Wijziging wetten basis-, speciaal en voortgezet onderwijs m.b.t. de bestuursvorm van het openbaar onderwijs; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24138, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

14-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24138 nr. 4

28-06-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN 1. De bestuursvorm openbaar onderwijs 1.1. Inleiding1.2. De taak van de gemeente1.3. Kenmerken bestuursvorm openbaar onderwijs1.5. Overeenkomsten en verschillen tussen de stichting
en de openbare rechtspersoon2. Financiële gelijkstelling3. De bestuursvorm en het constitutionele recht4. Samenhang met andere wetsvoorstellen5. DereguleringARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Onderdeel B (artikelen 29a en 29b)Artikel 29cOnderdeel C (artikel 52a)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24138Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 138Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal
onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet
onderwijs inzake de bestuursvorm van het openbaar onderwijsnr. 4VERSLAGVastgesteld 28 juni 1995De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek, brengt als volgt verslag
uit van haar bevindingen omtrent dit wetsvoorstel.Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
afdoende beantwoordt, acht de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel
voldoende voorbereid. ALGEMEEN 1. De bestuursvorm openbaar onderwijs 1.1. InleidingDe PvdA-fractie draagt het openbaar onderwijs een warm hart toe omdat
dit de kern vormt van een vrij onderwijsbestel. Het openbaar onderwijs neemt
de verscheidenheid in levens- en wereldbeschouwing bewust als uitgangspunt
en is doordrongen van respect voor en verdraagzaamheid jegens de onderscheiden
overtuigingen. De belangrijkste toetssteen bij wijzigingen in de bestuursvorm
van het openbaar onderwijs wordt gevormd door de gevolgen die deze hebben
voor het openbaar onderwijs, haar openbare karakter en haar positie ten opzichte
van het bijzonder onderwijs.De leden van de PvdA-fractie kunnen wat dit betreft instemmen met een
publiekrechtelijk bestuur voor het openbaar onderwijs dat zelfstandig is ten
opzichte van het gemeentebestuur, er vanzelfsprekend van uitgaand dat het
karakter van het openbare onderwijs in de statuten wordt vastgelegd.De leden van de CDA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen
van het onderhavige voorstel van wet. De bestuursvorm van het openbaar onderwijs
is de laatste jaren een actueel thema, niet alleen politiek maar ook maatschappelijk
voorzover beide terreinen niet samenvallen. Waarom dit zo het geval is, is
niet altijd even duidelijk. Zo ook in onderhavig voorstel van wet. Gaat het
om de belangen van het openbaar onderwijs? Om de belangen van de gemeente
als bestuur van de openbare school of om de belangen van de gemeente
als lokale overheid? Gaat het om de belangen van de ouders of gaat het om
een discussie ten principale over het stelsel van openbaar en bijzonder onderwijs?Los van de hiervoor gemaakte inleidende opmerkingen kunnen de leden van
de CDA-fractie een discussie over de noodzaak van nieuwe bestuursvormen voor
het openbaar onderwijs begrijpen.In een snel veranderende samenleving verdient ook de bestuurlijke en maatschappelijke
inbedding van de openbare school ruime aandacht. Wat is de verhouding van
de openbare school tot het gemeentebestuur en tot het gemeentelijk apparaat?
Wat is de positie van de ouders in en bij een openbare school? Hoe wordt het
begrip «van overheidswege gegeven» ingevuld anno 1995? Hoe is
de financiële c.q. vermogensrechtelijke positie van de openbare school?Deze actuele vragen doen echter niet af aan het feit dat Nederland een
helder, zogenaamd duaal bestel van openbaar onderwijs en bijzonder onderwijs
kent. Dit unieke stelsel heeft de afgelopen decennia zijn waarde meer dan
overtuigend bewezen en wordt gekenmerkt door een zeer hoge kwaliteit. Het
duale bestel omvat echter intrinsiek grote verschillen tussen openbaar en
bijzonder onderwijs. Verschillen die niet alleen een historische achtergrond
hebben, maar ook een intrinsieke, dat wil zeggen behorend tot het stelsel
zelve, van openbaar en bijzonder onderwijs. De op bladzijde 5 van de memorie
van toelichting genoemde kenmerken van het openbaar onderwijs geven duidelijk
aan dat de verschillen tussen openbaar en bijzonder onderwijs nog volop opgeld
doen.De CDA-fractie wil de ogen voor de maatschappelijke realiteit en maatschappelijke
ontwikkelingen niet sluiten. Eventuele vernieuwingen moeten echter wel substantiële
verbeteringen met zich brengen. De gehele materie is immers te gevoelig voor
onrijpe veranderingen. Dit is dan ook de optiek van waaruit de CDA-fractie
het voorstel van wet beoordeelt.De leden van de VVD-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Nadat tijdens de vorige regeerperiode het lid
Nuis het initiatief had genomen om te komen tot een verruiming van de bestuursvormen
van openbaar onderwijs, ligt er thans een regeringsvoorstel. Het toenmalige
lid Nuis maakt thans als bewindspersoon op het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen deel uit van de regering. Niet alleen om deze reden heeft
dit wetsvoorstel de bijzondere belangstelling van de leden van de VVD-fractie.
Het wetsvoorstel vloeit voort uit het in augustus 1994 tussen de Tweede Kamerfracties
van PvdA, VVD en D'66 gesloten regeerakkoord. In het regeerakkoord is de wenselijkheid
vastgelegd dat de gemeente meer op afstand haar specifieke taak als bevoegd
gezag van de openbare scholen uitoefent, doordat de school zelfstandiger wordt
en de gemeente meer taken krijgt ten aanzien van alle scholen. Daartoe wordt
het noodzakelijk geacht dat de gemeente zelf de meest wenselijke bestuursvorm
voor het openbaar onderwijs kiest uit een aantal mogelijkheden, waaronder
de overheidsstichting. Bijzonder in het oog springend is dat het onderhavige
wetsvoorstel niet alleen de overheidsstichting van een wettelijke grondslag
beoogt te voorzien, maar daarnaast de zogenaamde openbare rechtspersoon als
publiekrechtelijke variant hierop introduceert. Aldus is het voorliggende
wetsvoorstel breder van opzet en strekking dan het initiatief-wetsvoorstel
Nuis.De leden van de VVD-fractie stemmen op hoofdlijnen in met het onderhavige
wetsvoorstel. Naar hun oordeel dient de onderwijswetgeving in het kader van
de zich wijzigende bestuurlijke verhoudingen ruimte te bieden voor een keuze
tussen een publiekrechtelijke verzelfstandigde bestuursvorm en een privaatrechtelijke
verzelfstandigde bestuursvorm, teneinde te komen tot vernieuwing van het bestuur
van de openbare school. De gemeenteraad dient naar het oordeel
van deze leden, met inachtneming van een aantal mogelijke varianten, de uiteindelijke
keuze te maken voor de concrete wijze waarop het bestuur van de openbare school
met behoud van het openbare karakter wordt verzelfstandigd. Een en ander resulteerde
op 3 maart 1993 in een pleidooi voor vernieuwing van het bestuur van de openbare
school in de VVD-nota «Kiezen voor autonomie». Wat betreft de
publiekrechtelijke verzelfstandigde bestuursvorm hadden deze leden in eerste
instantie een keuze uit de zogenaamde artikel 82-commissie en de WGR-constructie
voor ogen. De opening die het onderhavige wetsvoorstel echter biedt voor een
derde variant, namelijk de oprichting van de zogenaamde openbare rechtspersoon,
achten deze leden bepaald interessant. Als zodanig sluiten beide in het wetsvoorstel
neergelegde varianten goed aan bij de gezamenlijke richtinggevende uitspraken
van de vertegenwoordigers van de onderwijskoepelorganisaties en de Minister
van Onderwijs en Wetenschappen in het Schevenings beraad bestuurlijke vernieuwing
primair en voortgezet onderwijs. Aldaar is sprake van een mogelijke vorm van
externe verzelfstandiging door de gemeente waarvoor bij wet de mogelijkheid
moet worden geopend. De rechtsvorm – publiek of privaat – van
deze bestuursvorm kan lokaal worden afgewogen, aldus het betreffende document
(paragraaf 6.2.1).Alhoewel de leden van de VVD-fractie de doelstelling van het onderhavige
wetsvoorstel aldus onderschrijven en de uitwerking ervan een interessante
vinden, roept het voorstel op onderdelen nog vragen op. De vragen en opmerkingen
van deze leden zullen bij de behandeling van de afzonderlijke elementen van
het wetsvoorstel aan de orde komen. Uitgangspunt blijft echter dat deze leden
een positieve houding tegenover dit wetsvoorstel zullen innemen. Een en ander
wordt mede gevoed vanuit de overtuiging van deze leden dat zowel de stichting
als de openbare rechtspersoon de grondwettelijke toets kunnen doorstaan, mits
is voldaan aan een aantal essentialia van openbaar onderwijs. Daarbij onderschrijven
deze leden het oordeel van de regering dat artikel 23 van de Grondwet het
in het midden laat in welke organisatorische kaders het openbaar onderwijs
wordt geïnstitutionaliseerd, mits er sprake blijft van een overheersende
overheidsinvloed. De leden van de VVD-fractie worden in hun oordeel gestaafd
door de opvattingen van de Raad van State en de commissie voor de Toetsing
van Wetgevingsprojecten (commissie Hirsch Ballin) terzake van de onderhavige
problematiek. Belangwekkend voor hun oordeelsvorming in meer algemene zin
achten deze leden de recente SVO-publicatie «Openbaar onderwijs als
kerntaak van overheidszorg. De ontstaansgeschiedenis van artikel 23, lid 4
van de Grondwet en de bestuurlijke vormgeving van het openbaar onderwijs»,
van de hand van mr. dr. D. Mentink.De leden van de fractie van D66 constateren met genoegen dat het voorliggende
wetsvoorstel wat betreft de overheidsstichting grote gelijkenis vertoont met
het initiatief-wetsvoorstel Nuis. De fractie is verheugd dat in het onderhavige
wetsvoorstel, evenals in het initiatief-wetvoorstel, sprake is van extra keuzemogelijkheden
naast de al bestaande mogelijkheden. Voor de bevoegde gezagen is er derhalve
een vrije keuze, geen dwang. De keuze en de verantwoordelijkheid voor de meest
passende bestuursvorm van het openbaar onderwijs, liggen dan ook waar die
behoren te liggen, namelijk bij de gemeenteraad. Aanvankelijk hadden de leden
van de fractie van D66 bedenkingen ten aanzien van de openbare rechtspersoon,
omdat het materieel niets toevoegt aan de constructie van de overheidsstichting
en bovendien een niet gebruikelijke constructie (sui generis) betreft. Uit
de diverse inspraakreacties, zowel uit het veld als van de betreffende adviesraden,
is echter gebleken dat er wel degelijk behoefte bestaat aan de openbare rechtspersoon.
Omdat voor de fractie van D66 steeds uitgangspunt van de bestuurlijke vernieuwing is geweest de wens om bestuurlijke mogelijkheden te creëren
voor datgene waar in de praktijk behoefte aan bestaat, heeft zij haar reserves
ten aanzien van deze publiekrechtelijke bestuursvorm laten varen.Met instemming constateren de leden van de fractie van D66 dat de regering
heeft besloten de samenwerkingsschool in een apart wetsvoorstel te regelen
en niet zoals aanvankelijk de bedoeling was, in een en hetzelfde wetsvoorstel
tezamen met de bestuursvormen. De waarschijnlijk onvermijdelijke discussie
over de (on)grondwettelijkheid van de samenwerkingsschool voor mede-openbaar
onderwijs hoeft op deze wijze niet de behandeling van het wetsvoorstel betreffende
de bestuursvormen op te houden.De leden van de fractie van GroenLinks hebben met meer dan gemiddelde
belangstelling kennis genomen van voorliggend wetsvoorstel. Zij zijn verheugd
over het feit dat de discussies over de bestuursvormen in het openbaar onderwijs
nu een (voorlopig) resultaat vinden in deze verruiming van de mogelijkheden
voor gemeenten om scholen meer op afstand te plaatsen. De hier aan het woord
zijnde leden vragen de regering echter waarom niet verder is gegaan. In het
verleden is door de fractie van GroenLinks om een aantal redenen gepleit voor
het naar elkaar toegroeien van het openbaar en het bijzonder onderwijs, indien
nodig met een Grondwetswijziging. Vooralsnog is daarvoor in voorliggend wetsvoorstel
niet gekozen. Waarom niet, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks.
In hoeverre draagt onderhavig wetsvoorstel bij aan het naar elkaar toegroeien
van openbaar en bijzonder onderwijs? In hoeverre is het een moderne manier
om het onderscheid tussen beide systemen te conserveren, zo vragen de leden
van de fractie van GroenLinks. En in hoeverre is het wenselijk om dat onderscheid
naar de toekomst toe op deze wijze te conserveren?De leden van de RPF-fractie hebben met interesse kennis genomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Zij constateren dat dit voorstel niet vrij van
spanning is, en betwijfelen of het een adequate oplossing biedt voor het probleem
van de dubbele verantwoordelijkheid van een gemeentebestuur (de zogenaamde
dubbele petten-problematiek). Met dit voorstel wordt het mogelijk gemaakt
om de afstand tussen het gemeentebestuur en de school enigszins te vergroten.
Vervolgens blijkt dat het voorstel zich bevindt in het spanningsveld met enerzijds
de grondwettelijke onderwijstaak van de overheid (GW, artikel 23 lid 4) en
anderzijds de dubbele verantwoordelijkheid van een gemeentebestuur. De publiekrechtelijke
vorm van verzelfstandiging is facultatief en laat onverlet dat een gemeentelijke
overheid voor het gegeven onderwijs verantwoordelijk blijft. De privaatrechtelijke
rechtspersoon is niet de meest geëigende vorm om de grondwettelijke taak
van de overheid gestalte te geven. Daarom vragen deze leden of dit wetsvoorstel
werkelijk iets oplost. Die onzekerheid is ingegeven door het vrijblijvende
karakter van en de onduidelijkheid in het voorstel.De leden van de SGP-fractie missen een algemene beschouwing vooraf over
de visie van de regering op de (kern)taken van de overheid in relatie tot
het beheer van de openbare scholen en de verantwoordelijkheid van de overheid
voor het (openbaar en bijzonder) onderwijs als zodanig. Met name zijn deze
leden benieuwd naar het antwoord van de regering op de vraag of zij de verantwoordelijkheid
van de overheid voor voldoende openbare scholen ziet als een primaire overheidstaak
of meer als een aanvullende, in die zin dat de overheid pas voor openbaar
onderwijs hoeft te zorgen als de ouders zelf niet voorzien in onderwijs vanuit
het particulier initiatief. In de discussie over de betekenis van het begrip «van overheidswege»
achten de leden van de SGP-fractie het van belang dat er zo mogelijk helderheid
ontstaat over de vraag of men ten tijde van het vaststellen van de redactie
van de grondwetsbepaling expliciet de bedoeling had dat de overheid zelf de
openbare scholen zou beheren. Stond dat ter discussie? Of ging het uitsluitend
om de materiële garantie van de openbaarheid van het onderwijs? Deze
leden gaan er overigens van uit dat het bij openbaar onderwijs niet gaat om
een soort «staatsonderwijs», maar om onderwijs dat niet van een
bepaalde richting uitgaat, althans algemeen toegankelijk is.Indien artikel 23 van de Grondwet niet met zich meebrengt dat de overheid
zelf dat onderwijs moet aanbieden, maar slechts dat men de mogelijkheid heeft
openbaar onderwijs te volgen – zoals door verschillende grondrechtsgeleerden
wordt gesteld, vgl. bijv. Hirsch Ballin (blz. 63 van zijn in de memorie van
toelichting genoemde bijdrage «De andere helft van de wereld») –
is dan eigenlijk wel een overheersende mate van overheidsinvloed nodig op
het (verzelfstandigde) bestuur van de openbare scholen, zo vragen deze leden.Vanuit de voorgaande vraagstellingen houden de leden van de SGP-fractie
de regering de vraag voor of zij ruimte ziet voor een visie vanuit de kerntakendiscussie
van de overheid, waarin de overheid zich beperkt tot het garanderen van openbaar –
in de zin van algemeen toegankelijk – onderwijs, zonder directe verantwoordelijkheid
voor het beheer van de betreffende scholen en waarin de overheid zich slechts
zelf voor de oprichting en instandhouding van openbare scholen verantwoordelijk
weet indien de ouders als eerstverantwoordelijken hierin onvoldoende initiatief
tonen.De leden van de GPV-fractie hebben kennis genomen van dit wetsvoorstel
dat er in voorziet de bestuursvorm van het openbaar onderwijs nader gestalte
te geven. Meer in het bijzonder betekent dit dat wordt voorgesteld de mogelijkheid
te creëren waardoor het bestuur van een openbare school zowel binnen
als buiten de publiekrechtelijk structuur van de gemeente kan worden verzelfstandigd
als de gemeente daartoe wil besluiten.Deze leden zijn van oordeel dat het hier om een ingrijpend wetsvoorstel
gaat, omdat de stichting als privaatrechtelijke bestuursvorm voor het openbaar
onderwijs een novum is, waarvan nog niet geheel duidelijk is of deze wel binnen
het grondwettelijke kader van de onderwijswetgeving past. Zuiver formeel geredeneerd,
dat wil zeggen als de woorden «van overheidswege» in het vierde
lid van artikel 23 GW, letterlijk worden geïnterpreteerd, mag de stichting
als bestuursvorm voor het openbaar onderwijs misschien niet geheel worden
uitgesloten, maar de vraag is of bij invoering van deze mogelijkheid niet
voorbij wordt gegaan aan de geest van artikel 23 en vooral aan de werkelijkheid
zoals die sinds 1917 heeft vorm gekregen. De leden van de GPV-fractie wijzen
er in dit verband op dat voor wat betreft de voorwaarden dat het onderwijs
«van overheidswege» wordt gegeven buiten twijfel staat dat de
grondwetgever met deze woorden slechts een publiekrechtelijke rechtspersoon
voor ogen heeft gehad. In 1848, toen deze woorden voor het eerst in de grondwet
voorkwamen, was het vervullen van overheidstaken door privaatrechtelijke rechtspersonen
niet eens denkbaar. Met de pacificatie van 1917 is vervolgens een stelsel
ontstaan waarbij zodanige verhoudingen tussen openbaar en bijzonder onderwijs
zijn vastgesteld dat een helder en doorzichtig onderwijsbestel is ontstaan.
Het publiekrechtelijke karakter van de bestuursvorm van het openbaar onderwijs
maakte en maakt daarvan een essentieel onderdeel uit.De leden van de GPV-fractie vragen zich vooral af of de regering niet
bevreesd is dat met de invoering van de privaatrechtelijke bestuursvorm voor
het openbaar onderwijs de duidelijke verhoudingen die ons onderwijsbestel
kenmerken worden aangetast. Bestaat niet het gevaar dat een openbare school
bestuurd door een stichting te ver van het gemeentebestuur zal komen af te
staan met als gevolg dat de grondwettelijke eis dat openbaar onderwijs van
overheidswege moet worden gegeven in het gedrang komt? Treedt dan niet al
gauw een verbijzondering van het openbaar onderwijs op of ontstaat er niet
een wat schimmige tussenvariant, die grondwettelijk niet verdedigbaar is?
Weliswaar wordt een regeling getroffen die de essentiële kenmerken van
het openbaar onderwijs moet veilig stellen, maar zullen deze waarborgen in
de praktijk ook afdoende blijken te zijn? De leden van de GPV-fractie zijn
daar niet gerust op. In dit verband wijzen zij vooral op de motivering die
aan de voorgestelde verruiming van de bestuursvormen ten grondslag wordt gelegd.
Gesteld wordt immers dat de school steeds zelfstandiger wordt, terwijl de
gemeente steeds meer taken krijgt ten aanzien van alle scholen. Om welke taken
gaat het hier? Zijn dat vooral taken in het lokale onderwijsbeleid, opgevat
als achterstandsbeleid of wordt het lokale onderwijsbeleid veel breder opgevat?
Zal juist de uitbreiding van de taken van de gemeenten niet een mechanisme
in werking stellen die de openbare scholen niet alleen op een steeds grotere
afstand van de gemeente plaatst, maar ook het onderscheid tussen openbaar
en bijzonder onderwijs steeds meer doet vervagen? Welke waarborgen zijn er
dat dit uiteindelijk niet gebeurt? In dit verband rijst ook de vraag naar
de verantwoordelijkheid voor het waarborgen van de essentie van het openbaar
onderwijs. Wie zal, indien dat onderwijs naar het oordeel van de ouders die
hun kind openbaar onderwijs doen volgen niet wordt gegeven met eerbiediging
van ieders godsdienst of levensovertuiging, daarop uiteindelijk kunnen worden
aangesproken? Is dat het verzelfstandigde bestuur of is dat de gemeente?Als argument voor een grotere afstandelijkheid van de gemeente als bestuur
van het openbaar onderwijs wordt ook genoemd, zo constateren de leden van
de GPV-fractie in dit verband, de wens om de positie van de ouders bij het
bestuur van de openbare school te versterken. De leden van de GPV-fractie
vragen of ook dit middel niet bijdraagt tot een verbijzondering van het openbaar
onderwijs. Zijn de mogelijkheden voor een grotere betrokkenheid ook al niet
voorhanden via de medezeggenschapsraad? 1.2. De taak van de gemeenteVoor de leden van de PvdA-fractie is het essentieel dat ook in de praktijk
het openbare karakter van het onderwijs gewaarborgd moet blijven. Moet dat
er in alle gevallen toe leiden dat de openbare rechtspersoon haar begroting
en jaarrekening ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorlegt? Welke consequenties
heeft de regering op het oog in gevallen dat de gemeenteraad de begroting
en/of rekening niet goedkeurt? Welke procedure is overigens beoogd als twee
of meer gemeenten voor het bestuur van het openbaar onderwijs samenwerken?De basismotieven voor dit voorstel van wet zijn tweeërlei: «de
school wordt immers zelfstandiger en de gemeente krijgt steeds meer taken
ten aanzien van alle scholen». Het eerste argument vinden de leden de
CDA-fractie valide. In een tijd waarin de autonomievergroting en de deregulering
daadwerkelijk worden ingevuld en waarin de afspraken van het zogenaamde Schevenings
Beraad – zij het gemodificeerd door het regeerakkoord – worden
geïmplementeerd, behoeft ook het openbaar onderwijs nieuwe eigen ruimte.
Meer zelfstandigheid ten opzichte van het gemeentebestuur, ten opzichte van
het gemeentelijk apparaat, eventueel meer ruimte voor de ouders en meer heldere
financiële c.q. vermogensrechtelijke verhoudingen tussen de openbare
school en het gemeentebestuur passen in dit beeld. Voor de volledigheid wijst
de CDA-fractie er op dat een en ander ook onder de huidige wetgeving
kan worden gerealiseerd, bijvoorbeeld door middel van een artikel 82-commissie
Gemeentewet en een tak van dienst ingevolge artikel 196 Gemeentewet.Meer moeite hebben de aan het woord zijnde leden met het tweede argument.
Het mag inmiddels genoegzaam bekend zijn dat de CDA-Tweede Kamerfractie geen
gemeentelijk – lokaal – onderwijsbeleid wil en dat ook niet nodig
vindt. Het is een vreemde redenering waarbij je zowel de openbare als de bijzondere
school eerst meer ruimte geeft in het kader van de hierboven reeds aangehaalde
deregulering en autonomievergroting en vervolgens wordt die ruimte weer ingeperkt
door gemeentelijk lokaal onderwijsbeleid. Dat is inconsequent – of liggen
er andere doelstellingen aan het ontwerp ten grondslag? Bijvoorbeeld de gedachte
dat het gemeentebestuur meer controle wil uitoefenen over de bijzondere school.
De leden van de CDA-fractie vragen om een expliciete reactie op deze vraag.De CDA-fractie is niet tegen de gemeente of gemeentebesturen als het om
onderwijsaangelegenheden gaat. De problematiek van de leerlingen en hun ouders
is vaak te complex om alleen door de openbare of de bijzondere school te kunnen
worden opgelost. Maar dat is een andere benadering dan de behoefte aan lokaal
onderwijsbeleid. Samenwerking tussen gemeentebesturen en bijzondere schoolbesturen
is vaak gewenst en noodzakelijk. Daarbij is sprake van twee gelijkwaardige,
zelfstandige partners met ieder een eigen verantwoordelijkheid. Een gezagsverhouding
tussen gemeentebestuur en de bijzondere school, alsmede een regiefunctie van
het gemeentebestuur, verwerpt de CDA-fractie. Het tweede basismotief voor
dit voorstel van wet wijzen de leden van de CDA-fractie dan ook af.De leden van de VVD-fractie onderschrijven het beginsel dat, welke vorm
van externe verzelfstandiging van het openbaar onderwijs ook wordt gekozen,
de gemeente een bijzondere rol ten opzichte van het openbaar onderwijs dient
te behouden. In juridische zin vertaalt zich dit in een «overheersende
invloed» van het gemeentebestuur in het bestuur van de stichting c.q.
openbare rechtspersoon. Deze leden gaan hierop later nader in. In de opvatting
van deze leden zullen de stichting en de openbare rechtspersoon zich vooral
in de praktijk moeten bewijzen. Ook dan zal moeten worden bezien of de verzelfstandiging
van het openbaar onderwijs meer is dan vrijheid in gebondenheid. Vooralsnog
hebben deze leden er vertrouwen in dat voornoemde varianten een substantiële
bijdrage zullen kunnen leveren aan de gewenste autonomievergroting van scholen.
Het is de taak van de wetgever om hiervoor door het scheppen van een juridisch
kader een perspectief te bieden. Deze leden achten het in dit verband van
belang dat het gemeentebestuur beslist welke bestuursvorm wordt gekozen en
daarbij tot gefundeerde keuzen komt. Het in de memorie van toelichting hieromtrent
gestelde wordt door de leden van de VVD-fractie onderschreven. In hun ogen
dienen schoolbesturen en zeker ook de ouders bij de uitwerking te worden betrokken.
Een belangrijke doelstelling van lokaal onderwijsbeleid is immers –
in de memorie van toelichting refereert de regering hieraan – het versterken
van de positie van schoolbesturen, alsmede van ouders bij het bestuur van
de openbare school. De leden van de VVD-fractie constateren dat de versterkte
rol van schoolbesturen en ouders niet in het onderhavige voorstel is uitgewerkt.
Zij verzoeken de regering alsnog in te gaan op de bestuurlijke vormgeving
en praktische consequenties van een versterkte rol van schoolbesturen en ouders.
Betekent een overheersende invloed van de overheid in het schoolbestuur overigens
steeds dat gemeentelijke vertegenwoordigers hierin in meerderheid dienen te
participeren en bij besluitvorming een doorslaggevende stem hebben? En op
welke wijze zullen de ouders in het bestuur vertegenwoordigd zijn? Welke is
tenslotte de opvatting van de regering om in de wet een bepaling op te nemen
die de zogenaamde kwaliteitszetels voor bijvoorbeeld ouders c.q.
ouderenorganisaties introduceert?De leden van de fractie van D66 kunnen zich niet aan de indruk onttrekken
dat er een zekere tegenstrijdigheid zit in aan de ene kant de wens tot het
verzelfstandigen en op afstand plaatsen van het bestuur van het openbaar onderwijs
in de vorm van een openbare dan wel privaatrechtelijke rechtspersoon en aan
de andere kant de wens om zeer strak de touwtjes in handen te houden door
zowel de begroting als de jaarrekening ter goedkeuring aan de gemeenteraad
voor te willen leggen. De verzelfstandiging wijst op een grote mate van zelfstandige
bedrijfsvoering (art. 29a, lid 3 en art. 29b, lid 5), terwijl het voorleggen
ter goedkeuring van de begroting en jaarrekening aan de gemeenteraad wijst
op sterke sturing en controle door de gemeenteraad. Hoewel deze leden erkennen
dat openbaar onderwijs een overheidstaak is en blijft en dat er derhalve een
publieke verantwoording plaats dient te vinden vragen zij de regering of het
niet mogelijk is het verzelfstandigde schoolbestuur ook daadwerkelijk meer
gelegenheid tot zelfstandige bedrijfsvoering te geven.Hoe verhoudt zich overigens in dit verband artikel 29a, lid 3 (de openbare
rechtspersoon oefent met uitzondering van de besluitvorming over de opheffing
van een openbare school alle taken en bevoegdheden uit van het bevoegd gezag)
tot artikel 29a, lid 4d (De verordening... voorziet...in een regeling omtrent...
de vaststelling van de begroting en jaarrekening na goedkeuring door de gemeenteraad...)?
Voor de stichting (artikel 29b) geldt mutatis mutandis hetzelfde: artikel
29b, lid 5 versus artikel 29b, lid 6d. De leden van de fractie van D66 vragen
zich dan ook af of niet kan worden volstaan met artikel 29a, lid 5 en artikel
29b, lid 8. In deze beide artikelen bevat het wetsvoorstel immers al de verplichting
om in de statuten op te nemen dat verslag wordt uitgebracht over de werkzaamheden,
waarbij in ieder geval aandacht zal moeten worden geschonken aan de wezenskenmerken
van het openbaar onderwijs. Deze verplichting zou nog kunnen worden uitgebreid
met een verslag over het gevoerde financiële beleid en de eis hierover
eenmaal per jaar verantwoording af te leggen.Onderwijs is een publieke taak waarover publiekelijk verantwoording afgelegd
moet worden. Omdat de Grondwet de overheid daartoe verplicht, zal dat ook
zo blijven. Daarom vragen de leden van de RPF-fractie wat de marges zijn voor
een verzelfstandiging van een openbare school. Het is deze leden niet duidelijk
wat de overheersende overheidsinvloed inhoudt. Kan worden aangegeven op welke
momenten de overheidsinvloed overheersend is ten opzichte van een bestuur
van een openbare school? Als de invloed van de overheid altijd dominant is,
wat lost dit voorstel dan op in vergelijking met de huidige situatie?In het voorstel is bepaald dat de gemeenteraad of de betreffende gemeenteraden
de begroting en de rekening moet(en) goedkeuren. Maar wat gebeurt er wanneer
deze niet worden goedgekeurd? Op welke wijze moet het bevoegd gezag dan optreden?
Ook bij de samenstelling van het verzelfstandigde bestuur heeft de gemeente
«een overheersende invloed». Ook hier vragen de leden van de RPF-fractie
zich af wat die invloed inhoudt. Wendt de overheid alleen haar invloed aan
in gevallen waarin er bijvoorbeeld in een schoolbestuur onenigheid is? En
wat wordt er precies verstaan onder ernstige taakverwaarlozing (artikel 29b,
lid 10, WBO)? Met andere woorden, in welke situaties kan de gemeenteraad ingrijpen,
en wanneer is dit ingrijpen een inmenging in de interne aangelegenheden van
een schoolbestuur?Bij sommige scholen zijn meerdere gemeentebesturen betrokken en het is,
naar de inschatting van de leden van de RPF-fractie, niet denkbeeldig dat
die gedeelde verantwoordelijkheid problematisch kan zijn. Welke regeling geldt
wanneer het ene gemeentebestuur de begroting niet goedkeurt en
de andere dat wel doet? En wanneer de ene gemeenteraad constateert dat er
sprake is van ernstige taakverwaarlozing en de andere gemeenteraad dat oordeel
niet velt?De leden van de SGP-fractie constateren dat in het wetsvoorstel een aantal
extra bestuursvormen wordt ingevoerd, waaruit door de gemeenteraad een keuze
wordt gemaakt. Behalve de tot nu toe gangbare bestuursvorm is, dan wel komt,
er in volgorde van verstrekkendheid:– de commissie ex artikel 82 Gemeentewet;– de Wgr-constructie;– de openbare rechtspersoon;– de stichting.Deze leden houden de regering in navolging van vele anderen de vraag voor
of de veelheid van keuzemogelijkheden niet tot ondoorzichtigheid leidt. Zij
vragen af of de openbare rechtspersoon en de stichting als mogelijkheden naast
elkaar nodig zijn. Zij stellen voorts de vraag wat – gezien de vergaande
mate van overheidsinvloed op het bestuur van de openbare rechtspersoon en
de stichting – materieel het verschil is tussen beide laatstgenoemde
bestuursvormen en de artikel-82-commissie. Verder vragen zij zich af in hoeverre
er nog behoefte is aan de constructie op basis van de Wgr, waarbij meerdere
gemeenten met elkaar kunnen samenwerken dan wel een of meer gemeenten samen
kunnen werken met privaatrechtelijke rechtspersonen. In hoeverre kan dat ook
via de stichting en/of openbare rechtspersoon?In dit verband stellen de leden van de SGP-fractie overigens ook de vraag
in hoeverre een bij gemeenschappelijke regeling opgericht openbaar lichaam
ook de bevoegdheid kan hebben om een afzonderlijke openbare rechtspersoon
in te stellen.De keuzemogelijkheden roepen bij de leden van de SGP-fractie ook vragen
op in die zin dat zij steeds hebben begrepen dat het bewust regeringsbeleid
is om het beheer van het openbaar onderwijs verder van de gemeenten te brengen,
om zo meer ruimte te hebben voor lokaal onderwijsbeleid. Als de gemeenten
de kéuze hebben met betrekking tot de bestuursvorm, betekent dat volgens
deze leden dat de regering dan geen uniforme – in de zin van geldend
voor het hele land – consequenties kan verbinden aan dit verzelfstandigingsbeleid.
Hoe ziet de regering dit?Meer in het algemeen merken de leden van de SGP-fractie op dat zij het
in het geheel geen goede keus zouden vinden als het de bedoeling zou zijn
om meer overheidsbeleid terzake van het onderwijs te gaan voeren, al of niet
via de gemeenten. Dat is naar hun oordeel niet in overeenstemming met het
streven naar beperking van de overheidstaken. Zij vernemen hierop graag de
reactie van de regering. 1.3. Kenmerken bestuursvorm openbaar onderwijsIn het voorstel van wet worden twee mogelijke, nieuwe, bestuursvormen
voor het openbaar onderwijs voorgesteld. De eerste – de zogenaamde openbare
rechtspersoon – heeft de instemming van de CDA-fractie. Deze nieuwe
bestuursvorm voldoet aan een groot aantal van de hierboven beschreven ontwikkelingen
(Meer afstand ten opzichte van het gemeentebestuur, meer zelfstandigheid voor
de openbare school en behoud van de kenmerken van het openbaar onderwijs).Meer moeite hebben de leden van de CDA-fractie met de stichting als bestuursvorm
van de openbare school. Wezenlijke kenmerken van openbaar en bijzonder onderwijs
worden in deze nieuw voorgestelde bestuursvorm met elkaar gemengd terwijla. de noodzaak daartoe onvoldoende is aangetoond – zeker niet bij
het tegelijkertijd mogelijk maken van de openbare rechtspersoon;b. het onderscheidend vermogen tussen beide nieuwe bestuursvormen uiterst
beperkt is; c. de mogelijke rol van de ouders volstrekt onderbelicht blijft;d. er een eenzijdige interpretatie van de Grondwet plaats vindt;e. een en ander leidt tot onnodige gedetailleerde wetgeving en regulering.De leden van de CDA-fractie hebben sterk de indruk dat het voorstel van
wet intrinsiek inconsequent is. De openbare school, bestuurd door een stichtingsbestuur,
wordt het ene moment aangemerkt als openbaar (invloed gemeentebestuur –
nadere publiekrechtelijke voorschriften) en het andere moment als bijzonder
(bekostiging – mogelijkheden om te fuseren met andere privaatrechtelijke –
lees bijzondere – rechtspersonen). Bevordert dit verschil in invalshoeken
de zo broodnodige duidelijkheid en helderheid, zo vragen deze leden.Het concept van de «school aan de ouders» is niet zonder meer
van toepassing op de openbare school. Wellicht is het zelfs zo dat het kenmerk
«van overheidswege gegeven» het concept van de «school aan
de ouders», in de zin van de school die door een vereniging van ouders
wordt opgericht en in stand gehouden, geheel uitsluit. Dit neemt niet weg
dat ook voor de CDA-fractie de betreffende ouders recht hebben op afdoende
invloed op de openbare school, o.a. via medezeggenschap. De beoogde versterking
van de positie van de ouders wordt evenwel niet duidelijk. De in de memorie
van toelichting genoemde modaliteiten betreffende de samenstelling van het
bestuur van de stichting c.q. openbare rechtspersoon geven aan ouders geen
wezenlijke (betere) aanspraken. Inherent aan het openbaar onderwijs is en
blijft de overheersende invloed van de gemeente en (derhalve) niet die van
de ouders.In het kader van de schriftelijke behandeling van het initiatiefvoorstel
Nuis is uitgebreid stilgestaan bij de vormgeving van de grondwettelijke vereisten
ten aanzien van de verzelfstandigde bestuursvorm openbaar onderwijs (aldaar
toegespitst op de overheidsstichting). Het betreft de criteria «openbaar
onderwijs in de zin van de Grondwet» en onderwijs «van overheidswege».
De Raad van State noemde bij de uitwerking van eerstgenoemd criterium drie
elementen die zowel in de formele wet als in de formele regeling van de bestuursvorm
dienen te worden opgenomen. Het betreft de elementen:a. algemeen toegankelijk onderwijs, zonder onderscheid van godsdienst
of levensbeschouwing (artikelen 1 en 23 GW);b. levensbeschouwelijke pluriformiteit, dat wil zeggen met eerbiediging
van ieders godsdienst of levensbeschouwing (artikelen 1 en 23 GW);c. non-discriminatie, ook voor wat betreft het onderwijzend personeel
(artikelen 1, 3 en 23 GW).De regering heeft er voor gekozen deze afzonderlijke criteria niet nog
eens expliciet in het onderhavige wetsvoorstel op te nemen. Noch bevat het
wetsvoorstel het voorschrift dat de statuten of de gemeentelijke verordening
een dergelijk voorschrift moeten bevatten. Daar staat tegenover dat de voorgestelde
artikelen 29a en 29b hiervoor wel de nodige aanknopingspunten bieden, waaronder
artikel 29a, lid 5 en artikel 29b, leden 4 en 8. Het vierde lid van artikel
29a verwijst uitdrukkelijk naar artikel 29 van de Wet op het basisonderwijs,
waarin genoemde beginselen vermeld staan. Waarom kent het voorgestelde artikel
29a overigens niet een dergelijke expliciete verwijzing?Daarnaast bevat de memorie van toelichting hieromtrent een aantal heldere
passages. De leden van de VVD-fractie hebben begrip voor deze aanpak. De Grondwet
is terzake immers duidelijk en een grammaticale uitleg van artikel 23 Grondwet
leidt niet tot een andere uitleg. Desalniettemin was de Raad van State nogal
stellig in haar overwegingen. Heeft de regering de aangehaalde overwegingen
van de Raad van State uitdrukkelijk betrokken bij de vormgeving van het onderhavige
wetsvoorstel? En is de redenering van de Raad van State wellicht mede ingegeven
vanuit het praktische motief dat voor alle betrokkenen voortdurend helder
voor ogen dient te staan welke materiële essentialia van
openbaarheid bij de verzelfstandigde bestuursvorm van het openbaar onderwijs
staan?Een volgende uitwerking die de Raad van State in zijn commentaar op het
initiatief-wetsvoorstel Nuis aan het openbaarheidscriterium gaf, betrof de
beperking van de doelstellingen van de overheidsstichting tot «uitsluitend»
die van het geven van openbaar onderwijs in de zin van de Grondwet en de onderwijswetgeving.
Blijkens de tekst van artikel 29b heeft de regering dit criterium in het wetsvoorstel
overgenomen voor wat betreft de stichting. De leden van de VVD-fractie constateren
aldus, dat de stichting zich, althans in het kader van het onderhavige wetsvoorstel,
niet met het bijzonder onderwijs mag bezighouden – het is een echte
overheidsstichting –, en zich evenmin mag bezighouden met de vervulling
van (neven)taken die niet het geven van onderwijs betreffen, á fortiori
die het terrein van het onderwijs te buiten gaan. In dit laatste kunnen deze
leden zich vinden.Het andere door de Raad van State genoemde criterium betreft het «van
overheidswege» verstrekken van openbaar onderwijs.Dit criterium vertaalt zich juridisch gezien in de wenselijkheid van een
overheersende overheidsinvloed in het bestuur van hetzij de stichting, hetzij
de openbare rechtspersoon. De uitwerking hiervan is gegeven in de voorgestelde
artikelen 29a en 29b. De leden van de VVD-fractie kunnen zich in de gekozen
redactie goed vinden. In feite corresponderen deze criteria met de door Mentink
gegeven opsomming in zijn verhandeling «Openbaar onderwijs als kerntaak
van overheidszorg» (blz. 71), al heeft Mentink zich in dezen beperkt
tot het becommentariëren van de stichting.In navolging van de Raad van State heeft de regering ervoor gekozen de
opsomming van regeling van onderwerpen in de verordening c.q. statuten als
bedoeld in de artikelen 29a, vierde lid en 29b, vierde lid, limitatief te
maken. De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering aan te geven welke
(grond)wettelijke bezwaren een niet limitatieve opsomming zouden opleveren.Zowel het personeel in dienst van de openbare rechtspersoon als het personeel
in dienst van de stichting heeft een ambtelijke status. In beide gevallen
is sprake van een overheersende overheidsinvloed op het beheer (en op het
personeelsbeleid). Aan de materiële en formele eisen van openbaar onderwijs
wordt voldaan, zodat sprake is van een openbare dienst, aldus de memorie van
toelichting. De leden van de VVD-fractie vragen de regering nader te beargumenteren
welke juridische complicaties zouden kunnen optreden bij een niet ambtelijke
aanstelling van het onderwijs- en overige personeel. Betekent een en ander
dat tijdelijke krachten eveneens ambtenaar in de zin van de wet moeten zijn?
En laat de wet het toe dat in voorkomende gevallen gewerkt wordt met uitzendkrachten,
bijvoorbeeld ten behoeve van de schooladministratie?De leden van de fractie van D66 constateren dat in het veld onduidelijkheid
bestaat over de beleidsvrijheid van de openbare rechtspersoon en de overheidsstichting
inzake het personeelsbeleid. Deze leden gaan ervan uit dat als het gaat om
de zogenaamde bestuursaanstellingen de in onderhavig wetsvoorstel voorgestelde
bestuursvormen, de openbare rechtspersoon zowel als de stichting, zullen functioneren
als zelfstandige bevoegde gezagen, die in geval van vacatures geen verplichtingen
hebben het personeel van openbare scholen, waarvan de gemeente nog steeds
bevoegd gezag is, voorrang te verlenen. Zij vragen de regering of deze interpretatie
juist is.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of nader kan worden ingegaan
op de problemen die ontstaan als een fusie gewild wordt tussen een openbare
en een bijzondere school.Blijven de problemen bij voorliggend wetsvoorstel niet even groot als
thans? Het blijft, ondanks de mogelijkheden om te verzelfstandigen, naar de mening van de leden van de fractie van GroenLinks bij een dergelijke
fusie gaan om een keuze tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Tijdens reeds
lopende fusie-operaties is veelal gekozen voor de algemeen-bijzondere vorm.
Denkt de regering dat in de toekomst in dergelijke gevallen voor één
van de in voorliggend wetsvoorstel geboden mogelijkheden gekozen zal gaan
worden? Zo ja, op basis van welke gegevens wordt deze verwachting uitgesproken?De leden van de RPF-fractie hebben ernstige twijfels bij de privaatrechtelijke
vorm van verzelfstandiging («de stichting»). Zij vragen zich af
of de grondwettelijke taak van de overheid, de publieke verantwoordelijkheid,
zich wel verhoudt tot de mogelijkheid van een stichting voor openbaar onderwijs.
Hiervoor hebben deze leden aangegeven dat de deling van verantwoordelijkheden
en taken de nodige vragen oproept. Om deze redenen zijn deze leden van oordeel
dat een privaatrechtelijke vorm van verzelfstandiging van de openbare school
een vreemde eend in de onderwijsbijt is. Daarbij vragen de leden van de RPF-fractie
of de mogelijkheid van een stichting bedoeld is om de samenwerking met bijzondere
scholen te vergemakkelijken? Gezien het negatieve oordeel van deze leden over
samenwerkingsscholen is het duidelijk dat zij zich ook om deze reden verzetten
tegen een stichting voor openbaar onderwijs. 1.5. Overeenkomsten en verschillen tussen de stichting
en de openbare rechtspersoonDe leden van de PvdA-fractie hebben vragen over de introductie van de
privaatrechtelijke stichting als bestuursvorm van het openbaar onderwijs (o.a.
in artikel 29b WBO). De vraag blijft namelijk of de garantiefunctie van het
openbaar onderwijs voldoende overeind blijft in een privaatrechtelijke bestuursvorm.
Kan worden toegelicht welke gevaren hierbij dreigen voor het specifieke karakter
van het openbaar onderwijs? Ook bij de stichtingsvorm zal het openbare karakter
in de statuten moeten zijn vastgelegd. Hier rijst echter meer de vraag hoe
het toezicht op de uitwerking van een en ander zijn beslag krijgt. Betekent
de bestuursvorm van de stichting een financieel voordeel ten opzichte van
die van de openbare rechtspersoon? Kan worden toegelicht wat de «overheersende
invloed» van de overheid in het stichtingsbestuur (lid 6) nog méér
moet gaan betekenen dan alleen het benoemen van bestuursleden (lid 6, sub
b)?De bestuurscommissie wordt niet gezien als een apart bevoegd gezag. De
leden van de PvdA-fractie vragen wat dit betekent voor het personeelsbeleid.
Betekent dit bij voorbeeld dat personeel dat nog onder het gemeentebestuur
valt bij voorrang moet worden benoemd op een school die onder een bestuurscommissie
valt?Over de wenselijkheid c.q. noodzakelijkheid van een «stichting»
als bestuursvorm van het openbaar onderwijs schrijft de Raad van State in
zijn advies: «Gelet op.... vraagt het college zich af of de gelijkenissen
tussen beide bestuursvormen in feite niet zodanig groot zijn, dat het introduceren
van beide bestuursvormen naast elkaar in de wet niet nodig is om te voldoen
aan de maatschappelijke behoefte aan verzelfstandiging in het openbaar onderwijs.
In het algemene deel van de toelichting (VI, onder A) schrijven de bewindslieden
in hun reactie op het advies van de Nederlandse Protestants Christelijke Schoolraad
(advies van 17 januari 1994) dat de verschillen tussen een openbare rechtspersoon
en een stichting als bestuursvorm van het openbaar onderwijs niet zo groot
zijn en dat er vaak niet meer dan optische verschillen bestaan. Weliswaar
geven de bewindslieden in de toelichting ook aan dat het gemeentebestuur dient
te beslissen welke bestuursvorm voor de openbare school wordt gekozen, maar
die stelling doet naar het oordeel van het college niet af aan
de verantwoordelijkheid van de wetgever om de zaken niet onnodig te compliceren.
De Raad adviseert dan ook in de toelichting een uitdrukkelijke uiteenzetting
op te nemen over de juridische en praktische verschillen tussen de beide varianten.
Als bij deze nadere beschouwing de verschillen tussen beide varianten marginaal
blijken te zijn, adviseert de Raad in het belang van de duidelijkheid voor
alle bij het openbaar onderwijs betrokkenen de uitbreiding van de bestuursvormen
van het openbaar onderwijs tot één van beide varianten te beperken.
De voorkeur van het college in dezen gaat uit naar de variant van de openbare
rechtspersoon».Ook de leden van de CDA-fractie vragen, gezien het feit dat de regeling
voor de openbare rechtspersoon en die voor de stichting praktisch volledig
dezelfde zijn, waarom de voorstellen niet beperkt worden tot één
model. Als het werkelijk gaat om de school op enige afstand te stellen van
de gemeente en de ouders meer mogelijkheden te geven is de openbare rechtspersoon
volstrekt even afdoende als de stichtingsvorm. Dit lijkt op overvragen, hetgeen
absoluut niet nodig is. De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering
toch vasthoudt aan de stichtingsvorm, terwijl bijna de gehele onderwijswereld
(m.n. het Contactcentrum Openbaar Onderwijs, de Vereniging voor Openbaar Onderwijs,
het Nederlands Genootschap van Leraren en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
en verder ook NKSR, NPCS, LVGS, VGS-GOLV en VSGB) een uitdrukkelijke keuze
maken voor de openbare rechtspersoon, dus voor een publiekrechtelijke bestuursvorm.Zowel bij de openbare rechtspersoon als bij de stichting zijn er vragen
met betrekking tot:– de aansprakelijkheid– de verzekeringen– eventuele fraude– eventueel faillissement– extra kosten– bijkomende kosten– administratieve rompslomp– bureaucratie– kosten en inschrijven notaris.De leden van de CDA-fractie vragen hoe een en ander wordt geregeld?Is hier sprake van een zelfstandig bestuursorgaan in stichtingsvorm? Zouden
dergelijke stichtingen ook voor andere terreinen van soortgelijke overheidstaken
in het leven kunnen worden geroepen? Bijvoorbeeld de brandweer in stichtingsvorm?Bestaat er dan geen gevaar voor atomisering van de overheidstaak? Bestaat
er ook geen bedreiging voor het integraal bestuur van de gemeenten?Er wordt wel eens gesteld dat het fenomeen «stichting» bij
het bijzonder onderwijs niet de meest democratische bestuursvorm is. De leden
van de CDA-fractie vinden het frappant dat deze bestuursvorm nu ook voor het
openbaar onderwijs wordt voorgesteld.De leden van de CDA-fractie vragen waarom geen bevoegdheid aan de gemeenteraad
wordt gegeven om besluiten van de openbare rechtspersoon en de stichting te
vernietigen of te schorsen, wanneer deze naar het oordeel van de gemeenteraad
in kennelijke strijd zijn met het belang van de openbare school en het openbaar
onderwijs.De verschillen tussen de stichting en de openbare rechtspersoon zijn vooral
van principiële en gevoelsmatige, en niet zozeer van juridische aard,
aldus de memorie van toelichting. Afgezien van het feit dat de leden van de
VVD-fractie niet alleen op basis van «gevoelens» wensen te koersen,
merken zij op dat in de praktijk toch niet geheel eenduidig over beide rechtsvormen
wordt gedacht. Zo staat de Onderwijsraad op basis van principieel-juridische
argumenten zelfs geheel afwijzend ten aanzien van de instandhouding
van een stichting. De Vereniging voor Nederlandse Gemeenten daarentegen spreekt
een voorkeur uit voor de publiekrechtelijke openbare rechtspersoon. Met de
regering zijn de leden van de VVD-fractie van mening dat de overheid de gemeenten
in beginsel zelf moet laten uitmaken voor welke variant zij kiezen. Zij merkten
hiervoor reeds op dat beide varianten zich in de praktijk zullen moeten bewijzen.
Maar het moet niet zo zijn dat de praktijk nodeloos ingewikkelder wordt dan
strikt noodzakelijk is. Gaarne ontvangen deze leden daarom een nadere uiteenzetting
omtrent de praktische betekenis van en het praktische onderscheid tussen de
stichting enerzijds en de openbare – rechtspersoon anderzijds. Heeft
de regering overwogen om te volstaan met de juridische legitimatie van een
van beide varianten? En heeft de regering zelf een voorkeur voor een van beide
varianten? In dit verband wijzen deze leden op de volgende passage uit het
regeerakkoord: «De gemeente kiest zelf de meest wenselijke bestuursvorm
voor het openbaar onderwijs uit een aantal mogelijkheden, waaronder de overheidsstichting.»
Zij constateren dat de openbare rechtspersoon in het regeerakkoord niet expliciet
staat vermeld.Wat betreft het toezicht door de gemeente op de bestuursvormen openbaar
onderwijs ontvangen de leden van de VVD-fractie gaarne een nadere verduidelijking
van de praktische invulling hiervan. Is de toetsing door de gemeenteraad marginaal
of juist vergaand? Hoe is de rechtsbescherming van besturen geregeld die juist
een zo groot mogelijke afhankelijkheid ten opzichte van de gemeente nastreven?Wat betreft het provinciaal toezicht is in het wetsvoorstel bepaald dat
artikel 155 van de Gemeentewet niet van toepassing is. Nu de wetgever een
expliciete basis geeft voor de oprichting van deze rechtsvorm, wordt een dergelijke
toets niet langer noodzakelijk geacht. Bovendien wordt de stichting aldus
gelijkgeschakeld met de openbare rechtspersoon. De leden van de VVD-fractie
hebben op zich begrip voor deze redenering. Een en ander past ook in een terughoudend
toezicht door de provinciale overheid. Anderzijds kan van een toets door het
provinciaal bestuur extra preventieve werking uitgaan. In haar toets zou het
provinciaal bestuur kunnen betrekken de vraag of juist de stichting –
in plaats van een andere rechtsvorm – in het onderhavige geval de meest
geëigende vorm is. Heeft de regering nog overwogen om een mededelingsplicht
aan gedeputeerde staten in de wet op te nemen? Wat pleit daartegen?De begripsomschrijving van de openbare rechtspersoon en de stichting suggereren
dat de openbare rechtspersoon en de stichting een openbare school «in
stand houden». De leden van de fractie van D66 vragen zich af of dat
wel een juiste formulering is. Is het niet zo dat de verantwoordelijkheid
hoe dan ook bij de gemeente blijft en dat de gemeenteraad kan besluiten het
bestuur te delegeren aan bijvoorbeeld de overheidsstichting? De leden van
de fractie van D66 vragen de regering dan ook het voorgestelde nieuwe artikel
te wijzigen in overeenstemming met de formulering die gekozen is in het initiatief-wetsvoorstel
Nuis.Ten aanzien van de stichting is bepaald dat artikel 155 van de Gemeentewet
niet van toepassing is. Voorlegging aan gedeputeerde staten vindt dan niet
plaats (art. 29b, lid 11). De fractie van D66 is niet gelukkig met het volledig
schrappen van het toezicht door gedeputeerde staten. Gedeputeerde staten hebben
voor wat betreft het voortgezet onderwijs in ieder geval de taak er op toe
te zien dat in voldoende mate wordt voorzien in de behoefte aan openbaar onderwijs.
Daarbij hoort ook toezicht vooraf.Analoog daaraan redenerend zou de fractie van D66 het toezicht op de openbare
rechtspersoon op gelijke wijze geregeld willen zien. Zou de regering nog eens
kunnen toelichten wat er precies op tegen is om gedeputeerde staten in staat
te stellen hun taak, er op toezien dat in voldoende mate wordt voorzien in
de behoefte aan openbaar onderwijs, naar behoren uit te voeren. Het wetsvoorstel regelt de verruiming met twee varianten van de mogelijkheden
om scholen meer op afstand van de gemeenteraad te doen besturen. Daarmee wordt
de keuzevrijheid van de lokale democratie vergroot. In de uitwerking is er
echter voor gekozen deze twee varianten zoveel mogelijk op elkaar te laten
lijken. Kan worden aangegeven, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks,
waarom dan toch voor twee varianten wordt gekozen? In hoeverre had niet met
het initiatief-wetsvoorstel kunnen worden volstaan? Welke argumenten kunnen
er zijn om niet voor de stichting te kiezen maar voor de openbare rechtspersoon?De leden van de SGP-fractie vragen hoe, in geval van verzelfstandiging
met vermogensrechtelijke scheiding, de toerekening van kosten van het gemeentelijke
ambtelijk apparaat voor eventuele werkzaamheden ten behoeve van de verzelfstandigde
openbare scholen plaatsvindt.Voorts gaan deze leden er van uit dat bij een besluit tot verzelfstandiging
de rechtspositie van het personeel gelijk blijft.De leden van de GPV-fractie constateren dat het wetsvoorstel niet alleen
de privaatrechtelijke stichting mogelijk maakt, maar ook de openbare rechtspersoon.
De meer juridische bezwaren die tegen de stichting kunnen worden ingebracht
gelden in veel mindere mate voor deze vorm van publiekrechtelijke verzelfstandiging.
Deze leden vragen waarom het wetsvoorstel zich niet beperkt tot deze mogelijkheid.
Zij vinden de memorie van toelichting in dit opzicht nogal ambivalent. Aan
de ene kant wordt nadrukkelijk gesteld dat de verschillen tussen de openbare
rechtspersoon en de stichting in feite maar gering zijn, aan de andere kant
wordt gesteld dat het verschil tussen beide principiëel en gevoelsmatig
belangrijk is. Graag willen de leden van de GPV-fractie een en ander verduidelijkt
zien. Moeten waar het gaat om zeer wezenlijke grondwettelijke zaken de gevoelens
van bestuurders die staan voor de keuze voor de stichting of de openbare rechtspersoon
de doorslag geven?De leden van de GPV-fractie wijzen er overigens op, dat vorming van gemeentelijke
stichtingen voor het beheer van scholen haaks staat op de tendens welke op
gemeentelijk niveau zichtbaar is, waarbij overheidsstichtingen verder worden
geprivatiseerd vanwege in de praktijk gebleken bezwaren welke zijn verbonden
aan de exploitatie van privaatrechtelijke instellingen met een band aan de
overheid. Vormt deze ontwikkeling in de praktijk niet een extra argument om
extra voorzichtig te zijn met het bieden van mogelijkheden voor een privaatrechtelijke
rechtsvorm als sprake moet blijven van een overheidsverantwoordelijkheid?
Hoe verhoudt het scheppen van de mogelijkheid tot vorming van gemeentelijke
stichtingen in het onderwijs zich overigens tot het feit dat de wetgever het
kennelijk nodig heeft geacht in artikel 155 van de gemeentewet opnieuw vast
te leggen dat daartoe slechts bij uitzondering dient te worden overgegaan?De leden van de GPV-fractie vragen bovendien naar de meerwaarde die een
verzelfstandiging van de bestuursvorm van het openbaar onderwijs met zich
meebrengt in het licht van de argumenten die in de memorie van toelichting
worden genoemd en die in het verleden aanleiding zijn geweest voor een nadere
doordenking van de verantwoordelijkheid van de gemeente als bestuur van het
openbaar onderwijs. De leden van de GPV-fractie wijzen in dit verband bijvoorbeeld
op de remmende werking die de dubbelrol van de gemeente als bestuur en bevoegd
gezag van de openbare school heeft op het aanpakken van bovenschoolse gezamenlijke
vraagstukken. Wordt met de voorgestelde regeling wel aan het bezwaar van de
dubbele rol tegemoet gekomen? De gemeente houdt immers in de stichting en
de openbare rechtspersoon een overheersende invloed. 2. Financiële gelijkstellingDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat, in afwijking van afspraken
in het zogenoemde Scheveningse Beraad, dit wetsvoorstel niet voorziet in een
wijziging van de vormgeving van de financiële gelijkstelling tussen openbaar
en bijzonder onderwijs. Het wetsvoorstel omvat geen vervanging van het automatisme
van de huidige overschrijdingsregeling door een vormgeving met behulp van
gemeentelijke verordeningen. In zulke verordeningen zou dan moeten worden
opgenomen welke activiteiten van scholen onder welke omstandigheden in aanmerking
zouden komen voor een gemeentelijke subsidie.De leden van de PvdA-fractie vragen om een nadere toelichting op de toepassing
van de huidige overschrijdingsregeling op scholen die bestuurd gaan worden
door een openbare rechtspersoon; worden deze aangemerkt als een bijzondere
school en worden ze in stand gehouden uit de overschrijdingsregeling of worden
deze aangemerkt als openbare scholen en kunnen deze aanspraak maken op extra
geld uit de gemeentekas? Indien dit laatste is bedoeld, wat betekent dit dan
voor de financiële zelfstandigheid? Verder vragen deze leden of een verzelfstandiging
als openbare rechtspersoon of stichting een gevaar betekent dat de greep van
het bevoegd gezag op de vrijwillige ouderbijdragen vermindert.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of het feit dat scholen –
bestuurd door de in dit voorstel van wet voorgestelde bestuursvormen (openbare
rechtspersoon en stichting) – openbare scholen zijn en bij de overschrijdingsregeling
als zodanig moeten worden aangemerkt, wel consequent in het voorstel van wet
is doorgevoerd. Zij vragen de regering dit te controleren.De leden van de VVD-fractie zijn het eens met de regering om de in het
kader van het regeerakkoord afgesproken aanpassing van de overschrijdingsregeling
in een apart wetsvoorstel te regelen. Zij willen de discussie hierover graag
in dat verband voeren. Los hiervan zijn deze leden benieuwd naar de motivering
van het regeringsvoornemen om de gemeentelijke stichting of openbare rechtspersoon
voor de toepassing van de overschrijdingsregeling aan te merken als bijzondere
scholen.Hoewel de leden van de GPV-fractie zich wel kunnen voorstellen dat de
regering er van af heeft gezien in onderhavig wetsvoorstel ook een regeling
te treffen voor de overschrijdingsregeling, zijn zij er niet echt gelukkig
mee, omdat de problematiek die daarbij speelt niet los gezien kan worden van
de rol van de gemeente in het lokale onderwijsbeleid en in samenhang daarmee
met onderhavig voorstel. De leden van de GPV-fractie geven er de voorkeur
aan een en ander in samenhang te beoordelen. 3. De bestuursvorm en het constitutionele rechtIn deze paragraaf geeft de regering een weergave van de interpretatie
van de Grondwet door de Raad van State. Naar de mening van de CDA-fractie
is dat één van de mogelijke interpretaties. De leden van de
CDA-fractie zouden deze interpretatie als maatschappelijk wellicht zelfs teleologisch
willen omschrijven. Zij vragen echter ook om een duidelijke wetshistorische,
dan wel rechtshistorische interpretatie van de Grondwet. Het is niet uitgesloten
dat de Raad van State tot zijn interpretatie komt, maar de leden van de CDA-fractie
zijn van mening dat een wetshistorische, dan wel rechtshistorische interpretatie
niet tot de stichting als bestuursvorm voor het openbaar onderwijs zal leiden.
Zij vragen de regering om een reactie. De leden van de VVD-fractie zijn bij de bespreking van vorige paragrafen
van het wetsvoorstel ingegaan op de constitutionele aspecten. Zij onderschrijven
de visie van de regering dat de woorden «van overheidswege» in
het vierde lid van artikel 23 Grondwet, in tweeërlei zin kunnen worden
gebruikt, namelijk als «door de overheid» en als «uit naam»
of «op last van de overheid». Deze leden zijn van mening dat binnen
de kaders van het voorliggende wetsvoorstel zowel in de variant van de stichting
als in die van de openbare rechtspersoon de overheersende invloed van de overheid
gegarandeerd is.De leden van de SGP-fractie, die in het algemene deel van hun bijdrage
reeds enkele constitutioneelrechtelijke vragen hebben gesteld, gaan nog in
op de voorwaarde dat een overheersende invloed van de overheid op het bestuur
van de openbare rechtspersoon resp. de stichting is verzekerd. Deze leden
lezen nergens dat dit betekent dat de overheid zeggenschap moet hebben over
de benoeming e.d. van de méérderheid van de bestuursleden. Zien
zij dat juist? 4. Samenhang met andere wetsvoorstellenEr is door het kabinet voor gekozen om de wetsvoorstellen bestuursvormen,
samenwerkingsscholen en overschrijdingsregeling van elkaar los te koppelen.
De eerste twee zijn inmiddels naar de Kamer gezonden. De derde is in voorbereiding.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering wanneer zij dat
wetsvoorstel kunnen verwachten. Voorts vragen deze leden hoe de regering denkt
om te gaan met een situatie waarin een van deze wetsvoorstellen niet wordt
aangenomen. De samenhang tussen de verschillende onderwerpen is immers zo
groot dat het spreiden van de risico's over verschillende voorstellen wel
eens meer risico met zich mee kan brengen dan nodig is. Als het de bedoeling
is de onderscheiden voorstellen tezelfdertijd te doen ingaan, zal –
voordat dat kan – eerst de ingewikkelde financiële problematiek
uitgespit moeten zijn. Zo niet, dan zal met het indienen van voorliggend wetsvoorstel
geen wezenlijke tijdwinst worden geboekt. Ook zal de beoordeling van de samenhang
gebaat zijn bij een gecombineerde behandeling. Wat is de reactie van de regering
op deze gedachtengang?De leden van de SGP-fractie gaan nader in op de voorstellen inzake de
samenwerkingsschool in het kader van het desbetreffende wetsvoorstel. In dit
verband stellen zij al wel de vraag wat de verschillen zijn tussen samenwerking
van de gemeente met privaatrechtelijke organisaties via de Wgr-constructie
en de in dit wetsvoorstel voorgestelde openbare rechtspersoon en de stichting
enerzijds en via de samenwerkingsscholen als bedoeld in het afzonderlijke
wetsvoorstel inzake samenwerkingsscholen anderzijds. Is het soms de bedoeling
dat een in het onderhavige wetsvoorstel bedoelde stichting of openbare rechtspersoon,
die een openbare school in stand houdt, in samenwerking met privaatrechtelijke
organisaties, zich ook het geven van ander onderwijs ten doel kan stellen?
Dat zouden deze leden in strijd vinden met het onderscheid tussen openbaar
en bijzonder onderwijs.De leden van de GPV-fractie constateren dat dit wetsvoorstel niet op zich
zelf staat. In feite vormt het een voorwaarde voor de totstandkoming van de
samenwerkingsscholen. Is die omstandigheid voor de regering van doorslaggevend
belang geweest om tot verzelfstandiging over te gaan? De leden van de GPV-fractie
staan zeer kritisch tegenover het wetsvoorstel dat een wettelijke basis voor
de samenwerkingsschool moet leggen. Zij zien daarin dan ook geen argument
om de totstandkoming van de stichting en de openbare rechtspersoon als bestuursvormen
van het openbaar onderwijs te bevorderen. 5. DereguleringDe leden van de PvdA-fractie vragen of de regering het risico onderkent
dat met de introductie van verschillende bestuursvormen een lappendeken zal
ontstaan van openbare scholen die wel en niet onder een openbare rechtspersoon
vallen. Zou het wellicht niet beter zijn uit te sluiten dat een gemeentebestuur
zelf scholen van een bepaald type in stand houdt zodra dat gemeentebestuur
voor dat schooltype ook een openbare rechtspersoon instelt?Overwegingen rond decentralisatie en deregulering hebben ertoe geleid,
aldus de memorie van toelichting, dat het voorschrift is geschrapt dat de
keuze voor de stichting of de openbare rechtspersoon als bestuursvorm geldt
voor álle scholen van een gemeente in een sector (basisonderwijs, speciaal
onderwijs, voortgezet onderwijs). De leden van de VVD-fractie hebben hier
begrip voor, maar vernemen desondanks gaarne welke de overwegingen waren om
dit voorschrift aanvankelijk wel in het voorstel op te nemen? Is een dergelijke
keuze niet efficiënter dan de huidige regeling? Of hebben hier ook meegespeeld
de verschillende motieven van schoolbesturen en ouders om tot een bepaalde
vorm van verzelfstandiging van het openbaar bestuur te komen?Het is de leden van de VVD-fractie niet geheel duidelijk waarom ten aanzien
van een openbare rechtspersoon of een stichting bepaald wordt dat de voorschriften
inzake de bekostiging van bijzondere scholen van overeenkomstige toepassing
zijn. Het betreft hier toch vormen van openbaar onderwijs?De Raad van State stelde in zijn advies bij het initiatief-wetsvoorstel
dat in de statuten omtrent de overheidsvertegenwoordiging een zodanige regeling
dient te worden opgenomen dat «overheersende overheidsinvloed»
buiten twijfel is. De leden van de fractie van D66 constateren dat het begrip
«overheersende overheidsinvloed» buitengewoon onduidelijk is en
her en der veel verwarring creëert. Het roept wederom een beeld op van
een overheid die tegelijkertijd wel en tegelijkertijd niet op afstand van
het bestuur van het openbaar onderwijs wil/kan staan. Het is in redelijkheid
niet vol te houden dat enerzijds van harte uitvoering wordt gegeven aan artikel
29a, lid 3 (de openbare rechtspersoon ofwel de stichting oefent met uitzondering
van de besluitvorming over de opheffing van een openbare school alle taken
en bevoegdheden uit van het bevoegd gezag), maar anderzijds, zoals de Raad
van State adviseert, de leden van het bestuur moeten worden benoemd en herbenoemd,
geschorst en ontslagen door de gemeenteraad. Weliswaar wordt in onderhavig
wetsvoorstel gekozen voor de meer algemene formulering van artikel 29a, lid
4b en artikel 29b, lid 6b «De verordening voorziet in een regeling omtrent
de wijze van benoeming, herbenoeming, schorsing en ontslag van de bestuursleden»,
maar de toevoeging «met dien verstande dat in de regeling een overheersende
invloed van de overheid in het bestuur is verzekerd», doet de vraag
rijzen of er eigenlijk wel ruimte is om de benoeming en het ontslag van bestuursleden
te delegeren aan het bestuur. De leden van de fractie van D66 zijn dan ook
van mening dat de term «overheersende invloed van de overheid»
de zelfstandigheid van het op afstand geplaatste bestuur belemmert. Bovendien
maakt een dergelijke formulering op voorhand samenwerking met bijzondere scholen
uiterst onaantrekkelijk voor laatstgenoemden. Zij vragen de regering om een
reactie. De leden van de fractie van D66 stellen vast dat er erg veel nadruk
wordt gelegd op de «overheersende overheidsvertegenwoordiging»
in het bestuur, maar dat niet gesproken wordt over de positie van de ouders
in het bestuur. Zou het niet wenselijk zijn om bijvoorbeeld artikel 29b, lid
6a aan te vullen met een zinsnede die de invloed van de ouders in het bestuur
verzekerd? In het hoofdstuk over deregulering in de memorie van toelichting, wordt
gesteld dat het voorschrift is geschrapt dat keuze voor een model geldt voor
alle scholen in een sector. Kan dit betekenen dat voor iedere school van een
gemeente een ander model gaat gelden, zo vragen de leden van de fractie van
GroenLinks. En als dat zo is, zal dat dan geen grote administratieve problemen
met zich brengen? Kan de regering zich een dergelijke situatie indenken, en
kan de regering ingaan op de vraag of een dergelijke situatie wenselijk is?Ten aanzien van het schrappen van het minimum van 5 jaar voor de instelling
van een nieuwe bestuursvorm hebben de leden van de fractie van GroenLinks
vergelijkbare vragen. Is het niet zo, dat een nieuwe bestuursvorm zich eerst
moet kunnen bewijzen, alvorens eventueel weer teruggedraaid te kunnen worden?
En is het daarvoor niet verstandig een minimum-periode in de wet op te nemen?
Vooralsnog lijkt het niet opnemen daarvan vooral onzekerheid met zich mee
te nemen. Kan de regering aangeven wat de redenen zijn geweest om de 5 jaar
te schrappen?De leden van de SGP-fractie vragen of het schrappen van het voorschrift
dat de keuze voor de stichting of de openbare rechtspersoon als bestuursvorm,
geldt voor álle scholen van een gemeente in een sector, eigenlijk wel
een vorm van deregulering is. Het kan immers ondoorzichtigheid en vergroting
van de hoeveelheid regelgeving op lokaal niveau tot gevolg hebben. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Onderdeel B (artikelen 29a en 29b)De leden van de CDA-fractie vragen waarom de bepaling «uitsluitend
het geven van openbaar onderwijs overeenkomstig artikel 29» wel in artikel
29b (stichting) en niet in artikel 29a (openbare rechtspersoon) voorkomt?Voorts vragen deze leden of het geen aanbeveling verdient dat de verordening
in artikel 29a en de stichting in artikel 29b de goedkeuring behoeven van
het college van gedeputeerde staten.De leden van de VVD-fractie zijn vooralsnog geen voorstander van het benoemen
van bestuursleden door zittende bestuursleden met goedkeuring door de raad.
Zij geven de voorkeur aan een rechtstreekse benoeming door het gemeentebestuur.
Waarop heeft de regering haar overwegingen terzake gebaseerd?Welke is de opvatting van de regering om in de wet een bepaling op te
nemen die de zogenaamde kwaliteitszetels voor bijvoorbeeld ouders c.q. ouderenorganisaties
introduceert, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Artikel 29a, lid 2 en artikel 29b, lid 2 regelen de bekendmaking van het
voornemen tot verzelfstandiging van het bestuur van het openbaar onderwijs.
De leden van de fractie van D66 vragen de regering of het juist is dat dit
in feite geen wettelijke regeling behoeft, daar de Algemene wet bestuursrecht
ter zake een algemene regeling bevat.Artikel 29b, lid 4 (e.a.) luidt: «Het statutaire doel van de stichting
is uitsluitend het geven van openbaar onderwijs overeenkomstig artikel 42».
In het initiatief-wetsvoorstel Nuis is er uitdrukkelijk voor gekozen niet
uit te sluiten dat de stichting tevens drager wordt van de zogenaamde samenwerkingsschool.
De leden van de fractie van D66 vragen de regering waarom zij met het woord
«uitsluitend» zo uitdrukkelijk wenst uit te sluiten
dat de stichting tevens drager wordt van een samenwerkingsschool voor mede-openbaar
onderwijs?In artikel 29b, lid 6 (e.a.) wordt een limitatieve opsomming gegeven van
de zaken die in de statuten worden geregeld. In het BW wordt echter ook een
aantal andere vereisten gesteld aan de statuten die niet gedekt worden door
dit artikel. De leden van de fractie van D66 vragen derhalve of het woord
«uitsluitend» niet moet worden geschrapt dan wel vervangen door
«in ieder geval/tenminste».De Raad van State heeft geadviseerd een limitatieve opsomming te geven
van onderwerpen die in de gemeentelijke verordening m.b.t. een openbare rechtspersoon
dienen te worden geregeld. De regering heeft deze suggestie overgenomen en
tevens een limitatieve opsomming gegeven van de onderwerpen die de statuten
van een stichting mogen en moeten bevatten. Is dat laatste wel nodig en kan
dat het bestuur van de stichting niet voor onvoorziene problemen plaatsen,
waarvoor dan geen statutaire regeling kan worden gegeven, zo vragen de leden
van de SGP-fractie.De leden van de fractie van D66 vragen zich af waarom er zoveel statutaire
bestanddelen worden opgesomd bij de overheidsstichting. Veel van deze voorschriften
behoeven geen afzonderlijke regeling of zijn in elk geval overlappend met
de verplichtingen in artikel 2; 286 BW.De leden van de CDA-fractie vragen waarom in artikel 29b, 11e lid, artikel
155 van de gemeentewet niet van toepassing wordt verklaard. Artikel 29cHet is de leden van de VVD-fractie niet geheel duidelijk of de redactie
van artikel 29c toestaat dan wel uitsluit dat (het bestuur van) een stichting
of openbare rechtspersoon op haar beurt haar bevoegdheden overdraagt aan (het
bestuur van) een andere stichting of openbare rechtspersoon. Onderdeel C (artikel 52a)Het bepaalde in artikel 52a, eerste lid, roept de vraag op of het daarin
van overeenkomstige toepassing verklaren van de voorschriften ook voor deze
openbare scholen «bekostigingsvoorwaarden» zijn, met de mogelijkheid
van een geheel of ten dele inhouding van de rijksvergoeding, in geval het
bestuur van de stichting of openbare rechtspersoon deze voorschriften niet
of onvoldoende nakomt. Naar hun aard kunnen naar het oordeel van de CDA-fractie
bekostigingsvoorwaarden alleen gelden voor het – van rijkswege bekostigd –
bijzonder onderwijs. De in het wetsvoorstel gepleegde analogie («van
overeenkomstige toepassing») moge vanuit het oogpunt van deregulering
eenvoudig zijn, de beoogde constructie verdraagt zich niet met het grondwettelijk
uitgangspunt dat het openbare onderwijs wordt geregeld door bekostigingsvoorwaarden
(regelen voor het openbaar onderwijs, c.q. voorwaarden voor bekostiging van
het bijzonder onderwijs).In de toelichting wordt gesteld dat uitgangspunt is dat ook een openbare
school die in stand wordt gehouden door een stichting of een openbare rechtspersoon,
een openbare school blijft, waarop de voorschriften die gelden
voor het openbaar onderwijs van toepassing zijn. De leden van de SGP-fractie
vragen of dat niet al voortvloeit uit de aangepaste begripsbepalingen.De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Roovers XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), M. M. H. Kamp (VVD), voorzitter,
De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder (PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp
(CDA), Boers-Wijnberg (CDA), Huys (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks (HDRK),
Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek
(CDA), J. M. de Vries (VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk
(PvdA), Van Vliet (D66) en Bremmer (CDA).Plv. leden: Schutte (GPV), Klein Molekamp (VVD), Valk (PvdA), Marijnissen
(SP), Duivesteijn (PvdA), Beinema (CDA), Reitsma (CDA), Lilipaly (PvdA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (VERK), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), Deetman (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Van der Ploeg (PvdA), Leerkes (U55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Van Erp (VVD), Nieuwenhoven (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA) en Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24138-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl