal sectoren van de interne markt aan een kritisch onderzoek
te onderwerpen. Daarbij wordt vooral gekeken naar de Europese interne marktwerking.
De SLIM-exercitie kan worden gezien als een element in de follow-up van het
rapport-Molitor waarin een deel van de bestaande communautaire wetgeving kritisch
is beschouwd en waarin wordt gepleit voor een «cultuuromslag».
De Europese Commissie stelt voor (aanvankelijk vier) sectoren van de Interne
Markt te laten onderzoeken door evenveel zgn. SLIM-teams. Een verschil met
de werkzaamheden van de groep-Molitor is dat de SLIM-operatie plaatsvindt
onder voorzitterschap van de Europese Commissie met directe betrokkenheid
van de lidstaten en anderen (bedrijfsleven en consumenten). Dit schept de
verwachting dat de uitkomsten van de SLIM-onderzoeken en de voorgestelde maatregelen
kunnen rekenen op een breed draagvlak.Europese marktwerking is ook gebaat bij toezicht op de naleving van spelregels.
Vandaar dat EZ het voornemen heeft een klachtenbureau (werktitel Compliance
Unit) op te zetten waar ondernemers terecht kunnen, wanneer blijkt dat toch
nog handelsbelemmeringen worden opgeworpen op de Europese interne markt. Handelspolitiek en WTODit voorjaar is in EU-kader een strategie bepaald volgens welke de EU
en haar lidstaten zich meer stelselmatig zullen inzetten om markttoegangsbelemmeringen
in derde landen te identificeren en aan te pakken. In nauw overleg
met het bedrijfsleven, de Commissie en de overige lidstaten zal stelselmatig
informatie worden verzameld over belemmeringen in derde landen en zal worden
bezien hoe deze kunnen worden aangepakt. Te denken valt daarbij aan de eigen
bilaterale missies, de Gemengde Commissies van de EU met derde landen, aan
het overleg in het kader van het in december 1995 tussen de EU en de VS overeengekomen
Joint Action Plan, de EU-dialoog met Japan. Waar het gaat om duidelijke schending
van WTO-verplichtingen zal de EU, als bilaterale contacten niet helpen, niet
moeten aarzelen gebruik te maken van het geschillenbeslechtingsmechanisme
van de WTO. Toetreding van nieuwe leden tot de WTO is één van
de manieren om wereldwijd de marktwerking te bevorderen. Momenteel zijn toetredingsonderhandelingen
gaande met 28 landen, waaronder belangrijke landen zoals China, Taiwan en
Rusland.Op handelspolitiek terrein zal de agenda voor 1997 in belangrijke mate
worden bepaald door de eerste tweejaarlijkse ministeriële WTO-conferentie,
die in december a.s. zal worden gehouden te Singapore. Hierover zal in het
najaar aan de Kamer worden gerapporteerd. Nederland heeft de ambitie om tijdens
de conferentie in Singapore in opties voor verdergaande handelsliberalisatie
te bezien. Het welslagen van deze conferentie zal in belangrijke mate bepalend
zijn voor de positie van de WTO en voor de toekomst van het wereldhandelsstelsel
in het algemeen, anders valt te vrezen dat landen in toenemende mate zullen
vluchten in (discriminatoire) regionale of transregionale vrijhandelsinitiatieven,
buiten de WTO om (zie ook Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996, 24 400
XIII, nr. 46).Tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap zal een aantal belangrijke
handelspolitieke dossiers moeten worden aangepakt. Een voorbeeld hiervan vormen
de onderhandelingen in WTO-verband over de liberalisering van de basistelecommunicatie
die uiterlijk 15 februari 1997 afgerond moeten worden. Ook de uitvoering van
het economisch gedeelte van het in december 1995 tussen de VS en de EU overeengekomen
«Transatlantic Action Plan» zal voor een belangrijk deel tijdens
het voorzitterschap in 1997 haar beslag moeten krijgen. 3.4 MDW, administratieve lasten en voorgenomen regelgeving MDWDe economie en de samenleving als geheel hebben baat bij wetten en regels
die zijn toegesneden op de eisen van deze tijd. Omdat dit niet bij alle regelgeving
het geval is, heeft het kabinet het MDW-project in gang gezet. Systematisch
worden delen van wet- en regelgeving doorgelicht op concurrentiebeperkende
en belastende aspecten respectievelijk wordt bezien of de wetgevingskwaliteit
beter kan. Hierbij wordt steeds gezocht naar een balans tussen bescherming
en zekerheid en ruimte voor eigen initiatief, flexibiliteit en dynamiek.Er is nu zo'n twee jaar ervaring opgedaan met het MDW-project. De aanpak
blijkt te werken. Een essentieel element is het onafhankelijk voorzitterschap
van de werkgroepen die de regelgeving onder de loep nemen. Dat maakt het makkelijker
door departementale vooroordelen heen te breken en los te komen van verkokering.
Een ander onmisbaar element is de combinatie van de economische en juridische
invalshoek. Dit is ook een belangrijk verschil met de eerdere operaties die
vooral een juridische insteek hadden. Verder is het in de werkgroepen mogelijk
gebleken een brede afweging van belangen te maken. De open oriëntatie
met hoorzittingen, consultaties, informele werkbezoeken etc. heeft daar zeker
aan bijgedragen. Aan de tweede tranche projecten is in februari de werkgroep «Markt
en overheid» toegevoegd. De taak van deze werkgroep is een inventarisatie
te maken van en waar nodig oplossingen aan te dragen voor het meeconcurreren
van overheidsorganisaties met private partijen op de markt teneinde concurrentieverstoringen
te voorkomen. Als eerste fase van de werkzaamheden is nagegaan wat de typologie
is van de organisaties in het publieke domein en wat de aard van de activiteiten
is die in concurrentie treden met private marktpartijen. Vervolgens is bepaald
welke de determinanten kunnen zijn van ongelijke concurrentieverhoudingen
tussen particuliere en publieke organisaties. Deze fase zal uitmonden in een
concept-beleidskader voor overheidsorganisaties die in concurrentie met marktorganisaties
treden. De werkgroep zal vervolgens het concept-beleidskader toetsen aan de
hand van een vijftal case-studies en daarna een definitief voorstel doen.
Met ingang van 1996 is het invullen van de «vaste en onbelaste onkostenvergoedingen»
in kolom 18 van de loonstaat niet meer nodig. Dat bespaart het bedrijfsleven
f 186 mln aan administratieve lasten.Het is hier niet de plaats in detail in te gaan op de resultaten van de
specifieke projecten. De voortgangsrapportages die zowel in de zomer 1995
als in de zomer 1996 naar het parlement zijn gezonden, gaan hier op in. Wel
zij hier vermeld dat de tweede tranche van de MDW-operatie weer heeft geleid
tot een flink aantal specifieke voorstellen die de regelgeving meer aanpast
aan de eisen van deze tijd. In de genoemde voortgangsrapportage zijn de specifieke
resultaten van de projecten vermeld. Alle projecten hebben weer geleid tot
concrete aanbevelingen. Nu twee tranches zijn afgerond is ook duidelijk geworden
dat voortvarende uitvoering door de departementen van de verschillende voorstellen
voortdurende aandacht verdient.Ook in de derde tranche van de MDW-operatie zullen zo'n zeven onderwerpen
aan de orde komen. Deze projecten zullen in de zomer van 1997 tot resultaten
moeten leiden. De voortgangsrapportage uit juli 1996 bevat een beknopte omschrijving
van deze projecten. Onderwerpen derde tranche MDW-operatie– Accountancy– Bouwregelgeving– Concurrentiebeding– Concurrentie en prijsvorming in de gezondheidszorg– Gerechtsdeurwaarders– Productwetgeving– Vergunningverlening Wet verontreiniging oppervlaktewater Administratieve lastenEZ heeft onlangs in een tweede brief over administratieve lasten (juni
1996) aan de Tweede Kamer globaal verslag gedaan van de voortgang van de acties
van de betrokken departementen. Het verslag van de maatregelen van EZ volgt
hieronder. Het overzicht van de voortgang van de acties van het CBS staat
in bijlage 10. Drie van de acht acties van het ministerie van Economische
Zaken zijn inmiddels afgerond: de nieuwe Vestigingswet is op 1 januari 1996
in werking getreden, de Winkeltijdenwet is per 1 juni 1996 ingevoerd. Voor
een groot aantal meetmiddelen dat gekeurd is door een erkend buitenlands instituut
is in de betrokken ijkregelingen van de IJkwet opgenomen waardoor deze nu
zonder meer zijn toegelaten tot de Nederlandse markt. In de resterende ijkregelingen
zal bij toekomstige wijzigingen daarvan standaard een dergelijke verruiming
worden opgenomen. De afbouw van invoervergunningen in de textielsector in
het kader van het zogenaamde Multi Vezel Akkoord verloopt volgens
schema. De wijzigingen van de Mijnwetgeving vragen meer tijd. In de brief
van juni 1995 is aangekondigd voor de Wet op het Consumentenkrediet te onderzoeken
of een lichtere vorm van toezicht mogelijk is. De Tweede Kamer wordt hierover
ingelicht nadat onderdelen van de wet zijn geëvalueerd. Voor aanpassing
van de Waarborgwet is het noodzakelijk te wachten totdat de nieuwe Richtlijn
voor de EU is aangenomen. Het is niet duidelijk wanneer dit gebeurt. Een belangrijke
graadmeter voor de resultaten die het Kabinet boekt op het terrein van administratieve
lasten zijn de ondernemers zelf. Daarom is een panel opgericht van 20 ondernemers
(verschillende sectoren en bedrijfsgrootte) dat regelmatig van gedachten wisselt
over de bereikte vermindering van administratieve lasten en kijkt waar nog
acties mogelijk zijn.Het aanpakken van de belemmerende en belastende regelgeving op nationaal
niveau is belangrijk maar niet voldoende. Ook zal regelgeving op Europees
en regionaal niveau kritisch moeten worden bekeken. Zo is het van belang om
duidelijk te krijgen wat de omvang is van provinciale en gemeentelijke verplichtingen.
Daartoe heeft EZ in samenspraak met de VNG onderzoek laten verrichten naar
de administratieve lasten van gemeentes. Daaruit blijkt dat vooral het aanvragen
van een bouwvergunning veel administratieve lasten veroorzaakt, namelijk in
totaal f 335 mln. per jaar. Daarnaast gaat dit najaar een onderzoek van
start naar de administratieve lasten als gevolg van provinciale milieuregelgeving.
Verder wil EZ het onderwerp agenderen tijdens het Nederlandse voorzitterschap
van de EU begin 1997. Dit zal gebeuren door het organiseren van een Europees
Ondernemerspanel in het kader van de SLIM-exercitie (zie paragraaf 3.3). Voorgenomen regelgevingEén van de onderdelen van het MDW-project is het scherper toetsen
van voorgenomen regelgeving. De Interdepartementale werkgroep voorgenomen
regelgeving stelt daarvoor een regelgevingsoverzicht op dat uiteindelijk door
het kabinet wordt goedgekeurd. De departementen zijn zelf verantwoordelijk
voor de uitvoering van de toetsen; het steunpunt Voorgenomen regelgeving van
VROM en EZ biedt hulp bij de beantwoording van de vragen over bedrijfs- en
milieu-effecten.Het kabinet is selectief bij plaatsing van regelgeving op het regelgevingsoverzicht,
waar nu 78 regelingen op staan. Dit is ongeveer 8 à 10% van de jaarlijkse
hoeveelheid regelgeving die het kabinet bij de Tweede Kamer indient. De selectieve
aanpak blijkt uit het feit dat de departementen van de 78 regelingen 75 maal
moeten toetsen op bedrijfseffecten, 56 maal op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
en 38 maal op de gevolgen voor het milieu. Tot nu toe hebben de departementen
40 toetsen uitgevoerd. Het goed in kaart brengen van de effecten heeft in
een aantal gevallen geleid tot intrekking en aanpassing van de regeling. In
de overige gevallen heeft het beantwoorden van de vragen geleid tot een verhoging
van de informatieve waarde van de toelichting.Tot nu toe zijn in MDW-kader alleen nationale dossiers bekeken. In de
toekomst zal ook aandacht besteed worden aan ontwerp-EU-regelgeving. Voor
een beperkt aantal zware Brusselse dossiers zal een toetsing op MDW-aspecten
worden uitgevoerd. Om daar uitvoering aan te geven, zijn concrete werkafspraken
gemaakt. 3.5 Opkomende markten en internationaliserend bedrijfslevenIn de bilaterale financieel-economische betrekkingen treedt een breuk
op als landen doorgroeien van een gemiddeld naar een hoog ontwikkelingsniveau.
De herijkingsnota onderkent dit probleem. Voor deze opkomende markten, waaronder landen in Azië, het Midden-Oosten en Oost-Europa, zal
het beleid worden geïntensiveerd, ook door middel van een grotere synergie
tussen de instrumenten ter facilitering van economische activiteiten op deze
markten. Met effectieve bundeling van instrumenten en een doelmatige toepassing
daarvan op verschillende regios, wil EZ de internationale marktpositie van
het Nederlandse bedrijfsleven verbeteren.De herijking van het buitenlandbeleid vraagt ook om een heroriëntatie
op de economische belangenbehartiging via het netwerk van posten van de dienst
Buitenlandse Zaken en Nederlandse Kamers van Koophandel in het buitenland.
De Tweede Kamer zal hierover separaat worden geïnformeerd. Task Force ExportinstrumentariumTeneinde de in de herijkingsnota beoogde intensivering van het export-,
economische samenwerkings- en investeringsinstrumentarium op effectieve wijze
gestalte te kunnen geven, is door het Kabinet in het najaar van 1995, mede
naar aanleiding van een brief van een groep van Nederlandse exporteurs van
kapitaalgoederen, een Task Force Exportinstrumentarium ingesteld. In de Task
Force zaten vertegenwoordigers uit bedrijfsleven en overheid. De Task Force
heeft in het voorjaar van 1996 concrete aanbevelingen gedaan die er toe moeten
leiden dat het Nederlandse bedrijfsleven ook in de toekomst op buitenlandse
markten op een level playing field kan concurreren. Het realiseren
van deze doelstelling zal overigens ook nagestreefd blijven worden door de
concurrentieverstorende praktijken van overheden via internationaal overleg
terug te dringen.De aanbevelingen van de Task Force richten zich niet alleen op noodzakelijke
beleidsintensiveringen, maar ook op verbeteringen in het bestaande instrumentarium.
Verbeteringen kunnen onder meer worden gerealiseerd door de inrichting van
bestaande instrumenten te wijzigen. Een sprekend voorbeeld is de toedeling
onder het exportkredietverzekeringsbeleid van de beschikbare verzekeringsruimte
naar landen in plaats van naar transacties, waardoor de benuttingsgraad onder
het instrument kan toenemen.Daarnaast kan winst geboekt worden door de onderlinge afstemming tussen
samenhangende instrumenten van verschillende departementen te verbeteren.
In dat verband zal met name gezocht worden naar een oplossing voor het verbeteren
van de samenwerking tussen de gebonden ontwikkelingshulpinstrumenten ORET
en MILIEV en het exportkredietverzekeringsbeleid. In bijlage 14 worden de
aanbevelingen van de Task Force met betrekking tot de intensivering van het
export-, economische samenwerkings- en investeringsinstrumentarium van EZ
toegelicht. In Egypte is de link gelegd tussen ontwikkelingssamenwerking
en economische samenwerking tijdens een bezoek van de Staatssecretaris van
Economische Zaken en de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking door sectoren
en projecten te identificeren die zich voor een gezamenlijke aanpak van Economische
Zaken en Ontwikkelingssamenwerking lenen (waterbeheer, milieutechnologie en
toerisme). Met behulp van de instrumenten ORET en MILIEV worden projecten
in deze sectoren ondersteund. Een dergelijke aanpak wordt ook gekozen voor
India, ook een land op het snijvlak van traditionele ontwikkelingssamenwerking
en groeiende economische bilaterale betrekkingen. Een bezoek van de Staatssecretaris
van Economische Zaken aan India in het najaar zal hieraan invulling geven. Inzet economische instrumenten op opkomende marktenDankzij de beleidsintensivering uit de homogene groep internationale samenwerking
kan het economisch Oost-Europa beleid met bijbehorende instrumenten in 1997
op een groter aantal landen worden voorgezet. Het EZ-instrumentarium voor
Oost-Europa is inmiddels in zijn geheel opengesteld voor Roemenië, Bulgarije
en Kroatië. Met OS zijn afspraken gemaakt over de continuïteit van
Nederlands beleid richting deze landen. In 1997 zullen ook Bosnië, Moldavië
en Wit-Rusland aan de landenlijst worden toegevoegd.Ook is budgettaire ruimte verkregen in het kader van de aanbevelingen
van de Task Force Exportinstrumentarium voor intensivering van exportfinanciering
en investeringsbevordering. Voor de invulling hiervan wordt gekeken naar de
mogelijkheden van geografische verruiming van bestaande faciliteiten ter bevordering
van export en investeringen (zo wordt bezien of met additionele middelen de
Investeringsfaciliteit voor Oost-Europa ook open kan worden gesteld voor andere
markten).Het economische beleid en de inzet van economische instrumenten op opkomende markten worden naast meer integratie ook gekenmerkt door meer
differentiatie door aan bepaalde sectoren (MKB, milieusector), regio's (zoals
Oost-Europa) en landen (zoals vorig jaar Indonesië en China) prioriteit
te gegeven. De samenstelling van instrumenten is afhankelijk van de knelpunten
die zich voordoen in het economisch verkeer met een bepaalde markt alsmede
van de kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven op die markt. De ontwikkelingsgraad
van een land is doorslaggevend voor het soort instrumenten dat wordt ingezet.Om de juiste accenten te kunnen leggen in het bilaterale beleid is het
wenselijk dat de uitgangspunten van het economisch beleid worden geformuleerd
in samenspraak met het Nederlandse bedrijfsleven. Voor Oost-Europa en Azië
is reeds een algemeen beleid uitgestippeld, dat in overleg met bedrijfsleven
en met de nieuwe regiodirecties van Buitenlandse Zaken steeds moet worden
getoetst en zonodig aangepast. Voor het zomerreces is de Kamer hieromtrent
geïnformeerd in de voortgangsrapportages Azië en Oost-Europa. In
de komende maanden zal voor het ontwikkelen van beleid bijzondere aandacht
worden geschonken aan de regio Latijns-Amerika. Het belangrijkste oogmerk
is het optimaal laten aansluiten van de wensen van het bedrijfsleven met betrekking
tot de regio en de inspanningen van de overheid. Financiële instrumenten voor opkomende marktenDe financiële instrumenten die EZ inzet op opkomende markten zijn
grofweg in te delen in drie categorieën: economische samenwerking, exportbevordering-
en financiering, en investeringsbevordering. Economische SamenwerkingHet belangrijkste bilaterale instrument van economische samenwerking van
EZ is het Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO). D.m.v. dit instrument
komen Nederlandse en Oost-Europese bedrijven met elkaar in aanraking. Landen
in Oost-Europa worden ondersteund in de ontwikkeling naar een markteconomie,
de versterking van hun concurrentiepositie, en de ontwikkeling van duurzame
productieprocessen. Ook in verband met de toetreding tot de EU van een aantal
Midden- en Oosteuropese landen is economische samenwerking van belang. Dit
wordt vooral op Europees gebied ondersteund; het Phare programma kenmerkt
zich door veel aandacht voor de aanstaande toetreding tot de EU van Midden-
en Oosteuropese landen. Het bestaande bilaterale PSO wordt in zijn toepassing
op de Oosteuropese markt verbreed. Ten eerste wordt binnen het PSO ruimte
gecreëerd voor de Nederlandse uitwerking van afspraken in het kader van
het Klimaatverdrag van Rio. Om de mondiale uitstoot van broeikasgassen te
reduceren, is in het Klimaatverdrag het begrip Joint Implementation (JI) geïntroduceerd.
Landen hebben de intentie uitgesproken gezamenlijk projecten uit te voeren
die uitstoot verminderen. Tot 2000 gaat het om proefprojecten (activities
implemented jointly), waarover jaarlijks aan het Parlement en aan het secretariaat
van het Klimaatverdrag zal worden gerapporteerd. EZ en VROM werken daarom
samen in het PSO om dergelijke proefprojecten te ontwikkelen. Dit past in
het al langer gevoerde beleid van samenwerking met Oost-Europa op het gebied
van energie en milieu.In dit kader zal EZ ook samenwerken met VROM en BZ bij het invullen van
het zgn. SCORE programma, dat is gericht op het stimuleren van energiebesparing
bij eindgebruikers in Midden- en Oost-Europa. Daarnaast worden reeds bekende
thema's in het PSO nog eens geaccentueerd. Met name op het gebied van onderwijs
en training en technologische samenwerking zullen de mogelijkheden nog verder
worden benut. In mei 1996 vond plaats een voorbereiding van de tweede regionale
economische topconferentie voor de landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika
(november 1996), met medewerking van Economische en Buitenlandse Zaken en
onder grote belangstelling van het bedrijfsleven. Voorzover al mogelijk zijn
daar concrete projecten, veelal van infrastructurele aard, geïdentificeerd
welke in de komende jaren in de regio zullen worden gerealiseerd. Uitvoering
van deze projecten, waarvan een aantal grensoverschrijdend is, zal de economische
integratie van de regio kunnen bevorderen, en daarmee het vredesproces ondersteunen.Binnen de economische samenwerking met Oost-Europa zal meer aandacht komen
voor doelgerichte inzet van instrumenten. Indien een Nederlandse bedrijf een
strategische kans signaleert in Oost-Europa, kan het niet altijd met het bestaande
instrumentarium uit de voeten. EZ kan dan met doelgerichte en/of gecombineerde
inzet van instrumenten belangrijke projecten op weg helpen. Aan dergelijke
projecten die zowel voor de Nederlandse sector als voor de economische ontwikkeling
in Oost-Europa van strategisch belang zijn, kan ook via het PSO worden bijgedragen.Het concept van economische samenwerking door middel van projecten als
in het PSO zal ook in andere opkomende markten worden beproefd. Hiervoor is
een bedrag van 10 mln gereserveerd. Exportbevordering en -financieringDe ontwikkeling van de Nederlandse export naar opkomende markten in Oost-Europa,
Azië en Latijns-Amerika is over het algemeen positief, maar biedt ruimte
voor verdere groei. Figuur 5: Nederlandse handelsontwikkeling (in mld. guldens)
met:  Latijns-AmerikaMidden-
en Oost EuropaZO-AziëBron: CBS = export vanuit Nederland - - - - - = import door NederlandEen voor de export belangrijk instrument als de exportkredietver- zekering
is voor opkomende markten om uiteenlopende redenen niet altijd
beschikbaar. Voor export naar Oosteuropese landen die niet regulier worden
gedekt, biedt de Leasefaciliteit een alternatief. Dit instrument kan mogelijk
breder en effectiever worden toegepast, als het met andere vormen van asset based financing en projectfinanciering kan worden uitgebreid.
EZ laat hiernaar een onderzoek uitvoeren, op basis waarvan nog dit jaar besluiten
worden genomen over nieuwe toepassingen van de Leasefaciliteit. Het instrument
is nu alleen op Oosteuropese landen open, uiteraard voorzover er geen reguliere
NCM-dekking mogelijk is.Speciaal voor de ondersteuning van de export naar China en Indonesië
zijn in 1995 toegesneden financiële pakketten samengesteld ter verbetering
van de Nederlandse concurrentiepositie. Met een vrij beperkt budgettair beslag
kan op termijn een veelvoud aan exportorders mogelijk worden gemaakt. Onderzocht
moet worden of, binnen de bestaande financiële kaders, dergelijke financieringsfaciliteiten
ook voor andere opkomende markten kunnen worden ingezet. InvesteringbevorderingInvesteringsstimulering in economieën in transitie waar de markt
nog gebrekkig functioneert, vraagt om inzet van de overheid. EZ heeft sinds
1992 voor de regio Oost-Europa een substantieel gedeelte van zijn instrumentarium
gericht op investeringsbevordering. Onderzocht moet worden of dergelijke financieringsfaciliteiten
ook voor andere opkomende markten kunnen worden ingezet.Voor de Oosteuropese markt geldt dat vooral het midden- en kleinbedrijf
problemen ondervindt bij het ontplooien van nieuwe activiteiten. Voor commerciële
banken is een investering van een klein Nederlands bedrijf niet interessant
genoeg. Het betreft klanten die relatief veel begeleiding voor
een relatief laag rendement vergen. De investeringen in Oost-Europa hebben
daarnaast een hoog risicoprofiel. EZ wil niet alleen grotere bedrijven, maar
ook het MKB de mogelijkheid bieden interessante investeringsprojecten door
te zetten. Hiervoor is budgettaire ruimte ingebouwd. Voor invulling worden
drie mogelijkheden bekeken: een uitbreiding van de Investeringsfaciliteit
bij de NIB voor investeringen onder de 1 mln gulden; een uitbreiding van de
mogelijkheden bij de FMO met een seed capital faciliteit (een gebonden
variant op de seed capital faciliteit voor ontwikkelingslanden); en een Oost-Europa
variant op de MKB-borgstellingsregeling. Inmiddels is overeenstemming bereikt
over het sluiten van een Investeringsbeschermingsovereenkomst (IBO) met Jordanië,
is op zowel Libanon als Jordanië de ORET-regeling van toepassing verklaard
(en heeft de NCM het dekkingsbeleid voor Jordanië verruimd), en wordt
met Jordanië onderhandeld over een verdrag ter voorkoming van dubbele
belasting. Hiermee is een aantal randvoorwaarden voor verdere groei van de
economische relaties duidelijk verbeterd. 3.6 Ondernemerschap en MKBHet Midden- en Kleinbedrijf is zowel economisch als sociaal van groot
belang. Startende ondernemers en dochters hebben in 1994 gezorgd voor 100 000
banen: een bijdrage die ongeveer 14% hoger is dan het jaar daarvoor. De meeste
nieuwe banen worden overigens gecreëerd in bestaande bedrijven (ongeveer
tweederde van het totaal in de periode 1990–1993). Hiervan neemt een
relatief klein aantal snelgroeiende bedrijven, de zgn. gazellen, naar schatting
de helft voor zijn rekening.In tegenstelling tot wat vaak verondersteld wordt heeft Nederland ten
opzichte van het buitenland geen afwijkend aantal middelgrote resp. doorgroeiende
bedrijven. Het gaat daarbij zowel om middelgrote bedrijven in het algemeen
als om technologiegedreven bedrijven in het bijzonder. Onderzoek wijst uit
dat het aantal middelgrote ondernemingen in Nederland gemiddeld is; het aandeel
van de gazellen en gemiddeld groeiende bedrijven is zelfs hoog (Middelgrote
bedrijven in internationaal perspectief; EIM 1996, Zoetermeer). Middelgrote
ondernemingen in Nederland blijken echter in mindere mate technologiegedreven.In de Toets op het concurrentievermogen scoorde Nederland gemiddeld voor
bedrijvendynamiek. De follow-up lijkt dit beeld te bevestigen. Het aantal
starters in ons land is relatief hoog. Gezien het relatief lage aantal ondernemingen
in ons land heeft dit waarschijnlijk te maken met een inhaalslag. Vooral de
indicatoren die te maken hebben met bestaande bedrijvigheid zorgen ervoor
dat de Nederlandse bedrijvendynamiek internationaal gezien niet hoog scoort.
Een zwakte is het relatief geringe aantal banen dat startende ondernemers –
en in geringere mate – gazellen creëren.Vanwege het belang van ondernemerschap voor werkgelegenheid heeft het
Kabinet in 1995 de notitie «Werk door Ondernemen» uitgebracht.
Met een groot aantal maatregelen, genoemd in de nota Werk door ondernemen,
probeert het Kabinet het ondernemen voor startende en bestaande ondernemingen
aantrekkelijker te maken en het groeien van bedrijven te bevorderen. De maatregelen
richten zich onder meer op lastenverlichting en op de bevordering van innovatief
ondernemerschap. Een groot deel van de maatregelen is inmiddels gerealiseerd.
Zo is de invulling van de in het regeerakkoord aangekondigde lastenverlichting
voor kleine bedrijven tot een bedrag van f 500 mln. via wetgeving met
ingang van 1 januari 1996 geëffectueerd. Het gaat hier zowel om verbetering
van een aantal bestaande faciliteiten (zoals verhoging van de
investeringsaftrek, verlaging van het VpB-tariefstapje) als om nieuwe regelingen
(tante Agaath-regeling, fiscale exportreserve).Ook aangekondigde maatregelen om de ruimte voor starters en doorgroeiers
te vergroten op het gebied van financiering hebben nagenoeg gestalte gekregen.
Dit krijgt vorm in de oprichting van 4 participatiemaatschappijen voor technostarters.
Voorts zal naar verwachting in het najaar 1996 de verruiming van de Borgstellingsregeling
MKB voor innovatieve bedrijven en de verhoging van het maximum van de borgstellingskredieten
tot 2 mln. worden gerealiseerd. Het aangekondigde onderzoek naar de verbetering
van de doorzichtigheid van de markt van «informal investors» en
(jonge) bedrijven heeft geleid tot een beter inzicht in de bij deze partijen
ondervonden knelpunten. Het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet op Kamers van
Koophandel en Fabrieken is onlangs aan de Tweede Kamer gestuurd. De in de
notitie «Werk door ondernemen» genoemde proefprojecten Ondernemingshuizen
zijn onder par 2.1 bij het technologiebeleid aan de orde gekomen.Om de aanwezige potenties in het MKB optimaal te benutten zal de ondernemer
onder meer gestimuleerd moeten worden om aansluiting te zoeken bij trends
als informatisering (bijvoorbeeld het benutten van de elektronische snelweg),
internationalisering en de veranderende arbeidspatronen. De overheid heeft
hierbij vooral een initiërende rol: het zichtbaar maken van relevante
ontwikkelingen voor het MKB.Bevordering van de export is van groot belang voor het MKB. De aandacht
richt zich daarbij vooral op nabije markten omdat meer dan 80% van de Nederlandse
export naar Europese landen gaat. Zo wordt in het reisprogramma van de bewindslieden
nadrukkelijk rekening gehouden met de belangen van die bedrijven, die door
hun omvang of door hun product met name van die markten afhankelijk zijn.
Daarnaast is door de EVD in 1996 het Programma voor Starters op Buitenlandse
markten geïntroduceerd, waarmee bedrijven die zich op een (nieuwe) buitenlandse
markt willen oriënteren, een bijdrage kunnen krijgen in de kosten die
daarmee zijn gemoeid. EZ onderzoekt of het programma kennisdragers in het
MKB (KIM) uitgebreid kan worden met een KIM-regeling op het gebied van de
export.In verband met de motie-Wiebenga (1993) en in aanvulling op het IVA-rapport1 inzake het functioneren van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie
zijn nadere gegevens verzameld over de product- en bedrijfsschappen, onder
meer met behulp van een enquête onder deze schappen zelf. Nagegaan is
op welke wijze gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheid inhoudelijke verordeningen
uit te vaardigen. Ook is bezien welke heffingen de schappen opleggen en voor
welke doeleinden uitgaven worden verricht. Het kabinet zal spoedig zijn standpunt
over de PBO aan het parlement voorleggen, waarbij de resultaten van deze analyses
mede zullen worden betrokken.HOOFDSTUK 4: BEHEER EN BESTUUR 4.1 Personeel en organisatieDe EZ-organisatie is in beweging. Zo leidt de gewijzigde Rijksoctrooiwet
tot doorlopende organisatorische aanpassingen van de Octrooiraad. De afname
van het aantal in- en uitvoervergunningen en de geleidelijke uitfasering van
het Multivezelakkoord leiden tot een organisatorische aanpassing en een afname
van het personeelsbestand van de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer; een
samenvoeging met de Douane wordt onderzocht. In aansluiting op de TEMPO-reorganisatie,
wordt een strategisch business-plan opgesteld dat investeringen zal vergen
en de basis zal vormen voor organisatorische aanpassingen bij het Centraal
Bureau voor de Statistiek.Met het oog op de voorziene inwerkingtreding van het wetsvoorstel betreffende
de economische mededinging, worden voorbereidingen getroffen voor de oprichting
van een ambtelijke dienst, t.w. de Nederlandse kartelautoriteit (Nka), die
zich zal richten op de handhaving van het verbod op misbruik van economische
machtsposities, het uitvoeren van concentratietoezicht en op het handhaven
van mededingingsafspraken. Een deel van de taken en het betrokken personeel
van de Economische Controledienst en van het directoraat-generaal voor Economische
Structuur (DGES) zal overgaan naar die Nka.Dit vormt, samen met een evaluatie van de destijds gevormde directoraten-generaal
voor Industrie & Diensten en voor Economische Structuur, aanleiding tot
een herstructurering van DGES en overdracht van taken betreffende ondernemersfinanciering
naar de directie Financiering & Deelnemingen. In lijn met de Voortgangsrapportage
Implementatie Drugnota zal een uitbreiding van de formatie van de ECD plaatsvinden.
De formatieve en budgettaire consequenties worden verwerkt in de suppletore
begroting naar aanleiding van de Voorjaarsnota 1997.Met de voorgenomen vorming van het Nederlands Instituut voor Toegepaste
Geo-wetenschappen via een samenvoeging van TNO-Grondwater en Geo-energie met
de Rijks Geologische Dienst wordt een bundeling van (wetenschappelijke) kennis
van de diepe en ondiepe ondergrond beoogd.Naast de detachering van EZ-ers bij de nieuw gevormde regiodirecties bij
het Ministerie van Buitenlandse Zaken voorziet de Herijking buitenlands beleid
in een herindeling van de organisatie van het directoraat-generaal voor de
Buitenlandse Economische Betrekkingen en een gewijzigde taakafbakening met
de EVD.De organisatorische en personele vormgeving van reorganisaties, zullen –
op grond van de inwerkingtreding van de daartoe geldende voorzieningen in
het ARAR – worden uitgevoerd door toepassing van een nieuw Sociaal statuut
EZ en een Leidraad Organisatie-veranderingen EZ.De personeelsbegroting en het personeelsbeleid van EZ staan onder druk.
De CAO 1995–1997 brengt met name ten aanzien van de herstructurering
van het beloningsbeleid, kosten met zich mee. Voorts kan de intrekking van
de VUT leiden tot verhoging van uitgaven wegens doorlopende garantiewachtgeldaanspraken.
Het gevolg is dat de herbezetting in niet-continudiensten niet in de gewenste
omvang zal plaatsvinden. De hiermee samenhangende beperkte ruimte tot instroom
heeft negatieve gevolgen voor de personeelsopbouw van EZ. Tenslotte worden ook het overleg met vakorganisaties en de medezeggenschap
gewijzigd. In het kader van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) wordt voorgenomen
de instelling van Ondernemingsraden (OR) voor de (buiten)diensten bij EZ en
voor het CBS; van een gemeenschappelijke ondernemingsraad (gOR) voor het kerndepartement
met desgewenst Onderdeelscommissies (OC) per daaronder ressorterende directie
en DG en van een departementale ondernemingsraad (DOR). 4.2 VoorlichtingSinds enige jaren zijn de voorlichtingsactiviteiten gebaseerd op een vaste
beleidscyclus: de planning in een voorlichtingsplan en de verantwoording in
een jaarverslag. In de openbaarheidsvoorlichting speelt het externe bedrijfsmagazine Economische Zaken een belangrijke rol. Dit service-magazine verschijnt
tweewekelijks met als doelgroep het bedrijfsleven en de intermediaire organisaties.De in februari 1995 gestarte EZ-winkel op Internet kan zich verheugen
in een groeiende belangstelling. De informatie in de EZ-winkel krijgt steeds
meer structuur; getracht wordt meer winkelpaden thematisch van aard op te
zetten. Dit moet het winkelen voor ondernemend Nederland in de EZ-winkel makkelijker
maken. Deze ontwikkeling wordt in overleg met eindgebruikers uitgevoerd. Hiernaast
zijn ook ontwikkelingen in gang gezet om het berichtenverkeer tussen het Ministerie
en haar klanten via Internet te laten verlopen. In dat perspectief zal het
gebruik van de elektronische snelweg worden gestimuleerd onder MKB-ondernemers
via gerichte promotie. Goede voorlichting vraagt om meer specifieke doelgroepbenaderingen
met voor iedere groep zijn eigen mix aan voorlichtingsactiviteiten. De EZ-winkel
maakt in die zin andere voorlichtingsinstrumenten (zoals brochures, folders,
symposia en workshops) niet overbodig.De publieksvoorlichting (de doelgroepen zijn vooral het bedrijfsleven
en de intermediaire organisaties) zal zich richten op een aantal bekende terreinen:– stimuleren kennis en technologie;– voortgang op het terrein van marktwerking en deregulering;– stimuleren ondernemerschap;– aandacht voor de regionale economische ontwikkelingen;– stimuleren van grote infrastructurele projecten;– verbreden van het gebruik en de toepassing van de elektronische
snelweg;– realiseren van de doelstellingen uit de Derde Energienota;– verbreding van de buitenlandse oriëntatie van het Nederlandse
bedrijfsleven.In 1997 zal vooral het onder één noemer brengen van alle
stimuleringsprogramma's op technologiegebied een extra voorlichtingsinspanning
vergen. Ook het nieuwe samenspel – na de herijking – op het terrein
van de buitenlandse economische betrekkingen zal om extra voorlichting vragen. 4.3 KlantgerichtheidEZ hecht grote waarde aan klantgerichtheid van haar totale organisatie.
Onder klantgerichtheid worden tal van zaken begrepen zoals het snel en correct
behandelen van aanvragen (voor bijvoorbeeld subsidies), het snel en adequaat
beantwoorden van vragen, het verschaffen van informatie (hetzij schriftelijk,
hetzij via de computer) en gerichte communicatie. EZ besteedt aan al deze
aspecten aandacht. Zo wordt er een periodiek «Economische Zaken»
uitgegeven waarin het EZ-beleid aan de orde komt, er zijn brochures
over regelingen van EZ en er is documentatie over de hoofdlijnen van beleid,
er is een Internet-winkel voor algemene EZ-informatie, EZ heeft een telefoonteam
dat inhoudelijke vragen van burgers en bedrijven beantwoordt, er zijn regels
voor de afdoeningstermijn van binnengekomen brieven en de telefonische bereikbaarheid
wordt gemonitord. Ook uitvoeringsorganisaties van EZ besteden de nodige aandacht
aan klantgerichtheid. Voorbeelden zijn de door het CBS ontwikkelde indicator
voor de enquêtedruk voor het bedrijfsleven en de door de EVD uitgegeven
publicaties.Het aspect van de openstelling of bereikbaarheid van een organisatie heeft
naar aanleiding van de afspraak die hierover is gemaakt in het Regeerakkoord
bijzondere aandacht gekregen van het Kabinet. Naast liberalisering van de
winkelopeningstijden is in het Regeerakkoord aangekondigd dat het kabinet
met betrekking tot de openstelling van publieke diensten een zelfde gedragslijn
wenst te bewerkstelligen. Daartoe heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken
een Plan van Aanpak openstelling publieke diensten opgesteld. Samengevat houdt
dit plan in dat de wensen en behoeften van klanten geïnventariseerd moeten
worden en dat hieraan zo mogelijk tegemoet gekomen moet worden, met name waar
het gaat om openingstijden c.q. bereikbaarheid. In het kader van de uitvoering
van dit Plan zijn alle uitvoerende diensten van EZ benaderd. Uit een onderzoek
bij de EVD bleek dat de overgrote meerderheid van de klanten reeds tevreden
is over de huidige openings- en bereikbaarheidstijden. Toch wordt naar aanleiding
van het onderzoek een aantal maatregelen genomen. Zo zal er een on-line service
voor informatie over buitenlandse markten worden aangeboden en zal de openingstijd
van het EVD-informatiecentrum worden uitgebreid met anderhalf uur per dag.
Ook Senter heeft een onderzoek gedaan. Conclusie is dat de bestaande openstelling
adequaat is. Via het Senter Bulletin Board System is Senter immers ook elektronisch
bereikbaar. De verwachting is dat Senter binnenkort ook via Internet bereikbaar
zal zijn. 4.4 Financieel beleid en beheer 4.4.1 Financieel beheerPer 3 juni 1996 is het nieuwe systeem ter ondersteuning van de financiële
beheersprocessen (FAS) operationeel. Van dit systeem maken het kerndepartement,
Senter en Staatstoezicht op de Mijnen gebruik. Het systeem wordt tevens benut
om het inkoopproces binnen het kernministerie te ondersteunen. Het geïntegreerde
karakter van het standaardpakket zorgt voor een directe koppeling aan de financiële
administratie. Het resterend deel van 1996 en een groot deel van 1997 gaan
op aan het vervolmaken en uitbreiden van de werking en de functionaliteiten
van dit systeem. Daarnaast moet uitbreiding ook inhouden het inzetten van
het systeem ten behoeve van de financiële administratie van meerdere
diensten (oogmerken: uniformering en standaardisering en derhalve schaal-
en synergievoordelen). Een verdere uitwerking van de planning- en controlcyclus
is in voorbereiding en zal in 1997 naar verwachting een nieuwe impuls krijgen
naar aanleiding van de ontwikkelingen op het gebied van kengetallen. 4.4.2 KengetallenIn de begroting 1997 is voor een eerste maal systematisch in kaart gebracht
welke apparaatsuitgaven samenhangen met de uitvoering van het financieel instrumentarium
van EZ. Bij een groot aantal begrotingsartikelen zijn doelmatigheidskengetallen
opgenomen die een koppeling leggen tussen het EZ-product (een behandelde subsidie-aanvraag)
en de apparaatsuitgaven. Dit betekent een nieuwe stap in het
proces van het transparant maken van de doelmatigheid waarmee het EZ-beleid
wordt vormgegeven en uitgevoerd. Voor een beschouwing van de in de begroting
1997 opgenomen kengetallen verwijs ik naar de inleiding van de artikelsgewijze
toelichting. 4.4.3 Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)In de diverse rapportages is geconcludeerd dat het geheel van de door
EZ getroffen maatregelen een voldoende waarborg biedt voor een doeltreffende
bestrijding van M&O (Kamerstukken II 22 150, nrs 5 en 11). In 1996
is een risico-analyse van het EZ-instrumentarium op M&O-gebied (met name
gericht op het aspect derdengegevens) geactualiseerd en besproken met de Directie
Accountancy Rijksoverheid van het Ministerie van Financiën. Er bleken
geen noemenswaardige aanvullende acties en voorzieningen nodig. Jaarlijks
zal een doorlichting plaatsvinden, waarbij de financiële deskundigen
en de accountants zijn betrokken. 4.4.4 BeleidsevaluatiesVoor 1997 is een nieuw evaluatieprogramma opgenomen in deze begroting
(bijlage 3). De wijze van uitvoering is een punt van aandacht. De ontwikkelingen
rond de bedrijfs- en beleidsinformatiesystemen nodigen uit tot het steeds
opnieuw kritisch beoordelen of externe uitvoering van evaluaties nodig is.
Daarbij gaat het onder meer om de afweging tussen (hoge) kosten voor de inschakelingen
van externe deskundigheid en de inzet van interne capaciteit (beschikbaarheid
en kunde). Daarnaast vergen intern uitgevoerde evaluaties nadere voorzieningen
met het oog op de waarborging van de vereiste objectiviteit. 4.4.5 BudgetteringsafspraakGelet op de waarde van de budgetteringsafspraak voor de doelmatigheid
in het begrotingsoverleg wordt genoemde afspraak tussen de Ministeries van
Financiën en EZ voortgezet. De reikwijdte van de afspraak is evenwel
beperkt, mede gelet op de introductie van de Homogene Groep Internationale
Samenwerking. In de inleiding van de artikelsgewijze toelichting is aangegeven
voor welke delen van de EZ-begroting de budgetteringsafspraak geldt. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING InleidingIn de navolgende toelichtingen bij de wetsartikelen 1 (uitgaven en verplichtingen
van EZ) en 2 (ontvangsten van EZ) wordt per artikel ingegaan op de begrotingsposten
van EZ. De toelichting bij wetsartikel 3 betreft de begroting van het agentschap
Senter. De inleiding gaat in op de hoofdlijnen van de EZ-begroting 1997, de
voornaamste wijzigingen daarin ten opzichte van de vorige begroting, de budgetteringsafspraak,
de kengetallen en de begrotingspresentatie. 1. Begrotingstotalen en onderverdeling naar beleidsveldenMet de volgende grafieken wordt inzicht gegeven in de meerjarige omvang
van de EZ-begroting en in de verdeling van het voor 1997 beschikbare budget
over de diverse beleidsvelden.Grafiek 1 Uitgaven in periode 1996–2001 in mln gld Grafiek 2 Onderverdeling begrotingsbedragen 1997 (uitgaven f 3 374,7
mln) naar beleidsvelden 2. Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)Met ingang van de ontwerp-begroting 1997 kent de rijksbegroting de Homogene
Groep Internationale Samenwerking. Onder deze groep valt een deel van de uitgaven
en ontvangsten op de begrotingen van een aantal vakdepartementen. Het HGIS-deel
van de begrotingshoofdstukken is budgettair afgescheiden van het niet-HGIS-deel.
Dat betekent dat er in principe geen HGIS-middelen kunnen worden ingezet voor
niet-HGIS beleid. Andersom geldt dit ook.Aansluitend is een overzicht gegeven van de HGIS-relevante posten in de
EZ-begroting 1997. Daarbij zijn vermeld de voor 1997 beschikbare uitgavenbedragen,
alsmede de meerjarencijfers. Om een vergelijking met 1996 mogelijk te maken,
zijn ook de voor dat jaar beschikbare bedragen opgenomen.  (kasbedragen x
f 1 mln)1996*19971998199920002001Uitgaven      01.01 050
Ambtelijk personeel TWA(4,1)4,14,14,14,14,101.55 040 Bijdrage DG BEB aan Senter(5,3)6,11,41,20,70,702.02 760 Spec. bedrijfsgerichte techn. stim., TWA(0,9)1,21,21,21,21,202.03 011 Internationale en algemene technologie stimulering,
Indonesië(1,8)3,64,22,92,00,602.03 013 Internationale en algemene technologie stimulering,
projecten 1,11,90,7  05.12 040
Toeristisch beleid, WTO(0,3)0,30,30,30,30,307.01 020 Internationale organisaties, GATT/WTO(5,8)4,84,84,84,84,807.01 030 Internationale organisaties, Internationale Grondstoffenorganisatie(0,7)0,70,70,70,70,707.01 040 Internationale organisaties, OMPI(0,8)0,80,80,80,80,807.02   Bevordering buitenlandse economische betrekkingen(9,3)31,614,710,99,38,407.03   Stimulering exportactiviteiten(52,2)86,385,892,289,691,107.04   EVD(22,2)20,620,720,720,720,707.05   Economische hulp Oost–Europa(178,9)185,9170,2144,4139,3139,6Totaal HGIS-uitgaven(282,2)347,2310,7284,8273,6273,0Ontvangsten      07.01 Ontvangsten BEB(2,5)2,72,72,71,61,007.02 Ontvangsten EVD(1,8)2,22,22,22,22,2Totaal HGIS-ontvangsten(4,2)5,05,05,03,83,2* 1996 vermeld ter indicatie van de budgetten die vóór de
introductie van HGIS beschikbaar zijn (1996: vermoedelijke uitkomst).Uit het overzicht blijkt duidelijk dat in 1997 sprake is van een substantiële
verruiming van het beschikbare budget. Dit geldt in het bijzonder voor de
cluster Export (onder andere artikelen 07.02 en 07.03). Voorts is de daling
van de begrotingsruimte bij het Midden- en Oost-Europabeleid (artikel 07.05) –
zoals die nog bestond bij Miljoenennota 19961 –
met de toevoeging van HGIS-middelen meer dan geneutraliseerd voor wat betreft
1997. Volledigheidshalve zij erop gewezen dat bij de begrotingsvoorbereiding
per jaartranche besloten wordt over toevoegingen aan departementale begrotingshoofdstukken.
Als gevolg van deze aanpak wordt de gememoreerde daling van de meerjarenraming
niet in één maal geneutraliseerd, maar geschiedt dit per jaartranche.
De begrotingsruimte in de aanvullende post van de HGIS voor 1998 en latere
jaren is evenwel toereikend om te voorzien in een meerjarige handhaving van
het budget voor het Midden- en Oost-Europabeleid. Zoals in de nota «Herijking
van het buitenlands beleid» is aangegeven, is intensivering van het
Midden- en Oost-Europabeleid een prioriteit van het kabinet. Bij de volgende
begrotingsvoorbereiding en verdeling van de intensiveringsruimte binnen de HGIS zijn de in de Herijkingsnota genoemde beleidsprioriteiten
richtinggevend. In het volgende overzicht is weergegeven welke HGIS-relevante
bedragen nu aan de EZ-begroting zijn toegevoegd ten opzichte van de ontwerp-begroting
1996.  (kasbedragen x
f 1 mln)19971998199920002001 Stand
uitgaven MN96217,6167,0139,4126,1 –
China-pakket6,06,06,06,0 – Indonesië-pakket28,035,035,035,0 –
Taskforce exportinstrumentarium30,025,030,035,0 –
Midden- en Oost-Europabeleid59,070,470,470,4 (incl.
Joint Implementation)     – Overig6.67,34,01,1 Stand
uitgaven MN97347,2310,7284,8273,6273,0 Stand
ontvangsten MN962,82,82,82,8 –
Diversen2,22,22,21,0 Stand ontvangsten
MN975,05,05,03,83,23. PrioriteitenclustersBij haar aantreden heeft het kabinet besloten om voor een aantal prioriteitenclusters
meerjarig geld te reserveren. Van de zes prioriteitenclusters zijn er twee
direct relevant voor de EZ-begroting. Het gaat om cluster III (Sociale woningbouw,
economische infrastructuur en natuur en milieu) en om cluster VI (Internationale
samenwerking).De toewijzing van gelden uit cluster VI vindt met ingang van de begrotingsvoorbereiding
1997 plaats in het kader van de budgettaire besluitvorming over de HGIS (zie
voorafgaande paragraaf). Uit de cluster III-gelden worden op de EZ-begroting
de volgende initiatieven gefinancierd:  (kasbedragen x
f 1 mln)artikel1996199719981999vanaf
1999 Electronische snelwegen (ES)02.02/02.09515457070Topinstituten (TI)02.121020355555Economie, Ecologie en Technologie (EET)*02.02510254545Deel financiering Derde Energienota **HBT 9 883050* De helft van deze middelen wordt via de OCW-begroting ontvangen.** Uit een deel van de vrijvallende middelen bij de Sociale Woningbouw
initiatieven.Omdat de clustermiddelen in principe per jaartranche worden toegevoegd
aan de begrotingen is in deze ontwerp-begroting de tranche 1997 voor de initiatieven
ES, TI en EET(i.c. de oploop van 1996 naar 1997) structureel verwerkt. De
ruimte voor de gedeeltelijke financiering van de Derde Energienota is inclusief
de meerjarige oploop toegevoegd aan de EZ-begroting. 4. OmbuigingenDe in het kader van de begrotingsvoorbereiding 1997 voor EZ vastgestelde
ombuigings-taakstelling is in deze ontwerp-begroting als volgt ingevuld:  (kasbedragen x
f 1 000)19971998199920002001 Verlagingen
in uitgavenbegroting     02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologie
stimulering–5 36910 69122 23223 96830 23603.03 Branchestructuurversterking MKB 5 950   03.13
Kasdekking Industriefaciliteit5 00010 00010 00010 00010 00004.08 IPR decentraal522419911 2611 36105.01 Voorlichting en advisering MKB 9002 8004 8005 00005.03 BBMKB8 9363 1824 132  05.05
Bedrijfsbeëindigingshulp2506009001 0001 225Overige uitgaven31236745771578Subtotaal ten laste van uitgavenbegroting8 90031 80041 80041 80048 400Verhogingen van ontvangstenbegroting     03.01 Dividend Hoogovens7 000    03.03
Terugstorting Industriefaciliteit30 000    05.01
Ontvangsten BBMKB2 6006 6006 6006 600 Subtotaal
ten laste van ontvangstenbegroting39 6006 6006 6006 6000Totale invulling ombuigingstaakstelling48 50038 40048 40048 40048 400Naar aanleiding van de invulling van de ombuigingstaakstelling zijn de
volgende verlagingen aangebracht in de (bruto) verplichtingenramingen:  (x f 1 000)199619971998199920002001 02.02
Specifieke bedrijfsgerichte technologie stimulering 11 765     04.08
IPR decentraal 1555732 270965820  05.01
Voorlichting/advisering MKB 501 0003 0755 0005 000 05.05 Bedrijfsbeëindigingshulp 2506009001 0001 225 Overige verplichtingen 48163703289242 Totaal11 7655032 3366 9487 2547 287 5. Overige majeure wijzigingen ten opzichte van de ontwerp-begroting
1996– Investeringen MARINBij de Voorjaarsnota 1996 heeft het kabinet besloten om het investeringsplan
van het Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN) uit het Fonds economische
structuurversterking (Fes) te financieren. Het gaat hierbij om investeringen
van in totaal f 100 mln in de periode 1996–1999. Op de EZ-begroting
zijn de uitgaven aan het MARIN en de bijdragen daarvoor uit het Fes geraamd,
respectievelijk op uitgavenartikel 02.13 (Projecten gefinancierd uit het Fes)
en ontvangstenartikel 02.05 (Ontvangsten uit het Fes).– Totstandkoming Nederlandse Kartel Autoriteit (NKa)Zoals vermeld in paragraaf 4.1 van de memorie van toelichting worden voorbereidingen
getroffen voor de oprichting van de NKa. De apparaatsuitgaven van deze ambtelijke
dienst in oprichting zijn geraamd op artikel 01.01 (1996: 01.61).– Businessplan Centraal Bureau voor de StatistiekBinnen de EZ-begroting is in totaal f 10 mln vrijgemaakt voor de
jaren 1997, 1998 en 1999 ten behoeve van de uitvoering van het businessplan van het CBS. De definitieve omvang van de noodzakelijke investeringen
is inmiddels vastgesteld op f 19,1 mln. De verdeling daarvan over de
jaren kan pas worden bepaald nadat de detailinvulling van het businessplan
is afgerond. Verwerking van de aanvullende budgettaire consquenties van het
businessplan zal plaatsvinden bij de Najaarsnota 1996 en de Voorjaarsnota
1997.– ScheepsbouwOm de Nederlandse scheepsbouwers niet in een achterstandpositie ten opzichte
van de concurrentie te manoeuvreren, nu ratificatie van het GATT-akkoord nog
niet is geschied, is in 1996 f 30 mln beschikbaar gesteld. De kaseffecten
hiervan treden op in 1996, 1997 en 1998 op artikel 03.05 (Steun scheepsbouw).– Derde EnergienotaEind vorig jaar is de Derde Energienota uitgebracht waarin wordt voorgesteld
om per jaar f 75 mln aan extra financiële middelen in te zetten
voor nieuwe beleidsinitiatieven. De uitgaven die met deze beleidsintensivering
samenhangen, lopen naar raming als volgt op: f 8 mln (1997), f 25
mln (1998), f 50 mln (1999) en f 75 mln (2000). Ter gedeeltelijke
financiering hiervan zijn uit hoofde van de resterende ruimte uit prioriteiten
cluster III (de Sociale Woningbouw initiatieven) de volgende kasbedragen aan
de EZ-begroting toegevoegd: 1997 en 1998: f 8 mln, 1999: f 30 mln
en 2000 en latere jaren f 50 mln (zie ook paragraaf 3 Prioriteitenclusters).De resterende benodigde ruimte is binnen de EZ-begroting vrijgemaakt.In onderstaande tabel is het budgettair beslag en de dekking van de hiervoor
genoemde beleidsvoornemens weergegeven.  Nieuwe beleidsvoornemens
(kas x f 1 000)199619971998199920002001– Investeringen MARIN1200037 000420009 000  –
(Totstandkoming) NKa*6 13017 12718 24416 12015 91115 911– Businessplan CBS 3 0004 0003 000  –
Scheepsbouw22 5005 1002 400   –
Derde Energienota  17 00020 00025 00025 000Totaal
kas t.b.v. beleidsvoornemens40 63062 22783 64448 12040 91140 911 Dekking voor beleidsvoornemens
(kas x f 1 000)199619971998199920002001uitgaven: 01.01 Inverdieneffecten NKa* 2 1002 6002 6002 6002 600uitgaven: 01.08 Nog te verdelen16 934     uitgaven:
Kasdekking diverse artikelen–3 30462719 04419 02030 81135 811ontvangsten: 02.02 Ontvangsten TOK15 00022 50020 00017 5007 5002 500ontvangsten: 02.13 Ontvangsten Fes1200037 000420009 000  Totaal
dekking40 63062 22783 64448 12040 91140 911* Betreft de apparaatsuitgaven van EZ-personeel dat overgaat naar de NKa. 6. Hoofdlijnen van de financiële mutatiesIn de hierna opgenomen tabellen zijn de hoofdlijnen van de mutaties weergegeven
ten opzichte van de stand ontwerp-begroting 1996. Daarbij is uitgegaan van
de (bruto)verplichtingenbedragen zoals opgenomen in de ontwerp-begroting 1997
en de meerjarencijfers (bedragen in mln gldns). EZ-totaal verplichtingen 19971998199920002001Ontwerp-begroting 19963 338,33 339,03 326,43 409,1 –
HGIS Export (China, Indonesië,415,0213,1112,78,3 Taskforce
exportinstrumentarium)     – HGIS Midden- en Oost-Europa
beleid135,147,748,958,4 –
Derde Energienota75,075,075,075,0 –
Overboekingen van/naar andere departementen– 134,43,63,63,7 –
Ruimtevaartprogramma's (02.07)1,224,3111,676,5 –
Oprichting NKa (netto; 01.01)15,015,613,513,3 –
Toevoeging cluster-gelden117,48,4   – Temporisatie
tussen jaren93,3– 13,1– 15,70,2 –
Garanties Inpres8 (07.03)157,3157,3104,9  –
Invulling ombuiging– 0,5– 2,3– 6,9–
7,3 – Prijsbijstelling (01.04)– 8,8–
9,1– 7,2– 5,9 – Loonbijstelling (01.03)15,015,013,412,1 –
Overig97,47,4– 13,8– 7,8 Ontwerp-begroting
19974 316,33 881,83 766,53 635,63 566,1Hoofdbeleidsterrein 1
Algemeen 19971998199920002001Ontwerp-begroting 1996609,3606,7606,4605,5 –
Oprichting NKa (netto; 01.01)15,015,613,513,3 –
HGIS Export (Indonesië)0,80,80,70,2 –
Overboekingen4,34,04,04,1 – Prijsbijstelling
(01.04)– 8,8– 9,1– 7,2– 5,9 –
Loonbijstelling (01.03)12,012,010,49,1 –
Overig9,41,9– 1,00,0 Ontwerp-begroting
1997642,0631,9626,8626,3630,4Hoofdbeleidsterrein
2 Technologie 19971998199920002001Ontwerp-begroting 1996698,1709,4694,9693,3 –
HGIS Export (Indonesië, Taskforce exportbevordering)7,13,13,1  –
Ruimtevaartprogramma's (02.07)1,224,3111,676,5 –
Desaldering EET-programma (02.02)10,68,4   –
Overboekingen– 138,2– 0,6– 0,6–
0,6 – Toevoeging cluster-gelden117,48,4   –
Temporisatie tussen jaren76,9– 18,6– 5,9  –
Overig51,81,01,32,2 Ontwerp-begroting 1997824,9735,4804,4771,4741,3Hoofdbeleidsterrein
3 Ind.& Diensten 19971998199920002001Ontwerp-begroting 199628,529,029,028,9 –
Diversen20,50,50,40,5 Ontwerp-begroting
199749,029,529,429,429,4Hoofdbeleidsterrein
4 Regionaal bel. 19971998199920002001Ontwerp-begroting 1996277,7274,4274,6289,0 –
Temporisatie BRT-gelden (04.05) 14,0   –
EFRO–cofinanciering12,9    – Invulling ombuiging–
0,2– 0,6– 2,3– 1,0 –
Overig– 1,3– 1,7– 2,3– 4,7 Ontwerp-begroting
1997289,1286,1270,0283,3283,5Hoofdbeleidsterrein
5 DMO 19971998199920002001Ontwerp-begroting
1996983,8983,6981,8981,2 – Invulling
ombuiging– 0,3– 1,6– 4,0–
6,0 – Overig4,15,34,03,9 Ontwerp-begroting
1997987,6987,3981,8979,1979,6Hoofdbeleidsterrein
7 BEB en export 19971998199920002001Ontwerp-begroting 1996168,1168,1168,1168,1 –
HGIS Export (China, Indonesië,407,1209,3109,08,1 Taskforce
exportbevordering)     – HGIS Midden- en Oost-Europa
beleid130,347,748,958,4 – Garanties
Inpres8 (07.03)157,3157,3104,9  –
Overig– 2,5– 5,2– 20,3– 13,3 Ontwerp-begroting
1997860,3577,2410,6221,3262,1Hoofdbeleidsterrein
9 Energiebeleid 19971998199920002001Ontwerp-begroting 1996572,8567,9571,9643,1 –
Derde Energienota75,075,075,075,0 –
Desalderingen COVA (09.21)– 12,1– 5,1   –
Overig27,7– 3,3– 3,66,7 Ontwerp-begroting
1997663,4634,5643,3724,8639,8EZ-totaal ontvangsten 19971998199920002001Ontwerp-begroting 19965 177,15 142,95 121,34 989,6 –
Invulling ombuiging39,66,66,66,6 –
Aardgasbaten (09.01)600,0    – Dividend DSM (03.06)–
70,0– 70,0– 70,0– 70,0 –
WIR (08.01)20,010,05,0  – Desalderingen34,743,913,13,8 –
Overig46,424,219,98,8 Ontwerp-begroting
19975 847,85 157,65 095,94 938,74 824,57. BudgetteringsafspraakSinds de begroting 1994 bestaat er tussen het Ministerie van EZ en het
Ministerie van Financiën een budgetteringsafspraak die betrekking heeft
op het grootste deel van de EZ-begroting. Het doel van deze afspraak is het
stimuleren van doelmatig beheer en het vereenvoudigen en versnellen van het
overleg tussen de vakdepartementen en het Ministerie van Financiën. Voor
de artikelen die zijn opgenomen in de HGIS geldt een apart regime. Hierop
is hiervoor reeds ingegaan. Alle overige (niet-HGIS) uitgaven- en ontvangstenartikelen
vallen onder de budgetteringsafspraak, met uitzondering van de volgende artikelen:Uitgavenbegroting:artikel 02.11 Garanties technologiebeleidartikel 02.13 Projecten gefinancierd uit het Fesartikel 05.07 Hulp Waterschadeartikel 08.01 Investeringsbijdragen en toeslagen WIRartikel 09.21 COVAartikel 09.22 Uitkering aan houder certificaten EBN B.V.Alle HGIS-relevante artikelenOntvangstenbegroting:artikel 02.05 Ontvangsten uit het Fesartikel 03.01 Ontvangsten staalindustrie (voorzover het dividend betreft)artikel 03.03 Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie (voorzover het
dividend betreft)artikel 04.03 Diverse ontvangsten regionaal beleid (voorzover het dividend
betreft)artikel 05.12 Opbrengst casinosartikel 08.01 Ontvangsten WIRartikel 09.01 Aardgasbatenartikel 09.02 Uitkeringen EBN B.V.artikel 09.03 COVAartikel 09.04 Dividend UCN N.V.Alle HGIS-relevante artikelen en artikelonderdelen 8. KengetallenDoel van het opnemen van kengetallen is de verbetering van onder andere
het inzicht in doelmatigheid en doeltreffendheid bij de begroting. Bij de
gevolgde stapsgewijze aanpak is vorig jaar de aandacht primair uitgegaan naar
ramingskengetallen. Nu zijn de mogelijkheden bezien om kengetallen te ontwikkelen
die inzicht geven in de relatie tussen input (apparaatsuitgaven of menskracht)
en output (prestaties of activiteiten), ofwel de doelmatigheid van de bedrijfsvoering.
In deze paragraaf wordt ingegaan op kengetallen die in de ontwerp-begroting
1997 zijn opgenomen. De volgende tabel geeft aan bij welke artikelen
kengetallen te vinden zijn. Type kengetal:Kengetal(len)
opgenomen bij begrotingsartikel: RamingUitgaven:
01.01, 01.06, 01.12, 02.03, 02.04, 02.05, 02.09, 03.04, 04.08, 04.09, 04.10,
05.03, 05.05, 07.03, 07.04, 09.01, 09.02. Ontvangsten: 02.02, 05.12,
05.13, 09.01, 09.03. Agentschapsbegroting Senter. DoelmatigheidUitgaven:
01.01, 02.02, 02.03, 02.04, 02.05, 02.07, 02.09, 02.12, 03.05, 04.08, 04.09,
04.10, 05.01, 05.03, 05.05, 05.22, 07.03, 07.04, 07.05, 09.01, 09.02. Agentschapsbegroting
Senter. DoeltreffendheidUitgaven: 02.09, 04.08, 09.01.Bij de ramingskengetallen is net als in de begroting 1996 ruim 90% van
het potentieel met ramingskengetallen toe te lichten begrotingsbedrag, voorzien
van kengetallen. Het aantal doeltreffenheidskengetallen is ten opzichte van
vorig jaar ook nagenoeg gelijk gebleven. Doeltreffendheid van beleid wordt
bovendien bij EZ bij de regelmatige evaluatie van beleidsinstrumenten beoordeeld.
Resultaten van evaluatie zijn, waar relevant, bij het artikel opgenomen.Het in beeld brengen van de doelmatigheid van de bedrijfsvoering met behulp
van kengetallen is vooralsnog een ontwikkelingstraject. Er is in eerste instantie
naar gestreefd om doelmatigheidskengetallen op te nemen bij die onderdelen
van de begroting waar het mogelijk is om prestaties te definiëren die
in voldoende mate homogeen en meetbaar zijn (zoals aantallen aanvragen, toezeggingen,
publicaties, inspecties).Bij de ontwikkeling van (doelmatigheids)kengetallen treden veelal drie
complicaties op:– Veel produkten of produktgroepen zijn onderling weinig homogeen,
waardoor het niet zinvol is om op een geaggregeerd niveau de gemiddelde apparaatsuitgaven
te bepalen. Het opnemen van uitsluitend homogene produktverzamelingen kan
leiden tot een «waslijst» van verschillende prestaties, hetgeen
niet in lijn is met het uitgangspunt dat kengetallen met name kernachtig moeten
zijn.– Produkten en/of externe omstandigheden veranderen in de tijd,
zodat vergelijkingen minder relevant worden.– De gegevens in de bestaande administraties bij departementsonderdelen
of de betreffende externe organisaties zijn niet altijd rechtstreeks naar
de produkten cq. prestaties te herleiden.Uitgewerkt zijn doelmatigheidskengetallen voor de verschillende typen
uitgaven van EZ (uitvoering van financieel instrumentarium door Senter, Novem
en kernministerie, beleidsuitvoering bij buitendiensten en instituten). Hierna
is uiteengezet hoe deze kengetallen geïnterpreteerd dienen te worden.De doelmatigheidskengetallen worden gebruikt voor het onderling vergelijken van de input verbonden aan verschillende prestaties, danwel voor het in de tijd vergelijken van de input verbonden aan één
specifieke prestatie. Uiteraard kunnen er, naast ontwikkelingen in de doelmatigheid
van de bedrijfsvoering, ook andere verklaringen zijn voor verschuivingen in kengetallen. Kengetallen dienen derhalve zorgvuldig geïnterpreteerd
te worden. Aansluitend zijn de opgenomen kengetallen per type uitgave behandeld.– Uitvoering financieel instrumentarium door Senter en Novem.EZ heeft als uitgangspunt een scheiding van beleid en uitvoering. Vooral
het agentschap Senter en Novem voeren een groot aantal regelingen en programma's
uit. De vergoedingen voor uitvoeringskosten die EZ in dit kader aan Senter
en Novem verstrekt, zijn verwerkt in de doelmatigheidskengetallen bij de daarvoor
in aanmerking komende individuele artikelen (zoals artikel 02.09). De doelmatigheid
van de bedrijfsvoering van Senter is apart belicht in deze begroting (zie
de toelichting bij wetsartikel 3, de agentschapsbegroting Senter).– Uitvoering financieel instrumentarium door het kernministerie.Anders dan bij de uitvoering door Senter en Novem kunnen de kosten van
de bedrijfsvoering bij het kernministerie niet per financieel instrument uit
administraties worden afgeleid. Het is echter wel mogelijk om een globale
indicatie te geven door vaststelling van het aantal formatieplaatsen dat met
de uitvoering belast is. Voor het indiceren van de apparaatsuitgaven wordt
het aantal formatieplaatsen vermenigvuldigd met een gemiddeld uitvoeringstarief.
Dit tarief is samengesteld uit de personele en materiële apparaatsuitgaven
voor medewerkers die direct bij de uitvoering betrokken zijn, verhoogd met
een opslag van 25% voor ondersteuning (apparaatsuitgaven stafdiensten). De
volgende tarieven zijn gehanteerd:  bedragen in mln
gldns199519961997 1. Apparaatsuitgaven directe uitvoering
kernministerie112,9109,7106,9 2. 25% Apparaatsuitgaven
ondersteuning14,814,514,3 3. Aantal fte directe uitvoering
kernministerie737,0760,3743,3 4. Tarief ((1+2)/3)0,1730,1630,163Een voorbeeld van doelmatigheidskengetallen met uitvoering door het kernministerie
is opgenomen bij artikel 05.03.– Beleidsuitvoering door buitendiensten EZOm de doelmatigheid van de bedrijfsvoering bij buitendiensten met kengetallen
inzichtelijk te kunnen maken is getracht per dienst een aantal – zoveel
mogelijk homogene – prestaties te definiëren die te beschouwen
zijn als de hoofdprodukten van deze organisaties. Van deze prestaties is vervolgens
vastgesteld welke aantallen formatieplaatsen en welke bedragen aan apparaatsuitgaven
met de totstandkoming ervan gemoeid zijn. Op deze wijze is bijvoorbeeld de
bedrijfsvoering door de Economische Controle Dienst (ECD) toegelicht bij artikel
01.01. Om uiteenlopende redenen is deze aanpak nog niet toepasbaar bij alle
buitendiensten van EZ.– Beleidsuitvoering door institutenBij een aantal van de door EZ gesubsidieerde instituten zijn homogene
prestaties vastgesteld en is aangeven welke bijdragen EZ verstrekt voor de
totstandkoming van die produkten. Een voorbeeld van een dergelijke uitwerking
is de bijdrage aan het Nederlands Meetinstituut bij artikel 05.22.Uiteraard zal getracht worden om ook in 1997 verdere verbeteringen aan
te brengen bij de ontwikkeling en toepassing van kengetallen. 9. De begrotingspresentatieSinds enkele jaren wordt getracht de waarde van de artikelsgewijze toelichting
te verbreden door het opnemen van prestatie- en productgerichte gegevens,
in aanvulling op de zuiver financieel technische ramingsinformatie. Deze trend
tot verbreding kan leiden tot het verder in omvang toenemen van de begrotingsstukken,
hetgeen de toegankelijkheid van de daarin opgenomen informatie niet altijd
ten goede hoeft te komen. In het streven naar een compacte, toegankelijke
artikelsgewijze toelichting, is bezien of alle tot nu toe in de artikelsgewijze
toelichting opgenomen informatie gehandhaafd moet worden. Geconcludeerd is
dat bepaalde toelichtende teksten overbodig worden bij het gebruik van kengetallen,
maar dat een goede interpretatie van kengetallen soms weer een aanvullende
toelichting vereist. Wèl wordt het mogelijk geacht het opnemen van
technische ramingsinformatie op enkele plaatsen te beperken. In de begroting
1997 is de aansluitingstabel tussen de verplichtingen- en uitgavenraming niet
opgenomen bij artikelen met een uitgavenraming die per jaar minder dan f 25
mln bedraagt, en/of wanneer er een (nagenoeg) vaste kassleutel bestaat bij
het betalingsverloop van geraamde verplichtingen. In voorkomende situaties
heeft de aansluitingstabel immers een geringe toegevoegde waarde.Overigens zijn kengetallen, recente evaluatieresultaten en eventuele andere
aanvullende gegevens opgenomen bij de tekstblokken die per artikel(onderdeel)
ingaan op de inhoud van het beleidsinstrument. Deze concentratie van relevante
gegevens per instrument wordt gezien als een verbetering ten opzichte van
het in gescheiden blokken opnemen van deze elementen van de artikelsgewijze
toelichting, zoals dit nog in de begroting 1996 is gebeurd. TOELICHTING BIJ WETSARTIKEL 1 (UITGAVEN/VERPLICHTINGEN) 01.00 ALGEMEENOp dit hoofdbeleidsterrein zijn de apparaatsuitgaven van EZ geraamd, alsmede
de bijdrage aan het agentschap Senter. 01.01 Apparaatsuitgaven EZ a) De grondslag van het artikelMet ingang van 1997 worden op dit artikel de apparaatsuitgaven geraamd
van het kernministerie en de buitendiensten. Ten behoeve van het inzicht in
de apparaatsuitgaven is per dienstonderdeel van EZ (kernministerie en buitendiensten)
het apparaatsbudget in beeld gebracht. De budgetten zijn hierbij verdeeld
over de onderdelen ambtelijk personeel, overig personeel en materieel. Kengetallen kernministerie en buitendienstenHierna worden twee tabellen met kengetallen gepresenteerd. Tabel 1 geeft
inzicht in de opbouw van de totale personele raming voor EZ. Tabel 2 geeft
inzicht in de raming door het aangeven van de verdeling van de personele en
materiële budgetten over de dienstonderdelen van het kernministerie en
de buitendiensten, het aantal ftes en de gemiddelde apparaatsuitgaven (personeel
en materieel) per fte. Tot het kernministerie worden gerekend de algemene
leiding, de diensten voor de beleidsontwikkeling en uitvoering en tenslotte
de ondersteunende diensten. Met behulp deze tabel is het tarief berekend van
een medewerker van het kernministerie. Dit tarief wordt bij een aantal begrotingsposten
gehanteerd om de apparaatsuitgaven voor de uitvoering door het kernministerie
globaal toe te rekenen aan beleidsinstrumenten. Zie hiervoor paragraaf 8 van
de inleiding van de artikelsgewijze toelichting.De in de tabel opgenomen ramingen voor de personeelsuitgaven zijn berekend
met de binnen de Rijksoverheid gehanteerde methode van de Integrale Personeelsbegroting.
Zie ook bijlage 1 voor het aantal begrotingsplaatsen per organisatie-eenheid.
De aansluitende toelichting gaat in op de afzonderlijke dienstonderdelen die
geraamd zijn op artikel 01.01. Daar waar mogelijk en zinvol zijn per dienstonderdeel
kengetallen toegevoegd. Tabel 1: Opbouw van de
personele raming voor geheel EZ (Bedragen x f 1 000)1995199619971998199920002001Gem. bezetting in fte's4 361,0      Gemiddelde
gerealiseerde prijs per fte85,870      Gemiddelde
begrotingssterkte in fte's 4 655,44 680,44 673,94 669,94 699,94 699,9Gemiddelde geraamde prijs per fte 85,79386,41686,32686,26886,68287,177Tabel 2: Verdeling van budgetten personeel en materieel en het aantal
fte over de EZ–onderdelenKernministerie en buitendiensten
(bedragen x 1 mln)Budget personeel1Budget
materieel1Personeel in fteGemiddelde budget
per fte 199519961997199519961997199519961997199519961997Algemene leiding1,51,51,50,70,60,613,816,616,60,160,130,13Beleidsontwikkeling en uitvoering:            –
Industrie en diensten24,525,225,412,210,810,4238,5250,5250,50,150,140,14– Economische structuur24,924,923,111,810,49,9238,2245,7228,70,150,140,14– Energie12,712,812,95,95,35,1121,8125,1125,10,150,140,14– Buitenlandse economische betrekkingen14,214,314,36,56,05,9138,4139,0139,00,150,150,15Ondersteuning:            –
algemene economische politiek3,33,63,61,41,51,531,836,436,40,150,140,14– voorlichting23,33,33,33,63,63,636,837,237,20,190,180,18– interne zaken9,39,28,96,85,85,6136,6146,0146,00,120,100,10– financiën36,16,46,52,62,12,063,970,570,50,140,120,12– accountantsdienst42,93,33,20,90,90,929,233,033,00,130,130,12– personeel, organisatie en informatie7,17,57,63,43,23,176,388,288,20,140,120,12– juridische zaken23,93,93,92,11,81,733,934,734,70,180,160,16Buitendiensten:            –
ECD16,116,616,75,96,76,7192,5202,0202,00,110,120,12– CDIU6,46,35,02,31,61,686,889,070,50,100,090,09– CPB13,716,416,13,64,34,3127,3135,5135,50,140,150,15– Bureau IE14,615,314,111,68,07,5147,9175,5168,50,180,130,13– SodM5,05,14,91,51,41,445,547,547,50,140,140,13– CBS198,9197,5198,772,849,352,12 288,92 453,52 453,50,120,100,10– EVD10,210,310,53,03,95,2120,8128,0128,00,110,110,12– RGD16,316,016,014,813,611,4182,6193,5193,50,170,150,14– NKa  5,7 6,112,7  52,0  0,35Overig:            –
Overige personeelsuitgaven27,026,032,6         –
Overige materiële uitgaven   2,22,71,7      –
Opleidingsplaatsen      9,527,327,3   Totaal422,1425,4434,5175,7149,8154,64 361,04 674,74 684,2   1 Het totaal van de personele respectievelijk materiële
uitgaven in 1995 en 1996 is het totaal van de personele respectievelijk materiële
uitgaven op de artikelen 01.61 en 01.62. De personele respectievelijk materiële
uitgaven in 1997 zijn geraamd op artikel 01.01. Als gevolg van de verdeling
van de artikelsubs Materieel Kernministerie, Automatisering en Voorlichting
over de budgetten van de dienstonderdelen, wijken de materiële budgetten
per artikelsub (geraamd bij «De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen»)
af van de in deze tabel geraamde materiële budgetten.2 Van
de ondersteunende diensten valt het gemiddelde apparaatsbudget per fte van
deze twee ondersteunende hoger uit. Bij voorlichting bevat het materiële
budget eveneens het centrale voorlichtingsbudget en bij juridische zaken bevat
het materiële budget eveneens de proceskosten.3 Directie Financiën
en Financiering & Deelnemingen. 4 Exclusief externe accountants. Bureau voor de Industriële Eigendom (Bureau IE)Het Bureau IE is belast met de uitvoering van de Rijksoctrooiwet. Uit
deze taak vloeien de twee primaire processen van het Bureau voort, te weten:–het
verlenen van octrooien conform de Rijksoctrooiwet (oude en nieuwe wet) en
het bijhouden van een openbaar register van geldende octrooien;–het
actief verspreiden van octrooi-informatie.Daarnaast is de directeur van het Bureau IE belast met de vertegenwoordiging
van de Staat der Nederlanden in internationale organisaties die bij internationale
verdragen op het gebied van de intellectuele eigendom zijn opgericht. Het
gaat hier onder meer om het Benelux Merkenbureau, het Europees Octrooibureau
en het Europees Merkenbureau. KengetallenOp dit moment is het niet mogelijk om in enkele kengetallen inzicht te
geven in de doelmatigheid van het Bureau IE. Aan de ontwikkeling van dergelijke
kengetallen wordt gewerkt. Wel kan inzicht gegeven worden in de verdeling
van het aantal fte en de materiële uitgaven over de twee (hoofd) produktgroepen.
De verdeling is hierna opgenomen. BeschermenVerspreiden– octrooiverlening– beschikbaar stellen octrooidocumentatie– beheer octrooiregister– bevordering gebruik
octrooi-informatie – verstrekken wettelijke publikaties–
advisering op octrooigebied Budget materieel 1997 f 3,725 mlnBudget
materieel 1997 f 3,083 mln Personele omvang 59 ftePersonele
omvang 48 fteIn totaal beschikt het Bureau IE in 1997 over een budget voor apparaatsuitgaven
van f 21,882 mln. De totale personele omvang is opgebouwd uit ambtelijk
personeel EZ (168,5 fte). Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)Het CBS is op grond van het Koninklijk besluit van 9 januari 1899 (Stb.43),
laatstelijk gewijzigd bij Koninklijk Besluit van 21 januari 1967 (Stb. 89),
belast met het verzamelen, bewerken en publiceren van alle statistische opgaven,
die voor de praktijk of de wetenschap nuttig worden geacht.In 1996 is gewerkt aan de totstandkoming van een businessplan met als
doel het aanpassen van de werkwijze en het personeelsbestand, zodat kan worden
voldaan aan de toenemende vraag naar meer (samenhangende) informatie en afnemende
enquêtedruk. Tevens wordt ingespeeld op de ontwikkeling van de informatietechnologie.
De definitieve omvang van de noodzakelijke investeringen is inmiddels vastgesteld
op f 19 mln. Vooruitlopend daarop is een bedrag van in totaal f 10
mln geraamd op de EZ-begroting, verdeeld over de jaren 1997, 1998 en 1999.
De verwerking van de aanvullende budgettaire consequenties zal plaatsvinden
bij eerste suppletore begroting 1997. KengetallenOmdat de besluitvorming over het businessplan nog niet is afgerond, is
er voor gekozen geen kengetallen op te nemen. Van de toegelichte bedragen
zou de actualiteit al snel zijn achterhaald.In 1997 is voor de apparaatsuitgaven van het CBS f 250,85 mln geraamd
en bestaat de personele omvang uit 2 453,5 fte. Centraal Planbureau (CPB)De taak van het CPB is het maken van wetenschappelijk verantwoorde, actuele,
onafhankelijke economische analyses en prognoses die relevant zijn voor het
beleid van de regering, parlement en andere maatschappelijke organisaties,
zoals politieke partijen en bedrijfsleven. KengetallenDoor het CPB wordt gewerkt aan de ontwikkeling van kengetallen die gericht
zijn op haar produkten. In 1997 is voor de apparaatsuitgaven van het CPB f 20,687
mln geraamd. De formatie bestaat uit 135,5 fte. Economische Controle Dienst (ECD)De ECD is belast met de uitvoering van taken op het gebied van het voorkomen
en bestrijden van economische (bedrijfs-)criminaliteit. Daarnaast voert de
ECD specifieke onderzoeksopdrachten uit op verzoek van de Minister van EZ
of andere ministers. KengetallenIn 1997 is voor de apparaatsuitgaven van de ECD f 23,639 mln geraamd.
De formatie in 1997 bestaat uit 202 fte. In onderstaande tabel zijn de personele
en materiële uitgaven toegerekend aan de verschillende produkten.  DOELMATIGHEIDSKENGETALLENRealisatie
1995Raming 1996Raming 1997 1. Aantal prestaties (= EOR onderzoeken)4 4303 2433 2682. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)1,8002,5002,1003. Aantal fte's70,071,567,5 4. Aantal prestaties
(= FER onderzoeken)379400350 5. Uitgaven per prestatie
(x f 1 000)11,80011,20018,500 6. Aantal
fte's36,036,044,0 7. Aantal prestaties (= IER onderzoeken)7891 1501 1008. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)9,6007,1006,9009. Aantal fte's62,569,069,0 10. Met prestaties toegelicht begrotingsbedrag (x f 1 mln)20,03020,94520,957 11. Niet toe te lichten begrotingsbedrag
(x f 1 mln)2,2082,5472,682 12. Totaal aantal
fte *192,5202,0207,0 13. Uitgaven per fte (x f 1
mln)0,1160,1160,114* Het verschil met de formatie in 1997 (202 fte) betreft drie fte tijdelijk
toegekend en twee overgenomen van directie Interne Zaken.Toelichting op de prestaties:–EOR-onderzoeken. Het betreft assurantiebemiddeling
en fraude, bestrijding BV-fraude, deponering jaarstukken, economische mededinging,
handelsregister, overige marktwerking, tarieven gezondheidszorg, ontbinding
rechtspersonen, consumentenkrediet.–FER-onderzoeken hebben betrekking
op faillisementsfraude, effecten en kredietwezen en anti-witwaswetgeving.–IER-onderzoeken.
Deze houden zich bezig met EG-fraude, strategische goederen, chemisch wapenverdrag,
drugprecursoren, merkenfraude, sanctiewetgeving, internationale rechtshulp. Toelichting op de cijfers:De stijging in het aantal fte's bij FER-onderzoeken vanaf 1997 is het
gevolg van extra ter beschikking gestelde capaciteit voor controle op het
effectenverkeer. De kosten per onderzoek stijgen doordat gemiddeld per onderzoek
meer personele capaciteit nodig is. De stijging in het aantal IER-onderzoeken
van 1995 op 1996 is onder andere het gevolg van kleinere onderzoeken.Als niet toe te rekenen zijn aangemerkt de uitgaven verbonden aan rechercheurs
nucleair verdrag (dit werk dient nog ingepland te worden) en algemene overheadkosten. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) houdt toezicht op de naleving van wettelijke
regelingen die van toepassing zijn op het opsporen en het winnen van delfstoffen.
Het gaat daarbij vooral om gas, aardolie en zout in Nederland en het Nederlandse
deel van het continentaal plat. De taak van de dienst richt zich voornamelijk
op de terreinen veiligheid, gezondheid en milieu, alsmede op de bescherming
van delfstoffen en het voorkomen van schade of hinder. De dienst voert haar
taken uit krachtens het Mijnreglement 1964, het Groevenreglement 1947, het
Mijnreglement Continentaal plat en een toenemend aantal andere wetten. KengetallenDe werkzaamheden van SodM zijn ondergebracht in vier primaire processen:
toezicht, beleidsadvisering, opsporing en meewerken aan de uitvoering. Dit
laatste proces betreft het uitgeven van alle in de mijnreglementen
genoemde beschikkingen waarvoor de Inspecteur-Generaal der Mijnen is gemandateerd.
In 1997 is voor de apparaatsuitgaven van de SodM f 6,352 mln geraamd.
De formatie bestaat uit 47,5 fte.Binnen de respectieve primaire processen wordt een groot aantal produkten
onderscheiden waarvan de belangrijkste in onderstaande tabel zijn opgenomen.
  DOELMATIGHEIDSKENGETALLENRealisatie
1995Raming 1996Raming 1997 1. Aantal prestaties (= Zorgsysteem
documenten)101010 2. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)16,80011,30010,4003. Aantal prestaties (=Bedrijfsinterne audits )1110104. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)12,45428,90026,4005. Aantal prestaties (= Zelf auditen)466 6.
Uitgaven per prestatie (x f 1 000)43,25066,66761,0007. Aantal prestaties (= VGD's en BMP's) *1198585 8.
Uitgaven per prestatie (x f 1 000)7,1014,8594,4479. Aantal prestaties (=Projectmatige inspecties)35510. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)104,000109,000104,80011. Aantal prestaties (= Overige inspecties)1 2281 0001 00012. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)0,6100,7140,68713. Aantal prestaties (= Incidenten onderzoek)11610010014. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)1,0261,9901,93015. Aantal prestaties (= Mijnwetgeving)301919 16.
Uitgaven per prestatie (x f 1 000)7,76718,47416,89517. Aantal prestaties (= Opsporing)766 18. Uitgaven
per prestatie (x f 1 000)19,00025,00023,167 19.
Aantal prestaties (= Beschikkingen)365350350 20. Uitgaven
per prestatie (x f 1 000)0,6440,7740,709 21.
Met prestaties toegelicht begrotingsbedrag (x f 1 mln)3,1043,4453,224 22. Niet toegelicht begrotingsbedrag
(x f 1 mln)3,4653,0933,128 23. Aantal fte **45,545,547,5* Veiligheids- en gezondheidsdocumenten en Bedrijfsmilieuplannen. ** In
1996 is de formatie twee fte lager in vergelijking met de personeelsbijlage.
Omdat beide formatieplaatsen medio 1996 nog niet zijn ingevuld zijn deze niet
in de berekening meegenomen. Toelichting op de cijfers:Met betrekking tot het niet toegelichte begrotingsbedrag dient te worden
opgemerkt dat het hier gaat om uitgaven die wel een directe relatie hebben
met produkten. Deze produkten worden hier echter niet vermeld omdat dit te
gedetailleerde informatie zou opleveren. Het gaat met name om activiteiten
in de sfeer van toezicht en regelgeving. Het hiermee gemoeide aantal ftes
bedraagt circa 15,8. Substantiële stijgingen van de uitgaven per prestatie
over de periode 1995–1996 treden onder andere op bij de bedrijfsinterne
audits, het zelf uitvoeren van audits en mijnwetgeving. De belangrijkste reden
is de aanpassing die SodM vanaf 1995 heeft doorgevoerd in de uitvoering van
haar toezichtsinstrumentarium (audits) en het adviseren over wijzigingen van
de Mijnwetten en aanverwante regelgeving. Voor beide categorieën geldt
dat de personele inzet per prestatie is geïntensiveerd. Dit heeft geleid
tot een stijging van de uitgaven per prestatie. Rijks Geologische Dienst (RGD)De doelstelling van de RGD is om het onderzoeks- en informatiecentrum
voor de geologie van Nederland te zijn. De RGD levert een bijdrage aan een
verantwoord beheer en gebruik van de ondergrond van Nederland en het Nederlandse
deel van het continentale plat.Een samenvoeging van TNO-Grondwater en Geo-energie met de RGD tot het
Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen (NITG) is in voorbereiding.
Doel van deze samenvoeging is bundeling van (wetenschappelijke) kennis van
de diepe en ondiepe ondergrond. In de onderstaande cijferopstelling
is nog geen rekening gehouden met de samenvoeging. Wel is het de bedoeling
dat het NITG de huidige kerntaken van de RGD blijft voortzetten. KengetallenIn 1997 is voor de apparaatsuitgaven van de RGD f 27,625 mln geraamd
en bestaat de formatie uit 193,5 fte. Onderstaande tabel geeft voor 1995,
1996 en 1997 de verdeling van het apparaatsuitgavenbudget en de formatie over
de verschillende prestaties.  DOELMATIGHEIDSKENGETALLENRealisatie
1995Raming 1996Raming 1997 1. Aantal prestaties (=databestanden)4043402. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)0,1170,1060,1023. Aantal fte's28,028,028,0 4. Aantal prestaties
(= diensten aan derden)135129130,0 5. Uitgaven per
prestatie (x f 1 000)0,0670,0670,061 6.
Aantal fte's49,049,049,0 7. Aantal prestaties (= kaarten
en publieksprodukten)121415 8. Uitgaven per prestatie
(x f 1 000)0,5080,4240,353 9. Aantal fte's30,030,030,010. Aantal prestaties (= advies aan EZ)130,0130,0130,011. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)0,0320,0310,02812. Aantal fte's20,020,020,0 13. Aantal prestaties
(= research en development)202020 14. Uitgaven per
prestatie (x f 1 000)0,2310,2240,201 15.
Aantal fte's28,028,028,0 16. Met prestaties toegelicht begrotingsbedrag (x f 1 mln)28,62027,64524,892 17. Niet toe te lichten begrotingsbedrag
(x f 1 mln)3,0633,0372,733 18. Totaal fte's *182,6201,0201,019. Uitgaven per fte (x f 1mln)0,1740,1530,137* Het verschil met de personeelsbijlage in 1996 (193,5 fte) en 1997 (193,5
fte) betreft personeel gefinancierd uit inkomsten van derden. Toelichting op de prestaties:–Databestanden. Als eenheid is genomen het aantal projecten dat
wordt uitgevoerd om de bestanden actueel te houden en meer met elkaar in samenhang
te brengen.–Diensten aan derden. Een deel van de informatie die de RGD
samenstelt wordt tegen betaling ter beschikking gesteld aan derden door middel
van studies in opdracht. De voornaamste opdrachtgevers daarbij zijn de Europese
Unie, andere departementen, provinciale en gemeentelijke overheden en overige
overheidsinstellingen. Een beperkt deel van de opdrachten wordt voor het bedrijfsleven
uitgevoerd. Als eenheid is genomen het aantal projecten. Een project is een
op een specifieke klant gerichte bundeling van activiteiten.–Kaarten
en publieksprodukten. Als eenheid is genomen het aantal projecten gericht
op het totstandkomen van deze produkten. Een project is daarbij gedefinieerd
als de verzameling van activiteiten die nodig is om een kaartblad of publieksprodukt
te maken.–Adviezen EZ. In het kader van de exploitatie & produktie
van delfstoffen, geothermische energie en de opslag van stoffen in de diepe
ondergrond, adviseert de RGD de beleidsafdeling van EZ. Als eenheid is genomen
een afgerond advies in de vorm van een rapport of notitie.Toelichting op de cijfers:In de cijfers zijn met name de personeelsuitgaven van de niet directe
produktieve uren aangemerkt als zijnde niet toe te lichten. Centrale Dienst voor de In- en Uitvoer (CDIU)De CDIU functioneert als centraal orgaan voor in-, uit- en doorvoerregelingen
op grond van de In- en uitvoerwet (Stb. 1962, 295) en de Sanctiewet
1977. Daarnaast voert de dienst andere administratieve taken uit, zoals het
registreren van overheidsaanbestedingen en het notificeren van voorgenomen
wijzigingen in nationale technische voorschriften voor produkten.Ten gevolge van het in werking treden van de Vrijstellingsregeling Industrieel
Goederen 1994 is het aantal in- en uitvoervergunningen afgenomen. De geleidelijke
uitfasering van het Multivezelaccoord zal het werkaanbod naar verwachting
na 1998 nog verder doen afnemen. Deze ontwikkelingen maken organisatorische
en personele aanpassingen onvermijdelijk. Een samenvoeging met de Douane biedt
wellicht een oplossing. De mogelijkheden hiertoe worden onderzocht. Uitgangspunt
daarbij is dat de CDIU haar kerntaken blijft uitvoeren. In onderstaande tabel
is met de verwachte bovenstaande ontwikkelingen nog geen rekening gehouden. KengetallenIn 1997 is voor de apparaatsuitgaven f 6,745 mln geraamd en bestaat
de formatie uit 70,5 fte. Zie onderstaande tabel voor de verdeling van het
apparaatsuitgavenbudget en de formatie over de verschillende prestaties.  DOELMATIGHEIDSKENGETALLENRealisatie
1995Raming 1996Raming 1997 1. Aantal prestaties (=
vergunningen en bijzondere documenten)136 341136 000136 0002. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)0,0600,0530,0443. Aantal fte's55,055,041,0 4. Aantal prestaties
(= handboeken)5 7666 0006 000 5. Uitgaven
per prestatie (x f 1 000)0,0130,0110,012 7.
Aantal fte's0,50,50,5 8. Aantal prestaties (= registraties)4 9667 50010 0009. Uitgaven per prestatie (x f 1 000)0,0900,0790,05910. Aantal fte's3,04,54,0 12. Aantal prestaties(=
brochures)2 5002 5002 500 13. Uitgaven
per prestatie (x f 1 000)0,0300,0260,029 14.
Aantal fte's0,50,50,5 16. Met prestaties toegelicht begrotingsbedrag (x f 1 mln)8,7937,9246,745 18. Totaal aantal fte's86,889,070,519. Uitgaven per fte (x 1 mln)0,1010,0890,096Toelichting op de prestaties:–Handboeken. In deze handboeken wordt de vergunningsplicht op het
gebied van de in-, uit- en doorvoer uitgelegd. Als prestatie is genomen het
aantal op de handboeken verkochte supplementen.–Registraties. Ten eerste
betreft het registraties inzake de aanbestedingsplicht van de Nederlandse
(semi-)overheden voortvloeiende uit Europese regelgeving. Ten tweede wordt
tot de registraties gerekend de notificaties met betrekking tot voorgenomen
wijzigingen in nationale technische voorschriften, die voortvloeien uit EU
en WTO-afspraken. Als eenheid van prestatie is genomen het aantal overheidsinstellingen
dat een aanbestedingsprocedure is gestart en het aantal notificatiezaken.–Brochures.
De CDIU geeft vier brochures uit. Hierin wordt uitleg gegeven over onder andere
de CDIU, de Wet voorkoming misbruik chemicaliën, het Chemisch wapenverdrag
en de procedure met betrekking tot nieuwe technische voorschriften. Als prestatie
is genomen het aantal gedrukte exemplaren. Toelichting op de cijfers:Wat betreft de cijfers kan vermeld worden dat de hogere uitgaven per fte
in 1995 in vergelijking met latere jaren met name het gevolg zijn van de vervanging
van de centrale computer. Economische Voorlichtingsdienst (EVD)Op artikel 01.01 worden de apparaatsuitgaven van de EVD geraamd en het
beleidsbudget op artikel 07.04 Economische voorlichting en exportpromotie.
Het budget voor apparaatsuitgaven bedraagt in 1997 f 12,78 mln bij een
formatie van 128 fte. Zie voor een nadere toelichting op de EVD artikel 07.04. Nederlandse Kartelautoriteit (NKa)De NKa wordt belast met het toezicht op en de handhaving van de nieuwe
mededingingswet. Deze nieuwe wet is gebaseerd op de volgende, internationaal
aanvaarde uitgangspunten:–een integraal verbod van kartels en van misbruik
van economische macht;–de bevoegdheid tot de preventieve controle van
fusies en overnames;–een aparte uitvoeringsorganisatie op afstand van
het (EZ)-beleidsonderdeel;–administratieve handhaving en adequate sanctiebevoegdheid.Naar nu is voorzien zal de nieuwe wet medio 1997 van kracht worden. De
uitvoeringsorganisatie zal per 1 januari 1997 van start gaan. In 1997 is voor
de apparaatsuitgaven van het NKa f 18,396 mln geraamd en bedraagt de
formatie 52 fte. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie   589 059584 499578 706577 462 Ontwerp-begr.
1997   589 059584 499578 706577 462582 495 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie   579 457584 438578 950576 724 Ontwerp-begr.
1997   579 457584 438578 950576 724583 074 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 CENTR. PERSONEELSBUDGET   15 276   15 276 11.1 11.0020 PERSONEEL BUITENLAND   6 165   6 165 12.1 11.3040 INHUUR AD   1 273   1 273 12.1 11.0050 AMBTELIJK PERS. TWA   4 136   4 136 11.1 11.0100 MAT.KERNM.AUTOMATISERING   15 750   13 057 12.1 11.0110 MAT.KERNM.VOORLICHTING   6 621   4 635 12.1 11.0120 MAT.AD ALGEMENE UITGAVEN   396   395 12.1 11.0130 MAT.EXTERNE OPDRACHTG.   420   250 12.1 11.0140 MAT.AEP EN SECR.GENERAAL   1 246   374 12.1 11.0200 AMBTELIJK PERS.KERNM.   116 673   116 673 11.1 11.0210 OVERIG PERS. KERNM.   1 892   1 892 12.1 11.0220 MATERIEEL KERNMINISTERIE   30 255   30 255 12.1 11.0250 AMBTELIJK PERS. ECD   16 711   16 711 11.1 11.0260 OVERIG PERS. ECD   254   254 12.1 11.0270 MATERIEEL ECD   6 674   6 674 12.1 11.7300 AMBTELIJK PERS. CDIU   5 041   5 041 11.1 11.0310 OVERIG PERS. CDIU   114   114 12.1 11.0320 MATERIEEL CDIU   1 590   1 590 12.1 11.1350 AMBTELIJK PERS. CPB   16 120   16 120 11.1 11.0360 OVERIG PERS. CPB   247   247 12.1 11.0370 MATERIEEL CPB   4 320   4 320 12.1 01.3400 AMBTELIJK PERS. Bur. IE   14 127   14 127 11.1 11.0410 OVERIG PERS. Bur. IE   266   266 12.1 11.0420 MATERIEEL Bur. IE   7 489   7 489 12.1 11.1450 AMBTELIJK PERS. SODM   4 881   4 881 11.1 11.0460 OVERIG PERS. SODM   74   74 12.1 11.0470 MATERIEEL SODM   1 397   1 397 12.1 09.1500 AMBTELIJK PERS. CBS   198 726   198 726 11.1 11.0520 MATERIEEL CBS   52 124   52 124 12.1 01.3550 AMBTELIJK PERS. EVD   10 488   10 488 11.1 11.0560 OVERIG PERS. EVD   152   152 12.1 11.0570 MATERIEEL EVD   2 140   1 800 12.1 11.0600 AMBTELIJK PERS. RGD   15 992   15 992 11.1 11.0610 OVERIG PERS. RGD   281   281 12.1 11.0620 MATERIEEL RGD   11 352   9 081 12.1 11.2650 AMBTELIJK PERS. NKa   5 702   5 702 11.1 11.0670 MATERIEEL NKa   12 694   11 425 12.1 11.7Totaal art 0101   589 059   579 457    c) De toelichting bij de cijfersDe verplichtingenmutatie bestaat uit de volgende componenten:  (x f 1 000)1996 *19971998199920002001a)t.l.v. artikel 01.61 Personeel en materieel
EZ 299 662299 440301 441301 849301 849 t.l.v. artikel 01.62 Personeel en materieel CBS 244 882244 083245 068246 379246 379b)t.l.v. artikel 01.03 Loonbijstelling4 82311 46511 2039 6008 03611 834c)t.l.v. artikel 01.06 onderdeel Flankerend beleid 250250250250250d)meerjarige mutatie eerste suppletore op artikel 01.61 39039039020 e)t.b.v.
diverse onderdelen Ambtelijk personeel3 5321 6542 278278209209f)t.b.v. het centraal personeelsbudget 836411411411411g)t.b.v. het Ambtelijk personeel kernministerie 1 8001 8001 8001 8001 800h)t.b.v. het Personeel buitenland440380380380380380i)t.b.v. het Materieel kernministerie1 343606606606732732j)t.b.v. het Materieel kernministerie voorlichting515200200200200200k)t.b.v. Automatisering kernministerie500     l)temporisatie
op het onderdeel Mat. AEP en Sec-Gen.1126124– 9971 124124m)t.b.v. BIE1 5731 356500500500500n)t.b.v CBS 3 0004 0003 00002000o)t.b.v. CPB9622 3000000p)t.b.v. ECD1 031581215– 507– 779– 779q)t.b.v. ECD betreft overboeking van Financiën 1 2009009009001 200r)t.b.v. EVD 2 1402 1402 1402 1402 140s)t.b.v. NKa6 13016 29615 40413 31113 31113 311t)t.b.v. RGD2 040– 65175– 650– 45 totaal22 890589 059584 499578 706577 462582 495* Deze voorstellen hebben betrekking op de artikelonderdelen van 01.61
en 01.62. a)Betreft de herverdeling van de raming van apparaatsuitgaven van de
artikelen 01.61 en 01.62 naar artikel 01.01. Bij artikel 01.61 is een zogenaamde
«was/wordt» tabel opgenomen. De samenstelling van de overheveling
uit artikel 01.62 is bij laatstgenoemd artikel vermeld.b)Betreft de loonbijstelling
1996 voor het ambtelijk personeel van EZ, exclusief Senter. Deze komt ten
laste van artikel 01.03 Loonbijstelling.c)In verband met een gewijzigde interne
toerekeningssystematiek van de wachtgelden (zie grondslag 01.06 Post-actief
personeel) wordt voorgesteld het onderdeel Flankerend beleid van artikel 01.06
over te hevelen naar artikel 01.01, onderdeel Centraal personeelsbudget.d)Betreft
de meerjarig doorwerking van de mutaties voorgesteld bij eerste suppletore
begroting 1997 (Kamerstukken II 1995/96, 24 733, nr. 2, blz. 5 en 6).
De verhoging van de raming (f 0,37 mln in 1997, 1998 en 1999) ter financiering
van de kosten van de nieuwe post te Singapore wordt overgeheveld naar het
onderdeel Overig personeel Kernministerie. De overboeking ten laste van het
Ministerie van V&W (f 0,02 mln in de jaren 1997 tot en met 2000)
ten behoeve van de overplaatsing van een medewerker van V&W naar EZ wordt
overgeheveld naar het onderdeel Ambtelijk personeel Kernministerie.e)De voorgestelde
verplichtingenmutatie is een saldo van diverse mutaties, ten einde de raming
voor het ambtelijk personeel op het gewenste niveau te brengen. Gedeeltelijk
is de aanpassing van de raming het gevolg van een overheveling ten laste van
artikel 01.06 Post actief personeel, en voor een deel het resultaat van de
herijking van de raming van werk voor derden.f)Door de verzelfstandiging van
de USZO (Uitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid en onderwijs)
dienen de departementen zelf de kosten te betalen voor het uitvoeren van onder
meer het uitkeren van wachtgeld. Daarom wordt voorgesteld een bedrag ter hoogte
van f 0,411 mln, voorheen betaald door Binnenlandse Zaken,
structureel over te hevelen van de begroting van BiZa naar EZ. De resterende
verhoging van de raming in 1997 is ten behoeve van de aanloopkosten van de
verzelfstandiging. De ruimte hiervoor is gevonden binnen het geheel van de
EZ-begroting.g)Voor de coördinatie van het MOE-beleid wordt voorgesteld
om, ten laste van artikel 07.06 Oost-Europafaciliteit, structureel f 1,8
mln toe te voegen aan het onderdeel Ambtelijk personeel kernministerie.h)Ten
einde het budget voor personeel Buitenland op het gewenste niveau te brengen
wordt voorgesteld structureel f 0,5 mln aan de raming toe te voegen.
De ruimte is gevonden binnen het geheel van de EZ-begroting. Daarnaast wordt
voorgesteld, in verband met het afschaffen van de Vergoeding Actieve Representatie
(VAR) voor door EZ uitgezonden CBIN-medewerkers, in 1996 f 0,06 mln en
vanaf 1997 f 0,12 mln over te hevelen naar artikel 03.04 Industriële
promotie. Met ingang van 1 juli 1996 krijgen de medewerkers de kosten vergoed
op declaratiebasis.i)In verband met de overdracht van het beheer van het literatuurbudget
van de EVD naar Interne Zaken wordt voorgesteld met ingang van 1996 structureel
f 0,781 mln over te hevelen ten laste van artikel 07.04 Economische voorlichting
en exportbevordering, onderdeel Informatie, naar het onderdeel Materieel kernministerie.
De resterende verhoging van de verplichtingenraming in 1996 en verlaging vanaf
1997 betreft de meerjarige doorwerking van de overboeking met VROM/RGD inzake
huisvestingskosten, voorgesteld bij tweede suppletore begroting 1995 (Kamerstukken
II 1995/96, 24 529, blz. 9).j)Ter financiering van het project EZ-winkel
op internet wordt voorgesteld het budget op het onderdeel Materieel kernministerie
voorlichting, structureel met f 0,2 mln te verhogen. Het budget is gevonden
binnen het geheel van de EZ-begroting. Verder wordt voorgesteld in 1997 f 0,245
mln over te hevelen ten laste van artikel 07.02 Bevordering buitenlandse economische
betrekkingen. Het betreft de jaarlijkse bijdrage van het DG BEB aan het centrale
voorlichtingsbudget. Tenslotte wordt ter financiering van een ruimtevaartbrochure
voorgesteld f 0,07 mln over te hevelen ten laste van artikel 02.02 onderdeel
Infralijn en beleidsonderbouwend onderzoek. k)In verband met de invoering
van een nieuw Financieel administratiesysteem wordt voorgesteld de verplichtingenraming
in 1996 met f 0,5 mln te verhogen op het onderdeel Materieel kernministerie
automatisering.l)Betreft een zuiver ramingstechnische aanpassing (wijziging
fasering bijdrage aan OSA).m)Voorgestelde verhoging van de verplichtingenraming
betreft de investeringen van het Bureau IE in automatisering, kantoormeubilair,
overige investeringen en exploitatie-uitgaven. Het budget is gevonden binnen
het geheel van de EZ-begroting.n)Gespreid over de jaren 1997, 1998 en 1999
is een budget van f 10 mln gereserveerd ten behoeve van de uitvoering
van het businessplan van het CBS. Daarnaast is ter correctie van de extrapolatie
in 2001 f 2 mln aan de raming toegevoegd. De ruimte is vrijgemaakt binnen
het geheel van de EZ-begroting.o)Ten behoeve van extra werk voor derden wordt
voorgesteld de verplichtingenraming in 1996 met f 0,962 mln te verhogen
en in 1997 met f 2,1 mln. De ontvangsten die hier tegenover staan komen
binnen op ontvangstenartikel 01.21 Ontvangsten CPB. Daarnaast wordt voorgesteld
om in 1997 ten behoeve van de kennisunit ruimtelijke economie, f 0,2
mln over te hevelen ten laste van artikel 04.10 onderdeel Onderzoek en evaluatie
regionaal beleid. p)Voorgestelde verhoging van de verplichtingenruimte
van de ECD is voor de aanschaf van dienstauto's en ten behoeve van automatisering.
Het budget is vrijgemaakt binnen de EZ-begroting. Naar verwachting zal de
aanschaf van dienstauto's op lange termijn besparingen opleveren, waardoor
voorgesteld wordt de raming na 1999 neerwaarts bij te stellen. De verlaging
valt vrij binnen de EZ-begroting.q)Voor het houden van toezicht op het effectenverkeer
is de formatie bij de ECD met acht plaatsen uitgebreid. De voorgestelde mutatie
betreft de compensatie voor de apparaats-uitgaven die daarmee samenhangen
en wordt gefinancierd met een overheveling ten laste van de begroting van
het Ministerie van Financiën.r)In verband met de vorming van één
artikel voor apparaatsuitgaven wordt voorgesteld de huisvestingsautomatiseringskosten
van de EVD (geraamd op artikel 07.04) naar artikel 01.01 onderdeel Materieel
EVD over te hevelen.s)De voorgestelde verhoging van de verplichtingenraming
is vrijgemaakt binnen het geheel van de EZ-begroting, ten behoeve van het
apparaatsuitgavenbudget van de Nederlandse Kartel autoriteit (NKa).t)Voorgesteld
wordt in 1996 het budget met f 1,3 mln te verhogen ten behoeve van extra
werk voor derden. De ontvangsten die hier tegenover staan komen binnen op
ontvangstenartikel 01.51 Ontvangsten RGD. Voorts wordt voorgesteld om binnen
de EZ-begroting f 0,74 mln vrij te maken, waarvan f 0,14 mln wordt
ingezet voor het aanpassen van de voorzieningen aan de ARBO-normen en f 0,6
mln als kosten ten behoeve van de voorbereiding van de fusie met TNO. Tenslotte
wordt voor het vervangen van dienstautos bij de RGD de raming in 1998 verhoogd
met f 0,175 mln. Voorgesteld wordt deze ruimte vrij te maken door verplichtingenruimte
uit 1997, 1999 en 2001 over te hevelen naar 1998. 01.03 Loonbijstelling a) De grondslag van het artikelDit artikel wordt gebruikt als parkeerpost voor de loonbijstelling. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  3 8183 8784 8314 8534 854 1e
suppl. 1996  7 25414 71214 72913 22111 694 Mutatie  – 8 632– 15 521– 15 231– 13 543– 11 876 Ontwerp-begr.
1997  2 4403 0694 3294 5314 6724 716Economische code: 01.1 Functionele code: 11.9 c) De toelichting bij de cijfersOnderstaande tabel geeft de verdeling van de loonbijstelling over de verschillende
artikelen. Het betreft voornamelijk de loonbijstelling 1996.   (x f 1 000)19961997199819992000200101.01 Apparaatsuitgaven EZ– 4 823– 11 465– 11 203– 9 600– 8 036– 11 83401.55 Agentschap Senter– 865– 1 162– 1 131– 1 019– 907– 1 14702.05 InnovatieCentra– 385– 386– 376– 376– 376– 37602.06 NNI– 16– 18– 18– 18– 18– 1802.06 Marin– 25– 24– 24– 24– 24– 2402.06 TNO– 727– 711– 692– 693– 693– 69302.12 STW– 286– 299– 350– 373– 385– 38505.01 IMK– 279– 283– 294– 297– 298– 29805.01 KNOV/NCOV– 63– 41– 6   05.02
EIM– 121– 120– 119– 117– 117– 11705.12 NBT– 263– 256– 256– 256– 257– 25705.22 NMi– 281– 280– 280– 280– 281– 28109.05 ECN– 621– 588– 588– 588– 588– 58809.05 VUT ECN– 102– 102– 102– 103– 92– 92Aanvulling t.l.v. 01.0698847868614 143Aanvulling loonbijstelling 1996 instituten127130130133135135Totaal– 8 632– 15 521– 15 231– 13 543– 11 876– 11 83201.04 Prijsbijstelling a) De grondslag van het artikelOp dit artikel wordt de prijsbijstelling geparkeerd. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        1e
suppl. 1996  – 7 590– 8 798– 9 076– 7 160– 5 864– 5 864Mutatie  7 590     Ontwerp-begr.
1997   – 8 798– 9 076– 7 160– 5 864– 5 864Economische code: 01.1 Functionele code: 11.9 c) De toelichting bij de cijfersDe mutatie betreft de compensatie waarmee de voor 1996 geparkeerde negatieve
prijsbijstelling, zoals geraamd bij eerste suppletore 1996 (Kamerstukken II
1995/96, 24 733, nr. 2, blz. 4), wordt geneutraliseerd. De compensatie
komt voor een deel ten laste van artikel 01.08 en wordt voor een deel opgevangen
binnen het geheel van de EZ-begroting. Het meerjarige deel van de negatieve
prijsbijstelling blijft vooralsnog geparkeerd, onder meer in afwachting van
het vrijkomen van de prijsbijstellingstranche 1997. 01.05 Onvoorzien a) De grondslag van het artikelOp deze post zijn middelen geraamd voor onvoorziene uitgaven. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  774774774774774 Mutatie  – 150     Ontwerp-begr.
1997  624774774774774774Economische code: 01 Functionele code: 11.9 c) De toelichting bij de cijfersBetreft een overboeking naar het Ministerie van AZ inzake de Expo'98 in
Lissabon. 01.06 Post-actief personeel a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ten behoeve van personeel dat
niet langer voor EZ actief is, waarbij het voornamelijk gaat om wachtgelden.Met ingang van 1997 zullen als gevolg van de gewijzigde interne toerekeningssystematiek
tevens uitgaven voor post-actief personeel worden geraamd op artikel 01.01.
Op artikel 01.06 blijven alleen de uitgaven geraamd, die samenhangen met de
post-actieven conform de oude systematiek. Het gevolg is dat de raming voor
post-actieven op artikel 01.06 op de lange termijn tot nul zal dalen en dat
de raming op 01.01 geleidelijk zal stijgen. In afwachting van de verdeling
van de kosten over de verschillende organisatieonderdelen, zijn de uitgaven
vanaf 1997 nog niet geraamd op een apart onderdeel op artikel 01.01. In 1997
zal het naar verwachting om een bedrag van circa f 2,5 mln gaan. Kengetallen:Onderstaande tabel geeft een indicatie van de ontwikkeling van het aantal
wachtgelders ten laste van artikel 01.06 en het budget dat er mee is gemoeid.
  RAMINGSKENGETALLENrealisatie
1995raming 1996raming 1997 1. Wachtgeld (verplichtingen
x f 1 mln)25,32321,73717,664 2. Aantal wachtgelders
ultimo van het jaar549466394 3. Rekenkundig gemiddeld uitgekeerd bedrag (x f 1000)*46,12646,64644,832* De feitelijk gemiddelde uitkering zal van dit bedrag afwijken omdat
onder 1 de totale uitgaven zijn opgenomen en onder 2 het aantal wachtgelders
per ultimo van elk jaar. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  29 88125 61423 42520 33718 168 Mutatie  – 6 937– 7 950– 7 140– 4 889– 3 005 Ontwerp-begr.
1997 25 52622 94417 66416 28515 44815 16314 119Economische code: 11.3 Functionele code: 11.0 c) De toelichting bij de cijfersDe neerwaartse bijstelling van de verplichtingenraming is voornamelijk
het gevolg van de nieuwe toerekeningssystematiek en het feit dat er vanaf
1997 geen nieuwe wachtgelders meer op dit artikel worden geraamd. Door deze
ontwikkeling is een deel van de in recente jaren binnen het geheel van de
EZ-begroting vrijgemaakte begrotingsruimte niet meer nodig voor de raming
van de wachtgelduitkeringen. Voorgesteld wordt om de vrijvallende ruimte binnen
de EZ-begroting in te zetten, onder meer bij artikel 01.01. 01.08 Nog in te vullen ombuigingen a) De grondslag van het artikelBetreft de parkeerpost voor eventueel nog door EZ in te vullen ombuigingen. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        1e
suppl. 1996  24 524     Mutatie  – 24 524     Ontwerp-begr.
1997        c) De toelichting bij de cijfersDe mutatie betreft een verdeling van het bij eerste suppletore 1996 aan
dit artikel toegevoegde budget. Overeenkomstig het gestelde in de brief van
31 mei 1996 (Kamerstukken II 1995/96, 24 400 XIII, nr. 47) wordt f 22,5
mln van de raming op artikel 01.08 gebruikt om een budget vrij te maken voor
generieke subsidie aan de zeescheepsnieuwbouw (artikel 03.05). Het restant
(circa f 2 mln) wordt gebruikt voor het neutraliseren van de negatieve
prijsbijstelling die geparkeerd stond op artikel 01.04. 01.12 Europees Octrooibureau a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven aan het Europees Octrooibureau (EOB)
geraamd. Nederland neemt op grond van het verdrag van München (1973)
deel in het Europees Octrooiverdrag. Het verdrag voorziet in een octrooiverleningsprocedure
waarbij de verleende octrooien geldig zijn binnen de bij het verdrag aangesloten
landen. Bijdrage pensioenen EOBGepensioneerde medewerkers van het EOB hebben recht op teruggave van een
deel van de op hun pensioenen geheven belastingen in het vestigingsland. De
teveel geheven belastingen worden door het EOB aan haar voormalige werknemers
terugbetaald en later met het betreffende land verrekend (tax-adjustments).
De raming van de hiermee gemoeide uitgaven wordt beïnvloed door vergrijzing
en het aantal voormalige EOB-werknemers dat na pensionering in Nederland is
gevestigd. Onderstaande tabel geeft de ontwikkelingen van de uitgaven voor
tax-adjustments.  RAMINGSKENGETALLEN
TAX ADJUSTMENTSrealisatie 1995raming 1996raming 19971. Aantal Pensioengerechtigden *109116128 2.
Gemiddelde teruggave (x f 1 000)11,89011,78013,4803. Totaal uitgaven (1x2) (x f 1 mln)1,2971,3671,726* Het voor de jaren opgenomen aantal gepensioneerden heeft betrekking
op het voorafgaande jaar omdat de daadwerkelijke verrekening in het jaar t+1
plaatsvindt. Adviezen door het EOBVoor in Nederland (Bureau IE; onderdeel Octrooiraad) ingediende octrooiaanvragen
worden, in opdracht van het Bureau IE, nieuwheidsonderzoeken uitgevoerd door
het EOB. De totale uitgaven per jaar worden sterk beïnvloed door exogene
factoren zoals de tariefstelling en de produktiecapaciteit van het EOB. Onderstaande
tabel geeft de ontwikkelingen van de uitgaven voor nieuwheidsonderzoeken.  RAMINGSKENGETALLEN
NIEUWHEIDSONDERZOEKENrealisatie 1995raming 1996raming
1997 1. Budget (verplichtingen x f 1 mln)5,4447,5004,3002. Aantal onderzoeken1 5672 1551 2353. Tarief per onderzoek (x f 1 000)3,4743,4803,480Naar verwachting blijft het EOB-tarief 1997 nagenoeg gelijk ten opzichte
van 1995. In 1996 valt vooral de toename van het aantal onderzoeken op. Deze
is toe te schrijven aan de toestroom van de verzoeken tot Vooronderzoek naar
de stand van techniek (VVOs), op grond van aanvragen tot octrooiverlening
die nog onder het regime van de oude octrooiwet waren ingediend.Overigens valt niet uit te sluiten dat de effecten van deze toestroom
ook nog hun uitwerking in 1997 zullen hebben. Dit is mede afhankelijk van
de produktiecapaciteit van het EOB. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie   6 0266 2586 5096 609 Ontwerp-begr.
1997   6 0266 2586 5096 6096 609 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Bijdrage pensioenen EOB   1 726   1 726 35.4 11.1020 Adviezen door EOB   4 300   4 300 12.1 11.1Totaal art 0112   6 026   6 026    c) De toelichting bij de cijfersDe mutatie betreft het samenvoegen van de raming voor bijdrage aan pensioenen
EOB en adviezen door het EOB onder artikel 01.12. Deze posten werden voorheen
geraamd op de artikelen 01.13 en 01.14. 01.13 Bijdragen aan internationale organisaties a) De grondslag van het artikelDe ramingen op dit artikel worden met ingang van 1997 verwerkt op 01.12
(onderdeel Bijdragen Pensioenen EOB) en 07.01 (onderdeel OMPI) b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  2 8212 9613 0933 3443 344 Mutatie  – 600– 2 961– 3 093– 3 344– 3 344 Ontwerp-begr.
1997 2 1212 221     Economische code: 35.4 Functionele code: 11.1 c) De toelichting bij de cijfersZie de tekst bij a) grondslag van het artikel. 01.14 Adviezen verstrekt door het Europees Octrooibureau a) De grondslag van het artikelDe ramingen op dit artikel worden met ingang van 1997 geraamd op artikel
01.12, onderdeel Adviezen EOB. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  8 9004 3004 4004 5004 600 Mutatie  – 1 400– 4 300– 4 400– 4 500– 4 600 Ontwerp-begr.
1997 5 4447 500     Economische code: 12.1 Functionele code: 11.1 c) De toelichting bij de cijfersZie de tekst bij a) grondslag van het artikel. 01.55 Bijdrage aan het agentschap Senter a) Grondslag van het artikelOp dit artikel wordt de bijdrage van EZ aan het agentschap Senter geraamd.
Zie wetsartikel 3 voor een nadere toelichting op het agentschap Senter.De raming op artikel 01.55 wijkt van de in wetsartikel 3 door Senter geraamde
jaarlijkse bijdragen van EZ. De raming 1996 bij artikel 01.55 is hoger dan
de EZ-bijdrage die in de begroting van baten en lasten bij wetsartikel 3 geraamd
is, omdat in de kolom «medio 1996» van laatstgenoemde begroting
nog geen rekening gehouden is met alle aanvullende EZ-opdrachten die voor
het lopende uitvoeringsjaar verwerkt zijn bij artikel 01.55. Voor 1997 en
latere jaren wordt het verschil veroorzaakt door de omstandigheid dat in de
raming van artikel 01.55 onder andere nog geen rekening is gehouden met incidentele,
kortlopende opdrachten, waarover in de loop van het uitvoeringsjaren met Senter
afspraken worden gemaakt. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  32 62627 19626 62126 05425 488 1e
suppl. 1996  – 16 513     Mutatie  26 5497 0252 1931 9312 013 Ontwerp-begr.
19972 75162 47342 66234 22128 81427 98527 50127 585 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  32 76727 33626 67426 10525 488 1e
suppl. 1996  5 840106106102  Mutatie  5 20210 0252 8362 7191 857 Ontwerp-begr.
1997 40 68143 80937 46729 61628 92627 34527 585Economische code: 03 Functionele code 11.3 c) De toelichting bij de cijfers De verplichtingenmutatie
bestaat uit de volgende posten: (x f 1 000)199619971998199920002001a) Aanvulling uitvoeringskosten DG I&D2 487–––––b)
Overboeking WBSO2 8002 8002 8002 8002 8002 800c) Temporisatie19 642– 474– 465– 465––d) Loonbijstelling 19961 6201 1421 0589461 0631 147e) Naar 09.01 Energiebesparingstechn.–– 2000– 2000– 2000– 2000– 2000f) Uitvoeringskosten PSO–4 757––––g) Indonesië-pakket–800800650150150Totaal26 5497 0252 1931 9312 0132 097ad a) een verhoging met f 2,487 mln in 1996 voor de uitvoering door
Senter van het instrumentarium van het DG Industrie & Diensten. Dekking
voor deze verhoging is gevonden binnen de bestaande budgetten van de verschillende
instrumenten;ad b) een overboeking van f 2,8 mln ten laste van de aanvullende
post «Nader te verdelen» van de rijksbegroting als structurele
bijdrage in hogere uitvoeringskosten van de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk;ad c) het structureel naar voren halen van de beschikbare verplichtingenruimte
met één jaar voor de uitvoering van de instrumenten van het
DG Industrie & Diensten. Deze mutatie heeft een zuiver administratieve
achtergrond en is het gevolg van het feit dat de verplichting voor de uitvoering
van haar instrumentarium betreffende jaar t, reeds in jaar t-1 wordt vastgelegd;ad d) Betreft hoofdzakelijk de toevoeging van de op artikel 01.03 geparkeerde
ruimte voor de loonbijstelling 1996;ad e) Het opdrachtenpakket aan Senter van het DG Energie wordt kleiner
door het beëindigen van een aantal subsidiefaciliteiten. Hierdoor kan
de raming van dit artikel vanaf 1997 structureel met f 2 mln worden verlaagd.
Voorgesteld wordt de vrijvallende middelen over te hevelen naar het onderdeel
Programmas Industrie van artikel 09.01 Energiebesparingstechnologie dat indertijd
(mede) de voeding voor artikel 01.55 Bijdrage Senter heeft geleverd.ad f) Voorgesteld wordt voor de uitvoeringskosten van het PSO f 4,757
mln toe te voegen. Dit bedrag is hoger dan in het verleden omdat in het kader
van de herijking van het buitenlands beleid voor het PSO meer middelen worden
uitgetrokken. De dekking voor deze middelen is afkomstig uit de beleidsintensiveringsruimte
van de Homogene Groep Internationale Samenwerking. ad g) Voor de uitvoering van de instrumenten uit het Indonesië-pakket
zijn uit de beleidsintensiveringsruimte van de HGIS middelen ter beschikking
gesteld. De instrumenten betreffen het Exportfinancieringsarrangement Indonesië
(artikel 07.03), de Rente-overbruggingsfaciliteit (artikel 07.03) en de Technologische
samenwerking met Indonesië (artikel 02.03). 01.61 Personeel en Materieel EZ, exclusief Centraal Bureau
voor de Statistiek a) De grondslag van het artikelMet ingang van 1997 worden de apparaatsuitgaven geraamd op artikel 01.01
Apparaatsuitgaven EZ. De toelichting op de cijfers bij dit artikel geeft de
verdeling van de verplichtingenraming bij stand ontwerp-begroting 1996 over
de artikelonderdelen van artikel 01.01. Zie de toelichting op de cijfers bij
artikel 01.01 voor een toelichting op de meerjarige doorwerking van de mutaties
bij eerste suppletore begroting 1996 en de mutaties ten behoeve van het uitvoeringsjaar
1996. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  306 963299 662299 440301 441301 849 1e
suppl. 1996  79339039039020 Mutatie  20 528– 300 052– 299 830– 301 831– 301 869 Ontwerp-begr.
199717 768326 100328 284      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  309 913300 522299 909300 651301 396 1e
suppl. 1996  79339039039020 Mutatie  23 897– 292 019– 299 841– 300 998– 301 416 Ontwerp-begr.
1997 326 709334 6038 89345843   De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 PERSONEEL EZ EXCL. CBS 200 344210 029  200 344210 029  11.1 11.0011 INHUUR AD 4 7712 852  3 8005 066  12.1 11.0020 SERVICEKR. EZ EXCL. CBS 4 718   4 74318  12.1 11.0030 BELAST.–VRIJE GRATIFIC. 393483  393483  11.1 11.0040 VORMING & OPLEIDING 4 3024 513  4 3364 513  12.2 11.0050 WERVING EN SELECTIE 7991 561  7991 561  12.2 11.1060 KOSTEN PERS IN BUITENLAND 6 0726 193  6 0726 193  12.1 11.3070 DIV UITG ACTIEF PERSONEEL 1 7602 175  1 7832 185  11.2 11.0110 MATERIEEL MINISTERIE 30 83031 264  30 83031 373  12.1 11.0120 MATERIEEL MINIS. AUTOMAT. 23 05117 327  23 39220 0272 824 12.1 11.0130 MAT. MINIST. VOORLICHTING 6 8196 936  5 6547 4512 884 12.1 11.0140 MAT. ACC.DIENST ALG.UITG. 326386  326386  12.1 11.0150 MAT. EXTERNE OPDR. DIVERS 928420  58271585 12.1 11.0160 MAT. BUDG AEP EN SECR GEN 1 2722 327  8642 841524 12.1 11.0210 MATERIEEL OCTROOIRAAD 11 6338 037  13 4438 245  12.1 11.1220 MATERIEEL CPB 3 5964 280  3 5964 280  12.1 01.3230 MATERIEEL ECD 5 8646 724  5 8646 724  12.1 11.7240 MATERIEEL SODM 1 5171 424  1 8651 646  12.1 09.1250 MATERIEEL RGD 14 83013 645  15 74813 1592 576 12.1 11.2260 MATERIEEL CDIU 2 2751 578  2 2751 578  12.1 11.1280 MATERIEEL NKa  6 130   6 130  12.1 11.7Totaal art 0161 326 100328 284  326 709334 6038 893    c) De toelichting bij de cijfersAansluitend volgt een conversietabel waarin de overheveling van de ramingen
van de artikelen 01.06–410, 01.61 en 01.62 naar artikel 01.01 is weergegevenVerplichtingen (x f 1 000) Huidige indeling
(1996)Nieuwe indeling (vanaf 1997)199719981999200020010161 010 Personeel EZ excl. CBS0101 010 Centraal pers.
BUDGET4 2004 2004 2004 2004 200 0101 200 Ambtelijk pers. KERNM.116 306117 072118 075119 475119 475 0101 250 Ambtelijk pers. ECD15 90015 90015 90015 90015 900 0101 300 Ambtelijk pers. CDIU6 2306 2306 2306 2306 230 0101 350 Ambtelijk pers. CPB13 80013 80013 80013 80013 800 0101 400 Ambtelijk pers. Bur. IE15 12015 12015 12015 12015 120 0101 450 Ambtelijk pers. SODM4 7004 7004 7004 7004 700 0101 550 Ambtelijk pers. EVD10 10010 10010 10010 10010 100 0101 600 Ambtelijk pers. RGD15 40015 40015 40015 40015 4000161 011 Inhuur AD0101 040 Inhuur AD1 500    0161 030
Belast. -vrije gratific.0101 010 Centraal pers. BUDGET4934735315315310161 040 Vorming & opleiding0101 010 Centraal pers. BUDGET1 5151 5151 5151 5151 515 0101 210 Overig pers. KERNM.1 7031 7031 7031 7031 703 0101 260 Overig pers. ECD240240240240240 0101 310 Overig pers. CDIU9494949494 0101 360 Overig pers. CPB207207207207207 0101 410 Overig pers. Bur. IE201201201201201 0101 460 Overig pers. SODM7070707070 0101 560 Overig pers. EVD152152152152152 0101 610 Overig pers. RGD2312312312312310161 050 Werving en selectie0101 010 Centraal pers.
BUDGET1 0111 0111 0111 0111 0110161 060 Kosten pers. buitenland0101 020 Personeel buitenland5 4985 4985 4985 4985 4980161 070 Div. uitg. actief personeel0101 010 Centraal
pers. BUDGET796796796796796  0101 210
Overig pers. KERNM.66666  0101 260
Overig pers. ECD1414141414  0101 310
Overig pers. CDIU2020202020  0101 360
Overig pers. CPB2020202020  0101 410
Overig pers. Bur. IE6565656565  0101 460
Overig pers. SODM44444  0101 610
Overig pers. RGD5050505050 0161 110
Materieel ministerie0101 220 Materieel kernministerie29 74929 73129 73129 73129 7310161 120 Materieel minis. automat.0101 100 Mat.kernm.automatisering15 75015 75015 75015 75015 7500161 130 Mat. minist. voorlichting0101 110 Mat.kernm.voorlichting6 5216 5216 5216 5216 5210161 140 Mat. acc. dienst alg. uitg.0101 120 Mat. ad algemene
uitgaven3964134334334330161 150 Mat. externe
opdr. divers0101 130 Mat. externe opdrachtg.4204204204204200161 160 Mat. budg. AEP en secr gen0101 140 Mat. AEP
en Secr. Generaal1 1201 1222 2431 1221 1220161 210 Materieel octrooiraad0101 220 Materieel Bur.
IE6 1336 4446 4016 4016 4010161 220 Materieel CPB0101 370 Materieel CPB3 8303 8303 8303 8303 8300161 230 Materieel ECD0101 270 Materieel ECD5 6935 6935 6935 6935 6930161 240 Materieel SODM0101 470 Materieel SODM1 3971 3941 3941 3941 3940161 250 Materieel RGD0101 620 Materieel RGD11 41711 64011 48211 61111 6110161 260 Materieel CDIU0101 320 Materieel
CDIU1 5901 5901 5901 5901 590Totaal 0161299 662299 440301 441301 849301 84901.62 Personeel en materieel Centraal Bureau voor de Statistiek a) De grondslag van het artikelMet ingang van 1997 komt dit artikel te vervallen in verband met de vorming
van één artikel voor apparaatsuitgaven EZ en worden de uitgaven
voor het CBS geraamd op artikel 01.01 Apparaatsuitgaven EZ. Zie voor een toelichting
op de mutaties ten behoeve van het uitvoeringsjaar 1996 de toelichting op
de cijfers bij artikel 01.01. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  244 515244 882244 083245 068246 379 Mutatie  2 362– 244 882– 244 083– 245 068– 246 379 Ontwerp-begr.
1997 271 734246 877      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  244 515244 882244 083245 068246 379 Mutatie  2 362– 244 882– 244 083– 245 068– 246 379 Ontwerp-begr.
1997 271 734246 877      De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Personeel CBS 193 072197 547  193 072197 547  11.1 11.0020 Servicekrachten CBS 5 886   5 886   12.1 11.0110 Materieel CBS 72 77649 330  72 77649 330  12.1 01.3Totaal art 0 162 271 734246 877  271 734246 877     Economische code: 01.1 Functionele code: 11.9 c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verlaging van de verplichtingenraming betreft de overheveling
van de apparaatsuitgaven van het CBS naar artikel 01.01 Apparaatsuitgaven
EZ. De naar artikel 01.01 overgehevelde reeks is als volgt samengesteld:  (x f 1 000)19971998199920002001Personele uitgaven195 758195 007195 992197 303197 303Materiële uitgaven49 12449 07649 07649 07649 076Totaal244 882244 083245 068246 379246 37902.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEIDMet de op 21 juni 1995 aan de Tweede Kamer gezonden nota «Kennis
in beweging» (Kamerstukken II 1994/95, 24 229, nr. 1) is een beleidsinstrumentarium
gepresenteerd waarbij de nadruk ligt op stimulering van de samenwerking op
R&D-gebied tussen het bedrijfsleven en kennisinstellingen, alsmede op
samenwerking tussen bedrijven onderling. Zie voorts het algemeen deel van
de memorie van toelichting (paragraaf 2.1 Industrie- en technologiebeleid).
Naast gelden uit dit hoofdbeleidsterrein worden de initiatieven uit de nota
«Kennis in beweging» ook gefinancierd met middelen uit de begrotingen
van de Ministeries van OC&W en LNV. Tevens zijn fiscale maatregelen getroffen.
 02.01 Onderzoek en voorlichting ten behoeve van technologiebeleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBetreft de financiële afwikkeling van verplichtingen die tot en met
1994 zijn aangegaan. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Ontwerp-begr.
19974 573       Waarvan
te betalen4 044        Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  1 883     Mutatie  – 684600    Ontwerp-begr.
1997 2 2451 199600    Economische code: 12.1 Functionele code: 11.0 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn gelden geraamd voor diverse instrumenten die stimulering
van technologie-ontwikkeling tot doel hebben. De nota «Kennis in beweging»
heeft met name binnen dit artikel tot een herschikking van middelen vanaf
1997 geleid. Het jaar 1996 is het laatste van de nationale technologieprogramma's,
zijnde het Besluit subsidies programmatische bedrijfsgerichte technologiestimulering
(PBTS) (Stb. 1994, 436), het Besluit subsidies informatietechnologie (Stb.
1994, 432) en het daaraan gekoppelde flankerend beleid. Ook de stimulering
van zogenaamde clusterprojecten (Kamerstukken II 1992/93, 23 900 XIII,
nr. 31) kent in 1996 het laatste jaar van bestaan. In 1997 zal een nieuw samenwerkingsinstrument
van kracht worden. In 1996 is een onderdeel van het nieuwe instrumentarium ten behoeve van
kennisdiffusie naar het MKB geïntroduceerd: de Subsidieregeling Haalbaarheidsprojecten
MKB. In 1997 zal naar verwachting het TNO/MKB-initiatief van start gaan. Voorts
wordt vanaf 1996 de Subsidieregeling Economie, Ecologie en Technologie (EET)
op dit artikel geraamd.Met ingang van 1996 worden op dit artikel eveneens middelen geraamd voor
maritieme researchprojecten. Tot de categorie overig financieel instrumentarium
behoren Infralijn en beleidsonderbouwend onderzoek, Voorbereiding technologische
produktie en Technisch Wetenschappelijke Attachés. Nationale technologieprogramma's 1996Met de Nationale technologieprogramma's wordt de samenhang bevorderd tussen
de verschillende fasen van het kennistraject. Concreet wil dat zeggen: onderzoek
wordt gesubsidieerd, kennis wordt uitgewisseld tussen onderzoeksinstellingen
en bedrijven, resultaten van onderzoek worden verspreid en toegepast. Eén
en ander geschiedt in nauwe afstemming met het Europese technologiebeleid.Vóór aanvang van het jaar wordt bepaald voor welke specifieke
technologiegebieden geld wordt uitgetrokken, alsmede hoe het beschikbare geld
verdeeld wordt over de diverse instrumenten. Deze verdeling vindt plaats aan
de hand van de ervaringen van het afgelopen jaar. De verdeling voor 1996 heeft
eind 1995 plaatsgevonden. In 1996 vindt een externe eindevaluatie plaats van
de PBTS- en IT-programma's. Budgetten
1996 van de Nationale technologieprogramma's: programma's (bedragen
x f 1 mln)PBTS & ITFlankerend beleidIOPTotaalmateriaaltechnologie21,03,02,426,4biotechnologie14,00,56,220,7milieutechnologie26,011,5*0,437,9 informatietechnologie21,54,0**10,636,1nog toe te wijzen0,78,20,29,1 Totaal83,227,2***19,8****130,2* Inclusief middelen voor Referentieprojecten en Milieugerichte Productontwikkeling. ** Exclusief middelen voor «electronische snelwegen» (f 10
mln). *** Van het totale budget voor Flankerend beleid (f 27,2 mln) is
f 19 mln relevant voor de Nationale technologieprogramma's. **** Het totale budget bedraagt f 19,8 mln, waarvan f 19,6 mln
binnen de Nationale technologieprogramma's.Het programma Informatietechnologie (IT) bestaat uit twee onderdelen:
de subsidieregeling voor IT-projecten en het daaraan gekoppelde flankerend
beleid. In 1996 worden in het kader van het flankerend beleid onder meer de
volgende activiteiten ondernomen:– Demonstratieprogramma Informatietechnologie in Nederland (DIiN).
Doel is de resultaten van IT-projecten uit te stralen en zo bij te dragen
tot een bredere toepassing van IT in Nederlandse bedrijven. Daarnaast wordt
aan de hand van succesvolle voorbeelden ondernemend Nederland gewezen op de
onderlinge samenhang tussen organisatievernieuwing en de toepassing van informatietechnologie,
in het Demonstratieprogramma Organisatievernieuwing en IT (DO-IT).– Samen met het Ministerie van OC&W heeft EZ «SWAP 2000»
(Software Actieplan 1996–2000) opgesteld dat tot doel heeft de Nederlandse
positie op het gebied van software te versterken met het oog op de ambitie
om een koploper te worden in de informatiemaatschappij. In het plan worden
drie actielijnen onderscheiden: kennisontwikkeling en opleiding, projecten
met en in de markt, en bewustwording en uitstraling.Naast het programma Informatietechnologie zijn er de activiteiten in het
kader van het Actieprogramma Elektronische Snelwegen (Kamerstukken II 1994/95, 23 900, nr. 20). Hierover wordt halfjaarlijks separaat
gerapporteerd aan de Tweede Kamer. Voor 1996 is voor uitvoering van het Actieprogramma
een budget van f 30 mln beschikbaar: f 20 mln voor de Kredietregeling
Elektronische Diensten-Ontwikkeling (KREDO, zie artikel 02.09 Speur- en ontwikkelingswerk),
f 5 mln voor voorbeeldprojecten in de openbare sector en f 5 mln
voor flankerend beleid.In 1995 zijn na externe en interne beoordeling acht projecten aangemerkt
als voorbeeldproject elektronische snelwegen in de publieke sector. Ze dragen
bij aan verbetering van de informatieverschaffing vanuit de openbare sector,
verbetering van dienstverlening en beperking van administratieve lasten. De
kennis en ervaring opgedaan in deze projecten zal worden uitgestraald naar
andere onderdelen van de overheid.Activiteiten in het flankerend beleid elektronische snelwegen betreffen
voorlichting, kennisoverdracht, begeleidend onderzoek, bevordering van standaardisatie
en samenwerking. De budgetten voor voorbeeldprojecten openbare sector en flankerend
beleid zijn naar dit artikel overgeheveld (zie toelichting bij artikel 02.14
Gelden uit prioriteitencluster III). Stimulering Strategische SamenwerkingDit financiële instrument is gericht op de bevordering van strategische
samenwerking tussen bedrijven en de Nederlandse kennisinfrastructuur (clusterprojecten).
Met dergelijke projecten worden hoogwaardige technologische activiteiten ingebed
in samenwerkingsverbanden. Zie ook de brief inzake dit beleid (Kamerstukken
II 1992/93, 23 900-XIII, nr. 31). Met ingang van 1997 zal dit instrument
opgaan in het nieuwe samenwerkingsinstrument. Voor 1996 is een verplichtingenbudget
van f 20 mln geraamd. In 1996 is een interne evaluatie van dit beleid
gepland (zie bijlage 3, plannummer 1996–3). SamenwerkingsinstrumentNaar aanleiding van de nota «Kennis in beweging» wordt een
nieuw samenwerkingsinstrument geïntroduceerd: het Besluit subsidies bedrijfsgerichte
technologische samenwerking. Dit instrument zal in de plaats komen van een
aantal andere instrumenten, namelijk: PBTS, IT-regeling, BTOC (artikel 02.04
Overheidsaanschaffingen en bevordering bedrijfsgerichte samenwerking) en T&U
(artikel 03.03 Versterking economische structuur). De regeling zal per 1-1-1997
in werking treden.Het instrument vormt in zekere zin een voortzetting en verbreding van
het voorgenoemde clusterbeleid. Het richt zich zowel op samenwerking op R&D-gebied
tussen bedrijven en kennisinstellingen als op samenwerking tussen bedrijven
onderling. Het gaat hierbij zowel om grote als om kleinere bedrijven. Het
instrument zal een generiek karakter krijgen en zich dus niet, zoals bijvoorbeeld
de PBTS, richten op bepaalde technologiegebieden.De beschikbare middelen (1997: maximaal f 70 mln) zullen verdeeld
worden via een tenderprocedure. Een externe commissie zal de binnengekomen
voorstellen beoordelen en rangschikken. Er zullen meerdere tenders per jaar
plaatsvinden. De uitvoering van de regeling komt in handen van Senter. Het
loket, waar projecten ingediend kunnen worden, zal het hele jaar openstaan.Overigens is het niet uit te sluiten dat R&D-projecten door hun inhoud
en omvang niet zullen passen in het op samenwerking gerichte instrumentarium.
In die (uitzonderlijke) gevallen kan EZ er toe overgaan binnen haar begroting
ruimte te vinden van dergelijke projecten. Overeenkomstig de kaderwet verstrekking
financiële middelen EZ wordt elk voornemen tot ondersteuning van een
dergelijk project vooraf aan de Kamer voorgelegd. Bevordering maritiem gericht onderzoekDe Subsidieregeling Maritiem Onderzoek (Stcrt. 1996, 68) beoogt een vergroting
van de onderzoeksinspanning in de maritieme sector. Tevens is het
streven erop gericht een nauwe samenwerking te bevorderen tussen het maritieme
bedrijfsleven en de maritieme kennisinfrastructuur. Het Ministerie van V&W
levert samen met EZ de middelen voor de regeling. De bijdrage van EZ voor
1997 bedraagt f 4,8 mln. In onderstaand overzicht zijn kengetallen met
betrekking tot de subsidieregeling opgenomen.   artikel(-sub)Realisatie
1995Raming1996Raming1997 DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal prestaties (= behandelde aanvragen) 416060 2.
Kosten per prestatie (x f 1 000) 4,6884,1504,1503. Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 1953604. Kosten per prestatie (x f 1 000) 5,7195,0575,0575. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter) (x f 1 mln)01.55-0100,3000,5170,5526. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 1,22,02,0Infralijn en beleidsonderbouwend onderzoekDe infralijn-gelden (1997: f 31,9 mln) worden ingezet voor projecten
op het grensvlak van bedrijfsmatige technologietoepassing en technisch-wetenschappelijke
infrastructuur. Daarbij gaat het om de instandhouding en bevordering van de
wisselwerking en kennisoverdracht tussen onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven. Economie, Ecologie en Technologie (EET)De Subsidieregeling Economie, Ecologie en Technologie (Stcrt. 1996, 91)
is een uitwerking van één van de beleidsvoornemens zoals aangekondigd
in de nota «Kennis in beweging». De regeling biedt de mogelijkheid
financiële bijdragen te verstrekken aan initiatieven van bedrijven en
kennisinstellingen met betrekking tot het thema economie, ecologie en technologie.
Doelstelling van de regeling is aanzienlijke doorbraken te realiseren die
op een termijn van 5 à 20 jaar, met een accent op de termijn van 5
à 10 jaar, leiden tot aanmerkelijke positieve gevolgen voor de Nederlandse
economie, de kennispositie van Nederland en nationale of mondiale ecologische
vraagstukken. Het gaat om grote stappen voorwaarts. Voor deze doorbraken is
het noodzakelijk dat bedrijven onderling of bedrijven en kennisinstellingen
samenwerken.Vooralsnog is de regeling beperkt tot één tender (budget
1996: maximaal f 20 mln). Nadat met deze tender ervaringen zijn opgedaan,
zal een definitieve regeling worden opgesteld (het geraamde budget voor 1997
is eveneens f 20 mln). Technisch Wetenschappelijke Attaché'sDe TWA's vormen een schakel in het ontsluiten van buitenlandse technologische
kennis voor het Nederlandse bedrijfsleven. Momenteel zijn er posten in Tokyo,
Washington, San Mateo, Bonn, Parijs, Rome en Singapore. De personele inzet
voor deze 7 posten bestaat uit 9 fte's. De raming van het TWA-budget is f 1
mln per jaar. Hiermee worden de materiële uitgaven van de TWA-posten
gefinancierd, zoals bureaukosten en inhuur (lokaal) van uitzendkrachten. Kennisdiffusie naar het Midden en Kleinbedrijf (KMO)Het KMO-programma loopt eind 1996 af. Vanaf 1996 zijn in het kader van
de nota «Kennis in beweging» middelen gereserveerd ten behoeve
van de kennisdiffusie naar het MKB (budget 1997: f 12 mln) in de vorm
van een Haalbaarheidsfaciliteit en het TNO/MKB-initiatief.In 1996 is de Subsidieregeling Haalbaarheidsprojecten MKB (Stcrt. 1995,
248) van start gegaan. Het doel van de faciliteit is het technologievolgend
midden- en kleinbedrijf te stimuleren tot het invoeren van nieuwe technologieën
in produktieprocessen, respectievelijk het gebruiken van voor
hen nieuwe kennis in produkten van of dienstverlening door hun ondernemingen,
middels de subsidie voor haalbaarheidsonderzoeken. Hierdoor zal de kennisintensiteit
van deze ondernemingen worden verhoogd.Ten behoeve van het in 1997 formeel te starten TNO/MKB-initiatief is medio
1995 een proeffase ingesteld, die tot ultimo 1996 loopt en waarvoor grote
belangstelling blijkt bij het MKB. Tegen eind van de proeffase vindt een evaluatie
plaats, op basis waarvan zal worden besloten of en in welke vorm dit MKB-initiatief
zal worden voortgezet.Daarnaast worden op dit artikel ook uitgaven geraamd met betrekking tot
andere initiatieven in het kader van kennisdiffusie naar het MKB, zoals ten
behoeve van het programma «Modern Produceren» uitgevoerd door
het InnovatieCentrumNetwerkNederland (ICNN), waarin bedrijven ondersteuning
wordt geboden bij verbeteringsprojecten met betrekking tot het productieproces.
Hierbij wordt nauw met TNO samengewerkt. Ook hier zal op grond van de evaluatie
van ervaringen in het eerste jaar (gestart is in de tweede helft van 1995)
de omvang en mate van overheidsparticipatie in 1997 nader worden bepaald. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  229 728242 149242 390250 698249 070  1e
NvW 1996  – 5 406      1e
suppl. 1996  60 5325 214– 436– 436   Mutatie  – 46 33216 143– 19 586– 24 622– 18 670  Ontwerp-begr.
1997564 031272 674238 522263 506222 368225 640230 400230 400 Waarvan te betalen485 557240 764221 091242 955204 838206 938210 806210 806          uitgaven1995160 95633 038      193 9941996127 70385 42731 422     244 552199774 89157 52155 10026 563    214 075199853 74835 63150 85348 78217 015   206 029199935 21119 48840 75558 26640 41316 063  210 196200012 5848 70725 69054 68748 42847 69915 735 213 530200110 70995217 27133 23454 22449 71648 66615 735230 507na 20019 755  21 42344 75893 460146 405195 071510 872 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  202 770188 473214 068238 548257 985 1e
NvW 1996  – 750– 1 250– 1 250– 1 000– 500 1e
suppl. 1996  11 37615 89813 00910 6595 434 Mutatie  31 15610 954– 19 798– 38 011– 49 389 Ontwerp-begr.
1997 193 994244 552214 075206 029210 196213 530230 507 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.570 Overige aktiviteiten     2 7172 5001 700 31.3 11.3600 Stim. Strat. Samenwerking 34 04720 000  4 87322 20214 704 31.3 11.3620 Voorber. Techno. Prod. 29 07035 73850 754 26 81337 61235 748 51.1 11.3710 PBTS 100 24861 750  92 01882 52859 404 31.3 11.3720 IOP 20 74219 811  19 43125 07423 292 31.3 11.3730 Maritiem onderzoek 3 4907 7084 812 10 8946 0574 812 31.3 11.3740 Flankerend beleid 21 98937 25371 568 14 94326 73334 813 31.3 11.3750 Infralijn & bel.onderz 4 5996 43631 946 5 8416 81611 422 31.3 11.3754 EET–programma  21 20021 200  5 00010 000 38.1 11.1760 TWA 9681 1261 226 9448791 233 12.1 11.3770 KMO 6 000   4 1572 088  31.3 11.7780 Informatietechnologie 51 52121 500  7 49821 94211 008 31.3 11.3800 Samenwerking   70 000     31.3 11.3810 Kennisdiffusie Mkb  6 00012000  1 2003 900 31.1 11.3900 Oude verplichtingen     3 8653 9212 039 31.3 11.3Totaal art 0202 272 674238 522263 506 193 994244 552214 075    c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verplichtingenmutatie bestaat uit de volgende posten:
  (x f 1 000)199619971998199920002001a1) Overboeking naar andere departementen – 138 236    a2) Temporisatie tussen jaren– 55 29478 824– 17 647– 5 883  b1) Cluster III (Elektronische snelweg) 37 568     b2)
Compensatie van artikel 02.1410 000      c) Cluster III middelen
(EET) 15 55016 800    d) Aanvulling budget TWA 260260260260260e) Compensaties naar andere artikelen– 1 248     f)
Overheveling IOP naar artikel 02.12 – 18 999– 18 999– 18 999– 18 930– 18 930g) Compensatie van artikel 02.0912 801     h) Compensaties
binnen artikel– 826      i) Oplossing problematiek– 11 765     j)
Opvoeren verplichtingenruimte 41 176    Totaal– 46 33216 143– 19 586– 24 622– 18 670– 18 670 ad a1) Betreft een overheveling van f 137,647 mln naar het Ministerie
van V&W in verband met de bijdrage van EZ aan enkele infrastructurele
werken in Rotterdam, waarover de Tweede Kamer reeds separaat is geïnformeerd.
De hiermee samenhangende verlaging van de uitgavenraming bedraagt f 19,5
mln (1997), f 41,5 mln (1998), f 32 mln (1999) en
f 24 mln (2000). Tevens wordt een overboeking van f 0,589 mln (netto:
f 0,5 mln) naar het Ministerie van LNV voorgesteld in verband met de
komst naar Nederland van het International Wetlands and Waterfowl Research
Bureau. ad a2) Om de vorengenoemde overheveling naar V&W te kunnen realiseren
uit het bestaande budget van het artikelonderdeel Voorbereiding Technologische
Produktie, is een temporisatie verwerkt. ad b1) Uit prioriteitencluster III
zijn middelen beschikbaar gesteld voor initiatieven op het gebied voor economische
infrastructuur. Voorgestelde mutatie heeft betrekking op de tranche 1997 van
de middelen die beschikbaar zijn voor het initiatief rond de Elektronische
Snelweg. De middelen zijn afkomstig uit de aanvullende post «Nader te
bepalen/nog te verdelen» van de rijksbegroting. ad b2) Voor 1996 is
het beschikbare bedrag voor Elektronische Snelwegen tijdelijk op artikel 02.14
Gelden uit prioriteitencluster III geraamd. Dit in afwachting van een nadere
uitwerking van het initiatief. Met deze mutatie worden de middelen naar artikel
02.02 overgeheveld. ad c) Eveneens zijn uit cluster III middelen toegewezen
aan het initiatief EET dat door de Ministeries van OC&W en EZ gezamenlijk
wordt uitgevoerd. De helft van de voorgestelde mutatie (1996: f 7,775
mln en 1997: f 8,4 mln) is afkomstig uit de aanvullende post «Nader
te bepalen/nog te verdelen» van de rijksbegroting. De andere helft betreft
het OC&W-deel welke via een bijdrageconstructie (desaldering) ter beschikking
van EZ komt (zie ook ontvangstenartikel 02.04 Diverse ontvangsten). ad d)
 Betreft een toevoeging uit de Homogene Groep Internationale Samenwerking
(HGIS). Deze middelen worden ingezet ten behoeve van TWA-posten in Zuid-Korea
en Parijs. ad e) Verwerkt zijn twee compensaties, te weten: – een
bedrag van f 1,176 mln naar artikel 01.55 Bijdrage Senter als bijdrage
in de uitvoeringskosten van het I&D-instrumentarium; – f 0,072
naar artikel 01.61 Personeel en Materieel EZ, exclusief CBS in verband met
het uitbrengen van een Engelstalige brochure over het Nederlandse ruimtevaartbeleid.
ad f)   De beleidsverantwoordelijkheid voor de IOP-regeling gaat met
ingang van 1997 over van het DG Industrie & Diensten naar het DG Economische
Structuur. Uit beheersmatige overwegingen wordt voorgesteld de beschikbare
middelen voor de IOP over te hevelen naar artikel 02.12 Technologische Infrastructuur.
 ad g) Uit artikel 02.09 Speur- en Ontwikkelingswerk wordt een bedrag van
f 12,801 mln overgeheveld. Hiervan is f 9,801 mln bedoeld voor het
onderdeel Stimulering Strategische samenwerking en f 3 mln voor de Subsidieregeling
Haalbaarheidsprojecten MKB welke in de nota «Kennis in beweging»
is aangekondigd. ad h) Binnen dit artikel zijn tussen onderdelen enkele
wijzigingen aangebracht. Omdat bij deze onderdelen verschillende intrekkingspercentages
van toepassing zijn, sluiten deze interne compensaties niet op nul. Op netto-basis
bezien zijn de verhogingen en verlagingen wel aan elkaar gelijk. ad i) 
 Betreft de invulling van een ombuigingstaakstelling. ad j)  Betreft
een correctie op een in het verleden ten onrechte ingetrokken verplichting.
De budgettaire consequenties zijn binnen de EZ-begroting opgevangen. 02.03 Internationale en algemene technologiestimulering a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDoelstelling is het continueren en verder stimuleren van de Nederlandse
inbreng in programmatische en projectmatige internationale samenwerkingsverbanden
tussen bedrijven. Hiertoe worden ook nationale projecten ondersteund, voor
zover deze een internationale uitstraling hebben. Internationale technologie-samenwerking
wordt langs twee lijnen gestimuleerd:– Onder de BTIP wordt technologische samenwerking gestimuleerd met
bedrijven en kennisinstellingen uit Europese en geïndustrialiseerde landen.– Voor de technologische samenwerking met «emerging markets»
worden in 1996 twee nieuwe artikelonderdelen geïntroduceerd: Technologische
samenwerking met Indonesië en de technologische samenwerking met overige
emerging markets. Hierbij wordt sterker de nadruk gelegd op het versterken
van de positie van Nederlandse bedrijven op groeimarkten via technologische
samenwerking. BTIP/EurekaHet Besluit subsidies bedrijfsgerichte technologiestimulering internationale
programma's (BTIP) (Stb. 1994, 434) heeft tot doel Nederlandse bedrijven te
stimuleren deel te nemen aan internationale samenwerking bij technologieprojecten.
Daarmee wordt de vorming van internationale netwerken op dit gebied bevorderd.
Binnen de BTIP wordt meegedaan aan Eureka-projecten. Daarnaast kan uit hoofde
van de BTIP financiële ondersteuning worden geboden aan haalbaarheids-
en onderzoeksprojecten in het kader van het Memorandum of Understanding voor
technologische samenwerking tussen Nederland en Israël. In het kader
van de nota «Kennis in beweging» is het BTIP-budget vanaf 1997
verhoogd tot f 30 mln per jaar. Voor 1996 is een evaluatie van de BTIP
gepland (zie bijlage 3, plannummer 1996-1). In onderstaand overzicht zijn
kengetallen met betrekking tot de BTIP opgenomen.   artikel(-sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 1997 RAMINGSKENGETALLEN    1.
Aantallen (= gehonoreerde projecten BTIP) 524968 2.
Bedrag per eenheid (= bedrag per project) (x f 1 mln) 0,5560,4390,4413. Toegelicht begrotingsbedrag (= subsidie) (x f 1 mln)02.03-01028,91421,50030,000     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal prestaties (= behandelde projecten BTIP) 5755752. Kosten per prestatie (x f 1 000) 17,71918,00018,0003. Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 2002002104. Kosten per prestatie (x f 1 000) 12,35011,45011,4505. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter) (x f 1 mln)01.55-0103,4773,2873,7556. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 131314Technologische samenwerking IndonesiëIn aansluiting op de doelstelling uit de de nota «Kennis in beweging»
om de bilaterale technologie-samenwerking met landen buiten Europa te intensiveren,
is in 1995 aan de regering van Indonesië een faciliteit aangeboden (Stcrt.
1996, 58). Deze faciliteit heeft ten doel de technologische samenwerking –
in een eerste fase – te stimuleren tussen enerzijds Nederlandse bedrijven
en kennisinstellingen en anderzijds Indonesische bedrijven en kennisinstellingen.
Binnen deze doelstelling ligt de nadruk op het leggen van contacten en het
opbouwen van netwerken ten behoeve van een betere positionering van Nederlandse
bedrijven op de Indonesische groeimarkt. Voor de faciliteit is in totaal f 11,4
mln beschikbaar voor een periode van vier jaar vanaf 1996.Naast deze faciliteit is in dit kader aan het Maritiem Research Instituut
Nederland (Marin) een subsidie van f 3,6 mln ter beschikking gesteld
voor samenwerking met het Indonesian Hydrodynamic Laboratory (IHL) te Surabaya. Het betreft een managementondersteuningsproject bestaande
uit het stationeren van Marin-personeel bij IHL en het opzetten van researchprojecten. Technologische samenwerkingsprojecten emerging marketsOok de stimulering van technologische samenwerking met andere emerging
markets maakt onderdeel uit van de nota «Kennis in beweging».
Gelet op de afwijkende behoeften van het bedrijfsleven, verschillende technologieniveaus,
de inhoud van de samenwerking en het samenwerkingsverband, past facilitering
van deze technologische samenwerking niet onder de BTIP. Voor 1997 is f 4
mln gereserveerd voor bilaterale samenwerking met emerging markets. Momenteel
wordt nog bezien hoe deze samenwerking nader vorm te geven. Micro-elektronica stimuleringMet micro-elektronica stimulering wordt onderzoek en ontwikkeling op het
terrein van deze basistechnologie ondersteund. Het voor 1997 geraamde budget
is f 107 mln. Hierbinnen vallen Eureka-projecten op het gebied van multimedia
en MEDEA. Als de opvolger van het in 1996 aflopende Eureka-project JESSI wordt
thans gewerkt aan de invulling van het nieuwe grootschalige R&D-programma
op het gebied van micro-elektronica: MEDEA (Micro electronics Development
for European Applications). Bij MEDEA zijn bedrijven betrokken als Philips,
ASM International B.V. en ASM Lithography B.V. Naast deze projecten in Eureka-kader,
worden projecten op het gebied van liquid chrystal displays (LCD), chips voor
toepassingen in multimediasystemen en consumenten-elektronica, medische technologie
en milieutechnologie ondersteund. De ondersteuning van deze projecten is gewenst
om aansluiting te houden met internationale programma's. Hiervoor wordt aan
de Nederlandse Philips Bedrijven B.V. een bijdrage in de onderzoekskosten
verleend.Tevens wordt sinds 1994 een aantal strategische samenwerkingsprojecten
tussen Philips en de Nederlandse kennisinfrastructuur ondersteund. De Kamer
wordt jaarlijks geïnformeerd over de technologiebijdrage aan Philips
(Kamerstukken II 1993/94, 21 620, div. nrs.). Het beleid gericht op micro-elektronicastimulering
is recent geëvalueerd (zie ontwerp-begroting 1996, bijlage 4, plannummer
95-2). b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  130 510137 000137 000129 300129 300  1e suppl. 1996  14 112      Mutatie  – 1 0007 0653 0653 065   Ontwerp-begr.
199779 439134 118143 622144 065140 065132 365129 300129 300 Waarvan te betalen72 776132 800140 041139 070135 350127 650124 800124 800          uitgaven199547 89372 934      120 827199610 86836 53475 371     122 77319978 93910 45935 15174 071    128 62019983 9008 29512 98636 41072 955   134 54619999763 06411 06613 03934 55067 950  130 64520001001 4644 37210 45012 29532 62567 095 128 4012001100501 0953 82510 45011 91031 20067 095125 725na 2001   1 2755 10015 16526 50557 705105 750 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  130 000130 259130 787126 573124 859 1e
suppl. 1996  – 9 336– 7 761– 4 854– 2 003371 Mutatie  2 1096 1228 6136 0753 171 Ontwerp-begr.
1997 120 827122 773128 620134 546130 645128 401125 725 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 BTIP / EUREKA 29 13524 94030 000 13 46417 20519 237 51.1 11.3011 Technol. samenw.Indonesie  6 6653 065  1 7553 630 51.1 11.3013 Techn. samenwerk. proj.   4 000   1 116 3 11.3020 Micro–electronica stim. 104 983112 017107 000 107 363103 813104 637 51.1 11.3Totaal art 0203 134 118143 622144 065 120 827122 773128 620    c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verplichtingenmutatie bestaat uit de volgende posten:– een overheveling voor het jaar 1996 van f 1 mln naar artikel
01.55 Bijdrage Senter als bijdrage in de uitvoeringskosten van het Besluit
subsidies bedrijfsgerichte technologiestimulering internationale programmas
(BTIP);– uit de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) is voor
de jaren 1997 tot en met 1999 f 3,065 mln per jaar vrijgemaakt voor de
Subsidieregeling technologische samenwerking met Indonesië en een bedrag
van f 4 mln voor 1997 voor technologische samenwerkingsprojekten met
emerging markets. 02.04 Overheidsaanschaffingen en bevordering bedrijfsgerichte
samenwerking a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet betreft initiatieven op het gebied van het flankerend technologiebeleid,
waarmee op indirecte wijze de toepassing van bedrijfsmatige technologie wordt
gestimuleerd. Ter realisering van dit doel bestaan de instrumenten: Subsidieregeling
bedrijfsgericht technologisch onderzoek door collectiviteiten 1991 (Stcrt.
1996, nr. 12) en Overheidsaanschaffingenbeleid. CollectiviteitenDe Subsidieregeling bedrijfsgericht technologisch onderzoek door collectiviteiten
(BTOC) stimuleert collectief onderzoek door samenwerkingsverbanden van met
name middelgrote en kleine ondernemingen. De looptijd van deze regeling is
eind 1995 met één jaar verlengd tot ultimo 1996. Het budget
voor de regeling in 1996 bedraagt f 5 mln. Vanaf 1997 is stimulering
van dit soort onderzoek een onderdeel van het nieuwe Besluit subsidies bedrijfsgerichte
technologische samenwerking (zie artikel 02.02). Eind 1995 is de evaluatie
van de BTOC afgerond. Evaluatie 94–8a: Bedrijfsgericht Technologisch
Onderzoek door Collectiviteiten (BTOC) Beknopt resultaat: Bedrijven zijn positief
over de gestimuleerde samenwerking, met name tussen kleine en middelgrote
bedrijven. Kans op toepassing van resultaten van gestimuleerde projecten acht
men (zeer) groot. Concrete resultaten zijn procesverbetering, kennis- en omzetvergroting
en het voldoen aan overheidsvoorschriften. Kennisverspreiding naar niet-deelnemers
vindt in beperkte mate plaats. Gebruik: Resultaten gebruikt bij vormgeving
van Besluit subsidies bedrijfsgerichte technologische samenwerking (BTS) en
flankerend beleid. OverheidsaanschaffingenOnder dit artikelonderdeel vallen de posten:– CodemaDoel van de Codema-regeling is het bevorderen van de deelname door het
Nederlandse bedrijfsleven aan onderzoek en ontwikkeling op het gebied van
defensiematerieel. De regeling voorziet in de ondersteuning van R&D-inspanningen
op militair gebied. Hierbij zijn bedrijven betrokken als: DAF Special Products
B.V., Delft Instruments N.V., Eurometaal N.V., Hollandse Signaalapparaten
B.V., TNO-DO, Origin, CAP-Volmac, RDM. Als gevolg van internationale ontwikkelingen
heeft er een verschuiving plaatsgevonden van concrete produktontwikkeling
naar technologische onderzoeksprogramma's, waaronder het internationale (EG)
samenwerkingsprogramma EUCLID. Het bevorderen van deelname van het Nederlandse
bedrijfsleven aan EUCLID is eveneens object van de Codema-regeling. Deze regeling
wordt gezamenlijk uitgevoerd met het Ministerie van Defensie. EZ en Defensie
dragen ieder voor de helft bij aan het budget voor deze regeling. De voor
1997 geraamde EZ-bijdrage aan het Codema-budget bedraagt maximaal f 15
mln. De uitvoering van de Codema-regeling is hieronder met enige kengetallen
nader toegelicht.   (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 1997 RAMINGSKENGETALLEN    1.
Aantallen (= gehonoreerde projecten Codema) 999 2.
Bedrag per eenheid (= project) 1,5491,6671,667 3.
Toegelicht begrotingsbedrag (= subsidie)02.04–02013,94415,00015,000     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal prestaties (= behandelde projecten Codema) 1111112. Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 8883. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitv.kstn Kernministerie)01.61–0100,0870,0820,0824. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 0,50,50,5– Innovatief OverheidsaanschaffingenbeleidIn het kader van de nota «Kennis in beweging» zijn vanaf 1997
voor dit onderdeel geen middelen meer op de begroting gereserveerd. Stimulering
van eerste toepassing van een innovatief produkt via de overheidsmarkt blijft
mogelijk als onderdeel van flankerend beleid bij het Besluit subsidies bedrijfsgerichte
technologische samenwerking (artikel 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering). b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  20 00015 00015 00015 00015 000  1e NvW 1996  5 000      Ontwerp-begr.
199774 67822 91725 00015 00015 00015 00015 00015 000 Waarvan te betalen67 73820 62423 00013 50013 50013 50013 50013 500          uitgaven199523 68298      23 780199623 0044 1063 295     30 405199715 3185 5115 1011 345    27 27519984 2214 4614 6012 7011 345   17 32919991 5133 9614 6012 7012 7011 345  16 8222000 2 4873 6012 7012 7012 7011 345 15 5362001  1 8012 7012 7012 7012 7011 34513 950na 2001   1 3514 0526 7539 45412 15533 765 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  27 10019 15016 85015 65015 650 1e
NvW 1996  7501 2501 2501 000500 Mutatie  2 5556 875– 771172– 614 Ontwerp-begr.
1997 23 78030 40527 27517 32916 82215 53613 950 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 O en O collectiviteiten 5 0015 000  10 78613 50013 300 41.4 11.0020 Overheidsaanschaffingen 17 91620 00015 000 12 99416 90513 975 74.2 11.0Totaal art 0204 22 91725 00015 000 23 78030 40527 275    02.05 InnovatieCentra a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel wordt de EZ-bijdrage geraamd aan het landelijk netwerk
de Stichting van InnovatieCentra Netwerk Nederland (ICNN). De doelstelling
van het ICNN is de bevordering van de overdracht van technologische kennis
aan het MKB. De activiteiten van de 18 InnovatieCentra (ICa) zijn het:– geven van collectieve voorlichting;– geven van eerstelijnsadviezen met als kern de doorverwijzing naar
specialistische kennisdragers;– verrichten van kortdurende analyses bij de doelgroepbedrijven;– (doen) uitvoeren van al dan niet collectieve technologieprojekten
voor de doelgroep.De relatie tussen EZ en de ICa is geregeld bij kaderbrief. Per jaar wordt
de bijdrage van EZ aan de ICa vastgesteld. In 1996 zal een evaluatie van start
gaan naar het functioneren en de positie van het verzelfstandigde netwerk. Enkele kengetallen voor de ICa:Ten behoeve van inzicht in de raming is opgenomen de EZ-bijdrage aan ICa,
de totale formatie in fte aan adviseurs, het gemiddelde bedrag per adviseur
en het percentage adviseurs op de totale formatie. Daarnaast is als indicatie
voor het doelbereik het aantal bedrijvencontacten aangegeven. (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 1997 RAMINGSKENGETALLEN    1. Uitvoerend personeel in fte (= adviseurs Ica) 1861861862. Bedrag per eenheid (= adviseur) 0,2630,2360,2283. Toegelicht begrotingsbedrag (= bijdrage EZ aan Ica)02.05-03048,94143,89742,4024. Percentage adviseurs op de totale formatie 75%75%75%     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    Aantal
prestaties (= bedrijfscontacten) 20 00020 00020 000b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  43 12642 02642 02642 02642 026 Mutatie  771376376376376 Ontwerp-begr.
199742 85649 67843 89742 40242 40242 40242 40242 402 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  43 94343 34742 02642 02642 026 Mutatie  – 431165376376376 Ontwerp-begr.
1997 49 40743 51243 51242 40242 40242 40242 402Economische code: 12.1 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersBetreft de toevoeging van de loonbijstelling 1996 ten laste van artikel
01.03 Loonbijstelling. 02.06 Subsidies in het belang van de industriële
ontwikkeling a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDiverse instituten verrichten strategisch onderzoek op het gebied van
technologie. Het geraamde bedrag wordt aangewend voor bijdragen aan deze instituten
ter versterking van de technologische infrastructuur (onder meer Nehem, MARIN
en TNO).De bijdrage aan deze organisaties verstrekt EZ in de vorm van doel- en
basissubsidies. Onder het laatste wordt een bijdrage in de exploitatie verstaan.
Waar mogelijk is deze laatste vorm in de afgelopen jaren zoveel mogelijk afgebouwd
en omgezet in bijdragen die gerelateerd zijn aan concrete activiteiten op
het gebied van industrie/technologie.De bijdrage van het Rijk aan TNO is gebaseerd op de TNO-wet (Stb. 1985,
762) van 19 december 1985 (regeling van de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek TNO). In het geval van de overige organisaties is veelal sprake
van het goedkeuren van de jaarlijkse (projecten)-begroting van het instituut.
Met de Nehem is afzonderlijk een convenant gesloten. Nederlandse Herstructureringsmaatschappij (Nehem)De Nehem heeft een signaalfunctie ten aanzien van relevante ontwikkelingen
in het bedrijfsleven. Bij de verzelfstandiging van de Nehem is overeengekomen
dat EZ tot en met 1995 een zogenaamde basissubsidie van f 5 mln verstrekt,
die vanaf 1996 (f 4 mln) wordt afgebouwd tot nihil in 1999 (budget 1997:
f 3 mln). Nederlands Instituut voor Maritiem onderzoek (NIM)Het NIM heeft tot taak een sectorale onderzoeksstrategie te ontwikkelen
en op basis daarvan te adviseren over de richtinggeving van het stimuleringsbeleid.
Het NIM ontvangt een vergoeding van de basiskosten van f 0,7 mln (inclusief
V&W-deel). Maritiem Informatie Centrum (MIC)Het Maritiem Informatie Centrum was voorheen onderdeel van het CMO en
is thans ondergebracht bij de TU Delft. Voor de basissubsidie is meerjarig
f 0,6 mln nodig (inclusief het V&W- en Defensie-deel). Nederlands Normalisatie Instituut (NNI)Het NNI ontwikkelt met belanghebbenden nationale normen en zorgt voor
afstemming van de Nederlandse inbreng in het kader van Europese en internationale
normalisatie. Vanaf 1995 is de basissubsidie vervangen door de financiering
van taken en projecten. De taken hebben betrekking op internationale verplichtingen
(bijvoorbeeld in het kader van GATT/WTO en richtlijn 83/189/EEG)
en op de deelname van het NNI aan Europese en internationale normalisatie-organisaties
(in 1997 maximaal f 0,65 mln). De projecten hebben tot doel de betrokkenheid
van het Nederlandse bedrijfsleven bij internationale normalisatie te bevorderen
(in 1997 maximaal f 1,33 mln). Maritiem Research Instituut Nederland (Marin)Het Marin is een toonaangevend instituut in de wereld op het gebied van
hydrodynamica. Het Marin ontvangt van de overheid een basissubsidie van f 5,1
mln in 1997. Deze bijdrage wordt gedragen door de Ministeries van EZ (f 1,8
mln in 1996), V&W en OC&W. Nederlands centrum voor onderzoek, advisering en onderwijs
op het gebied van verkeer en vervoer (NEA)De doelsubsidiëring aan het NEA moet de onderzoeksintensiteit van
de ondernemingen in de transportsector (met name weg- en watervervoer) stimuleren.
De EZ-bijdrage loopt af van f 0,769 mln in 1996 tot f 0,45 mln in
1998 en nihil vanaf 1999. Raad voor Accreditatie (RvA)De Raad voor Accreditatie heeft als centrale accreditatie-instelling het
doel de vrijwillige accreditatie te bewerkstelligen van instellingen voor
conformiteits- en kwaliteitsbeoordeling op basis van de EN 45000-serie. De
Staat maakt gebruik van accreditatie bij het aanwijzen van certificatie- en
keuringsinstellingen in het kader van nationale en Europese regelgeving, ter
verzekering van hun kwaliteitsniveau. Daarnaast verricht de RvA een aantal
taken voor de Staat, onder andere voortvloeiend uit internationale verplichtingen.
Voor de uitvoering van de hiermee gemoeide werkzaamheden is vanaf 1996 f 0,4
mln per jaar gereserveerd. TNOEZ verstrekt middelen aan TNO om nieuwe technologische kennis op te bouwen.
Deze EZ-doelfinancieringsmiddelen zullen conform de nota «Kennis in
beweging» en het Kabinetsstandpunt over de Strategienota van TNO vanaf
1 januari 1997 worden ingezet voor vernieuwend onderzoek waaraan ook het bedrijfsleven
meerjarig (financieel) zal moeten gaan bijdragen. Met TNO zijn in overeenstemming
met OCW nadere afspraken over deze nieuwe opzet van de EZ-doelfinanciering
gemaakt, onder andere over de door TNO in 2000 te behalen doelen voor cofinanciering
door bedrijven. TNO krijgt via een ingroeiscenario tot 2000 de tijd om die
te realiseren. Bij de nieuwe opzet van doelfinanciering is mede gebruik gemaakt
van de evaluatie van de TNO-stimuleringsregeling, welke hieronder nader is
toegelicht. Evaluatie 94–8b: TNO-stimuleringsregeling (gericht op technisch
wetenschappelijk onderzoek) Beknopt resultaat: Bedrijven zijn tevreden over
resultaten van projecten, kennisoverdracht van TNO naar deelnemende bedrijven
en verloop van projecten. TNO kon bestaande netwerken in stand houden en nieuwe
initiëren. Tevredenheid over voorwaarden van regeling en uitvoering door
TNO. Voor kwart van bedrijven is gestimuleerd onderzoeksproject een eerste
kennismaking. In een aantal gevallen worden vraagtekens gezet bij de oorspronkelijkheid
van gestimuleerd onderzoek. Verspreiding van opgedane kennis naar bedrijven
buiten collectiviteit is beperkt. Gebruik: Resultaten gebruikt bij beoordeling
TNO-stimuleringsprogramma 1996 en vormgeving van EZ-doelfinanciering aan TNO
vanaf 1997.TNO stelt uitgaande van de TNO-Strategienota een vierjarenprogramma op,
dat jaarlijks wordt bijgesteld en voor het eerste jaar specifieker wordt ingevuld.
Het nieuwe programma omvat de gehele EZ-doelfinanciering. Daarbij zullen de
tot nu toe uit de EZ-doelfinanciering gefinancierde aparte onderdelen
(de TNO Stimuleringsregeling voor collectief bedrijfsgericht onderzoek en
het energieprogramma) in het nieuwe programma opgaan. De jaarlijkse bijdrage
van EZ aan TNO bedraagt ruim f 50 mln. Nederland Distributieland (NDL)De stichting Nederland Distributieland (NDL) vervult een platform- en
integratiefunctie voor de logistieke sector. Door produktverbetering en promotie
in het buitenland streeft het NDL naar verbetering van de internationale concurrentiekracht
en marktpositie van Nederland als transport- en distributieland. De basissubsidie
bedraagt maximaal f 1 mln per jaar tot en met 1998. Instituut Nederlandse Kwaliteit (INK)In aanvulling op het door EZ gevoerde beleid inzake kwaliteit benadert
het INK sinds 1990 het bedrijfsleven en non-profit organisaties om het belang
van Total Quality Management onder de aandacht te brengen. Eén van
de instrumenten is de jaarlijkse Kwaliteitsprijs en -onderscheiding. Doelstelling
is dat 20% van de bedrijven in 1999 serieus bezig moet zijn met kwaliteit
(in 1990 was dat circa 10%). In 1996 is een tussentijdse evaluatie en resultaatmeting
voorzien. Het is de bedoeling dat EZ vanaf 1996 een afnemend deel van de vaste
kosten financiert, waar in toenemende mate bijdragen van andere doelgroepen
(bedrijfsleven en non-profit) tegenover moeten staan. Voor 1997 bedraagt de
basissubsidie van EZ f 0,5 mln. Nederlands Meetinstituut (NMi)Op dit onderdeel wordt de bijdrage aan het NMi verantwoord met betrekking
tot R&D-projecten voor standaardenbeheer ten behoeve van de industrie
(budget 1997: f 1,3 mln). Stichting Bos en Hout (SBH)Met de Stichting Bos en Hout zijn in de loop van 1994 nieuwe raamafspraken
gemaakt, welke aan deze stichting perspectief bieden voor een doelsubsidie
van EZ over de periode 1995–1999, tot een maximum van f 0,49 mln
per jaar. Ieder jaar wordt in overleg tussen EZ en SBH een werkplan vastgesteld,
waarmee de bijdrage concreet wordt ingevuld. Doelstelling is dat SBH een zo
groot mogelijke bijdrage levert aan het realiseren van het houtvoorzieningsbeleid,
zoals dat is verwoord in de beleidsnotities («Houtvoorzieningsplan»,
Kamerstukken II 1994/95, 23 526, nrs. 1 en 2). Het werkplan voor 1997
zal najaar 1996 worden voorbereid. Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR)Het NLR verricht onderzoek op het gebied van ruimtevaart- en vliegtuigontwikkeling
in brede zin. Via de begroting van het Ministerie van V&W levert EZ een
basissubsidie aan de dekking van het exploitatietekort. Deze EZ-bijdrage 1997
is geraamd op ruim f 4,3 mln. Stichting Centrum voor Micro Elektronica (CME)In 1996 is het proces in gang gezet van integratie van het CME in het
ICNN. Uitgangspunt is het behoud van de functionaliteit van het CME op het
gebied van het stimuleren van de toepassing van micro-elektronica in produkten.
Doelstelling is per 1/1/1997 te komen tot een bestuurlijke en managerial integratie.
De beoogde nieuwe organisatorische opzet zal daarna gefaseerd worden doorgevoerd.
EZ levert in 1996 een bijdrage van f 3,5 mln in de fusiekosten. Voor
1998 en later wordt een daling van de EZ-bijdrage voorzien tot het minimum
niveau dat nodig is om de micro-elektronica-functie binnen het ICNN op lange
termijn te waarborgen. Dekking voor deze bijdrage zal nog binnnen de EZ-begroting
gevonden moeten worden. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  74 06970 68869 97769 52769 527  1e suppl. 1996  2 150      Mutatie  4 869– 1 989– 192735735  Ontwerp-begr. 1997121 67983 10281 08868 69969 78570 26270 26270 262 Waarvan te betalen120 50183 10181 08868 69969 78570 26270 26270 262          uitgaven199562 29025 780      88 07019968 10157 22322 509     87 83319977 3009858 41314 364    80 175199810 500 16654 23715 709   80 612199910 000  9853 97817 216  81 292200010 000   9852 94817 721 80 76720017 000    9852 54117 72177 360na 20015 310      52 54157 851 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  91 97185 39580 28874 14170 390 1e
suppl. 1996  2 150     Mutatie  – 6 288– 5 2203247 15110 377 Ontwerp-begr.
1997 88 07087 83380 17580 61281 29280 76777 360 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 NEHEM 5 2004 0003 000 5 2864 2003 200 31.3 11.3020 CMO 4 498   8 8042 8941 300 31.3 11.3025 NIM  240500  240500 31.3 11.3027 MIC/TUD  200200  200200 35.4 11.3110 NNI 2 3792 0171 998 2 1452 5312 002 31.3 11.3120 MARIN 3 7121 8591 839 3 7121 8591 839 31.3 11.3220 OESO HFDSTK V 465858 465858 35.4 11.3320 NBBI 72467  72863  31.3 11.3330 NEA 915765615 915765615 12.1 12.0410 Raad voor de certificatie 284   24836  12.1 11.3415 Raad voor de accreditatie  400400  400400 35.4 11.3420 TNO doelsubs.hfdst VIII 53 93553 59951 657 55 27854 24552 872 31.1 11.3500 Nederland distributieland 1 0001 0001 000 3201 0801 000 31.3 11.3510 INK 800750500 640760550 31.3 11.3515 NMi  1 3001 300  1 0401 300 35.4 11.3520 Stichting Bos en Hout 490490490 392490  12.1 11.3620 NLR HFDST XII 4 4108 2654 320 4 4106 3156 270 31.3 11.3810 Sticht. Kon. Willem I 161150150 139150150 31.3 11.3860 STW      5 0006 000 41.4 11.3870 Bureau EG-Liaison 300678672 838440944 31.3 11.3890 SCME 4 9004 850  5 2174 365485 41.4 11.3Totaal art 0206 83 10281 08868 699 88 07087 83380 175    c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verplichtingenmutatie is opgebouwd uit de volgende onderdelen:  (x f 1 000)199619971998199920002001a) Compensatie naar artikel 01.55– 260      b) Loonbijstelling
instituten1 479734735735735735 c)
Temporisatie3 650– 2 723– 927   Totaal4 869– 1 989– 192735735735 ad a) Ten gunste van artikel 01.55 Bijdrage Senter wordt een bedrag van
f 0,26 mln overgeheveld in verband met een aanvulling op de uitvoeringskosten
van de Subsidieregeling Maritiem Onderzoek; ad b) Ten laste van artikel 01.03
Loonbijstelling is een compensatie verwerkt voor loongevoelige uitgaven. Het
gaat hierbij om de instituten TNO (f 1,438 mln in 1996, f 0,692
mln in 1997 en f 0,693 mln in de jaren daarna), MARIN (f 0,025 mln
in 1996 en f 0,024 mln in de jaren daarna) en het NNI (f 0,016 mln
in 1996 en f 0,018 mln in de jaren daarna); ad c) Binnen de raming van
artikel 02.06 is begrotingsruimte naar voren gehaald, waardoor diverse compensaties
binnen het artikel plaats konden vinden. 02.07 Internationale ruimtevaartprogramma's a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden de uitgaven aan internationale ruimtevaartprogramma's
geraamd. Het gaat om programma's van het Europees Ruimte Agentschap (ESA)
en het Sciamachy-programma (Duits-Nederlands aardobservatie-instrument). Periodiek
wordt het ruimtevaart-beleid bijgesteld tijdens internationale ministersconferenties.
De laatste ministersconferentie vond in oktober 1995 plaats te
Toulouse. De Kamer is over de uitkomsten van deze conferentie geïnformeerd,
zie Kamerstukken TK 1995/96, 24 446, nrs. 1, 2 en 3. De belangrijkste
beslissingen die tijdens deze conferentie zijn genomen, hebben betrekking
op:– de Europese bijdrage aan het internationale ruimtestation;– de financiering van de aanloopfase van de exploitatie van het
ruimtestation;– de omvang van het wetenschappelijke programma;– de omvang van het algemene budget;– de vervolgprogrammas Ariane 5.Daarnaast zijn besluiten genomen over onder meer de invoering van de ECU
(Euro) als rekeneenheid voor contributies en betalingen aan de industrie,
de industriepolitiek en de strategie voor verschillende ESA-programma's. De
eerstvolgende ministersconferentie is voorzien in 1998 in België.Naast EZ verstrekken ook de Ministeries van OC&W, VROM, LNV en V&W
bijdragen aan programma's van ESA. Tegenover de Rijksbijdragen aan de programma's
staan ESA-opdrachten aan de Nederlandse industrie en overige uitgaven van
ESA via ESTEC in Nederland (jaarlijks circa f 500 mln). In de onderstaande
tabel zijn de gegevens opgenomen. jarenBijdragen NederlandAantal
opdrachten vanTotaal bedrag aan  aan ESAESA
aan bedrijvenopdrachten 1995177 mln100216 mln1996199 mln53159 mln 1997186 mln53149
mln Kengetallen inzake de
door EZ uitgevoerde ruimtevaartprogrammas (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 1997 DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Aantallen (nieuwe projecten) 631 2.
Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 313435 3.
Toegelicht begrotingsbedrag (= uitv.kstn Kernministerie)01.61-0100,8300,7340,6684. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 4,84,54,11995 was een piekjaar voor ruimtevaart. In dat jaar vond de ministersconferentie
plaats in Toulouse. Om deze conferentie vanuit Nederland goed voor te bereiden
is een extra inzet van menskracht nodig geweest. Niet alleen voor de inzet
van het aantal fte's maar ook voor de werkdruk was deze ministerconferentie
een bepalende factor. In 1996 staan veel activiteiten in het teken van de
uitwerking van de Toulouse-afspraken. 1997 vormt in zekere zin een overgangsjaar
naar de voorbereiding van de volgende ministers-conferentie die in 1998 is
voorzien.Gemiddeld genomen wordt ruim 1/3 van de menskracht ingezet voor de coördinerende
taak van Economische Zaken voor het ruimtevaartbeleid. De resterende 2/3 wordt
meer EZ-specifiek (bedrijfsgericht) ingezet. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  14 28814 33830 96714 33814 338  Mutatie  24 1061 18324 318111 58076 533  Ontwerp-begr. 1997486 185157 57538 39415 52155 285125 91890 87160 765 Waarvan te betalen480 843157 57538 39415 52155 285125 91890 87160 765          uitgaven1995127 84819 127      146 9751996112 62414 45912 912     139 995199761 69226 88512 35814 521    115 456199858 30326 7111 30050015 271   102 085199937 80125 2582 2045006 20116 221  88 185200034 49618 2801 000 11 0753 69714 571 83 119200128 89926 855  11 7383 0004 85214 57189 915na 200119 180 8 620 11 000103 00071 44846 194259 442 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  139 99599 98697 76279 69388 427 Mutatie   15 4704 3238 492– 5 308 Ontwerp-begr.
1997 146 975139 995115 456102 08588 18583 11989 915Economische code: 35.4 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersDe aanvullend benodigde commiteringsruimte voor het jaar 1996 heeft grotendeels
betrekking op aanvullingen op reeds lopende programma's. Daarnaast is een
inschrijving in het algemene technologie-programma GSTP voorzien ten bedrage
van f 1,651 mln. De totale verplichtingenruimte voor 1996 ad f 38,4
mln is, naast de bijdrage aan GSTP, bestemd voor het general budget ESA (f 10
mln), telecommunicatie (f 3,2 mln), ruimtetransport (f 9,9 mln),
aardobservatie (f 5,0 mln) en ruimtestation (f 8,6 mln).In 1997 zal voor f 1,5 mln worden ingeschreven op het vervolgprogramma
FESTIP. Dit is een technologieprogramma dat gericht is op de verdere ontwikkeling
van de Europese draagraket ARIANE. Voorts is voor 1997 f 14 mln geraamd
voor het general budget. De verplichtingenmutaties voor 1998 en latere jaren hebben met name betrekking
op vervolgprogramma's voor de verdere ontwikkeling van de Europese draagraket
ARIANE en het internationale ruimtestation. Over deze vervolgprogramma's zal
besluitvorming plaatsvinden tijdens de eerstvolgende ministersconferentie
in 1998. 02.08 Bevordering van de vliegtuig industrie en ruimtevaart a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe uitgaven op dit artikel hebben betrekking op de programma's van het
Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR). Uitgangspunt
is dat de NIVR-programma's in beginsel worden gefinancierd uit het zogenaamde
Revolving Fund van het NIVR. Indien dit fonds tekort mocht schieten, heeft
EZ de verplichting deze tekorten aan te zuiveren. Door het faillissement van
Fokker zal een aanzienlijk deel van de NIVR-programma's worden stopgezet danwel
in andere vorm worden voortgezet. Thans wordt onderzocht wat de gevolgen van
het faillissement van Fokker op het totale lucht en ruimtevaartcluster zullen
zijn. De Kamer zal hierover apart geïnformeerd worden. De geraamde budgetten
zullen in beginsel worden aangewend ter financiering van de NIVR-programma's
die al dan niet (deels) worden voortgezet. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  5 0005 000    Mutatie  5 000     Ontwerp-begr.
1997  10 0005 000    Economische code: 31.3 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersBetreft de doorwerking van een mutatie die bij Najaarsnota 1995 reeds
is aangemeld (zie Kamerstukken II 1995/96, 24 529, nr. 2, blz. 14). Het
gaat om het doorschuiven van het budget 1995 wat beschikbaar is voor het geval
het NIVR-revolving fund in enig jaar tekorten heeft. 02.09 Speur- en ontwikkelingswerk a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn de ramingen voor het Besluit technische ontwikkelingskredieten
(Stb. 1994, nr. 435) opgenomen. Deze AMvB is gebaseerd op de Kaderwet verstrekking
financiële middelen EZ. Nieuwe onderdelen op dit artikel zijn de Kredietregeling
elektronische diensten-ontwikkeling (KREDO) en de Kredietregeling Milieugerichte
Productontwikkeling (MPO). Besluit technische ontwikkelingskredieten (TOK)Met het verstrekken van kredieten voor de financiering van onderzoek-
en ontwikkelingskosten stimuleert de overheid technologische vernieuwingen.
Het gaat hierbij om projecten waarin nieuwe produkten, diensten of produktiewijzen
worden ontwikkeld. Terugbetaling van het krediet vindt plaats als de commercialisatie-fase
wordt bereikt. Evaluatie 95–3: De TOK-regeling is in 1995
geëvalueerd. De Tweede Kamer is over de resultaten geïnformeerd
(Kamerstukken II 1995/96, 24 400 XIII, nr. 50).Resultaat en gebruik:
In hoofdlijnen wordt de regeling als positief beoordeeld. De uit de evaluatie
voortvloeiende verbeteringen worden momenteel voorbereid, waarbij ook de in
de nota «Kennis in beweging» aangekondigde vergroting van de toegankelijkheid
van de TOK voor het MKB wordt meegenomen.In de navolgende tabel zijn enige kengetallen betreffende de TOK opgenomen.   (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln) artikel(-sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 1997 RAMINGSKENGETALLEN    1.
Aantallen (= gehonoreerde kredietaanvragen TOK–groot) 3*332. Bedrag per eenheid (= kredietaanvraag TOK–groot) 13,46418,33319,1663. Aantallen (= gehonoreerde kredietaanvragen TOK–klein) 5150504. Bedrag per eenheid (= kredietaanvraag TOK–klein) 1,1081,2501,2505. Toegelicht begrotingsbedrag (= subsidie)02.09–11096,905117,500120,000     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal prestaties (= behandelde kredietaanvragen) 1101201202. Kosten per prestatie (x f 1 000) 10,2739,3339,3333. Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 7007007304. Kosten per prestatie (x f 1 000) 3,3743,5143,5145. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter)01.55–0103,4923,5803,6856. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 15,015,015,0     DOELTREFFENDHEIDSKENGETALLEN    Totale
projectomvang bij kredietpercentage van 40% (TOK-klein) 140156156* Cijfer is niet conform rekening EZ in verband met andere definiëring
TOK-groot. Kredietregeling Elektronische Diensten-Ontwikkeling (KREDO)De door Senter uit te voeren Kredietregeling elektronische diensten-ontwikkeling
1996 (Stcrt. 1996, 112) is een invulling van het Nationaal Actieprogramma
Elektronische Snelwegen waarover de Tweede Kamer op 20 december 1995 is geïnformeerd
(Kamerstukken II 1995/96, 24 565, nr. 1). Doel van de regeling is bij
te dragen aan de totstandkoming van de elektronische snelwegen in Nederland
door het stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe elektronische diensten
door individuele bedrijven. Het maximale krediet bedraagt f 4 mln per
project. De terugbetaling van het krediet is gekoppeld aan het commercieel
succes van het project. De regeling geldt vooralsnog voor één
jaar. Daarna zal aan de hand van de opgedane ervaringen worden bezien of een
vervolg op deze regeling komt (budget 1996: f 20 mln). Kredietregeling Milieugerichte Produktontwikkeling (MPO)De kredietregeling Milieugerichte Produktontwikkeling (Stcrt. 1996, 117)
is een uitwerking van één van de beleidsvoornemens uit de nota
Produkt en Milieu (Kamerstukken II 1993/94, 23 562, nr. 1). De regeling
beoogt de ontwikkeling te stimuleren van produkten die het milieu zo min mogelijk
belasten. De regeling is bedoeld voor bedrijven met ten hoogste 500 mensen
in dienst. Het krediet bedraagt ten hoogste 40% van de totale projectkosten.
Het maximale kredietbedrag is f 0,5 mln per project per jaar. Het budget
voor 1996 bedraagt f 4,0 mln. b) De cijfers en de verdeling naar artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  132 049132 063132 087132 087132 087  1e suppl. 1996  4 223      Mutatie  5 55320 000     Ontwerp-begr.
1997277 96196 906141 825152 063132 087132 087132 087132 087 Waarvan te betalen230 16687 215127 644136 856118 879118 879118 879116 879          uitgaven199581 8468 691      90 537199654 50020 00010 603     85 103199741 26018 00024 59514 913    98 768199825 00016 00027 21528 94411 888   109 047199915 0001200027 32525 97123 77611 888  115 96020004 5608 00027 03525 97123 77623 77611 888 125 00620011 5004 52410 87129 17123 77523 77623 7769 888127 281na 20016 500  11 88635 66459 43983 215106 991303 695 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  84 000102 000112 000125 000133 000 1e
suppl. 1996   4301 0501 160870 Mutatie  1 103– 3 662– 4 003– 10 200– 8 864 Ontwerp-begr.
1997 90 53785 10398 768109 047115 960125 006127 281 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.110 Ontwikkelingskredieten 96 906117 825132 063 90 52885 10392 355 81.1 11.3120 KREDO  20 00020 000   6 027 81.1 11.3130 MPO  4 000    386 81.1 11.3915 MKO–innovatie     9   12.1 11.3Totaal art 0209 96 906141 825152 063 90 53785 10398 768    c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verplichtingenmutatie bestaat uit de volgende posten:–Voor
1996 een compensatie van in totaal f 14,224 mln naar artikel 02.02 Specifieke
bedrijfsgerichte technologiestimulering. Voor f 10,89 mln dient deze
overheveling ter financiering van een budget voor clusterprojecten, terwijl
de overige f 3,334 mln wordt ingezet voor de subsidieregeling Haalbaarheidsprojecten
MKB.–Een compensatie van f 0,223 mln naar artikel 01.55 Bijdrage
Senter ter dekking van de uitvoeringskosten van de Kredietregeling milieugerichte
produktontwikkeling (MPO).–Een overheveling ten laste van artikel 02.14
Gelden uit Prioriteitencluster III van f 16,667 mln voor het jaar 1996.
De middelen worden ingezet voor de nieuwe Kredietregeling elektronische dienstenontwikkeling
(zie ook onderdeel a van deze toelichting). Als gevolg van het gehanteerde
intrekkingspercentage op dit artikel sluit de overheveling op bruto-verplichtingenbasis
niet op nul.–De verwerking van de tranche 1997 van de Cluster III-middelen
die beschikbaar zijn gesteld uit de rijksbegroting van de aanvullende post
«Nader te bepalen/nog te verdelen» van de rijksbegroting. Voor
1996 gaat het om een bedrag van f 3,333 mln en voor 1997 om f 20
mln. 02.10 Innovatiestimuleringsregeling a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn de gelden geraamd voor de afwikkeling van aanvragen,
die in het verleden zijn ingediend in het kader van de Subsidieregeling innovatiestimulering
1989. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie  247     Ontwerp-begr.
19971 73553247     Waarvan
te betalen248 247      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie  247     Ontwerp-begr.
1997 248247     Economische code: 31.3 Functionele code: 11.31 c) De toelichting bij de cijfersIn verband met betalingen, die voortvloeien uit bezwaar en beroep, is
de verplichtingen- en uitgavenraming met f 0,247 mln verhoogd. 02.11 Garanties technologiebeleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden de garanties geraamd die de Staat afgeeft inzake
het technologiebeleid. Momenteel zijn alleen de garanties aan Fokker opgenomen.
Uit hoofde van de tot en met 1996 afgegeven garanties worden geen uitgaven
voorzien, na afdekking van de Staatsgegarandeerde lening tot het bedrag van
f 361 mln. Het verloop van de garanties is in de navolgende tabel weergegeven. Overzicht risico-ontwikkeling
met betrekking tot garantie-overeenkomsten van het Rijk (x ff 1 000)199519961997199819992000Garantieplafond680 000680 00012 50012 50000Uitst. risico 1 jan546 305485 73012 50012 50000te vervallen garanties–60 575–640 7300–12 50000te
verlenen garanties0167 5000000 Uitst.
risico 31 dec485 73012 50012 500000b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie  167 500     Ontwerp-begr.
1997680 000 167 500     Waarvan
te betalen361 213        Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        1e
suppl. 1996  361 213     Ontwerp-begr.
1997  361 213     Economische code: 51.2 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersVerwerkt zijn twee garanties van de Staat aan Fokker. De eerste betreft
het verstrekte boedelkrediet van f 155 mln dat aan de directie van Fokker
en de bewindvoerders is verstrekt. De tweede garantie voor een bedrag van
f 12,5 mln houdt verband met de verlengde afbouwperiode van een aantal
Fokkervliegtuigen. Ten aanzien van beide garanties is de Tweede Kamer vertrouwelijk
geïnformeerd. 02.12 Technologische infrastructuur a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden gelden geraamd voor Technologische vernieuwing,
Onderzoek en voorlichting voor het technologiebeleid, de Stichting Technische
Wetenschappen (STW), Innovatiegerichte Onderzoek Programma's (IOP's) en Technologische
topinstituten. Technologische vernieuwingOp dit onderdeel is f 14,974 mln geraamd voor veelal meerjarige activiteiten
op het gebied van de technologische vernieuwing. De voornaamste deelgebieden
zijn de onderzoeksinfrastructuur, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt,
kennisoverdracht naar het midden- en kleinbedrijf en de publieksvoorlichting.
Hierna wordt kort ingegaan op deze deelgebieden.– Voor het verbeteren van de onderzoeksinfrastructuur
loopt tot en met 1998 het interdepartementale programma «Informatietechnologie
& Recht» (IT & Recht). Samen met de departementen Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen, Binnenlandse Zaken en Justitie is een grootschalig
programma opgesteld met de volgende samenhangende activiteiten: wetenschappelijk
onderzoek, concrete actie/ontwikkelingswerk en kennisoverdracht. Het programma
vergt een totale voorziene investering van f 8,2 mln (bijdrage EZ 1995–1998:
f 0,75 mln per jaar).– Voor de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
worden in het kader van de nota «Bedrijfsleven en beroepsonderwijs:
nieuwe bondgenoten!» het IMPULS-programma en het Vrijmarkt-programma
uitgevoerd. De projecten in beide programma's zullen in 1997 aflopen. Voor
een eindevaluatie van deze programma's (in 1998) is in 1995 een evaluatieplanning
en een nulpuntsmeting gestart.– Het stimuleren van innovatie in het midden- en kleinbedrijf is een derde deelgebied. Sinds 1 mei 1994 loopt de regeling «Kennisdragers
in het MKB» (KIM). Subsidie wordt verstrekt aan MKB-ondernemers (met
maximaal 50 werknemers) die een recent afgestudeerde academicus of HBO-er
voor een innovatietraject gedurende een jaar een plaats in het bedrijf geven.
Hiermee wordt beoogd de overdracht van technologische kennis naar het MKB
te stimuleren en het MKB-bedrijf in contact te brengen met hoger opgeleiden.
De regeling wordt uitgevoerd door de InnovatieCentra en loopt 31 december
1996 ten einde. Uiteindelijk zullen circa 300 bedrijven aan de regeling hebben
deelgenomen. De regeling zal, na eventuele aanpassing op basis van een evaluatie,
in 1997 op basis van het huidige budget (f 2,1 mln) worden gecontinueerd.– Ten vierde is f 3 mln geraamd in het kader van de publieksvoorlichting. Het zijn bijdragen aan de Stichting Publieksvoorlichting en Wetenschap
(PWT) en de Stichting Wetenschap en Techniekweek, die naar verwachting begin
1997 zullen fuseren in de nieuwe Stichting Wetenschap en Techniek Nederland
(Stichting WeTeN).– Verder worden in het programma technologie en samenleving interdepartementale projecten uitgevoerd met als centrale doelstellingen:. effectiever opereren van de publieke sector bij het aanpakken van maatschappelijke
vraagstukken door beter gebruik te maken van (nieuwe) technologie;. vergroten van de kansen van het bedrijfsleven op (semi-publieke) markten;
betere integratie van technologie in de samenleving.Voorbeelden hiervan zijn vrouwen en technologie, ouderentechnologie en
technologie in de maatschappelijke aandachtsgebieden criminaliteit en milieu.
Per project is circa f 0,5 mln per jaar beschikbaar.– Tenslotte is bij dit onderdeel ondergebracht de financiering van
de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT). Onderzoek en voorlichting voor het technologiebeleidVoor 1997 is een verplichtingenbudget van f 4,31 mln geraamd voor
diverse onderzoeken en voorlichtingsprojecten in het kader van het technologiebeleid. Stichting Technische WetenschappenDe Stichting Technische Wetenschappen (STW) stimuleert technisch onderzoek
en koppelt dit aan de gebruikerswaarde van fundamenteel onderzoek. Daarbij
ontstaan netwerken van kennisinstellingen met het bedrijfsleven. STW krijgt
via programmafinanciering een subsidie van EZ. De EZ-bijdrage in de totale
begroting van STW is circa 40% en bedraagt ruim f 20 mln per jaar. De
Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) subsidieert
het overige deel van de STW-begroting. Innovatiegerichte Onderzoek Programma's (IOP)Het IOP-instrument is een middel om onderzoeksinspanningen van universiteiten
en onderzoeksinstellingen meer te richten op specifieke vragen en problemen
uit het bedrijfsleven. Het wordt ingezet op terreinen die voor het Nederlands
bedrijfsleven van strategisch belang zijn en waar aansluiting van vraag en
aanbod van kennis niet of onvoldoende uit zichzelf tot stand komt. EZ investeert
per IOP zo'n 20 mln gespreid over een reeks van jaren. In 1996 zijn twee nieuwe
IOPs gestart: IOP-beeldverwerking en de tweede fase van het IOP-milieutechnologie.
De verwachting is dat de voorstudies die dit jaar starten zullen resulteren
in een nieuw IOP. Onderstaande tabel geeft enkele kengetallen die inzicht
geven in de doelmatigheid van de uitvoering van de IOP's. Hierbij dient bedacht
te worden dat de bedragen in 1995 en 1996 respectievelijk zijn gerealiseerd
en geraamd op artikel 02.02 onderdeel IOP.    artikel(-sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 1997 DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Behandelde aanvragen (in aantallen) 12657572. Kosten per prestatie (x f 1 000) 20,68543,23743,2373. Aantal projecten in beheer (in aantallen) 3343343344. Kosten per prestatie (x f 1 000) 2,6012,4602,4605. Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoeringskosten Senter) (x f 1 mln)01.55–0203,4753,2863,2866. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 15,015,015,07. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen (in %) 16,816,617,3Evaluatie 94–4: IOP-Polymeren: Composieten en bijzondere polymeren
(PCBP) Beknopt resultaat: Belangrijkste IOP-doelstellingen bereikt. Veel kennis
is ontwikkeld bij betrokken kennisinstellingen. Nieuwe (duurzame) netwerken
zijn ontstaan. Versterking van kennisinfrastructuur is redelijk tot stand
gekomen. Veel aandacht voor kennisoverdracht. Gebruik: Er vinden nog enkele
stimuleringsactiviteiten plaats ter bevordering van o.m. kennisoverdracht,
netwerkvorming en verankering van dit IOP. Technologische topinstitutenIn de nota «Kennis in beweging» (Kamerstukken II 1994/95,
24 229) is geconstateerd dat er nieuwe eisen worden gesteld aan de onderzoeksinfrastructuur
wat betreft top-research ten dienste van het bedrijfsleven. De Tweede Kamer
is akkoord gegaan met het in gang zetten van een proces dat moet leiden tot
3 à 5 Technologische topinstituten. Uiteindelijk is, na de uitdeling
van de tranches 1996 tot en met 1999, f 55 mln aan uitgaven per jaar
beschikbaar (Kamerstukken II, 1995/96, 24 400-XIII, nr. 2, blz. 18).In de tweede helft van 1996 zal op basis van een advies van een Commissie
van Wijzen, door de ministers van EZ, OC&W en LNV worden besloten welke
van de ingediende voorstellen uitgewerkt kunnen worden tot een
business-plan voor een nieuw op te zetten Technologisch topinstituut. De uiteindelijke
keuze voor de Topinstituten zal in december plaatsvinden. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  38 51139 84339 96841 92841 928  Mutatie  50 47678 77218 46418 80919 121  Ontwerp-begr.
199767 15041 86988 987118 61558 43260 73761 04961 076 Waarvan te betalen63 50040 05087 884116 20356 03558 23258 51458 539          uitgaven199518 6533 995      22 648199614 9437 79913 114     35 856199713 3917 48715 71013 989    50 57719988 3796 99417 66520 3913 951   57 38019996 0567 86518 50823 16710 3544 269  70 21920002 0784 10017 86022 20313 12710 9034 342 74 6132001 1 8104 02029 64812 16713 55910 9874 34976 540na 2001  1 0076 80516 43629 50143 18554 190151 124 Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  25 52229 46134 29236 90637 250 Mutatie  10 33421 11623 08833 31337 363 Ontwerp-begr.
1997 22 64835 85650 57757 38070 21974 61376 540 De verdeling naar onderdelen van
de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Technolog. vernieuwing 20 49414 91114 974 20 91723 37522 653 31.3 11.7020 Onderz technologie beleid 4 3753 6004 310 1 7311 8072 739 12.1 11.0030 STW 17 00020 47620 332  6744 295 31.3 11.3040 IOP   18 999   890 31.3 11.3050 Topinstituten  50 00060 000  10 00020 000 31.3 11.3Totaal art 0212 41 86988 987118 615 22 64835 85650 577    c) De toelichting bij de cijfers De verplichtingenmutatie
bestaat uit de volgende componenten: (x f 1 000)199619971998199920002001a) naar 05.12 onderdeel NBT – 526– 789– 97  b)
invulling ombuigingstaakstelling – 33– 111– 478– 194– 167c) loonbijstelling 1995 en 1996 ten behoeve van STW476332365385385385d) overheveling IOP ten laste van artikel 02.02 18 99918 99918 99918 93018 930e) topinstituten50 00060 000    totaal50 47678 77218 46418 80919 12119 148a) Voorgesteld wordt ten laste van het onderdeel Technologische vernieuwing
beleidscompensatie te leveren voor de intensivering van toeristische promotie
(artikel 05.12). Door een verschil in intrekkingspercentages tussen beide
onderdelen is de verlaging op dit onderdeel groter dan de verhoging op artikel
05.12.b) Betreft het deel van de invulling van een bezuiniging dat ten laste
komt van het onderdeel Onderzoek technologiebeleid.d) Om beheersmatige redenen wordt voorgesteld het budget voor de IOP's
over te hevelen van artikel 02.02 naar artikel 02.12.e) Betreft de tranches 1996 en 1997 uit prioriteitencluster III voor Topinstituten.
De uitgaven worden hiermee geraamd op structureel f 20 mln vanaf 1997.
Tranche 1996 werd bij ontwerp-begroting 1996 geparkeerd op artikel 02.14 Gelden
uit prioriteitencluster III en wordt hierbij overgeheveld naar het nieuwe
onderdeel Topinstituten. 02.13 Projecten gefinancierd uit het Fonds economische
structuurversterking a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidEZ geeft uitvoering aan de Fes-projecten NOBIS (Nederlands Onderzoeksprogramma
Biotechnologische In-situ Sanering) en HPCN (High Performance Computing and
Networking). Zie Kamerstukken II 1993/94, 22 512, nr. 7. De totale bijdrage
uit het Fes aan deze twee projecten bedraagt f 60 mln. Over de voortgang
van de projecten NOBIS en HPCN zal de Tweede Kamer dit najaar separaat geïnformeerd
worden in het kader van een voortgangsrapportage betreffende de gehele Investeringsimpuls
1994.Bij Voorjaarsnota 1996 heeft het Kabinet f 100 mln uit het Fes beschikbaar
gesteld voor de financiering van investeringen in het Maritiem Research Instituut
Nederland (MARIN). De investeringen hebben betrekking op de faciliteiten van
MARIN ten behoeve van hydromechanica en maritiem onderzoek. Deze zomer is
tevens het Kabinetsstandpunt op deel 2 van het advies van de
commissie Maritieme Onderzoeksinfrastructuur (commissie Zandbergen) uitgebracht. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996         1e suppl. 1996  100 000      Ontwerp-begr.
199773358 700100 000      Waarvan
te betalen73358 699100 000               uitgaven19957199 638      10 3571996 14 18012000     26 18019971417 25137 000     54 2651998 16 04542000     58 0451999 1 5859 000     10 585na 1999          Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  16 79614 30012 8401 271  1e
suppl. 1996  9 38439 96545 2059 314  Ontwerp-begr.
1997 10 35726 18054 26558 04510 585  Economische code: 31.3 Functionele code: 11.9 Artikel 02.14 Gelden uit prioriteitencluster III a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet betreft de gelden die uit prioriteitencluster III toegevoegd zijn
aan de EZ-begroting voor de initiatieven Topinstituten en Elektronische snelwegen.
In de EZ-begroting 1996 (Kamerstukken II 1995/96, 24 400-XIII, nr. 2,
blz. 109) is aangegeven dat de tranche 1996 van de cluster III-gelden op dit
artikel op een later moment aan andere artikelen op de EZ-begroting zal worden
toegevoegd. De voorgestelde mutatie strekt hiertoe. De beschikbare verplichtingenruimte
van f 75 mln is als volgt overgeheveld:– f 50 mln naar artikel 02.12 Technologische infrastructuur
voor het initiatief Topinstituten;– f 15 mln naar artikel 02.09 Speur- en ontwikkelingswerk als
budget voor de Kredietregeling elektronische dienstenontwikkeling (KREDO); – f 10 mln naar artikel 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering
voor voorbeeldprojecten in de openbare sector (f 5 mln) en flankerend
beleid (f 5 mln).Voor een toelichting op de ontwikkelde initiatieven zij verwezen naar
de desbetreffende artikelen. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  75 000     Mutatie  – 75 000     Ontwerp-begr.
1997        Waarvan te betalen         Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  15 00015 00015 00015 00015 000 Mutatie  – 15 000– 15 000– 15 000– 15 000– 15 000 Ontwerp-begr.
1997        Economische code: 31.3 Functionele code: 11.7 03.00 INDUSTRIE- EN DIENSTENBELEIDHet voornaamste bestanddeel van dit hoofdbeleidsterrein is het financiële
instrumentarium ten dienste van het industriebeleid, voor zover dit niet primair
technologisch is georiënteerd. 03.01 Crisisbeheersing a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet crisisbeheersingsbeleid beoogt de instandhouding van vitale goederenstromen
en diensten in buitengewone omstandigheden. De centrale coördinatie van
dat beleid ligt bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Als onderdeel van
de herijking van het distributiesysteem wordt een project uitgevoerd om de
gemeenten te voorzien van software die hen in staat stelt de uitreiking van
distributiebonnen te koppelen aan de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens
en het registratiesysteem van de Rijksdienst voor het Wegverkeer. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  659659659659659 1e
suppl. 1996  3 170     Ontwerp-begr.
19971352433 829659659659659659Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  1 224863863659659 1e
suppl. 1996  1 5851 585    Mutatie  – 829– 106– 204   Ontwerp-begr.
1997 2971 9802 342659659659659Economische code: 12.1 Functionele code: 03.5 03.03 Versterking economische structuur a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn middelen geraamd voor de financiering van studies,
voorbereiding en uitvoering van het industrie- en dienstenbeleid. Vernieuwingsprogramma's industrieOnderdeel van het programma is het Besluit subsidies toeleveren en uitbesteden,
waarmee samenwerkingsprojecten van toeleveranciers en uitbesteders worden
gestimuleerd. Toeleveranciers en uitbesteders worden aangemoedigd om R&D
van nieuwe producten en productiesystemen gezamenlijk op te pakken. In 1996
bedraagt het budget voor deze regeling f 7,5 mln, waarvan f 0,5
mln voor de Product/Markt-Combinatie (PMC)-vliegtuigindustrie. Er zijn voor
1996 negen PMC's aangewezen. De PMC-vliegtuigindustrie wordt
door het NIVR uitgevoerd. De overige door Senter. 1996 is het laatste jaar
van de T&U-regeling. Met het begin 1997 van kracht worden van het Besluit
subsidies bedrijfsgerichte technologische samenwerking wordt het Besluit toeleveren
en uitbesteden ingetrokken.Op het niet-programmatische deel van dit artikelonderdeel worden uitgaven
geraamd voor projecten waarbij branche-organisaties en groepen van bedrijven
samen met EZ onderzoek doen om te bezien hoe kan worden ingespeeld op de geboden
kansen en hoe voorziene knelpunten kunnen worden weggenomen. Daarbij gaat
het om onderwerpen als kennisoverdracht, voorlichting, externe advisering
en het uitdragen van onderzoeksresultaten. Daarnaast bestaat de mogelijkheid
een éénmalige bijdrage te geven voor aanloopfinanciering van
instituten. Stimulering van onderzoek bij individuele bedrijven is hierbij
nadrukkelijk uitgesloten. Voor dit beleid is in 1997 f 13,4 mln geraamd.Bij het vormgeven van dit beleid is gebruik gemaakt van de resultaten
van de uitgevoerde evaluatie van het artikelonderdeel Branchestructuurversterking.
Evaluatie 93–10: Branchestructuurversterking (BSV)Beknopt resultaat: BSV heeft geleid tot structuurverbetering bij m.n.
sectoren Handel, Bouw & Ambacht en Dienstverlening. Sector Handel (m.n.
detailhandel) maakte het meeste gebruik van BSV (44%). Programmafinanciering,
onderzoek, voorlichting en informatietechnologie waren hoofdonderwerpen van
BSV. Zonder BSV zouden veel projecten niet of later zijn gestart en kleiner
en of met minder diepgang zijn opgezet. Wèl bleek dat met BSV zelfde
type projecten met vrijwel zelfde modaliteiten en doelgroepen werd nagestreefd
als met Vernieuwingsprogramma's.Gebruik: BSV wordt m.i.v. 1997 geïntegreerd in Vernieuwingsprogramma's
dat alle industriële- en dienstensectoren bestrijkt. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  17 62113 08213 57813 57813 578  Mutatie  – 228351351351351  Ontwerp-begr.
199779 09916 12617 39313 43313 92913 92913 92913 929 Waarvan
te betalen60 79915 03815 97212 25612 70212 70212 70212 702          uitgaven199520 6025 877      26 479199614 5114 3542 377     21 24219975 1052 9344 2955 518    17 85219984 5651 3473 9954 9025 719   20 52819993 0005263 3821 2245 0805 719  18 93120003 016 1 9236121 2695 0805 719 17 61920015 000   6341 2695 0805 71917 702na 20015 000    6341 9036 98314 520Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 25 36124 11622 75718 18819 149  Mutatie – 4 119– 6 264– 2 229743–1 530  Ontwerp-begr.
199726 47921 24217 85220 52818 93117 61917 702 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Vernieuwingsprogramma's 8 0957 32913 433 9 0635 5078 855 31.3 11.3040 Toeleveren en uitbesteden 5 3837 000  6 7217 6703 027 31.3 11.3050 Branche struct. verb. MKB 8501 386  426583949 31.3 11.4060 Stim. comm. dienstsector 1 7981 678  1 2504721 021 41.4 11.4900 Oude verplichtingen     9 0197 0104 000 51.1 11.3Totaal art 0303 16 12617 39313 433 26 47921 24217 852    c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verplichtingenmutatie voor het jaar 1996 betreft een overheveling
van f 0,1 mln naar artikel 01.55 Bijdrage Senter als additionele uitvoeringskosten
van de T&U regeling, alsmede een overheveling van ruim f 0,1 mln
naar artikel 05.21 Marktwerking als bijdrage in de financiële ondersteuning
van de Stichting Milieukeur.Op grond van de (grote) overeenkomst in projecten en doelgroepen, alsmede
de administratieve eenvoud, worden met ingang van 1997 de beschikbare budgetten
voor de onderdelen Branchestructuurversterking en Stimulering Commerciële
Dienstensektor bij het onderdeel Vernieuwingsprogramma's ondergebracht. Als
gevolg van de verschillende intrekkingspercentages die gehanteerd worden sluiten
de verhogingen en verlagingen op bruto-verplichtingenbasis niet op nul (mutatie
is f 0,351 mln). Bezien op netto verplichtingenbasis zijn de verhogingen
en verlagingen wel aan elkaar gelijk. 03.04 Industriële promotie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn gelden geraamd voor de promotie van Nederland als
investeringsland. De activiteiten op dit terrein worden uitgevoerd door het
Commissariaat voor Buitenlandse Investeringen in Nederland (CBIN). Voor het
promoten van Nederland als investeringsland maakt het CBIN gebruik van PR-campagnes,
direct-mail acties, bedrijfsbezoeken, bemiddelen en dergelijke. Er zijn posten
in de Verenigde Staten (New York, Chicago, San Mateo, Dallas), Europa (Den
Haag, London), Japan (Tokyo), Hong Kong), Korea (Seoel), Taiwan (Taipei) en
Singapore.De onderstaande tabel bevat kengetallen met betrekking tot de bestaande
posten.  ArtikelonderdeelAantal
postenBezettingVerplichtingengem. per post  in
1997(incl. lokaal)199519961997in 1997 Werving
USA419,25 8406 0336 0661 517Werving Japan (incl. Hong Kong)211,01 9672 0502 0671 034Werving Korea12,0400400400400 Werving
Taiwan14,01 1501 1501 1501 150Werving Singapore12,0–5 0505 090509Werving Europa27,53 0483 1153 1201 560Adviezen werkzaamheden derden– 1 3121 3161 316–Totaal1145,713 71714 56914 628 b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  14 50814 50814 50814 50814 508 Mutatie  60120120120120 Ontwerp-begr.
19974 61513 71714 56814 62814 62814 62814 62814 628Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 13 24113 90814 50814 50814 508  Mutatie 312159116120120  Ontwerp-begr.
199713 10113 55314 06714 62414 62814 62814 628 Economische code: 12.1 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersMet ingang van 1 juli 1996 is de Vergoeding voor Actieve Representatie
(VAR) voor door EZ uitgezonden CBIN-medewerkers afgeschaft. Hiervoor in de
plaats is een systeem geïntroduceerd waarbij gemaakte zakelijke kosten
op declaratiebasis worden vergoed ten laste van dit artikel. Voorgesteld wordt
de op artikel 01.01 Apparaatsuitgaven EZ (1996: 01.61 Personeel en Materieel
EZ, exclusief CBS) geraamde VAR-middelen over te hevelen naar dit artikel.
Het gaat om f 60 000 in 1996 en f 120 000 vanaf 1997. 03.05 Steun scheepsbouw a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn middelen geraamd ten behoeve van het Besluit subsidies
zeescheepsnieuwbouw 1994 (Stb. 1994, 437), 1995 (Stb. 1995, 309) en 1996 (Stcrt.
nr. 112). Het besluit wordt door het kernministerie uitgevoerd. Enkele doelmatigheidskengetallen
zijn hierna opgenomen.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RealisatieRamingRaming  199519961997 DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal prestaties (= aanvragen voor subsidie schepen) 936002. Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 4545253. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitv.kstn Kernministerie)01.61-0100,4500,4240,2614. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 2,62,61,6b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996         1e
suppl. 1996         Mutatie  30 000      Ontwerp-begr.
199724 00380 00030 000      Waarvan
te betalen22 66679 99930 000               uitgaven199519 51747 827      67 34419962 77120 00022 500     45 271199730012 1725 100     17 572199878 2 400     2 478na 1998         Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 17 6034001105   1e
suppl. 1996 5 000      Mutatie 22 66817 1722 368– 5   Ontwerp-begr.
199767 34445 27117 5722 478    Economische code: 31.1 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersIn juli 1994 is er in OESO-kader een principe akkoord bereikt over de
wereldwijde afbouw van de scheepsbouwsteun. Overeengekomen werd dat vanaf
1 januari 1996 geen scheepsbouwsteun meer zou worden verstrekt. Omdat de ratificatie-procedure
van dit akkoord door Japan en de VS nog niet was geschied, heeft de Europese
Commissie besloten de 7e richtlijn met betrekking tot steun aan scheepsbouw
te verlengen tot oktober 1996. De ons omringende landen hebben om die reden
een steunbudget voor 1996 beschikbaar gesteld. Gezien de nadelige concurrentiepositie
die hierdoor voor de Nederlandse werven is ontstaan, is besloten voor 1996
een steunbudget van f 30 mln beschikbaar te stellen (Kamerstukken II
1995/96, 24 400 XIII, nr. 47). Dit budget is binnen de EZ-begroting vrijgemaakt. 03.06 Beheerskosten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe hier geraamde ruimte dient ter financiering van de kosten die de Nationale
Investeringsbank (NIB) doorberekent voor het beheer van de kredietportefeuille,
alsmede ter financiering van de beheerskosten van de Stichting Aandelen NedCar.
De opbrengsten uit deze portefeuille worden geraamd op ontvangstenartikel
03.03 Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  263263253226200 Mutatie        Ontwerp-begr.
199727663263263253226200173Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996 263263253226200  Mutatie   1010   Ontwerp-begr.
1997670263273263226200173 Economische code: 12.1 Functionele code: 11.7 03.08 Bijdrage auto-ontwikkeling NedCar B.V. a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidAls onderdeel van de overeenkomst tussen de Staat, Volvo Car Corporation
(Zweden) en Mitsubishi Motors Corporation (Japan) is bepaald dat ieder van
de drie partijen in de periode tot en met 1996 f 700 mln beschikbaar
stelt aan Nedcar B.V. voor de ontwikkeling van nieuwe personenauto's van de
het merken Volvo en Mitsubishi. De financiering van de f 700 mln door
de Staat geschiedt via de Stichting NedCar Projectfinanciering primair uit
royalty-afdrachten door NedCar uit hoofde van de verkoop van de Volvo 400-serie.
Ter aanvulling van deze royalties is door EZ f 241,7 mln betaald in 1996
voor de financiering van de f 700 mln. Het verloop van de inzake NedCar
afgegeven garanties is hierna weergegeven. Garantietabel(x f 1 000)1995199619971998199920002001Garantieplafond466 714366 71485 00085 00085 00085 00085 000uitst.risico 1 jan366 714326 71485 00085 00085 00085 00085 000te vervallen gar. –40 000– 241 71400000te verlenen garanties0000000uitst. risico 31 dec326 71485 00085 00085 00085 00085 00085 000b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996        Ontwerp-begr. 1997326 71510 000      Waarvan
te betalen241 71510 000      Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  241 715     Ontwerp-begr.
1997 10 000241 715     Economische code: 31.3 Functionele code: 11.3 03.09 Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981. a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel vinden alleen nog betalingen plaats voortvloeiende uit
verleende garanties uit hoofde van het Besluit Garantieregeling Particuliere
Participatiemaatschappijen (PPM) (Stb. 1994, 318).De PPM-regeling is in 1993 geëvalueerd (evaluatie 93-1, zie Kamerstukken
II 1994/95, 23 900-XIII, nr. 3, blz. 45). Op basis van deze evaluatie
is besloten de regeling na 1995 niet te continueren. Eind 1995 zijn nog aanvragen
ingediend welke, gezien de behandel- en bezwaartermijnen, niet meer in 1995
konden worden vastgelegd. Op dit moment is de (beperkte) budgettaire omvang
hiervan nog niet exact in beeld. Bij de tweede suppletore begroting 1996 zullen
hiervoor nog middelen binnen de EZ-begroting worden vrijgemaakt. Het verloop
van de garanties PPM is hierna weergegeven. Garantietabel(x f 1 000)1994199519961997199819992000Garantieplafond        uitst.risico 1 jan32 88441 56842 96531 00017 00011 0006 000te vervallen gar. –4 887– 12 153– 12 965– 14 000– 6 000– 5 000– 5 000te verlenen garanties13 61113 550PM0000uitst. risico 31 dec41 56842 96531 00017 00011 0006 0001 000b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996        Ontwerp-begr. 199733 75013 550      Waarvan
te betalen13 6004 400      Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996 4 7003 9003 8001 300826  Mutatie – 1 400– 500– 1001 300674  Ontwerp-begr.
199720003 3003 4003 7002 6001 5001 500 Economische code: 51.2 Functionele code: 11.4 03.12 Bijdrage aan de Industriefaciliteit a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidIn 1993 is door de Staat het initiatief genomen tot de oprichting van
de Industriefaciliteit, in samenwerking met banken, verzekeringsmaatschappijen
en pensioenfondsen. Zie Kamerstukken II 1993/94, 23 474, nrs. 85 en 1
voor nadere informatie omtrent dit instrument.In de eerste helft van 1996 heeft een externe evaluatie van de Industriefaciliteit
plaatsgevonden. De uitkomsten van deze evaluatie, alsmede de daaraan te verbinden
beleidsmatige conclusies, zijn aan de Tweede Kamer voorgelegd. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996        Mutatie   20 000    Ontwerp-begr.
1997130 000  20 000    Waarvan
te betalen        Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  5 0005 00010 00010 00010 000 Mutatie  – 5 000– 5 000– 10 000– 10 000– 10 000 Ontwerp-begr.
1997        Economische code: 81.4 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersGezien het gebruik dat in de afgelopen jaren van de Industriefaciliteit
is gemaakt, alsmede de verwachtingen voor de toekomst, wordt het mogelijk
geacht de uitgavenraming voor dit artikel te verlagen. Bij de uitgavenraming
is verondersteld dat er in de loop van 1996 door de Staat geen garanties afgegeven
worden. In 1997 wordt f 30 mln van de gelden die de Stichting Industriefaciliteit
beheert, terugontvangen door EZ (zie ontvangstenartikel 03.03 Ontvangsten
uit bijdragen aan de industrie). In verband met deze gedeeltelijke terugvordering
van de in 1993 door EZ verrichtte storting ad f 70 mln, dient de
eveneens in 1993 afgegeven garantieverplichting ad f 130 mln bijgesteld
te worden ten einde het totaal van de toegezegde overheidsbijdrage op f 200 mln
te houden. Omdat het bedrag aan ontvangen middelen op verstrekte financieringen
en rente op uitstaande saldi op f 10 mln wordt geraamd (ultimo 1996),
kan de verhoging van de garantieverplichting in 1997 beperkt blijven tot f 20 mln. 04.00 REGIONAAL BELEIDDe doelstellingen van het regionaal beleid staan verwoord in de in 1995
verschenen nota «Ruimte voor regio's» (Kamerstukken II, 1994/95,
24 060, nr. 1). Daarin wordt voor de jaren 1995–2000 het ruimtelijk-economisch
beleid van het Rijk weergegeven. De nadruk ligt hier bij de ruimtelijke inpassing
van de economie naast andere activiteiten, de bevordering van de economische
dynamiek en prestaties in regio's waar sprake is van een achterblijven bij
de ontwikkeling in andere delen van het land, en de verbetering van de infrastructuur. 04.01 Bijdrage ten behoeve van regionale ontwikkelingsmaatschappijen
en overige a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet doel van de vijf regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM's) is
het versterken van de economische structuur door het tot stand brengen van
nieuwe en vernieuwende economische activiteiten. De bijdrage van EZ bestaat
uit:1 een bijdrage in de apparaatskosten van de ROM's (verplichtingen 1997
ad f 12,7 mln);2 uitgaven uit hoofde van het nieuwe regime van de financieringsbedrijven,
te weten deelname van de Staat in het aandelenvermogen van de ROM's;3 de kosten van de afwikkeling van het oude regime van de financieringsbedrijven
van de ROM's; dit zijn betalingen van rente en aflossing op de leningen die
de Staat van de ROM's heeft overgenomen.De modaliteiten van de bijdragen inzake het oude en het nieuwe regime
van het financieringsbedrijf liggen vast in de contracten die de Staat met
de individuele ROM's heeft afgesloten. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  14 38312 83311 28511 28511 285  Ontwerp-begr.
1997113 25115 93214 38312 83311 28511 28511 28511 285 Waarvan
te betalen112 47715 93214 38312 83311 28511 28511 28511 285          uitgaven199514 52712 724      27 251199610 6633 20811 504     25 37519976 506 2 87910 265    19 65019984 593  2 5689 052   16 213199912 640   2 2339 052  23 925200022000    2 2339 052 33 285200121 000     2 2339 05232 285na 200120 548      2 23322 781Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996 33 07527 14933 47545 41320 833  Mutatie – 7 700– 7 499– 17 262– 21 48812 452  Ontwerp-begr.
199727 25125 37519 65016 21323 92533 28532 285 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 NOM apparaatskosten 5 4465 1964 946 6 0085 2454 996 31.3 11.3020 Leningen NOM tbv app kstn     198   81.2 11.3110 LIOF APP. KOSTEN 4 6253 9703 314 4 7564 1013 445 31.3 11.3210 OOM APP. KOSTEN 2 2932 0641 835 2 3392 1091 881 31.3 11.3310 GOM APP. KOSTEN 1 2581 1291 000 1 2841 1531 026 31.3 11.3410 BOM APP. KOSTEN 2 1511 8661 581 2 2081 9221 638 31.3 11.3610 MEDEWERK. OVERIGE INST. 159158157 160182158 43.4 11.3720 NOM FIN. BEDR. OUD     9 9686 7125 222 51.3 11.3750 GOM FIN. BEDR. OUD     3303 9511 284 51.3 11.3Totaal art 0401 15 93214 38312 833 27 25125 37519 650    c) De toelichting bij de cijfersAangezien het niet noodzakelijk lijkt in de komende jaren stortingen te
doen in het aandelenkapitaal van de ROM's, worden de uitgaven in de jaren
tot en met 1999 verschoven naar 2000 en 2001. 04.04 Voorwaardenscheppend beleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe uitgaven geraamd op dit artikel zijn bestemd voor de financiering van
de verplichtingen, die voortvloeien uit het tot en met 1988 gevoerde infrastructuurbeleid. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996        Ontwerp-begr. 199723 535       Waarvan
te betalen23 213       Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996 7 8005 8002 500    Mutatie – 2001 3003 3062 300  Ontwerp-begr.
19973 2085 7995 8002 8003 3062 300  Economische code: 63.1 Functionele code: 11.0 04.05 Structuurversterkende projecten in het kader van
de BRT-compensatie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe verplichtingen op dit artikel zijn bestemd voor de verlenging van de
start- en landingsbaan op vliegveld Eelde. Het is het laatste structuurversterkende
project ter compensatie van het afschaffen van de Bijzondere Regionale Toeslag
in de WIR in 1984. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  14 035     Mutatie  – 14 035 14 035   Ontwerp-begr.
199777 513   14 035   Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 15 00013 00013 0003200012000  Mutatie – 7 501– 2000– 2000– 18 4921 008  Ontwerp-begr.
19972 7057 49911 00011 00013 50813 00814 317 Economische code: 63.1 Functionele code: 11.0 c) De toelichting bij de cijfersDoor vertraging in de besluitvorming over de baanverlenging van het vliegveld
Eelde wordt verwacht dat de verplichtingen niet eerder dan in 1998 kunnen
worden vastgelegd. Daarom wordt voorgesteld het verplichtingenbudget in 1996
van f 14 mln door te schuiven naar 1998.De verlaging van de uitgavenraming vloeit deels voort uit de hiervoor
geraamde verplichtingenmutatie en deels uit een herijking van de uitfinanciering
van in het verleden aangegane verplichtingen. 04.06 Projecten gefinancierd uit het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe geraamde uitgaven op dit artikel zijn betalingen aan lagere overheden,
die voortvloeien uit bijdragen die vóór 1991 zijn toegekend
uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). De ontvangsten
van Nederland uit hoofde van deze bijdragen zijn geraamd op ontvangstenartikel
04.02 Uitkeringen van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Er worden
op dit artikel in beginsel geen nieuwe verplichtingen meer aangegaan. De regeling
wordt voortgezet door middel van een rechtstreekse financiële relatie
tussen Brussel en de regio's. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996        1e suppl. 1996  9 847     Ontwerp-begr.
19977 196 9 847     Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996        1e suppl. 1996 9 847      Mutatie 6161 777 169   Ontwerp-begr.
19974 63510 4631 777 169   Economische code: 63.2 Functionele code: 11.0 04.08 Bevordering regionale bedrijfsinvesteringen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe op dit artikel geraamde gelden dienen ter stimulering van bedrijfsmatige
investeringen in regio's die in aanmerking komen voor regionale steun. De
centrale regeling (de IPR) wordt uitgevoerd door EZ en de decentrale regeling
in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe door het Samenwerkingsverband
Noord Nederland (SNN). IPR-centraalUitvoering van het centrale deel geschiedt, krachtens de Kaderwet verstrekking
financiële middelen EZ, op basis van het «Besluit subsidies regionale
investeringsprojecten» (zie voor de jaren 1995 en later Stb. 1995, 214).
De IPR wordt in het Noorden met goedkeuring van de Europese Commissie tot
en met 1999 voortgezet. Het werkingsgebied betreft de provincies Friesland,
Groningen, het corop Zuid-Oost Drenthe en de gemeenten Eelde en Hoogeveen.Daarnaast heeft het besluit betrekking op vestigings- en uitbreidingsprojecten
(binnen vijf jaar na vestiging) in de regio Twente en delen van Zuid-Limburg,
voorzover het projecten betreft met een subsidiabele omvang van tenminste
f 30 mln en voorzover van bijzonder belang voor de regionale ontwikkeling.Ter voorbereiding van de nota Ruimte voor regio's is het centrale deel
van de IPR onderwerp geweest van een evaluatie (Kamerstukken II 1995/96, 24 400-XIII,
nr. 3, evaluatie 94-33). Enkele kengetallen
voor de IPR-centraal. (Bedragen in verplichtingen
x f 1 mln)artikel(-sub)Realisatie1995Raming1996Raming1997RAMINGSKENGETALLEN    1. Toegezegde subsidies
(in aantallen) 111311 2. Gemiddeld bedrag per
toezegging 3,9723,9034,460 3. Toegezegde subsidies04.08-01043,69350,73849,065     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Beoordeelde
subsidieaanvragen (in aantallen) 171515 2. Beoordeelde
betaalverzoeken (in aantallen) 615050 3. Dossiers
in beheer (in aantallen) 16412180 4. Toegelicht
begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61-0100,4330,4080,4085. Externe kosten verificatie-onderzoek 01.61-0110,5010,4730,4796. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 2,52,52,57. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen 2,11,71,8Kwaliteitskengetallen    8. Gehonoreerde tov ingediende
aanvragen (in %) 659373 9. Aantal bezwaarschriften
(in aantallen) 864      DOELTREFFENDHEIDSKENGETALLEN    1. Te realiseren arbeidsplaatsen (in aantallen) 7577508302. Premie per arbeidsplaats  0,0580,0680,0593. Investeringen  499,000450,000475,000 4.
Premiepercentage in % (subsidie/investeringen) 91110IPR-decentraalVoor de decentrale IPR is de financiële relatie tussen SNN en EZ
ingevolge de Kaderwet specifieke uitkeringen EZ, geregeld bij de AMvB «Besluit
uitkeringen provinciale investeringspremies 1995–1999» (Stb.1994,
892). b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  101 318100 649100 685101 045101 045  Mutatie   – 1 331– 2 338– 4 623– 5 671  Ontwerp-begr.
1997314 90694 621101 31899 31898 34796 42295 37495 519 Waarvan
te betalen264 96490 06793 70891 96091 06489 17388 47888 623          uitgaven1995100 02617 568      117 594199658 10223 01416 860     97 976199730 93926 26227 64216 751    101 594199822 3579 28527 64227 18016 595   103 059199914 7989 28510 78227 17826 91616 035  104 994200018 2062 6536 46910 42826 91226 30816 466 107 442200120 53520004 3136 25710 32126 28726 23916 513112 465na 2001   4 16610 32020 54345 77372 110152 912Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996 97 977100 984103 001106 000126 649  Mutatie – 161058– 1 006– 19 207  Ontwerp-begr.
1997117 59497 976101 594103 059104 994107 442112 465 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 IPR CENTRAAL DEEL 43 69350 73849 065 65 66945 32950 688 51.1 11.3020 IPR DECENTRAAL 50 92850 58050 253 50 47750 50250 587 51.1 11.3050 PSOL     1 2862 145319 51.1 11.3900 OUDE VERPLICHTINGEN     162   51.1 11.3Totaal art 0408 94 621101 31899 318 117 59497 976101 594    c) De toelichting bij de cijfersVoor de intensivering van de toeristische promotie wordt voorgesteld om,
ten laste van het onderdeel IPR-centraal, in 1997 f 1,176, in 1998 f 1,765 mln, in 1999 f 2,353 mln en vanaf 2000 f 4,706
mln over te hevelen naar artikel 05.12 Toeristisch beleid. Daarnaast wordt
voorgesteld om, ter invulling van een ombuigingstaakstelling, de raming op
het onderdeel IPR-decentraal als volgt te verlagen: f 0,155 mln in 1997,
f 0,573 mln in 1998, f 2,27 mln in 1999, f 0,965 mln in 2000
en tenslotte f 0,820 mln in 2001. 04.09 Regio-programma's a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden de uitgaven geraamd voor de uitvoering van programma's,
die tot doel hebben de regionale economische structuur te verbeteren. De instrumenten
zijn het Integraal Structuurplan Noorden des Lands (ISP) en de EFRO-cofinanciering. ISP-regulierDe ISP heeft tot doel het financieren van structuurversterkende projecten
in de noordelijke provincies. De beleidsperiode van ISP-V loopt tot en met
1999. Uitvoering geschiedt krachtens de Kaderwet specifieke uitkeringen EZ,
op basis van het «Besluit uitkeringen Integraal Structuurplan Noorden
des Lands 1995/1999» (Stb. 1994, 891). De ISP wordt uitgevoerd door
de SNN. EFRO-cofinancieringDe voor dit onderdeel geraamde gelden dienen ter cofinanciering van projecten
die door de Europese Gemeenschap worden ondersteund uit het Europees Fonds
voor Regionale ontwikkeling. Op basis van doelstelling-1, het bevorderen van
de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's met een ontwikkelingsachterstand,
komt de regio Flevoland in aanmerking. Voor doelstelling-2, de omschakeling
van regio's, grensgebieden of deelregio's die zwaar door de achteruitgang
van de industrie worden getroffen, komen in aanmerking Oost-Groningen/Zuidoost-Drenthe,
Twente, Zuid-Limburg, Zuidoost-Noord-Brabant en Arnhem-Nijmegen. Tenslotte
komen voor doelstelling-5b, het vergemakkelijken van de ontwikkeling en de
structurele aanpassing van het platteland, Friesland, Groningen/Zuidwest Drenthe,
delen van Noord Overijssel, Zeeuws-Vlaanderen en Noord- en Midden-Limburg
in aanmerking. Zie de in de inleiding genoemde nota «Ruimte voor regio's»
voor een nadere toelichting op de doelstellingen.De cofinancieringsbijdragen die EZ verstrekt aan de regio's vinden plaats
krachtens het Besluit Cofinanciering EFRO-programma's 1995–2001 (Stb.
907, 1994). De cofinanciering van het doelstelling-2-programma voor Oost-Groningen/Zuidoost-Drenthe
vindt plaats in het kader van het ISP. Naast de co-financiering vanuit EZ
en de regio's komen er bijdragen van de verschillende departementen zoals
V&W en LNV.Met ingang van 1997 zullen in bovengenoemde doelstelling-2 regio's nieuwe
programma's van start gaan. Naar verwachting zal de Europese Commissie eind
van dit jaar de programma's goedkeuren. Op hoofdlijnen verschillen de nieuwe
programma's niet veel van de oude. De Commissie heeft echter wel een aantal
accenten aangegeven die zij in de nieuwe programma's verwerkt wil zien, zoals
(concrete) maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid, technologie,
duurzame ontwikkeling en milieu. Ook gelijke kansen voor mannen en vrouwen
moet de aandacht krijgen. Fysieke infrastructuur kan alleen nog in de programma's
worden opgenomen als er een directe relatie is met het scheppen van werkgelegenheid
zoals bij ontsluiting van bedrijfsterreinen.Omdat de besluitvorming over de doelstelling-2 programma's plaatsvindt
na het centrale besluitvormingsmoment van de begrotingsvoorbereiding
1997 zijn de budgettaire effecten van een en ander nog niet verwerkt in de
ramingen. Dit zal uiterlijk bij Voorjaarsnota 1997 gebeuren.Enkele kengetallen voor de EFRO-cofinanciering inzake de raming en doelmatigheid.
  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RealisatieRamingRaming  199519961997 RAMINGSKENGETALLEN    1.
Toegezegde subsidies (in aantallen) 161510 2.
Gemiddeld bedrag per toezegging 8,6262,0962,492 3.
Toegezegde subsidies04.09-010138,01231,43624,915*)     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN 1. Beoordeelde
programma's en aanvragen (in aantallen) 161510 2.
Beoordeelde betaalverzoeken (in aantallen) 525550 3.
Dossiers in beheer (in aantallen) 755340 4. Toegelicht
begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61-0100,2080,1960,1965. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 1,21,21,26. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen 0,20,60,8* aangesloten is bij de raming in deze begroting; zoals hiervoor vermeld
moet de budgettaire inpassing van de doelstelling 2-programma's nog plaatsvinden,
hetgeen zal leiden tot een aanpassing van de ramingNaast de doelstellingen worden op dit onderdeel ook de bijdragen aan Communautaire
Initiatieven (CI) geraamd. Dat zijn specifieke programma's gericht op acties
die bijdragen tot het oplossen van sectorale (bijvoorbeeld textiel, mijnbouw,
staal, etc.) problemen op Europees niveau. Deze initiatieven worden op voorstel
van de Europese Commissie afgestemd met de lidstaten. Voor het regionaal beleid
zijn van belang: Interreg, Resider, Retex, Konver en het MKB-initiatief. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  96 25884 76282 93782 57396 942  1e
suppl. 1996  7 053      Mutatie  88312 915     Ontwerp-begr.
1997316 488215 582104 19497 67782 93782 57396 94296 942 Waarvan
te betalen313 476215 582104 19397 67782 93782 57396 94296 942          uitgaven1995113 91941 724      155 643199680 38351 31615 211     146 910199751 83652 58722 43513 617    140 475199836 96744 59322 43720 8199 942   134 758199917 95024 67126 04520 81917 1379 848  116 47020008 21669118 06524 41917 13917 04813 444 99 02220014 205  18 00320 73417 04820 63913 44494 073na 2001    17 98538 62962 85983 498202 971Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 144 000146 900138 900117 900106 200  Mutatie 2 910– 6 425– 4 142– 1 430– 7 178  Ontwerp-begr.
1997155 643146 910140 475134 758116 47099 02294 073 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 ISP-REGULIER 73 04272 75872 762 90 27973 13069 242 51.1 11.0520 OOST. MIJNSTREEK Z–LIMB. 4 510   8 98411 3888 521 51.1 11.0610 EFRO – COFINANCIERING 138 01231 43624 915 39 38948 79454 912 51.1 11.0900 OUDE VERPLICHTINGEN 18   16 99113 5987 800 51.1 11.0Totaal art 0409 215 582104 19497 677 155 643146 910140 475    c) De toelichting bij de cijfersVoor het Communautaire Initiatief Konver wordt in 1996 f 0,883 mln
overgeheveld ten laste van artikel 04.10 onderdeel Onderzoek en evaluatie
regionaal beleid. Voorgesteld wordt de verplichtingenraming 1997 voor het
onderdeel EFRO-cofinanciering te verhogen met in totaal f 12,915 mln.
Het betreft de (her-)inzet van nog niet eerder geraamde ontvangsten in het
kader van regionaal beleid (zie ontvangstenartikel 04.03). 04.10 Stimulering ruimte voor economische activiteiten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidMet ingang van 1996 is het Besluit Uitkeringen Bedrijfsomgeving Stedelijke
Knooppunten vervangen door het Besluit Stimulering Ruimte voor Economische
Activiteit (StiREA). De StiREA is gepubliceerd in Staatsblad 161 d.d. 19-3-1996
en geldt voor de periode 1996 t/m 1999. Vanaf 1997 is per jaar f 75 miljoen
gereserveerd.Het doel is het oplossen van dreigende knelpunten voor de tijdige beschikbaarheid
van voldoende bedrijfslocaties van de juiste kwaliteit. Naast het wegnemen
van deze knelpunten beoogt de regeling dat de kwaliteit van de planning van
bedrijventerreinen beter wordt. Dat betekent dat bij de planning meer regionaal
wordt samengewerkt en dat regionale bedrijventerreinenvisies worden opgesteld.De StiREA bestaat uit twee delen; een deel voor de vier grote steden (Amsterdam,
Rotterdam, 's-Gravenhage en Utrecht) en een deel voor de overige gemeenten.
Voor de vier grote steden is f 25 ml per jaar gereserveerd. De overige
steden kunnen eenmaal per jaar via een tenderprocedure een subsidieaanvraag
indienen. Subsidie kan verleend worden voor aanleg van een nieuw of de revitalisering
van een bestaand bedrijventerrein.Enkele kengetallen voor de StiREA inzake de raming en doelmatigheid.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RamingRaming  19961997 RAMINGSKENGETALLEN   1.
Grote steden beleid   – Toegezegde subsidies (in aantallen) 44– Gemiddeld bedrag per toezegging 6,2506,250– Toegezegde subsidies04.10-01025,00025,0002. Tenderprocedure   – Toegezegde subsidies (in
aantallen) 1010 – Gemiddeld bedrag per toezegging 5,0005,000– Toegezegde subsidies04.10-01050,00050,000    DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   Grote
steden beleid   1. Beoordeelde subsidieaanvragen (in aantallen) 442. Beoordeelde betaalverzoeken (in aantallen) 48 3.
Dossiers in beheer (in aantallen) 48 4. Toegelicht
begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61-0100,0490,0655. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 0,30,36. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen 0,20,3Tenderprocedure   7. Beoordeelde subsidieaanvragen
(in aantallen) 5050 8. Beoordeelde betaalverzoeken
(in aantallen) 04 9. Dossiers in beheer (in aantallen) 102010. Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61-0100,1420,12611. Externe uitvoeringskosten advies 04.10-0200,0820,08212. Uitvoeringskosten als % van de toezeggingen 0,40,4Daarnaast is voor onderzoek en evaluatie in 1997 een verplichtingenbedrag
van f 4,3 mln geraamd. Het zijn inventariserende en beleidsonderbouwende
onderzoeken op het gebied van ruimtelijk- en regionaal-economische
ontwikkelingen, (regionale) bedrijfsomgeving en het ruimtelijk ordenings-
en milieubeleid. De evaluaties gaan over bestaand beleid, op zowel nationaal
als Europees niveau. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  79 30079 50079 45079 72379 723  1e
suppl. 1996  133      Mutatie  1 617– 200     Ontwerp-begr.
1997109 32772 98881 05079 30079 45079 72379 72379 723 Waarvan
te betalen109 32772 98881 05079 30079 45079 72379 72379 723          uitgaven199532 48512 613      45 098199633 21514 90414 184     62 303199727 18113 18717 22612 540    70 134199816 44616 14215 89017 15012 585   78 2131999 16 14218 75015 86017 22512 633  80 6102000  15 00018 75015 89017 29512 633 79 5682001   15 00018 75015 94517 29512 63379 623na 2001    15 00033 85049 79567 090165 735Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 57 32366 32373 71276 87679 557  1e
suppl. 1996 – 750  Mutatie 5 7303 8114 5013 73411  Ontwerp-begr.
199745 09862 30370 13478 21380 61079 56879 623 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 STI–REA 64 56775 00075 000 36 53656 39666 344 51.1 11.1020 REG,RUIMT,MILIU,OND EN EV 8 4216 0504 300 8 5625 9073 790 12.1 11.4Totaal art 0410 72 98881 05079 300 45 09862 30370 134    c) De toelichting bij de cijfersTen laste van het onderdeel Onderzoek en evaluatie regionaal beleid wordt
in 1996 f 0,883 mln overgeheveld ter financiering van het Communautaire
Initiatief Konver geraamd op artikel 04.09, onderdeel EFRO-cofinanciering.
Verder wordt voorgesteld de raming in 1996 met f 2,5 mln te verhogen
ten behoeve van een bijdrage aan het Rijnmondproject gefinancierd uit het
Nationaal Groenfonds. Het budget is vrijgemaakt binnen het totaal van de EZ-begroting.
Tenslotte wordt voorgesteld in 1997 f 0,2 mln, ten laste van het onderdeel
Onderzoek en evaluatie regionaal beleid, over te hevelen naar het CPB ten
behoeve van de kennisunit ruimtelijke economie (artikel 01.01 onderdeel Personeel
CPB). 05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENINGOp dit hoofdbeleidsterrein worden de gelden geraamd voor het midden- en
kleinbedrijf, voor de bevordering van toerisme in Nederland en voor ondersteuning
van het beleid gericht op een betere marktwerking. Het beleid gericht op het
MKB is onder andere vastgelegd in de nota «Werk door Ondernemen»
die in 1995 naar de Kamer is verzonden (Kamerstukken 1994/95, 24 243,
nr. 1). De doelstelling van de nota is een stijging van het aantal innovatieve
ondernemers en het vergroten van groei en werkgelegenheid bij bestaande ondernemingen. 05.01 Voorlichting en advisering MKB a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOnder dit artikel zijn diverse instrumenten op het terrein van kennisverspreiding
en advisering gerangschikt die – direct of indirect – een bijdrage
leveren aan de bevordering van het ondernemerschap en de kwaliteit van de
bedrijfsvoering in het Midden- en Kleinbedrijf (MKB). IMK-netwerkDe 13 Instituten voor het Midden- en Kleinbedrijf vormen een landelijk
netwerk voor bedrijfsvoorlichting en -advisering gericht op het MKB. Dit netwerk
heeft 36 vestigingen en een totale formatie-omvang van 338 personeelsleden,
waarvan er zo'n 255 werkzaam zijn in de regio.De geconsolideerde netwerkbegroting 1996 heeft een volume van f 58,4
mln (1995: f 57,5 mln). De verhouding tussen eigen opbrengsten en EZ-bijdrage
is 59–41. In 1995 is opdracht gegeven om een evaluatie uit te voeren
naar de afdeling OCAP (Ontwikkeling Collectieve Advisering en Projecten).Met ingang van 1996 zijn de starterscursussen (voorheen artikel 05.02)
ondergebracht op het onderdeel IMK-netwerk en worden deze cursussen geïntegreerd
in de eerstelijnsactiviteiten. Hierdoor kan het IMK een beter op de behoefte
van de starter afgestemd en gestroomlijnd traject aanbieden. De starterscursus
«Een eigen bedrijf beginnen» en «een eigen bedrijf beginnen
in Nederland» worden vanaf 1996 gemoduleerd aangeboden. De cursussen
combineren het aanleren van praktische vaardigheden met het verlenen van advies,
gericht op het eigen bedrijf van de cursist. Voorzien wordt dat de financiering
van de door EZ ondersteunde cursussen in 1997 f 1 mln zal vergen. Een
deel van het budget wordt aangewend voor starterscursussen voor allochtonen
en voor vrouwen. De eigen bijdrage van de cursisten bedraagt maximaal f 750,–.Per 1 januari 1997 zullen de gesubsidieerde eerstelijnstaken van het IMK
worden ondergebracht in de Stichting Ondernemend Nederland en worden daarmee
losgekoppeld van de overige (commerciële) activiteiten van het IMK-netwerk.
De totale bijdrage aan de Stichting Ondernemend Nederland wordt voor 1997
geraamd op f 23,6 mln.Voor de stand van zaken rond de proefprojecten Ondernemingshuizen wordt
verwezen naar paragraaf 2.1 van het algemeen deel van de memorie van toelichting. Kengetallen IMKDe doel- en activiteitenfinanciering is gebaseerd op activiteitenplannen
en verantwoording achteraf. De doelfinanciering kent twee componenten:1) Regionale eerstelijns-activiteiten zoals voorlichting (individueel
en collectief) en kortstondige advisering. 2) Ontwikkeling van (collectieve) adviesprodukten, die een breed MKB-belang
dienen en die niet (geheel) op commerciële basis zijn uit te voeren (OCAP).
Het gaat om projecten op het gebied van automatisering, financieel beheer,
marketing, bedrijfsstrategie, arbo-zaken en internationalisering.Onderstaande tabel geeft enkele doelmatigeheidskengetallen voor het IMK.
  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RealisatieRamingRaming  199519961997* DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    Individuele
contacten:    1. Baliecontacten (in aantallen) 119 51916 684 2. Telefonische contacten (in aantallen) 8 54821 905 3. Eerstelijns gesprekken (in aantallen) 3 1097 823 4. Eerstelijns adviezen (in aantallen) 1 2904 443 5. Gemiddelde kosten per contact ( x f 1 000) 0,1120,173 6. Uitvoeringscapaciteit (in dagen) 12 4817 505 7. Toegelicht begrotingsbedrag05.01-01014,8028,793 Collectieve contacten:    8. Starters (in aantallen) 482433 9. Voorlichtingsbijeenkomsten en workshops (in aantallen) 275433 10. Overige collectieve contacten (in aantallen) 127171 11. Uitvoeringscapaciteit (in dagen) 2 1902 389 12. Gemiddelde kosten per contact (x f 1 000) 2,8093,770 13. Toegelicht begrotingsbedrag05.01-0102,4833,910 Regionale specifieke projecten    14. Regionale specifieke
projecten in dagen 4 0209 157  15. Toegelicht
begrotingsbedrag05.01-0102,1678,876  Projecten
OCAP    16. Lopende projecten (in aantallen) 2927 17. Gemiddelde EZ–bijdrage per project (x f 1 000) 8289 18. Toegelicht begrotingsbedrag05.01-0102,4002,352 Beheerskosten kerndepartement (x f 1 000)01.61-0100,2080,1960,19619. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 1,21,21,2Toegelichte begrotingsbedragen    20. Bijdrage EZ
aan IMK05.01-01021,85223,931  21. Beheerskosten departement
(x f 1 000)01.61-0100,2080,1960,196* Door lopende fusiebesprekingen IMKN en ICa kunnen voor 1997 nog geen
gedetailleerde gegevens worden vermeld.De intentie is wel de aandacht voor individuele contacten te verminderen
en die voor collectieve contacten te vergroten. Adviesdiensten MKB-NederlandEZ verstrekt tot en met 1996 een bijdrage aan de centrale ondernemersorganisatie
MKB-Nederland voor de advisering op het terrein van de ruimtelijke ordening
en het verkeer en vervoer. Vanaf 1 januari 1997 komt deze bijdrage te vervallen. Projecten MKB en ondernemerschapOp dit onderdeel zijn budgetten geraamd voor projecten op vier activiteitenterreinen.
Het eerste omvat activiteiten gericht op (potentiële) startende ondernemers,
het ondernemerschap van vrouwen en allochtonen, alsmede projecten ter stimulering
van de aandacht voor het ondernemerschap in het niet-ondernemersgerichte onderwijs.
Het tweede terrein omvat activiteiten ter ondersteuning van het beleid op
het terrein van deregulering en vermindering van administratieve lasten. Het
derde betreft activiteiten op het terrein van het externe emancipatiebeleid
van EZ. Het vierde terrein betreft incidentele ondersteuning van activiteiten
van externe organisaties op het terrein van MKB en ondernemerschap.Voor de verschillende activiteiten zijn de volgende deelbudgetten geraamd:  (bedragen
x f 1 mln)19961997 a) projecten starters0,80,8b) projecten deregulering en administratieve lasten0,90,6c) emacipatiebeleid *)1,20,8 d) externe activiteiten 2,2totaal2,94,4* inclusief externe activiteiten. BrancheCentra voor Technologie (BCT)Deze regeling beoogt de overdracht van technologische kennis naar bedrijven
te stimuleren. Op grond van de Subsidieregeling BrancheCentra voor Technologie
(Stcrt. 1992, 206 en 1994, 252) kunnen branche-organisaties subsidie aanvragen
voor:–het stichten en, gedurende twee jaren na stichting, exploiteren
van een branchecentrum voor technologie;–het uitvoeren van een technologie-kennisproject.Voor de subsidieregeling is tot en met 1998 een verplichtingenbudget van
f 3 mln per jaar geraamd.In de nota «Werk door Ondernemen» wordt voorgesteld de regeling
met drie jaar te verlengen (1996 tot en met 1998). In overleg met bestaande
branchecentra en werkgeversorganisaties wordt bezien op welke wijze de effectiviteit
van de regeling en bestaande branchecentra verbeterd kan worden. Een mogelijkheid
hiertoe is een sterkere samenhang van en samenwerking tussen de branchecentra. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  30 81128 47829 36828 23928 239  1e
suppl. 1996  – 600      Mutatie  1 6102 9021 916– 1 778– 3 702  Ontwerp-begr.
199732 90133 61331 82131 38031 28426 46124 53726 204 Waarvan
te betalen26 98133 51032 78131 38031 28426 46124 53726 204          uitgaven19959 62126 496      36 11719967 7092 89024 817     35 41619975 9542 1704 27222 549    34 94519983 6671 4541 6164 88822 427   34 0521999305001 1881 5614 89820 837  29 0142000  8881 3411 5684 09019 055 26 9422001   1 0411 3456583 92319 39026 357na 2001    1 0468761 5596 81410 295Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 35 76933 20632 94230 14628 791  1e
suppl. 1996  – 120  Mutatie – 3531 8591 110– 1 132– 1 849  Ontwerp-begr.
199736 11735 41634 94534 05229 01426 94226 357 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 IMK-NETWERK 22 61024 20523 931 22 68123 25224 995 41.4 11.1030 ADVIESDIENSTEN KNOV/NCOV 5 2561 75641 5 1043 853380 31.3 11.4040 HERSTR. VOORL. INSTR.     2 1121 7451 640 31.3 11.4110 CBO 499   933981120 31.3 11.4130 PROJ. MARKT&ONDERN.SCHAP 2 6572 8604 408 1 3391 8253 700 12.1 11.4140 BRANCHE CENTRA TECHN. 2 5913 0003 000 3 8863 7604 110 31.3 11.4900 OUDE VERPLICHTINGEN     62   31.3 11.4Totaal art 0501 33 61331 82131 380 36 11735 41634 945    c) De toelichting bij de cijfersDe verplichtingenmutatie bestaat uit de volgende componenten:  (x f 1 000)199619971998199920002001a) uitvoeringskosten ten laste van artikel 05.07268      b) van
artikel 05.02 het budget voor starters1 0001 0001 0001 0001 0001 000c) naar onderdeel Projekt Markt en Ondernemerschap 1 6281 616  1 667d) loonbijstelling instituten 1996342324300297298298e) bezuinigingen op basis van de Kaderbrief 1996 – 50– 1 000– 3 075– 5 000– 5 000totaal1 6102 9021 916– 1 778– 3 702– 2 035a) Voor de advisering inzake waterschaderegelingen, door het IMK, wordt
voorgesteld f 0,268 mln over te hevelen naar artikel 05.01 onderdeel
IMK-netwerk.b) Voorgesteld wordt het budget voor de starterscursussen een eigen bedrijf
beginnen en een eigen bedrijf beginnen in Nederland, ten laste van artikel
05.02 onderdeel starterscursussen, over te hevelen naar het onderdeel IMK-netwerk.
De cursussen worden geïntegreerd in de (eerstelijns) activiteiten van
het IMK, waardoor zij beter kan inspelen op de behoeften van de startende
ondernemer.c) De voorgestelde verhoging op het onderdeel Projekt Markt en Ondernemerschap
dient om het budget op dit onderdeel op het gewenste niveau te brengen. Het
budget is ten behoeve van extra projecten die voortvloeien uit de nota «Werk
door Ondernemen» en de EZ-emancipatienota. De verhoging in 1997 en 1998
kan gefinancierd worden uit de ruimte in de uitgavenraming van artikel 05.03
Borgstellingsregelingen. Tenslotte is ten laste van artikel 05.05 onderdeel
Oude BBH-regelingen in 2001 f 1,667 mln overgeheveld.d) Betreft de uitkering van loonbijstelling voor instituten ten laste
van artikel 01.03 Loonbijstelling.e) Voor de invulling van de ombuigingstaakstelling wordt de raming op
het onderdeel IMK-netwerk in 1998 met f 1 mln, in 1999 met f 3 mln
en vanaf 2000 met f 5 mln verlaagd. De keuze om op dit onderdeel te bezuinigen
is gemaakt op basis van de veronderstelling dat het mogelijk is om de eerstelijns
voorlichting en advisering aan het MKB doelmatiger te structureren. De resterende
invulling van de ombuiging bij artikel 05.01 komt ten laste van het onderdeel
Projekt Markt en Ondernemerschap. 05.02 Onderzoek en onderwijs MKB a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDit artikel kent een onderzoeksdeel en een onderwijsdeel. Het doel van
onderzoek is toepasbare kennisvermeerdering voor het MKB-beleid. Dit geschiedt
door het gedeeltelijk financieren van een MKB-onderzoeksinstituut en door
het zelf opdracht geven voor beleidsgericht onderzoek. De scholingsinspanning
van EZ richt zich op het waarborgen en instandhouden van het kwaliteitsniveau
van het ondernemerschap. Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf
(EIM)Het EIM is voor EZ het belangrijkste instituut op het gebied van onderzoek
over het MKB. Het aandeel van de eigen opbrengsten (contract-research, verkoop
publicaties en overig) in verhouding tot de totale opbrengsten (inclusief
subsidies) is in 1995 verder toegenomen tot 52% (1994: 46%). Voor 1996 is
dit aandeel begroot op 54% en voor 1997 op 56%. Het aantal arbeidsplaatsen
bij het EIM voor 1996 is begroot op 143 (1995:140), voor 1997 is de raming
139.Een substantieel deel van de EZ-bijdrage zal worden aangewend voor het
verzamelen, bijhouden en bewerken van basismateriaal over het MKB. Daarnaast
zal een deel van de bijdrage (ruim f 1 mln) besteed worden aan onderzoek,
specifiek ter beantwoording van beleidsvragen van EZ.De totale bijdrage aan het EIM wordt voor 1997 geraamd op f 8,2 mln. Beleidsonderbouwend onderzoek OMKBUit deze begrotingspost worden onderzoeken bekostigd die voorzien in een
informatiebehoefte vanuit het beleidsveld Ondernemerschap en MKB. Het betreft
zowel verkennend en onderbouwend onderzoek, alsook beleidsevaluaties.Het programma van 1996 bevat 17 projecten. Het zijn met name beleidsverkennende
studies en evaluatieonderzoeken. De onderzoekvoornemens houden verband met
de volgende beleidsthema's: Voorlichting en Advisering; Vestigingswetgeving;
Ondernemingsfinanciering; Voorgenomen Regelgeving; Fiscaal Klimaat; Administratieve
lasten en Concurrentietoets.Aan het eind van dit jaar worden de onderzoekvoornemens voor 1997 geïnventariseerd
en prioriteiten gesteld voor de programmering van 1997. Ondernemersonderwijs en -scholingOp dit onderdeel is in 1997 f 0,6 mln geraamd voor projecten op het
gebied van ondernemersonderwijs en -scholing. MDW-onderzoekHet project «Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit»
(MDW) geeft uitvoering aan de in het regeerakkoord opgenomen afspraak om concurrentiebeperkende,
onnodig belastende en kwalitatief slechte regelgeving kritisch onder de loep
te nemen. In enkele werkgroepen worden geselecteerde onderwerpen nader onderzocht.
In deze groepen zijn de coördinerende departementen EZ en Justitie vertegenwoordigd.
Ter financiering van de met dit project samenhangende onderzoeken en vergoedingen
van deskundigen is in 1997 f 0,7 mln geraamd. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  11 69211 71511 88612 14412 144 1e
suppl. 1996  2 543– 273    Mutatie  6 532– 180– 365– 1 504– 1 162 Ontwerp-begr.
199716 48219 92620 76711 26211 52110 64010 98211 019Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 16 80013 33013 01812 37812 018  1e
suppl. 1996  1 049207129   Mutatie 7 805160882– 636– 1 260  Ontwerp-begr.
199715 72124 60514 53914 10711 87110 75810 929 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 EIM 8 19515 0468 238 10 90815 3258 517 31.3 11.1020 BELEIDSONDER. ONDERZ OMKB 2 5071 7241 724 1 6701 5711 745 12.1 11.4110 STARTERSCURSUSSEN 1 000   800800  31.3 11.4210 ONDERNEMERS ONDERWIJS 8 207   2 1023 8502 500 31.3 11.4220 TOEZICHT EXAMENS 17   5660  12.1 11.4230 ONDERN.ONDERW. &-SCH.  3 337600  2 5371 089 31.3 11.4240 MDW-ONDERZOEK  660700  462688 12.1 11.4900 OUDE VERPLICHTINGEN     185   31.3 11.4Totaal art 0502 19 92620 76711 262 15 72124 60514 539    c) De toelichting bij de cijfers De verplichtingenmutatie
bestaat uit de volgende componenten:(x f 1 000)199619971998199920002001a) naar artikel 05.01 onderdeel IMK-netwerk– 1 000– 1 000– 1 000– 1 000– 1 000– 1 000b) EIM6 872120119117117117c) MDW–onderzoek660700700000d) bezuinigingen op basis van de Kaderbrief 199600– 184– 621– 279– 242Totaal6 532– 180– 365– 1 504– 1 162– 1 125a) Voorgesteld wordt het onderdeel starterscursussen, ad f 1 mln
structureel vanaf 1996, over te hevelen naar artikel 05.01, onderdeel IMK-netwerk.
De cursussen worden geïntegreerd in de activiteiten van het IMK, waardoor
zij beter kan inspelen op de behoeften van de startende ondernemer.b) Voorgesteld wordt in 1996 extra steun aan het EIM te geven door een
verhoging van de verplichtingenraming met f 6,751 mln. Deze steun is
bedoeld ter financiering van de hogere kosten die voortvloeien uit de in 1994
ingezette reorganisatie (inzake het marktgericht maken van het EIM) en als
liquiditeitsgarantie voor problemen die zich – alleen op korte termijn –
voordoen in de vermogenssfeer. Dit budget is opgevangen binnen het geheel
van de EZ-begroting. De resterende meerjarige verhoging vanaf 1996 betreft
de toevoeging van loonbijstelling 1996, ten laste van artikel 01.03.c) De voorgestelde mutatie betreft het benodigde budget voor de uitvoering
van het MDW-onderzoek, dat is vrijgemaakt binnen het geheel van de EZ-begroting.d) Tenslotte wordt voorgesteld ter invulling van een ombuigingstaakstelling
de raming op de onderdelen Beleidsonderzoek (f 0,2 mln in 1999), en Ondernemersonderwijs
(f 0,184 mln in 1998, f 0,421 mln in 1999, f 0,279 in 2000
en f 0,242 in 2001) te verlagen. 05.03 Borgstellingsregelingen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn gelden geraamd voor het Besluit Borgstelling MKB-kredieten
(BBMKB) en haar voorgangers, het Besluit Borgstelling waterschadekredieten
1994 en het Besluit Borgstelling waterschadekredieten 1995. Het Besluit Borgstelling
MKB-kredieten is erop gericht de belemmeringen die (kleinere en middelgrote)
ondernemingen ondervinden bij de toegang tot de kapitaalmarkt, weg te nemen.
In het Besluit Borgstelling MKB-kredieten is met ingang van 25 maart 1994
ook een faciliteit opgenomen voor ondernemingen die in eigen beheer bodemsaneringen
uitvoeren met een kredietbehoefte tot f 2 mln.Voor 1996 en volgende jaren zal voor de gewone kredieten (exclusief bodemsanering)
een garantieplafond van f 850 mln gelden. Naar verwachting zullen in
het najaar 1996 enkele verruimingen van de regeling worden aangebracht. Het
betreft een verhoging van de omvang van het gewone borgstellingskrediet van
maximaal f 1 mln tot f 2 mln per onderneming. Hierdoor wordt in
de praktijk een betere aansluiting verkregen met de Regeling Bijzondere Financiering.
Voorts een verruiming van de bancaire financieringsmogelijkheden voor doorgroeiende
innovatieve bedrijven door het aandeel van het borgstellingskrediet te verhogen
tot tweederde deel (was 50%) van de nieuwe financiering met een aflossingsvrije
periode van drie jaar (was 6 jaar, of 12 jaar voor onroerend goed zonder aflossingsvrije
periode) en een aangepaste looptijd tot 12 jaar. VerliesdeclaratiesDe opgenomen bedragen zijn bestemd voor afdekking van verliezen geleden
op kredieten (exclusief bodemsaneringskredieten) waarvoor EZ borg staat. Rentesubsidies waterschadekredietenBetreft een inmiddels gesloten faciliteit naar aanleiding van de overstroming
van de Maas in 1993 (Kamerstukken II 1993/94, 23 564, div. nrs). Tabel met kengetallen die inzicht geven in de raming en doelmatigheid
van de BBMKB.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RealisatieRamingRaming  199519961997RAMINGSKENGETALLEN    1.
Nieuwe kredietmeldingen (in aantallen) 4 0624 1004 1002. Gemiddeld bedrag per krediet 0,1770,2070,2073. Bedrag aan verstrekte kredieten05.03–010719,617850,000850,0004. Uitstaand garantieobligo 2 447,0002 656,0002 836,000     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Meldingen en wijzigingen (in aantallen) 6 7467 0007 0002. Controles verliesdeclaraties (in aantallen) 4524905253. Controles schuldregelingen (in aantallen) 4814504504. Buiteninvorderingstellingen (in aantallen) 2152002005. Beheersposten (in aantallen) 369380380 6.
Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61-0102,3532,2172,2177. Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 13,613,613,6Kwaliteitskengetallen    8. Bedrag gehonoreerde versus
ingediende verliesdecl. (in %) 97,597,597,5*De uitvoeringskosten betreffen de kosten van de controle door het Kernministerie.
De bank voert de regeling uit en krijgt in de regel als bijdrage in de incassokosten
een percentage (20%) bij het afsluiten van een schuldregeling. De ontvangsten
als gevolg van de schuldregeling komen binnen op ontvangstenartikel 05.01-010.
 Garantietabel
BBMKB.(x f 1 mln)1995199619971998199920002001uitstaand risico per 1 januari2 5502 5902 6562 8362 9563 1103 114te vervallen garanties– 680– 784– 670– 730– 696– 846– 838verleende of te verlenen garanties720850850850850850850uitstaand risico per 31 december2 5902 6562 8362 9563 1103 1143 168b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  850 850850 750850 650850 650850 650 Mutatie  264     Ontwerp-begr.
19972 383 379722 031851 114850 750850 650850 650850 650850 650Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 68 26769 74269 54271 54271 142  1e
suppl. 1996 – 9 847      Mutatie – 547– 9 383– 3 538– 4 49635  Ontwerp-begr.
199739 18457 87360 35966 00467 04671 17775 142 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 VERLIESDECLARATIES MKB 719 617850 000850 000 38 97156 97059 556 51.2 11.4310 OUDE BORGSTELL.FONDSEN 245050 245050 51.2 11.4410 RENTESUBS. WATERKREDIETEN 189800700 189800700 51.2 11.4510 REG. WATERSCHD-KRED 1994 2 201264   5353 51.2 11.4Totaal art 0503 722 031851 114850 750 39 18457 87360 359    c) De toelichting bij de cijfersVoor het afwikkelen van een aanvraag in het kader van het Besluit Borgstelling
waterschadekredieten 1995 is de verplichtingenraming met f 0,264 mln
verhoogd.Naar de huidige inzichten in de mate waarin EZ financieel aangesproken
wordt op verstrekte borgstellingen, wordt het mogelijk geacht de uitgavenraming
tot en met 1999 substantieel te verlagen. De vrijkomende ruimte is gebruikt
binnen de EZ-begroting, onder meer voor de intensivering van toeristische
promotie op artikel 05.12 Toeristisch beleid. 05.05 Bedrijfsbeëindigingshulp a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBij inwerkingtreding van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) op 1 juli 1987, is de regeling
Bedrijfsbeëindigingshulp (BBH) gesloten voor nieuwe intreders. Derhalve
is sprake van bestandsafbouw, waardoor de raming een trendmatige daling vertoont.Onderstaande tabel bevat kengetallen inzake de raming en de doelmatigheid
van de BBH.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RealisatieRamingRaming  199519961997 RAMINGSKENGETALLEN    1.
Uitkeringsgerechtigden (in aantallen) 4 1343 8233 4762. Gemiddelde uitkering per jaar (x f 1 000) 4,9184,9204,9203. Totaal bedrag uitkeringen05.0520,33318,81117,100     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Externe uitvoeringskosten*05.050,2700,2700,260 2.
Toegelicht begrotingsbedrag (uitvoering Kernministerie)01.61-010nihilnihilnihil3. Uitvoeringskosten als % van uitkeringsbedrag 1,31,41,6* In de begroting zijn de uitvoeringskosten 1994 t/m 1996 volledig ten
laste van 1996 gebracht (3 x 270 000,–) b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  19 02617 71016 49115 35814 825 Mutatie  595– 350– 700– 1 000– 1 795 Ontwerp-begr.
199788 79420 33319 62117 36015 79114 35813 03011 833Economische code: 41.4 Functionele code: 06.2 c) De toelichting bij de cijfersDe verwerkte mutatie vloeit voort uit de jaarlijkse herberekening van
het gemiddelde aantal uitkeringen en het benodigde budget. Voorgesteld wordt
de ruimte in de raming als volgt te benutten:  (x f 1 000)199619971998199920002001a) tbv artikel 05.22 onderdeel Internationale bijdragen– 100– 100– 100– 100– 100– 100b) temporisatie ivm optimaliseren verplichtingenruimte695   – 695 c) tbv art. 05.01 onderd. Proj. Markt&Ondernemerschap     – 1 667d) invulling ombuigingstaakstelling – 250– 600– 900– 1 000– 1 225totaal595– 350– 700– 1 000– 1 795– 2 99205.07 Hulp Waterschade a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe uitgaven geraamd op dit artikel zijn voor de afwikkeling van in het
verleden ingediende aanvragen voor verschillende waterschaderegelingen. Het
verplichtingenbudget in 1996 ter hoogte van f 19,7 mln is voor de afwikkeling
in het kader van de Subsidieregeling Waterschade 1995. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        1e
suppl. 1996  20 000     Mutatie  – 268     Ontwerp-begr.
19971 54599 28619 732     Waarvan
te betalen34094 31619 732     Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996        1e
suppl. 1996 20 000      Mutatie – 268      Ontwerp-begr.
199794 65619 732      Economische code: 51.2 Functionele code: 06.35 c) De toelichting bij de cijfersVoor de advisering door het IMK inzake de waterschaderegelingen wordt
voorgesteld f 0,268 mln over te hevelen naar artikel 05.01, onderdeel
IMK-netwerk. 05.08 Bijdrage aan technostartersfondsen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet in de nota Werk door Ondernemen van juni 1995 aangekondigde beleidsvoornemen
om de ruimte voor innovatieve starters te vergroten op het gebied van financiering,
heeft dit jaar gestalte gekregen. Technostarters hebben moeilijker toegang
tot de kapitaalmarkt dan gewone starters. Dit wordt veroorzaakt door de hoge
beheerskosten, de hoge risico's en de langere terugverdientijden, waarmee
financiers worden geconfronteerd. Voor dit jaar is er een financiële
faciliteit gecreëerd voor een aantal op te richten participatiemaatschappijen
die zich specifiek richten op technostarters. Zie de brief aan de Tweede Kamer
(Kamerstukken II 1995/96, 24 229 en 24 243, nr. 9). In 1996 is hiervoor
f 15 mln geraamd. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  15 000     Ontwerp-begr.
1997  15 000     Economische code: 31.3 Functionele code: 11 05.11 Brancheverbetering a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidBetreft in hoofdzaak de afwikkeling van verplichtingen die tot en met
1994 zijn aangegaan. Voor een beschrijving van diverse onderdelen wordt kortheidshalve
verwezen naar de toelichting bij artikel 05.11 in de ontwerp-begroting 1994
(Kamerstukken 1993/94, 23 400-XIII, nr. 2, blz. 142). b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  35     Ontwerp-begr.
199711 2978335     Waarvan
te betalen10 7628335     Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 2 517727     Mutatie – 1– 33327    Ontwerp-begr.
19977 9432 51639427    Economische code: 31.3 Functionele code: 11.4 05.12 Toeristisch beleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet toeristisch beleid voor de jaren negentig is vastgelegd in de nota
«Werken aan Concurrentiekracht». Dit beleid richt zich op bevordering
van de groei van de toeristisch-recreatieve bestedingen in Nederland door
het mede bevorderen van zo gunstig mogelijke voorwaarden voor de betreffende
sector. Hierbij ligt een zwaar accent op het versterken van Nederlands internationale
concurrentiepositie, gezien het per definitie internationale karakter van
de sector. Diverse toeristische organisatiesDit onderdeel omvat de ANVV, de Stichting Toerisme en Recreatie AVN en
het NCB.De ANVV vormt de koepel van de circa 400 VVV's in Nederland, haar doelstelling
is behartiging van VVV-belangen, doelmatig functioneren van het VVV-wezen
en het bevorderen van onderlinge samenwerking. Hierbij kan gedacht worden
aan kwaliteitsbewaking, het bevorderen van een uniforme presentatie en verdere
verbetering van de dienstverlening aan het publiek. De verhouding tussen de
jaarlijkse subsidie aan de ANVV en de door de VVVs opgebrachte contributiebijdrage
is 50 : 50. De EZ-bijdrage aan de ANVV heeft het karakter van programmafinanciering,
waartoe de oorspronkelijke subsidievoorwaarden zijn aangepast.De Stichting Toerisme en Recreatie AVN is een gezamenlijk initiatief van
ANVV, ANWB en NBT met als doel het bevorderen van toerisme en recreatie in
Nederland. De drie genoemde organisaties hebben hiertoe het desbetreffende
deel van hun activiteiten aan AVN overgedragen.Het Nederlands Congres Bureau (NCB) is als zelfstandige organisatie belast
met de promotie van Nederland als congresbestemming. Tevens verleent het NCB
diensten aan potentiële organisatoren van congressen. Nederlands Bureau voor Toerisme (NBT)Het NBT richt zich op een gebundelde presentatie van het Nederlandse toeristische
produkt. Het beleid van het NBT, vastgelegd in het Strategisch Marketingplan
1996–1998, concentreert zich, in overleg met EZ, op enkele kerntaken:– algemene Holland-promotie;– innovatie- en vernieuwingstaken, waaronder markt- en produktontwikkeling
en onderzoek;– promotionele diensten aan het bedrijfsleven.De verhouding tussen de financiële bijdragen van EZ en het bedrijfsleven
is ruwweg 50–50. De bijdrage van EZ is veranderd van de vroegere lump-sum
bijdrage in een exploitatiebijdrage. World Tourism Organization (WTO)De financiële bijdrage aan de WTO bestaat uit een jaarlijkse contributie,
die door EZ namens Nederland wordt voldaan. Het bestaat uit een deel overheadkosten
van het in Madrid gevestigde secretariaat, uitgedrukt in pesetas, en een deel
voor het reguliere WTO-programma, uitgedrukt in US dollars. De hoogte van
de contributie fluctueert met de wisselkoersen van de genoemde valuta. Toeristische dienstverlening, informatievoorziening en
stimulering van de congressectorDe gelden voor toeristische dienstverlening en informatievoorziening worden
gebruikt ter verbetering van de bedrijfsvoering in de toeristische branche
en voor het bevorderen van samenwerking binnen en in het belang van de sector.
Daarnaast worden langs deze weg activiteiten ondersteund die bijdragen aan
het vergroten van de waardering van het toeristische produkt door zowel de
binnenlandse als de buitenlandse toerist. Tevens worden uit dit onderdeel
bijdragen verstrekt aan voor langere termijn vastliggende verplichtingen.
Hierbij kan het zogenaamde convenant toermodel genoemd worden voor circa f 150 000.
Een belangrijk onderdeel is verder het internationaal harmoniseren en verder
uitbouwen van de toeristische definities en statistieken. Toeristisch OnderzoekToeristisch onderzoek dient twee doelen. Ten eerste het uitbreiden en
breder beschikbaar maken van de kennis over de toeristisch-recreatieve sector
via beleidsonderbouwend en -evaluerend onderzoek. Ten tweede het stimuleren
van het toerisme op internationaal niveau en het professionaliseren
van het beleid zoals gevoerd door het bedrijfsleven. Er worden gemiddeld per
jaar tussen de 15 en 20 onderzoeken uitgevoerd. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  44 96044 13243 94444 16544 165  1e
suppl. 1996  22143143143143  Mutatie  2632 2563 2564 2564 257  Ontwerp-begr.
199734 16461 57845 24546 53147 34348 56448 56548 565 Waarvan
te betalen33 85261 17445 24546 53147 34348 56448 56548 565          uitgaven19959 52658 047      67 57319966 0761 75042 348     50 17419973 5651 1001 50544 360    50 53019981 4242779651 22645 285   49 17719991 388 4276211 15446 382  49 97220001 313  3245881 24246 383 49 85020011 260   3166101 24246 38349 811na 20019 300    3309402 18212 752Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 51 45847 45846 08545 57845 539  1e
suppl. 1996 – 103143143143143  Mutatie – 1 1812 9292 9494 2514 168  Ontwerp-begr.
199767 57350 17450 53049 17749 97249 85049 811 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 DIV. TOERISTISCHE ORGANISATIES 1 2804 0004 775 1 2804 0004 775 31.3 11.6020 NBT 38 00437 26338 252 38 00437 26338 252 31.3 11.6040 WTO   255   255 31.3 11.6210 TOER. DIENSTVERL./INFOVZ. 20 4042 4871 480 22 3565 7874 747 51.1 11.6310 TOERIST. ONDERZOEK 1 8901 4951 769 2 3851 6091 756 12.1 11.6904 STIMULERING CONGRESSECTOR     3 4001 215500 41.4 11.6907 VERB. TOERISTISCH PROD.     148300245 51.1 11.6Totaal art 0512 61 57845 24546 531 67 57350 17450 530    c) De toelichting bij de cijfersTer financiering van de intensivering van de toeristische promotie worden
de volgende mutaties voorgesteld:  (x f 1 000)199619971998199920002001a) tlv art. 02.12 onderdeel Technologische vernieuwing 50075092  b) tlv art. 04.08 onderdeel IPR-centraal 1 0001 50020004 0004 000c) verhoging vrijgemaakt binnen de EZ-begroting 5007501 90800totaal 20003 0004 0004 0004 000Daarnaast is, ten laste van artikel 01.03, loonbijstelling opgenomen.
Het bedraagt f 0,263 mln in 1996, f 0,256 in de jaren 1997, 1998
en 1999, en f 0,257 mln vanaf 2000. 05.13 Garanties in verband met toerisme a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidNaar verwachting behoeven alleen voor de, inmiddels beëindigde, Kredietregeling
Toeristische Accommodaties (KTA) mogelijke uitgaven verricht te worden.Zie onderstaande tabel voor een cijfermatige toelichting op de KTA.  (x f 1 000)1995199619971998199920002001uitstaand risico per 1 januari3 3362 4222 0171 7531 4901 226986te vervallen garanties– 914– 405– 264– 263– 264– 240– 200uitstaand risico per 31 december2 4222 0171 7531 4901 226986786b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Ontwerp-begr.
19972 422       Waarvan
te betalen337       Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 1 0001 0001 337    Mutatie – 1 000– 1 000– 1 000    Ontwerp-begr.
1997   337    Economische code: 51.2 Functionele code: 11.6 05.21 Marktwerking a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet marktwerkingsbeleid bevordert gelijkwaardige uitgangsposities voor
de verschillende marktpartijen vanuit drie invalshoeken:– de marktpositie en het marktgedrag van individuele ondernemingen
en van groepen ondernemingen, alsmede de verhouding tussen ondernemingen;– de positie van (groepen) afnemers; zowel bedrijven als consumenten; – de verhouding tussen producenten en afnemers.Het marktwerkingsbeleid bestaat in hoofdzaak uit mededingingsbeleid en
ordeningsbeleid. Mededingingsbeleid bestrijdt ongewenste inbreuken op de concurrentie
door kartels en door misbruik van economische machtsposities; ordeningsbeleid
(waaronder consumentenbeleid) bestrijdt maatschappelijk ongewenste effecten
van een vrije marktwerking. De bijdragen worden onder meer benut om consumentenorganisaties
is staat te stellen te onderhandelen met branche-organisaties. Voor het marktwerkingsbeleid
is in 1997 een budget van f 2,5 mln geraamd. Ter financiering van incidentele
onderzoeken op het gebied van marktwerking is in 1997 f 0,9 mln geraamd. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  6 6304 5134 6864 6864 686 1e
suppl. 1996  4 350– 1 100– 800– 200– 200 Mutatie  360– 15– 52– 225– 95 Ontwerp-begr.
19976 2478 32411 3403 3983 8344 2614 3914 411Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 8 0145 2794 7414 6774 686  1e
suppl. 1996 4 350– 770– 835– 395– 230  Mutatie 330116– 58– 171– 126  Ontwerp-begr.
19979 49212 6944 6253 8484 1114 3304 398 Economische code: 12.1/31.3 Functionele code: 11.4 c) De toelichting bij de cijfersOp het onderdeel Marktwerking worden de volgende mutaties voorgesteld:a) Een verhoging van de verplichtingenruimte in 1996 met f 0,1 mln
ter financiering van de bijdrage aan de Stichting Milieukeur. Het budget komt
ten laste van artikel 03.03, onderdeel Vernieuwingsprogramma's.b) Een overboeking ad f 0,2 mln in 1996 ten laste van Justitie, betreffende
het aandeel van Justitie in de bijdrage aan de Stichting Geschillencommissie.c) Het verhogen van de raming in 1996 met f 0,06 mln ter financiering
van de kosten van de Raad voor de Casinospelen na het opheffen van het secretariaat
hiervan. Van de Stichting Holland Casino's ontvangt EZ een vergoeding; Zie
ontvangstenartikel 05.21.d) Ter invulling van een ombuigingstaakstelling wordt de raming in 1997
verlaagd met f 0,015 mln, in 1998 met f 0,052 mln, in 1999 met f 0,225
mln, in 2000 met f 0,095 mln en tenslotte in 2001 met f 0,075 mln. 05.22 Bijdrage Nederlands Meetinstituut a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe jaarlijks door het Rijk met het NMi af te sluiten contracten betreffen
het toezicht op meetmiddelen uit hoofde van de IJkwet, het beheer en de verwezenlijking
van de nationale standaarden en de daarbij behorende metrologische structuur,
het toezicht op speelautomaten uit hoofde van de Wet op de Kansspelen en de
ondersteuning op wettelijk en internationaal terrein. Bijdrage Nederlands Meetinstituut N.V.In 1997 is f 26,425 mln geraamd voor de financiering van de kosten
die verbonden zijn aan de uitvoering van een aantal uit de IJkwet en de Wet
op de Kansspelen voortvloeiende taken. Deze zijn vastgelegd in de basisovereenkomsten
speelautomaten, meetmiddelen, standaardenbeheer en wetgeving en vertegenwoordiging.
NMi BV is de ijkinstelling met dien verstande dat het toezichtswerk uitsluitend
door NMi Inspecties en Kansspeltechniek BV wordt verricht en accreditering-
en keuringswerk alleen door NMi Certin BV. Van Swinden Laboratorium BV is
de beheerder van de standaarden.Onderstaande tabel bevat kengetallen die inzicht geven in de doelmatigheid
van NMi BV.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)RealisatieRamingRaming  199519961997DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Standaardenbeheer    – Standaarden (aantal) 777– Gemiddelde beheerskosten per standaard 0,7960,745in
discussie – Gemiddelde afschrijving per standaard 0,3820,386in
discussie – Ontwikkeling standaarden 2,6745,446in
discussie – Toegelicht begrotingsbedrag05.22-01010,91913,357 2. Toezicht speelautomaten    a) Controle exploitanten    – Gecontroleerde exploitanten (in aantallen) 1 0331 041ca
1 050 – Controlekosten per exploitant (x f 1 000) 0,5460,514in
discussie – Controles per jaar per exploitant (in aantallen) 111b) Controle speelautomaten     – Gecontroleerde speelautomaten
(in aantallen) 9 7998 924ca 9 000 –
Controlekosten per speelautomaat (x f 1 000) 0,1780,178in
discussie – Controles per kansspelautomaat per jaar (in aantallen) 0,330,330,33– Controles per behendigheidsaut. per jaar (in aantallen) 0,200,200,20c) Administratieve werkzaamheden 0,2360,226in
discussie Toegelicht begrotingsbedrag05.22-0102,5442,350 3. Controle meetmiddelen    a) Controle meetmiddelen
consumentensfeer     – Uitgevoerde controles (in aantallen) 51 74854 25054 250– Prijsvariatie controle per meetmiddel (in glds) 47 –
36347 18147 – 188 – Controles per meetmiddel
per jaar (in aantallen) 0,330,330,33 b) Controle
meetmiddelen industriële sfeer     – Uitgevoerde controles (in
aantallen) 13 5161200012000 – Prijsvariatie
controle per meetmiddel (in glds) 147 – 2335150 –
2127141 – 2350 – Controles per meetmiddel per jaar
(in aantallen) 0,250,250,25 c) Review samenwerkingsverbanden 0,5490,505in
discussie Toegelicht begrotingsbedrag05.22-0108,6247,800 4. Assistentie wetgeving en overige uitgaven05.22-0102,0852,143in
discussie Beheerskosten kerndepartement01.61-0100,3110,2930,293Uitvoerend personeel in fte (= Kernministerie) 1,81,81,8Totalen toegelichte begrotingsbedragen    –
Bijdrage EZ aan NMi05.22-01024,17225,650in discussie– Beheerskosten kerndepartement01.61-0100,3110,2930,293Internationale bijdragenUit dit onderdeel worden contributies betaald aan de Meterconventie en
de Organisation Internationale de Métrologie Légale (OIML).
De Meterconventie beoogt het bevorderen van het gebruik van internationaal
erkende meeteenheden en standaarden daarvoor; de OIML bevordert internationale
samenwerking op het gebied van wettelijke metrologische regelgeving. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  26 53326 53326 53326 53326 533  Mutatie  381380380380381  Ontwerp-begr.
19973 48326 57026 91426 91326 91326 91326 91426 914 Waarvan
te betalen3 33526 57026 91426 91326 91326 91326 91426 914uitgaven 19953 33525 411      28 7461996 1 15922 992     24 1511997  3 92224 299    28 2211998   2 61424 301   26 9151999    2 61224 301  26 9132000     2 61224 302 26 9142001      2 61224 30226 914na2001       2 6122 612Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000) 1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 26 53726 53526 53726 53326 533  Mutatie – 2 3861 686378380381  Ontwerp-begr.
199728 74624 15128 22126 91526 91326 91426 914 De verdeling naar onderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering   199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Bijdrage Ned Meetinst NV 26 20726 44826 425 28 38323 68527 733 12.1 11.4110 INTERNATION. BijdRAGEN 363466488 363466488 35.4 11.4Totaal art 0522 26 57026 91426 913 28 74624 15128 221    c) De toelichting bij de cijfersTen eerste wordt voorgesteld de raming op het onderdeel Internationale
bijdragen, structureel vanaf 1996 te verhogen met f 0,1 mln voor de financiering
van de contributieverhoging van het BIPM. Het budget komt ten
laste van artikel 05.05 Bedrijfsbeëindigingshulp. De resterende verhoging
van de verplichtingenraming betreft de uitkering van de loonbijstelling 1996
aan het NMi. 07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORTBEVORDERINGAlle artikelen van dit hoofdbeleidsterrein vallen vanaf 1997 onder de
Homogene groep Internationale Samenwerking (HGIS) met uitzondering van het
onderdeel Benelux van artikel 07.01 Internationale Organisaties. Een compleet
overzicht van alle HGIS-uitgaven is opgenomen in de inleiding van de artikelsgewijze
toelichting. Naast de artikelen van dit hoofdbeleidsterrein valt ook een aantal
artikelen van andere hoofdbeleidsterreinen (01, 02 en 05) onder de HGIS.De twee meest omvangrijke budgetten van dit hoofdbeleidsterrein betreffen
het exportbeleid en de economische hulp aan Oost-Europa. Hoofdstuk 3 van het
algemeen deel van de memorie van toelichting behandelt de beleidsmatige ontwikkelingen
op deze terreinen.De verdeling van het voor 1997 beschikbare bedrag uit de HGIS is in de
ontwerp-begroting 1997 verwerkt. Dit leidt op hoofdbeleidsterrein 07 tot intensivering
van de budgetten 1997 voor Export voor de instrumenten PESP, Beurzenprogramma
Indonesië, Programma samenwerking opkomende markten en Investeringsfaciliteit
opkomende markten (artikel 07.02), BSE en EFI (artikel 07.03) en tot handhaving
van de economische hulp aan Oost-Europa (artikel 07.05) op het niveau 1996.
In de cijfers voor Export is rekening gehouden met de toezeggingen in het
kader van de financiële pakketten aan China en Indonesië en met
de uitkomsten van de Taskforce Exportinstrumentarium (zie voor dat laatste
bijlage 14 bij de memorie van toelichting).Het Indonesië-pakket is samengesteld uit diverse elementen. Onderstaande
tabel geeft de samenstelling van het integrale pakket, met daarbij de begrotingsbedragen
die in de EZ-begroting zijn opgenomen. Opgenomen zijn de bruto verplichtingenbedragen.
Hierbij zij aangetekend dat de (kas)uitgaven die nodig zijn voor de financiering
van dit pakket substantieel geringer zijn dan de (bruto) verplichtingenbedragen.
Uitgangspunt is dat het Indonesië-pakket gefinancierd wordt met in totaal
f 245 mln, die gespreid over een reeks van jaren aan de EZ-begroting
is toegevoegd. Voor een toelichting op de individuele elementen van het pakket
wordt verwezen naar de teksten bij de diverse begrotingsartikelen. De artikelnummers
zijn in de tabel vermeld. Tabel: samenstelling Indonesië-pakket
ten laste van de EZ-begroting in mln gldns Instrumenten (begrotingsartikelen)199619971998199920002001a) Rentesubsidies ( 07.03)       – exportfinanciering (BSE/ROF)18,018,018,0   – exportfinanciering Indonesië (EFI)120,0180,0180,0120,0  b) Garanties herverzekering Inpres-8 (07.03)104,9157,3157,3104,9  c) Haalbaarheidsstudies PESP (07.02)1,11,11,11,11,11,1d) Technologie en human resources       – technologische
samenwerking (02.03)3,13,13,13,1  –
samenwerking IHL – Marin (02.03)3,6      – beurzenprogramma
Indonesië (07.02)0,70,80,80,80,80,8totale verplichtingenruimte (bruto)251,3360,2360,2229,81,91,907.01 Internationale organisaties a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden de contributies aan de Benelux, de WTO en de OMPI
geraamd, alsmede de bijdragen aan een aantal internationale grondstoffenorganisaties. BeneluxHet Benelux Comité van Ministers heeft eind 1995 een besluit genomen
over de toekomstige werkzaamheden van de Benelux Economische Unie. Het besluit
strekt op een aantal terreinen tot intensivering van de samenwerking tussen
de Benelux-landen buiten de organisatie om en tevens wordt de samenwerking
binnen de Benelux organisatie herzien. Naar verwachting wordt de implementatie
van het besluit in de tweede helft van 1996 afgerond. De contributie over
1997 wordt geraamd op f 5,134 mln. World Trade Organisatie (WTO)De hoogte van de Nederlandse bijdrage voor 1997 is afhankelijk is van:– de hoogte van de WTO-begroting,– het aandeel van Nederland in de buitenlandse handel in goederen,
diensten en intellectueel eigendom tussen de WTO-verdragspartijen (over de
drie laatst beschikbare jaren),– de omrekenkoers van de Zwitserse frank naar de Nederlandse gulden.Vanaf 1997 is de berekening van het aandeel van Nederland in de buitenlandse
handel verbreed naar ook diensten en intellectueel eigendom. De contributie
voor 1996 bedraagt f 5,8 mln. De bijdrage voor 1997 moet nog worden vastgesteld.
Dit zal leiden tot een aanpassing van de raming bij eerste suppletore begroting
1997. Internationale grondstoffenorganisatiesHet betreft de bijdragen aan een tiental internationale grondstoffenorganisaties. Organisation Mondiale de Propriètaire Intellectuelle
(OMPI)Betreft de contributie van Nederland aan de Wereldorganisatie voor de
Intellectuele Eigendom OMPI/WIPO Organisation Mondiale de la Propriété
Intellectuelle/World International Property Organisation) ad f 0,835
mln. De OMPI/WIPO is in 1967 te Stockholm bij verdrag opgericht en beheert
de verschillende op het terrein van de intellectuele eigendom bestaande internationale
unies. Eén van de belangrijkste daarvan is «het verdrag tot bescherming
van de Industriële Eigendom». Op dit moment zijn 107 landen bij
dit verdrag aangesloten. Andere belangrijke verdragen zijn onder andere het
verdrag tot samenwerking inzake octrooien (Patent Cooperation Treaty, PCT)
en het IPC-verdrag (International Patent Classification). b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  10 63710 63710 63710 63710 637 1e
suppl. 1996  834– 200– 200– 200– 200 Mutatie   991835835835 Ontwerp-begr.
19971511 03111 47111 42811 27211 27211 27211 272De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Benelux 5 1484 9785 134 5 1604 9785 134 35.4 01.4020 GATT/WTO 5 4155 8414 807 5 4155 8414 807 35.4 11.1030 Int. grondstoffen org. 468652652 468652652 35.4 11.1040 OMPI   835   835 35.4 11.1Totaal art 0701 11 03111 47111 428 11 04311 47111 428    c) De toelichting bij de cijfersDe raming voor 1997 en verdere jaren wordt met f 0,835 mln verhoogd
als gevolg van de overheveling van de contributie voor de OMPI van artikel
01.13 naar dit artikel. Daarnaast kent de raming voor 1997 een verhoging met
f 0,156 mln als gevolg van hogere contributie aan de Benelux. De hogere
contributie houdt verband met een intensivering van de samenwerking tussen
de drie Benelux-landen. 07.02 Bevordering van de buitenlandse economische betrekkingen a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDe geraamde middelen hebben betrekking op het Programma Economische Samenwerking
Projecten (PESP 1995), de Beleidsonderbouwende en economische Samenwerkings
Activiteiten (BSA), het Beurzenprogramma Indonesië, het Programma Samenwerking
Opkomende Markten en de Investeringsfaciliteit Opkomende Markten. Programma Economische Samenwerking Projecten (PESP 1995)De grondslag voor het PESP 1995 is het in 1995 gewijzigde programma (Stcrt.
1995, 71). Doel van het PESP is de export door het Nederlandse bedrijfsleven
naar andere dan hoog geïndustrialiseerde landen te bevorderen met activiteiten
die gericht zijn op bilaterale economische samenwerking met deze landen. Het
PESP richt zich uitsluitend op activiteiten in de voorfase van een projekt,
waarbij opdrachten aan Nederlandse bedrijven worden verleend. Hiervoor is
een verplichtingenbedrag van f 10 mln geraamd. Dit bedrag is inclusief
de PESP-bijdragen in het kader van de financiële pakketten die aan China
en Indonesië zijn aangeboden: respectievelijk f 0,752 mln en f 1,053
mln gedurende zeven jaar. Beleidsonderbouwende en Economische Samenwerkingsactiviteiten
(BSA) Ten laste van dit onderdeel worden activiteiten gefinancierd die liggen
op het terrein van onderzoek en advisering ten behoeve van de beleidsvorming
van het DG BEB, alsmede diverse activiteiten ter stimulering en ondersteuning
van internationale economische samenwerking. Hiervoor is structureel een bedrag
van f 0,981 mln geraamd. Beurzenprogramma IndonesiëUit hoofde van het financiële pakket dat aan Indonesië is aangeboden
is op dit onderdeel in 1997 f 0,8 mln (inclusief uitvoeringskosten) beschikbaar
voor beurzen die in het kader van exporttransacties worden verstrekt ten behoeve
van:a. Indonesische studenten die hun bedrijfsrelevante (HBO, universitaire
of post-doctorale) opleiding willen afronden in Nederland, gekoppeld aan stages
in het Nederlandse bedrijfsleven. b. Nederlandse studenten die in Indonesië hun post-doctorale, HBO
of universitaire bedrijfsrelevante opleiding willen afronden gekoppeld aan
stages in het Indonesische bedrijfsleven.Dit programma wordt in overleg met het Ministerie van OC&W en het
VNO/NCW uitgewerkt en zal naar verwachting in de tweede helft van 1996 starten. Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)Naar aanleiding van de aanbevelingen van de Taskforce Exportinstrumentarium
is ruimte verkregen om ook op andere opkomende markten dan Oost-Europa een
programma voor economische samenwerking en technische assistentie (naar voorbeeld
van het Programma Samenwerking Oost-Europa) te implementeren. Voor 1997 is
daarvoor f 10 mln beschikbaar. Investeringsfaciliteit Opkomende Markten (IOM)De faciliteit vloeit eveneens voort uit de aanbevelingen van de Task force
Exportinstrumentarium. De Investeringsfaciliteit heeft zich op de «opkomende
markten» in Midden- en Oost-Europa bewezen. Op grond hiervan wordt aanbevolen
deze faciliteit ook open te stellen voor andere zich snel ontwikkelende markten.
In 1997 wordt hiervoor f 20 mln ter beschikking gesteld. b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  6 2445 1915 1915 1915 191  1e
suppl. 1996  5 437      Mutatie  – 24536 5902 6052 6052 605  Ontwerp-begr.
199711 2048 79511 43641 7817 7967 7967 7967 796 Waarvan
te betalen9 9508 17410 93540 2807 4957 4957 4957 495          uitgaven19956 5721 291      7 86319962 6664 7141 895     9 275199771220006 19122 691    31 5941998 1692 8499 7901 862   14 6701999   5 0993 9191 862  10 8802000   1 8001 7143 9191 862 9 2952001   900 1 7143 9191 8628 395na 2001      1 7145 6337 347Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 8 0145 6155 1814 9815 131  1e
suppl. 1996 1 506      Mutatie – 24525 9799 4895 8994 164  Ontwerp-begr.
19977 8639 27531 59414 67010 8809 2958 395 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.020 PESP 8 09110 00010 000 6 3957 8789 260 35.5 11.1030 Beleidsonderb. activiteiten     931200103 12.1 11.1050 BSA 704736981 500484981 12.1 11.1060 Beurzenprogramma Indonesië  700800  700800 35.5 11.1110 Programma Samenwerking OM   10 000   450 35.6 11.4120 Investeringsfaciliteit OM   20 000   20 000 51.4 11.4901 Leningen aan Turkije     3713  31.1 11.1Totaal art 0702 8 79511 43641 781 7 8639 27531 594    c) De toelichting bij de cijfersDe raming voor 1996 wordt met f 0,245 mln verlaagd als bijdrage aan
het voorlichtingsplan van EZ (artikel 01.61 Personeel en materieel EZ excl.
CBS). Voor 1997 is als uitvloeisel van de aanbevelingen van de Taskforce Exportinstrumentarium
de raming voor het artikel met f 33,985 mln verhoogd. Dit is voor f 20
mln ten behoeve van de Investeringsfaciliteit Opkomende Markten, f 10
mln voor het Programma Samenwerking Opkomende Markten en voor f 3,985
mln meer PESP. Voor 1997 wordt de raming verhoogd met f 1,853 mln voor
de jaren 1997 en later als onderdeel van het financiële pakket ten behoeve
van Indonesië. Het gaat voor f 1,053 mln om een verhoging van de
raming voor het PESP en voor f 0,8 mln ten behoeve van het Beurzenprogramma
Indonesië. Daarnaast is voor het financiële pakket ten behoeve van
China de raming voor het PESP meerjarig verhoogd met f 0,752 mln. 07.03 Stimulering Exportactiviteiten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden gelden geraamd voor het Besluit subsidies exportfinanciering
(BSE), het Exportfinancieringsarrangement Indonesië (EFI), de Garanties
herverzekering Inpres-8 alsmede voor de afwikkeling van enkele vervallen instrumenten.
Beoogd wordt die exporttransacties te subsidiëren waarbij sprake is van
ongelijke concurrentieposities door buitenlandse overheidssteun aan buitenlandse
concurrenten bij exporttransacties. Besluit Subsidies Exportfinanciering (BSE; Stb. 1994,
431)Voor de uitvoering van het BSE en de bijbehorende Uitvoeringsregeling
exportfinanciering (Stcrt. 1994, 121), is voor 1997 een brutoverplichtingenbedrag
geraamd van f 247 mln. Het Besluit Subsidies Exportfinanciering (BSE) bestaat sinds januari 1996
uit twee onderdelen; de exportfinancieringsfaciliteit (EFF) die rentesubsidie
geeft op matchingbasis en de rente-overbruggingsfaciliteit (ROF; Stcrt. 1995,
426), waarmee zonder bewijslast van buitenlandse overheidsgesteunde concurrentie
rentesubsidie kan worden gegeven tot de in OESO verband afgesproken minimum
rente (Commercial Interest Reference Rate).De ROF geldt in 1996 alleen ten aanzien van exporten naar China en Indonesië.
Onderzocht zal worden of, binnen de bestaande financiële kaders, dergelijke
financieringsfaciliteiten ook voor andere opkomende markten kunnen worden
ingezet.De voor het BSE geraamde f 247 mln wordt ingezet voor het reguliere
matchingfonds, de automatische rente-overbrugging op China en Indonesië
en andere strategische markten en voor de aanbevelingen van de Taskforce Exportinstrumentarium.
Op basis van ervaringsgegevens wordt ervan uitgegaan dat slechts 33,3% van
de toegezegde rentesubsidies daadwerkelijk behoeft te worden uitbetaald. Hierna
zijn enkele kengetallen inzake de BSE opgenomen.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Realisatie1995Raming1996Raming1997RAMINGSKENGETALLEN    1. Aantallen (= gehonoreerde
aanvragen) 493780 2. Bedrag per eenheid (= aanvraag) 2,8903,3773,0883. Toegelicht begrotingsbedrag (= subsidie)07.03-010141,586124,941247,000     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal prestaties (= behandelde aanvragen) 79751602. Kosten per prestatie 0,0080,0080,004 3.
Aantal prestaties (= dossiers in beheer) 8480160 4.
Kosten per prestatie 0,0040,0030,001 5. Toegelicht
begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter)01.55–0400,8510,8240,7766. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 3,83,63,4Subsidieregeling Exportfinancieringsarrangement Indonesië
(EFI; Stcrt 1996, 68)Voor de uitvoering van deze nieuwe facilititeit en de bijbehorende Uitvoeringsregeling,
is voor 1997 een brutoverplichtingenbedrag geraamd van f 180 mln. Deze
nieuwe faciliteit is naar aanleiding van het financieel pakket aan Indonesië
ingesteld. De Kamer is hierover met brief van 19 maart 1996 in kennis gesteld
(Kamerstukken II 1995/96, 24 400-XIII, nr. 41). Vooruitlopend op de AMvB-procedure
is de EFI in de vorm van een ministeriële regeling gegoten.Het bedrag volgt uit de verdeling van de aan de Indonesische overheid
gemelde ondersteuning van f 500 mln transacties met f 200 mln subsidie
over vier jaar. De verdeling van deze f 200 mln over de jaren 1996 tot
en met 1999 is als volgt: f 40 mln, f 60 mln, f 60 mln en f 40
mln. Van het totale subsidiebedrag van f 200 mln is f 80 mln subsidie
gereserveerd voor Inpres-8 projecten en f 120 mln voor niet Inpres-8
projecten. Aangezien ook hier verondersteld wordt dat 33,3% van de toegezegde
rentesubsidies daadwerkelijk behoeft te worden uitbetaald kan de jaarlijkse
bruto verplichtingenruimte (f 180 mln) drie maal zo groot zijn als de
netto verplichtingenruimte (f 60 mln). Garantie herverzekering Inpres-8Medio 1996 is de EFI uitgebreid met de mogelijkheid om zogenaamde Inpres-8
projecten te subsidiëren. Dit zijn projecten waarvoor zachte financiering
wordt ingezet conform de voorwaarden van de Indonesische overheid. Deze voorwaarden
vereisen leningen met een looptijd van 25 jaar tegen 3,5% rente en met zeven
aflossingsvrije jaren. Het gaat om herverzekering van de met
de beschikbare f 80 mln EFI subsidie te financieren f 200 mln Inpres-8
transacties gedurende jaar 13–25. Een aanvullende voorziening in de
begroting is nodig gebleken in verband met de herverzekering van de commerciële
leningen gedurende jaar 13–25. Binnen het reguliere kredietverzekeringsbeleid
van het Ministerie van Financiën wordt namelijk maximaal 12 jaar (inclusief
twee jaar fabricatieperiode) herverzekerd ten laste van hoofdstuk IXB van
de rijksbegroting. De eventuele schades worden vanaf het jaar 2008 ten laste
gebracht van de middelen voor exportbevordering binnen het non ODA-deel van
de HGIS. Deze schades worden «Pro Memorie» geraamd. b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  85 42257 82257 82257 82257 822  1e
suppl. 1996  159 519      Mutatie  104 867527 861363 916211 2255 479  Ontwerp-begr.
1997124 681141 586349 808585 683421 738269 04763 30192 517 Waarvan
te betalen99 00053 00187 425143 71577 22345 63324 75453 970          uitgaven199528 4436 784      35 227199629 05215 0008 163     52 215199726 00015 00029 70815 617    86 325199810 00010 00018 55937 9169 360   85 83519995 5056 21718 05934 64121 8635 925  92 2102000  7 55228 46626 10220 1477 404 89 6712001  5 38412 43318 72116 6196 74731 23691 140na 2001   14 6421 1772 94210 60322 73452 098Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 50 30028 10025 60022 40019 295  1e
suppl. 1996 1 915      Mutatie  58 22560 23569 81070 376  Ontwerp-begr.
199735 22752 21586 32585 83592 21089 67191 140 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Besl. subs. exp. fin. 141 586124 941247 000 35 22744 21564 542 31.3 11.3020 Lev. kap.goed. Argentinie      4 0001 000 31.3 11.3030 Exportfinanc. arr. Indonesië.  120 000180 000  4 00019 400 31.3 11.3040 Garantie herverz. Inpres-8  104 867157 300     51.2 11.0200 Parkeerpost Indonesië, China, G23   1 383   1 383 31.3 11.3Totaal art 0703 141 586349 808585 683 35 22752 21586 325    c) De toelichting bij de cijfersHier een specificatie van de voorgestelde mutaties.  (
x f 1 000)19961997199819992000 a)
Indonesië: BSE/ROF 18 00018 000   :
Exportfinanciering arrangement 180 000180 000120 000 : Garantie herverzekering Inpres 8104 867157 300157 300104 867 b) China: BSE/ROF 25 00025 000   c) Taskforce
Exportinstrumentarium 120 000    d) Verhoging reguliere
BSE 26 178– 16 384– 13 6425 479e) Parkeerpost 1 383   totaal104 867527 861363 916211 2255 479ad a) In het kader van het financieel pakket voor Indonesië wordt
voorgesteld de raming voor het Besluit Subsidies Exportfinanciering te verhogen
met f 18 mln in 1997 en 1998. Daarnaast is een exportfinancieringsarrangement
Indonesië in het leven geroepen. Hiervoor is f 180 mln uitgetrokken
in de jaren 1997 en 1998 en f 120 mln in 1999. Voorts is voor Inpres-8
(kredietverzekeringsdekking over 25 jaar volgens de voorwaarden van de Indonesische
overheid) de verplichtingenraming verhoogd met in totaal f 524,334 mln,
gespreid over de jaren 1996–1999.ad b) Als onderdeel van het financieel pakket aan China is de rente-overbruggingsfaciliteit
voor China in het leven geroepen. Hiertoe is de raming met f 25 mln verhoogd
in zowel 1997 als 1998.ad c) Als vervolg op de aanbevelingen van de Taskforce Exportinstrumentarium
wordt voorgesteld de raming voor 1997 te verhogen met f 120 mln.ad d) Om tegemoet te kunnen komen aan de stijgende vraag naar het reguliere
BSE-instrumentarium is een verhoging met ruim f 26 mln voor 1997 verwerkt.ad e) Betreft nog te verdelen ruimte. De opbouw van de voorgestelde uitgavenmutatie is als volgt:  (
x f 1 000)19961997199819992000 a)
Indonesië 22 10042 10054 60049 200b) China 3 7505 8336 6654 582c) Taskforce Exportinstrumentarium 4 00014 00010 0008 000d) Reguliere verhoging BSE 2 721– 12 013– 10 4087 759e) Parkeerpost 1 383   f)
Diverse uitgaven mutaties 24 27110 3158 953835totaal 58 22560 23569 81070 37607.04 Economische voorlichting en exportpromotie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidDit artikel omvat het gehele beleidsbudget van de EVD (Economische Voorlichtingsdienst).
De personele en materiële uitgaven van de EVD zijn geraamd op het artikel
01.01 Personeel en materieel EZ (in 1996 nog op artikel 01.61 Personeel en
Materieel EZ exclusief CBS).De kerntaken van de EVD zijn het informeren van het Nederlandse bedrijfsleven
over buitenlandse markten, het ondersteunen van het Nederlandse bedrijfsleven
bij het bewerken van die markten door middel van promotionele activiteiten
en het verstrekken van op het buitenland gerichte publiciteit over de mogelijkheden
en produkten van het Nederlandse bedrijfsleven. De EVD doet dit veelal in
samenwerking met georganiseerde groepen van bedrijven. Begin 1996 is een programma
in gang gezet (uitgevoerd door Senter en de Kamers van Koophandel in Nederland)
ter ondersteuning van bedrijven met geen of weinig exportervaring (Programma
Starters Buitenland, PSB). De EVD maakt bij de uitvoering van zijn taken gebruik
van de posten van de dienst BuZa (ambassades en consulaten) op grond van het
Concordaat tussen het Ministerie van EZ en het Ministerie van BuZa. Bij het
verstrekken van informatie, het uitgeven van publikaties, het houden van voorlichtingsbijeenkomsten
en de promotionele activiteiten wordt het profijtbeginsel toegepast. Deze
ontvangsten worden geraamd op artikel 07.02 Ontvangsten EVD. Kengetallen EVD: Ten behoeve van inzicht in de raming worden de activiteiten
van de EVD afgezet tegen de aantallen produkten en de personele inspanning
die daarmee is gemoeid.  EVDUitgaven
(x f 1 000)AantallenPersoneel in fte'sActiviteiten:199519961997199519961997199519961997Promotionele activiteiten5 5865 3005 300516060777Publiciteit buitenland:         – publicatielijnen;865855855121212444– campagnes;307300300644    –
publicitaire activiteiten345345345244   Voorlichting         – voorlichtingsbijeenkomsten;281240240233030222– werkbezoeken en spreekdagen;545540540212525222– Buitenlandse Markten (oplage);5495505504 0004 0004 000222– Bestedingen Buitenland (oplage)4304104101 0001 2001 200111111– Vademecum Export (VE,oplage):   1 9002 3002 300   – overzichten overheidsmaatregelen   706060151515– landenoriëntaties195207207404040101010– diverse informatiedossiers505050180180180   – gids voor exportinformatie1313133 0001 0001 000   – export-p.r. blad (oplage)–135201 30 00030 000   Informatie verzoeken1 2001 2001 200110 000110 000110 000343434Marktverkenningen150150150101010222Overig niet toebedeeld2 6341 6662 242      Totaal
uitgaven voorlichting en promotie113 15011 96112 603      Overig niet toegelicht9 29210 2178 042      Totaal artikel 07.0422 44222 17820 645      Totaal personeel in fte2      898989Gemiddelde budget per fte3148134142      Toelichting op de cijfers:         1 Betreft de onderdelen 120, 130, 140 en 610. 2
Betreft het personeel gemoeid met de activiteiten op de onderdelen 120, 130,
140 en 610. De totale formatiesterkte van de EVD bedraagt 128 fte. 3 Voor wat betreft uitvoering voorlichting en promotie. Bijdragen aan instituten/Kamers van Koophandel in het
buitenlandHieronder vallen de vergoedingen aan de Nederlandse Kamers van Koophandel
in het buitenland voor een aan een aantal van deze Kamers opgedragen overheidstaak
(de behandeling van buitenlandse handelsaanvragen, die in belangrijke mate
zijn gericht op de import van Nederlandse goederen en/of diensten). De vergoeding
voor de overheidsopdracht zal zich in 1997 (en het jaar daarna) op hetzelfde
niveau als in 1996 bewegen. Voorts zijn ook binnen dit onderdeel de budgetten
opgenomen die zijn bestemd voor bijdragen aan instellingen die een deeltaak
vervullen binnen het pakket van de handelsbevorderende activiteiten van de
EVD, zoals de Stichting tot Bevordering van de Uitvoer (SBU). Via deze stichting
wordt het NTIO (Netherlands Trade and Investment Office) in Taiwan gefinancierd.
Ook worden activiteiten als advieswerkzaamheden inzake EG-aangelegenheden
en het in kaart brengen van de opengaande Amerikaanse markt voor overheidsaanbestedingen
door de SBU gefinancierd. Promotie en publiciteit buitenlandHet betreft hier alle uitgaven die gemoeid zijn met de uitvoering van
de promotionele activiteiten en de op de buitenlandse doelgroepen gerichte
publiciteit over de Nederlandse economie en sectoren daarvan. VoorlichtingOp dit onderdeel zijn de uitgaven voor de voorlichtingsactiviteiten en
het drukken, uitgeven en distribueren van publikaties (waaronder het tweewekelijks magazine «Buitenlandse Markten» en het
weekblad «Bestedingen Buitenland») begroot, alsmede de kosten
voor distributie van de EVD-informatie (literatuurdatabank) via het RCC. Verder
vallen onder dit onderdeel ook de kosten voor de produktpromotie voor de programmatische
activiteiten van de EVD en de EVD-publikaties. Onderzoek ten behoeve van Voorlichting en PromotieBetreft de uitgaven voor onderzoek in het kader van de planning en de
ontwikkeling van de programmatische activiteiten van de EVD. Hieronder vallen
de uitgaven voor onderzoek naar mogelijkheden en belemmeringen voor (deel-)sectoren
op kansrijke buitenlandse markten, de uitgaven voor het ontwikkelen en beheer
van een klanteninformatiesysteem en de uitgaven voor de begeleiding en sturing
van het Japan-programma (waaronder onderzoek ten behoeve van JAPTA). InformatieDe uitgaven van dit onderdeel hebben betrekking op het aanschaffen van
bron- en basisinformatie door de divisie Informatie ten behoeve van de EVD-collectie
en de bevraging van externe databanken. Daarnaast schaft de EVD informatie
aan voor de posten van (de dienst) BuZa in het kader van het eerder genoemde
concordaat en ten behoeve van de Nederlandse Kamers van Koophandel in en voor
het buitenland waarmee de EVD een zakelijke relatie (de voornoemde overheidsopdracht)
heeft. Beleidsontwikkeling, informatisering en automatiseringBetreft de uitgaven voor beleidsontwikkeling, informatiemanagement, ontwikkeling,
onderhoud en beheer van EVD-informatie-systemen en de ontwikkeling, alsmede
beheer en onderhoud van de automatiseringsinfrastructuur. Hieronder vallen
uitgaven ter verbetering van de EVD-produkten en de algemene bekendheid van
de EVD bij de doelgroep. b) de cijfers en de onderverdeling in artikelonderdelen
 Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  23 17623 17623 17623 17623 176 Mutatie  166– 2 475– 2 475– 2 475– 2 475 Ontwerp-begr.
19971 42821 63223 34220 70120 70120 70120 70120 701Waarvan te betalen1 42821 63222 46520 70120 70120 70120 70120 701Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 22 26623 15623 17623 17623 176  Mutatie – 88– 2 511– 2 475– 2 475– 2 475  Ontwerp-begr.
199722 44222 17820 64520 70120 70120 70120 701 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Bijdragen aan instituten 6 0076 0205 800 6 0076 0205 800 12.1 11.0120 Promotie 7 0988 4237 546 7 8737 4097 546 31.3 11.1130 Voorlichting 2 2281 9302 580 2 2631 7802 524 31.3 11.1140 Onderz. tbv voorl & prom. 566450380 566450380 31.3 11.1610 Informatie 2 4482 3222 153 2 4482 3222 153 12.1 11.1620 Automatisering en inform. 3 2854 1972 242 3 2854 1972 242 74.2 11.1Totaal art 0704 21 63223 34220 701 22 44222 17820 645    c) De toelichting bij de cijfersVoor 1996 bestaat de mutatie uit een saldo van meerdere mutaties. Ten
eerste een overheveling naar artikel 01.61 Personeel en Materieel EZ excl.
CBS uit hoofde van het literatuurbudget dat tot voor kort door de EVD voor
de overige dienstonderdelen werd beheerd. Daarnaast uit verhogingen van de
raming ten behoeve van het Programma Starters Buitenland (f 0,529 mln),
het onderzoeksbudget (f 0,07 mln) en het promotiebudget (f 0,348
mln).Voor 1997 is de raming verlaagd als gevolg van de genoemde mutatie inzake
het literatuurbudget (bedragen worden vanaf 1997 overgeheveld naar artikel
Apparaatskosten EZ), de overheveling van huisvestingskosten en automatiseringskosten
naar artikel 01.01 Apparaatskosten EZ en verhoging van de uitgaven als gevolg
van het in eigen beheer uitgeven van de publicatie Buitenlandse Markten. Deze
laatste verhoging wordt overigens opgevangen door een verhoging van de ontvangsten
(contributies). 07.05 Economische hulp Oost-Europa a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn de financiële middelen van EZ ten behoeve van
de economische hulp aan Oost-Europa samengebracht. De bestaande meerjarenraming
liep sterk af in 1997. Besluitvorming in het kader van de HGIS heeft geleid
tot handhaving van de economische hulp aan Oost-Europa (artikel 07.05) in
1997 op het niveau 1996.De Kamer is bij brief van 5 juni 1996 geïnformeerd over de voortgang
van het ondersteuningsbeleid Midden- en Oost-Europa (Kamerstukken II 1995/96,
23 215, nr. 10).Het Oost-Europa-instrumentarium van EZ kan in drie categorieën worden
verdeeld: instrumenten ter bevordering van kennisoverdracht, export en investeringsgerichte
instrumenten en overige faciliteiten. Onder deze categorieën vallen de
volgende instrumenten:– Kennisoverdracht:* het Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO),* Multilaterale projecten (bijdragen aan projecten die worden uitgevoerd
door intergouvernementele organisaties),* OESO (bijdrage onderdeel CCET),* Trustfunds bij de Wereldbank (IBRD), de Oost-Europabank (EBRD) en de
International Finance Corporation (IFC),* het programma uitzending managers «Netherlands Management Consultancy
Programme/Eastern Europe (NMCP/EE)»,* de Subsidieregeling managementcursussen Midden- en Oost-Europa,– Export en Investeringsgerichte instrumenten:* de Leasefaciliteit,* de Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen Oost-Europa (TRHIO;
vanaf 1997 gesloten voor nieuwe verplichtingen), * de faciliteit Investerings Bevordering/Technische Assistentie (IBTA),* de Investeringsfaciliteit Midden- en Oost-Europa (IFMOE).– Overige faciliteiten* Evaluatie en beleidsondersteuning Midden- en Oost-Europa Kennisoverdracht: Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO)Voor de economische projecthulp via het PSO worden op basis van actieprogramma's,
waarin de hulp per land/regio wordt geconcentreerd op een beperkt aantal sectoren,
met de verschillende Oosteuropese landen Memoranda of Understanding afgesloten.
In het najaar van 1996 zullen met de ontvangende landen onderhandelingen plaatsvinden
over de prioriteiten voor PSO-hulp in 1997.Vanaf 1996 is de landenlijst PSO uitgebreid met Roemenië, Bulgarije
en Kroatië. Roemenië, Bulgarije en Moldavië hebben geen DAC-1
status gekregen en worden overgenomen van Ontwikkelingssamenwerking. Dit najaar
zal met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de coördinator van de
HGIS, een afspraak worden gemaakt over extra financiële middelen voor
Roemenië, Bulgarije en Moldavië ten behoeve van het uitvoeringsjaar
1997. Hierover zal de Kamer nog nader worden geïnformeerd. Voorts zal
in 1997, naast Moldavië, ook Wit-Rusland aan de landenlijst worden toegevoegd.Daarnaast is de afspraak met VROM gemaakt om Joint Implementation projecten
in Oost-Europa in het kader van het klimaatverdrag van Rio onder het PSO te
bedienen. Het benodigde bedrag (f 10,6 mln in 1997) is inbegrepen in
het totale PSO-budget. Binnen het totale budget zal, als uitvloeisel van een
aanbeveling van de Task-force exportinstrumentarium (zie bijlage 14), ook
ruimte worden vrijgemaakt voor eventuele strategische projecten. Het totaal
beschikbare budget is in 1997 verhoogd tot f 71 mln. Kengetallen Programma
Samenwerking Oost-Europa (PSO): (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)Realisatie1995Raming1996Raming1997DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1. Aantal prestaties
(= behandelde projectaanvragen) 8090100 2. Kosten
per prestatie 0,0240,0230,023 3. Aantal prestaties
(= dossiers) 161210240 4. Kosten per prestatie 0,0100,0090,0095. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter)01.55-0403,5003,9004,3006. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 16,017,318,0Multilaterale projectenVia deze faciliteit kan Nederland aansluiten op programma's en projecten
van intergouvernementele organisaties, voorzover die programma's en projecten
passen binnen de doelstellingen van het Nederlandse economische hulpbeleid
voor Midden- en Oost-Europa. Voor 1997 is hiervoor een bedrag van f 15
mln opgenomen. OESO CCETHet betreft de raming voor de verplichte OESO-bijdrage aan het OESO-onderdeel
CCET (Centre for Cooperation with Economies in Transition). In het kader van
het algemeen werkprogramma van de OESO wordt technische assistentie op macro-economisch
niveau ten behoeve van de versterking van de marktsector in de Oost-Europese
landen geleverd. Voor 1997 is hiervoor een bedrag van f 0,63 mln opgenomen. TrustfundsEr zijn drie EZ-trustfunds voor Midden- en Oost-Europa: bij de Wereldbank,
de Oost-Europabank (EBRD) en de International Finance Corporation. Met deze
gelden worden Nederlandse consultants ingeschakeld bij de voorbereiding van
nieuwe of het nieuw leven inblazen van bestaande projecten, die door deze
instellingen kunnen worden gefinancierd. Voor 1997 is hiervoor een bedrag
van f 10 mln opgenomen. Evaluatie 95–6: Trustfunds Wereldbank,
EBRD en ICFBeknopt resultaat: Trustfunds dragen bij tot transformatie van Midden-
en Oost-Europese landen en tot inschakeling van Nederlandse consultants bij
voorbereiding van projecten. Bereik van middelen via trustfunds is groter
dan bij bilaterale programma's. Spin-off voor Nederlandse bedrijven in vervolgfase
van trustfundsactiviteiten is onvoldoende.Gebruik: Aanpassing procedures o.a. t.a.v. rapportages en projectvoorstellen.
Stimulering van vroegtijdige uitwisseling van informatie door Nederlandse
consultants met Nederlandse bedrijfstak ter vergroting van spin-off voor Nederlandse
bedrijven. Programma uitzending managers NMCP/EE (PUM-programma)Het programma wordt uitgevoerd door het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond
(NCW). Het NCW zendt gepensioneerde en vervroegd uitgetrede managers voor
tijdelijke advisering naar bedrijven en non-profit organisaties in Midden-
en Oost-Europa. Tevens organiseert het NCW in het kader van dit programma
individuele trainingen en managementcursussen voor jonge managers afkomstig
uit de geadviseerde bedrijven. De bijdrage bestaat sinds 1992 uit een jaarlijkse
doelsubsidie. Het programma zal als gevolg van de in 1995 uitgevoerde evaluatie
meer aandacht besteden aan de follow-up van de missies. Voor het uitvoeringsjaar
1997 is een bedrag van f 3,4 mln (inclusief uitvoeringskosten) gereserveerd
op de begroting 1996. Voor dit programma is in 1997 voor het uitvoeringsjaar
1998 een bedrag beschikbaar van f 4 mln (inclusief uitvoeringskosten). Managementtraining Oost-EuropaDe Subsidieregeling managementcursussen Midden- en Oost-Europa (gepubliceerd
24 december 1992, Stb. 1992, 250) is een ministeriële regeling op grond
van de Kaderwet verstrekking financiële middelen EZ. Doel van de regeling
is het geven van training in het kader van het omschakelingsproces in Midden-
en Oost-Europa aan personen die in het land van herkomst een functie bekleden
op managementniveau. De regeling voorziet in een bijdrage aan Nederlands gastorganisaties
die managers uit bedrijven of instellingen uit Midden- en Oost-Europa ontvangen.
De uitvoering van de regeling is sinds december 1992 in handen van NUFFIC
(Stichting Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking van universiteiten,
hogescholen en instellingen voor internationaal onderwijs). Voor het uitvoeringsjaar
1997 is een bedrag van f 3,5 mln (inclusief uitvoeringskosten) geraamd
op de begroting 1996. Voor deze subsidieregeling is in 1997 voor het uitvoeringsjaar
1998 een bedrag beschikbaar van f 4 mln (inclusief uitvoeringskosten).
De regeling wordt in 1996 geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten van
de evaluatie zal aanpassing van het programma geschieden. Het Ministerie van
OC&W zal worden betrokken bij de voorgenomen wijziging van de regeling. Export en Investeringsgerichte instrumenten: LeasefaciliteitDe Leasefaciliteit vindt zijn grondslag in de brief van de Staatssecretaris
van EZ aan de Eerste- en Tweede Kamer van 23 november 1990 (Kamerstukken II
1990/91, 21 937, nr. 1). Met deze faciliteit wordt beoogd de export van
kapitaalgoederen te bevorderen door middel van leasing aan bedrijven
in Midden- en Oosteuropese landen. Voor exporttransacties is voor wat betreft
een aantal landen geen reguliere exportkredietverzekering mogelijk. Om de
export naar deze landen van met name kapitaalgoederen toch mogelijk te maken,
kunnen deze transacties herverzekerd worden onder de Leasefaciliteit.De faciliteit wordt uitgevoerd door een 100% dochteronderneming van de
Nederlandsche Credietverzekering Maatschappij (NCM) te Amsterdam, in samenwerking
met en beheert door de daartoe door de Staat opgerichte Stichting Economische
Samenwerking Nederland Oost-Europa (SENO). SENO treedt op als herverzekeraar
voor de NCM-dochter. De Minister van EZ heeft via een achtergestelde lening
middelen voor de herverzekering aan de SENO ter beschikking gesteld.Als gevolg van de aanbevelingen van de Taskforce Exportinstrumentarium
wordt onderzocht of de Leasefaciliteit kan worden verbreed naar andere «Asset
based» financiële transacties en projectfinanciering, met een aan
de huidige faciliteit vergelijkbare zekerheidsstructuur.Ter aanvulling van de achtergestelde lening en daarmee van de herverzekeringsruimte
is voor 1997 een bedrag van f 25 mln opgenomen. Tijdelijke Regeling Herverzekering Investeringen Oost-Europa
(TRHIO)De TRHIO gaat samen met de Wet Herverzekering Investeringen (WHI), die
op de begroting van het Ministerie van Financiën staat, per 01-01-1997
op in een nieuwe ministeriële regeling op grond van de Kaderwet financiële
verstrekkingen Financiën (Stb. 1996, 98). Ten aanzien van de voor de
TRHIO geraamde uitgaven in eerdere jaren geldt dat het in enig jaar niet bestede
deel gereserveerd blijft in een extra-comptabele reserve voor het verrichten
van schade-uitkeringen in latere jaren. Deze reserve werd gevoed uit budgettaire
middelen ten laste van de Oost-Europafaciliteit, ontvangen premies en provenuen.
De extra-comptabele reserve bedroeg ultimo 1995 f 35,0 mln. Deze reserveringen
gedaan voor de TRHIO blijven, ook na integratie met de WHI, staan voor eventuele
schade-uitkeringen op (uitstaande) polissen in Oost-Europa. Investeringsbevordering/Technische Assistentie (IBTA)Doel van de op 16 september 1991 gepubliceerde faciliteit (Stcrt. 1991,
179) is ondernemers uit Midden- en Oosteuropese landen, die samenwerken of
willen gaan samenwerken met een Nederlands bedrijf, door middel van een financiële
bijdrage hulp te bieden bij het opzetten en versterken van hun bedrijven.
Het gaat met name om bijdragen aan haalbaarheidsstudies, proefprojecten, managementassistentie
en arbeidsplaatsgerichte training. Deze faciliteit wordt uitgevoerd door de
FMO. Voor het uitvoeringsjaar 1997 is een bedrag van f 20,294 mln (inclusief
uitvoeringskosten) gereserveerd op de begroting 1996. Voor dit programma is
in 1997 voor het uitvoeringsjaar 1998 een bedrag beschikbaar van f 20
mln (inclusief uitvoeringskosten). Investeringsfaciliteit Midden- en Oost Europa (IFMOE)Met de sinds eind 1992 van kracht zijnde Investeringsfaciliteit wordt
beoogd de commerciële risico's voor Nederlandse investeerders te verminderen.
De Staat stelt zich borg voor achtergestelde leningen aan ondernemingen die
in Oost-Europa investeren. De uitvoering van de faciliteit ligt bij de Nationale
Investeringsbank (NIB). Voor nadere informatie over deze faciliteit wordt
verwezen naar de brief van de staatssecretaris van 19 januari 1993 (Kamerstukken
II 1992/93, 22 800-XIII, nr. 40).In 1995 heeft EZ een onderzoek laten uitvoeren naar de aard en omvang
van investeringproblemen van het MKB bij investeringen in Midden- en Oost-Europa.
Dit onderzoek concludeerde dat er een gebrek is aan risicodragend kapitaal
voor MKB-investeringen in Oost-Europa. Bovendien is het commerciële
rendement van kleine investeringen voor banken onaantrekkelijk. De uitkomst
van het onderzoek is voor EZ aanleiding om een oplossing voor dit probleem
te onderzoeken.Voor 1997 is voor het totaal van dit onderdeel een bedrag van f 50
mln opgenomen. Overige faciliteiten Evaluatie en beleidsondersteuning Midden- en Oost-EuropaVoor 1997 is f 0,5 mln geraamd voor evaluatie van het Oost-Europa-instrumentarium
en beleidsondersteunende activiteiten betreffende Oost-Europa. b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  242 487      1e
suppl. 1996  97 810      Mutatie  11 791200 711115 645101 807118 217  Ontwerp-begr.
1997206 000275 919352 088200 711115 645101 807118 217129 831 Waarvan
te betalen134 547188 626206 057190 660115 645101 807118 217129 831          uitgaven199571 868107 040      178 908199639 50133 902105 055     178 458199720 07929 66242 77393 424    185 93819983 0999 26831 80341 64984 395   170 2141999 8 75417 27928 79619 00070 557  144 3862000  9 14717 0017 25019 00086 967 139 3652001   9 7905 0007 25019 00098 581139 621na 2001     5 00012 25031 25048 500Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 193 853113 48446 82015 400   1e
suppl. 1996 – 15 955      Mutatie 56072 454123 394128 986139 365  Ontwerp-begr.
1997178 908178 458185 938170 214144 386139 365139 621 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Prog. samenw. Oost–Europa 59 16374 53171 000 32 86248 08164 393 31.3 11.1020 Leasefaciliteit 60 11025 00025 000 50 11025 00025 450 51.4 11.1030 TRHIO (Herverz. invest.) 69 766151 657   15 000  54.6 11.1040 IBTA 15 00020 29420 000 11 7499 30010 000 54.6 11.1050 Investeringsfacil. M.O.E. 52 68948 01750 000 52 68948 01750 000 51.4 11.1060 GOS Programma     10 6525 0002 500 31.3 11.1110 Multilaterale projecten 10 15715 00015 000 12 45911 27315 662 31.3 11.1111 OESO CCET/NIS 625630630 625630630 11.1 11.7120 Trustfunds  9 55910 000  9 55910 000 31.1 11.1130 Beurzenprogr. «Passage»     120   31.3 11.1140 Prog. uitz. managers NMCP 4 3733 4004 000 3 2953 9763 520 31.3 11.1150 Evaluatie en beleidsondersteuning. 172500500 367297500 31.3 11.1160 Managementtraining 3 8643 5004 000 3 9802 3252 702 31.3 11.1200 Parkeerpost handhav. MOE   581   581 11.0 11.1Totaal art 0705 275 919352 088200 711 178 908178 458185 938    c) De toelichting bij de cijfersDe verplichtingenmutatie bestaat uit de volgende onderdelen:  (
x f 1 000)19961997199819992000 a)
Overboeking van Ministerie van OS11 231     b) Desaldering
Investeringfaciliteit MOE560     c) Compensatie van artikel
07.06 69 25069 25069 25069 250d) Handhaving MOE-beleid 130 88046 39532 55748 967e) Parkeerpost 581   totaal11 791200 711115 645101 807118 217ad a) Betreft een overboeking van de ruimte die het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking
had geraamd voor Bulgarije, Roemenië en Moldavië. Omdat aan deze
landen de DAC 1-status niet is verleend, wordt de ruimte overgeboekt naar
EZ en benut voor het openstellen van PSO voor Roemenië en Bulgarije.ad b) De premie-ontvangsten die het NIB ontvangt worden ingezet ten behoeve
van de Investeringsfaciliteit voor Midden- en Oost-Europa.ad c) Omdat de HGIS is ingesteld, kan de raming op de parkeerpost Oost-Europa
(artikel 07.06) worden overgeheveld naar artikel 07.05. ad d) Op basis van de uit de HGIS aan de EZ-begroting toegevoegde ruimte
is het mogelijk om in 1997 voor een bedrag van f 130,880 mln verplichtingenruimte
op te nemen.ad e) Betreft nog te verdelen ruimte.De opbouw van de voorgestelde uitgavenraming is als volgt:  (
x f 1 000)19961997199819992000 a)
Overboeking van Ministerie van OS 4 4405 0561 735 b) Desaldering Investeringfaciliteit MOE560     c) Compensatie
van artikel 07.06 38 00057 00064 25069 250d) Handhaving MOE–beleid 54 83369 05554 08261 514e) Parkeerpost 581    f) Diverse uitgavenmutaties – 25 400– 7 7178 9198 601totaal56072 454123 394128 986139 36507.06 Oost-Europafaciliteit Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996   71 25071 25071 25071 250 Mutatie   – 71 250– 71 250– 71 250– 71 250 Ontwerp-begr.
1997        Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996  40 00059 00066 25071 250  Mutatie  – 40 000– 59 000– 66 250– 71 250  Ontwerp-begr.
1997        De parkeerpost Oost-Europa wordt in verband met de instelling van de HGIS
leeggeboekt. Van het totale bedrag wordt f 1,8 mln (personeelskosten
coördinatie MOE-beleid door EZ) overgeheveld naar artikel 01.01 Apparaatsuitgaven
EZ. Voorts wordt f 0,2 mln overgeboekt naar het Ministerie van Buitenlandse
Zaken, betreffende personeelsuitgaven gemoeid met de coördinatie van
het MOE-beleid door het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het restantbedrag
(f 69,25 mln) wordt overgeheveld naar artikel 07.05 Hulp Oost-Europa. 08.00 WET INVESTERINGSREKENING 08.01 Investeringsbijdragen en -toeslagen a) De grondslag van het artikelUltimo 1994 is het Fonds Investeringsrekening opgeheven. Met ingang van
1 januari 1995 worden de uitgaven en ontvangsten uit hoofde van de WIR geraamd
op de EZ-begroting.De opheffing van het Fonds Investeringsrekening heeft geen gevolgen voor
de afspraken omtrent de dekking van de WIR-uitgaven vanaf 1990, die zijn vastgelegd
in de brieven van het kabinet aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 26
juni 1990 (Kamerstukken II 1989/90, 21 615, nr. 1) en 18 september 1990
(Kamerstukken II 1990/91, 21 615, nr. 7). Deze afspraken blijven onverkort
van kracht als budgettair kader. Voor wat betreft de afspraak rond budgettaire
compensatie wordt verwezen naar de toelichting in de ontwerp-begroting 1996
(Kamerstukken II 24 400-XIII, nr. 2, blz 174).Op basis van de huidige inzichten is aanwending van de gereserveerde baten
uit «common area» ad maximaal 700 mln niet nodig voor een
sluitende dekking van het WIR-dossier. Dit bedrag zal aan het Fonds economische
structuurversterking worden toegevoegd.In de aansluitende tabel is het actuele financiële beeld van het
WIR-dossier vanaf 1990 weergegeven. Daarbij zij opgemerkt dat, op grond van
de besluitvorming van het kabinet terzake, de uiteindelijk resulterende bedragen
bepalend zijn voor de afwikkeling van het WIR-dossier en dat het geheel van
ontvangsten en uitgaven in dit verband zodanig sluitend dient te zijn dat
per saldo de staatsschuld niet door de WIR-problematiek wordt belast.In overleg met het Ministerie van Financiën is de post extra desalderingen,
die onderdeel vormt van de dekking van het WIR-dossier, op de in de aansluitende
tabel aangegeven wijze over de jaren verdeeld (100 mln per jaar in de jaren
1997 t/m 2000). De desbetreffende bedragen zijn gereserveerd op hoofdstuk
IXB (Financiën) en vormen onderdeel van de ontvangsten uit hoofde van
de vennootschapsbelasting in deze jaren. Ook de uitvoeringskosten van de temporiseringsmaatregel
(WIR-knip) worden verantwoord op hoofdstuk IXB.De WIR kende gedurende een reeks van jaren een aantal toeslagen op de
basispremie. Met uitzondering van de kleinschaligheidstoeslag (KST) werden
aanvragen voor WIR-toeslagen door de Dienst Investeringsrekening (DIR) getoetst
alvorens deze door de Belastingdienst werden beoordeeld. Alle WIR-toeslagen
zijn reeds geruime tijd geleden afgeschaft. Vrijwel alle aanvragen zijn dan
ook inmiddels door het agentschap Senter, waarin de DIR is opgegaan, afgehandeld. Tabel: Actueel financieel
beeld van het WIR-dossier vanaf 1 990 Bedragen x
f 1 mln90–94119951199619971998vanaf
1999Totaal 1. Bruto WIR4 048602325150100655 2902.
Knip-effect (netto)– 277– 2305512012021203.
Bruto WIR (na knip)3 7713723802702202775 2904.
Desinvesteringsbetalingen– 1 981– 198– 90– 45–  20– 16– 2 3505.
Netto WIR1 7901742902252002612 9406.
Raming Startbrief– 1 500     – 1 5007.
Verschil2901742902252002611 4408. Desalderingen– 600     – 6009.
Extra desalderingen   – 100– 100– 200– 40010.
AWBZ– 600     – 60011.
Uitvoeringskosten WIR-temporisering15,52221,5
212  20 12. Resteert– 894,5176291,512610061– 14013. Overschot      1401 Realisaties (afgerond) 2 Deze bedragen zijn verantwoord
resp. geraamd op hoofdstuk IX B (Financiën) VerplichtingenDe WIR-basispremie is eind februari 1988 op nihil gesteld en de kleinschaligheidstoeslag
(KST) is – als laatste onderdeel van de WIR – met ingang van 1
januari 1990 omgezet in een investeringsaftrek. Er kunnen dan ook, afgezien
van het «herleven» van WIR-claims, geen nieuwe verplichtingen
ontstaan. WIR-claims kunnen «herleven» als de over een jaar verschuldigde
belasting als gevolg van achterwaartse verliescompensatie achteraf onvoldoende
blijkt om de in dat jaar reeds verrekende WIR-aanspraken (volledig) te compenseren.
Voor zover de reeds verrekende WIR-claim de uiteindelijk verschuldigde belasting
in dat jaar overschrijdt ontstaat een «nieuwe» WIR-claim, die
binnen de daarvoor gestelde termijnen alsnog kan worden verrekend.Voor wat betreft de bestaande verplichtingen, die nog niet tot verrekening
zijn gekomen omdat tegenover deze WIR-claims geen of onvoldoende belasting
stond (de «openstaande WIR»), bestaat geen inzicht in het deel
daarvan dat alsnog tot verrekening zou kunnen komen door middel van voor-
of achterwaartse verrekening en het deel dat, als gevolg van overschrijding
van de daarvoor gestelde verrekeningstermijnen of op grond van faillissementen,
niet meer kan worden verrekend (is «verdampt»). Om de hierboven
genoemde redenen is het is niet mogelijk om verplichtingenmutaties te presenteren. b) De cijfers Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 365 000250 000200 000150 00050 000  1e
suppl. 1996 15 00020 00020 00020 00015 000  Ontwerp-begr.
1997371 642380 000270 000220 000170 00065 00025 000 Economische code: 51.1 Functionele code 11.1 09.00 ENERGIEBELEID Inleiding 1) IntensiveringenIn de afgelopen periode zijn twee intensiveringen aangekondigd ten aanzien
van het energiebeleid. Het betreft de in bijlage 6 van de CO2-brief
van 15 september 1995 als extra maatregel vermelde «additionele impuls
gemeentelijke energiebeleid» met ingang van 1996 en de in de Derde Energienota
vermelde extra financiële middelen ad f 75 mln. Het gaat om respectievelijk
de Kamerstukken II 1995/96, 22 232, nr. 7 en Kamer- stukken II,
1995/96 24 525, nrs. 1–2. De in de Energienota genoemde gelden
zijn als volgt over de diverse artikelen verdeeld: (verplichtingen
x f 1 mln)Derde E-notaraming 1997 09.01–030,
Lange termijn onderzoek besparingstechnologie525,909.01–110, Programma's industrie1070,2 09.01–120,
Tender(s) energiebesparing 20,0 09.01–130, Stimulering
E&M-adviezen 2,0 09.01–140, Tenders NEWS 8,009.01–210, Programma's woningbouw/diensten 1563,009.01–230, Programma's verkeer en vervoer 8,5 09.01–240,
Programma's agrarische sector 7,0 totaal
art. 09.0130204,509.02–110, Zon-thermisch28,609.02–120, Zon-photovoltaïsch1933,1 09.02–130,
Windenergie816,6 09.02–140, Biomassa en afval815,509.02–150, Warmtepompen38,3 09.02–210,
Stimulering zonneboilers 6,0 09.02–310, Projectbureau
Duurzame Energie55,0 totaal art. 09.024593,1totaal75297,6De gelden ten behoeve van de «additionele impuls gemeentelijke energiebeleid»
zijn geraamd op artikel 09.01 onderdeel Programma's woningbouw/diensten. Deze
raming is bij eerste suppletore begroting 1996 verwerkt. Naast de in de begroting
daarvoor geraamde uitgaven wordt het bereiken van de besparingsdoelstelling –
een verbetering van de energie-efficiency met een derde in de periode 1995–2020 –
en de doelstelling duurzame energie – een aandeel van 10% in 2020 –
onder meer bevorderd door: • de investeringsaftrek energiebesparing en
duurzame energie; • EET (zie artikel 02.02.-754, EET-programma); •
de activiteiten van nutsbedrijven (vooral uitgevoerd via de Milieu-Actieplannen); •
de VAMIL-regeling; • subsidies uit Europese programma's.Ook wordt in een aantal gevallen regelgeving onderzocht en/of toegepast
(bijvoorbeeld apparaten, nieuwbouw). 2) NovemOp alle drie deelgebieden van het energiebeleid – energiebesparing,
duurzame energie en energievoorziening – voert Novem programma's uit. Hieronder volgt enige algemene informatie over Novem. In de toelichting
bij de artikelen wordt hiernaar verwezen.Voor de uitvoering van programma's op energiegebied worden met Novem in
1997 ongeveer 20 programma-overeenkomsten gesloten. De programma-overeenkomsten
worden meestal gebaseerd op meerjarenprogramma's, die doorgaans een looptijd
van zo'n vier á vijf jaar hebben.De programma's omvatten onderzoek, ontwikkeling, demonstratie, kennisverspreiding
en marktintroductie van energietechnologie, alsmede voorbereiding, ondersteuning
en beoordeling van meerjarenafspraken.Novem kan in het kader van de uitvoering van programma-overeenkomsten
zowel subsidies als opdrachten aan derden als leningen verstrekken. Het Besluit
subsidies energieprogramma's vormt het kader op basis waarvan Novem, in opdracht
van EZ, subsidies aan derden verstrekt voor activiteiten die in de programma's
omschreven worden. De hiervoor beschikbare budgetten worden bij ministeriële
uitvoeringsregeling bekend gemaakt, gesplitst naar programma. Voorts voert
Novem voor EZ de subsidieregeling E&M en het Besluit TIEB uit.De voor 1997 aan Novem toe te zeggen programmamiddelen en vergoedingen
voor de programma-uitvoering zijn inbegrepen in de ramingen bij de artikelen
09.01, 09.02 en 09.03. De preciese bedragen worden merendeels begin 1997 bepaald
aan de hand van de resultaten in 1996 en de programma-voorstellen 1997. 3) Begrotingsindeling• In de ontwerp-begroting 1996 is een herindeling van de artikelen
op energiegebied doorgevoerd. Daarbij werd de basis- en doelsubsidie aan ECN
verdeeld over de drie grote beleidsartikelen 09.01, 09.02 en 09.03. Conform
het in de Nota «Kennis in beweging» hierover aangekondigde zal
met ingang van 1 januari 1997 de nieuwe programmatische indeling en aansturing
van ECN gerealiseerd zijn. In verband hiermee verdient het bij nader inzien
de voorkeur om de uitgaven aan ECN op één artikel te plaatsen.
Hiertoe is het nieuwe artikel 09.05 opgenomen. Een nadere toelichting staat
aldaar.• In het kader van de Energienota zijn extra gelden beschikbaar gesteld
voor onderzoek en ontwikkeling van warmtepompen, als onderdeel van het Actieplan
Duurzame Energie. Met ingang van 1996 wordt voorgesteld alle activiteiten
op dit gebied te ramen op artikel 09.02 Duurzame energie, onderdeel warmtepompen.• Met ingang van 1997 wordt voorgesteld het artikel 09.11 Bijdrage
mijnindustrie – gezien de geringe omvang – op te heffen en toe
te voegen aan artikel 09.04 Beleidsondersteuning en overige uitgaven. ENERGIEBELEID VANAF 1996 09.01 Energiebesparingstechnologie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet beleid dat aan dit artikel ten grondslag ligt, is uiteengezet in de
Vervolgnota Energiebesparing (VNEB; Kamerstukken II 1993/94, 23 561,
nrs. 1 en 2), de beleidsbrief (Kamerstukken II 1994/95, 23 900, nr. 6),
de nadere brief over het energiebesparingsbeleid (Kamerstukken II 1994/95,
24 242, nr. 1) en de Derde Energienota (Kamerstukken II 1995/96, 24 525,
nr. 2). In de Derde Energienota wordt als doelstelling een verbetering van
de energie-efficiency met één derde in de periode 1995–2020
genoemd. Voor het bereiken van deze doelstelling worden velerlei maatregelen
genomen. Een deel hiervan valt onder dit begrotingsartikel.In totaal is voor 1997 f 204,5 mln aan verplichtingenruimte op dit
artikel geraamd. Voor de onderdelen op dit artikel kan globaal de volgende tweedeling gemaakt
worden:– het onderdeel Lange termijn onderzoek besparingstechnologie, betreft
uitgaven voor onderzoek naar energiebesparingstechnologie voor de lange termijn;– de overige onderdelen betreffen doelgroepgerichte uitgaven voor
ontwikkeling en toepassing van energiebesparingstechnologie en ondersteuning
van meerjarenafspraken.Tot de doelgroepgerichte uitgaven behoren enkele faciliteiten voor het
bevorderen van investeringen in energiebesparingstechnologie in het bedrijfsleven.De demonstratie van nieuwe energiebesparingstechnologie in concrete industriële
toepassingen wordt bevorderd door het Besluit tenders industriële energiebesparing
(TIEB).Omdat het bereiken van de vele en verschillende kleine en middelgrote
bedrijven en instellingen met algemene instrumenten heel moeilijk is, bestaat
voorts een op deze doelgroep gerichte faciliteit: de Subsidieregeling energiebesparings-
en milieu-adviezen 1993 (E&M). Deze regeling bevordert het inwinnen van
externe energiebesparings/milieu-adviezen door het MKB.Eind 1995 is de tenderregeling Nieuwe Energie-efficiënte combinaties
met Warmte/Kracht-Systemen (NEWS) gepubliceerd waarmee invulling wordt gegeven
aan de in de VNEB aangegeven verschuiving van aandacht van kwantiteit naar
kwaliteit in het warmtekracht-beleid.Voorts worden per doelgroep programma's opgesteld voor ontwikkeling, demonstratie,
kennisoverdracht en marktintroductie van energiebesparingstechnologie en ondersteuning
van meerjarenafspraken (mja's). Juridische grondslag:Het Besluit tenders industriële energiebesparing (Stb. 1994, 176)
en het Besluit subsidies energieprogramma's (Stb. 1994, 225) zijn AMvB's.De Subsidieregeling energiebesparings- en milieu-adviezen (Stcrt. 1993,
14) en de Subsidieregeling nieuwe energie-efficiënte combinaties met
w/k-systemen (Stcrt. 1996, 238) zijn ministeriële regelingen. Deze faciliteiten zijn gebaseerd op de Kaderwet verstrekking financiële
middelen EZ. Lange-termijn onderzoek besparingstechnologieTen behoeve van het op lange termijn gerichte onderzoek naar energiebesparingstechnologie
is voor 1997 een bedrag van f 25,9 mln geraamd. De activiteiten worden
door Novem uitgevoerd op basis van programma-overeenkomsten. De activiteiten
zijn als volgt in te delen:Brandstofcellen. Uitgangspunt is de verwachting dat brandstofcellen
in de toekomst een rol van belang zullen spelen in de Nederlandse energievoorziening.
Het programma zal uitvoering geven aan het in 1996 definitief tot stand gekomen
nieuwe Meerjarenprogramma Brandstofcellen 1996–2000. Activiteiten zijn
gericht op onderzoek, ontwikkeling en demonstratie van brandstofcellen en
brandstofcelsystemen.Nieuwe Energie Conversie Technologie. Het programma gaat in
1997 het derde jaar in van het Meerjarenprogramma 1995–1999. Binnen
dit programma worden nieuwe energieconversietechnologieën en -systemen,
welke op het moment van hun marktintroductie significant beter zijn dan de
concurrerende opties, geïdentificeerd en ontwikkeld. Daarnaast worden
nieuwe opties door middel van haalbaarheidsstudies onderzocht die eventueel
in een van de hoofdlijnen van het programma een rol gaan spelen. Lange Termijn Onderzoek Gebouwde Omgeving. Het nieuwe meerjarenprogramma
richt zich op het realiseren van een energetisch neutrale stadswijk voor het
jaar 2010 door gebruik te maken van combinaties van energiebesparende technologieën
en de inzet van duurzame energie in de gebouwde omgeving. In de Derde Energienota
(blz. 45 en 66) is een intensivering van het budget 1997 met f 5 mln
aangekondigd. Hiermee zal het programma versneld worden, zodat adequaat ingespeeld
kan worden op toekomstige grootschalige woningbouwlocaties (VINEX). Daarnaast
kan het accent ook nadrukkelijker op bestaande bouw en renovatie gericht worden,
waar immers nog een groot besparingspotentieel mogelijk is. Programma's industrieTen laste van dit onderdeel (1997: f 70,2 mln) komen programma's
gericht op energiebesparing in de industrie. Het betreft grotendeels programma's
die door Novem worden uitgevoerd.Nu het overgrote deel van de beoogde mja's in uitvoering zijn genomen
worden steeds meer energiebesparingsprojecten gestart. Door prioriteitstelling
worden de beste projecten geselecteerd.In verband met extra activiteiten in de industrie voortvloeiend uit de
Derde Energienota zal onderzoek en ontwikkeling naar nieuwe technologieën
in gang worden gezet, gericht op voortgaande energiebesparing in de industrie
na 2000.• In lijn met hetgeen gesteld is in de Energienota, krijgen met name
de grote energie-intensieve bedrijven na 2000 problemen om het besparingstempo
vol te houden. Reguliere opties zijn uitgeput. Nieuwe impulsen moeten komen
van min of meer ingrijpende procesveranderingen. Hiervoor is het nodig al
vanaf 1997 onderzoek en ontwikkeling te richten op zogenaamde doorbraaktechnologieën.In de sector Lichte Industrie wordt voortgegaan op de ingeslagen weg tezamen
met distributiebedrijven. Energiediensten die onder andere ten behoeve van
het MKB worden opgezet, zullen ook in deze sector impulsen moeten geven.In het programma Integraal Ketenbeheer wordt door middel van proefprojecten
ervaring opgedaan met ketenbeheer bij bedrijven. Kerngedachte van dematerialisatie
is namelijk dat reeds in een vroeg stadium van de industriële produktie
rekening wordt gehouden met energie- en milieu-aspecten van gebruikte grondstoffen
met name door reductie van materiaalgebruik.Zoals ook aangegeven in de Energienota, zal de warmte/koude-infrastructuur
op bedrijfsterreinen de komende jaren in toenemende mate aandacht krijgen.
Dit geldt zowel voor nieuwbouwlocaties, waarbij in VINEX-verband een optimale
energievoorziening wordt nagestreefd, als ook voor bestaande bedrijfsterreinen. Tenderregeling Industriële energiebesparing (TIEB)Het budget in 1997 voor de tenderregeling bedraagt f 20 mln. De TIEB
heeft tot doel het stimuleren van toepassingen van nieuwe technieken en methodieken
via studies, demonstratie en marktintroductie. Bij het selecteren van demonstratie-
en markt-introductieprojecten wordt veel belang gehecht aan het herhalingspotentieel
van het project bij andere industrieën. Bij elke «call for tenders»
worden programma's met onderwerpen gepubliceerd. Deze onderwerpen worden aan
de hand van marktonderzoeken en/of resultaten van eerdere tenders geselecteerd.
In 1996 zijn twee studietenders en een investeringstender uitgeschreven. De
regeling wordt uitgevoerd door Novem.Toelichting op de hieronder opgenomen kwantitatieve informatie: – de tenders worden veelal afgewikkeld in het jaar volgend op de
budgetpublicatie, daarom zijn de gegevens primair per tenderperiode opgenomen;– de uitvoeringskosten betreffen de per kalenderjaar aan Novem verstrekte
vergoeding voor de behandeling van de tenders en de afwikkeling van de toezeggingen,
echter niet de vergoeding voor de activiteiten van Novem gericht op herhaling;– de ramings- en doeltreffendheidskengetallen betreffen alleen de
investeringstender; diverse gegevens zijn pas achteraf bekend en worden niet
opgenomen voor 1996/97.  (verplichtingenbedragen
x f 1 mln)artikel (-sub)Realisatie 1994/1995Realisatie
1995/1996Raming 1996/1997 DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal behandelde investeringsaanvragen 857175 2.
Aantal toezeggingen 463135 3. Aantal behandelde
studie-aanvragen 887480 4. Aantal toezeggingen 4738405. Uitvoerend personeel in fte (= Novem) 7,06,76,75. Toegelicht begrotingsbedrag (=uitvoeringskosten Novem)09.01–1101,6001,5001,700     RAMINGSKENGETALLEN    1.
Aantallen (= gehonoreerde investeringsaanvragen) 4631352. Bedrag per eenheid (= investeringsaanvraag) 0,4590,5870,5263. Toegelicht begrotingsbedrag (= programma-uitgaven)09.01–12021,10018,20018,400     DOELTREFFENDHEIDSKENGETALLEN    1.
Met subsidie tot stand gekomen investeringen 59,00061,000 2.
Energiebesparing bij deze investeringen (Petajoules)1 3,43,3 3.
Honoreringspercentage (bedrag toegezegd/ aangevraagd) 3833 1 Belangrijk doel van de tender is herhaling door demonstratie;
het herhalingseffect is thans niet aan te geven omdat het vele jaren duurt
voor dit effect volledig gerealiseerd is. De aangegeven energiebesparing geeft
daarom onvolledig inzicht in het doelbereik. Met evaluatiestudies zal worden
geprobeerd enig inzicht in het herhalingseffect te krijgen. Energiebesparings- en milieu-adviezenDeze regeling bevordert het inwinnen van externe energiebesparings/milieu-adviezen
door het MKB. De betrokken ondernemers zijn veelal niet zelfstandig in staat
of geneigd tot het doorlichten van gebouwen, installaties, processen op energie-
en/of milieu-aspecten. Externe adviezen stimuleren de totstandkoming van de
gewenste investeringen of gedragsaanpassingen.De verplichtingenruimte ten behoeve van de Subsidieregeling energiebesparings-
en milieuadviezen in 1997 bedraagt in totaal f 4 mln, waarvan f 2
mln geraamd op onderhavig onderdeel en f 2 mln op artikel 02.02, onderdeel
Flankerend beleid. De regeling wordt uitgevoerd door Novem en de uitvoeringskosten
worden geraamd op het onderdeel programma's industrie op onderhavig artikel
en op artikel 02.02, onderdeel Flankerend beleid. Tenderregeling Nieuwe Energie-efficiënte combinaties
met Warmte/Kracht-Systemen (NEWS)Om kwaliteitsverbeteringen in de Warmte Kracht Koppeling te stimuleren
is in 1996 een subsidiefaciliteit gestart. Er zijn velerlei vernieuwende,
hoogwaardige combinaties van energie-technologie met warmtekracht- systemen
mogelijk. De verhouding van het energiebesparende effect en de kosten hiervan,
alsmede de bredere toepasbaarheid, kunnen sterk uiteenlopen. Teneinde de beste
projecten te ondersteunen is gekozen voor een tendersysteeem. Voor 1997 wordt
een budget van f 8 mln voorzien. Het maximale subsidiebedrag per project
is f 1 mln. Dit accentueert dat het niet om de warmtekrachtinstallatie
zal gaan, maar om het toegevoegde vernieuwende element. Daarnaast zal veel
aandacht worden besteed aan de kennisoverdracht van de resultaten
van de demonstratieprojecten. De regeling wordt eind 1996 geëvalueerd
en zal (eventueel aangepast) in 1997 worden voortgezet.De regeling wordt uitgevoerd door Senter.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)raming1996raming1997DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   1. Aantal behandelde
aanvragen 4646 2. Aantal toezeggingen onbekendonbekend5. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringskosten Senter)01.55–0300,6000,6006. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 3,73,7Programma's woningbouw/dienstenTen laste van dit onderdeel (1997: f 63,0 mln) komen de Novem-programma's •
Woningen: gericht op energiebesparing in de gebouwde omgeving; • Diensten:
ter bevordering van efficiënt energiegebruik in kantoren en andere utiliteitsgebouwen; •
LOREEN (Lokale & regionale energiebesparing); • Warmtevoorziening.Woningen. In deze sector is sinds eind 1995 de Energieprestatienorm
voor nieuwbouw van kracht. Er worden voorbereidingen getroffen voor een evaluatie
en een aanscherpingstraject. Hiertoe wordt f 2 mln meer voor dit programma
uitgetrokken.Voor de bestaande bouw bestaat een convenant met de woningbouwkoepels,
dat in 1996 afloopt. Thans wordt gesproken over een nieuw convenant.Op het gebied van warm tapwater is de Samenwerkingsverklaring Aanpak Warmwaterbesparing
afgesloten die nu uitgevoerd wordt. De doelstelling van de betrokkenen is
een besparing van 10PJ (circa 13% ten opzichte van gebruik bij ongewijzigd
beleid) te realiseren in de periode 1995–2000.Voor huishoudelijke apparatuur en verlichting loopt een labelingstraject
op Europees niveau. Op apparaten moet het energieverbruik kenbaar gemaakt
worden door middel van een gestandaardiseerde afbeelding. Daarnaast wordt
er gewerkt aan afspraken op Europees en/of nationaal niveau op het gebied
van efficiency-eisen aan wasmachines, wasdrogers, verlichting en het stand-by
gebruik van tv-, video en kantoorapparatuur. Ten behoeve van de koel- en vriesapparatuur
ligt momenteel een conceptrichtlijn met minimum efficiency-eisen bij de Europese
Raad.Kantoren en andere utiliteitsgebouwen. Voor het bevorderen
van efficiënt energiegebruik in kantoren en andere utiliteitsgebouwen
wordt f 5 mln meer uitgetrokken.Ook in de dienstensector staat het instrument meerjarenafspraak voorop.
Aangezien er een zeer groot aantal partijen is, is het nodig om gericht mja's
af te sluiten. Inmiddels zijn mja's ten aanzien van de gebouwfunctie afgesloten
met de KLM, Schiphol, MBO, HBO en de intra-murale gezondheidszorg. Intentieverklaringen
zijn afgesloten met de banken en de supermarkten. Ook wordt gesproken met
de installateurs (Uneto, VNI, ONRI) over de wijze waarop zij de energiebesparing
bij de gebruikers kunnen bevorderen. Dit zal gestalte krijgen in een convenant.
Tot dit onderdeel behoort ook de (mogelijke aanscherping van) energieprestatienormering
van kantoor- en andere utiliteitsgebouwen.LOREEN. In het kader van de CO2-brief van de Minister
van VROM van 15 september 1995 is door het kabinet een additionele impuls
voor het gemeentelijk energiebesparingsbeleid toegezegd. In de programma-overeenkomst LOREEN met Novem wordt hier invulling aangegeven. Het
gaat met name om de ondersteuning van gemeenten bij de uitvoering van hun
energiebesparingsbeleid. In 1997 zal met Novem een meerjarige programma-overeenkomst
worden afgesloten. Om deze reden wordt het verplichtingenbudget verhoogd met
f 20 mln tot f 30 mln. In de jaren 1998 en 1999 is dan geen verplichtingenruimte
voor LOREEN geraamd.Warmtevoorziening. Drie elementen in dit programma zullen in
de komende jaren de meeste aandacht krijgen, te weten: Optimale Energievoorziening
op Vinex-locaties, Lage temperatuursystemen en Warmtepompen. De grotere Vinex-locaties
zullen worden benaderd om steun aan te bieden bij het proces van ruimtelijke
ordening in relatie tot de energie-infrastructuur. Novem stelt, afhankelijk
van het planstadium adviseurs ter beschikking om tot een dergelijke optimale
situatie te komen. Hulpmiddelen om een optimale energie-infrastructuur te
bereiken zijn inmiddels ontwikkeld. Voor deze in de Derde Energienota aangekondigde
activiteiten wordt f 8 mln meer uitgetrokken Lage Temperatuur Systemen
voor verwarming van gebouwen en woningen hebben een gunstig effect op de energie-efficiency
van alle warmtebronnen, omdat de warmte op een lagere temperatuur kan worden
aangeleverd. In dit programma wordt de toepassing naast de invoering van andere
kostenreducerende maatregelen gestimuleerd.De marktintroductie van warmtepompen is ook onderdeel van dit programma.
Zie artikel 09.02, onderdeel «Warmtepompen». Programma's verkeer en vervoerBeschikbaar is een bedrag van f 8,5 mln. De activiteiten gericht
op energiebesparing in de sector verkeer en vervoer worden uitgevoerd door
Novem op basis van een programma-overeenkomst. Algemene doelstelling van het
programma is efficiency-verbetering, zowel door technologische ontwikkelingen
als door efficiënter gebruik van voertuigen.Het onderdeel techniekontwikkeling beoogt technologische ontwikkelingen
in de industrie te stimuleren op het gebied van onder andere verbrandingsmotoren,
aandrijftechniek en lpg-toepassingen. Ontwikkelingen in elektrisch vervoer
en alternatieve brandstoffen worden zo veel mogelijk in internationaal kader
gevolgd.Onder efficiënt gebruik van voertuigen vallen onder andere het TRANSACTIE-project
(logistiek goederenvervoer) en de actie «Koop zuinig, rij zuinig»
(aanschaf en gebruik personen- en vrachtauto's). Beide projecten worden in
overleg met V&W, VROM, het bedrijfsleven en intermediaire organisaties
uitgevoerd. Programma's agrarische sectorTen laste van dit onderdeel (1997: f 7 mln) komt het programma van
Novem gericht op de agrarische sector. Vanuit dit programma worden onderzoeks-,
ontwikkelings-, kennisoverdrachts- en (in beperkte mate) demonstratieprojecten
op het gebied van energiebesparing in de agrarische sector gestimuleerd en
ondersteund. Eén meerjarenafspraak is in deze sector afgesloten, namelijk
met de glastuinbouw. Inmiddels is met drie agrarische sectoren, te weten de
veehouderij, de champignonteelt en de bloembollenteelt overleg gaande over
een af te sluiten mja. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  167 239164 526166 443169 173169 173  1e
suppl. 1996  7 48010 00010 00010 00010 000  Mutatie  – 22 05029 950– 50– 509 950  Ontwerp-begr.
1997  152 669204 476176 393179 123189 123179 123 Waarvan
te betalen  152 029204 076175 993178 723188 723178 723          uitgaven1995         1996  30 539     30 5391997  38 67625 965    64 6411998  28 47545 20924 252   97 9361999  18 94455 97642 54724 482  141 9492000  19 78039 59948 45443 36626 482 177 6812001  9 61523 58930 22149 13747 36623 482183 410na 2001  6 00013 73830 51961 738114 875155 241382 111Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 40 41588 445127 230146 680165 149  1e
suppl. 1996  5 3107 3108 4489 448  Mutatie – 9 876– 29 114– 36 604– 13 1793 084  Ontwerp-begr.
1997 30 53964 64197 936141 949177 681183 410 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.030 LT Onderzoek besp.techn.  20 85025 850  4 2089 881 41.4 09.0110 Prog's Industrie  57 80770 167  10 45019 784 51.1 09.0120 Tender(s) E'besparing  14 48020 000   3 620 51.1 09.0130 Stimulering E&M–adviezen  2 0002 000  320960 41.4 09.0140 NEWS  8 0008 000  1 6004 000 51.1 09.0150 Nieuwe technieken  3 000    690 51.1 09.0210 Prog's Woningbouw /diensten  31 03262 959  9 31114 856 51.1 09.0230 Prog's verkeer en vervoer  8 5008 500  2 5505 950 51.1 09.0240 Prog's Agrarische Sector  7 0007 000  2 1004 900 51.1 09.0Totaal art 0901  152 669204 476  30 53964 641    c) De toelichting bij de cijfersIn het kader van de Derde Energienota wordt met ingang van 1997 f 30
mln toegevoegd aan de raming van dit artikel. In de inleiding van hoofdbeleidsterrein
9 wordt aangegeven hoe dit bedrag over dit artikel is verdeeld. De raming
op onderdeel Woningbouw/diensten kent een verschuiving in de verplichtingenraming
van f 20 mln naar 1997 ten laste van de jaren 1998 en 1999.Zoals in deze inleiding al is aangegeven, is ervoor gekozen de bijdrage
aan ECN op één artikel te zetten. Daartoe wordt vanaf 1996 f 16,8
mln overgeheveld naar artikel 09.05 ECN. Eveneens is ervoor gekozen de budgetten
ten behoeve van warmtepompen samen te voegen op onderdeel 09.02–150.
Vanaf 1996 wordt dan ook f 5,25 mln per jaar overgeheveld naar het genoemde
artikelonderdeel. De raming van dit artikel wordt verhoogd met f 2 mln
in verband met de verwachte lagere uitvoeringskosten bij Senter door het afschaffen
van een aantal subsidieregelingen.De uitgavenmutatie houdt verband met de reeds genoemde overhevelingen
van verplichtingenraming naar artikel 09.05 Energie-onderzoekscentrum Nederland.
De genoemde verhogingen in het kader van de Energienota hebben in de eerste
jaren een minder groot kaseffect waardoor voor de eerste jaren de uitgavenraming
per saldo neerwaarts wordt bijgesteld. Energiebesparingsresultaten beleidsprogrammasIn de Vervolgnota Energiebesparing is gewezen op het belang om de energiebesparingeffecten
van de beleidsinspanningen te monitoren. Deze programma-monitoring geeft inzicht
in de energiebesparingseffecten van concrete maatregelen (waarneembare investeringen)
voortvloeiend uit de beleidsprogramma's. Niet rechtstreeks meetbaar is de
zogenaamde autonome energiebesparing (gedragseffecten en niet gesubsidieerde
investeringen). Aannemelijk is dat deze wel degelijk mede het gevolg is van
het energiebesparingsbeleid. De programma-monitoring is dus geen schatting
van het overall-resultaat van het energiebesparingsbeleid.Onderstaande tabel geeft de energiebesparing in petajoules (PJ's) van
een aantal energiebesparingsprogramma's in de periode 1988 t/m 1995. •
In kolom 1 staat de gerealiseerde energiebesparing t/m 1995. • Kolom
2 geeft aan welke energiebesparingseffecten in de komende jaren nog zullen
optreden door het gereed komen van investeringen waaraan in de jaren 1988
t/m 1995 reeds een financiële bijdrage is toegezegd, respectievelijk
gebouwen die na 1995 zullen worden voltooid met inachtneming van isolatievoorschriften.
Dit zijn de zogenaamde pijplijn-effecten van de programma's uit de periode
1988 t/m 1995. • Kolom 3 geeft het totaal van gerealiseerde
en nog te realiseren energiebesparing als gevolg van de programmas in de jaren
1988 t/m 1995. • Kolom 4 vermeldt de toegezegde subsidiebedragen t/m
1995. Hierbij moet worden opgemerkt dat het niet juist zou zijn om een eenduidige
relatie te leggen tussen subsidiebedragen en besparingseffecten per programma.
Het energiebesparingsbeleid vormt een samenhangend geheel en verschillende
maatregelen beïnvloeden elkaar. • In enkele gevallen zijn gegevens
gecorrigeerd ten opzichte van de vorig jaar opgenomen tabel.Effecten van enige
besparingsprogramma's 1988–1995 Regeling/programma1. gerealiseerde besparing2.
pijplijn besparing3. totaal besparing4. toegezegd subsidiebedrag in PJ *)in PJin PJf mln. •
WKK**)3879117821 • TIEB91827111• SET onderdeel nieuwe technieken571257• HR-ketels3,4–3,456 (t/m '93) •
Novem-programma industrie244266122 •
Nieuwbouw regels102434– totaal891702591 167* petajoules ** de pijplijn besparing bij WKK omvat ook enkele niet gesubsidieerde
investeringenVoor alle duidelijkheid: bovenstaande cijfers geven niet het totale effect
van het energiebesparingsbeleid. Diverse programma's zijn nog niet verwerkt,
en niet alle energiebesparingseffecten zijn te meten.Harde conclusies zijn dan ook niet verantwoord op basis van de gegevens
uit deze tabel. Met enige voorzichtigheid mag niettemin worden gesteld dat
met de hier genoemde instrumenten tenminste een energiebesparing is teweeggebracht
van 8 à 9 % van energieverbruik in Nederland (à ca. 3000 PJ).
Deze komt grotendeels in de komende jaren tot stand. Alleen al hierdoor wordt
de komende jaren gemiddeld een besparingstempo van ruim 1% per jaar gehaald. 09.02 Duurzame energie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidHet beleid ter bevordering van duurzame energie is gebaseerd op de Vervolgnota
Energiebesparing (VNEB; Kamerstukken II 1993/94, 23 561, nrs. 1 en 2),
de beleidsbrief (Kamerstukken II 1994/95, 23 900, nr. 6), de nadere brief
over het energiebesparings-beleid (Kamerstukken II 1994/95, 24 242, nr.
1) en de Derde Energienota (Kamerstukken II 1995/96, 24 525, nr. 2).
In de Derde Energienota wordt als doelstelling een aandeel van 10% duurzame
energie in 2020 genoemd. Voor het bereiken van deze doelstelling worden velerlei
maatregelen genomen. Een deel hiervan valt onder dit begrotingsartikel.In totaal is in 1997 voor f 93 mln aan verplichtingenruimte op dit
artikel geraamd. Het grootste deel hiervan wordt besteed in het kader van
programma-overeenkomsten met Novem. Voorts worden ter ondersteuning van het
zonneboilerconvenant subsidies verstrekt voor zonneboilers in het kader van
de subsidieregeling actieve zon-thermische systemen. Tenslotte wordt het projectbureau
Duurzame Energie gefinancierd. Juridische grondslag:Het Besluit subsidies energieprogramma's (Stb. 1994, 225) is een AMvB. Voor het bevorderen van investeringen in zonne-boilers geldt de Subsidieregeling
actieve zon-thermische systemen (Stcrt. 1996, 86), een ministeriële regeling.
Beide faciliteiten zijn gebaseerd op de Kaderwet verstrekking financiële
middelen EZ. Programma's zon-thermischOp dit onderdeel is een bedrag van f 8,6 mln beschikbaar. De activiteiten
worden door Novem uitgevoerd in het kader van jaarlijkse programma-overeenkomsten.De inspanningen zijn voor de korte termijn gericht op de totstandkoming
van een zonneboiler met een zodanig lage prijs dat deze in grote getale wordt
gekocht en geplaatst zonder de stimulans van een subsidie. Daartoe vigeert
een meerjarenafspraak tussen EZ, de zonneboilerfabrikanten, Novem, EnergieNed,
Holland Solar en een aantal energiedistributiebedrijven. De verwachting is
dat een subsidieloze zonneboiler eind 1997 gehaald wordt. Een bescheiden bijdrage
aan onderzoek en ontwikkeling is nog voorzien om het zonneboilerconvenant
te ondersteunen.De inspanningen zijn voor de middellange termijn gericht op het bereiken
van een bijdrage van 5 PJ zon-thermisch in het jaar 2007, zoals aangekondigd
in de Derde Energienota.Inmiddels is een nieuw meerjarenprogramma zon-thermisch opgesteld. Er
zal vooral veel onderzoek en ontwikkeling nodig zijn inzake passieve zonne-energie. Programma's zon-photovoltaïschOp dit onderdeel is een bedrag van f 33,1 mln beschikbaar. De directe
omzetting van zonlicht in elektriciteit (zon-photovoltaïsch: zon-pv)
zal op de langere termijn één van de belangrijkste duurzame
energiebronnen worden. Met dat perspectief wordt een toekomstige grootschalige
introductie van zon-pv in Nederland voorbereid. Dat vereist een forse onderzoeks-
en ontwikkelingsinspanning, in samenspraak met de industrie. Tussen de meest
betrokken partijen (overheid, industrie, bouwwereld, ECN, milieu-organisaties
en energiebedrijven) wordt hiertoe een samenwerkingsovereenkomst gesloten.
Flankerend daaraan is een nieuw meerjaren programma zon-pv opgesteld, in uitvoering
bij Novem.Parallel aan de op Nederland gerichte toepassingen, is een groot aantal
partijen in een strategieplatform bezig hun export-gerichte activiteiten verder
op elkaar af te stemmen. De toegezegde notitie Duurzame Energie zal ook aandacht
besteden aan de verhoging van de effectiviteit van het exportinstrumentarium
ten behoeve van duurzame energietechnologie. Programma's windOp dit onderdeel is een bedrag van f 16,6 mln beschikbaar. Hiermee
wordt onderzoeks– en ontwikkelingswerk voor windenergie versterkt, enerzijds
gericht op demonstraties van nieuwe concepten en prototypen, anderzijds op
onderzoek naar kust- en off-shore toepassingen. De planologische inpassing
van windturbines blijft de nodige inspanningen vragen. Verder komen de uitvoeringskosten
van Novem ter afwikkeling van tot en met 1995 toegezegde subsidies voor investeringen
in windturbines ten laste van dit onderdeel. Medio 1996 was 280 MW windenergievermogen
geplaatst van de doelstelling van 1000 MW in 2000. De 1000 MW zal waarschijnlijk
in 2003 gehaald worden. Programma EnergieWinning uit Afval en Biomassa (EWAB)Op dit onderdeel is een bedrag van f 15,5 mln beschikbaar. Thans
levert de energiewinning uit afval en biomassa al ongeveer 33 PJ besparing
aan fossiele brandstoffen op. Het doel voor 2000 is een besparing van 54 PJ.
Het EWAB-programma ondersteunt onderzoeks- en ontwikkelingswerk, haalbaarheidsstudies
en demonstratieprojecten gericht op de stimulering en verbetering
van (mee)verbranding en vergassing van afval en biomassa hoofdzakelijk voor
elektriciteitsopwekking. WarmtepompenDit onderdeel omvat alle uitgaven ter bevordering van onderzoek en ontwikkeling,
demonstratie en introductie van warmtepompen. Hiervoor is in 1997 f 8,3
mln beschikbaar (inclusief f 3 mln intensivering uit de Derde Energienota).De marktintroductie van warmtepompen in de woning, utiliteitsbouw en industrie
valt binnen het kader van het Novem-programma Warmtevoorziening. Met name
in de woningbouw staan we op de drempel van grootschalige toepassingsmogelijkheden.
Door demonstratieprojecten, projectondersteuning, een warmtepompcompetitie,
doelgroepenbenadering en het opsporen van belemmeringen bij toepassing wordt
de markt rijp gemaakt voor de introductie van warmtepompen op grotere schaal. ZonneboilersOp dit onderdeel is in 1997 een bedrag van f 6 mln beschikbaar ter
ondersteuning van investeringen in zonneboilers op grond van de Subsidieregeling
actieve zon-thermische systemen. Door verbetering van de prijs–prestatie
verhouding van zonneboilers zullen deze na 1997 naar verwachting zonder subsidie
verkocht kunnen worden. De regeling wordt uitgevoerd door Senter.  (Bedragen
in verplichtingen x f 1 mln)artikel(-sub)realisatie1995Raming1996Raming1997RAMINGSKENGETALLEN    1. Aantallen zonneboilers 6 9406 1006 5002. Bedrag per eenheid (= aanvraag) (x f 1 000) 1,1530,9840,9233. Toegelicht begrotingsbedrag (= subsidie)09.02-2108,0006,0006,000     DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN    1.
Aantal behandelde aanvragen 2 0181 6001 6002. Aantal vaststellingen 2 3061 5661 5665. Toegelicht begrotingsbedrag (= uitvoeringsk.)01.55-0301,2201,0001,0006. Uitvoerend personeel in fte (= Senter) 3,42,62,6Toelichting op de kwantitatieve informatie: – In 1995 en begin 1996
was de BSET- zon van kracht, deze is medio 1996 opgevolgd door de regeling
Actieve Zon-thermische Systemen (AZS). Het subsidiebedrag per zonneboiler
daalt geleidelijk. – De uitvoeringskosten betreffen niet alleen de zonneboilersubsidie
maar ook de subsidie voor zonnecellen die t/m 1994 gegeven werd, en waarvan
de afwikkeling ook nu nog doorloopt; het is niet mogelijk de uitvoeringskosten
naar deze delen te splitsen. – Voor de uitvoeringskosten is het aantal
aanvragen/vaststellingen belangrijker dan het aantal zonneboilers. Sinds 1994
stijgt het aantal zonneboilers per aanvraag en per vaststelling, waardoor
het aantal uren dat Senter nodig heeft voor de behandeling van een aanvraag/vaststelling
door de jaren moeilijk vergelijkbaar is, en niet is opgenomen. Projectbureau duurzame energieIn de Derde Energienota is aangekondigd dat een projectbureau opgericht
wordt, gericht op demonstratie en invoering van geavanceerde en hernieuwbare
energiebronnen. Functies hiervan zijn: centraal aanspreekpunt,
makelaar, kennisplatform, opsporen en wegnemen van knelpunten en monitoring
van de doelstellingen. Hiervoor is f 5 mln beschikbaar. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000) t/m
19941995199619971998199920002001 Ontwerp-begr.
1996  50 68955 53450 58250 78250 782  1e
suppl. 1996  3 000      Mutatie  – 4 32337 57537 57537 57537 575  Ontwerp-begr.
1997  49 36693 10988 15788 35788 35788 357 Waarvan
te betalen  48 64692 62988 15788 35788 35788 357          uitgaven1995         1996  8 691     8 6911997  13 37911 091    24 4701998  12 25323 69510 941   46 8891999  9 03629 13322 86310 965  71 9972000  4 45923 37828 08922 91510 965 89 8062001  8284 78022 26028 15322 91510 96589 901na 2001   5524 00426 32454 47777 392162 749Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 15 27330 47242 81649 00052 443  1e
suppl. 1996  690690552552  Mutatie – 6 582– 6 6923 38322 44536 81137 619 Ontwerp-begr. 1997 8 69124 47046 88971 99789 80689 901 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.110 Zon-thermisch  6 6248 624  1 3253 194 41.4 09.0120 Zon-photovoltaisch  12 35233 095  2 4707 677 41.4 09.0130 Windenergie  8 64316 643  2 5934 757 41.4 09.0140 Biomassa en afval  7 49715 497  1 4994 264 41.4 09.0150 Warmtepompen  8 2508 250  5282 648 51.1 09.0210 Stimulering zonneboilers  6 0006 000  2761 380 51.1 09.0310 Projectb.Duurzame Energie   5 000   550 12.1 09.0Totaal art 0902  49 36693 109  8 69124 470    c) De toelichting bij de cijfersUit hoofde van de Derde Energienota wordt met ingang van 1997 per jaar
f 45 mln aan de raming toegevoegd. Een verdeling over de artikelonderdelen
is opgenomen in de inleiding. In het kader van de samenvoeging van budgetten
voor ECN wordt in 1996 f 9,573 mln en in 1997 en latere jaren f 12,675
mln overgeheveld naar artikel 09.05 ECN. De raming voor 1996 en latere jaren
wordt verhoogd door het opnemen van de budgetten ten behoeve van warmtepompen
op dit artikel. Hiertoe wordt vanuit artikel 09.01 Energiebesparingstechnologie
f 5,25 mln aan de raming van dit artikel toegevoegd. 09.03 Energievoorzieningsonderzoek a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden de activiteiten op het gebied van energievoorzieningsonderzoek
geraamd. In totaal is in 1997 voor f 10 mln aan verplichtingenruimte
geraamd. Hoge Flux Reactor (HFR)In 1996 wordt aan de EU een bijdrage toegezegd van 32,5 mln ECU voor het
aanvullend programma 1996–1999. Programma's kernenergieVoor de financiering van het onderzoek naar radioactief afval en actiniden
is voor 1997 f 3 mln geraamd op de begroting. Het onderzoek naar radioactief
afval richt zich op twee opties te weten berging en nucleaire verbranding.
Het onderzoek op het gebied van berging richt zich op: • veiligheidsstudies •
uitwerking begrip terughaalbaarheid • uitwerking kosten van berging •
uitwerking relatie IBC-riteriaHet actinidenprogramma richt zich enerzijds op «nucleaire verbranding»
van actiniden en langlevende kernsplijtingsproducten en anderzijds op de mogelijke
ontwikkeling van een splijtstofcyclus, waarin vrijwel geen langlevende actiniden
worden gevormd.In aanvulling hierop zal er tevens naar worden gestreefd een eerste uitspraak
te doen over de risico's van deze technologie in vergelijking met die van
geologische berging. Programma kolenOp dit onderdeel is voor 1997 een bedrag van f 7 mln beschikbaar.Het bedrag is bestemd voor het programma Kolen, uitgevoerd door Novem. Het programma Industriële Ontwikkeling Kolen- Vergassing (IOKV) is
geëvalueerd. Als gevolg hiervan zijn onder andere onderzoek naar schone
kolentechniek en CO2-verwijdering ondergebracht bij het programma
kolen. Evaluatie 94-17: Programma's Industriële Ontwikkeling Kolen- Vergassing
(IOKV) en KolenBeknopt resultaat: IOKV heeft niet voldaan aan verwachtingen. Er is onvoldoende
marktperspectief voor de industrie om door te gaan met een zelfstandig programma
voor industriële kolenvergassing. Programma Kolen leverde relatief betere
resultaten.Gebruik: IOKV als zelfstandig programma beëindigd. IOKV-activiteiten
ondergebracht in programma Kolen. Programmavoorstel Kolen 1996 van Novem is
voorbereid met inachtneming van aanbevelingen op basis van evaluatie. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  115 14035 26732 26629 466101 666 1e
suppl. 1996  2 876     Mutatie  – 29 883– 25 267– 25 266– 25 266– 25 266 Ontwerp-begr.
1997  88 13310 0007 0004 20076 4001 400Waarvan te betalen  83 13310 0007 0004 20071 4001 400Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 49 88548 31048 78749 37748 857  1e
suppl. 1996  575143143   Mutatie – 27 654– 25 958– 27 834– 27 753– 27 106  Ontwerp-begr.
1997 22 23122 92721 09621 76721 75121 721 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.110 Hoge flux reactor  75 000   14 00017 500 35.1 09.1120 Prog's kernenergie  11 5263 000  8 0704 405 12.1 09.0130 Prog's kolen  1 6077 000  1611 022 51.1 09.1Totaal art 0903  88 13310 000  22 23122 927    c) De toelichting bij de cijfersIn het kader van de samenvoeging van de budgetten voor ECN op artikel
09.05 wordt vanuit dit artikel in 1996 f 30,8 mln en in 1997 en later
f 25,3 mln overgeheveld naar artikel 09.05 ECN. Het huidige PINK-programma loopt in 1996 ten einde en zal geen vervolg
krijgen.Om het programma op een correcte wijze af te ronden was in aanvulling
op de raming een additioneel bedrag van f 0,9 mln nodig. Dit werd opgevangen
door een verschuiving binnen artikel 09.03 van «Euratom/HFR» naar
«Programma's kernenergie». 09.04 Beleidsondersteuning en overige uitgaven a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidTen laste van dit artikel worden diverse uitgaven voor beleidsondersteuning
geraamd. Tevens komen ten laste van dit artikel de bijdragen aan de mijnindustrie.
Tot nu toe werden die op een apart artikel geraamd, maar het bedrag is door
de afkoop van de AMF-bijdrage dusdanig gering geworden dat gekozen is voor
samenvoeging met artikel 09.04. BeleidsondersteuningVan het budget van f 4,3 mln wordt naar verwachting verreweg het
grootste deel (ruim f 3 mln) gebruikt voor het uitvoeren van beleidsstudies
op het gebied van energie. Daarnaast worden op dit onderdeel de uitgaven geraamd
ten behoeve van de controle op de naleving van het Benzinebesluit en de bijdrage
aan de normalisatiewerkzaamheden op gasgebied van het Nederlands Normalisatie
Instituut (NNI). Voorts komen ten laste van dit onderdeel enkele bijdragen
aan internationale organisaties en incidentele uitgaven voor exportbevordering
op energiegebied. Tenslotte worden uitgaven voorzien (circa f 0,3 mln)
ten behoeve van de Algemene Energieraad (AER) en de Mijnraad. De uitgaven
betreffen vacatiegelden, alsmede vergoedingen voor reis- en verblijfkosten
voor de leden van beide raden. In het geval van de AER is er voorts nog sprake
van uitgaven in verband met onderzoekskosten.De Wet op de nieuwe AER (Kamerstukken II 1995/96, 24 582, nr. 2)
ligt ter behandeling bij de Tweede Kamer. Aangezien de nieuwe AER de zelfde
omvang en ongeveer het zelfde takenpakket als de huidige AER zal hebben, zal
de instelling van de nieuwe AER naar verwachting geen budgettaire consequenties
hebben. Vanaf 1997 zal de Minister van Economische Zaken, in gevolge de Kaderwet
Adviescolleges, het werkprogramma van de AER op de derde dinsdag van september
aan de beide kamers der Staten-Generaal toezenden. Bijdragen ten behoeve van de mijnindustrieDe op dit onderdeel opgenomen bedragen dienen ter financiering van: •
oude verplichtingen in verband met de bij EZ in beheer zijnde gelden van de
drie mijnschade-stichtingen. • uitgaven in verband met de financiering
van de liquidatiekosten van de Domaniale Mijn Maatschappij (DMM). b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  11 62210 85712 01315 62514 925 Mutatie  – 6 542– 6 292– 6 292– 6 292– 5 592 Ontwerp-begr.
1997  5 0804 5655 7219 3339 3339 333Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 8 44410 26411 23213 02813 965  Mutatie – 6 666– 6 472– 6 325– 6 294– 5 593  Ontwerp-begr.
1997 1 7783 7924 9076 7348 3729 153 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Beleidsondersteuning  5 0804 315  1 7783 542 12.1 09.0110 Bijdragen tbv Mijnindustrie   250   250 41.4 09.1Totaal art 0904  5 0804 565  1 7783 792    c) De toelichting bij de cijfersIn het kader van de samenvoeging van de ECN-budgetten op artikel 09.05
ECN wordt het onderdeel VUT ECN in zijn geheel overgeheveld naar artikel 09.05
ECN. Het resterende budget op artikel 09.11 (f 250 000) wordt vanwege
de geringe omvang overgeheveld naar dit artikel. 09.05 Energie-onderzoek Centrum Nederland a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidZoals bij de inleiding al is aangegeven zijn alle uitgaven ten behoeve
van het Energie-onderzoek Centrum Nederland wederom op één artikel
verantwoord.Ten aanzien van ECN is besloten een nieuw aansturingsmodel op te zetten.
Conform hetgeen in de Nota «Kennis in beweging» hierover aangekondigd,
zal met ingang van 1 januari 1997 de nieuwe programmatische indeling en aansturing
gerealiseerd zijn en de nieuwe Missie van ECN vastgesteld. Voor zowel de Samenwerkings-
als de Missiefinanciering is een meerjarenprogramma geformuleerd. De versterkte
interactie tussen vraag en aanbod van kennis komt tot uiting in het Samenwerkingsfinancieringsprogramma.
Projecten in dit programma worden door de tijd heen meer en meer door marktpartijen
gefinancierd en aangestuurd. Basis- en missiefinancieringDeze financiering is bedoeld om ECN in staat te stellen tot het verrichten
van onderzoek en het ontwikkelen van kennis en kunde op het gebied van de
energiebesparingstechnologie, duurzame energie en energievoorziening. De financiering
wordt met ingang van 1996 benut voor de uitvoering van twee programma's, namelijk
het Missiefinancieringsprogramma en het Basisfinancieringsprogramma. Activiteiten
in zowel Missie- als Basisprogramma hebben betrekking op de volgende werkgebieden:
Nucleaire energie (o.a reactorveiligheid, innovatieve nucleaire systemen,
materialen/straling en milieu en medische toepassingen), Fossiele brandstoffen
(o.a. brandstofcellen, katalyse, atmosferisch onderzoek, bodem en reststoffen),
Duurzame energie (wind-, zonne-energie en biomassa), Beleidsstudies, Energie
Engineering en Stralingstechnologie. Het Missiefinancieringsprogramma heeft
het karakter van lange termijn energieonderzoek op basis van door ECN voor
te stellen onderzoekthema's. Het Basisfinancieringsprogramma
is en blijft gericht op het uitbreiden en verbeteren van kennis en faciliteiten. SamenwerkingsfinancieringDeze financiering is bedoeld om ECN in staat te stellen het per jaar op
te stellen en goed te keuren Samenwerkingsprogramma op het gebied van energiebesparingstechnologie,
duurzame energie en energievoorziening uit te kunnen voeren.Activiteiten zullen door de tijd heen meer en meer mede bepaald worden
door andere partijen (onder andere industrie en e-sector) dan de overheid.
Aansturing van dit programma geschiedt geheel door middel van adviesraden
waarin relevante externe partijen vertegenwoordigt zijn. Projecten zijn in
de volgende werkgebieden te plaatsen: Nucleaire energie (onder andere reactorveiligheid,
innovatieve nucleaire systemen, materialen/straling en milieu), Fossiele brandstoffen
(onder andere systeembeoordeling, katalyse, brandstofcellen (MCFC, SOFC en
SPFC), atmosferisch onderzoek en bodem en reststoffen), Duurzame energie (wind-,
zonne-energie, biomassa en duurzaam bouwen), Energie(beleids-) studies en
Energie-optimalisatie en ketenbeheer. VUTMet ingang van 1991 is de tot dan toe jaarlijks toe te kennen VUT-bijdrage
opgenomen in de meerjarenramingen. De VUT-bijdrage aan ECN bestaat uit een
structureel deel van circa f 5,85 mln en een incidenteel deel van circa
f 0,75 mln tot en met 1999. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Mutatie  64 42161 97461 97361 97461 263 Ontwerp-begr.
1997  64 42161 97461 97361 97461 26361 263Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996        Mutatie 62 98362 05661 97361 97461 263  Ontwerp-begr.
1997 62 98362 05661 97361 97461 26361 263 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Basis– en missiefinanc.  28 69427 875  28 69427 875 41.4 09.0020 Samenwerkingsfinanciering  29 08327 455  27 64527 537 41.4 09.0030 VUT ECN  6 6446 644  6 6446 644 41.4 09.0Totaal art 0905  64 42161 974  62 98362 056    c) De toelichting bij de cijfersZoals onder a) is aangegeven, wordt met ingang van 1996 de raming voor
het Energie-onderzoekscentrum Nederland weer op een artikel geraamd. Om dat
te bewerkstelligen zijn de ramingen op de artikelen 09.01, 09.02, 09.03 en
09.04 verlaagd ten gunste van dit artikel. Het gaat daarbij om f 63,7
mln in 1996, f 61,3 mln in 1997 tot en met 1999 en f 60,6 mln in
2000 en later. Daarnaast wordt aan ECN loonbijstelling toegekend. Het gaat
daarbij f 0,7 mln per jaar vanaf 1996. 09.11 Bijdragen ten behoeve van de mijnindustrie a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidGezien de geringe omvang van dit artikel na de afkoop van de bijdrage
aan het AMF eind 1995 is dit artikel vervallen met ingang van 1997. De resterende
uitgaven ten behoeve van de mijnindustrie (circa f 0,25 mln per jaar)
worden geraamd op artikel 09.04. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  6 2506 2506 2506 2506 250 1e
suppl. 1996  – 6 000– 6 000– 6 000– 6 000– 6 000 Mutatie  50– 250– 250– 250– 250 Ontwerp-begr.
1997 59 992300     Economische code: 51.4 Functionele code: 06.1 09.12 Garanties energiebeleid a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel zijn de garanties op het gebied van het energiebeleid geraamd,
alsmede de eventuele uitgaven die daarmee samenhangen. De diverse garanties
zijn hieronder toegelicht. Leningen en exploitatiekosten Nederlandse Pijpleidingmaatschappij
B.V.De Nederlandse Pijpleidingmaatschappij B.V. (NPM) is opgericht in verband
met de aanleg van een pijpleiding tussen het gebied van de Nieuwe Waterweg
en het Noordzeekanaal. De pijpleiding wordt sinds 1982 niet meer gebruikt.
Het Rijk (in casu EZ) en de gemeente Amsterdam betalen elk 50% van de uitgaven
die sindsdien gemoeid zijn met rente- en aflossingsverplichtingen van leningen
en met de exploitatiekosten. Het garantieplafond van rente-
en aflossingsverplichting bedraagt f 32,5 mln.  Garantie
NPM (x f 1 000)1995199619971998199920002001– garantieplafond32 50032 50032 50032 50032 50032 50032  500– uitstaand risico per 1 januari12 9916 0913 8311 587483321321– te vervallen garanties– 7 285– 2 260– 2 244– 1 104– 162  – verleende of te verlenen garanties385       – uitstaand
risico per 31 december6 0913 8311 587483321321321Leningen Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten
(COVA)De Wet voorraadvorming aardolieprodukten (Stb. 1986, 675) regelt onder
meer de nationale voorraadplicht zoals die in internationaal verband geldt.
Een gedeelte wordt opgelegd aan voornamelijk de raffinaderijen en de importerende
oliehandel en het merendeel aan de Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten (COVA). De omvang van de door COVA aan te houden olievoorraden
is laatstelijk vastgesteld op 1 april 1995 (Stcrt. 1995, 77). De exploitatiekosten
COVA komen ten laste van artikel 09.21 Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten. De ter financiering van de olievoorraden benodigde leningen
zijn verstrekt onder staatsgarantie. Het garantieplafond bedraagt f 1,6
mld en er zijn geen uitgaven op voorzien.  Garantie
COVA (x f 1 000)1995199619971998199920002001– garantieplafond1 600 0001 600 0001 600 0001 600 0001 600 0001 600 0001 600 000– uitstaand risico per 1 januari1 594 0001 594 0001 594 0001 594 0001 594 0001 594 0001 594 000– uitstaand risico per 31 december1 594 0001 594 0001 594 0001 594 0001 594 0001 594 0001 594 000Exploitatiegarantie stadsverwarmingsprojectBetreft uitgaven in verband met de aardgasprijsgarantie voor het stadsverwarmingsproject
Duiven-Westervoort. De uitgavenraming 1997 met betrekking tot deze garantie
is ongewijzigd.  Garantie
Stadsverw. (x f 1 000)1995199619971998199920002001– uitstaand risico per 1 januari41 28437 34433 34429 44425 64421 64416 244– te vervallen garanties– 3 940– 4 000– 3 900– 3 800– 4 000– 5 400– 4 600– uitstaand risico per 31 december37 34433 34429 44425 64421 64416 24411 644b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996 Ontwerp-begr. 19971 689 864385 Waarvan
te betalen53 112385      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 7 8497 8497 9907 2295 154  Mutatie  181– 1 955– 1 894181  Ontwerp-begr.
199710 0627 8498 0306 0355 3355 3355 335 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.010 Leningen NPM 385   2 5022 6952 695 51.2 09.2050 Expl. risico vaarg. R'dam     3 620   51.2 09.0140 Garanties stadsverw.     3 9405 1545 335 51.2 09.0Totaal art 0912 385   10 0627 8498 030    DOORSLUISPOSTEN 09.21 Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden de betalingen aan de Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten (COVA) geraamd ter financiering van de exploitatiekosten
voor het aanhouden van een noodvoorraad aardolieprodukten. Als dekking hiervoor
worden voorraadheffingen op aardolieprodukten geïnd door het Ministerie
van Financiën. Een en ander geschiedt krachtens de Wet Voorraadvorming
Aardolieprodukten (Stb. 1986, 675).De raming van deze voorraadheffing is opgenomen bij ontvangstenartikel
09.03 Ontvangsten COVA. Bij dat artikel zijn ook de ramingskengetallen ten
aanzien van COVA opgenomen. b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  163 350163 350163 350163 350163 350 Mutatie  – 7 018– 12 100– 5 082   Ontwerp-begr.
1997 163 967156 332151 250158 268163 350163 350163 350Economische code: 41.4 Functionele code: 09.1 c. De toelichting bij de cijfersDe mutatie is het gevolg van een tijdelijke verlaging van het tarief op
het heffingsplichtig volume. Deze verlaging is ingegeven door het streven
de financiële reserves van de Stichting COVA beperkt te houden. De verlaging geldt van 1 juni 1996 tot 1 juni 1998. Zie ontvangstenartikel
09.03 voor een berekening van de raming. 09.22 Uitkering aan houder certificaten EBN B.V. a) De grondslag van het artikel en het te voeren beleidOp dit artikel worden geraamd de afdrachten door EZ van dividend van Energiebeheer
Nederland B.V. aan N.V. DSM. Deze is de houder van de certificaten van de
EBN-aandelen. Het dividend wordt op de ontvangstenbegroting van EZ geraamd
(ontvangstenartikel 09.02). b) De cijfers Opbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m
19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  138 000137 000137 000137 000137 000 Mutatie  5 0001 000 Ontwerp-begr.
1997 132 637143 000138 000137 000137 000137 000137 000Economische code: 28.2 Functionele code: 09.1 c) De toelichting bij de cijfersBetreft een verhoging als gevolg van de verhoging van de aardgasbaten
(artikel 09.01 Inkomsten uit Aardgasbaten. Zie ook ontvangstenartikel 09.02
Uitkering EBN. AFWIKKELING ENERGIEBELEID TOT 1996Bij de artikelen 09.31 tot en met 09.35 worden uitgaven geraamd ter afwikkeling
van verplichtingen die tot en met 1995 zijn aangegaan ten laste van de voormalige
begrotingsartikelen 06.01, 06.02, 06.03, 06.04 en 06.10. Kortheidshalve zijn
bij deze artikelen alleen eventueel majeure wijzigingen in de uitgavenraming
toegelicht. 09.31 Adviesraden, normalisatiewerkzaamheden en overige
uitgaven a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ter afwikkeling van verplichtingen
welke zijn aangegaan tot en met 1995 ten laste van voorheen artikel 06.01. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996 Ontwerp-begr. 1997980449      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  568150 Mutatie  – 10239 Ontwerp-begr.
1997 482558389    Economische code: 12.1 Functionele code: 09.0 09.32 Toepassing energiebesparingstechnologie en duurzame
energie a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ter afwikkeling van verplichtingen
welke zijn aangegaan tot en met 1995 ten laste van voorheen artikel 06.02. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996 Ontwerp-begr. 1997762 131169 986 Waarvan
te betalen694 136163 829      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 233 842152 54370 07636 25039 644  Mutatie – 6 7956 60218 51610 606–11 528  Ontwerp-begr.
1997287 209227 047159 14588 59246 85628 11616 000 De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.111 Industrie 52 240   31 42137 52629 585 51.1 09.0112 Gebouwde omgev. en verv. 41 542   44 80130 56026 013 51.1 09.0113 Tenderreg E–besp project 20 413   16 89825 87916 214 51.1 09.0114 Windenergie 3 710   4 533102  51.1 09.0422 Energiebesparingsadviezen 5 945   7751 8203 767 41.4 09.0426 Invest. in windturbines 32 500   39 08843 78428 233 51.1 09.2427 Overige duurzame energie 7 730   129 32275 27552 292 51.1 09.0429 Stimulering waterkracht 5 000       51.1 09.2510 Energiebesp.best.gebouwen 867   18 1245 0361 200 53.1 09.0900 Oude verplichtingen 39   2 2477 0651 841 51.1 09.0Totaal art 0932 169 986   287 209227 047159 145    c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde mutatie betreft in hoofdzaak een bijstelling van de uitgavenraming
bij de onderdelen «Gebouwde omgeving en vervoer», «Tenderregeling
Energiebesparingsprojecten» en «Overige duurzame energie». 09.33 Onderzoek en ontwikkelingswerk op energiegebied a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ter afwikkeling van verplichtingen
die tot en met 1995 zijn aangegaan op voorheen artikel 06.03. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996 Ontwerp-begr. 1997160 04173 966 Waarvan
te betalen156 68673 901      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 68 31044 03818 1566 46351  Mutatie – 3 9075 603– 636– 1 063181  Ontwerp-begr.
199793 39164 40349 64117 5205 400232  De verdeling naar onderdelen van de
verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische en functionele
codering Artikelonderdeel Verplichtingen Uitgaven Codering  199519961997 199519961997 Econ. Funct.020 Ond. Actiniden & R-afval 1 340   5 328697  12.1 07.3030 Aanv. Progr. HFR Euratom     19 3543 818  35.1 09.1040 Nucleaire technologie 5 250   5 7921 050  51.1 09.1110 Beleidsstudies 2 289   6 0553 8471 217 12.1 09.0210 Ontwikkeling kolenbeleid 1 123   2 0013 8163 825 51.1 09.1510 Ond E-besp-tech & duurz E 63 964   54 50750 29343 999 41.4 09.0900 Oude verplichtingen     354882600 12.1 09.0Totaal art 0933 73 966   93 39164 40349 641    09.34 Energieonderzoek-Centrum Nederland a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ter afwikkeling van verplichtingen
welke zijn aangegaan tot en met 1995 ten laste van voorheen artikel 06.04. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996 Ontwerp-begr. 19971 71297 103      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 2 460   Mutatie 3 050  Ontwerp-begr.
199793 3055 510      Economische code: 41.4 Functionele code: 09.0 09.35 Investeringssubsidies energiebesparing a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ter afwikkeling van verplichtingen
welke zijn aangegaan in 1995 ten laste van voorheen artikel 06.10. b) De cijfers Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)  t/m 19941995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996        Ontwerp-begr.
1997 15 382  Waarvan te betalen 13 496      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)  1995199619971998199920002001 Ontwerp-begr. 1996 2 8984 8304 140690690  Mutatie 2 063– 121– 2 570409–
220  Ontwerp-begr. 19976874 9614 7091 5701 099470  Economische code: 51.1 Functionele code: 09.0 TOELICHTING BIJ WETSARTIKEL 2 (ONTVANGSTENBEGROTING) 01.00 ALGEMEEN 01.01 Diverse ontvangsten a) De grondslag van het artikelOp dit artikel is een raming opgenomen van de ontvangsten die samenhangen
met de personeelsuitgaven, zoals restituties van reiskosten en inhoudingen
voor pensioenen en overige ontvangsten die niet onder een specifiek artikel
vallen. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  8 9898 9898 9898 9898 989 Mutatie  – 950– 650– 950– 1 250– 1 250 Ontwerp-begr.
1997 5 7348 0398 3398 0397 7397 7397 739Economische code: 16.1/11.2/12.1 Functionele code: 11.0 c) De toelichting bij de cijfersDe voorgestelde verlaging is voor f 1,25 mln structureel het gevolg
van een herijking van de inkomsten uit werken voor derden. De uitgavenraming
op artikel 01.01 Apparaatsuitgaven EZ, is met hetzelfde bedrag verlaagd. Verder
wordt een verhoging van de ontvangstenraming voorgesteld van f 0,3 mln
in 1996, f 0,6 mln in 1997 en f 0,3 mln in 1998. Het betreft geraamde
ontvangsten uit hoofde van verstrekte renteloze leningen ten behoeve van een
PC-privé-project. De uitgaven (geraamd op f 1,2 mln) vinden plaats
in 1996 ten laste van artikel 01.61 onderdeel Diverse uitgaven actief personeel. 01.11 Ontvangsten Bureau voor de Industriële Eigendom a) De grondslag van het artikelDe ontvangsten van het Bureau voor de Industriële Eigendom bestaan,
naast enkele incidentele baten, hoofdzakelijk uit ontvangsten krachtens de
Rijksoctrooiwet (Stb. 1995, nr. 52). De hoogte van de verschuldigde taksbedragen
is vastgelegd in het Octrooireglement (KB van 22 september 1921, Stb. 1083),
dat voor het laatst is gewijzigd bij KB van 17 december 1993, Stb. 721 en
het Uitvoeringsbesluit Rijksoctrooiwet (KB van 20 februari 1995, Stb. 108). b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  45 88845 88845 88845 88845 888 Mutatie  5767676767 Ontwerp-begr.
1997 45 63645 94545 95545 95545 95545 95545 955Economische code: 36/16.1 Functionele code: 11.1 01.21 Ontvangsten Centraal Planbureau a) De grondslag van het artikelDe ontvangsten van het CPB bestaan voor het grootste deel uit ontvangsten
uit werk voor derden. Daarnaast heeft het CPB nog ontvangsten van kleiner
omvang (onder andere de verkoop van publikaties). De tarieven welke in rekening
worden gebracht voor het werk voor derden zijn, afhankelijk van de opdrachtgever,
gebaseerd op:– de Tarieven Handleiding van het Ministerie van Financiën;– de Algemene Regeling van Tarieven en Voorwaarden van het Ministerie
van BuZa;– Tarieven van de Europese Commissie.Door middel van het hanteren van bovengenoemde tarieven wordt geacht dat
de kosten van het werken in opdracht gedekt zijn. Ingeval sprake is van substantiële
extra kosten ten behoeve van onderzoek voor derden, aanschaf databestanden
en dergelijke, worden deze apart in rekening gebracht. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  1 639135135135135 Mutatie  1 1322 100  Ontwerp-begr.
1997 1 6252 7712 235135135135135Economische code: 16.1 Functionele code: 01.3 c) De toelichting bij de cijfersBetreft in hoofdzaak extra inkomsten uit werken voor derden (1996: f 0,962
mln en 1997: f 2,1 mln). De uitgaven hiervoor zijn geraamd op de uitgavenartikel
01.01 Apparaatsuitgaven EZ. 01.31 Ontvangsten Centraal Bureau voor de Statistiek a) De grondslag van het artikelDe ontvangsten van het CBS bestaan uit voor het grootste deel uit werken
in opdracht voor derden en de verkoop van publikaties. Daarnaast is er sprake
van diverse ontvangsten, welke voornamelijk incidenteel en/of van kleine omvang
zijn. Voor wat betreft het werk in opdracht hanteert het CBS met ingang van
april 1996 de Tarieven Handleiding van het Ministerie van Financiën met
een opslag van vijf procent, hierbij wordt gecorrigeerd voor CBS-specifieke
omstandigheden. Vergeleken met het gehanteerde tariefstelsel van voor april
1996 betekent dit een stijging van 3 procentpunt.Publikaties zijn een bijprodukt van de aktiviteiten van het CBS. Verkoop
vindt daarom plaats tegen marginale kosten (repro- en distributiekosten). b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  8 9008 9008 9008 9008 900 Ontwerp-begr.
1997 23 4008 9008 9008 9008 9008 9008 900Economische code: 16.1 Functionele code: 01.3 01.51 Ontvangsten Rijks Geologische Dienst a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de ontvangsten geraamd van de Rijks Geologische
Dienst. Naast enkele posten van kleinere omvang bestaan de ontvangsten van
de RGD voornamelijk uit opbrengsten in het kader van onderzoek en adviezen
verricht in opdracht van derden. Het daarbij gehanteerde tarievenstelsel is
gebaseerd op de Tarieven Handleiding van het Ministerie van Financiën,
gecorrigeerd voor RGD specifieke omstandigheden. Doordat de RGD gebruik maakt
van de Tarieven Handleiding plus een winstopslag van vijf procent, worden
de in rekening gebrachte tarieven kostendekkend geacht te zijn. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  1 7401 7651 7901 8151 840 Mutatie  1 300  Ontwerp-begr.
1997 3 3823 0401 7651 7901 8151 8401 840Economische code: 16.1 Functionele code: 11.2 c) De toelichting bij de cijfersIn verband met extra inkomsten uit werken voor derden wordt voorgesteld
de raming in 1996 met f 1,3 mln te verhogen. De uitgaven die hier tegenover
staan worden geraamd op uitgavenartikel 01.01 Apparaatsuitgaven EZ. 02.00 INDUSTRIEEL EN ALGEMEEN TECHNOLOGIEBELEID 02.01 Ontvangsten in verband met internationale ruimtevaartprogramma's a) De grondslag van het artikelDe op deze post geraamde ontvangsten hebben betrekking op incidentele
terugbetalingen door ESA op grond van bijstellingen van in het verleden door
EZ betaalde contributies (uitgavenartikel 02.07 Internationale Ruimtevaartprogramma's).
Volgens de ESA-systematiek worden te veel betaalde bedragen twee jaar later
terug ontvangen. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  4 200  Mutatie  700  Ontwerp-begr.
1997 2 8314 900     Economische code: 35.4 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersDe verhoging van de raming met f 0,7 mln in 1996 betreft een bijstelling
van de raming van een terugontvangst van in 1994 aan ESA betaalde contributies. 02.02 Ontvangsten technische ontwikkelingskredieten a) De grondslag van het artikelDe hier geraamde ontvangsten bestaan uit betalingen van rente en aflossingen
op in het verleden verstrekte Technische ontwikkelingskredieten (uitgavenartikel
02.09 Speur- en ontwikkelingswerk). De ontvangsten zijn afhankelijk van het
succes van het ontwikkelingsproject, het succes van de commercialisatie en
de algemene economische ontwikkelingen. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  70 00062 50055 00052 50052 500 Mutatie  15 00022 50020 00017 5007 500 Ontwerp-begr.
1997 88 34885 00085 00075 00070 00060 00055 000Economische code: 86.1 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersOp grond van de gerealiseerde ontvangsten in voorgaande jaren en de perspectieven
van lopende ontwikkelingsprojecten wordt het mogelijk geacht de ontvangstenramingen
voor de komende jaren te verhogen. Aangezien de realisaties
afhankelijk zijn van diverse onzekere faktoren (zie grondslag) wordt terughoudendheid
betracht bij het ramen van de ontvangsten in latere jaren. Als gevolg hiervan
kent de raming een dalende tendens.De ontvangsten die op dit artikel geraamd worden, betreffen aflossingen
en rente op in het verleden verstrekte TOK-kredieten. Het huidige bestand
omvat in totaal 628 projecten met een in totaal verstrekt kredietbedrag van
f 1 966,9 mln, waarop f 1 552,3 mln is uitbetaald door
EZ en inmiddels f 484,1 mln is terugontvangen in de vorm van terugbetaalde
hoofdsom en rente. Het saldo van de laatste twee bedragen is een globale indicatie
van het potentiële bedrag dat EZ ultimo 1995 kan verwachten als terugbetaling.
Dit saldo bedraagt ultimo 1995 f 1 068,2 mln.  Projectstatusaantal
projecten(x f 1 mln) contractsomuitkeringterugbetaling– lopende contracten      * in ontwikkelingsfase111532,5287,33,7 * in commerciële fase3701 016,4937,2466,1 * stopgezet97177,8131,64,3 * in faillissement50240,2196,210,0 totaal6281 966,91 552,3484,102.04 Diverse ontvangsten technologiebeleid a) De grondslag van het artikelOp deze post worden de bijdragen van het Ministerie van OC&W aan het
EET-programma geraamd. Zie hiervoor ook de toelichting bij het uitgavenartikel
02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering. Daarnaast worden
de overige (incidentele) ontvangsten van dit hoofdbeleidsterrein op dit artikel
geraamd. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr.
1996  1 0001 0001 0001 0001 000 1e
suppl. 1996  2 5002 5002 5002 5002 500 Mutatie  1 7502 5002 5002 5002 500 Ontwerp-begr.
1997 2 3105 2506 0006 0006 0006 0006 000De verdeling naar onderdelen van de
ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele coderingArtikelonderdeel Ontvangsten Codering   199519961997 Econ. Funct.010 DIV ONTV TECHNOLOGIEBELEID 2 3102 7501 000 31.3 11.3020 Ontvangst EET-gelden  2 5005 000 38.1 11.1Totaal art 0204 2 3105 2506 000    c) De toelichting bij de cijfersVoor 1996 wordt uit hoofde van diverse posten een meevaller verwacht.
De mutatie vanaf 1997 met f 2,5 mln structureel betreft een desaldering
met uitgavenartikel 02.02 Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering.
Het gaat hier om het Ministerie van OC&W-deel van de tranche 1997 van
de uit cluster-III gereserveerde middelen voor Economie, Ecologie en Technologie
(EET). 02.05 Ontvangsten uit het Fonds economische structuurversterking a) De grondslag van het artikelDe uitgaven die EZ ten behoeve van de Fes-projecten verricht, worden periodiek
verrekend met dit Fonds. De hiermee gemoeide ontvangsten worden op dit artikel
geraamd. Thans worden ontvangsten van drie projecten (NOBIS, HPCN en MARIN)
op dit artikel geraamd. Zie ook uitgavenartikel 02.13 Projecten gefinancieerd
uit het Fes. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  16 79614 30012 8401 271  1e
suppl. 1996  9 38439 96545 2059 314  Ontwerp-begr.
1997 10 92426 18054 26558 04510 585  Economische code: 08 Functionele code: 04.9 03.00 INDUSTRIEBELEID 03.01 Ontvangsten staalindustrie a) De grondslag van het artikelHet betreft de aflossingen en rentebetalingen over de aan Hoogovens in
het verleden verstrekte lening. Tevens worden dividendontvangsten uit hoofde
van de deelneming in Hoogovens op dit artikel geraamd. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  64 33034 37032 41030 450490 1e
suppl. 1996  28 024  Mutatie   14 000  Ontwerp-begr.
1997 128 35792 35448 37032 41030 450490 Economische code: 28.2 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfers De opbouw van de raming
is als volgt: (x f 1 000)199619971998199920002001a) rente leningen Hoogovens8 3306 3704 4102 450490–b) aflossing leningen Hoogovens28 00028 00028 00028 000––c) dividend Hoogovens28 000–––––d) ontvangst aflossing lening 199528 024–––––e) dividend (nieuwe mutatie)–14 000––––Totaal92 35448 37032 41030 450490–Toelichting op de nieuwe mutatie:e) Voor 1997 wordt een dividendontvangst van f 14 mln geraamd. Uit
oogpunt van behoedzaam ramen is voor latere jaren geen dividendraming opgenomen. 03.03 Ontvangsten uit bijdragen aan de industrie a) De grondslag van het artikelHier worden geraamd winstafdrachten en terugbetalingen door bedrijven
op grond van het industriebeleid. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  22 22125 09626 18425 74525 307 1e
suppl. 1996  33 000  Mutatie  4 48430 000  Ontwerp-begr.
1997 104 60259 70555 09626 18425 74525 30724 868Economische code: 86.1 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfers De opbouw van de raming
is als volgt: (x f 1 000)199619971998199920002001a)dividenduitkering Alpinvest5 5005 5005 5005 5005 5005 500d) dividenduitkering DAF11 83611 83611 83611 83611 83611 836c) rente AGL–DAF3 5103 4603 3482 9092 4712 032d) aflossing AGL–DAF–3 8005 0005 0005 0005 000e) overig1 375500500500500500f) superdividend Alpinvest33 000–––––g) dividenduitkering DAF (nieuwe mutatie)4 484–––––h) ontvangst uit Industriefonds (nieuwe mutatie)–30 000––––Totaal59 70555 09626 18425 74525 30724 868Toelichting op de nieuwe mutaties:g) Betreft de bijstelling van de ontvangstenraming van het in 1996 te
ontvangen dividend van DAF met f 4,484 mln tot in totaal f 16,26
mln. h) In 1993 is f 70 mln beschikbaar gesteld aan de Stichting Industriefaciliteit.
Doordat slechts spaarzaam gebruik van de Industriefaciliteit is gemaakt, wordt
het mogelijk geacht f 30 mln van de in 1993 gestorte gelden terug te
vorderen. Zie ook uitgavenartikel 03.12 Bijdrage aan de Industriefaciliteit. 03.04 Ontvangsten Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen
1981 a) De grondslag van het artikelHet betreft afdrachten van de door Particuliere Participatiemaatschappijen
aan de Staat verschuldigde registratiepremie (zie ook uitgavenartikel 03.09
Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen 1981). b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  600300  Ontwerp-begr.
1997 1 232600300    Economische code: 51.3 Functionele code: 11.4 03.06 Opbrengst aandelen DSM a) De grondslag van het artikelOp dit artikel werden de dividenduitkeringen van de deelneming van de
Staat in DSM N.V. geraamd. Begin 1996 heeft de Staat haar aandelenpakket verkocht
waardoor vanaf 1997 geen ontvangsten meer geraamd worden. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  90 44070 00070 00070 00070 000 1e
suppl. 1996  143 024– 70 000– 70 000– 70 000– 70 000 Ontwerp-begr.
1997 84 792233 464     Economische code: 86.4 Functionele code: 11.3 04.00 REGIONAAL BELEID 04.02 Uitkeringen van het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling a) De grondslag van het artikelBetreft de ontvangsten die Nederland uit het EFRO ontvangt. Zie ook uitgavenartikel
04.06 Projecten gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  Ontwerp-begr. 1997 6 869      Economische code: 59.1 Functionele code: 11.0 04.03 Diverse ontvangsten regionaal beleid a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden diverse incidentele ontvangsten geraamd, zoals verrekeningen
van eventueel teveel verstrekte voorschotten en dividenduitkeringen ROM's. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  2 8002000200020002000 Mutatie  3 0309 9001 500  Ontwerp-begr.
1997 16 0165 83011 9003 500200020002000Economische code: 63.2 Functionele code: 11.3 c) De toelichting bij de cijfersDe verhoging van de ontvangstenraming in 1997 en 1998 betreft de terugvordering
van de gelden, uit hoofde van de decentrale IPR (uitgavenartikel 04.08) tot
en met 1993 aan enkele regio's ter beschikking zijn gesteld en niet zijn benut
door deze regio's. Voorgesteld wordt dit geld opnieuw in te zetten voor de
regio's en wel in het kader van de EFRO-cofinanciering (uitgavenartikel 04.09).
De verhoging van de ontvangstenraming in 1996 van f 3,03 mln bestaat
uit het dividend over 1995 van het NOM (f 2,3 mln) en het LIOF (f 0,73
mln). Overeenkomstig de bestaande middelenafspraak met het Ministerie van
Financiën komt 50% van deze ontvangst ten gunste van het generale beeld.
Voorgesteld wordt de andere helft in te zetten voor de EFRO-cofinanciering. 05.00 DIENSTEN, MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF EN ORDENING 05.01 Ontvangsten uit borgstellingsregelingen a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden ontvangsten uit hoofde van de Kredietregelingen
Midden- en Kleinbedrijf (KMKB 1976 en 1985), de Regeling Borgstelling MKB-kredieten
(RBMKB 1 988) en het Besluit Borgstelling MKB kredieten geraamd. Terugbetaling verliesdeclaratiesOp dit onderdeel worden de terugbetalingen op verliesdeclaraties geraamd.
De banken zijn verplicht, indien zij een verlies bij EZ hebben gedeclareerd,
pogingen in het werk te stellen de vordering van de Staat op de betreffende
onderneming/ondernemer te incasseren. De inkomsten betreffen zowel deze opbrengsten
als terugstortingen op afgewezen verliesdeclaraties. Rente KMKBDe raming bestaat uit rente die per saldo wordt ontvangen op de bij de
banken aangehouden rekeningen voor verliesdeclaraties. Provisie verstrekte kredietenOp dit onderdeel worden de provisies geraamd die de banken afdragen over
de bij hen uitstaande kredieten, verleend onder de KMKB 1976 en 1985, de RBMKB
1988 en het Besluit borgstelling MKB kredieten. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  20 47519 40019 40019 40019 400 Mutatie  10 5256 6006 6006 6006 600 Ontwerp-begr.
1997 31 33631 00026 00026 00026 00026 00023 400 De verdeling naar onderdelen van
de ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele coderingArtikelonderdeel Ontvangsten Codering   199519961997 Econ. Funct.010 TERUGBET. VERLIESDECL. 8 8344 8004 800 51.2 11.4030 RENTE KMKB/BBMKB 591200200 26.1 11.4040 PROVISIE VERSTR. KRED. 21 91126 00021 000 16.1 11.4Totaal art 0 501 31 33631 00026 000    c) De toelichting bij de cijfersDoor de gunstige economische conjunctuur wordt verwacht dat meer bedrijven
in staat zullen zijn aan hun betalingsverplichtingen te kunnen voldoen inzake
de Kredietregelingen. Op grond hiervan wordt voorgesteld de raming in 1996
te verhogen tot f 31 mln, in de periode 1997 tot en met 2000 tot f 26
mln en vanaf 2001 tot f 23,4 mln. 05.12 Opbrengst van casino's a) De grondslag van het artikelHet door de overheid gevoerde beleid met betrekking tot casino's is vastgelegd
in de Wet op de Kansspelen en de daaruit voortvloeiende Beschikking casinospelen.
De casino's zijn gehouden te functioneren onder zorgvuldig geformuleerde randvoorwaarden.
Op de naleving van de voorschriften die bij of krachtens de Wet op de kansspelen
zijn gesteld wordt toezicht uitgeoefend door het College van toezicht op de
kansspelen.Onderstaande tabel beoogt inzicht te geven in de ontwikkeling van de activiteiten
van de casinos.  Ramingskengetallenartikel(–sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 19971. Aantal bezoeken alle casino's
(x 1 000) 4 3484 5354 6532.
Gemiddelde opbrengst per bezoek (x f 1 000) 0,0280,0260,0263. Totale opbrengst (x f 1 mln)05.12121,406120,000120,0004. Aantal casino's 91010b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  120 000120 000121 000121 000121 000 Ontwerp-begr.
1997 121 406120 000120 000121 000121 000121 000121 000Economische code: 27.1 Functionele code: 08.3 05.13 Opbrengst afgifte exploitatievergunningen speelautomaten a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden ontvangsten geraamd die afkomstig zijn van het NMi
uit hoofde van titel Va (Speelautomaten) van de Wet op de kansspelen. De ontvangsten
zijn bedoeld ter dekking van de kosten verbonden aan de afgifte van vergunningen
en de controle van speelautomaten.In de volgende tabel is de onderbouwing van de raming gegeven.  RAMINGSKENGETALLENartikel(–sub)Realisatie
1995Raming 1996Raming 19971. Merktekens kansspelautomaten
(in aantallen) 15 60810 00010 0002.
Tarief kansspelautomaten (x f 1 000) 0,2900,2900,2903. Merktekens casino-automaten (in aantallen) 1594004004. Tarief casino-automaten (x f 1 000) 0,2900,2900,2905. Merktekens behendigheidsautomaten (in aantallen) 6 68913 36013 3606. Tarief behendigheidsautomaten (x f 1 000) 0,0250,0250,0257. Verlening exploitatie vergunningen (in aantallen) 8469009008. Tarief exploitatie vergunningen (x f 1 000) 1,0001,0001,0009. Nieuwe exploitatie vergunningen (in aantallen) 48505010. Tarief nieuwe exploitatie vergunningen (x f 1 000) 5,0005,0005,00011. Totale opbrengst (x f 1 mln)05.135,8394,5004,500b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  4 5004 5004 5004 5004 500 Ontwerp-begr.
1997 5 8394 5004 5004 5004 5004 5004 500Economische code: 36 Functionele code: 08.3 05.15 Ontvangsten Nederlands Meetinstituut a) De grondslag van het artikelOp dit artikel zijn geraamd de rente en aflossing van leningen en het
door het NMi uit te keren dividend. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  2 6412 5442 4462 3482 250 Mutatie  200200200200200 Ontwerp-begr.
1997 3 0192 8412 7442 6462 5482 4502 352De verdeling naar onderdelen van de
ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele coderingArtikelonderdeel Ontvangsten Codering   199519961997 Econ. Funct.010 RENTE ONTVANGSTEN NMI 979881784 26.1 11.4020 AFLOSSING VAN LENINGEN 1 2611 2601 260 86.1 11.4030 DIVIDEND NMI 779700700 28.2 11.4Totaal art 0 515 3 0192 8412 744    c) De toelichting bij de cijfersBetreft een structurele verhoging van het dividend NMi. Overeenkomstig
de bestaande middelenafspraak tussen het Ministerie van Financiën en
EZ komt 50% van de extra ontvangsten ten gunste van het generale beeld en
kan 50% gebruikt worden binnen de begroting van EZ. 05.21 Diverse ontvangsten DMO a) De grondslag van het artikelDe ontvangsten op dit artikel betreffen diverse terugbetalingen uit hoofde
van te veel betaalde subsidievoorschotten en verstrekte uitkeringen, ontvangen
renten, aflossingen en overige bijdragen. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  20002000200020002000 Mutatie  60  Ontwerp-begr.
1997 2 6032 06020002000200020002000Economische code: 16.0 Functionele code: 11.4 c) De toelichting bij de cijfersDe verhoging in 1996 betreft een eenmalige betaling door de Stichting
Holland Casino's van de rekeningen van het inmiddels opgeheven secretariaat
van de Raad voor de Casinospelen. Zie ook uitgavenartikel 05.21 Marktwerking. 07.00 BUITENLANDSE ECONOMISCHE BETREKKINGEN EN EXPORTBEVORDERING 07.01 Ontvangsten BEB a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de ontvangsten van het DG BEB geraamd. Het gaat
daarbij voornamelijk om rente- en premie-ontvangsten op kredieten en garantstellingen. b) De cijfers en onderverdeling in artikelonderdelen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  1 0001 0001 0001 0001 000 Mutatie  1 4601 7331 7331 733579 Ontwerp-begr.
1997 3 5392 4602 7332 7332 7331 5791 000De verdeling naar onderdelen van de
ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele coderingArtikelonderdeel Ontvangsten Codering   199519961997 Econ. Funct.010 Ontv gemengde kredieten 2 1141 400500 26.2 11.3020 Ontv interne markt     39.4 11.1030 Overige ontvangsten BEB 1 4251 060500 39.4 11.1040 Premies exportkredietverz   1 733 39.4 11.1Totaal art 0701 3 5392 4602 733    c) De toelichting op de cijfersDe mutatie voor 1996 betreft voor f 0,56 mln een ontvangst van de
Nationale Investeringsbank aan premies op de Investeringsfaciliteit voor Midden-
en Oost-Europa (uitgavenartikel 07.05). Deze ontvangst wordt opnieuw ingezet
op het betreffende artikel. Op het onderdeel Gemengde kredieten wordt voor
1996 verwacht dat f 0,9 mln meer ontvangsten zullen worden gerealiseerd.
De resterende bedragen zijn de premies die naar raming worden ontvangen op
garanties in verband met afgegeven exportkredietverzekeringen in de jaren
13–25 in het kader van Inpres 8-projecten. Deze premies komen ten goede
aan het Non-ODA deel van de HGIS. 07.02 Ontvangsten Exportbevorderings- en Voorlichtingsdienst a) De grondslag van het artikelDe ontvangsten op dit artikel bestaan voornamelijk uit opbrengsten van
promotionele aktiviteiten welke door de EVD worden gedaan. Daarnaast heeft
de EVD nog ontvangsten van meer incidentele aard en/of kleinere omvang. De
tarieven welke uit hoofde van promotionele aktiviteiten aan deelnemers in
rekening worden gebracht zijn gebaseerd op het interne prijsbeleid van de
EVD. Per produkt of dienst bestaat inzicht in de mate van kostendekkendheid,
waarbij gemiddeld sprake is van een kostenverdeelsleutel tussen overheid en
bedrijfsleven van 50 – 50. Er wordt geen kostendekkend tarief gehanteerd
omdat dan de drempel voor deelname te hoog wordt. De activiteiten
van de EVD hebben immers tot doel de particuliere sector te stimuleren tot
aktiviteiten, die men niet uit eigen beweging zou ondernemen. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  1 7771 7771 7771 7771 777 Mutatie   446446446446 Ontwerp-begr.
1997 2 0591 7772 2232 2232 2232 2232 223Economische code: 41.4 Functionele code: 11.1 c) De toelichting bij de cijfersDe EVD genereert met ingang van 1997 extra ontvangsten met het in eigen
beheer uitgeven van de publicatie Buitenlandse Markten. Hiermee worden de
extra uitgaven, die daarmee zijn gemoeid, gecompenseerd. 08.00 WET INVESTERINGSREKENING 08.01 Ontvangsten WIR a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de ontvangsten verantwoord uit hoofde van de Wet
Investeringsrekening. De ontvangstenraming betreft desinvesteringsbetalingen.
In de toelichting bij het uitgavenartikel 08.01 Investeringsbijdragen en -toeslagen,
is reeds in meer algemene zin op de besluitvorming omtrent het Fonds Investeringsrekening
en de stand van het WIR-dossier ingegaan. Op deze plaats wordt dan ook volstaan
met een verwijzing naar deze passages. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  50 00025 00010 0005 0005 000 1e
suppl. 1996  40 00020 00010 0005 000  Ontwerp-begr.
1997 197 64890 00045 00020 00010 0005 000 Economische code: 51.1 Functionele code: 06.9 09.00 ENERGIEBELEID 09.01 Inkomsten uit aardgas a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de aardgasbaten (exclusief vennootschapsbelasting)
geraamd. De raming is onderhevig aan onzekerheden op de olie en valutamarkt,
alsmede aan mogelijke variaties in de gasafzet. Aardgasbaten MOR GroningenOp dit onderdeel zijn de inkomsten geraamd uit hoofde van de MeerOpbrengstRegeling
Groningen. Aardgasbaten via EBNOp dit onderdeel zijn de bijzondere winstafdrachten geraamd van Energie
Beheer Nederland uit hoofde van de deelnemingen van EBN in de olie- en gaswinning. Opbrengsten MijnwetgevingOp dit onderdeel zijn de inkomsten geraamd uit hoofde van de Mijnwetgeving
en bepalingen in verleende concessies en vergunningen ten behoeve van de opsporing
en winning van delfstoffen (exclusief zout) op Nederlands territoir, alsmede
het Nederlands Continentaal Plat. Deze inkomsten zijn afhankelijk van de olieprijzen,
de winningskosten en het produktievolume. Dividend Gasunie via EBN B.V.EBN B.V. neemt voor 40% deel in het aandelenkapitaal van de N.V. Nederlandse
Gasunie. Ingevolge de overeenkomst betreffende het beheer van EBN B.V. draagt
laatstgenoemde vennootschap 15/40-deel van de door haar ontvangen dividenden
van de N.V. Nederlandse Gasunie aan de Staat af. Aangezien de dividenduitkering
van de N.V. Nederlandse Gasunie is gefixeerd op f 80 mln per jaar, resulteert
een uitkering door EBN B.V. van f 12 mln. Dividend GasunieDit onderdeel omvat de inkomsten die worden verkregen uit hoofde van het
aandelenbezit (10%) van de Staat in de N.V. Nederlandse Gasunie. Aangezien
de dividenduitkering van de N.V. Nederlandse Gasunie is gefixeerd op f 80
mln per jaar, resulteert een uitkering aan de Staat van f 8 mln. Bijdrage aan het FesConform de instellingswet van het Fonds economische structuurversterking
(Fes) (Kamerstukken II 1992/93, 23 002, nrs. 1–2) wordt een deel
van de gasbaten geraamd op de begroting van genoemd fonds. Dit deel van de
gasbaten is bij artikel 09.01 zichtbaar gemaakt op het onderdeel 060, Bijdrage
aan het Fes. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  4 500 0004 400 0004 400 0004 400 0004 300 000 1e
suppl. 1996  500 000 – 100 000  Mutatie  120 000600 000100 000  Ontwerp-begr.
1997 4 997 2585 120 0005 000 0004 400 0004 400 0004 300 0004 200 000De verdeling naar onderdelen van de
ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele coderingArtikelonderdeel Ontvangsten Codering   199519961997 Econ. Funct.010 Aardgasbaten MOR Groningen 3 040 0002 850 0003 150 000 28.1 09.1020 Aardgasbaten via EBN B.V. 1 574 0001 950 0001 650 000 28.1 09.1030 Opbrengsten mijnwetgeving  1 180 000980 000 28.1 09.1031 Winstaandeel 751 040   28.1 09.1032 Cijns 113 414   28.1 09.1033 Oppervlakterechten 34 789   28.1 09.1034 Verkenningsvergunningen 15   28.1 09.1040 Dividend Gasunie via EBN 120001200012000 28.2 09.1050 Dividend Gasunie 8 0008 0008 000 28.2 09.1060 Bijdrage aan het Fes – 536 000– 880 000– 800 000 28.1 09.1Totaal art 0901 4 997 2585 120 0005 000 000    c) De toelichting bij de cijfersDe koude winter 1995/1996 heeft geleid tot extra afzet zowel in het binnenland
als in het buitenland. Tevens waren de olieprijzen in de eerste helft van
1996 hoger dan geraamd. Een en ander leidt tot een opwaartse aanpassing van
de ontvangstenraming aardgasbaten in 1996 en 1997. Bij brief van 11 juli 1996
is de Tweede Kamer geïnformeerd over het tussenvonnis in de arbitrageprocedure
tussen de NAM en Brigitta (Kamerstukken II 1995/96, 21 563, nr. 6). Daarin
is aangegeven dat het grootste deel van de door de NAM te ontvangen betaling
in de schatkist terecht zal komen. Deze ontvangsten zullen ten gunste komen
van het Fonds economische structuurversterking (Fes). Wanneer de Common-Area-baten
precies worden ontvangen en de exacte omvang ervan, staat op dit moment nog
niet vast. In de ontwerp-begroting van het Fes is vooralsnog geraamd dat in
1996 van de common-area-baten f 2,75 mrd wordt ontvangen (inclusief belastingmiddelen). Ramingskengetallen aardgasbatenBij het opstellen van de aardgasbatenraming wordt gebruik gemaakt van
een ramingsmodel. De belangrijkste veronderstellingen en uitkomsten zijn in
de onderstaande tabel verwerkt.  jaar199619971998199920002001prijsgegevensdollarkoers1,681,701,701,701,701,70olieprijs in dollar per vat17,7016,0016,0016,5017,0017,00hoeveelheidsgegevens (mld m3)afzet
binnenland47,444,645,546,346,446,7 afzet
export45,042,041,940,538,838,8 totaal92,486,687,486,885,285,5ontvangsten aardgasbaten (mld hfl)niet belasting
middelen       – EZ–begroting (art 09.01)5,125,04,44,44,34,2– FES0,880,80,70,60,60,6 vennootschapsbelasting2,62,32,12,12,12,1totaal8,68,17,27,17,06,9TariefgegevensHet betreft de tariefgegevens met betrekking tot het onderdeel verkenningsvergunningen.
De vergunningen zijn gebaseerd op de Mijnwet continentaal plat van 23 september
1965, Stb. 428. Het tarief bedraagt: f 10 per m2 met een minimum
van f 1 000,- per vergunning. 09.02 Uitkering van Energiebeheer Nederland B.V. a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de dividenden geraamd van EBN B.V. Dividend EBN B.V.Betreft de geraamde winstuitkering van Energie Beheer Nederland B.V. aan
de Staat, ten behoeve van de N.V. DSM als certificaathouder van de aandelen
EBN B.V. Zie voor de uitkering aan N.V. DSM uitgavenartikel 09.22 Uitkering
aan houder certificaten Energiebeheer Nederland B.V. b) De cijfers en de verdeling in artikelonderdelen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  138 000137 000137 000137 000137 000 Mutatie  5 0001 000    Ontwerp-begr.
1997 132 637143 000138 000137 000137 000137 000137 000Economische code: 28.2 Functionele code: 09.1 c) De toelichting bij de cijfersBetreft een verhoging als gevolg van de verhoging van de aardgasbaten
(artikel 09.01 Inkomsten uit Aardgas). 09.03 Ontvangsten voorraadheffing in verband met financiering
Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de ontvangsten geraamd uit de op de Wet voorraadvorming
aardolieprodukten (Stb. 1986, 675) berustende voorraadheffing ter dekking
van de exploitatiekosten van de Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming
Aardolieprodukten (COVA). De uitgaven ten gunste van COVA worden geraamd op
het uitgavenartikel 09.21. Ramingskengetallen COVAOpgenomen zijn de ramingsveronderstellingen ten aanzien van de COVA-ontvangsten.
Aangezien de ontvangsten direct via het uitgavenartikel uitgekeerd worden
aan de Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten (COVA)
geldt deze tevens als onderbouwing van de uitgaven. De raming (pxq) is gebaseerd
op de volgende uitgangspunten: Tarief: jan-mei 1996 f 1,35 juni
1996 t/m mei 1998 f 1,25 juni 1998 e.v. f 1,35 Hoeveelheid:
het geraamde heffingsplichtig volume is 121 mln hectoliter per jaar.  jaar199619971998199920002001heffingplichtig volume121121121121121121tarief1,35/1,251,251,25/1,351,351,351,35raming (x f 1 mln)156,33151,25158,26163,35163,35163,35b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  163 350163 350163 350163 350163 350 Mutatie  – 7 018– 12 100– 5 082  Ontwerp-begr.
1997 163 966156 332151 250158 268163 350163 350163 350Economische code: 36 Functionele code: 09.1 c) De toelichting op de cijfersBetreft een daling van de ontvangsten in verband met de tijdelijke verlaging
van het tarief van f 1,35 per 1 000 liter naar f 1,25 per 1 000
liter. Zie ook uitgavenartikel 09.21 Stichting COVA. 09.04 Dividend Ultra-Centrifuge Nederland N.V. a) De grondslag van het artikelOp dit artikel wordt het dividend geraamd dat wordt ontvangen uit het
aandelenbezit van 98,8% van de Staat in Ultra-Centrifuge Nederland (UCN) N.V.
De Staat bezit 185 518 stuks aandelen met een nominale waarde van f 870
per aandeel. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  11 00011 00011 00011 00011 000 Ontwerp-begr.
1997 13 44111 00011 00011 00011 00011 00011 000Economische code: 28.2 Functionele code: 09.1 09.05 Ontvangsten zoutwinning a) De grondslag van het artikelBetreft de afdrachten van AKZO aan de Staat op grond van de overeenkomst
van 13 juli 1918 (laatstelijk gewijzigd per machtiging bij wet van 7 juli
1988, Stb. 372), behorende bij de mijnbouwconcessies voor de winning van zout. b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  3 0003 0003 0003 0003 000 Mutatie  477  Ontwerp-begr.
1997 3 1753 4773 0003 0003 0003 0003 000Economische code: 28.1 Functionele code: 11.2 c) De toelichting op de cijfersDe verhoging van de raming is ingegeven door de inmiddels gerealiseerde
ontvangst van de afdrachten van AKZO. 09.06 Diverse ontvangsten Energie a) De grondslag van het artikelOp dit artikel worden de overige ontvangsten in het kader van het energiebeleid
geraamd. Hiertoe behoort onder andere de laatste ontvangst van de SEP ten
behoeve van de betaling van de subsidies voor Warmte Kracht Koppeling (WKK)
namelijk f 10 mln in 1997 (Kamer- stukken II 1992/93, 23 104, nr.
2). b) De cijfers Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)   1995199619971998199920002001Ontwerp-begr. 1996  26 25011 2501 2501 2501 250 Ontwerp-begr.
1997 39 41926 25011 2501 2501 2501 2501 250Economische code: 16.1 Functionele code: 09.0 TOELICHTING BIJ WETSARTIKEL 3 (AGENTSCHAPSBEGROTING)Betreft een toelichting bij de begroting van baten, lasten, kapitaaluitgaven
en kapitaalontvangsten van het agentschap Senter. MISSIESenter, per 1 januari 1994 formeel ingesteld als agentschap binnen de
Rijksdienst, houdt zich bezig met de uitvoering van stimuleringsbeleid met
een publiek karakter, gericht op de versterking van de concurrentiekracht
van Nederland en van Europa en de bevordering van duurzame ontwikkeling. Senter
beheert (daartoe) in opdracht van diverse departementen en andere overheden
en organisaties diverse beleidsinstrumenten. Het opdrachtenpakket bestaat
onder andere uit het uitvoeren van subsidie- en kredietregelingen, het organiseren
van koppelconferenties om internationale samenwerkingsprojecten te stimuleren
en het realiseren van demonstratieprojecten om projectresultaten onder de
aandacht van grotere groepen bedrijven te brengen.De doelgroepen van de beleidsinstrumenten zijn in hoofdzaak het bedrijfsleven
en de onderzoeksinfrastructuur.Senter streeft naar een substantiële vergroting van haar omzet buiten
EZ. Opdrachten van buiten EZ komen de positie van Senter als uitvoeringsorganisatie
voor bedrijfsgericht stimuleringsbeleid ten goede en houden een zekere waarborg
in voor de continuïteit en kennis van de Senter organisatie. Voor de
doelgroep van Senter zal de uitvoering van meerdere regelingen met een verschillende
beleidsachtergrond tevens leiden tot een grotere mate van transparantie.Alle opdrachten van Senter buiten EZ behoeven vooraf de toestemming van
de Secretaris-Generaal van EZ. FINANCIEEL BEHEERDe voornaamste aspecten van het financieel beheer door Senter worden hierna
kort gememoreerd.1. Senter hanteert een baten/lastenstelsel ten behoeve van de apparaatskosten
en dient in dit kader ook een balans op te maken.2. Met de Secretaris-Generaal van EZ (SG) zijn afspraken gemaakt over
verantwoordelijkheden, rapportage en financiële verantwoording, met name
ten aanzien van de planning & control-cyclus. In dit verband zijn van
belang de goedkeuring door de SG van het jaarwerkplan aan het begin van het
jaar (ex ante), het halfjaarbericht (feitelijke realisatie en prognose vermoedelijk
beloop) en de (financiële) verantwoording aan het eind van het jaar (ex
post).De door Senter te hanteren tarieven worden voorafgaand aan elk dienstjaar
goedgekeurd door de SG. In de financiële verantwoording neemt Senter
haar voorstel op aan de SG, betreffende de bestemming van een eventueel positief
bedrijfsresultaat.3. De algemeen directeur van Senter is op een aantal punten autonoom in
het nemen van beslissingen. De bevoegdheden van de algemeen directeur van
Senter zijn verwoord in het Instellingsbesluit agentschap Senter en voorts
in de tussen Senter en de SG gemaakte Managementafspraken.4. Senter werkt op offertebasis richting opdrachtgevers. De definitieve
opdrachtsom komt in een onderhandelingsproces tot stand.5. Alle medewerkers van Senter, zowel ambtelijk als ingehuurd, schrijven
tijd. Dit tijdschrijfsysteem vormt de basis voor de voortgangsbewaking, verantwoording
en facturering per opdracht.6. Voor de administratieve verwerking van opdrachten die voor EZ worden
uitgevoerd maakt Senter sinds medio 1996 gebruik van het nieuwe financiele
informatieysteem (FAS). Zie ook paragraaf 4.4.1. van het algemeen deel van
de memorie van toelichting. OPDRACHTEN EN PRODUKTENDe meeste opdrachten van Senter hebben betrekking op de uitvoering van
regelingen of programma's, waarbij het overigens gaat om een grote verscheidenheid
aan instrumenten qua beleidsachtergrond en inhoud.Opdrachten voor regelingen bestaan meestal uit een aantal deelactiviteiten.
Het behandelen van nieuwe aanvragen en het beheer/afhandelen van gecommitteerde
projecten zijn veel voorkomende deelactiviteiten. Daarnaast omvatten opdrachten
vaak ook nog algemene of ondersteunende activiteiten met betrekking tot de
desbetreffende uitvoering van de regeling, zoals bijvoorbeeld voorlichtingsactiviteiten
en inzet ten behoeve van specifieke informatievoorziening.Naast de aantallen uren ten behoeve van de deelactiviteiten tegen het
geldende integrale Sentertarief bevatten opdrachtsommen veelal ook een bedrag
aan out-of-pocket kosten, zoals bijvoorbeeld dagvergoedingen voor externe
beoordelingscolleges of kosten voor promotie en voorlichting. KWALITEITUitgangspunt van Senter is dat de kwaliteit van haar dienstverlening staat
of valt met de mate waarin die kwaliteit intern wordt gedragen en de wijze
waarop die intern is geborgd. Alle ontwikkelingen die tot doel hebben de kwaliteit
van Senter te verhogen zijn ondergebracht in het meerjarenprogramma Senter
2000. Het motto van dit programma is: marktgerichter, slimmer en goedkoper.
De concrete doelstellingen en activiteiten van Senter zijn opgehangen aan
de P's van Produkt, Proces, Personeel en Presentatie.Bij Produkt staat kennismanagement centraal. De bedoeling hiervan
is de bij Senter aanwezige kennis die is opgeslagen in de hoofden van medewerkers,
in diverse databases, in dossiers en in rapporten beter te benutten. Daardoor
verbetert de dienstverlening naar de doelgroepen en kan een hoger rendement
worden gehaald uit de aanwezige kennis ten behoeve van bestaande en nieuwe
opdrachtgevers. Uiteraard blijft Senter daarbij waken over de strikte geheimhouding
van bedrijfsdossiers.Bij Proces lopen twee projecten. Het eerste is het Sirius-project
dat als hoofddoel heeft te komen tot een (meer) geïntegreerde informatievoorziening.
Sirius moet een wezenlijke bijdrage leveren aan een betere sturing van het
apparaat van Senter en aan een betere en meer efficiënte uitvoering van
de aan Senter toevertrouwde beleidsinstrumenten. Bij het project professioneel
beheer (Probe) gaat het erom in de lijnafdelingen een kwaliteitsslag te maken
bij de afhandeling van subsidie en kredietdossiers, Daartoe is een duidelijke
norm geformuleerd. Het behalen en handhaven van de Probe-norm leidt tot efficiencywinst
in de controlepiramide.Bij Personeel staat een aantal activiteiten op het programma.
In 1995 werd een inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers ontwikkeld. Aansluitend
hierop wordt thans gewerkt aan een introductiecursus. Andere speerpunten van
het personeelsbeleid in de komende periode zijn een lange termijn opleidingsplan,
een beoordelings- en beloningssysteem dat optimaal is afgestemd op de agentschapsambities
en de bevordering van de interne en externe mobiliteit van de medewerkers.Bij de P van Presentatie gaat het vooral om de versterking
van de interne communicatie en het «corporate image». DOELMATIGHEID EN TARIEVENDoelmatigheid is een sleutelbegrip voor het functioneren van agentschappen.
De doelmatigheid van Senter blijkt primair uit de ontwikkeling van de tarieven
en de ontwikkeling van de uitvoeringskosten in relatie tot de volumina per
opdracht. Dat laatste is voor de opdrachtgevers van Senter een belangrijk
criterium om opdrachten al dan niet aan Senter te gunnen. Het is het streven
van Senter om in vijf jaar in reële termen een kostenverlaging te realiseren
van 10% ten opzichte van 1995.In 1996 werd besloten geen aanpassing van de tarieven door te voeren.
Uitgaande van een gelijkblijvend opdrachtenvolume betekent dit voor de opdrachtgevers
van Senter een reële kostenverlaging van circa 2%. Voor 1997 verwacht
Senter echter niet meer aan een nominale tariefverhoging te kunnen ontkomen.
Vaststelling van deze tarieven 1997 door de SG zal in het najaar 1996 plaatsvinden.In tabel 1 wordt de ontwikkeling van de dagtarieven van de bij Senter
bestaande tariefcategorieën weergegeven. Tabel
1: Tariefontwikkeling (in guldens)  tarief1996tarief1995tarief1994 als
indexcijfers (1995= 100) 199619951994 Senior
Adviseur1 5801 5801 630 100100103Adviseur A1 2751 2751 385 100100109Adviseur B1 1851 1851 385 100100117Beoordelaar890890990 100100111Administratief765765765 100100100Gewogen gemiddelde1 0451 0451 161 100100111BEGROTING VAN BATEN EN LASTEN AlgemeenSenter hanteert als algemeen uitgangspunt dat de baten in enig jaar minimaal
de lasten in dat jaar moeten dekken. Omdat zich altijd tegenvallers kunnen
manifesteren richt Senter zich onder andere door een efficiënte bedrijfsvoering
op een gematigd positief exploitatiesaldo.Uitgaande van het voor 1997 geraamde opdrachten volume (zie tabel 4) is
de begroting van baten en lasten voor 1997 geprognostiseerd op f 48,7
mln. Zekerheid over de in de toekomst te behalen baten is er overigens niet.
Kenmerkend voor een agentschap is een flexibele en bedrijfsmatige aanpak waarmee
bij een wisselend opdrachten volume de baten en lasten redelijk in evenwicht
kunnen worden gehouden. Ten gevolge hiervan heeft een meerjarenraming dan
ook slechts een beperkte waarde.Voor het jaar 1996 is naast de raming uit de ontwerp-begroting 1996 (Kamerstukken
II 1995/96, 23 900 XIII, nr. 2, blz. 237) tevens een prognose per medio
1996 opgenomen. Deze prognose geeft een beter beeld van de geraamde trendmatige
ontwikkeling in de meerjarenbegroting. Tabel 2: Meerjarenbegroting
(bedragen x f 1 000)  1995
realisatie1996ontw. begr.1996medio '9619971998199920002001Baten        opbrengst EZ40 81840 00041 38542 08042 46042 84043 22043 600opbrengst overige depart.3 5953 6005 5024 7505 5006 2507 0007 750opbrengst derden1 6531 6501 6831 7501 8001 8501 9001 950rentebaten425040100100100100100Totaal baten46 10845 30048 61048 68049 86051 04052 22053 400         Lasten        apparaatskosten         * personeel29 83328 150132 15433 40034 40035 40036 40037 400* materieel12 95614 20013 58712 80013 00013 20013 40013 600afschrijvingskosten materieel1 5871 8001 6431 8001 5401 5601 5801 600dotaties aan voorzieningen1 281600600600600600600600dotaties aan reserves002000000Totaal lasten45 65744 75047 98448 60049 54050 76051 98053 200Saldo van baten en lasten451550626803202802402001 De personeelskosten zijn voor het jaar 1996 met f 0,6
mln verlaagd ten opzichte van de begroting 1996 vanwege een verwachte dotatie
aan de post voorzieningen van f 0,6 mln voor langdurig ziek en wachtgelden. 2 In de ontwerp-begroting 1996 staat een bedrag van f 0,5 mln genoemd
als dotatie aan reserves. Dotatie aan reserves is echter een element van resultaatbestemming
en niet van resultaatbepaling en dient om deze reden niet onder de lasten
te worden opgenomen. OmzetVoor 1997 en volgende jaren zijn er diverse onzekerheden met betrekking
tot de omzetontwikkeling. De omvang van het huidige bij Senter in uitvoering
zijnde «energiepakket» loopt mogelijk verder terug. Het is onzeker
of deze terugloop (gedeeltelijk) gecompenseerd kan worden door betrokkenheid
van Senter bij de in de Derde Energienota aangekondigde fiscale faciliteit
voor de bevordering van energiebesparing.In 1997 zullen als gevolg van de Nota «Kennis in beweging»
(KIB) de instrumenten PBTS, IT regelingen, BTOC en T&U vervangen worden
door het nieuwe Samenwerkingsinstrument. Voor Senter is thans niet duidelijk
welke gevolgen dit op de langere termijn zal hebben voor de omzet. De eerste
jaren zullen de gevolgen overigens niet direct merkbaar zijn, omdat naast
de introductie van het nieuwe Samenwerkingsinstrument de afwikkeling van oude
instrumenten nog het nodige werk met zich mee zal brengen.Op grond van bovenstaande overwegingen is de bij EZ te behalen omzet voor
het jaar 1997 en verder geraamd op circa f 42 mln.Voornamelijk door intensivering van contacten met andere ministeries dan
waarvoor nu reeds gewerkt wordt, verwacht Senter op de externe markt (buiten
EZ) een steeds groter omzet te kunnen verwerven. Kansen liggen er mogelijk
ook bij de Europese Unie. De omvang van deze groei wordt geprognostiseerd
op f 0,8 mln per jaar. LastenAls gevolg van fluctuaties in de opdrachtenportefeuille wordt van Senter
een flexibele personeelsinzet verwacht. Ten behoeve van de flexibiliteit is
een deel van het personeel ingehuurd. Senter streeft naar een 70:30 verhouding
tussen ambtelijk en inhuur personeel (zie tabel 6). De aard van de verschillende
opdrachten in enig jaar zal echter van grote invloed zijn op de realisatie
van deze verhouding in dat jaar. Kortlopende opdrachten zonder meerjarenperspectief
en opdrachten met een grote piekbelasting zullen aanleiding geven tot een
groter aantal inhuurkrachten. Aangetekend zij hierbij dat inhuurpersoneel
duurder is dan ambtelijk personeel. Zie voor een nadere toelichting hierop
tabel 7. De huisvestingskosten zijn onder de post materieel verwerkt. Tevens zijn
onder het budget van de materiële apparaatskosten de out-of-pocketkosten
begrepen. In de opdrachtsommen is hiervoor separaat dekking aanwezig. Voor
de resterende materiële kosten is dekking in de tarieven aanwezig.De verwachte specificatie en het verloop van de boekwaarde van de materiële
vaste activa in 1997 is als volgt  Materiële
vaste activaboekwaarde 1 jan. 1997(des) inves-teringenafschrijvingenboekwaarde
31 dec. 1997Investeringen t/m 199394 877Automatisering1 4411 1101 3431 208Meubilair355105123337Kantoor
en overige installaties757305247815Totaal2 6471 5201 8002 367De boekwaarde van de bij de vorming van het agentschap per 1 januari 1994
aanwezige materiële vaste activa wordt in 5 jaar degressief afgeschreven,
volgens een vooraf overeengekomen specificatie.De na 1 januari 1994 aangeschafte materiële vaste activa worden gewaardeerd
op verkrijgingsprijs, dan wel op lagere economische bedrijfswaarde onder aftrek
van lineaire afschrijvingen. De afschrijvingstermijn is gelijk aan de geschatte
economische levensduur van de betreffende activa. Voor automatiseringsinvesteringen
is deze 3 jaar en voor de overige materiële vaste activa is deze 5 jaar.
In het jaar van investeren wordt afgeschreven met ingang van de maand van
ingebruikneming.Vanaf 1996 wordt een bedrag van f 0,6 mln aan dotaties voorzieningen
geraamd. Deze post is opgebouwd uit een bedrag van f 0,2 mln als voorziening
voor «langdurig ziek» en f 0,4 mln als voorziening in verband
met «wachtgeld». Saldo van baten en lastenZoals gezegd richt Senter zich op een gematigd positief exploitatiesaldo.
Het netto resultaat van baten en lasten in 1994 en 1995 heeft laten zien dat
Senter te maken heeft met smalle marges. De komende jaren zal het resultaat
onder druk blijven staan als gevolg van de afgesproken gematigde tariefontwikkeling
in combinatie met de stijgende personeelslasten en de relatief grote lasten
die verbonden zijn aan de uitvoering van het Senter-2000 programma.BEGROTING VAN KAPITAALUITGAVEN EN KAPITAALONTVANGSTEN
 Tabel
3: Begroting van kapitaaluitgaven en kapitaalontvangsten (bedragen x f 1 000) 1995 realisatie1996ontw.
begr.1996medio '9619971998199920002001Kapitaaluitgaven        uitgaven onroerende goederen00000000uitgaven overige kaptiaalgoederen1 7791 5001 0451 5201 5401 5601 5801 600Totaal kapitaaluitgaven1 7791 5001 0451 5201 5401 5601 5801 600         Kapitaalontvangsten        investeringsbijdrage
departement00000000 leningen
moederdepartement00000000toevoeging aan liquide middelen1 5871 5001 6431 8001 5401 5601 5801 600Totaal kapitaalontvangsten1 5871 5001 6431 8001 5401 5601 5801 600Onder de uitgaven overige kapitaalgoederen is het saldo opgenomen van
investeringen en desinvesteringen. Senter financiert haar investeringen primair
uit de onder de kapitaalontvangsten opgenomen afschrijvingen en voorts uit
de aanwezige liquide middelen. Voor 1997 worden geen investeringsbijdragen
van het moederdepartement verwacht. KENGETALLENIn het op 16 augustus 1995 aan de Minister van Financiën gezonden
Statuut Agentschap Senter is bepaald welke kengetallen vanaf de rekening 1995
en de begroting 1996 zullen worden gehanteerd. Deze kengetallen vallen uiteen
in twee hoofdgroepen, te weten kengetallen te hanteren voor de grotere opdrachten
en kengetallen met betrekking tot de bedrijfsvoering van Senter als geheel.De hierna gepresenteerde tabellen 4 en 5 met kengetallen hebben betrekking
op het opdrachtenpakket van Senter. In de tabellen 6 tot en met 10 zijn kengetallen
opgenomen met betrekking tot het apparaat van Senter.Zoals eerder reeds vermeld is in tabel 2, naast de raming uit de ontwerp-begroting
1996, tevens een per medio 1996 geactualiseerde prognose 1996 opgenomen. Omdat
deze geactualiseerde prognose 1996 een beter beeld geeft van de trendmatige
ontwikkelingen is er voor gekozen de navolgende kengetallen voor wat betreft
1996, op basis van deze geactualiseerde begroting te herrekenen. Kengetallen met betrekking tot grotere opdrachten Tabel
4: Overzicht opdrachten > f 1 mln opdracht/regelingopdrachtsom
(x f 1 000)percentage van de omzet uit opdrachten raming 1997raming 1996realisatie 1995raming
1997raming 1996realisatie 1995 TOK3 6003 4903 4927%7%8%IT–regeling2 6002 5112 8725%5%6%BTIP/MOU3 3003 2083 4777%7%8%PBTS-totaal5 0005 1705 75410%11%12%IOP3 3003 2073 4757%7%8%BSET-zon1 0009731 2602%2%3%BSET-wkk7006921 2762%2%3% BSET-nt1 1001 1051 6352%2%3%SEBG5005391 5581%1%3% PSO/PIB4 1004 0283 5369%8%8%WBSO8 0007 8717 01716%16%15%Overige EZ8 8808 5915 46618%18%11%Totaal EZ:42 08041 38540 81886%86%88%       INFO-MIL2 2002 1611 0205%4%2%departementen overig2 5503 3412 5755%7%6%Totaal departementen4 7505 5023 59510%11%8%       Totaal derden1 7501 6831 6534%3%4%Totaal48 58048 57046 066100%100%100%Tabel
5: Kengetallen met betrekking tot beleidsgeld EZ inzake opdrachten >f 1 mln.opdracht/regelingAantal
te behandelen aanvragenBeleidsbudget in verplichtingen (x f 1 000 000)Aantal
dossiers in beheer per 1 januari  raming 1997*raming
1996*realisatie 1995raming 1997*raming 1996*realisatie
1995raming 1997*raming 1996*realisatie 1995 TOK120120110120,0117,596,9730700700IT–regeling(en)nvt300230nvt21,520,6320320310BTIP/MOU75555730,021,528,9210200200PBTS–totaalnvt600301nvt61,096,9750750739IOP575712619,020,120,7220334334BSET1 6001 6002 2616,012,023,62 6802 6802 321SEBGnvtnvtnvtnvtnvt1,0nvtnvtnbPSO/PIB100908071,074,559,2240210161WBSO35 00035 00033 662450,0450,0399,0nvtnvtnvt* Voor wat betreft de ramingen voor de jaren 1996 en 1997 is in beginsel
uitgegaan van de ramingen van de beleidsonderdelen van EZ. Kengetallen met betrekking tot de bedrijfsvoering van
Senter als geheelUit tabel 8 blijkt dat de geraamde omzet voor 1997 met circa f 2,5
mln stijgt ten opzichte van 1995. Om de geraamde omzetgroei te kunnen realiseren
wordt een stijging van de personeelsbezetting met 9 fte verwacht ten opzichte
van 1995 (zie tabel 6), waardoor uiteraard tevens de totale loonkosten zullen
stijgen. Een drukkend effect op deze stijging wordt verkregen doordat in 1996
relatief dure inhuurkrachten zullen worden vervangen door ambtelijk personeel. Tabel 6: Gemiddelde personeelsbezetting
verdeeld naar ambtelijk en inhuur  raming 1997raming
1996realisatie 1995  fte's%fte's%fte's%ambtelijk220702056518159 inhuur95301113512541totaal315100316100306100Ten bate van een flexibele bedrijfsvoering streeft Senter naar een formatieve
bezetting die voor 70% bestaat uit ambtelijke en voor 30% uit inhuurkrachten.
Inzicht in deze verhouding geeft een beeld van de mogelijke flexibiliteit
waarmee kan worden gereageerd op de personele consequenties van wijzigingen
in het opdrachtenpakket.Deze flexibiliteit is voor de eerste maal gebruikt om de gevolgen van
het teruglopen van de energie-opdrachten BSET en SEBG (zie tabel 4) op te
vangen.Deze flexibiliteit heeft overigens wel een prijs; de inzet van inhuur-
personeel is namelijk duurder dan de inzet van ambtelijk personeel. Daarom
wordt er naar gestreefd de enigszins verschoven verhouding in 1995 en 1996
weer terug te brengen naar het optimum van 70/30. Tabel 7: Gemiddelde loonkosten
per fte gesplitst naar ambtelijk en ingehuurd personeel (x f 1 000) raming 1997raming 1996realisatie
1995  loonkostenloonk/fteloonkostenloonk/fteloonkostenloonk/fteambtelijk21 00095,519 22193,816 17889,4inhuur10 300108,411 733105,712 721101,3totaal31 30099,430 95498,028 89994,3Uit het kengetal gemiddelde loonkosten per fte blijkt, zoals in de toelichting
bij tabel 6 reeds werd gememoreerd, dat de kosten per ingehuurde fte hoger
zijn dan de kosten per ambtelijke fte.Voorts blijkt voor beide groepen dat in 1997 ten opzichte van 1995 in
de loonkosten per fte sprake is van een stijging. Deze stijging komt voort
uit de algemene CAO-ontwikkelingen binnen de sector Rijksoverheid. Tabel 8: Omzet per fte
(x f 1 000)  raming 1997raming 1996realisatie
1995  omzetomzet/fteomzetomzet/fteomzetomzet/ftetotaal48 580154,248 570153,746 066150,3De omzet per fte wordt in de zakelijke dienstverlening veel gebruikt en
maakt daardoor vergelijking met andere uitvoeringsorganisaties mogelijk.De omzet per fte wordt enerzijds beïnvloed door de ontwikkeling in
de aan opdrachtgevers doorberekende tarieven. Zie hiervoor de eerder in deze
begroting gegeven toelichting op de omzet. Anderzijds wordt de omzet per fte
beïnvloed door de ontwikkeling in de productiviteit. Zie in dit kader
ook tabel 10.In 1996 wordt in de definitie van een fte nog uitgegaan van 38 uur. In
1997 zal dit ten gevolge van de invoering van de 36-urige werkweek teruglopen
naar 36 uur. Op dit moment bestaat nog onvoldoende zicht op de mate waarin
de effecten in de tarieven doorberekend zullen kunnen worden. Het kengetal
omzet per fte dient derhalve met de nodige omzichtigheid te worden beoordeeld.
Dit geldt overigens voor alle kengetallen voor 1997 waarin fte's
een rol spelen. Tabel 9: Toegevoegde waarde
per fte (x f 1 000)  raming 1997raming
1996realisatie 1995  toeg. wtoeg w/ftetoeg.
wtoeg w/ftetoeg. wtoeg w/fte totaal33 380106,032 740103,630 24298,8De toegevoegde waarde wordt berekend als het saldo van omzet (baten exclusief
rente) minus materiële kosten, afschrijvingen en dotatie voorzieningen.
Het geeft inzicht in de waarde die het personeel door de uitvoering van de
activiteiten toevoegt aan de organisatie, met andere woorden het beschikbare
bedrag voor de beloning van de geleverde prestaties. Tabel
10: Productiviteit raming 1997raming
1996realisatie 1995 64%64%64%Senter kent een sluitend tijdverantwoordingssysteem. Alle medewerkers
van Senter zowel ambtelijk, inhuur- als uitzendkrachten schrijven tijd. Het
kengetal productiviteit wordt ontleend aan dit tijdverantwoordingssysteem,
en geeft de verhouding weer tussen het aantal personele uren dat voor de uitvoering
van opdrachten is ingezet en het totaal aantal in een jaar beschikbare mensuren
exclusief verlof en ziekte. De Minister van Economische Zaken,G. J. WijersXNoot1Aanwijzing hiervoor is het behoedzame scenario voor de middellange termijn
 van het CPB in het CEP 1996.XNoot1Centraal Planbureau, Economische effecten van liberalisering van winkeltijden
in Nederland (werkdocument 74), Den Haag, 1996; aanvullende berekening.XNoot2OECD, Communications Outlook 1995, Parijs, 1995.XNoot1Ook de SER gaat in haar middellange termijnadvies 1996–2000 in
op de relatie economie en milieu.XNoot1Bakkenist Management Consultants, Administratieve lasten Wet Milieubeheer
 in beeld, Den Haag, 1996.XNoot1IVA, Het schap de maat genomen, Den Haag, 1995.XNoot1Het verloop van de uitgavenraming van de artikelen 07.05 & 07.06 bij
Miljoenennota 1996 was: f 194 mln (1996), f 153 mln (1997), f 106
mln (1998), f 82 mln (1999), f 71 mln (2000). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25000-XIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl