Herbezinning Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen; Lijst van vragen en antwoorden over de notitie betreffende een herbezinning van dit Besluit (24754, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24754, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24754 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101719111213161415182021263122452324256427282930323433353637383940414243444648474950525153545556575859606162636566676869707172
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24754Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 103 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 754Herbezinning van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden
volksverzekeringennr. 2LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 9 september 1996De vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft de navolgende vragen over de notitie betreffende een herbezinning
van het Besluit uitbreiding en beperking kring van verzekerden volksverzekeringen
1989 (24 754, nr. 1) ter beantwoording aan de regering voorgelegd. Deze
vragen, alsmede de daarop op 9 september 1996 gegeven antwoorden, zijn hieronder
afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De JongDe waarnemend griffier van de commissie,Nava 1Kan een opsomming gegeven worden van alle knelpunten die zich op
dit moment in de praktijk voordoen, zowel met betrekking tot belastingheffing
als met betrekking tot de sociale zekerheid en ziektekosten voor grensarbeiders,
ongeacht de vraag of Nederland zelfstandig (zonder medewerking van de grenslanden)
deze problemen kan oplossen?Naar mijn mening verdient het aanbeveling om, voorafgaand aan de beantwoording
van deze vraag, eerst te wijzen op de hoofdlijnen van de verzekeringsvoorwaarden
krachtens de volksverzekeringen. Op grond van het Nederlandse stelsel zijn
verplicht verzekerd degenen die in Nederland wonen.Op grond van internationale regelgeving waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd
(bijvoorbeeld Verordening (EEG) nr. 1408/71, bi- en multilaterale verdragen)
kan ten aanzien van bepaalde groepen van personen deze hoofdregel worden opzij
gezet. Dat geldt bijvoorbeeld voor personen die in loondienst of als zelfstandige
werkzaam zijn. Ten aanzien van deze groepen wordt uitgegaan van het beginsel
dat men onderworpen is aan het sociaal verzekeringsstelsel van het land waar
wordt gewerkt. Ondanks bijvoorbeeld het feit dat iemand in Nederland woont
is degene die in België werkt, dus Belgisch verzekerd.Naar aanleiding van de vraag zelf, merk ik het volgende op. Het is in
het algemeen niet wel doenlijk de onderwerpen op te sommen die in kringen
van grensarbeiders worden ervaren als knelpunten, ook al omdat wat de één
als knelpunt ervaart dat voor een ander niet is. Ook is het niet mogelijk
op zinvolle wijze te inventariseren welke oplossingen kunnen worden geboden
voor de als knelpunt ervaren fricties die voortvloeien uit de toepassing van
de belastingwetgeving of de sociale zekerheidswetgeving. Dit is ook niet verwonderlijk.
Grensarbeiders kenmerken zich nu eenmaal daardoor dat zij zowel de situatie
in hun woonland in ogenschouw nemen als de situatie in hun werkland. In het
werkland kunnen evenwel niet in alle gevallen woonplaatsneutrale regelingen
worden getroffen. En omgekeerd kan in het woonland niet worden gehandeld alsof
de grensarbeider daar werkt. Bovendien verkeren niet alle grensarbeiders in
gelijke omstandigheden. Wat een Nederlandse grensarbeider, die in België
werkt, als nadeel ervaart en graag door Nederland zou zien geregeld in zijn
voordeel, kan voor een Belgische grensarbeider die in Nederland werkt, niet
als zodanig worden ervaren; bij een eventuele regeling zou dit in het nadeel
van de in België wonende grensarbeider uitpakken. Een voorbeeld om een
en ander te verduidelijken. Wanneer de leefvoorzieningen uit de AAW worden
overgeheveld naar de Wet Voorzieningen Gehandicapten, onder evenredige verlaging
van de AAW-premie, wordt deze ontwikkeling door de Belgische grensarbeiders
ervaren als een nadeel. Omgekeerd kon evenwel een Nederlandse grensarbeider
nooit aanspraak maken op Belgische leefvoorzieningen, omdat de Belgische wetgeving
niet voorzag in export van voorzieningen, en kon hij als gevolg van de werking
van de Europese conflictregels geen beroep doen op de voorzieningen in de
AAW. Door de overheveling naar de gemeenten kan de Nederlandse grensarbeider
voortaan een beroep doen op deze leefvoorzieningen. Deze grensarbeider ervaart
de WVG dan ook geenszins als een knelpunt.Ook de fiscale veranderingen spelen een rol. In de Nederlands-Belgische
belastingovereenkomst van 19 oktober 1970 is voor grensarbeiders een regeling
getroffen op grond waarvan het loon van de grensarbeider niet in de werkstaat,
zoals te doen gebruikelijk, maar in de woonstaat van de grensarbeider is belast.
Tot voor enkele jaren terug werd de grensarbeidersregeling door de Belgische
grensarbeiders als een aantrekkelijke regeling ervaren. Als gevolg van wijzigingen
in de Nederlandse wetgeving zouden de Belgische grensarbeiders thans de voorkeur
geven aan afschaffing van deze regeling, waardoor zij voor hun loon in Nederland zouden zijn belast. De Nederlandse grensarbeiders zouden
naar verwachting voorkeur hebben voor handhaving van de huidige grensarbeidersregeling,
in het bijzonder de Nederlandse grensarbeiders met een eigen huis. Zij zouden
in het geval van afschaffing van de grensarbeidersregeling, omdat hun loon
in België zou zijn belast, de aftrek van hun hypotheekrente niet meer
realiseren indien zij naast hun Belgische loon geen andere in Nederland belaste
inkomsten genieten. Immers, in Nederland zouden zij dan geen inkomstenbelasting
verschuldigd zijn en de negatieve opbrengst van hun eigen huis zou alleen
maar hun Belgische inkomen verminderen waarvoor een vermindering ter voorkoming
van dubbele belasting zou worden verleend.Al dit soort overwegingen maakt de appreciatie van fricties bijzonder
delicaat. Het aanmerken als knelpunt dat om een oplossing vraagt vergt telkens
een toets op de grensoverschrijdende gevolgen in al zijn facetten. Het maken
van een keuze mag er vervolgens niet toe leiden dat het evenwicht in de grensoverschrijdende
betrekkingen wordt verstoord. De door grensarbeiders voorgestane oplossingen
komen er veelal op neer dat Nederland in alle gevallen de kosten zal moeten
betalen. 2Waarom heeft de regering de beloofde notitie over voor- en nadelen
voor grensarbeiders niet aan de Tweede Kamer toegestuurd? De toenmalige staatssecretaris,
de heer Wallage, heeft immers een notitie over de grensarbeidersproblematiek
al op 13 april 1994 toegezegd? Kan de Kamer die notitie alsnog verwachten?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn? (blz. 6).Met de toezending van de nota Herbezinning Besluit uitbreiding en beperking
kring verzekerden volksverzekeringen 1989 meent het kabinet te hebben voldaan
aan deze toezegging van de toenmalige Staatssecretaris Wallage. 3Leidt het schrappen van de verzekeringsplicht (artikel 8, KB 164)
ertoe dat postactieven woonachtig in de EG/EER met een Nederlandse uitkering
lager dan 35% van het bruto minimumloon nu ook in aanmerking komen voor de
AWBZ of blijft de 35%-grens in deze gevallen gehandhaafd? (blz. 9).Op basis van de plannen van het kabinet zullen degenen met een Nederlandse
sociale verzekeringsuitkering die woonachtig zijn in een EU/EER-lidstaat of
een verdragsstaat, verzekerd zijn ingevolge de AWBZ, indien zij verzekerd
zijn ingevolge de Ziekenfondswet. Ook degenen met een uitkering lager dan
35% van het Nederlands bruto-minimumloon zullen in beginsel verplicht zijn
verzekerd voor de AWBZ, indien die uitkering tot ziekenfondsverzekering leidt. 4Zijn de wijzigingen van het KB niet van toepassing voor de ons omringende,
Europese landen; immers postactieven zijn in het kader van de EEG-Verordening
574/72 toch al verzekerd in het woonland? Hoe verhouden de voorstellen zich
tot bijvoorbeeld de grensarbeidersregeling tussen Nederland en België?
(blz. 10).De regering beoogt met de voorgenomen wijzigingen het uitgangspunt van
de volksverzekeringen te versterken, dat wil zeggen dat in beginsel alleen
ingezetenen van Nederland verzekerd zijn. Binnen de Europese Unie zijn de
lidstaten vrij te bepalen wie aangesloten zijn bij het eigen stelsel van sociale
zekerheid. De voorschriften van Verordening nr. (EEG) 1408/71 inzake de sociale
zekerheid van werknemers en zelfstandigen die zich binnen het
grondgebied van de Europese Unie verplaatsen, en hun gezinsleden, en van de
daarbij behorende toepasssingsverordening nr. (EEG) 574/72 laten die bevoegdheid
onverlet. Alleen voor aansluiting-bij-het-stelsel beperkende voorwaarden inzake
nationaliteit en woonplaats worden soms door deze voorschriften opzijgezet.Voor wat betreft postactieven bepaalt artikel 13, tweede lid sub f, van
Verordening nr. (EEG) 1408/71 dat zij vallen onder de wetgeving van het woonland,
indien zij ophouden onderworpen te zijn aan de wetgeving van het vroegere
werkland. In zoverre is Nederland bevoegd om elders op het grondgebied van
de EU woonachtige postactieven die laatstelijk in Nederland hebben gewerkt
en dus sociaal verzekerd zijn geweest ook verzekerd te doen blijven. Deze
voorschriften gelden eveneens voor postactieven die vroeger hebben gependeld
tussen Nederland en België en thans woonachtig zijn in België. Er
is in het verband van de sociale verzekeringen geen sprake van een grensarbeidersregeling
die alleen tussen Nederland en België geldt. 5Voor welke sociale-zekerheidsverdragen waarbij Nederland partij is
geldt dat personen die in een andere lidstaat van de Unie of de EER wonen
toch aangeslagen kunnen worden voor de betaling van AWBZ-premie? (blz. 12).Krachtens artikel 33 van Verordening (EEG) nr. 1408/71 kunnen AWBZ-premies
worden geheven van degenen die in een andere EU- of EER-staat wonen, Ziekenfondswet-verzekerd
zijn en ten laste van Nederland in het woonland aanspraak hebben op geneeskundige
verstrekkingen. 6Het woonlandbeginsel is in principe van toepassing, maar wat als
verzekering in het woonland niet tot de mogelijkheden behoort? (blz. 13).Voor de volksverzekeringen wordt het uitgangspunt gehanteerd dat men ingezetene
moet zijn om als verzekerde te kunnen worden aangemerkt. Anders wordt het
wanneer men werkzaamheden over de grens gaat verrichten. In dat geval geldt
als uitgangspunt dat men verzekerd is in het land waar men werkt.In de beleidsnotitie wijst de regering er op dat degene die in een ander
land gaat wonen, zich daarmee onderwerpt aan de wet- en regelgeving van dat
land. Dit geldt ook voor de sociale verzekeringen. Het onderworpen zijn aan
het sociale zekerheidsstelsel van het woonland houdt uiteraard geen garantie
in dat men ook verzekerd is krachtens dat stelsel, eenvoudigweg omdat hij
of zij niet aan de daarvoor geldende voorwaarden voldoet. In dat geval zal
de belanghebbende desgewenst zelf stappen moeten ondernemen. Zo kan hij, indien
een dergelijke situatie zich voordoet, een particuliere verzekering afsluiten
en/of de AOW-/Anw-verzekering op vrijwillige basis voortzetten. 7In welke mate wordt de ongelijkheid tussen de postactieve ambtenaar
en de gewone postactieve werknemer in grenssituaties nu opgelost? (blz. 13).Inderdaad is het zo dat bepaalde ambtelijke aanvullende pensioenregelingen
in het huidige KB 164 verzekeringsplicht met zich brengen voor buiten Nederland
wonende postactieven. Niet-ambtelijke aanvullende pensioenregelingen brengen
geen verzekeringsplicht met zich als men in het buitenland woont. Echter in
een groot aantal gevallen ontvangt de postactieve ambtenaar naast z'n ambtelijke
pensioen ook een sociale verzekeringsuitkering. Dit is bijvoorbeeld
het geval met betrekking tot de AOW-uitkering. Hij is dan al uit dien hoofde
verzekerd. Toch zijn er diverse voorbeelden waarbij de postactieve ambtenaar
uitsluitend uit hoofde van zijn ambtelijke uitkering verzekeringsplichtig
is. Ingevolge de kabinetsvoornemens zullen zowel de postactieve ambtenaar
als andere postactieven met een sociale verzekeringsuitkering niet langer
verzekerd zijn voor de volksverzekeringen. 8Is het beëindigen van de verzekeringsplicht door postactieven
alleen ingegeven door argumenten van handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid?
Wordt de toenemende grensoverschrijdende arbeidsparticipatie niet in deze
afweging betrokken? (blz. 13).Het voorstel om de verzekeringsplicht voor postactieven te beëindigen
is niet alleen ingegeven door argumenten van handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid.
Het kabinet heeft in de beleidsnotitie uiteengezet dat met het betreffende
voorstel op de eerste plaats invulling wordt gegeven aan de wens terug te
keren naar de oorspronkelijke bedoeling van de volksverzekeringen om alleen
ingezetenen te verzekeren.De toenemende grensoverschrijdende arbeidsparticipatie heeft bij de overwegingen
van het kabinet in dit geval geen rol gespeeld aangezien de personen om wie
het hier gaat in beginsel geen werkzaamheden meer verrichten. Als zij dat
toch doen dan worden zij op grond van de bestaande regelgeving ook al uitgesloten
van de verzekeringsplicht voor de volksverzekeringen. Wie werkt is verzekerd
krachtens het stelsel van zijn werkland. 9Is de regering bereid met Duitsland te gaan onderhandelen over een
nieuw verdrag waarin grensarbeiders met zowel een Duits als een Nederlands
ouderdomspensioen de mogelijkheid krijgen zich in Duitsland te verzekeren?
Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet? (blz. 13).Naar aanleiding van de vraag of het kabinet bereid is met Duitsland te
gaan onderhandelen over een nieuw verdrag dat het voor (vroegere) grensarbeiders
met een pensioen uit beide landen mogelijk zou maken zich in Duitsland te
verzekeren wordt medegedeeld dat zowel internationaalrechtelijk als nationaalrechtelijk
een kader voorhanden is voor de regeling van de sociale verzekeringspositie
van belanghebbenden.Vooraf wordt echter opgemerkt dat een verdrag niet bepaalt of men verzekerd
is krachtens de wetgeving van een land. Een verdrag inzake sociale zekerheid
coördineert de sociale verzekeringswetgevingen van de partijen bij het
verdrag. Een verdrag bevat conflictregels ter voorkoming van niet-verzekering
dan wel van dubbele verzekering. Ieder land bepaalt zelf of en onder welke
voorwaarden iemand verzekerd is.Ervan uitgaande dat de vraag doelt op de in Nederland wonende postactieve
grensarbeider geldt het volgende.Artikel 13, tweede lid, sub f, van Verordening (EEG) nr. 1408/71 bepaalt
dat postactieven onderworpen blijven aan de sociale verzekeringswetgeving
van de EU-staat waar men laatstelijk – bijvoorbeeld als grensarbeider –
verzekerd was. Kent het laatste werkland (bijv. Duitsland) geen sociale verzekering
meer als men al dan niet een uitkering ontvangt, dan is men onderworpen aan
de wetgeving van het woonland (bijv. Nederland). De wetgeving van het woonland
bepaalt dan of men ook daadwerkelijk verzekerd is aldaar. Dat ligt vast in
de hiervoor bedoelde Verordening, die op dat punt geen afwijking toestaat.De in Nederland wonende postactieve grensarbeiders met een dubbel pensioen
die laatstelijk in Nederland en daarvoor in Duitsland hebben gewerkt,
zijn in beginsel onderworpen aan de Nederlandse sociale verzekeringswetgeving.
Slechts artikel 17 bis, van Verordening (EEG) nr. 1408/71 bepaalt dat men
op verzoek kan worden vrijgesteld van de toepassing van de wetgeving van het
woonland indien men ook in het voormalige werkland verzekerd blijft. Het is
onder meer voor deze categorie van personen dat artikel 24 van KB 164 de voorwaarden
regelt waaronder vrijstelling kan worden verleend.Het vorenstaande betekent dus dat het niet nodig is met Duitsland een
nieuw verdrag te sluiten dat de sociale verzekeringspositie van deze groep
postactieve grensarbeiders regelt.Immers zij vallen onder de Duitse wetgeving, zolang Duitsland hen sociaal
verzekert in geval daar laatstelijk is gewerkt; en zij vallen onder de Nederlandse
wetgeving in geval hier laatstelijk is gewerkt, met de mogelijkheid van vrijstelling
van het Nederlandse stelsel. De vrijstelling zal kunnen worden verleend, wanneer
men voldoende sociale bescherming aan het Duitse stelsel ontleent. 10Wat bedoelt de regering precies met de zinsnede «dat zij in
de toekomst niet langer Nederlands verzekerd zullen zijn» (blz. 13)
en «dat aanspraken op prestaties in de toekomst vervallen» (blz.
14)? Per wanneer gaat die toekomst in? Voor wie betekent dit voorstel concreet
dat hij/zij als postactieve, buiten Nederland wonende, AWBZ-verzekerde per
1 januari 1997 niet langer verzekerd zal zijn? (blz. 13–14).17Hoe kunnen postactieven die in het buitenland wonen, ondanks dat
ze niet langer verzekerd zullen zijn voor de AWBZ, toch hun uitkering behouden?
Hoe is het overgangsrecht in deze geregeld? (blz. 15).19Wordt alleen voor postactieven die in een verdragsland wonen en aldaar
een langlopende Nederlandse wettelijke uitkering ontvangen de verplichte AWBZ-uitkering
gehandhaafd? Worden hiermee ook alle lidstaten van de Europese Unie bedoeld?
Om welke landen gaat het hier precies? In welke landen wordt de verplichte
verzekering nu beëindigd en in welke landen blijft deze gehandhaafd?
(blz. 15).Personen die niet (langer) verzekerd zijn ingevolge de AWBZ kunnen aan
die wet ook geen aanspraken op vergoeding van kosten van medische zorg als
voorzien in de AWBZ ontlenen.Het kabinet is voornemens voor die categorieën van postaktieven die
op het moment van inwerkingtreding van het nieuwe Besluit uitbreiding en beperking
kring verzekerden volksverzekeringen reeds in het genot zijn van AWBZ-gefinancierde
verstrekkingen een regeling te treffen. Bezien wordt nog in welke vorm dat
zal geschieden. Mogelijkheden waaraan in dat kader kan worden gedacht zijn:
hetzij alle verstrekkingen gedurende bijvoorbeeld vier jaar, hetzij alle intramurale
verstrekkingen gedurende een bepaald aantal jaren of zelfs gedurende de periode
dat opname in de desbetreffende instelling voortduurt. Die regeling zal worden
ondergebracht in de op de AWBZ-gebaseerde regelgeving inzake zorgaanspraken.
Dat betekent dus dat geen regeling wordt gezocht in voortzetting van de verzekeringsplicht,
doch uitsluitend in de aansprakensfeer, zodat personen die onder zodanige
regeling vallen hiervoor geen AWBZ-premie verschuldigd zijn. Een dergelijke
benadering sluit uitstekend aan bij de voorstellen terzake van de overige
volksverzekeringen, waarbij het uitkeringrecht in beginsel blijft voortbestaan
maar de verzekeringsplicht wordt beëindigd.Met de zinsnede «dat zij in de toekomst niet langer verzekerd zullen
zijn» (pag. 13) en «dat aanspraken op prestaties in de toekomst
vervallen» (pag. 14) bedoelt het kabinet dat de in artikel
8 van KB 164 bedoelde postaktieven, die thans ingevolge dat KB verzekerd zijn
ingevolge de volksverzekeringen, waaronder de AWBZ, dit bij de inwerkingtreding
van het besluit als voorgestaan door het kabinet, niet langer zullen zijn.
Voor de AWBZ (een risicoverzekering) geldt dat wie niet verzekerd is, ook
geen aanspraken op financiering van vormen van medische zorg kan doen gelden
ten laste van de AWBZ, behoudens in gevallen waarin overgangsrecht wordt toegepast.Niet langer verzekerd ingevolge de AWBZ zullen zijn:– postaktieven die wonen in een EU/EER-lidstaat of een staat waarmee
Nederland een verdrag inzake sociale zekerheid heeft gesloten waarvan het
onderwerp «verlening van medische zorg aan wederzijds verzekerden»
deel uitmaakt, doch die niet zijn verzekerd ingevolge de Ziekenfondswet;– postaktieven die niet woonachtig zijn in een EU/EER-Lidstaat of
een staat waarmee Nederland een verdrag inzake sociale zekerheid heeft gesloten.De AWBZ-verzekering wordt gehandhaafd, c.q. komt alsnog tot stand voor
postaktieven die verzekerd zijn ingevolge de Ziekenfondswet en die wonen in
een EU/EER-lidstaat of een staat waarmee Nederland een verdrag inzake sociale
zekerheid heeft gesloten waarvan het onderwerp «verlening van medische
zorg aan wederzijds verzekerden» deel uitmaakt. Op grond daarvan hebben
zij – ten laste van de Nederlandse sociale ziektekostenverzekeringen –
recht op medische zorg die hen wordt verleend krachtens het in het woonland
geldende wettelijk geregelde sociale ziektekostenverzekeringssysteem, zoals
dat gebruikelijk in bi- en multilaterale overeenkomsten waarbij Nederland
partij is, is vastgelegd. Dat is het geval in de Lidstaten van de Europese
Unie, alsmede in de Lidstaten behorende tot de EER, alsmede in de volgende
buiten de EU/EER-vallende verdragslanden: de staten die deel uitmaakten van
het voormalige Joegoslavië, Kaapverdië, Tunesië, Turkije en
naar verwachting binnen afzienbare tijd ook Marokko.De verplichte verzekering wordt derhalve beëindigd voor personen
die, waar ter wereld ook, wonen in andere dan de hiervoor bedoelde staten.De mogelijkheden voor «herverzekering» van zorg die in Nederland
is geregeld in de AWBZ zijn afhankelijk van de vraag of en hoe in het desbetreffende
land deze vormen van zorg worden gefinancierd. De financiering van de «AWBZ-vormen»
van zorg in andere landen is heel divers. Er zijn landen die een met de AWBZ
vergelijkbare verzekering kennen (Duitsland, Oostenrijk), in andere staten
vindt financiering plaats ingevolge de algemene sociale ziektekostenverzekering,
uit belastinggelden of in het kader van sociale bijstand, terwijl er ook landen
zijn die in het geheel geen financiering uit collectieve middelen kennen.
Zoals hiervoor reeds is opgemerkt is het kabinet bereid een regeling te creëren
voor «bestaande» gevallen. Voor personen die in een staat (zijn
gaan) wonen die geen financieringsmogelijkheden kent voor de in de AWBZ geregelde
vormen van zorg en die niet ingevolge een verordening of verdrag inzake sociale
zekerheid ten laste van Nederland recht hebben op medische zorg, is het kabinet
van mening dat de verantwoordelijkheid daarvoor bij de overheid van het desbetreffende
land ligt. 11Wat is de mening van de regering omtrent de vraag of het speciale
belastingtarief van 25% voor postactieven die met een Nederlandse uitkering
in het buitenland wonen al dan niet discriminerend is? (blz. 14).12Welke consequenties heeft de uitspraak van het Hof van Justitie te
Luxemburg van 27 juni 1996 inzake belastingen voor deze herbezinning? (blz.
14). 13Welke financiële gevolgen heeft het niet langer verzekerd zijn
van postactieven die in het buitenland wonen voor de belastingheffing? Krijgen
zij te maken met een stijging van het belastingtarief in de eerste schijf
van 7,05% naar 25%? Zo ja, waarom acht de regering deze enorme stijging van
het belastingtarief gerechtvaardigd? (blz. 14).16Niet-premieplichtige buitenlandse belastingplichtigen in het buitenland
komen in principe voor het 25% tarief in aanmerking. Hoe wordt in deze situaties
met de AWBZ-premies omgegaan? (blz. 15).De consequenties van het op 27 juni jl. door het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen in de zaak C-107/94 (Asscher) gewezen arrest worden
momenteel bestudeerd door de Staatssecretaris van Financiën.Met betrekking tot de vragen hoe ten aanzien van overigens niet-premieplichtige
buitenlandse belastingplichtigen in het buitenland die in principe voor het
25%-tarief in aanmerking komen, wordt omgegaan met de AWBZ-premie wordt het
volgende opgemerkt.Ingevolge artikel 53a van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is ten
aanzien van een buitenlandse belastingplichtige wiens belastbare binnenlandse
inkomen is onderworpen aan de heffing van premie volksverzekeringen niet het
25%-tarief van toepassing, doch hetzelfde belastingtarief als geldt voor binnenlandse
belastingplichtigen.Dit geldt evenzeer indien men slechts premieplichtig is voor één
volksverzekering. Ten aanzien van de bedoelde categorie belastingplichtigen
dient het tarief (in 1996: 6,35%) te worden verhoogd met de AWBZ-premie. Overigens
zij opgemerkt dat een dergelijke situatie niet nieuw is hetgeen moge blijken
uit de Regeling loonbelasting en premietabellen 1990 waarin reeds herleidingsregels
voor (onder andere) het beschreven geval worden gegeven. Daarbij zij aangetekend
dat in het nieuwe systeem, in tegenstelling tot het vigerende systeem, ten
aanzien van postactieven altijd inhouding van loonbelasting en premie volksverzekeringen
zal plaatsvinden. 14Is over deze herbezinning ook contact geweest met het ministerie
van Financiën? In november 1993 is toch de rapportage van de Rijksbelastingdienst
reeds ontvangen? Waarom is deze rapportage niet ter inzage gelegd? Waarom
is deze herbezinning niet ook namens de minister van Financiën opgesteld?
Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor grensarbeiders van het nieuwe belastingverdrag
met België? Wat wil de regering ondernemen om te voorkomen dat er grensarbeidersproblemen
ontstaan bij elke wijziging in de sociale zekerheid en in de belastingwetgeving?
Hoe kan worden voorkomen worden dat er problemen ontstaan als sociale zekerheidspremies
worden gecompenseerd via belastingen en omgekeerd? (blz. 14).Begin 1994 is een interdepartementale werkgroep KB 164 ingesteld teneinde
te onderzoeken of het KB 164 aangepast zou moeten worden. De werkgroep bestond
uit ambtelijke vertegenwoordigers van de ministeries van Financiën, van
Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (thans: Volksgezondheid, Welzijn en Sport),
en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De aan de orde zijnde Beleidsnota
KB 164 is dan ook het resultaat van het interdepartementale overleg tussen
de drie betrokken ministeries. Aan dit overleg is onder meer een rapportage
van de Rijksbelastingdienst voorafgegaan. Hierbij gaat het om een rapportage
op basis van de problemen en knelpunten zoals die door de verschillende eenheden
van de Belastingdienst zijn gesignaleerd en door het Ministerie van Financiën
zijn verwerkt. Het verslag van Financiën is in samengevatte vorm opgenomen in de brief van 23 november 1993, kenmerk SZ/SV/T/93/3704,
die is gericht aan de Voorzitter van de vaste Commissie voor Sociale Zaken
en Werkgelegenheid (Bijlage 3 bij de beleidsnotitie).Volledigheidshalve merk ik nog op dat met de ministeries van Buitenlandse
Zaken, van Binnenlandse Zaken, van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, en
van Defensie, hoewel geen van alle in de werkgroep vertegenwoordigd, ook overleg
is gevoerd.Naar aanleiding van de vraag wat de gevolgen zijn voor grensarbeiders
van het nieuwe belastingverdrag met België merk ik het volgende op. In
september 1995 en april 1996 zijn op ambtelijk niveau tussen een Nederlandse
en Belgische delegatie voorbereidende besprekingen gevoerd teneinde de problemen
rond dit verdrag te inventariseren en toe te lichten. In beide landen zal
prioriteit aan deze onderhandelingen worden gegeven, doch op de uitkomsten
daarvan kan niet worden vooruitgelopen.Wel is zeker dat tijdens de verdere besprekingen aandacht zal worden besteed
aan de problematiek van de grensarbeiders, waarbij ook het premieheffing-aspect
aan de orde zal worden gesteld.Volledigheidshalve wordt nog gewezen naar het antwoord op vraag 1: hetgeen
als een voordeel door de grensarbeider uit het ene land wordt ervaren, kan
door de grensarbeider uit het andere land als een nadeel worden gezien. 15Hoe moet de relatie beoordeeld worden tussen het voorstel export
van uitkeringen, waarin bepaald wordt dat tussen verdragslanden en in EER-landen
uitkeringen te exporteren zijn, (mits rechtmatig en handhaafbaar) en het voorliggende
voorstel waarin de verzekeringsplicht wordt afgeschaft op grond van het niet
voldoende handhaafbaar zijn in EER en verdragslanden? (blz. 14).De beleidsnotities waarnaar in deze vraag wordt verwezen, behandelen twee
verschillende onderwerpen. In de beleidsnotitie «Handhaving over de
grens bij export van uitkeringen» gaat het om de vraag of en zo ja in
welke gevallen (sociale verzekerings-) uitkeringen naar het buitenland kunnen
worden geëxporteerd. De beleidsnota KB 164 behandelt daarentegen de verzekeringspositie
van bepaalde groepen van personen in grensoverschrijdende situaties. Er is
hier met andere woorden sprake van twee ongelijke grootheden: enerzijds uitkeringen,
anderzijds verzekeringen.Inderdaad wordt in de beleidsnotitie «Handhaving over de grens bij
export van uitkeringen» voorgesteld om in beginsel het recht op een
sociale verzekeringsuitkering buiten ons land te beperken tot landen waarmee
Nederland een verdrag inzake sociale zekerheid heeft gesloten. Bedoeld zijn
hier de lidstaten van de EU, de EER en de zogenaamde verdragslanden.De Verordeningen (EEG) nr. 1408/71 en nr. 574/72 waarborgen de toekenning
en de uitbetaling van uitkeringen wanneer de belanghebbende in een EU- of
EER-land gaat wonen. Nederland is met andere woorden verplicht om uitkeringen
naar een van die landen uit te betalen. Diezelfde exportverplichting is eveneens
neergelegd in bilaterale verdragen met een aantal landen buiten de EU of EER.Behalve de uitkeringsrechten regelt Verordening (EEG) nr. 1408/71 ook
in welke gevallen van welke lidstaat de wetgeving van toepassing is. Zoals
in het antwoord op vraag 9 ook al is aangegeven, is ten aanzien van postactieven
is daarover opgenomen dat zij vallen onder de wetgeving van het woonland indien
zij ophouden onderworpen te zijn aan de wetgeving van het vroegere werkland.
Aldus staat het Nederland vrij om zelf te bepalen of postactieven, die laatstelijk
in ons land hebben gewerkt en sociaal verzekerd zijn geweest
in de verplichte verzekering te houden wanneer zij in het buitenland gaan
wonen.De regering stelt nu voor om de verzekeringsplicht te beëindigen
van postactieven die in het buitenland met een Nederlandse langlopende wettelijke
uitkering gaan wonen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de wens om in de
toekomst strakker vast te houden aan het uitgangspunt dat de verzekering krachtens
de volksverzekeringen uitsluitend bedoeld is voor degenen die in Nederland
wonen. Verlaat men ons land dan stopt de verzekering en valt men in beginsel
onder het sociale verzekeringsstelsel van het nieuwe woonland. Daarnaast heeft
de regering het argument ter zake van de handhaafbaarheid bij dit voorstel
laten meespelen. Op grond van KB 164 wordt de verzekeringsplicht van de elders
wonende postactieve beëindigd indien hij een buitenlandse, wettelijke
sociale verzekeringsuitkering ontvangt of wanneer hij in het buitenland gaat
werken. In de praktijk is het nagenoeg onmogelijk gebleken om te kunnen controleren
of iemand in het buitenland werkt. Zoals in de beleidsnotitie wordt opgemerkt
is de controle op het ontvangen van een buitenlandse uitkering eenvoudiger,
mits het daarbij gaat om een uitkering van een staat waarmee Nederland een
sociaal zekerheidsverdrag heeft gesloten. 18Hoe hoog is het bedrag is dat aan AWBZ-premie in de afgelopen 3 jaar
is afgedragen door postactieven met een langlopende Nederlandse wettelijke
uitkering woonachtig in de EG/EER en welk het beroep heeft deze groep op AWBZ
verstrekkingen in de afgelopen drie jaar gedaan? (blz. 15).Hierover zijn geen betrouwbare gegevens bekend terwijl bovendien de weinige
gegevens die er zijn onvolledig zijn, op verschillende periodes betrekking
hebben, en niet zijn uitgesplitst naar EU-/EER-, andere verdrags- en niet-verdragslanden.
Er kunnen aan die gegevens derhalve geen conclusies worden verbonden. 20Waarom wordt er wel een uitzondering gemaakt voor de AWBZ-verzekering
voor Nederlanders in het buitenland? Waarom is er voor de mogelijkheid van
verzekering buiten de grenzen geen aansluiting gezocht met de voorstellen
inzake handhaving over de grens bij export van uitkeringen, en de uitzonderingen
die daar voor EER en verdragslanden zijn gemaakt? (blz. 15).Het uitgangspunt van de nota Herbezinning Besluit uitbreiding en beperking
kring verzekerden volksverzekeringen 1989 is dat in beginsel alleen in Nederland
wonenden verzekerd zijn voor de volksverzekeringen. Derhalve zullen in het
buitenland wonende gerechtigden tot een langlopende Nederlandse wettelijke
uitkering niet meer verzekerd zijn voor alle volksverzekeringen, inclusief
de AWBZ.Voor wat betreft de verzekering AWBZ wordt uitsluitend voor degenen die
in een verdragsland wonen een uitzondering gemaakt. Zoals in de beleidsnotitie
in de paragrafen 3.3 en 3.5 wordt uiteengezet heeft dit te maken met het feit
dat ziekenfondsverzekerden die in een verdragsland wonen aanspraak kunnen
maken op voorzieningen in het woonland volgens het aldaar geldende verstrekkingenpakket,
voor rekening van Nederland. Wanneer een in een verdragsland wonende uitkeringsgerechtigde
niet meer verzekerd zou zijn voor de AWBZ, zou dit tot gevolg hebben dat hij
wel aanspraak op de verstrekkingen zou kunnen maken (voorzover deze deel uitmaken
van het verstrekkingenpakket in het woonland), maar dat hij daarvoor geen
premie meer zou hoeven te betalen, terwijl Nederland wel de kosten zou moeten
vergoeden. De regering heeft dit niet wenselijk geacht. Er is hierbij geen relatie aanwezig met de voorstellen inzake handhaving
over de grens bij export van uitkeringen, aangezien in deze situatie geen
sprake is van export van uitkeringen. Verstrekkingen van ziektekostenverzekeringen
kunnen immers niet worden geëxporteerd. In verband hiermee is er in internationaal
verband voor gekozen ziekenfondsverzekerden aanspraak op voorzieningen in
het woonland te geven volgens het aldaar geldende verstrekkingenpakket. 21Zijn er andere dan technische of administratieve redenen om de problematiek
van de postactieven in Nederland met een buitenlandse uitkering te vrijwaren
voor dubbele premiebetaling over een niet-overheidsuitkering die wel aan alle
verdere criteria voldoet? (blz. 15).26Waarom komt de regering haar toezegging in het mondeling overleg
van 13 april 1994 (23 400 XV, nr. 41) om gelijke gevallen gelijk te behandelen,
oftewel de vrijstellingsregeling ook laten gelden voor een uitkeringsregeling
die materieel gelijk te stellen is aan een wettelijke regeling inzake sociale
zekerheid, niet na?Waarom is de regering niet bereid de SVB te laten toetsen of er sprake
is van niet-wettelijke buitenlandse uitkeringen die vergelijkbaar zijn aan
wettelijke pensioenen? Waarom wordt niet gezocht naar mogelijkheden om deze
materieel gelijk te stellen aan wettelijke uitkeringen? De voorwaarden voor
het verkrijgen van vrijstelling dat de uitkering van een bepaald niveau en
duurzaam moet zijn is toch voldoende duidelijk? Waarom kan deze vrijstelling
niet verleend worden, eventueel na toetsing door de SVB? (blz. 16–17).31Waarom heeft de regering geen oplossing gezocht voor de problematiek
van bijvoorbeeld het postactieve Lufthansa- personeel, mede gezien de duurzaamheid
van de buitenlandse VUT-uitkering (van een bedrijf dat voor 50% in handen
is van de Duitse staat) niet in twijfel getrokken wordt en de leeftijd als
criterium tot 65 jaar om verwarring met pensioen uit te sluiten ook een helder
criterium is? (blz. 17).Tijdens het betreffende mondeling overleg op 13 april 1994 heeft de toenmalige
Staatssecretaris van SZW gezegd van mening te zijn dat als het gaat om een
uitkeringsregeling die materieel gelijk te stellen is aan een wettelijke regeling
inzake sociale zekerheid, de vrijstellingsregeling zou moeten gelden. Hij
zegde toe dit onderwerp zorgvuldig onder de loep te nemen. Ook merkte hij
op dat wanneer het nodig is de regels aan te passen steeds nagegaan zal moeten
worden of met de voor ogen staande oplossingen niet weer nieuwe onevenwichtigheden
ontstaan ten opzichte van andere groepen. In ieder geval zou het in dit verband
nadrukkelijk de bedoeling moeten zijn om naar werkbare oplossingen te zoeken.Al met al heeft de toenmalige bewindspersoon, naar mijn mening terecht,
een slag om de arm gehouden. Het gaat immers om een zeer complexe materie.Overeenkomstig de destijds gedane toezegging aan de Tweede Kamer heb ik
de mogelijkheden om de vrijstellingsregeling in de toekomst ook open te stellen
voor uitkeringsregelingen die materieel gelijk te stellen zijn aan wettelijke
regelingen inzake sociale zekerheid, zorgvuldig bestudeerd.In de beleidsnotitie geeft het kabinet aan waarom het van mening is dat
niet aan de wensen van diverse fracties in het parlement tegemoet kan worden
gekomen. Het wordt nagenoeg onmogelijk geacht om kwalificerende VUT-uitkeringen
duidelijk te omschrijven. Bovendien acht het kabinet VUT-uitkeringen meer
vergelijkbaar met pensioenuitkeringen dan met sociale zekerheidsuitkeringen.
Zoals bekend geldt de vrijstelling op dit moment ook niet voor
pensioenuitkeringen, gezien het privaatrechtelijke karakter ervan.Aanvullende pensioenrechten worden steeds meer op het individu afgestemd,
als gevolg waarvan het steeds moeilijker wordt om te bepalen wanneer wel en
wanneer niet tot vrijstelling kan worden besloten (rekening houdend met duur,
hoogte en continuïteit van de uitkering).Bij de Lufthansa gaat het om een bedrijf, zo blijkt uit een van de vragen,
dat voor 50% in handen is van de Duitse staat. Een dergelijke constatering
geeft echter nog geen garantie naar de toekomst toe. Immers, de laatste jaren
is – niet alleen in Nederland maar ook daarbuiten – een duidelijke
tendens waarneembaar waarbij de staat zich als werkgever terugtrekt ten gunste
van het particuliere bedrijfsleven. Alsdan zijn zekerheden ten aanzien van
duur, hoogte en continuïteit van de VUT-uitkering op z'n minst niet meer
zo vanzelfsprekend. Daar komt nog bij dat VUT-regelingen in z'n algemeenheid,
gezien de hoge kosten die er aan verbonden zijn, op dit moment duidelijk,
ook buiten onze landsgrenzen, onder vuur liggen.Tenslotte wordt in de vraagstelling benadrukt dat het hanteren van de
65-jarige leeftijd een helder criterium zou zijn om verwarring met pensioenregelingen
uit te sluiten. Ik wil er in dit verband op wijzen dat vele pensioenregelingen
een lagere dan de 65-jarige leeftijd kennen met ingang waarvan aanspraken
ingevolge die regelingen te gelde kunnen worden gemaakt. In dergelijke gevallen
kan het bijzonder moeilijk worden – gezien de grote variëteit op
dit terrein – om nog een onderscheid te maken tussen VUT-regelingen
en pensioenregelingen. Niet alleen vergt het uiteenrafelen van de honderden
verschillende buitenlandse regelingen op dit terrein enorm veel tijd, het
zou naar mijn mening ook niet realistisch zijn van de SVB te verlangen de
daarvoor noodzakelijke zeer specialistische menskracht te moeten leveren.
Ik acht het evenmin wenselijk om uitsluitend voor de postactieve «Lufthanseaten»
hier een uitzondering op de regel te maken. Dit werkt immers rechtsongelijkheid
in de hand ten aanzien van postactieven op wie mogelijk vergelijkbare regelingen
van toepassing zijn. 22Waarom kan de vrijstelling van premieplicht pas ingaan op het moment
van aanvraag bij de SVB? Is het niet mogelijk deze vrijstelling te verlenen
met terugwerkende kracht? Door de gebrekkige voorlichting is het immers zeer
logisch dat men pas in een laat stadium op de hoogte raakt van de mogelijkheid
tot vrijstelling? (blz. 15).45Waarom is niet overwogen om de hardheidsclausule inzake het verzoek
om ontheffing van de premieplicht een terugwerkende kracht van bijvoorbeeld
3 jaar te geven, zoals dat in andere regelingen zoals bij de belasting wel
mogelijk is? (blz. 27).Bij de totstandkoming van KB 164 is er bewust voor gekozen de vrijstelling
van de verzekeringsplicht niet eerder te laten ingaan dan met ingang van de
datum waarop de aanvraag is ingediend. De fondsen hebben immers risico's gelopen
over de periode vanaf de datum dat de verzekeringsplicht een aanvang nam tot
aan het moment dat een verzoek om vrijstelling werd ingediend. Bovendien zijn
er in sommige gevallen uitkeringen betaald.Naar aanleiding van de vraag waarom niet is overwogen om de hardheidsclausule
bij verzoeken om ontheffing van de premieplicht in KB 164 toe te passen merk
ik het volgende op.In KB 164 (en in de daaraan voorafgaande Besluiten) is een gedetailleerde
en verfijnde regeling opgenomen waarmee uitbreiding onderscheidelijk beperking
wordt gegeven aan de hoofdregel op grond waarvan het ingezetenschap tot verzekeringsplicht
voor de volksverzekeringen leidt. Ondanks dit karakter van de
regeling kunnen zich in de praktijk bijzondere situaties voordoen waarin een
strikte toepassing ervan zou leiden tot een resultaat dat door de wetgever
niet is voorzien. Teneinde in die gevallen een resultaat te kunnen bereiken
dat recht doet aan de bedoeling van de wetgever, staat het instrument van
de hardheidsclausule ter beschikking. Daarmee kan derhalve een op de concrete
situatie toegespitste oplossing, die in overeenstemming is met de bedoeling
van de regelgever, worden bereikt. In deze conceptie past het niet om op voorhand
in regelgeving neer te leggen, dat een dergelijke oplossing zowel voor wat
betreft de aan de verzekering te ontlenen rechten als de daaraan gekoppelde
premie-verplichtingen, met terugwerkende kracht zou moeten gelden. Het antwoord
op de vraag of de in een concrete situatie te treffen oplossing voor het verleden,
voor de toekomst of voor het verleden en de toekomst heeft te gelden zal immers
afhankelijk zijn van de feiten en omstandigheden zoals die zich voordoen.Daar komt nog bij dat de hardheidsclausule in KB 164 alleen kan worden
toegepast in aangelegenheden die uit de verzekeringsplicht of de uitsluiting
daarvan krachtens dit Besluit kunnen voortvloeien. Uiteraard heeft dit ook
gevolgen voor de premieheffing omdat deze heffing uit de verzekering voortvloeit.Gevraagd wordt of het niet mogelijk is vrijstelling te verlenen met terugwerkende
kracht. Gedurende de afgelopen jaren zijn er in een aantal gevallen problemen
geweest met de toepassing van de vrijstellingsregeling. Deze problemen waren
doorgaans terug te voeren op de omstandigheid dat vrijstelling niet met terugwerkende
kracht kan worden verleend. Aan verzoeken om terugwerkende kracht ligt doorgaans
het onbekend zijn met de regeling ten grondslag. Het gaat mij te ver om het
ontbreken aan kennis over het bestaan van de huidige regeling, waardoor vrijstellingsverzoeken
soms met enige vertraging worden ingediend, uitsluitend toe te schrijven aan
gebrekkige voorlichting terzake. Er mag in gevallen als deze naar mijn mening
wel degelijk ook een beroep worden gedaan op initiatieven van de belanghebbende
zelf. Ingrijpende wijzigingen in de privé-omstandigheden, bijvoorbeeld
omdat men plotseling onder de belasting- en premieheffing van een ander land
valt, dienen voldoende aanleiding te zijn voor degene die zulks treft bijtijds,
liefst vooraf, informatie in te winnen over de nieuwe spelregels. Op die manier
kan veel onbegrip worden voorkomen.Desalniettemin is het kabinet bereid om de bestaande vrijstellingsregeling
op dit punt enigszins te versoepelen.Uit praktijkgevallen gedurende de afgelopen
jaren is gebleken dat in enkele situaties de belanghebbende wel degelijk al
het mogelijke heeft gedaan er achter te komen hoe de relevante regelgeving
in elkaar steekt vanaf het moment dat het Nederlandse sociale verzekeringsstelsel
op hem van toepassing is. De verantwoordelijke organen hebben de betrokkene
echter in het geheel niet of niet tijdig geïnformeerd over de mogelijkheid
om vrijstelling aan te vragen van verzekerings- en premieplicht krachtens
de volksverzekeringen. In dergelijke situaties zou aan de SVB de mogelijkheid
kunnen worden gegeven om aan die persoon met terugwerkende kracht vrijstelling
van verzekeringsplicht te verlenen. Eventuele uitkeringen die gedurende het
vrijgestelde verzekeringstijdvak zijn genoten, dienen dan echter wel te worden
teruggevorderd. 23Waarom ligt de grens voor het verkrijgen van vrijstelling van volksverzekeringen
vanaf 70% bruto-minimumloon? Is de argumentatie dat mensen die onder de grens
van 70% van het minimumloon blijven in de toekomst misschien de Nederlandse
staat ten laste kunnen vallen en daarom verzekerd moeten blijven niet achterhaald
door gewijzigde sociale wetgeving? Waarom is niet gekozen voor een lagere
grens? Zo worden toch hogere inkomens bevoordeeld ten opzichte van lagere
inkomens? Waarom is deze grens niet aangepast aan bijvoorbeeld
het niveau van de weduwenuitkering in het kader van de nieuwe Nabestaandenwet?
Waarom wordt hier gekozen voor ongelijkheid tussen «Nederlandse»
weduwen en bijv. «Duitse» weduwen? (blz. 16).Vrijstelling van verzekeringsplicht voor postactieven die in Nederland
wonen zou, volgens de heersende opvatting bij de totstandkoming van KB 164,
alleen dan verantwoord zijn wanneer de belanghebbende met zijn uitkering(en)
in z'n eigen kosten van levensonderhoud kan voorzien. Daarom werd in de vrijstellingsbepaling
als voorwaarde opgenomen dat de hoogte van de buitenlandse uitkering, al dan
niet in combinatie met een Nederlandse sociale verzekeringsuitkering, tenminste
gelijk dient te zijn aan 70% van het bruto-minimumloon. Op deze manier kan,
zo was de gedachte, de Nederlandse overheid in zijn verantwoordelijkheid voor
een minimuminkomensgarantie voor zijn onderdanen tegen bepaalde calamiteiten
terugtreden. Door de koppeling aan een bruto niveau hoeft de SVB niet de inhoudingstrajecten
van buitenlandse uitkeringen te onderzoeken. Het kabinet vermag niet in te
zien, dit naar aanleiding van een vraag hierover, op welk punt de huidige
sociale wetgeving ter zake is veranderd ten opzichte van die in 1989 toen
KB 164 in werking trad. Ook toen kende de Nederlandse sociale verzekeringswetgeving
( bijvoorbeeld de AOW en de AWW), evenals nu, voor alleenstaanden zonder kinderen
onder de 18 jaar, een uitkering toe van ten hoogste 70% van het netto-minimumloon.Het kabinet acht het, ook naar de toekomst toe, verantwoord dat de buitenlandse
uitkering tenminste gelijk dient te zijn aan 70% van het bruto minimumloon,
wil men voor vrijstelling van Nederlandse verzekeringsplicht in aanmerking
komen. Het kan niet zo zijn, dit naar aanleiding van de vraag dat hogere inkomens
zouden worden bevoordeeld boven lagere, dat degene die is vrijgesteld van
verzekeringsplicht krachtens de volksverzekeringen, als gevolg van het ontbreken
van voldoende eigen middelen straks alsnog een beroep moet doen op de bijstand.Ook de nieuwe Anw kent voor een weduwe zonder kinderen een nabestaandenuitkering
toe die op netto-basis gelijk is aan 70% van het minimumloon. Dit naar aanleiding
van een vraag als zou de hoogte van de Anw-uitkering voor deze groep gewijzigd
zijn ten opzichte van hetgeen zij zouden hebben ontvangen onder toepassing
van het oude AWW-regime. 24Is het hebben van een postadres in Duitsland een legale vorm om de
verzekeringsplicht te ontlopen? (blz. 16).Het hebben van een postadres in Duitsland is geen legale vorm om de verzekeringsplicht
te ontlopen. Voor het verzekerd zijn ingevolge de volksverzekeringen is bepalend
of men in Nederland woont. Het wonen wordt naar de omstandigheden beoordeeld.
De uitvoeringsinstanties onderzoeken deze omstandigheden aan de hand van een
groot aantal, mede in de jurisprudentie ontwikkelde, criteria. Het middelpunt
van iemands maatschappelijk leven staat hierbij centraal. 25Heeft de regering overwogen om uitbetaling van uitkeringen aan postactieven
door het bureau voor Duitse zaken in Duitsland te laten plaatsvinden? (blz.
16).64Waarom krijgen grensarbeiders met een wettelijk Duits pensioen in
Duitse marken dit pensioen, omgerekend in Nederlandse guldens, door het Bureau
Duitse zaken uitbetaald? Waarom wordt de uitkering niet rechtstreeks
aan de rechthebbende betaald, zonder nadelen van wisselkoersen? Dat laatste
is toch niet ongebruikelijk in het internationale verkeer? En waarom worden
deze Duitse pensioenen niet in Duitse marken aan betrokkenen uitbetaald? Kan
hierin geen keuzevrijheid voor betrokkenen worden gerealiseerd?In Nederland wonende gerechtigden tot een Duitse rente ontvangen hun uitkering
via het Bureau Duitse Zaken (BDZ). Deze procedure heeft een groot aantal voordelen.
De betalingen gaan sneller, in de administratieve verwerking van de uitkeringsgegevens
kunnen minder fouten ontstaan, BDZ is aangesloten op de Gemeentelijke basisadministratie
en is daardoor in staat spontaan gegevens te verstrekken aan de Duitse organen
omtrent overlijden, huwelijk, verhuizing etc., waardoor vervelende terugvorderingen
kunnen worden voorkomen, blokkeren van betaalopdrachten kan tot twee dagen
vóór de betaaldatum, onverschuldigd betaalde uitkeringen kunnen
door BDZ worden teruggeboekt, de Nederlandse sociale zekerheidsorganen kunnen
gemakkelijker voorschotten verstrekken omdat de nabetaling via BDZ een waarborg
vormt voor verrekening. Daarnaast verlangt de Belastingdienst ten behoeve
van de belasting- en premieheffing van iedere uitkeringsgerechtigde specifieke
gegevens over de Duitse uitkeringen, die nu nog steekproefsgewijs, maar vanaf
1996 van iedereen zullen worden doorgegeven aan de Belastingdienst. Betaling
via BDZ waarborgt het totaaloverzicht op de inkomsten van uitkeringsgerechtigden
in Nederland. Deze gegevensverstrekking zal vanaf het kalenderjaar 1996 ook
ten goede komen aan de uitkeringsgerechtigden. Zij zullen jaarlijks (voor
het eerst begin 1997) persoonlijk een uitgewerkte jaaropgave ontvangen ten
behoeve van hun belasting-aangifte.De huidige betalingswijze kan alleen functioneren als in beginsel alle
uitkeringen op deze wijze worden betaald.Aangezien het hier in Nederland wonenden betreft, zouden in geval van
individuele betalingen vanuit Duitsland praktisch alle uitkeringsgerechtigden
wisselkosten moeten maken om de Duitse marken in Nederlandse guldens om te
zetten. De wijze van betaling maakt hiervoor geen verschil. Tevens zou een
stelsel waarbij de Duitse uitkering rechtstreeks aan de rechthebbenden wordt
overgemaakt telkens een bedrag aan bankkosten met zich meebrengen ten laste
van de uitkeringsgerechtigde. De huidige betaalwijze voorkomt dat maandelijks
dit bedrag aan transactiekosten moet worden betaald. Daar komt nog bij dat
de huidige manier van betalingen een voordeliger omrekeningskoers oplevert
dan de koers die moet worden gehanteerd bij een individuele transactie.In uitzonderingsgevallen is BDZ, in overleg met de Landesversicherungsanstalt
Westfalen, bereid af te zien van het verplichtend karakter van de huidige
betalingsprocedure. Het moet dan evenwel gaan om situaties van ongerechtvaardigde
sociale hardheid.Gelet op het vorenstaande overweegt het kabinet niet om een wijziging
van de huidige regeling te bevorderen. 27Is het waar dat de problematiek van Nederlanders die in Nederland
wonen en in België werken, zoals de AOW-problematiek (opbouw van AOW-jaren
voor de in Nederland wonende echtgenote mede in relatie met overlijden van
echtgenoot), in de voorgestelde regeling sluitend is opgelost? Graag een vergelijking
van de oude situatie en de nieuwe situatie. Of is dat alleen van toepassing
ingeval de werkgever ook in Nederland is gevestigd? Indien ja, blijft het
bovengenoemde probleem dan onopgelost in dit voorstel? Zouden er – als
de vestigingsplaats van de werkgever het criterium wordt – geen risico's
ontstaan op hulpconstructies dan wel oneigenlijk gebruik? (blz. 16–17). Naar aanleiding van de vraag of met de voorstellen van het kabinet de
problemen zijn opgelost voor in Nederland wonende echtparen waarvan de man
in België werkt en de vrouw al dan niet werkzaamheden verricht in Nederland,
merk ik het volgende op. Tot 1985 was de verzekeringspositie van de vrouw
gekoppeld aan die van de man. Dat betekende concreet dat de vrouw niet verzekerd
was voor de volksverzekeringen gedurende de periode dat de echtgenoot in België
werkzaam was. Deze laatste viel (valt) namelijk onder het Belgische sociale
verzekeringsregime. Door de invoering van de gelijke behandeling van mannen
en vrouwen in onder meer de AOW wordt de situatie van mannen en vrouwen sinds
1985 op hun eigen merites beoordeeld. Dat betekent dat de vrouw, in de hiervoor
omschreven situatie, als Nederlands ingezetene verzekeringsplichtig is voor
de volksverzekeringen los van de vraag of zij nu in Nederland werkt of niet.
Zij bouwt dus gedurende de periode dat haar man in België werkt haar
eigen AOW-pensioenjaren op. Indien haar echtgenoot gedurende zijn werkzame
periode zou komen te overlijden, ontvangt zij als weduwe een nabestaandenpensioen
uit België. Er bestaan met andere woorden in de door de vragenstellers
bedoelde situatie geen problemen meer.De vestigingsplaats in Nederland van de werkgever, die het kabinet als
een van de voorwaarden stelt om verzekeringsplicht aan te nemen voor in Nederland
wonende werknemers die uitsluitend ten behoeve van die werkgever in het buitenland
werkzaam zijn, speelt geen enkele rol bij het verrichten van werkzaamheden
in België als hiervoor bedoeld.De betreffende vestigingseis is uitsluitend van belang in situaties waarbij
de belanghebbende werkzaamheden verricht buiten de EU/EER. Daarbinnen gelden
immers de conflictregels zoals die zijn neergelegd in Verordening (EEG) nr.
1408/71. Op grond van een van die regels is men verzekerd in het land waar
de werkzaamheden worden verricht. In het voorbeeld van de vragenstellers is
dat dus België. 28Is aan de bezwaren tegen uitbreiding van de vrijstellingsmogelijkheid
ten behoeve van VUT-gerechtigden tegemoet te komen, bijvoorbeeld door bilaterale
afspraken omtrent borgstelling voor de doorbetaling van bepaalde VUT-uitkeringen?
(blz. 17).Bi- of multilaterale verdragen over de sociale zekerheid vormen het resultaat
van afspraken over onderwerpen die uitsluitend betrekking hebben op de wettelijke
sociale zekerheidsregelingen van de bij die verdragen betrokken staten. VUT-uitkeringen
zijn niet gebaseerd op (wettelijke) sociale zekerheidsregelingen. Zij vormen
het resultaat van afspraken tussen sociale partners. Zomin als de Nederlandse
overheid borg wil staan voor VUT-verplichtingen, zomin zullen buitenlandse
overheden dat willen. 29In hoeverre is het redelijk om buitenlandse VUT-uitkeringen die als
netto aanspraak worden uitgekeerd opnieuw te belasten? (blz. 17).Met betrekking tot de belastingheffing wordt het volgende opgemerkt. Een
inwoner van Nederland is op grond van de Wet op de inkomstenbelasting 1964
als binnenlandse belastingplichtige terzake van zijn totale inkomen, derhalve
met inbegrip van zijn buitenlandse VUT-uitkering, aan de inkomstenbelasting
onderworpen. Heeft Nederland met het land waaruit de VUT-uitkering wordt betaald
een belastingverdrag gesloten en wijst dat verdrag het recht tot belastingheffing
over de VUT-uitkering aan dat land toe, dan wordt in Nederland voor de heffing
van de inkomstenbelasting voor die VUT-uitkering een vermindering ter voorkoming
van dubbele belasting verleend. Is het heffingsrecht over de VUT-uitkering
aan Nederland toegewezen, dan wordt in Nederland voor de heffing
van inkomstenbelasting geen vermindering ter voorkoming van dubbele belasting
verleend en kan de in het buitenland op de VUT-uitkering ingehouden belasting
daar worden teruggevraagd.Heeft Nederland met het land waaruit de VUT-uitkering wordt betaald geen
belastingverdrag gesloten – bijvoorbeeld Liechtenstein en Portugal –
dan wordt in Nederland voor de heffing van inkomstenbelasting op grond van
het Besluit voorkoming dubbele belasting 1989 terzake van de VUT-uitkering
een vermindering ter voorkoming van dubbele belasting verleend indien de VUT-uitkering
in het andere land aan de belastingheffing is onderworpen.Met betrekking tot de sociale verzekeringspremies diene het volgende:
er van uitgaande dat de buitenlandse VUT-uitkeringen afkomstig zijn uit een
andere lidstaat van de EU of uit een land dat behoort tot de EER, is het onjuist
te veronderstellen dat deze VUT-uitkeringen van ingezetenen van Nederland
opnieuw worden belast met sociale verzekeringspremies. Belanghebbenden betalen
over hun buitenlandse inkomen namelijk uitsluitend premies volksverzekeringen
in Nederland. Nederland is als woonland gerechtigd hen onder de kring van
verzekerden te brengen op basis van artikel 13, tweede lid, sub f, van Verordening
(EEG) nr. 1408/71. Echter, de ontvanger van die uitkeringen kan onderworpen
blijven aan het sociale verzekeringsstelsel van de lidstaat of het land dat
de uitkering betaalt, indien hij laatstelijk verzekerd was in die lidstaat
of dat land. Daarmee is er geen sociale verzekering en derhalve evenmin de
verplichting tot het betalen van premies in Nederland. Men valt namelijk onder
het sociale verzekeringsstelsel van maar één EU-lidstaat of
EER-land, conform artikel 13, tweede lid, sub f, van Verordening (EEG) nr.
1408/71. 30Hoe verhoudt zich de benadering door de regering van buitenlandse
VUT-uitkeringen met het recht op vrij verkeer van werknemers? Wordt dit recht
geweld gedaan door de behandeling van buitenlandse VUT-uitkeringen? (blz.
17).Aan het beginsel van het vrij verkeer van werknemers is voor postactieven
voor wat betreft de sociale zekerheid uitdrukking gegeven in artikel 13, tweede
lid, sub. f, van Verordening (EEG) nr. 1408/71. Deze Verordening is immers
juist opgesteld om uitwerking te geven aan het vrije verkeer van personen.
Zoals ook uit het vorige antwoord blijkt, is hierin bepaald, dat de postactieve
valt onder de sociale verzekeringswetgeving van het woonland, tenzij hij onderworpen
blijft aan de wetgeving van het land waar hij laatstelijk heeft gewerkt. 32Waarom is het van belang dat in geval arbeid buiten Nederland de
werkgever in Nederland woont? (blz. 18).34De regering is van mening dat personen die uitsluitend buiten ons
land werkzaamheden verrichten, maar die als ingezetene een nauwe band met
Nederland behouden, verplicht verzekerd moeten blijven voor de volksverzekeringen
indien zij geen of slechts een geringe bescherming genieten uit hoofde van
het sociale zekerheidsstelsel van het land waar zij werkzaam zijn. Kan de
regering concretiseren wanneer er sprake is van geringe bescherming? (blz.
19).In de beleidsnotitie merkt de regering op dat ingezetenen die uitsluitend
buiten ons land werkzaamheden verrichten maar die een nauwe band met Nederland
blijven behouden, verplicht verzekerd moeten blijven voor de volksverzekeringen.
De onderbouwing van dit standpunt luidt dat personen die uitsluitend in het
buitenland (geen EU-/EER- of verdragslanden) werkzaamheden in loondienst verrichten
in het geheel niet, dan wel zeer gebrekkig krachtens het aldaar geldende sociale
verzekeringsstelsel kunnen zijn verzekerd. Vaak werken de betreffende personen
op zee (continentaal plateau, zeelieden) en vallen derhalve niet onder de
sociale verzekeringswetgeving van enig land. Voorts, als er al sprake is van
een verplichte verzekering, dan zal deze gezien de aard van de te verrichten
werkzaamheden in de tijd zeer versnipperd zijn. Het kabinet is er daarom voorstander
van dergelijke personen in de verplichte verzekering krachtens de volksverzekeringen
te houden. Er moet dan echter wel aan de voorwaarde zijn voldaan dat gedurende
de periode van werken in het buitenland er sprake moet blijven van een nauwe
band met Nederland. Deze band wordt onder meer aanwezig geacht wanneer de
werkgever van de belanghebbende in Nederland woont of gevestigd is. Een dergelijke
woon-/vestigingseiseis leidt ertoe dat de premie-inning soepeler zal kunnen
verlopen.Gevraagd wordt in welke gevallen personen die uitsluitend in het buitenland
werken een geringe bescherming genieten uit hoofde van het sociale zekerheidsstelsel
van het land waar zij werkzaam zijn.Volgens het kabinet is daarvan bijvoorbeeld sprake indien de belanghebbende
werkzaam is als zeeman of op een niet-Nederlands deel van het continentaal
plateau, terwijl hij in verband met die werkzaamheden slechts verzekerd is
tegen één vorm van risico, bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid.
Het kabinet realiseert zich dat een dergelijk uitgangspunt problemen oproept.
Voor het uitvoeringsorgaan zal het moeilijk, zo niet onmogelijk zijn, een
dergelijk beleid uit te voeren indien niet exact is vastgelegd in welke gevallen
er wel en in welke gevallen er geen sprake is van een «geringe bescherming».
Dit zal hoe dan ook betekenen dat de SVB wordt opgezadeld met een naar mijn
mening onnodige, respectievelijk, onwenselijke verzwaring van haar uitvoeringstaken.
Bij nader inzien ben ik daarom de mening toegedaan dat van een inhoudelijke
toets van het buitenlandse stelsel door het uitvoeringsorgaan moet worden
afgezien. Dit betekent met andere woorden, dat bij de beantwoording van de
vraag of er sprake is van Nederlandse verzekeringsplicht ten behoeve van de
ingezetene die uitsluitend buiten ons land werkt, straks alleen zal worden
getoetst aan de nauwe band die de belanghebbende met Nederland onderhoudt. 33Waarom wijkt de regering ten aanzien van zelfstandigen af van de
oorspronkelijke bedoeling van de volksverzekeringen om alleen ingezetenen
te verzekeren? Welke argumenten liggen hieraan ten grondslag? Wat is hier
de achterliggende problematiek? (blz. 19).35In het voorstel worden buitenlandse zelfstandigen die in Nederland
werkzaam zijn betrokken bij de Nederlandse verzekeringsplicht. Kunnen daar
voorbeelden van gegeven worden? Om hoeveel verzekerden zal dat gaan, wat zijn
de financiële consequenties daarvan? (blz. 19).36Kan een onderbouwing gegeven worden van de passage bovenaan blz.
20 dat de premieheffing en -inning problematisch wordt? (blz. 20).Sedert de inwerkingtreding van de eerste volksverzekering, de AOW in 1957,
zijn niet-ingezetenen die in Nederland in dienstbetrekking werkzaam zijn en
op grond daarvan aan de loonbelasting onderworpen, verzekeringsplichtig. Het
betreft hier een uitbreiding van de hoofdregel dat alleen ingezetenen verzekeringsplichtig
zijn. Het kabinet heeft zich in dit verband afgevraagd of de
uitbreiding ook niet zou moeten gelden voor niet-ingezetenen die anders dan
in dienstverband in ons land economisch actief zijn. Men werd in deze gedachte
gesterkt door rechterlijke uitspraken die in een aantal gevallen uitsluitsel
hebben moeten geven over de verzekeringspositie van zelfstandigen die binnen
de EU grensoverschrijdend werkzaam zijn. Bovendien meent het kabinet dat het
vanuit concurrentie-overwegingen niet langer wenselijk is om zelfstandigen
die in het buitenland wonen onder gunstiger voorwaarden (geen verzekeringsplicht
en dus ook geen premieplicht) in Nederland te laten werken dan de in Nederland
wonende en werkzame zelfstandigen.Het kabinet komt daarom met het voorstel om personen die in het buitenland
wonen en in Nederland als zelfstandige werkzaam zijn, onder bepaalde voorwaarden
als verzekeringsplichtig aan te merken. Daarmee wordt uitbreiding gegeven
aan het reeds in EU- en veelal ook in bi- respectievelijk multilateraal verband
geldende uitgangspunt dat de wetgeving van toepassing is van het land waar
de in of buiten dienstverband verrichte werkzaamheden worden verricht. Op
dit moment zijn ongeveer 3400 zelfstandigen verzekeringsplichtig voor de volksverzekeringen
op grond van het feit dat zij in Nederland werkzaamheden verrichten en in
een van de andere EU-lidstaten wonen. Uiteraard gaat het hierbij in de meeste
gevallen om grensarbeidsituaties (zie ook in dit verband Bijlage 5 bij de
beleidsnotitie). Naar aanleiding van de vraag voorbeelden te geven van situaties
op grond waarvan als uitvloeisel van het kabinetsvoorstel straks verzekeringsplicht
dient te worden aangenomen, merk ik allereerst op dat de consequenties van
dit voorstel waarschijnlijk gering zullen zijn. Zo zal straks bijvoorbeeld
de ingezetene uit Polen die vijf dagen per week in Nederland als zelfstandige
werkt en tijdens de weekends bij zijn gezin in Polen woont, verplicht verzekerd
worden. Maar ook de Hongaar die gedurende een onafgebroken periode van enkele
maanden in Nederland als zelfstandige werkzaamheden verricht zonder hier daadwerkelijk
te hebben gewoond en daarna weer terugkeert naar zijn woonland, zal straks
verplicht verzekerd zijn gedurende het tijdsbestek dat hij in ons land werkt.
Kortom, dergelijke situaties zijn in de praktijk zeker niet ondenkbaar maar
kunnen wel worden omschreven als witte raven. Het is niet mogelijk om bij
benadering (enkele honderden?) aan te geven hoeveel personen straks door deze
verruiming van de verzekering aanleiding zien daarvan gebruik te maken. Daardoor
bestaat evenmin inzicht in de financiële consequenties van dit kabinetsvoorstel.Naar aanleiding van de vraag een onderbouwing te geven in verband met
de opmerking in de beleidsnotitie dat premieheffing en -inning problemen zal
geven wanneer de groep van zelfstandigen die straks onder de verzekeringsplicht
gaat vallen groter wordt dan het kabinet voorstelt, merk ik het volgende op.
Niet-ingezetenen die in Nederland economische activiteiten verrichten met
behulp van een vaste inrichting of als vaste vertegenwoordiger, zijn in Nederland
aan de inkomstenbelasting onderworpen. Zij zijn in verband daarmede in het
algemeen bekend bij de belastingdienst. Premieheffing en -inning zullen bij
hen geen bijzondere problemen opleveren. Niet-ingezetenen die in Nederland
economisch actief zijn zonder vaste inrichting of niet als vaste vertegenwoordiger,
zijn daarentegen in Nederland niet aan de inkomstenbelasting onderworpen en
daardoor op dit moment niet bekend bij de belastingdienst. Aangezien laatstbedoelde
niet-ingezetenen veelal op beperkte schaal of tijdelijk in Nederland werkzaam
zijn, zullen zij voor de belastingdienst moeilijk te traceren zijn, zodat
premieheffing en inning problematisch kan worden. Daarom wordt voorgesteld
de verplichte verzekering van de hierbedoelde groep zelfstandigen te beperken
tot degenen die een vaste inrichting hebben of hier als vaste vertegenwoordiger
zijn. 37Wat is de materiële waarde van een verzekering die te gelde
gemaakt moet worden in een land dat geen sociale verzekering kent (AWBZ)?
(blz. 21).Verzekering ingevolge de AWBZ zal straks uitsluitend blijven gehandhaafd
voor postactieven die in een verdragsland woonachtig zijn, ziekenfonds verzekerd
zijn, en ingevolge verordening of verdrag aanspraak kunnen maken op het aldaar
krachtens de wettelijke sociale ziektekostenregeling geldende verstrekkingenpakket.
Uitgangspunt is derhalve dat dat land een wettelijke sociale ziektekostenregeling
kent. Was dat namelijk niet het geval geweest dan hadden de ziektekosten geen
onderdeel uit kunnen maken van het betreffende verdrag met dat land. 38Met welke landen heeft Nederland bi- of multilaterale verdragen gesloten?
(blz. 20).Nederland heeft door middel van Verordening (EEG) nr. 1408/71 en een aantal
bi- en multilaterale verdragen inzake sociale zekerheid het eigen stelsel
met dat van de betreffende landen gecoördineerd ten behoeve van migrerende
werknemers en anderen. De Verordening geldt in de relatie tot de veertien
andere EU-lidstaten en de EER-landen Noorwegen, IJsland en Liechtenstein;
met een aantal van deze lidstaten en landen heeft Nederland bovendien bilaterale
verdragen gesloten, bijvoorbeeld om de sociale zekerheidspositie van niet
EU-/EER-onderdanen te regelen. Deze verdragen zijn gesloten met Noorwegen,
Zweden, Verenigd Koninkrijk, België, Duitsland, Oostenrijk, Spanje, Portugal,
Italië, Griekenland, Luxemburg en Frankrijk. Daarnaast heeft Nederland
sociale zekerheidsverdragen gesloten met Marokko, Kaap-Verdië, Tunesië,
Israël, Turkije, Joegoslavië (dit verdrag geldt thans, in afwachting
van de totstandkoming van nieuwe verdragen, in de relatie tot de nieuwe staten
Slovenië, Kroatië, Bosnië-Herzegowina, Voormalige Joegoslavische
Republiek Macedonië, Federale Republiek Joegoslavië [Servië
en Montenegro]), Zwitserland, Australië, Nieuw-Zeeland, de Verenigde
Staten van Amerika, Canada en Chili (nog niet in werking getreden).Tevens is Nederland partij bij de volgende multilaterale sociale zekerheidsverdragen:
de Europese Interimovereenkomsten van 11 december 1953 inzake sociale zekerheid,
het Europees Verdrag inzake sociale zekerheid van 14 december 1972, het Verdrag
van 30 november 1979 betreffende de sociale zekerheid voor Rijnvarenden; en
het Europese Verdrag van 9 juli 1956 voor arbeiders werkzaam bij het internationaal
vervoer. 39Wat is de reden om de verdiensten van de partner te beperken tot
f 5500 per jaar om naar Nederlands recht verzekerd te kunnen blijven?
(blz. 21).40Gezinsleden van Nederlands diplomatiek/consulair personeel kunnen
straks in het buitenland gaan werken zonder dat die werkzaamheden onmiddellijk
zullen leiden tot beëindiging van de Nederlandse verzekeringsplicht.
De verdiensten die met de werkzaamheden samenhangen mogen dan op jaarbasis
niet meer bedragen dan de belastingvrije som van tariefgroep II. Blijft de
belastingvrije som dan overdraagbaar, vergelijk de regeling voor huishoudpersoneel
en Alphahulpen in artikel 5 Loonbelasting 1964, en zo ja wat is de consequentie
voort de premieafdracht van het diplomatiek/consulair personeel? (blz. 22). Partners van het uitgezonden Nederlands diplomatiek en consulair personeel
in den vreemde zijn verzekerd voor de volksverzekeringen. Dit is gebaseerd
op de zorgplicht van de Nederlandse overheid voor deze categorie van personen
en op het gegeven dat deze categorie valt onder de voorrechten en immuniteiten
van de Weense verdragen inzake diplomatiek personeel en inzake consulaire
betrekkingen, waardoor zij niet onder het sociale stelsel vallen van de ontvangende
staat. Partners blijken in toenemende mate arbeid buiten de ambassade of het
consulaat te verrichten. Dikwijls gaat het hier om arbeid van geringe omvang,
waarbij de verdiensten eveneens gering zijn en veelal geen aansluiting wordt
gerealiseerd bij het sociale stelsel van de staat waar de werkzaamheden plaatsvinden.
Op basis van het huidige Besluit zijn diegenen niet langer verzekerd voor
de volksverzekeringen. Dit laatste kan een belemmering zijn voor de ook door
het kabinet wenselijk geachte arbeidsparticipatie van partners van het uitgezonden
personeel. Arbeid van geringe omvang betekent immers het verlies van verzekering
voor de volksverzekeringen. Derhalve kiest het kabinet ervoor om de partners
die met hun arbeid per jaar minder dan het bedrag van de belasting- en premievrije
som in tariefgroep II (thans ca. fl. 7 000,–) verdienen verzekerd
te doen blijven voor de volksverzekeringen.Volledigheidshalve wijs ik erop dat de bi- en multilaterale instrumenten
inzake sociale zekerheid waar Nederland partij bij is, soms toch het sociale
verzekeringsstelsel van de ontvangende staat – bij uitsluiting van het
Nederlandse – als het toepasselijke aanwijzen. In dat geval zal de uitbreiding van de verplichte verzekering voor de
volksverzekeringen niet gelden.Naar aanleiding van de vraag of de belastingvrije som overdraagbaar blijft
en voorts wat de consequentie is voor de premie-afdracht van het diplomatiek/consulair
personeel merk ik het volgende op.Mits aan de overige voorwaarden voor overdracht van de basisaftrek wordt
voldaan, kunnen de gezinsleden in de situatie zoals in de vraag is geschetst
de basisaftrek aan hun partner overdragen. De omstandigheid dat zij hun inkomen
op de lokale arbeidsmarkt in het buitenland hebben verdiend, doet daaraan
niet af.Voor zover het belastbare inkomen verminderd met de belastingvrije som
van tariefgroep III (tweemaal de basisaftrek) van de meestverdienende partner
meer bedraagt dan het bedrag van de eerste schijf van de tarieftabel (f 45 325
in 1996) heeft dit vervolgens geen consequenties voor de premie-afdracht.
Is het belastbare inkomen lager, dan werkt de overdracht van de basisaftrek
ook door voor de premieheffing. 41Welke verantwoordelijkheid heeft de Nederlandse staat als werkgever
in landen zonder sociaal zekerheidsstelsel als lokaal geworven ambassadepersoneel
niet langer naar Nederlands recht verzekerd is? En hoe krijgt die verantwoordelijkheid
dan wel vorm? (blz. 26).Het kabinet wil met de voorstellen in de beleidsnotitie bereiken dat in
de toekomst strakker wordt vastgehouden aan het uitgangspunt met betrekking
tot het ingezetenschap: wie in Nederland woont, is verzekerd en wie in het
buitenland woont, niet. Door in het buitenland te gaan wonen onttrekt men
zich aan de verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid. Die verantwoordelijkheid
wordt in dergelijke gevallen overgenomen door de overheid van het land waar
men dan woont. Dat geldt uiteraard ook voor personen die door een Nederlandse
ambassade lokaal worden aangeworven in de ontvangende staat. Op hen is het
sociale zekerheidsregime van laatstbedoelde staat van toepassing. Daarbij
is het niet van belang of de betreffende wetgeving van dat land ook daadwerkelijk
tot verzekeringsplicht leidt. Het enkele feit dat een Nederlandse ambassade
of consulaat een dergelijke persoon in dienst neemt, verandert
niets aan die situatie. De Nederlandse overheid treedt in gevallen als deze
op in zijn hoedanigheid als gewone werkgever. Indien de lokaal aangeworvene
verzekeringsplichtig is krachtens de wetgeving van het woonland dan heeft
de Nederlandse ambassade de verplichting om bijvoorbeeld premies op zijn salaris
in te houden en af te dragen aan de lokale instantie die daarvoor is aangewezen.
Is er geen sprake van verzekeringsplicht in het woonland omdat de sociale
verzekeringswetgeving van dat land daarin niet voorziet, dan is dat de verantwoordelijkheid
van de overheid van dat land. De Nederlandse overheid heeft in dit laatste
geval niet de taak om in dat gat te springen door ten behoeve van zo'n persoon
verzekeringsplicht te gaan creëren. Zou de belanghebbende, op grond van
het feit dat hij ook niet verzekerd is krachtens het stelsel van het woonland,
geheel zonder dekking zijn, dan heeft hij altijd nog de mogelijkheid om de
verzekering ingevolge de AOW en Anw op vrijwillige basis voort te zetten. 42Betekent het standpunt dat lokaal aangeworven krachten van buitenlandse
ambassades en consulaten in Nederland, die in Nederland woonachtig zijn, dat
zij zich via hun werkgever verplicht dienen te verzekeren? (blz. 26).Naar aanleiding van de vraag of lokaal aangeworven personeel van buitenlandse
ambassades en consulaten hier te lande zich via hun werkgever verplicht dienen
te verzekeren kan ik mededelen dat het Nederlandse stelsel van sociale verzekeringen
uitgaat van het beginsel van verzekering van rechtswege. Ingezetenen van Nederland
zijn reeds uit dien hoofde verzekerd voor de volksverzekeringen. Voor werknemers
loopt de premieheffing voor de volksverzekeringen via de werkgever. Indien
dit niet mogelijk is, kan de belastingdienst ook de ingezetenen zelf aanslaan
voor de premies. 43Hoe denkt het regering in de toekomst te voorkomen dat de hardheidsclausule
niet langer leidt tot niet-bedoelde rechtsongelijkheid? (blz. 26).44Waarom mag de hardheidsclausule alleen worden toegepast als de kennelijke
hardheid een rechtstreeks gevolg is van het nieuwe KB? Door de wetgever niet
voorziene situaties die onbedoeld te hard uitwerken, kunnen toch nog steeds
optreden?Deelt de regering de mening van de SVB niet dat het instrument goed
heeft gewerkt? Beroep op de hardheidsclausule staat toch in beginsel voor
iedereen open? Waarom is de regering van mening dat hier sprake is van rechtsongelijkheid?
(blz. 26–27).In KB 164 is expliciet uiteengezet in welke gevallen van de hoofdregel
in de wet – verzekerd is degene die in Nederland woont – dient
te worden afgeweken. Verkeert iemand in zodanige omstandigheden dat toepassing
van een van de bepalingen in het Besluit zou leiden tot kennelijke hardheid,
dan kan naar de mening van het kabinet een beroep worden gedaan op de hierbedoelde
bepaling. Het mag echter niet zo zijn dat in situaties waarin KB 164 niet
voorziet een beroep op de hardheidsclausule wordt gedaan. Indien dat laatste
namelijk wel zou worden toegestaan, leidt zulks er toe dat het uitvoeringsorgaan
zelf het ingezetenschap – de hoofdregel dus – gaat beperken of
uitbreiden, een bevoegdheid die naar mijn mening uitsluitend bij de wetgever
dient te liggen. Gebeurt dat toch dan kan rechtsongelijkheid ontstaan ten
aanzien van personen die in identieke omstandigheden verkeerden maar die op
grond van een andere interpretatie van de wetgeving anders zijn behandeld.
Dat laatste kan naar de mening van de regering niet de bedoeling
zijn. De SVB heeft in het verleden een enkele keer een wat ruimere interpretatie
gehanteerd dan door de wetgever was bedoeld. Zonder daaraan nu een positief
of negatief oordeel over het functioneren van de regeling te verbinden, ben
ik van mening dat regelgeving, die niet voldoende duidelijk is gelet de bedoelingen
van de wetgever, verbeterd dient te worden. Daarom acht ik het wenselijk om
het uitvoeringsorgaan zodanige helderheid in de toelichting op de kennelijke
hardheidsbepaling te verstrekken dat ter zake geen misverstanden meer mogelijk
zijn.Uiteraard blijft het ook in de toekomst mogelijk – dit naar aanleiding
van een vraag hierover – dat onvoorziene situaties kunnen leiden tot
kennelijke hardheid. Niet alle omstandigheden kunnen immers van te voren door
de wetgever worden onderkend. Dat is ook de reden waarom het kabinet van oordeel
is de hardheidsclausule in het nieuwe Besluit te handhaven. 46Kan de regering toelichten waarom in het geval van deze herbezinning
geen overgangsrecht wordt voorgesteld waar dit in andere gevallen wel gebeurt?
(blz. 27).48Waarom neemt de regering geen overgangstermijn in acht? Er kan toch
ook voor een kortere periode dan 50 jaar worden gekozen? Waren de geconstateerde
problemen bij de vorige herziening dermate groot dat zij het volledig ontbreken
van overgangsrecht rechtvaardigen? Wil de regering het keuzerecht nog eens
goed overwegen? (blz. 27).Naar aanleiding van de vraag waarom (met betrekking tot de verzekeringspositie)
geen overgangsrecht wordt voorgesteld waar dit in andere gevallen wel gebeurt,
merk ik het volgende op. In de beleidsnotitie heeft het kabinet gewezen op
de bezwaren die kleven aan het creëren van overgangsrecht voor de zogenaamde
«lopende gevallen». Het eerste argument betreft de uitvoerbaarheid
van de regeling voor de SVB. Ten tijde van de totstandkoming van KB 164, dat
in de plaats kwam voor KB 557, is een dergelijk overgangsrecht wel ingevoerd.
Diverse groepen konden op basis daarvan kiezen voor handhaving van hun verzekeringspositie
op basis van de regelgeving in KB 557 of voor een wijziging van die verzekeringspositie
op basis van de voorwaarden die waren neergelegd in KB 164. Dit betekende
voor het uitvoeringsorgaan dat gedurende meer dan 50 jaar rekening dient te
worden gehouden met twee Besluiten hetgeen in de praktijk leidt tot soms onwerkbare
situaties. Indien in het nieuwe Besluit wederom een dergelijk overgangsrecht
zou worden opgenomen, wordt de belasting voor de SVB daardoor alleen maar
groter. Het kabinet acht deze ontwikkeling ongewenst. Uiteraard zou voor een
overgangstermijn kunnen worden gekozen die korter is dan 50 jaar. Een dergelijke
keuze lost het probleem niet op maar bekort dit alleen maar.Als tweede argument voert het kabinet aan dat vanuit een oogpunt van rechtsgelijkheid
de optie van het overgangsrecht geen herhaling verdient. Het is naar de burger
toe moeilijk te verkopen dat twee personen die zich in identieke omstandigheden
bevinden gedurende tientallen jaren op twee verschillende manieren worden
behandeld ten aanzien van hun verzekeringspositie. De conclusie luidt dan
ook dat straks oude zowel als nieuwe gevallen zullen moeten worden getoetst
aan de verzekeringsvoorwaarden van het nieuwe Besluit.Wel is het kabinet bereid om ruimte te creëeren voor het geven van
een adequate voorlichting met name aan die personen wier verzekeringspositie
onder toepassing van het nieuwe KB wijzigt. Aldus wordt hen tijd gegeven
om in te spelen op de nieuwe situatie. In dit verband wordt ook nog gewezen
naar het slot van de beantwoording op de vragen 69 en 70. 47Kan naar aanleiding van het overgangsrecht worden aangegeven welke
de consequenties (met voorbeelden) zijn, indien alle gevallen onder het nieuwe
besluit zouden vallen? Welke groepen raken dan een verzekering kwijt? Kunnen
zij zich en hoe tijdig herverzekeren? In welke mate en hoe zal er dan sprake
zijn van verlies van verworven opgebouwde rechten? Welke groepen verwerven
nieuwe rechten? Kan een vergelijkend overzicht worden versterkt? (blz. 27).Het overgangsrecht in KB 164 is bijzonder fijnmazig. Daardoor is het ondoenlijk
aan te geven welke groepen van personen van wie de verzekeringspositie is
geregeld via dat overgangsrecht straks verzekeringsplichtig worden of juist
niet langer verzekerd zullen zijn. In het algemeen kan worden gesteld dat de consequenties van het beëindigen
van de verzekeringsplicht voor hen dezelfde zullen zijn als voor de postactieven
die in het buitenland wonen en een langlopende Nederlandse wettelijke uitkering
ontvangen. Ook zij zijn straks, als de kabinetsplannen doorgang vinden, niet
langer verplicht verzekerd.Dat betekent voor de AOW dat degenen die jonger dan 65 jaar zijn geen
AOW-pensioenrechten meer opbouwen. Reeds opgebouwde rechten blijven uiteraard
gehandhaafd. De AOW-gerechtigde zelf ondervindt geen voor- of nadeel van het
feit dat hij straks niet langer verzekerd zal zijn voor de AOW. Hij behoudt
uiteraard zijn uitkering.De nabestaande van de postactieve die na wijziging van KB 164 en op het
moment van overlijden niet verzekerd is voor de volksverzekeringen en dus
ook niet ingevolge de Anw, heeft straks geen recht meer op een nabestaandenuitkering.Overigens kan, zodra de verplichte verzekering wordt beëindigd, de
AOW-/Anw-verzekering op vrijwillige basis worden voortgezet.Niet-verzekerde postactieven hebben straks geen recht meer op kinderbijslag
behoudens in een aantal gevallen indien de belanghebbende in een EU/EER-staat
woont. In de beleidsnotitie is daar reeds op gewezen.Ook kunnen postactieven, jonger dan 65 jaar, straks geen aanspraak meer
maken op een uitkering of voorziening ingevolge de AAW. Lopende uitkeringen
en reeds verstrekte voorzieningen blijven uiteraard onaangetast.In de beleidsnota is uitgebreid ingegaan op de kwestie rond het niet langer
verplicht verzekerd zijn ingevolge de AWBZ. Materieel, en behoudens voortzetting
van AWBZ-financiering van zorg door middel van een regeling, heeft dit alleen
consequenties voor degenen die niet verplicht verzekerd zijn voor de Zfw en/of
voor degenen die niet wonen in een EG-/EER-staat of een verdragsstaat.Indien er straks geen sprake meer is van verzekeringsplicht krachtens
de volksverzekeringen en tevens de mogelijkheid van vrijwillige verzekering
(AOW/AWW) niet langer aanwezig is (dat laatste kan het geval zijn na het verstrijken
van de vijfjaarstermijn die het kabinet voornemens is te introduceren in de
vrijwillige verzekering), ligt het voor de hand dat de belanghebbende in eerste
instantie informatie inwint bij de sociale verzekeringsinstanties van het
woonland over zijn sociale verzekeringspositie aldaar. Kunnen geen rechten
aan het sociale zekerheidsstelsel van dat land worden ontleend, dan heeft
de belanghebbende altijd nog de mogelijkheid om bij particuliere verzekeringsmaatschappijen
dekking te regelen tegen diverse risico's.Hierboven heb ik reeds opgemerkt dat voor degenen die via het overgangsrecht
in KB 164 op dit moment verzekeringsplichtig zijn maar straks door het afschaffen
van dat recht niet meer, de consequenties van die verandering over het algemeen
dezelfde zullen zijn als voor de postactieven die straks niet
langer verplicht verzekerd zullen zijn. Omgekeerd zijn er ook groepen van
personen die juist door datzelfde overgangsrecht op dit moment niet verzekeringsplichtig
zijn maar straks wel. Verzekeringsplicht betekent uiteraard ook premieplicht
maar daar staat dan wel tegenover dat deze laatstbedoelde groepen van personen
in de toekomst tevens rechten kunnen ontlenen aan de vijf volksverzekeringswetten. 49Hoe verhoudt zich de keuze voor het overgangsrecht tot de motie-Van
de Zandschulp betreffende overgangsrecht die in 1995 unaniem door de Eerste
Kamer is aanvaard? (blz. 27).In de motie-Van de Zandschulp (Kamerstukken I, 1994–1995, nr. 46j-3)
wordt met zoveel woorden gesteld dat van eenmaal verkregen rechten eerbiedigende
werking dient uit te gaan en dat eventuele afwijkingen van dit uitgangspunt
een verzwaarde motivering van de wetgever vergen.Eerbiedigende werking betekent dat de oude wetgeving voor bestaande gevallen
dient te blijven gehandhaafd omdat toepassing van de nieuwe wetgeving voor
hen een achteruitgang (bijvoorbeeld ten aanzien van hoogte en duur van de
uitkering maar ook ten aanzien van de toetredingsvoorwaarden) zou inhouden.
In de beleidsnotitie over KB 164 neemt het kabinet standpunten in over de
sociale verzekeringspositie van een aantal groepen van personen in grensoverschrijdende
situaties. Deze standpunten zullen door een onbekend percentage van personen
binnen elk van die groepen als gunstig worden ervaren. Echter zal een, eveneens
onbekend percentage, zich niet met de zienswijze van het kabinet kunnen verenigen.
Ik wil hier maar mee aangeven dat ieder individu zo zijn eigen belangen heeft
als het gaat om de vraag: wil ik verzekerd zijn of niet? Jongeren zullen misschien
eerder geneigd zijn wat gemakkelijker heen te stappen over de noodzaak van
een oudedagsvoorziening of van een nabestaandenregeling. Ouderen daarentegen
zien misschien het nut van een kinderbijslagverzekering niet langer meer in.
Het is met andere woorden nog maar de vraag of eerbiedigende werking ten aanzien
van bestaande rechten in verzekeringsaangelegenheden in alle gevallen wel
zo vanzelfsprekend is. Het kabinet is van mening dat geen rekening kan worden
gehouden met alle individuele wensen van de direkt belanghebbenden. Wetgeving
is dan ook geen individueel maatwerk. In het verleden, ten tijde van de discussie
over een nieuw Besluit uitbreiding en beperking dat uiteindelijk heeft geleid
tot het huidige KB 164, was het toenmalige kabinet van mening dat juist wel
zoveel als mogelijk met de wensen van individuen rekening diende te worden
gehouden. Deze zienswijze resulteerde er in dat in KB 164, ten behoeve van
degenen die hun verzekeringspositie ontleenden aan de voorganger van dat Besluit,
namelijk KB 557, een uitgebreid arsenaal aan overgangsbepalingen werd opgenomen.
In een aantal gevallen was in die bepalingen een keuzerecht verwerkt op grond
waarvan men kon opteren voor het behoud van de bestaande verzekeringspositie
dan wel kon kiezen voor de voorwaarden op basis van het nieuwe Besluit. Voor
deze keuze was de vraag bepalend: wil ik verzekerd zijn of niet? Het kabinet
is van mening dat deze zienswijze eigenlijk niet past in een stelsel van verplichte
verzekeringen. Daarin is geen plaats voor à la carte-dekking op basis
van individuele smaak.Het kabinet meent bovendien dat destijds in onvoldoende mate rekening
is gehouden met de zienswijze van de SVB en de Belastingdienst over de voorgestelde
overgangsregelingen. Deze uitvoeringsorganen voorzagen grote uitvoeringstechnische
rompslomp waar het ging om de uitvoering van al deze bepalingen. Het zou immers
betekenen dat gedurende meer dan 50 jaar, twee Besluiten dienden te worden
toegepast, te weten KB 557 en KB 164. De huidige uitvoeringspraktijk wijst
uit dat de SVB het destijds bij het juiste eind heeft gehad. Het kabinet wil
uit deze ervaring lering trekken en is daarom tot de conclusie
gekomen dat om uitvoeringstechnische redenen en om redenen van rechtsgelijkheid
zoals hiervoor aangegeven, er naar zijn mening geen overgangsrecht in het
nieuwe besluit zou moeten worden opgenomen. Zo valt het aan de burger, met
het verstrijken der jaren, steeds moeilijker uit te leggen waarom in identieke
situaties verschillende standpunten door de uitvoeringsorganen kunnen worden
ingenomen. 50Geldt bij de beperking van de mogelijkheid van vrijwillige verzekering
ook het door de regering voorgestane beperkte overgangsrecht? (blz. 27).52Stelt de regering nu voor de mogelijkheid van vrijwillige verzekering
AOW en AWW te beperken tot een periode van maximaal 5 jaar? Is hierbij ook
geen overgangsrecht gerechtvaardigd? (blz. 28).De voorstellen in de beleidsnotitie vrijwillige verzekering AOW, AWW en
AAW (Kamerstukken II, 1990–1991, 22 188 nrs. 1 en 2) gelden in
beginsel voor oude zowel als nieuwe gevallen. Er zijn echter twee uitzonderingen
gemaakt op dit uitgangspunt. In de eerste plaats ten aanzien van het voorstel
om de periode van onafgebroken vrijwillige verzekering te beperken tot maximaal
vijf jaar. Zoals bekend kent de huidige regeling geen beperking in de tijd.
Het toenmalige kabinet stelde zich ten aanzien van dit voorstel op het standpunt
dat de beperking van de vrijwillige verzekeringsduur niet zou moeten gelden
voor bestaande gevallen. De vijf jaarstermijn is dan ook uitsluitend bedoeld
voor degenen die, na het inwerking treden van het nieuwe besluit vrijwillige
verzekering, voor het eerst gebruik maken van die regeling.Van een getrapt
overgangsrecht kan worden gesproken ten aanzien van het voorstel om de minimaal
te betalen premie van 5% naar 25% te verhogen. Deze minimumpremie moet worden
betaald indien de vrijwillig verzekerde niet over eigen inkomsten beschikt,
dan wel beschikt over een inkomen dat ligt beneden het niveau waarover de
minimumpremie wordt geheven.Volgens de kabinetsplannen moet deze premie worden
verhoogd naar 25% van het maximale bedrag dat in enig jaar aan premie verschuldigd
kan zijn.Voor nieuwe gevallen zou deze verhoogde premie direkt moeten gaan
gelden, terwijl voor bestaande gevallen een overgangsfase wordt voorgesteld
door een trapsgewijze verhoging in te voeren tot het uiteindelijke percentage
van 25 is bereikt. Dit zou dienen te worden gerealiseerd in een periode van
vier jaar.In dit laatste geval gaat het dus om tijdelijk overgangsrecht. 51Waarom kunnen alleen de AOW en de AWW op vrijwillige basis worden
voortgezet? Waarom is hier geen sprake van harmonisatie van de vijf volksverzekeringen?
Opeenvolgende kabinetten hebben immers altijd het standpunt gehuldigd dat
de vijf volksverzekering een onlosmakelijk geheel vormen? (blz. 27).Niet alleen de AOW en de Anw maar ook de AAW kent een vrijwillige verzekering,
zij het dat die uitsluitend beperkt is tot ontwikkelingswerkers. Deze beperking
is ingebouwd vanwege de moeilijke uitvoerbaarheid van de AAW ten aanzien van
personen die in het buitenland wonen. Om voor uitkering in aanmerking te komen
moet de belanghebbende naar Nederland terugkeren. Als vervolgens de bedrijfsvereniging
geconcludeerd heeft dat er sprake is van arbeidsongeschiktheid in de zin van
de AAW, bestaat na een wachttijd in Nederland van 52 weken in principe recht
op uitkering, tenzij de betrokkene kan aantonen dat de arbeidsongeschiktheid
reeds was aangevangen voor zijn terugkeer naar Nederland. In
dat laatste geval kan de uitkering op z'n vroegst worden toegekend met ingang
van de dag waarop de vrijwillig verzekerde naar Nederland is teruggekeerd.Invoering van een mogelijkheid tot het sluiten van een vrijwillige AKW-verzekering
is nimmer overwogen. Van een dergelijke vorm van vrijwillige verzekering zou
immers vrijwel uitsluitend gebruik worden gemaakt door degenen die reeds kinderen
hebben dan wel door degenen die nog geen kinderen hebben, maar die in de toekomst
waarschijnlijk wel wensen. Een vrijwillige AKW-verzekering werkt met andere
woorden risicoselectie in de hand.Invoering van een vrijwillige AWBZ-verzekering wordt wèl overwogen,
doch alleen ten behoeve van een beperkte categorie van in Nederland wonende
personen. Invoering van een vrijwillige AWBZ-verzekering voor in het buitenland
woonachtige personen, met het oogmerk aldaar zorg te verlenen dan wel aldaar
verleende medische zorg te vergoeden naar Nederlandse maatstaven, stuit op
controletechnische problemen, zoals ook al is gebleken bij de uitvoering van
de huidige vergoedingsregeling uit hoofde van de verplichte AWBZ-verzekering. 53Blijft de mogelijkheid bestaan om op vrijwillige basis een verzekering
in stand te houden, bijvoorbeeld AOW bij postactieven? Als dat mogelijk blijft
waarom zou er dan geen mogelijkheid moeten blijven bestaan voor een keuzerecht?
(blz. 28).De formulering van deze vraag impliceert als zou er op dit moment een
keuzerecht bestaan. Zulks is echter geenszins het geval, noch in de volksverzekeringen,
noch in de werknemersverzekeringen. De volksverzekeringen zijn gebaseerd op
de solidariteitsgedachte: iedereen die in Nederland woont, is in beginsel
verplicht verzekerd en verplicht om premie te betalen. Door het draagvlak
van degenen die onder de verzekering vallen zo breed mogelijk te houden, blijft
een dergelijk systeem betaalbaar. Het kabinet is alleen al op grond van deze
solidariteitsgedachte niet van plan in de toekomst een keuzerecht in te voeren.Ten aanzien van de vrijwillige verzekering bestaat er uiteraard der zaak
altijd een keuzerecht. Men kan er voor opteren; men kan er ook van afzien. 54Wat zijn de financiële effecten van het voornemen om de mogelijkheid
tot het aangaan van een vrijwillige verzekering te beperken? (blz. 28).Het kabinet heeft niet het voornemen het aangaan van een vrijwillige verzekering
te beperken. Bij de kabinetsvoornemens spelen twee zaken een rol: de deelname
aan de vrijwillige verzekering voor ten hoogste vijf jaar en de verhoging
van de minimumpremie die iemand verschuldigd is indien hij of zij geen eigen
inkomsten heeft, dan wel over eigen inkomsten beschikt die lager zijn dan
het bedrag dat correspondeert met het inkomen waarover 25% van de maximumpremie
wordt geheven. Deze premie bedraagt op dit moment 5% van het maximale bedrag
dat men in enig jaar aan premie verschuldigd kan zijn. De bedoeling is om
dit percentage te verhogen naar 25.De betreffende plannen kunnen financiële gevolgen hebben voor de
vrijwillig verzekerden, het fonds en de uitkeringsgerechtigden.Voor de huidige groep vrijwillig verzekerden zal de beperking van de deelnametermijn
geen gevolgen hebben. De gemiddelde duur van deelname aan de vrijwillige verzekering
is op dit moment namelijk minder dan vijf jaar. Bovendien heeft de regering
destijds als standpunt ingenomen dat invoering van een onafgebroken vrijwillige
verzekeringsduur van maximaal vijf jaar uitsluitend zou moeten gaan gelden
voor nieuwe gevallen. Degenen die op de datum van invoering van het nieuwe
Besluit vrijwillige verzekering AOW, Anw en AAW al vrijwillig verzekerd waren,
kunnen deze verzekeringsvorm dus zonder beperking blijven voortzetten.De verhoging van de minimumpremie zal wel gevolgen hebben. Voor bestaande
gevallen zal het premiepercentage gedurende een aantal achtereenvolgende jaren
stapsgewijs worden verhoogd tot uiteindelijk het 25%-tarief is bereikt. Voor
nieuwe gevallen geldt dit laatste percentage direkt. Ruim 60% van het totaal
aantal vrijwillig verzekerden zal met deze wijziging worden geconfronteerd.
Hierbij valt te denken aan huisvrouwen, ontwikkelingswerkers, missionarissen
en zendelingen.Voor het fonds zal de beperking van de deelnametermijn geen verstrekkende
gevolgen hebben. De gemiddelde deelnameduur aan de vrijwillige verzekering
is immers, zoals hierboven vermeld, op dit moment al minder dan vijf jaar.De verhoging van de minimumpremie zal in beginsel een financieel effect
kunnen hebben op het fonds. De premie-opbrengst onder de groep minimum premiebetalers
zal immers in enkele jaren tijds beduidend kunnen toenemen. Het is echter
volstrekt onzeker hoe deze groep op de voorgestelde kabinetsplannen zal reageren.
Een aantal van hen zal wellicht de premieverhoging niet accepteren en de verzekering
opzeggen. Al met al kan op dit moment geen reële inschatting worden gemaakt
van de financiële gevolgen voor het fonds.Voorzover het de toekomstige uitkeringsgerechtigden betreft kan worden
opgemerkt dat als gevolg van de voorgenomen maatregelen meer van deze personen
zullen worden geconfronteerd met een korting op hun AOW-pensioen omdat zij
geen volledige opbouw hebben gerealiseerd vanwege het niet (vrijwillig) verzekerd
zijn. Een financiële onderbouwing valt echter niet te geven. 55Verwacht de regering geen positief saldo vanwege de verbeterde uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid van het herziene Besluit? Kan de regering in het licht
hiervan nader ingaan op de financiële gevolgen van deze herziening? (blz.
28).Naar aanleiding van de vraag of een verbetering van uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid van het herziene Besluit tot een positief saldo zal leiden,
merk ik op dat het streven naar dergelijke verbeteringen in de meeste gevallen
tot aanscherping van regelgeving zal nopen. Dat resulteert er vervolgens weer
in dat minder personen verzekeringsplichtig zullen zijn, hetgeen een daling
van de premie-inkomsten tot gevolg zal hebben. In het verlengde daarvan zal
het aantal te verstrekken uitkeringen eveneens een dalende tendens te zien
geven. Er is naar de mening van het kabinet, zeker als men het totaalpakket
aan voorstellen in ogenschouw neemt, geen aanleiding te veronderstellen dat
het nieuwe Besluit tot besparingen zal leiden. Naar aanleiding van een vraag
hierover merk ik op dat in de beleidsnotitie uitvoerig is stilgestaan bij
de vraag welke financiële consequenties de voorstellen zullen hebben.
In dit verband kan worden verwezen naar zowel paragraaf 12 van de notitie
zelf als naar Bijlage 5 die aan de beleidsnotitie is toegevoegd. Er wordt
van uitgegaan dat de voorstellen kostenneutraal zullen uitvallen omdat deze
zowel aan de uitbreidings- als aan de beperkingskant ingrijpen. 56Hoeveel verzekerden verliezen hun rechten in het kader van decentralisatie
en privatiseringsoperaties en grensoverschrijdende situaties? Welke kosten
en besparingen zijn hiermee gemoeid? (blz. 29).Niet valt aan te geven hoeveel verzekerden als gevolg van decentralisatie
en privatisering van overheidstaken hun (sociale zekerheids)rechten in de
toekomst nog zullen gaan verliezen in grensoverschrijdende situaties. Het
is namelijk onbekend welke plannen door de overheid in de naaste toekomst
ter zake zullen worden ontwikkeld respectievelijk gerealiseerd. Wel kan met
enige zekerheid worden gesteld dat het aantal personen dat van dergelijke
veranderingen de gevolgen zal ondervinden relatief klein is. Ten aanzien van
de kosten respectievelijk de besparingen die met deze wijzigingen zijn gemoeid
geldt mutatis mutandis hetzelfde. 57Kunnen degenen die langer dan 5 jaar woonachtig zijn in het buitenland
en die als gevolg het nieuwe besluit straks niet meer verzekerd zijn de verzekering
ingevolge de AOW en de AWW op vrijwillige basis (voor een periode van vijf
jaar) voortzetten? Zo ja, kan de regering aangeven wat de opbrengsten en uitgaven
hiervan zijn ervan uitgaande dat maximaal van deze regeling gebruik wordt
gemaakt? (blz. 29).Met deze vraag wordt waarschijnlijk gedoeld op de postactieven die in
het buitenland wonen en een langlopende Nederlandse wettelijke uitkering ontvangen.
Zij kunnen, net zo als ieder ander persoon van wie de verzekeringsplicht eindigt,
op vrijwillige basis de AOW- en Anw-verzekering voortzetten. Als enige voorwaarde
daarbij geldt dat men binnen een jaar nadat de verplichte verzekering is geëindigd,
een verzoek daartoe bij de SVB indient. De duur van de vrijwillige verzekering
kan echter maximaal vijf jaar zijn.Gevraagd wordt wat de opbrengsten en uitgaven zullen zijn indien maximaal
van de vrijwillige verzekeringsmogelijkheid gebruik wordt gemaakt. Deze vraag
kan niet worden beantwoord. Het beschikbare cijfermateriaal dat inzicht moet
geven in het huidige verzekerdenbestand van de postactieven in het buitenland
is voor dat doel namelijk ontoereikend. Bovendien zou voor een zorgvuldige
beantwoording op dit moment actuarieel berekend moeten worden hoeveel vrijwillig
AOW-verzekerden voor het bereiken van de 65-jarige leeftijd of voor het afsluiten
van de vijf jaarstermijn zouden komen te overlijden. In beide gevallen komt
men aan uitbetaling van AOW-uitkering immers in het geheel niet toe. Ten aanzien
van de Anw doen zich soortgelijke problemen voor. Hoe oud zijn de nabestaanden
op het moment van overlijden van de verzekerde en hoe lang moet de nabestaandenuitkering
in dat geval worden uitbetaald? Treedt de nabestaande op een gegeven moment
opnieuw in het huwelijk? Zijn er wezen of halfwezen die rechten kunnen claimen?
Zijn er inkomsten uit arbeid? 58Geldt de onderbreking van de verplichte verzekering van vijf jaar
een onafgebroken periode of kunnen diverse onderbrekingsperiodes bij elkaar
worden opgeteld? (blz. 29).Volgens de plannen van het kabinet kan de betreffende termijn worden bereikt
door een aaneengesloten vrijwillige verzekeringsperiode van vijf jaar maar
ook door vrijwillige verzekeringsperiodes die worden onderbroken door termijnen
van verplichte verzekering van korter dan één jaar bij elkaar
te tellen tot uiteindelijk de vijf jaarstermijn is bereikt. Indien bovendien
een periode van vijf jaar van vrijwillige verzekering wordt gevolgd door een
aansluitende verplichte verzekering die langer duurt dan één
jaar, kan vervolgens gebruik worden gemaakt van een nieuwe vrijwillige verzekeringsperiode
van vijf jaar. 59Wat is er ten aanzien van de volksverzekeringen in de verschillende
verdragen geregeld? Kan een overzicht worden gegeven van waar «gaten»
gaan vallen (door het ontbreken van bepaalde volksverzekeringen) tussen nationale
wetgeving van het ene land en nationale wetgeving van het andere land?In de verschillende verdragen inzake sociale zekerheid waar Nederland
partij bij is, alsmede in Verordening (EEG) nr. 1408/71 is bepaald dat personen
slechts aan de wetgeving van één staat zijn onderworpen. De
aangewezen wetgeving bepaalt of men ook daadwerkelijk verzekerd is.De verdragen en de EEG-Verordening regelen evenwel niets over de volksverzekeringen
alszodanig. Het zijn de verdragsluitende staten die zelf bepalen of men een
bepaald risico onder de sociale verzekeringen wil brengen, en vervolgens of
die sociale verzekering het karakter van een volksverzekering, dat wil zeggen
alle ingezetenen beschermend, of een beperktere strekking heeft.Het is gelet op de veelsoortigheid van sociale verzekeringsstelsels niet
mogelijk aan te geven of en waar gaten in de sociale bescherming vallen van
buiten Nederland wonenden in verband met het ontbreken van volksverzekeringen
aldaar. In zijn algemeenheid kan worden opgemerkt dat naast Nederland onder
meer het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden een of meer volksverzekeringen
kennen. Het ontbreken van volksverzekeringen behoeft evenwel niet te betekenen
dat er gaten in de sociale bescherming van de inwoners van die landen gaan
ontstaan. De bescherming kan immers ook op andere wijze worden geregeld. Het
kabinet is overigens van mening dat dit niet de verantwoordelijkheid van de
Nederlandse overheid is, maar van de samenleving waarin men woont. 60Wat zijn de consequenties van de voorgestelde herziening van KB 164
op de arbeidsmobiliteit binnen de Europese Gemeenschap? Worden er geen extra
drempels opgeworpen voor grensarbeiders? Wat zijn de gevolgen voor grensarbeiders
van de voorstellen? Welke problemen worden met deze wijziging van KB 164 opgelost?
Welke problemen blijven onopgelost liggen en waarom? En welke problemen komen
er tengevolge van deze herziening van KB 164 bij? Zijn de voorstellen verenigbaar
met het Europees recht in het algemeen en met artikel 48 van het EG-verdrag
(vrij verkeer van werknemers) in het bijzonder?De voorstellen tot herziening van het Besluit hebben geen consequenties
voor de arbeidsmobiliteit binnen de Europese Unie; evenmin worden er drempels
opgeworpen voor grensarbeiders. Zoals hierboven wordt aangegeven zijn de plannen
van het kabinet verenigbaar met het Europese recht.De consequenties waar kennelijk op wordt gedoeld betreffen de sociale
verzekeringspositie van de postactieve grensarbeider die in een andere EU-lidstaat
woont en voorheen in Nederland werkzaam is geweest. Deze is thans verplicht
verzekerd voor de volksverzekeringen, en zal dat na de herziening niet meer
zijn. Daarbij wordt aangetekend dat de buiten Nederland woonachtige, voormalige
grensarbeider die een zogenaamde gemengde verzekeringscarrière heeft,
dat wil zeggen in het verleden zowel in Nederland als in een andere staat
heeft gewerkt en dus ook uit verschillende staten een sociale uitkering krijgt,
ook nu al niet verzekerd is.De belanghebbende die wel met de effecten van de herziening te maken krijgt
(het gaat dan om een buiten Nederland woonachtige persoon met uitsluitend
een Nederlandse uitkering), zal in de toekomst of voor dezelfde risico's sociaal
verzekerd zijn in het woonland, of in geval van het ontbreken van sociale
bescherming voor die risico's zich bijverzekeren, indien dat
wenselijk wordt geacht. Dan kan men gebruik maken van de mogelijkheid van
vrijwillige verzekering voor de AOW en de Anw.Voor wat betreft de kinderbijslag voor postactieve grensarbeiders wordt
opgemerkt, dat op basis van Verordening nr. (EEG) 1408/71 wordt voorgeschreven
in welke gevallen welke lidstaat deze uitkering dient te betalen.De AWBZ-verzekering wordt met de voorstellen, die rekening houden met
de EEG-voorschriften, afdoende geregeld. 61Waarom wordt thans niet een oplossing gepresenteerd voor de problemen
met de Nieuw-Zeelandse wetgeving zoals die in de schriftelijke vragen (Aanhangsel
Handelingen 1995–1996, nr. 1132) van de leden Van Zijl en Zijlstra aan
de orde zijn gesteld?De vragen die door de Kamerleden Van Zijl en Zijlstra zijn gesteld over
de sociale zekerheidsproblemen met Nieuw Zeeland, kunnen niet in het kader
van een herbezinning over KB 164 tot een oplossing worden gebracht. Het Besluit
regelt de sociale verzekeringspositie van groepen van personen in grensoverschrijdende
situaties. De betreffende kamervragen werden gesteld naar aanleiding van de
manier waarop de Nieuwzeelandse overheid meent Nederlandse pensioenen te kunnen
anticumuleren met pensioenen uit hun eigen land. Het gaat hier met andere
woorden over een onderwerp dat niets te maken heeft met KB 164. De betreffende
kwestie zal eventueel in het kader van het bilaterale verdrag tussen beide
landen moeten worden geregeld, waarbij opgemerkt zij, dat het volgens de thans
voor handen zijnde inventarisatie van de SVB, om maximaal 38 gevallen gaat
op een totaal van ongeveer 1200 uitkeringsgerechtigden. 62Kan de regering inzicht verschaffen in de recent ontstane verschillen
inzake de kinderbijslag/fiscale kinderaftrek in de grenssituatie Nederland-Duitsland?De Duitse wetgever heeft per 1 januari 1996 een nieuw stelsel voor kinderbijslag
ingevoerd, waarin onder meer de maandelijkse kinderbijslagbedragen aanmerkelijk
zijn opgetrokken. Voor een grensarbeider die met zijn gezin in Nederland woont
kan dit het volgende betekenen. De grensarbeider heeft recht op Duitse kinderbijslag
op grond van zijn werkzaamheden in Duitsland. Zijn in Nederland wonende echtgenote
is op grond van haar ingezetenschap verzekerd voor de AKW en heeft recht op
Nederlandse kinderbijslag. Wanneer zij werkt in Nederland betaalt Nederland
prioritair en Duitsland betaalt een aanvullend bedrag wanneer de kinderbijslag
daar in het concrete geval hoger uitvalt. Wanneer de echtgenote niet werkt
en alleen verzekerd is op basis van het ingezetenschap, betaalt Duitsland
prioritair en Nederland slechts aanvullend, wanneer het Nederlandse bedrag
hoger is dan het Duitse. Doordat de Duitse bedragen per 1 januari 1996 hoger
zijn geworden, kan het gebeuren dat niet langer een Nederlandse aanvulling
wordt betaald. Anderzijds kan het zo uitvallen dat Duitsland nu een aanvulling
gaat betalen waar dat vroeger achterwege bleef.De Duitse kinderbijslag was tot 1 januari 1996 inkomensafhankelijk, nu
echter niet meer; voorts heeft men de kinderaftrek vanaf die datum per kind
met 50% verhoogd. Deze beide mogelijkheden kunnen, in tegenstelling tot voorheen,
slechts alternatief worden toegepast. De keuze tussen beide mogelijkheden
is uiteraard afhankelijk van de concrete omstandigheden van het betrokken
gezin. Daarover kan op deze plaats geen algemene uiteenzetting worden gegeven.
De Duitse instanties hebben hierover uitgebreid voorlichtingsmateriaal vervaardigd.
Bij het Bureau voor Duitse Zaken te Nijmegen kan door elke betrokkene
nadere informatie worden ingewonnen. 63Heeft de Sociaal Economische Advies Raad Limburg inmiddels het onderzoek
naar grensarbeid afgerond waarover de staatssecretaris van Financiën
de Kamer op 12 januari 1996 berichtte. Wanneer komt dit onderzoek beschikbaar?Van het betreffende onderzoek, dat onder verantwoordelijkheid van professor
A.H.M. Daniëls zou worden gestart, zijn nog geen resultaten vernomen. 65Waarom is in het ene geval sprake van «ingezetene» en
in het andere geval van «werknemer» (bijvoorbeeld blz. 18)?Met het begrip ingezetene wordt aangegeven dat iemand inwoner is van een
bepaald land. Met het begrip werknemer wordt tot uitdrukking gebracht dat
iemand in dienstverband werkt. Een werknemer is met andere woorden te allen
tijde ingezetene van een of ander land, een ingezetene behoeft echter geenszins
onder alle omstandigheden werknemer te zijn. 66Klopt het dat grensarbeiders zonder Nederlands arbeidsverleden die
langer dan een jaar ziek zijn en door het GAK gekeurd worden hun WAO-uitkering
verliezen zonder dat zij aanspraak kunnen maken op een WW-uitkering? Is de
regering hierin een oplossing aan te dragen?Nederlandse grensarbeiders zonder Nederlands arbeidsverleden hebben geen
recht op een WAO-uitkering.Voorzover de vraag betrekking heeft op de omgekeerde situatie waarin werknemers
in Nederland werkzaam zijn geweest, buiten Nederland wonen en na het eerste
ziekte-jaar niet in aanmerking kunnen komen voor een WAO-uitkering, danwel
een reeds toegekende WAO-uitkering ten gevolge van een herbeoordeling geheel
of gedeeltelijk verliezen, luidt het antwoord als volgt.Op grond van de bepalingen in de Werkloosheidswet is iemand die buiten
Nederland woont, uitgesloten van het recht op een WW-uitkering (artikel 19,
lid 1, sub f WW).Ook in de in deze vraag aan de orde zijnde situatie heeft toepassing van
artikel 71, lid 1, sub a ii, Verordening (EEG) nr. 1408/71 echter tot gevolg
dat een grensarbeider die zijn WAO-uitkering geheel of gedeeltelijk verliest,
aanspraak kan maken op een werkloosheidsuitkering van zijn woonland. Ik ben
dan ook van mening dat het niet nodig is om verdere oplossingen aan te dragen. 67Kunnen mensen die in de toekomst worden uitgesloten van de verzekeringsplicht
hun tot dantoe betaalde premies afkopen?Het is onmogelijk eenmaal betaalde premies krachtens de Nederlandse sociale
verzekeringen af te kopen. De meeste sociale verzekeringen zijn risicoverzekeringen.
Gedurende het verzekerde tijdvak hebben de betreffende fondsen risico gelopen.
Indien het verzekerde risico zich gedurende die periode zou hebben voorgedaan,
bijvoorbeeld in geval van arbeidsongeschiktheid, zou dat in beginsel tot uitkering
hebben geleid. Indien geen sprake is van een risicoverzekering, bijvoorbeeld
ten aanzien van de AOW, bestaat evenmin de mogelijkheid tot afkoop. De AOW
is een opbouwverzekering: de tijdens de verzekering opgebouwde
rechten blijven gehandhaafd. Degene van wie de verzekeringsplicht is beëindigd
kan met andere woorden, zodra de 65-jarige leeftijd in zicht komt, bij de
SVB een aanvraag om AOW-uitkering indienen teneinde de in het verleden opgebouwde
rechten vanaf die leeftijd te verzilveren.Een andere argument dat in dit verband kan worden aangevoerd is de omstandigheid
dat de financiering van het Nederlandse volksverzekeringsstelsel is gebaseerd
op de solidariteitsgedachte. Hiermee wordt aangegeven dat de hoogte van de
uitkeringen in geen verhouding staan tot de hoogte van de betaalde premies.
Zo zal bijvoorbeeld een verzekerde huisvrouw die niet over eigen inkomsten
beschikt geen AOW-premie betalen terwijl het AOW-pensioen waarop zij bij het
bereiken van de 65-jarige leeftijd aanspraak kan maken even hoog is als dat
van haar echtgenoot die gedurende zijn werkzame leven de maximale premie is
verschuldigd geweest.Afkoop van eenmaal betaalde premies is bovendien niet mogelijk omdat de
administratie van premie-afdracht telkenmale na verloop van tijd wordt vernietigd. 68Hoe is het mogelijk zoals dat uit een veelheid van brieven en beroepsprocedures
blijkt, dat personen die met een grensoverschrijdende problematiek in het
kader van volksverzekeringen te maken hebben nog altijd verstoken blijven
van tijdige informatie?Het grote probleem met betrekking tot de informatievoorziening is het
feit dat de uitvoeringsorganisatie sociale verzekeringen noch de belastingdienst
de doelgroepen, die met grensoverschrijdende problemen te maken kunnen krijgen,
kennen. Zodra iemand bekend is of kenbaar maakt behoefte aan voorlichting
te hebben wordt deze persoon adequaat geholpen.Een voorbeeld. Een postactieve, die voorheen in Duitsland heeft gewerkt
wordt weer Nederlands verzekeringsplichtig op het moment dat hij met die werkzaamheden
stopt.Indien hij uit hoofde van die werkzaamheden recht heeft op een Duitse
uitkering ontvangt hij deze via de Stichting Bureau voor Duitse Zaken. Aan
het eerste betalingsoverzicht van die uitkering voegt de Stichting een folder
bij, waarin aan de belanghebbende z'n gewijzigde verzekeringspositie wordt
uiteengezet vanaf het moment dat hij niet meer in Duitsland werkzaam is. Bovendien
wordt in die folder gewezen op de mogelijkheid om vrijstelling van Nederlandse
verzekeringsplicht te vragen bij de SVB indien men een buitenlandse wettelijke
uitkering ontvangt. Naar mijn mening kan in deze situatie worden gesproken
van een adequate voorlichting richting belanghebbende. Deze ontbreekt in de
gevallen, wanneer de postactieve zijn uitkering rechtstreeks vanuit het buitenland
ontvangt. Pas op het moment dat de belastingdienst hem via een formulier verzoekt
opgave te doen van zijn inkomen over het afgelopen jaar, zal hij van het bestaan
van de Nederlandse verzekeringsplicht doordrongen raken. In dat formulier
wordt namelijk onder meer de vraag gesteld of belanghebbende is vrijgesteld
van verzekerings- en premieplicht krachtens de volksverzekeringen. Omdat verzoeken
om inkomensopgaven ten behoeve van de inkomstenbelasting meestal na het einde
van enig kalenderjaar door de belastingdienst wordt toegezonden en bovendien
de toekenning van vrijstelling door de SVB niet eerder kan ingaan dan de datum
waarop een verzoek daartoe bij het uitvoeringsorgaan is ingediend, zal de
vrijstelling in veel gevallen met een vertraging van een jaar ingaan.Overigens laat dit onverlet dat wordt getracht de voorlichting te optimaliseren.
Samen met de sv-uitvoeringsorganisaties zal ook thans weer voorlichtingsmateriaal
worden ontwikkeld dat op ruime schaal beschikbaar zal zijn en
waarvan het bestaan zo veel als mogelijk kenbaar wordt gemaakt aan die (bekende)
groepen die met bedoelde situatie te maken krijgen. Welke maatregel men echter
ook bedenkt, een honderd procent waterdichte voorlichting bereikt men ten
aanzien van de doelgroep nimmer. Bovendien, dit is trouwens bij eerdere gelegenheden
ook al het parlement medegedeeld, hebben belanghebbenden in deze ook een eigen
verantwoordelijkheid. Veranderingen van belasting- en sociaal verzekeringsregime
zijn voor degenen, die het treft, zodanig ingrijpend dat van hen alle mogelijke
initiatieven ter zake mogen worden verwacht om onaangename verrassingen in
de toekomst zo veel als mogelijk uit te sluiten. Zo zal men ook zelf moeten
zien te achterhalen wat in de nieuwe situatie de rechten en plichten zijn.
De burger heeft hier zeker een eigen verantwoordelijkheid. In grensoverschrijdende
gevallen kan men niet passief blijven wanneer men verhuist, het werk eindigt
of een uitkering wordt aangevraagd. 69Hoe wil de regering bevorderen dat de voorlichting/informatievoorziening
aan grensarbeiders en werknemers die (tijdelijk) buiten Nederland gaan werken,
structureel wordt verbeterd? Acht de regering een eenmalige grootscheepse
voorlichtingscampagne voldoende?70Hoe wordt bekendheid gegeven aan deze herziening en aan de mogelijkheden
van vrijstelling van premieheffing?Zoals in de vorige vraag reeds is aangegeven zal in samenwerking met de
sv-uitvoeringsorganisaties de voorlichting aan personen die met grensoverschrijdende
sv-situaties te maken (kunnen) krijgen worden geoptimaliseerd. Voor grensarbeiders
is reeds thans (specifiek) informatiemateriaal beschikbaar bij het Bureau
voor Duitse Zaken in Nijmegen en het Bureau voor Belgische Zaken in Breda.
Beide bureaus houden regelmatig voorlichtingsbijeenkomsten c.q. spreekuren
op diverse plaatsen in de grensstreken met Duitsland respectievelijk België.
Daarnaast geeft de BeNeLux jaarlijks voorlichtingsmateriaal uit ten behoeve
van grensarbeiders, dat ook verkrijgbaar is bij genoemde bureaus, belangenorganisaties,
e.d.Voor werknemers, die tijdelijk buiten Nederland gaan werken, zijn reeds
thans folders beschikbaar bij de SVB en bij het Voorlichtingscentrum Sociale
Verzekering te Amsterdam. Dezerzijds zal worden getracht via belangengroeperingen
en werkgevers- en werknemersorganisaties zoveel mogelijk belanghebbenden te
bereiken. Echter zoals reeds eerder vermeld, ook de burger zelf zal initiatief
moeten nemen. Wie dat doet, kan adequaat worden geïnformeerd.Teneinde de voorlichting te maximaliseren hoopt het Kabinet dat het nieuwe
KB vòòr 1 januari 1997 in het Staatsblad staat. Het Kabinet
is voornemens het KB slechts voor enkele groepen op die datum in werking te
doen treden en voor alle overige groepen op 1 januari 1998. Inwerkingtreding
per 1 januari 1997 is met het oog op gedane toezeggingen en met het oog op
de toepassing van de fiscale faciliteit voor de zeescheepvaart van belang
voor de ingezetenen met een Nederlandse werkgever die uitsluitend buiten Nederland
arbeid verrichten. Het gaat hier met name om zeelieden, baggeraars en off-shore
werknemers.Voor de overige groepen is het bij inwerkingtreding per 1 januari 1998
mogelijk door een adequate voorlichting in te spelen op de nieuwe verzekeringsvoorwaarden.
Zij kunnen dan actie ondernemen door het tijdig opzeggen of het juist tijdig
aangaan van particuliere verzekeringen. 71Klopt het dat het GAK werkloze grensarbeiders die de Nederlandse
taal niet voldoende beheersen niet in aanmerking laat komen voor een WW-uitkering?
Is dit in strijd is met het woonlandbeginsel? Wat wil de regering ondernemen
om deze praktische problemen bij het verkrijgen van een WW-uitkering in Nederland
op te lossen?Werknemers die in Nederland wonen en in een andere EU-lidstaat werken,
hebben, indien zij aan zijn te merken als grensarbeider, bij werkloosheid
uitsluitend aanspraak op een Nederlandse werkloosheidsuitkering (artikel 71,
lid 1, sub a-ii, Verordening (EEG) nr. 1408/71). Dit heeft als achtergrond
de veronderstelling dat in de staat waar de werknemer woont de voorwaarden
voor het zoeken naar nieuw werk voor de grensarbeider het gunstigst zijn.
Het Hof van Justitie EG heeft naar aanleiding hiervan verklaard dat dit echter
niet het geval is wanneer een volledig werkloze grensarbeider privé
en beroepsmatig nog steeds zodanige banden heeft met de Lid-Staat waar hij
laatstelijk werkzaam is geweest, dat hij daar de beste kansen op reïntegratie
in het beroepsleven heeft (HvJ 12 juni 1986, zaak 1/85, Miethe, Jur. 1986,
blz. 1837, RSV 1987/239).Deze situatie doet zich voor Nederland vrijwel uitsluitend voor in de
verhouding met Duitsland. Het GAK heeft hiervoor met de Duitse bevoegde instantie
een aparte procedure afgesproken. Beoordeeld wordt of de werknemer dusdanig
sterke privé- en beroepsmatige banden heeft met het werkland, dat zijn
kansen op reïntegratie in dat land het gunstigst zijn. Bij deze beoordeling
spelen een groot aantal factoren een rol, zoals de duur van het arbeidsverleden
in het andere land, de kennis en bekwaamheden van de werknemer, het land waar
de werknemer is geboren en opgegroeid, de duur van vestiging in het woonland,
de mate van integratie in het sociale leven in het woonland, de beheersing
van de taal van het woonland, en de voorkeur van de werknemer voor werken
in het laatste werkland danwel in het woonland.Alleen als na de beoordeling van al deze elementen, waarvan de taalkennis
er dus maar één is, blijkt dat de kansen op reïntegratie
in het arbeidsproces (nagenoeg) uitsluitend in het werkland liggen, wordt
ten aanzien van Nederlandse grensarbeiders in overleg met de Duitse bevoegde
instantie overeengekomen dat de Duitse instantie de werkloosheidsuitkering
verstrekt. Tot het moment dat hierover overeenstemming bestaat ontvangt de
werknemer van het GAK een voorschot op zijn uitkering.De Centrale Raad van Beroep heeft deze benadering goedgekeurd in zijn
uitspraak van 24 mei 1995, WW 1993/419 (nog niet gepubliceerd).Mij is niet bekend dat zich hierbij problemen voordoen. 72Waarom heeft de afhandeling van een voor eind 1994 toegezegd voorstel
zo lang moeten duren?De ervaring leert dat ingrijpende wijzigingen in de uitbreiding en de
beperking van de kring van verzekerden voor de volksverzekeringen tijd vergen.
De voorstellen waar het in deze beleidsnotitie om gaat, kunnen ver ingrijpen
in het privé-leven van de belanghebbenden. Omdat alle groepen van personen
die hun sociale verzekeringspositie aan KB 164 ontlenen zich in grensoverschrijdende
omstandigheden bevinden dient bij het innemen van standpunten steeds rekening
te worden gehouden met internationale regelgeving ter zake (bi- en multilaterale
verdragen, Verordening (EEG)nr. 1408/71)Alle pro- en contra-argumenten die een rol kunnen spelen bij het bepalen
van de verzekeringspositie van de betreffende groepen van personen dienen
dan ook zorgvuldig te worden afgewogen. Gezien bovendien de diverse
belangen van de betrokken ministeries bij KB 164 waren vele interdepartementale
overlegrondes noodzakelijk om uiteindelijk tot een gemeenschappelijk standpunt
te geraken.XNoot1Samenstelling: Leden: Doelman-Pel (CDA), Biesheuvel (CDA), Vliegenthart
(PvdA), ondervoorzitter, De Jong (CDA), voorzitter, Scheltema-de Nie (D66),
Van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Rosenmöller (GroenLinks), Van Zijl
(PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Van Hoof (VVD), Noorman-den
Uyl (PvdA), Vreeman (PvdA), Adelmund (PvdA), Dankers (CDA), Giskes (D66),
Marijnissen (SP), Essers (VVD), Van der Stoel (VVD), Van Dijke (RPF), Bakker
(D66), Klein Molekamp (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Meijer (Groep Nijpels).Plv. leden: Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Esselink (CDA), Sterk (PvdA),
Terpstra (CDA), Van Rooy (CDA), Van der Vlies (SGP), Fermina (D66), Rabbae
(GroenLinks), Van der Ploeg (PvdA), Wolters (CDA), Dijksma (PvdA), M. M. H.
Kamp (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Apostolou (PvdA),
Ten Hoopen (CDA), Van Boxtel (D66), vacature (CD), J. M. de Vries (VVD), B.
M. de Vries (VVD), Leerkes (U55+), Van Vliet (D66), Hofstra (VVD), Hoogervorst
(VVD), Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24754-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl