EU-geldstromen 1995-1998; Nota "EU-geldstromen 1995-1998"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26425, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

04-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26425 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSamenvatting1 INLEIDING 1.1 Het onderzoek1.2 Europese ontwikkelingenTabel 1. EU-geldstromen 1995–1998 (afgerond, in
miljarden ecu's) 1.3 Beheer en controle in NederlandTabel 2. EU-geldstromen van en naar Nederland in 1995
en 19961 (afgerond, in miljoenen ecu's) 2 ONTWIKKELINGEN IN BEHEER EN CONTROLE 2.1 Inleiding2.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleid 2.2.1 Inleiding2.2.2 Opzet beheer en controle2.2.3 Werking2.2.4 Toekomstige ontwikkelingen2.3 Structuurfondsen 2.3.1 Inleiding2.3.2 Opzet beheer en controle2.3.3 Werking2.3.4 Toekomstige ontwikkelingen2.4 Eigen Middelen 2.4.1 Inleiding2.4.2 Opzet beheer en controle2.4.3 Werking2.4.4 Toekomstige ontwikkelingen2.5 Overige geldstromen3 RESULTATEN REKENKAMERONDERZOEK 1995–1998 3.1 Inleiding3.2 Ordelijkheid en controleerbaarheid 3.2.1 Structuurfondsen3.2.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleid3.2.3 Eigen Middelen3.3 Adequaat toezicht 3.3.1 Structuurfondsen3.3.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleid3.4 Afdoende controle 3.4.1 Algemeen3.4.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleid3.4.3 Eigen Middelen3.4.4 Structuurfondsen3.5 Informatievoorziening aan de minister 3.5.1 Inleiding3.5.2 Totaalbeeld3.5.3 Gemeenschappelijk landbouwbeleid3.5.4 Structuurfondsen3.5.5 Eigen Middelen3.6 Ministeriële verantwoordelijkheid4 CONCLUSIES5 REACTIES BEWINDSPERSONEN EN NAWOORD REKENKAMER 5.1 Reactie van de minister van Financiën5.2 Reactie van de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij 5.3 Reactie van de minister van Economische Zaken5.4 Reacties van andere betrokken bewindspersonen5.5 Nawoord RekenkamerBIJLAGE 11 Algemeen2 Opzet beheer en controle 2.1 Algemeen2.2 Exportrestituties2.3 Interventie-aankopen en -opslag2.4 Be- en verwerkingssteun2.5 Directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen)3 Werking beheer en controle3.1 Bevindingen werking beheer en controle3.2 Onregelmatigheden, fraude en fraudebestrijding4 Toekomstige ontwikkelingenBIJLAGE 21 AlgemeenTabel 1. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de verschillende doelstellingen 1994–1999 (x mecu) Tabel 2. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de communautaire initiatieven 1994–1999 (x mecu) 2 Opzet beheer en controle 2.1 Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling2.2 Europees Sociaal Fonds2.3 Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de
Landbouw, afdeling Oriëntatie2.4 Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van
de Visserij3 Werking beheer en controle3.1 Bevindingen werking beheer en controle3.2 Onregelmatigheden, fraude en fraudebestrijding4 Toekomstige ontwikkelingenBIJLAGE 31 AlgemeenTabel 1. Nederlandse afdracht Eigen Middelen aan de Europese
Commissie (1994–1997) en de raming voor 2000 (x 1 miljoen gulden) 2 Opzet beheer en controle 2.1 Landbouwheffingen2.2 Invoer-/douanerechten2.3 BTW-afdracht2.4 BNP-bijdrage3 Werking beheer en controle3.1 Bevindingen werking beheer en controle3.2 Onregelmatigheden, fraude en fraudebestrijding4 Toekomstige ontwikkelingenBIJLAGE 41 Algemeen2 Onderzoek en technologische ontwikkeling3 Samenwerking met Midden- en Oost-Europa, de Nieuwe Onafhankelijke
Staten van de voormalige Sovjetunie en Mongolië4 Transeuropese netwerken5 Europees Ontwikkelingsfonds6 Opleiding en jeugd
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26425Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 185 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 425EU-geldstromen 1995–1998nr. 2NOTA Inhoud Samenvatting41Inleiding61.1Het
onderzoek61.2Europese ontwikkelingen61.3Beheer
en controle in Nederland8   2Ontwikkelingen in
beheer en controle102.1Inleiding102.2Gemeenschappelijk
landbouwbeleid102.2.1Inleiding102.2.2Opzet
beheer en controle102.2.3Werking112.2.4Toekomstige
ontwikkelingen112.3Structuurfondsen122.3.1Inleiding122.3.2Opzet
beheer en controle132.3.3Werking142.3.4Toekomstige
ontwikkelingen142.4Eigen Middelen152.4.1Inleiding152.4.2Opzet
beheer en controle152.4.3Werking152.4.4Toekomstige
ontwikkelingen162.5Overige geldstromen16   3Resultaten
Rekenkameronderzoek 1995–1998183.1Inleiding183.2Ordelijkheid
en controleerbaarheid193.2.1Structuurfondsen193.2.2Gemeenschappelijk
landbouwbeleid193.2.3Eigen Middelen203.3Adequaat
toezicht203.3.1Structuurfondsen203.3.2Gemeenschappelijk
landbouwbeleid213.4Afdoende controle223.4.1Algemeen223.4.2Gemeenschappelijk
landbouwbeleid223.4.3Eigen Middelen233.4.4Structuurfondsen233.5Informatievoorziening
aan de minister243.5.1Inleiding243.5.2Totaalbeeld243.5.3Gemeenschappelijk
landbouwbeleid253.5.4Structuurfondsen263.5.5Eigen
Middelen263.6Ministeriële verantwoordelijkheid27   4Conclusies29   5Reacties
bewindspersonen en nawoord Rekenkamer315.1Reactie
van de minister van Financiën315.2Reactie van de minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij315.3Reactie van de
minister van Economische Zaken325.4Reacties van andere betrokken
bewindspersonen325.5Nawoord Rekenkamer33   Bijlage
1Gemeenschappelijk landbouwbeleid35Bijlage 2Structuurfondsen44Bijlage
3Eigen Middelen54Bijlage 4Overige geldstromen61SamenvattingIn 1995 publiceerde de Rekenkamer het rapport «Beheer en controle
EG-geldstromen in Nederland», waarin een beeld werd gegeven van de opzet
van de beheers- en controlesystemen voor de belangrijkste EU-geldstromen.
Om te beoordelen welke vorderingen er sinds 1995 zijn gemaakt heeft de Rekenkamer
in de eerste helft van 1998 de inventarisatie uit 1995 geactualiseerd en aangevuld
met een overzicht van haar onderzoeksbevindingen op dit terrein in de jaren
1995–1998.De vergelijking leidde tot een overwegend positief oordeel over de ontwikkelingen
die vanaf 1995 hebben plaatsgevonden in het beheer van en de controle op de
EU-geldstromen in Nederland. Dit geldt met name voor de geldstromen in het
kader van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid en voor de Eigen Middelen,
samen het leeuwendeel van de Nederlandse ontvangsten van en afdrachten aan
de EU.De Rekenkamer is dus positief over de stappen die de afgelopen drie jaren
zijn gezet in de verbetering van het financieel beheer, maar signaleert desondanks
diverse aandachtspunten. Bijvoorbeeld het toezicht op het beheer,
dat volgens de Rekenkamer in veel gevallen nog verbetering behoeft. Dit geldt
vooral voor de structuurfondsen, met name het Europees Sociaal Fonds, waarvoor
overigens verbeteringen zijn aangekondigd. Ook over het toezicht op de
uitvoering is de Rekenkamer minder positief. In vele gevallen behoeft
dit nog verbetering. Bij de structuurfondsen laat bijvoorbeeld het functioneren
van de Comités van Toezicht nog te wensen over. De afgelopen jaren
zijn enkele hierop gerichte acties aangekondigd, onder meer het versterken
van de ministeriële vertegenwoordiging in deze comités.Eveneens verdient de controle op de EU-geldstromen nog de nodige
aandacht. Met name bij de structuurfondsen laat de accountantscontrole te
wensen over (gebrekkige provinciale controles, achterblijvende reviewwerkzaamheden).
Maar ook bij de andere geldstromen is ruimte voor verbetering in de controle,
wat geïllustreerd wordt door het feit dat de Nederlandse afdrachten van
Eigen Middelen aan de Europese Commissie incidenteel te laat gebeuren waardoor
achterstandsrente moet worden betaald. Meer aandacht voor de controle is extra
noodzakelijk, omdat het aantal controles ter plaatse van de Europese Commissie
en de Europese Rekenkamer tot nu toe beperkt is gebleven.De minister is, in lijn met artikel 5 van het EG-Verdrag, in laatste instantie
verantwoordelijk voor de juiste besteding en een goed financieel beheer van
de gelden die in gedeeld beheer tussen de Europese Commissie en Nederland
worden besteed. Om aan deze verantwoordelijkheid inhoud te geven is een actieve
betrokkenheid bij beheers- en controlezaken, een goede informatievoorziening
en zicht op de resultaten van de diverse EU-programma's noodzakelijk.Een actievere betrokkenheid bij beheer en controle is volgens de Rekenkamer
geboden. Uit het overzicht van onderzoeksbevindingen 1995–1998 kwam
naar voren dat ministers de reikwijdte van de ministeriële verantwoordelijkheid
voor de structuurfondsen vaak «eng» interpreteren. Verbeteringsacties
werden pas geïnitieerd wanneer zich problemen bij beheer en controle
voordeden.Ook op het tweede punt, informatievoorziening, zijn er verbeteringen mogelijk.
Onder een goede informatievoorziening verstaat de Rekenkamer informatie over
de belangrijkste aspecten van beleid, financiën, uitvoering, controle
en fraude en onregelmatigheden. Uit een aantal recente Rekenkameronderzoeken
blijkt dat er nog lacunes zijn in de informatievoorziening van de minister
en het gebruik hiervan, met name op belangrijke punten als uitvoeringskosten,
efficiency en evaluatie. Ten slotte pleit de Rekenkamer voor een grotere betrokkenheid van de ministeries
bij het beoordelen van de resultaten van EU-programma's en -beleid.Gelet op de vérstrekkendheid van de ministeriële verantwoordelijkheid
op dit terrein, beschouwt de Rekenkamer de controle op EU-aangelegenheden
als onderdeel van haar taak om het functioneren van de rijksoverheid te controleren.
Daartoe gebruikt zij informatie van de instanties die de EU-gelden ontvangen.
Het onderhavige onderzoek kon voor een groot deel (met name bij de structuurfondsen
en bij de overige geldstromen) tot stand komen dankzij de vrijwillige medewerking
van de subsidiebeherende en -ontvangende instellingen. Voorstellen om de bevoegdheid
tot het inwinnen van informatie bij deze instellingen een wettelijke basis
te geven, heeft de Rekenkamer voorgelegd aan de regering.De Rekenkamer komt tot de eindconclusie dat waakzaamheid bij het beheer
van en de controle op de EU-geldstromen in Nederland geboden blijft. Stringenter
toezicht en actievere controle lijken haar de aangewezen methoden om hieraan
vorm te geven, mede ter voorkoming van corruptie en fraude.De zogenoemde «overige geldstromen» van de EU naar Nederland
(dat wil zeggen andere dan de landbouwsubsidies of structuurfondsgelden) hebben
tot nu toe nog niet zoveel aandacht gekregen. Toch betreft het hier een aanzienlijk
financieel belang, ruim f 1 miljard per jaar. Uit de geactualiseerde
inventarisatie bleek dat de beheers- en controlestructuren van de overige
geldstromen divers van opzet zijn. De betrokkenheid van de minister bij het
beheer van en de controle op deze gelden is doorgaans beperkt, zelfs wanneer
hij hiervoor directe verantwoordelijkheid draagt (zoals bijvoorbeeld bij Transeuropese
netwerken voor energie). De Rekenkamer is van plan in de komende jaren meer
aandacht aan de overige geldstromen te besteden. Eind 1998 is reeds een onderzoek
naar de uitvoering van het Vierde Kaderprogramma voor onderzoek en technologische
ontwikkeling in Nederland gestart.In het algemeen onderschreven de verantwoordelijke bewindspersonen de
conclusies van de Rekenkamer. Dit waren de ministers van Financiën, van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV), van Economische Zaken (EZ), van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
van Verkeer en Waterstaat en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken. De minister van Financiën zegde toe zich ervoor
te zullen inzetten dat vanuit de vakministeries de vereiste maatregelen zouden
worden getroffen om de gebleken tekortkomingen weg te nemen. De ministers
van LNV en EZ delen de Rekenkameropvatting over de ministeriële verantwoordelijkheid
bij decentrale uitvoering van het EU-beleid niet geheel. De eerste vindt dat
de lidstaat Nederland als geheel verantwoordelijk is, de tweede brengt een
nuance aan door te wijzen op het feit dat de financiële risico's bij
de provincies liggen. De opvatting van de minister van Financiën is meer
in lijn met die van de Rekenkamer: hij vindt dat elke minister op het eigen
terrein inzicht moet hebben in de omvang en wijze van besteding van EU-gelden
die, al dan niet via het ministerie, naar decentrale overheden of andere begunstigden
gaan.De Rekenkamer is verheugd over de positieve reacties op haar conclusies.
Wel wijst zij erop dat haar conclusie uit 1995 dat de Nederlandse beheers-
en controlestructuur complex en weinig doorzichtig is, nog steeds geldt. Daarom
stelt zij met instemming vast dat de departementen verschillende maatregelen
hebben genomen en hebben toegezegd om te komen tot goed financieel beheer,
adequaat toezicht en afdoende controle.1 INLEIDING 1.1 Het onderzoekIn 1995 verzocht de Commissie voor de Rijksuitgaven de Rekenkamer het
beheer van en de controle op de EU-geldstromen in Nederland in kaart te brengen.
In het daaruit resulterende rapport (Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996,
24 500, nrs. 1–2) is de opzet van het beheer en de controle geschetst.
Aan het verzoek van de commissie om ook de werking van deze systemen in de
analyse te betrekken, kon destijds niet worden voldaan. In het onderhavige
onderzoek heeft de Rekenkamer haar oorspronkelijke inventarisatie geactualiseerd
en waar mogelijk aandacht geschonken aan de werking van de systemen (zie hoofdstuk
2). Aanvullend daarop heeft zij haar onderzoeksbevindingen vanaf 1995 geëvalueerd.
De actualisering heeft plaatsgevonden in de eerste helft van 1998. Om de geconstateerde
ontwikkelingen in beheer en controle te beoordelen, worden deze geplaatst
tegen de achtergrond van de normen die de Rekenkamer hanteert bij haar financieel
beheeronderzoek. Ook de resultaten van de onderzoeken die de Rekenkamer sinds
1995 heeft uitgevoerd op het EU-controleterrein worden getoetst aan deze normen
en gepresenteerd in hoofdstuk 3.De Rekenkamer geeft met dit rapport een actueel beeld en op onderdelen
een beoordeling van het beheer van en de controle op de EU-geldstromen in
Nederland. Daarmee wil zij een bijdrage leveren aan de discussie over de ontwikkelingen
in en vormgeving van het EU-beheers- en controlebestel.De Rekenkamer zond haar bevindingen in december 1998 naar de bewindspersonen
van Financiën, van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, van Economische
Zaken, van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
van Verkeer en Waterstaat, van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Buitenlandse
Zaken. Zij reageerden in januari en februari 1999. Hun reacties zijn op hoofdlijnen
verwerkt in hoofdstuk 5. 1.2 Europese ontwikkelingenDe Europese Unie (EU) staat aan de vooravond van ontwikkelingen met ingrijpende
gevolgen, zowel voor haarzelf als voor de lidstaten. In 1999 start de derde
fase van de Economische en Monetaire Unie (EMU), waardoor Nederland –
samen met tien andere lidstaten – op 1 januari 2002 de euro zal invoeren
als het enige wettige betaalmiddel.Verder treedt naar verwachting in de eerste helft van 1999 het Verdrag
van Amsterdam in werking. Hiermee krijgt de EU belangrijke nieuwe bevoegdheden
ten aanzien van vreemdelingenzaken, daar het Akkoord van Schengen (1995) en
onder meer het visum-, asiel- en immigratiebeleid tot de zogenaamde eerste
pijler gaan behoren. Ook krijgt de EU nieuwe (coördinerende) bevoegdheden
voor de werkloosheidsbestrijding en zijn de bepalingen voor het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid versterkt. Door de toepassing van de vereenvoudigde
medebeslissingsprocedure op vele terreinen zal de rol van het Europees Parlement
een verdere verschuiving vertonen van adviserend naar medebeslissend, en dus
belangrijker worden.Na de ondertekening van het Verdrag van Amsterdam zijn de toetredingsonderhandelingen
met de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) en Cyprus van start gegaan.
Wanneer alle elf kandidaatlidstaten toetreden zal de EU-bevolking met meer
dan een kwart stijgen tot bijna 500 miljoen, terwijl het BNP met maar vijf
procent zal toenemen. Begin april 1998 waren de interne hervormingen
in zes landen (Polen, Tsjechië, Hongarije, Slovenië, Estland en
Cyprus) zover gevorderd, dat daadwerkelijk aan de concrete onderhandelingen
is begonnen. Verwacht wordt echter dat geen van deze landen vóór
2002 zal kunnen toetreden.Met een ware toetredingsgolf voor de deur moet de EU zich aanpassen, hervormen
en ontwikkelen. Met haar zogeheten Agenda 2000 (juli 1997) reageert de Europese
Commissie op de snelle externe en interne veranderingen waarvoor de EU zich
gesteld ziet. Volgens de Europese Commissie dient de EU zich te concentreren
op haar essentiële taken en op haar activiteiten met een werkelijke toegevoegde
waarde (voorwaarden scheppen voor duurzame groei en werkgelegenheid, kennisontwikkeling
stimuleren, werkgelegenheids- en zorgstelstels moderniseren en levensomstandigheden
verbeteren).De Europese Commissie stelt nadere hervormingen voor op de belangrijkste
uitgaventerreinen: het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), dat financieel
gezien via het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw,
afdeling Garantie (EOGFL-garantie) loopt, en het structuurbeleid, samen ruim
80% van de EU-uitgaven (zie tabel 1). Zo stelt zij maatregelen voor om de
marktevenwichten en de interventievoorraden verder te hervormen door verlaging
van de prijsondersteuning en invoering van directe betalingen (compensatie-bedragen
al dan niet per dier of hectare grond). De Europese Commissie legt hierbij
veel nadruk op de ontwikkeling van een geïntegreerd beleid voor de plattelandsontwikkeling.Op het terrein van het structuurbeleid stelt de Europese Commissie voor
het aantal doelstellingen waarover de middelen uit de structuurfondsen verdeeld
worden terug te brengen tot drie. Met name de regio's met een ontwikkelingsachterstand
of met ernstige problemen op het gebied van inkomen, werkgelegenheid en dergelijke
blijven onverminderd van belang. Zij wil verder de armste gebieden meer prioriteit
geven dan nu het geval is en de werkgelegenheid en een duurzame ontwikkeling
centraal stellen. Hierdoor zal niet langer 51% van de EU-bevolking van de
structuurfondsen profiteren, maar ongeveer 38%. Tabel 1. EU-geldstromen 1995–1998 (afgerond, in
miljarden ecu's) Uitgaven1995199619971998*Inkomsten1995199619971998*EOGFL-garantie34,539,140,640,7Invoer-/douanerechten13,913,113,612,4Structurele acties/visserij19,524,626,328,6Landbouwheffingen2,22,02,11,9Samenwerking met derde landen3,43,84,04,3BTW-afdracht39,635,734,934,1Onderzoek en technologische ontwikkeling2,52,93,13,0BNP-bijdrage14,421,127,435,9     Inningskosten–1,6–1,5–1,6–1,4Diversen**7,06,46,26,9Diversen**0,11,7–0,30,6     Overschot
vorig begrotingsjaar6,59,24,4pm Totaal66,976,880,283,5Totaal75,181,380,583,5* Begroot bedrag** Onder diversen zijn minder belangrijke ontvangsten- en uitgavenposten
opgenomen.Jaarlijks brengt de fraudebestrijdingsdienst van de Europese Commissie
(UCLAF) fraudebestrijdingsrapporten uit. In 1997 signaleerde UCLAF op basis
van eigen onderzoeken en meldingen uit de lidstaten een totaal aan opgespoorde
fraude en onregelmatigheden van 1,4 miljard ecu (een stijging van 4552 gevallen
in 1996 naar 5144 in 1997). Bij de stemming over een rapport inzake justitiële
samenwerking in maart 1998 nam het Europees Parlement een motie aan, waarin
zij opriep tot de instelling van een Europese openbare aanklager
voor de bestrijding van fraude. Onder de huidige omstandigheden blijkt het
moeilijk corruptie en fraude met EU-gelden en het witwassen van gelden effectief
te bestrijden. De rechtsstelsels van de lidstaten lopen teveel uiteen, de
lidstaten zijn nauwelijks bereid samen te werken en UCLAF heeft te weinig
bevoegdheden. Daarenboven verloopt de ratificatie traag van de Overeenkomst
uit 1995 aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese
Gemeenschappen, die een inbreuk op de financiële belangen van EU onder
de bescherming van het strafrecht brengt. Hiervan profiteren met name internationale
criminele organisaties.Pas op 18 december 1998 heeft de Nederlandse regering een ontwerp van
de goedkeuringswet voor deze overeenkomst en enkele aanvullende protocollen
aan de Raad van State voorgelegd voor advies. 1.3 Beheer en controle in NederlandIn Nederland is, mede onder invloed van de fraudeproblematiek, de belangstelling
voor het beheer van en de controle op de EU-geldstromen de afgelopen jaren
sterk gegroeid. Andere factoren die hierbij van belang zijn:– ontstane netto-betaalpositie voor Nederland (ontvangsten minus
afdrachten) door het besluit over Financiële Perspectieven van de Europese
Raad van Edinburgh (december 1992) (zie tabel 2);– standpunt van de minister van Financiën dat het financieel
beheer van EU-gelden dient te voldoen aan de eisen van ordelijkheid en controleerbaarheid
(augustus 1993);– nieuwe taak voor de Europese Rekenkamer na het Verdrag van Maastricht
in het kader van de kwijtingsprocedure voor de uitvoering van de EU-begroting –
afgeven van een Verklaring van betrouwbaarheid (DAS) bij de jaarrekeningen
(november 1993);– zeven-punten-programma van de minister van Financiën voor
de verbetering van het beheer van en de controle op EU-gelden, zowel in Nederland
als op Europees niveau (april 1995).Ook bij de Algemene Rekenkamer is de belangstelling voor het EU-controleterrein
toegenomen. Zij heeft haar EU-activiteiten de afgelopen jaren uitgebreid.
Naast haar reguliere controle op sommige EU-gelden (met name de in het Landbouw-Egalisatiefonds
verantwoorde uitgaven), werd het EU-controleterrein vanaf 1990 dan ook een
speerpunt van Rekenkameronderzoek. In dit verband heeft zij ook aandacht besteed
aan de wijze waarop ministers omgaan met de verplichtingen die in het kader
van de EU zijn aangegaan. Naar aanleiding van haar onderzoeken is er een discussie
ontstaan over de reikwijdte van de ministeriële verantwoordelijkheid
op het EU-controleterrein. In het kader van de herbezinning op haar taken
en bevoegdheden heeft de Rekenkamer aandacht gevraagd voor haar bevoegdheden
op het EU-controleterrein en de wens geuit in de Nederlandse situatie over
dezelfde bevoegdheden te beschikken als de Europese Rekenkamer.De Rekenkamer acht het van belang de Europese ontwikkelingen te blijven
volgen. De invloed hiervan op de Nederlandse samenleving is namelijk groot,
niet alleen beleidsmatig maar zeker ook financieel. De EU-begroting (circa
180 miljard gulden, waarvan circa vijf miljard gulden per jaar naar Nederland
gaan) komt nu al overeen met die van een kleine lidstaat. Daarenboven is de
lidstaat veelal financieel aansprakelijk indien er problemen zijn met de besteding
of het beheer.Tabel 2. EU-geldstromen van en naar Nederland in 1995
en 19961 (afgerond, in miljoenen ecu's) Ontvangsten19951996Afdrachten219951996EOGFL-garantie1 9451 536Invoer-/douanerechten1 6591 575– Exportrestituties1 324810   –
Inkomenssteun164246Landbouwheffingen190214 –
overig457480BTW-afdracht1 9821 836      Structurele acties232262   –
EOGFL-oriëntatie1424BNP-bijdrage704990– EFRO2942   – ESF151178Inningskosten–185–179– overig3818         Intern beleid210266   –
Opleiding, jeugd en sociaal beleid3637   – Energie,
Euratom, milieu78   – Interne markt, consument,
industrie1114   – Transeuropese Netwerken1419   –
Onderzoek en ontwikkeling138177   –
overig511   Totaal2 3872 064Totaal4 3504 4361 De ontvangstencijfers voor 1997 zijn pas bekend als de Miljoenennota
2000 verschijnt.2 Hiernaast draagt Nederland in de periode 1991–2000
gemiddeld 128 mecu per jaar bij aan het Europees Ontwikkelingsfonds (zie verder
paragraaf 2.5).Bron: De bedragen zijn ontleend aan de Miljoenennota 1998 en 1999 (ontvangsten)
en aan het Jaarverslag over het begrotingsjaar 1997 van de Europese Rekenkamer
(afdrachten).2 ONTWIKKELINGEN IN BEHEER EN CONTROLE 2.1 InleidingDe Rekenkamer heeft haar inventarisatie van de Nederlandse beheers- en
controlesystemen voor EU-geldstromen geactualiseerd. Op basis van een vergelijking
hiervan met de oorspronkelijke inventarisatie heeft zij vastgesteld of en
waar ontwikkelingen in de opzet van deze beheers- en controlestructuren hebben
plaatsgevonden. Waar mogelijk is ook aandacht geschonken aan de werking van
de systemen. De volledige weergave van de bevindingen van de opnieuw uitgevoerde
inventarisatie is opgenomen in bijlagen 1 tot en met 4. 2.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleid 2.2.1 InleidingHet GLB richt zich op de verbetering van de productiviteit, de veiligstelling
van de voedselvoorziening en de stabilisering van de markten in de EU. Ook
wordt gestreefd naar een redelijke levensstandaard voor de landbouwbevolking
en redelijke prijzen voor de verbruiker.De uitgaven en ontvangsten in het kader van de markt- en prijsordening
van het GLB vormen nog steeds de omvangrijkste EU-geldstroom. De uitgaven
betroffen in 1996 39,1 miljard ecu, waarvan 1,5 miljard ecu (3,3 miljard gulden)
ten goede kwam aan Nederland. In 1997 kwam 3,9 miljard gulden ten goede aan
Nederland. In Nederland worden deze bedragen verantwoord in het Landbouw-Egalisatiefonds
(LEF), dat twee afdelingen kent. In het LEF-A worden uitgaven en ontvangsten
verantwoord, die ten laste en ten gunste van Nederland komen1. In het LEF-B worden uitgaven en ontvangsten verantwoord die Nederland
ten laste dan wel ten gunste van de algemene begroting van de EU brengt. Uitgaven
die Nederland ten laste van de EU-begroting brengt moeten door de Europese
Commissie worden goedgekeurd. Indien een deel van de Nederlandse declaratie
niet wordt goedgekeurd, komt het daarmee gemoeide bedrag ten laste van het
LEF-A (dus ten laste van de rijksbegroting). De Europese Commissie heeft de
Nederlandse declaraties over 1993 en 1994 definitief afgewikkeld. De omvang
van deze declaraties over deze jaren bedroeg circa 9,2 miljard gulden en leidde
bij de afrekening tot een korting van circa 32 miljoen gulden (ruim 0,3%).Het GLB kent vijf instrumenten die sinds 1995 nauwelijks beleidsinhoudelijk
gewijzigd zijn:– exportrestituties;– landbouwheffingen;– interventie-aankopen en -opslag;– be- en verwerkingssteun;– directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen). 2.2.2 Opzet beheer en controleDe opzet van de beheers- en controlestructuur voor het GLB was de afgelopen
jaren voortdurend in ontwikkeling. De belangrijkste ontwikkelingen waren:– versnelling in afwikkeling van declaraties door Europese
Commissie – De zogenoemde Belle-verordeningen voorzien in een
systeem van erkenning vóóraf en controles achteraf van betaalorganen.
Hiermeewordt bereikt dat de betaalorganen zelf voldoende garanties bieden
voor de betrouwbaarheid van de ingediende declaraties. De departementale accountantsdienst
van LNV (DAD/LNV) voert onderzoek uit voor de certificatie van
de jaarlijkse rekeningen van de – per 15 oktober 1996 – erkende
betaalorganen. De Europese Commissie kan op grond van deze controle-informatie
de declaraties sneller afwikkelen, wat leidt tot een betere beheersing van
de EU-begroting.– onderbrenging Controle Coördinatiegroep (CCG) bij Algemene
Inspectiedienst (AID) – Medio 1997 is de CCG van het Ministerie
van LNV, die met name belast was met de coördinatie en bewaking van de
voorgeschreven boekhoudkundige nacontroles, vervangen door de Controle Coördinatie
Unit (CCU) van de AID van het Ministerie van LNV, die op 1 januari 1998 van
start is gegaan;– aanwijzing coördinerende instantie (CI) –
In Nederland is het Coördinerend Bureau (CB) per 1 januari 1997 aangewezen
als CI, dat als aanspreekpunt voor de Europese Commissie dient voor vragen
betreffende het EOGFL-garantie in Nederland. De CI heeft tevens de taak om
financiële correcties bij de jaarlijkse goedkeuring van de rekeningen
te voorkomen;– stroomlijning van organisatie van beheer EOGFL-garantie –
Een interne projectgroep van het Ministerie van LNV concludeerde in 1997 dat
een nieuw coördinatiemodel gewenst was. Dit heeft geleid tot de instelling
van een periodiek Coördinerend Overleg binnen het ministerie, alsmede
een verduidelijking van met name de coördinatie en bewaking door het
CB;– invoering geïntegreerd beheers- en controlesysteem (GBCS) – Het per 1 januari 1996 ingevoerde GBCS voor de directe inkomenssteun
dient bij te dragen aan een adequaat financieel beheer in de lidstaten. 2.2.3 WerkingDe bovenbeschreven veranderingen in de opzet van de beheers- en controlestructuur
hebben (mede) geresulteerd in een goedkeurende accountantsverklaring van het
LEF over 1996 en 1997 door de DAD/LNV. Er zijn echter ook punten van zorg.
Op het terrein van het voorkomen en bestrijden van misbruik en oneigenlijk
gebruik is het kwaliteitsborgingssysteem, waarmee de AID gebreken in de bedrijfsvoering
wil voorkomen, nog niet ingevoerd. In 1996 werden, ondanks de hoge inzet aan
capaciteit voor EU-fraude (44%), maar 6 van de 25 geplande EU-fraude-onderzoeken
ingesteld. De oorzaak hiervan ligt, volgens de AID, in het tekort aan samengevoegde
deskundigheid. Verder bestaat een achterstand bij de uitvoering van de administratieve
nacontroles door de CCU.In juni 1998 hadden de betaalorganen 36 van de 60 op regelingenniveau
op te stellen controlememoranda in concept bij het Ministerie van LNV ingediend,
waarvan er 17 zijn beoordeeld en goedgekeurd. Door deze memoranda kunnen risico's
op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik worden geëxpliciteerd
waardoor het controle-instrumentarium beter kan worden ingezet. Ten slotte
blijkt uit een rapportage van een projectgroep van het ministerie dat de structuur
binnen het Ministerie van LNV voor de werkzaamheden op het gebied van het
beheer van EU-geldstromen geen waarborgen bevat dat aspecten van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid in de beleidsvoorbereiding worden meegenomen. Inmiddels
zijn stappen ondernomen om hierin verbetering aan te brengen. 2.2.4 Toekomstige ontwikkelingenIn het GLB komt steeds meer nadruk te liggen op directe inkomenssteun
voor boeren in plaats van prijsondersteuning voor landbouwproducenten. Met
de door de Europese Commissie in Agenda 2000 voorgestelde prijsverlagingen
zal het aandeel van de landbouw in de EU-begroting verder afnemen. Zij is
eveneens van oordeel dat, gelet op de verwachte economische groei
en de stabilisatie van de landbouwuitgaven, de lopende verplichtingen en de
komende uitbreiding tot en met 2006 jaarlijks kunnen worden betaald, zonder
overschrijding van het afgesproken plafond van 1,27% van het BBP van de EU.
Ten slotte heeft de Europese Commissie voor het beheer van de overige EU-uitgaven
voorgesteld om een aantal uitgavencategorieën (zoals plattelandsbeleid
en veterinaire uitgaven) onder EOGFL-garantie te brengen. 2.3 Structuurfondsen 2.3.1 InleidingDe EU streeft met haar structuurbeleid na de sociaal-economische verschillen
tussen de regio's van de verschillende lidstaten te verkleinen. Instrumenten
hiervoor betreffen voor Nederland met name de vier structuurfondsen:– het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO);– het Europees Sociaal Fonds (ESF);– het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw,
afdeling Oriëntatie (EOGFL-oriëntatie);– het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij
(FIOV).In de periode 1994–1999 worden de structuurfondsmiddelen aangewend
ter verwezenlijking van zes doelstellingen en veertien communautaire initiatieven
(c.i.'s).De doelstellingen zijn:1. bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's
met een ontwikkelingsachterstand (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV);2. omschakeling van regio's, grensregio's of deelregio's (met inbegrip
van werkgelegenheidsgebieden en stedelijke gemeenschappen) die zwaar door
de achteruitgang van de industrie zijn getroffen (EFRO, ESF en FIOV);3. bestrijding van langdurige werkloosheid en vergemakkelijking van de
inschakeling in het arbeidsproces van jongeren en met uitsluiting van de arbeidsmarkt
bedreigde personen (ESF);4. vergemakkelijking van de aanpassing van de werknemers aan de gewijzigde
omstandigheden in het bedrijfsleven en aan de ontwikkeling van de productiestelsels
(ESF);5. bevordering van de plattelandsontwikkeling:a. door de aanpassing van de landbouwstructuren in het kader van de hervorming
van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid te bespoedigen, waaronder ook de
maatregelen vallen op het gebied van de aanpassing van de visserijstructuur
(EOGFL-oriëntatie en FIOV);b. door de ontwikkeling en de structurele aanpassing van het platteland
te vergemakkelijken (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV); 6. ontwikkeling van de zeer dun bevolkte (sub)arctische gebieden in Zweden
en Finland (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).De voor Nederland van belang zijnde c.i.'s betreffen:– grensoverschrijdende samenwerking (Interreg II-A/-C);– lokale plattelandsontwikkeling (Leader II);– inschakeling van vrouwen, jongeren en kansarmen in het arbeidsproces
(Employment);– aanpassingen aan de veranderingen in de industrie (Adapt, MKB,
Konver II, Resider II, Retex II);– stedenbeleid (Urban);– herstructurering van de visserij (Pesca). Het structuurbeleid van de EU en de instrumenten ervoor zijn de afgelopen
jaren nauwelijks inhoudelijk gewijzigd, uitgezonderd de instelling in 1996
van het voor Nederland aanzienlijk van belang zijnde c.i. Interreg II-C.De Nederlandse ontvangsten uit de structuurfondsen vormen nog steeds de
tweede omvangrijkste EU-geldstroom. In mei 1996 zegde de Europese Commissie
Nederland ruim 430 mecu toe uit de reserve voor de c.i.'s voor de periode
1994–1999. Verder wees zij in mei 1997 de Nederlandse doelstelling 2-regio's
423 mecu toe voor de periode 1997–1999. Het financieel belang voor de
periode 1994–1999 is hierdoor toegenomen tot ruim 2,7 miljard ecu. Het
Nederlandse aandeel (1,9% van het totaal) is bescheiden in vergelijking met
dat van andere lidstaten. 2.3.2 Opzet beheer en controleDe opzet van de beheers- en controlesystemen voor de structuurfondsen
is in de onderzoeksperiode verder ontwikkeld, mede als gevolg van een SEM
2000-initiatief («Sound and Efficient Management») van de Europese
Commissie. In februari 1996 sloten de DAD's van de ministeries van EZ, van
LNV en van SZW samenwerkingsprotocollen met de Europese Commissie, tot dusver
ingevuld middels het (jaarlijks) opsturen van elkaars controlerapporten. Verder
stelde de Europese Commissie in 1997 criteria vast voor subsidiabele kosten,
alsmede interne richtsnoeren voor de toepassing van (geëxtrapoleerde)
financiële correcties. Daarenboven legde zij eind 1997 de verantwoordelijkheden
van de lidstaten voor de financiële controle op de structuurfondsuitgaven
nader vast, welke momenteel worden geïmplementeerd. De door de Europese
Commissie begin 1998 ontwikkelde «Audit Trail» kan door de lidstaten
hierbij worden betrokken.De minister van EZ wijzigde vanaf 1995 de opzet van de beheers- en controlesystemen
voor het EFRO niet. Twee positieve ontwikkelingen:– eind 1997 heeft de minister van EZ de financiële aansprakelijkheid
van de provincies voor de doelstelling 2-programma's geregeld voor de periode
1997–1999 in ondertekende decentralisatiebrieven, echter nog niet voor
de periode 1994–1996;– vanaf 1997 dienen de provincies jaarlijks de controlebevindingen
van de externe provinciale accountants in de Comités van Toezicht (CvT's)
in te brengen, alsook de fraude en onregelmatigheidsmeldingen.Een kanttekening bij de opzet van de beheers- en controlesystemen voor
het EFRO is dat de ministeries van VROM (voor c.i. Interreg II-C) en van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (voor c.i. Urban) – voor het lokale niveau –
momenteel (nog) niet een definitieve (verplichte) beschrijving hiervan aan
de Europese Commissie hebben gezonden.De minister van SZW bracht aanzienlijke veranderingen aan in de opzet
van de beheers- en controlesystemen voor het ESF (doelstellingen 1, 2, 3,
5b en enkele c.i.'s), met name naar aanleiding van controlebezoeken van de
Europese Commissie en de Europese Rekenkamer. In mei 1996 wijzigde de minister
van SZW de bestuursovereenkomst met Arbeidsvoorzieningsorganisatie (Arbvo).
Vanaf dat moment ligt het eindoordeel over het indienen van bijstandsaanvragen
bij de Europese Commissie weer bij de minister van SZW, in overleg met Arbvo.
Ook stelt hij vanaf 1997 na overleg met Arbvo subbudgetten vast voor door
Arbvo of door derden uit te voeren maatregelen. Vanaf 1996 dient Arbvo jaarlijks
een toezichtsplan op te stellen voor de naleving van de subsidievoorwaarden
door derden. Dit plan behoeft goedkeuring van de minister van SZW. Op verzoek
van de minister stelde Arbvo vervolgens een plan van aanpak voor
het toezicht en de controle op het ESF op (mei 1997). Belangrijk onderdeel
van het plan is de overgang van toezicht op basis van (accountants)verklaringen
op alle projecten naar integrale controle door Arbvo van projecten met een
ESF-bijdrage groter dan 250 000 gulden en steekproefsgewijze controle
van kleinere projecten. In geval van tekortkomingen dient allereerst Arbvo
zelf nader onderzoek te doen, pas in laatste instantie kan controle door de
DAD/SZW aan de orde zijn. Nadere invulling is ook gegeven aan het «eerstelijns
toezicht» door Arbvo (team Interne Controle/Operational Audit) en het
«tweedelijns toezicht» door de minister van SZW (directie Toezicht).De minister van LNV wijzigde vanaf 1995 de opzet van de beheers- en controlesystemen
voor het EOGFL-oriëntatie (doelstellingen 5a, 5b en c.i. Leader II),
alsmede voor het FIOV (doelstelling 5a en c.i. Pesca). Najaar 1995 stelde
hij controleprotocollen vast voor externe provinciale accountants. In 1996
riepen de DAD/EZ en de DAD/LNV de provincies op de controle-aanpak van hun
externe accountants hierop aan te laten sluiten. De formalisering van de financiële
aansprakelijkheid van een aantal provincies voor de doelstelling 5b-programma's
kwam vanaf 1995 niet tot stand. In oktober 1996 gaf de minister van LNV een
nadere uitwerking van de beheers- en controlestructuur binnen het ministerie.
Volgens een interne projectgroep was dit echter niet meer dan een rudimentaire
beschrijving en zou de minister van LNV een onderzoek naar de uitvoeringsorganisatie
medio 1998 af moeten ronden. De minister van LNV had begin 1997 de verplichte
beschrijving van de beheers- en controlesystemen voor het c.i. Pesca nog niet
aan de Europese Commissie gezonden. 2.3.3 WerkingWat betreft de werking van de verschillende beheers- en controlesystemen
zijn op een aantal punten tekortkomingen geconstateerd:– de externe provinciale accountants in de doelstelling 2-regio's
besteden te weinig aandacht aan de rechtmatigheid van aangegane verplichtingen;– de provincies dienen de bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik beter te ontwikkelen en uit te voeren;– het financieel beheer bij het bureau Uitvoering Europese Subsidie
Instrumenten (BUESI) en bij projecten voor doelstelling 4 en c.i.'s Employment
en Adapt is nog niet op orde;– de FIOV-controle vertoont volgens de DAD/LNV een achterstand. Een positief punt: medio 1998 waren bij BUESI verbeteringen opgetreden
bij de toekenning van ESF-bijdragen en bij de financiële (project)administraties,
mede door afspraken met de DAD/SZW voor de procedure voor de eindafrekening
bij afwijkende verklaringen.Een kanttekening bij het voorgaande is dat de (resultaten van) controle-inspanningen
van de DAD's van EZ (uitgezonderd Interreg II-A), LNV en SZW voor de c.i.'s
waarvoor de bijdragen rechtstreeks aan de eindbegunstigde worden overgemaakt,
de Rekenkamer onbekend zijn.2.3.4 Toekomstige ontwikkelingenMet het oog op de aanstaande uitbreiding van de EU pleitte de Europese
Commissie er in Agenda 2000 voor het aantal c.i.'s te beperken en het aantal
doelstellingen terug te brengen tot drie. Het budget voor de structuurfondsen
en het Cohesiefonds voor de periode 2000–2006 zal worden verhoogd tot
ongeveer 275 miljard ecu, waarvan vijf procent voor de c.i.'s. De minister
van Financiën verwacht dat deze voorstellen voor Nederland
een (relatieve) daling van de structuurfondsontvangsten inhouden en daarmee
een verdere verslechtering van haar netto-positie.2.4 Eigen Middelen 2.4.1 InleidingDe inkomsten van de EU bestaan uit afdrachten van de lidstaten en hebben
tot doel de EU-begroting, die jaarlijks sluitend moet zijn, te financieren.
De lidstaten stellen deze zogenoemde Eigen Middelen ter beschikking van de
Europese Commissie, die de begroting uitvoert. De Eigen Middelen worden gevormd
door:– landbouwheffingen;– invoer-/douanerechten;– afdracht van een deel van de Belasting over de toegevoegde waarde
(BTW);– bijdragen van de lidstaten op basis van hun Bruto Nationaal Product
(BNP).De totale Nederlandse afdracht is mede vanwege de verhoogde maximale afdrachtpercentages
sinds begin van de jaren negentig aanmerkelijk toegenomen en bedraagt nu ruim
11 miljard gulden per jaar.2.4.2 Opzet beheer en controleEen belangrijke wijziging in de opzet van de beheers- en controlestructuur
voor de invoerrechten was de invoering van de B-boekhouding bij de Douane
medio 1995. In deze administratie worden de (nog) niet geïnde bedragen
vastgelegd waarvoor geen zekerheid was gesteld dan wel de rechten worden betwist.
Samen met het systeem Melding onregelmatigheden (MOR) – sinds 1 oktober
1998 vervangen door het geïntegreerd meldsysteem Douane Fraudebestrijding –
vormt deze administratie de basis voor de verplichte meldingen aan de Europese
Commissie van (fraude en) onregelmatigheden bij invoerrechten.De beheers- en controlestructuur voor de BTW-afdracht en de BNP-bijdrage
zijn in de onderzoeksperiode niet gewijzigd. Het Ministerie van Financiën
maakt maandelijks een evenredig deel van de BTW-afdracht en de BNP-bijdrage
over aan de Europese Commissie op basis van een door haar goedgekeurde jaarraming,
waarna afrekening plaatsvindt.2.4.3 WerkingDe werking van de beheers- en controlestructuur voor de invoerrechten
en de landbouwheffingen behoeft nog verdere verbetering. Bij de controles
van de Europese Commissie en van de Europese Rekenkamer werden tekortkomingen
vastgesteld in de uitvoering, die soms leidden tot nabetalingen en verschuldigde
achterstandrente (2,6 miljoen gulden in 1996 en 0,7 miljoen gulden in 1997)
vanwege niet-tijdige betaling. In het algemeen betrof het incidentele tekortkomingen,
waaraan de Douane afdoende aandacht besteedt. Het aantal Nederlandse onregelmatigheidsmeldingen
is de voorbije jaren sterk toegenomen, mede door een verhoogde bestuurlijke
aandacht bij de Douane. Uit onderzoek van de Europese Rekenkamer blijkt dat
de informatie van de Europese Commissie daarover in haar jaarverslag Fraudebestrijding
echter verre van volledig en betrouwbaar was. Een belangrijke ontwikkeling
als uitvloeisel van het SEM 2000-initiatief is voorts de samenwerking tussen
de accountantsdiensten van vier lidstaten, waaronder Nederland, bij de ontwikkeling
van controleprogramma's voor de landbouwheffingen en de invoerrechten.De BTW-afdracht en de BNP-bijdrage door Nederland geven de Europese Commissie
en de Europese Rekenkamer in het algemeen weinig aanleiding tot opmerkingen.
De controle heeft hier betrekking op de juiste toepassing van de regelgeving
en op het berekenen van de relevante macro-economische gegevens voor het BNP
en de geharmoniseerde BTW-grondslag. 2.4.4 Toekomstige ontwikkelingenBelangwekkend in dit verband zijn de bevindingen van de Europese Rekenkamer
uit mei 1998. Zij vond de structuur en de werking van de Eigen Middelen uit
BTW en BNP buiten proportie en wees op de mogelijkheid van een eenvoudiger
stelsel van financiële bijdragen van de lidstaten. Verder wees zij voor
de BNP-middelen op de noodzaak over te gaan op een voor de draagkracht van
de lidstaten veel nauwkeuriger stelsel van nationale rekeningen (ESR 1995)
dan het huidige stelsel (ESR 1979). Voorts gaf de Europese Rekenkamer in overweging
te kiezen voor een systeem van bijdragen dat op langere termijn de garantie
biedt voor de financiering van het communautaire beleid zonder dat herhaaldelijk
wijzigingen in het juridische kader noodzakelijk zijn. Dit systeem moet tevens
garanties en procedures bevatten, waarmee het betrouwbaar en controleerbaar
wordt.In het Regeerakkoord uit 1998 is een bezuiniging op de afdrachten opgenomen
oplopend tot 1,3 miljard gulden in 2002. Eventuele wijzigingen van het Eigen
Middelenbesluit zijn eerst per 2000 aan de orde als de Europese Commissie
daarover een voorstel doet, dat door alle lidstaten wordt aanvaard. 2.5 Overige geldstromenNaast de hiervoor behandelde EU-geldstromen omvat de financiële relatie
tussen Nederland en de EU een groot aantal door de Rekenkamer zogenoemde overige
geldstromen. Het betreffen uitgaven ten laste van de rijks- en de EU-begroting,
die worden besteed in Nederland, alsook door Nederlandse bedrijven en (onderzoek-)instellingen
in andere EU-lidstaten en/of derde landen. Daarnaast komen ook afdrachten
van de lidstaten buiten de EU-begroting voor. In de inventarisatie van 1995
worden deze geldstromen slechts summier aanduid omdat het toen niet mogelijk
bleek de betreffende beheersen controlestructuur tijdig te achterhalen.Voor de actualisering van de inventarisatie zijn vijf volgens de EU-begroting
voor 1997 vanuit Europees perspectief financieel omvangrijke stromen onderzocht,
namelijk:– Onderzoek en technologische ontwikkeling (Vierde Kaderprogramma –
beoogt het concurrentievermogen van de Europese industrie te versterken, de
kwaliteit van het bestaan te verbeteren en de wetenschappelijke en technologische
grondslag te leggen die nodig is ter ondersteuning van de duurzame ontwikkeling,
milieubescherming en andere maatschappelijke beleidsmaatregelen);– Europees Ontwikkelingsfonds (EOF VII en EOF VIII –
beogen bij te dragen aan de sociale en economische ontwikkeling van de ACS-landen
(staten in Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan) door de financiële
ondersteuning van projecten en programma's);– Samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa en
met de Nieuwe Onafhankelijke Staten van de voormalige Sovjetunie en Mongolië (Phare en Tacis – beogen de economische en politieke hervorming
in de bovengenoemde landen te ondersteunen);– Transeuropese netwerken (TEN-Transport, TEN-Energie
en TEN-Telecom – beogen de werking van de interne markt te verbeteren en de economische en sociale samenhang te versterken door het bevorderen
van de onderlinge koppeling en interoperabiliteit van de nationale netwerken
en de toegang hiertoe);– Opleiding en jeugd (Leonardo da Vinci, Socrates en
Jeugd voor Europa III – beogen de beroepsopleiding beter af te stemmen
op veranderende behoeften van de arbeidsmarkt, het onderwijs van hoog gehalte
te bevorderen en bij te dragen aan uitwisselingsactiviteiten voor jongeren).Deze overige geldstromen betreffen zowel het interne beleid van de EU
(Vierde Kaderprogramma, TEN's, Leonardo da Vinci/Socrates/Jeugd voor Europa
III), als ook het externe beleid (Phare/Tacis, EOF). Nederlandse bedrijven
en (onderzoek-)instellingen participeren in alle genoemde programma's. Aan
het EOF draagt Nederland daarnaast jaarlijks bij. Het financieel belang van
deze overige geldstromen schat de Rekenkamer in de periode 1995–1998
op ruim 1 miljard gulden per jaar. De EOF-bijdrage en de ontvangsten uit het
budget voor het Vierde Kaderprogramma maakten hiervan het leeuwendeel uit.
In de nabije toekomst zullen de Nederlandse ontvangsten voor de TEN's naar
verwachting toenemen.De betrokkenheid van de ministeries bij het beheer van en de
controle op de overige geldstromen varieert van vertegenwoordiging in beheers-
en/of reglementeringscomités tot departementale controle en review.
Bij Phare/Tacis en het EOF beperkt de betrokkenheid zich tot het in de beheerscomités
volgen van de uitvoering van de programma's en de verplichte evaluaties, daar
de feitelijke besteding (veelal) niet in Nederland plaatsvindt. De DAD/Buitenlandse
Zaken controleert wel jaarlijks de afdracht aan het EOF. Bij het Vierde Kaderprogramma,
de TEN's en de programma's voor opleiding en jeugd participeren de ministeries
in de verschillende reglementeringscomités. Verder hebben de DAD/V&W,
de DAD/EZ en de DAD/OC&W (reguliere) controletaken bij respectievelijk
TEN-Transport, TEN-Energie en Leonardo da Vinci, daar de EU-bijdrage is opgenomen
in de departementale financiële verantwoordingen. Een kanttekening hierbij
is dat de minister van EZ voor TEN-Energie nog geen beschrijving heeft opgesteld
van de beheers- en controlestructuur. Daar de EU-bijdrage voor projecten van
het Vierde Kaderprogramma, TEN-Telecom, Socrates en Jeugd voor Europa III
door de Europese Commissie rechtstreeks aan derden wordt overgemaakt, zijn
er geen departementale controletaken.De Europese Commissie (of haar vertegenwoordiger) controleert de (eind)declaraties
(van de contractanten). Voor zover de Rekenkamer bekend, zijn zij niet verplicht
hierbij een accountantsverklaring af te geven. De Europese Commissie verricht
verder boekhoudkundige controles of controles ter plaatse of laat deze door
externe accountants verrichten. De Europese Rekenkamer heeft dezelfde bevoegdheden
als de Europese Commissie.3 RESULTATEN REKENKAMERONDERZOEK 1995–1998 3.1 InleidingAan het financieel beheer van de EU-geldstromen stelt de Rekenkamer dezelfde
eisen als aan het financieel beheer van de departementen, namelijk ordelijkheid
en controleerbaarheid. Deze houden in dat het financieel beheer volgens duidelijke,
vastgelegde regels moet plaatsvinden en dat de besluitvorming tijdens het
beheer op elk gewenst moment op eenvoudige wijze gereconstrueerd moet kunnen
worden. Daarnaast is de Rekenkamer van mening dat de eerstverantwoordelijke
minister ook dient te zorgen voor adequaat toezicht op de uitvoering van het
beleid, voor een afdoende controle op en voor een goede informatievoorziening
over het beleid, de uitvoering, het financieel beheer, de controle en fraude
en onregelmatigheden. De mogelijkheden die de minister heeft om indien nodig
in te grijpen, moeten aansluiten bij diens verantwoordelijkheden.De Rekenkamer is van opvatting dat de ministeriële verantwoordelijkheid
op het EU-controleterrein ver strekt. De minister is volledig verantwoordelijk
voor de voorbereiding en inbreng van het Nederlandse standpunt in de Raad.
De reikwijdte van zijn verantwoordelijkheid varieert van beleidsterrein tot
beleidsterrein en is afhankelijk van de concrete EU-verplichtingen die aan
de lidstaat worden gesteld (in het Verdrag of de secundaire regelgeving).
Daarenboven dient de minister in algemene zin – krachtens artikel 5
van EG-Verdrag – alle maatregelen te treffen die een doeltreffende uitvoering
verzekeren van het op Nederland gerichte EU-beleid. De minister draagt dus
in laatste instantie de verantwoordelijkheid voor de juiste besteding en goed
financieel beheer van de gelden die in gedeeld beheer tussen de Europese Commissie
en Nederland (en veelal via de rijksbegroting lopen) worden uitgevoerd. Indien
zich hierbij problemen voordoen, kan het ministerie hiervoor financieel aansprakelijk
worden gesteld.Tussen 1995 en 1998 is deze normatiek toegepast in een aantal gepubliceerde
Rekenkameronderzoeken. Naast het jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek dat de
Rekenkamer uitvoert in het kader van de rapporten bij de financiële verantwoording,
betreft het de volgende onderzoeken:1. Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland (november 1995, 24 500,
nrs. 1–2);2. Uitvoering hervormd gemeenschappelijk landbouwbeleid in Nederland (MacSharry-maatregelen)
(december 1995, 24 555, nrs. 1–2, blz. 40–47);3. Voorbereiding van plattelandsprojecten met Europese subsidie (mei 1997,
25 399, nrs. 1–2);4. Informatievoorziening bij uitvoering van EU-beleid (november 1997,
25 735, nrs. 1–2);5. Bestrijding werkloosheid met Europese gelden (april 1998, 25 965,
nrs. 1–2);6. Kwaliteit uitvoering Europese akkerbouwsteunregeling (oktober 1998,
26 240, nrs. 1–2);7. Europese gelden voor de grote steden (december 1998, brief aan de minister
voor Grote Steden- en Integratiebeleid, d.d. 4 december 1998, kenmerk 1294R).De Rekenkamer heeft voor iedere norm de resultaten van haar onderzoeken
(zoveel mogelijk gerangschikt naar geldstroom) geïnventariseerd, is vervolgens
nagegaan of de toezeggingen van de verantwoordelijke ministers naar aanleiding
van de rapporten zijn nagekomen en heeft ten slotte beoordeeld of dit tot
verbeteringen heeft geleid.3.2 Ordelijkheid en controleerbaarheid 3.2.1 StructuurfondsenIn het onderzoek «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland» (1995) sprak de Rekenkamer haar zorg uit over het feit dat de verantwoordelijke
ministers op het terrein van de structuurfondsen (EZ, SZW en LNV) er nog niet
in waren geslaagd de verplichte beschrijvingen van de beheers- en controlesystemen
aan de Europese Commissie te doen toekomen. Inmiddels is hieraan voldaan.
Nog zorgelijker was haar vaststelling dat de bestuursovereenkomst tussen het
Ministerie van SZW en Arbvo de minister onvoldoende waarborgen bood om zijn
verantwoordelijkheid te kunnen dragen. De minister heeft deze overeenkomst
in mei 1996 herzien. Hierin is onder meer geregeld dat hij het nationale beleidsplan
voor doelstelling 3 zal opstellen, dat hij het aandeel van Arbvo in het ESF-budget
gaat vaststellen en dat de toezichthoudende verantwoordelijkheid van Arbvo
nadrukkelijker dient te worden ingevuld. De aanbeveling van de Rekenkamer
om meer aandacht te besteden aan de opzet van de controle van de c.i.'s die
niet via de rijksbegroting lopen (zie paragraaf 2.3.2) behoeft in veel gevallen
echter nog opvolging.In haar financieel beheer onderzoek van de afgelopen jaren stelde de Rekenkamer
vast dat de uitvoering van ESF-regelingen nog steeds te wensen overlaat. Zij
riep de minister van SZW in haarRechtmatigheidsonderzoek 1996 op
de subsidietoekenning door en de financiële administratie van BUESI voor
de ESF-regelingen voor doelstelling 4 en de c.i.'s Employment en Adapt snel
te verbeteren, vóór de afronding van de projecten. In haar Rechtmatigheidsonderzoek 1997 constateerde de Rekenkamer verbeteringen
met name bij de subsidietoekenningen. Verder stelde zij vast dat de procedure
voor het definitief vaststellen van subsidies niet op orde was (reviews van
de afwijkende accountantsverklaring bij einddeclaraties vonden plaats nadat
BUESI de subsidie had vastgesteld). Het Ministerie van SZW heeft in juli 1998
aangegeven deze procedure te hebben aangepast en de functiescheiding binnen
BUESI te hebben verbeterd.In het rapport «Bestrijding werkloosheid met Europese gelden» (1998) constateerde de Rekenkamer dat het financieel beheer bij projecten
voor doelstelling 3 in veel gevallen te wensen overliet. Bovendien bevatte
het rapportagesysteem van Arbvo een aantal weeffouten en werd het bovendien
niet altijd juist toegepast. De minister van SZW merkte naar aanleiding van
het rapport op dat hij verbetertrajecten inmiddels had gestart: na aandringen
van zijn kant was Arbvo eind 1997 begonnen met de implementatie van het plan
van aanpak toezicht en controle ESF van Arbvo. Zowel het eerstelijns toezicht
door Arbvo als het tweedelijns toezicht door het Ministerie van SZW werd verbeterd
en er werden nadere afspraken gemaakt over de controlewerkzaamheden van de
DAD/SZW.In verschillende rapporten wees de Rekenkamer op knelpunten of onduidelijkheden
in de regelgeving: bijvoorbeeld in de ESF-regelgeving («Bestrijding
werkloosheid met Europese gelden», 1998). Al eerder, in het rapport «Voorbereiding van plattelandsprojecten met Europese subsidie» (1997) had de Rekenkamer knelpunten in de regelgeving geconstateerd.
De betrokken ministeries van LNV, van EZ en van SZW zegden toe hiervoor een
oplossing te zoeken. 3.2.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleidIn het rapport «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland» (1995) oordeelde de Rekenkamer positief over de hervorming van de beheers-
en controlestructuur die had plaatsgevonden op het terrein van
het GLB. Positieve ontwikkelingen betroffen de erkenning van betaalorganen,
de certificatie van de einddeclaraties aan het EOGFL-garantie, het instellen
van een Coördinerend Bureau en het stroomlijnen van de organisatie van
het beheer van de EOGFL-uitgaven binnen het Ministerie van LNV. Hierop wordt
uitgebreid ingegaan in paragraaf 2.2. De afgifte van goedkeurende accountantsverklaringen
bij het LEF over 1996 en 1997 heeft dit positieve beeld bevestigd (Rechtmatigheidsonderzoek
1996 en 1997). Naar aanleiding van het onderzoek naar het LEF in het Rechtmatigheidsonderzoek 1995 zegde de minister van LNV een inhaalslag
toe om de interpretatie van de regelgeving vast te leggen in een bestand.
Medio 1998 was de interpretatie voltooid en systematisch vastgelegd. Een beslissing
om de interpretaties algemeen toegankelijk te maken in geautomatiseerde vorm
was nog niet genomen. 3.2.3 Eigen MiddelenBij het financieel beheer van de Eigen Middelen stelde de Rekenkamer in «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland» geen bijzondere
knelpunten vast. Opmerkelijk vond zij wel het geringe aantal gemelde gevallen
van fraude en onregelmatigheden. Inmiddels zijn verbeteringen aangebracht
in de achterliggende systemen (sinds 1 oktober 1998 werkt het geïntegreerd
meldsysteem Douane Fraudebestrijding), welke ertoe hebben geleid dat het aantal
meldingen fors is toegenomen.In haar Rechtmatigheidsonderzoek 1997 besteedde de Rekenkamer
aandacht aan de werking van de interne controle van de decentrale eenheden
Belastingdienst (waaronder de douaneposten). Daarbij bleek dat bij 10 van
de 49 douaneposten de werking van de interne controle van één
van de meer belangrijke belastingmiddelen of processen (waaronder de invoer)
tekortkomingen vertoonde en dat dit beeld overeenkwam met dat over 1996. Naar
aanleiding van een ander Rekenkamerrapport uit 1997, «Informatievoorziening
bij uitvoering van EU-beleid», meldde de minister van Financiën
dat in augustus 1997 een convenant tussen de divisie Douane en de Interne
Accountantsdienst belastingen (IAB) was gesloten over een meer uniforme opzet
van de interne controle en de verslaglegging daarover. De uitwerking van dit
convenant zal in 1998 merkbaar moeten worden. 3.3 Adequaat toezicht 3.3.1 StructuurfondsenBij de structuurfondsen zijn de Comités van Toezicht (CvT's) de
belangrijkste toezichthoudende organen. Onder meer door zijn vertegenwoordiging
hierin geeft de minister gestalte aan zijn toezichthoudende verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van het structuurbeleid in Nederland. Uit het rapport «Voorbereiding van plattelandsprojecten met Europese subsidie» (1997) blijkt echter dat de CvT's niet in staat waren een doeltreffende
rol te spelen. Door de grote hoeveelheid te behandelen onderwerpen kunnen
de CvT's weinig aandacht besteden aan de kwaliteit van de afzonderlijke projectvoorstellen.
De betrokkenheid van het Ministerie van SZW in de CvT's bleek louter formeel
te zijn; in de onderzochte periode namen alleen de Arbeidsbureaus actief deel
aan de besluitvorming. In zijn reactie op het rapport merkte de minister van
SZW op dat hij het voldoende achtte dat het ministerie kennisneemt van de
verslagen en voortgangsrapportages van de CvT's. In de praktijk was volgens
de minister gebleken dat in geval van majeure vraagstukken de vertegenwoordiger
van het ministerie tijdig advies kon geven. Ook in het rapport «Informatievoorziening bij uitvoering van
EU-beleid» (1997) werden problemen met het functioneren van de
CvT's gesignaleerd. Dit sloot aan bij de constatering in het Rechtmatigheidsonderzoek
1996 dat de CvT's geen of nauwelijks aandacht besteedden aan de bevindingen
van de provinciale accountants. In een reactie op beide onderzoeken zegde
de staatssecretaris van EZ in december 1997 toe dat haar vertegenwoordiger
in de diverse comités erop zou toezien dat de accountantscontrole,
de meldingen van misbruik en oneigenlijk gebruik en van fraude en onregelmatigheden
periodiek onderwerp van de beraadslagingen zou worden.In het rapport «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland» wijst de Rekenkamer erop dat de afgesproken toezichtsregelingen met
de bij de uitvoering van de structuurfondsen betrokken instanties de minister
van SZW niet voldoende basis bieden om zijn verantwoordelijkheid gestalte
te geven. In zijn reactie op het rapport zegde de minister toe de bestuursovereenkomst
met Arbvo zo te zullen herzien dat de toezichthoudende verantwoordelijkheid
van de Arbvo nadrukkelijker wordt ingevuld. In haar rapport «Bestrijding
werkloosheid met Europese gelden» (1998) concludeerde de Rekenkamer
dat de minister alleen zijn verantwoordelijkheid voor een rechtmatige en doelmatige
uitvoering van het ESF kan waarmaken, wanneer hij zich een eigen oordeel te
vormt over de betrouwbaarheid van de verantwoordingsinformatie aangeleverd
door Arbvo. In zijn reactie onderschreef de minister van SZW deze mening van
de Rekenkamer. In het Plan van aanpak toezicht en controle ESF van Arbvo was
dit punt meegenomen door te zorgen voor een tweedelijns toezicht door het
ministerie.In het rapport «Europese gelden voor de grote steden» (1998) wees de Rekenkamer erop dat het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties bij de uitvoering van het c.i. Urban had verzuimd
conform de EU-verplichting steekproefcontroles uit te voeren bij de gemeenten.
In zijn reactie op het rapport gaf de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid
aan de steekproefcontroles inmiddels ter hand te hebben genomen en de voortgang
van de programma's nauwlettend te zullen volgen. 3.3.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleidOok op het terrein van het GLB constateerde de Rekenkamer punten van zorg
bij het toezicht. Zo stelde zij naar aanleiding van het onderzoek naar de
uitvoering van de MacSharry-maatregelen in hetDecemberverslag 1995
vast, dat de AID-controles op dat gebied geïntensiveerd dienden te worden,
gelet op de hoeveelheid en de ernst van de geconstateerde overtredingen. In
overleg met de vaste commissie voor LNV van de Tweede Kamer bestreed de minister
de representativiteit van deze bevinding voor de totale uitvoering en zag
geen aanleiding de aanbeveling op te volgen. Wel zegde hij de Kamercommissie
toe de uitvoering van de MacSharry-regelingen nauwgezet te zullen volgen.
Krap drie jaar later bleek uit het rapport «Kwaliteit uitvoering
Europese akkerbouwsteunregeling» (1998) dat de AID ruimschoots
voldeed aan haar communautair-rechtelijke controleverplichting.In haar Rechtmatigheidsonderzoek 1996 verzocht de Rekenkamer
de AID/Douane aandacht te besteden aan de resterende tekortkomingen in de
controle van derdengegevens (gebrekkige dossiervorming, incidentele toetsing
en achterstanden in het opstellen van controleprogramma's op bedrijfsniveau).
De AID zegde toe hiervoor een kwaliteitsborgingssysteem in te zullen voeren.
In verband met de vele werkzaamheden van de AID werd de invoering
uitgesteld tot 1 maart 1999, zo bleek uit het Rechtmatigheidsonderzoek
1997.3.4 Afdoende controle 3.4.1 AlgemeenIn «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland»
(1995) wees de Rekenkamer erop dat de controlerende activiteiten van de Europese
Commissie en de Europese Rekenkamer beperkt waren. In de afgelopen jaren is
daarin geen wezenlijke verandering opgetreden. Nog steeds vinden de meeste
controlebezoeken van de Europese Commissie plaats op het terrein van de structuurfondsen
(23 in de periode 1995–1997, waarvan twee voor c.i.'s – Interreg
II-A en Leader II). Daarnaast controleert de Europese Commissie geregeld de
afdracht van de Eigen Middelen (wat ook geldt voor de Europese Rekenkamer).
Voor de Europese Rekenkamer ligt het zwaartepunt van de controlerende activiteiten
in Nederland bij het GLB (wat overeenkomt met ruim 80% van de Nederlandse
ontvangsten).In hetzelfde rapport constateerde de Rekenkamer met instemming de voorgenomen
samenwerking van de IAB, de zusterinstellingen van het Verenigde Koninkrijk
en Denemarken en de Europese Commissie ter versterking van de controle bij
de Eigen Middelen. Inmiddels is sprake van samenwerking met drie andere EU-lidstaten
en worden controleprogramma's op het gebied van de traditionele Eigen Middelen
(invoer/douanerechten en landbouwheffingen) ontwikkeld. Vier andere lidstaten
overwegen toe te treden tot het samenwerkingsverband.In navolging van haar toezegging haar activiteiten op het EU-controleterrein
te zullen intensiveren en uitbreiden, heeft de Rekenkamer de afgelopen jaren
met name meer aandacht geschonken aan het beheer en de controle van de structuurfondsen.
Verder hebben de Rekenkamer en de zusterinstellingen van het Verenigd Koninkrijk
en Zweden als enige nationale rekenkamers proefprojecten opgezet ter ondersteuning
van de Europese Rekenkamer op het terrein van de DAS (de door de Europese
Rekenkamer af te geven Verklaring van betrouwbaarheid bij de jaarrekeningen
van de EU). Medio 1997 sprak de Rekenkamer af enkele systemen van de Nederlandse
voorcontrole te evalueren. Op basis hiervan moet duidelijk worden in hoeverre
de Europese Rekenkamer zich kan baseren in haar toekomstige DAS-activiteiten
op de bevindingen van deze systemen. De systeemevaluatie wordt momenteel uitgevoerd. 3.4.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleidTot en met het LEF-boekjaar 1995 voorzag de DAD/LNV de financiële
verantwoordingen van de betaalorganen van het LEF van een accountantsverklaring
met beperking. Als reden hiervoor gaf het Ministerie van LNV het feit dat
het communautaire controlebeleid niet leidde tot een representatief beeld
van de populatie. In «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland» riep de Rekenkamer het Ministerie van LNV op te komen met een goedkeurende
verklaring bij het LEF-B. Deze zag zij als een belangrijke indicatie van de
betrouwbaarheid van de EOGFL-garantie-declaratie. In zijn reactie op het rapport
stelde de minister van Financiën de communautaire voorschriften te beschouwen
als een minimumpakket. Volgens de minister van Financiën dient de DAD
zijn controle zo in te richten dat de bevindingen voldoende representatief
zijn om tot een accountantsoordeel over het geheel te komen. De minister van
LNV zegde toe over dit onderwerp te zullen overleggen met het Ministerie van
Financiën, Europese controle-instanties en de Rekenkamer. Naar aanleiding
hiervan kwam het Ministerie van LNV met een plan van aanpak met
concrete en controleerbare maatregelen dat beoogde een goedkeurende accountantsverklaring
over 1996 af te geven. Sinds het LEF-boekjaar 1996 is de financiële verantwoording
van het LEF voorzien van een dergelijke verklaring (Rechtmatigheidsonderzoek
1996 en 1997). Niettemin blijft er volgens de Rekenkamer ruimte voor
verbetering. Zo formuleerde zij in haar Rechtmatigheidsonderzoek 1997 enkele punten van aandacht, zoals de geringe voortgang bij de opstelling
van controlememoranda per regeling, een achterstand bij de uitvoering administratieve
nacontroles bij ondernemingen die restituties hebben ontvangen en achterstallig
onderhoud van de geautomatiseerde systeem van de betaalorganen, met name het
Hoofdproductschap voor Akkerbouwproducten (HPA). 3.4.3 Eigen MiddelenOp het gebied van de Eigen Middelen zijn de DAD's van de ministeries van
LNV (deel landbouwheffingen), van Buitenlandse Zaken (afdracht BNP-bijdrage)
en van Financiën (de activiteiten van het ministerie) en de IAB (samen
met DAD/Financiën de activiteiten van de Belastingdienst: BTW, invoerrechten
en deel landbouwheffingen) belast met de accountantscontrole op de financiële
verantwoordingen van respectievelijk het LEF-B, van Buitenlandse Zaken, van
Financiën en van de Belastingdienst. In de onderzochte periode leidden
de accountantscontroles steeds tot goedkeurende verklaringen – met uitzondering
van het LEF-boekjaar 1995. In haar rapporten bij de financiële verantwoording
van het Ministerie van Financiën (Rechtmatigheidsonderzoek 1995,
1996 en 1997) oordeelde de Rekenkamer steeds positief over de afdrachten
van de Eigen Middelen. De Rekenkamer onderzoekt verder jaarlijks het Verslag
over de toepassing van het Besluit Eigen Middelen dat de minister van Financiën
zendt aan de Europese Commissie en rapporteert daarover in haar Rechtmatigheidsonderzoek.
In de periode 1995–1997 constateerde zij dat het verslag voldeed aan
de eisen van de Europese Commissie en dat de bedragen aansloten bij de gegevens
in de onderliggende administraties. 3.4.4 StructuurfondsenIn «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland»
sprak de Rekenkamer haar steun uit voor het overleg dat gaande was tussen
de Europese Commissie en de DAD's van EZ, LNV en SZW om te komen tot samenwerkingsprotocollen.
Voornaamste doel hiervan was het waarborgen van de uniformiteit bij uit te
voeren controles. In februari 1996 werden de samenwerkingsprotocollen ondertekend.
Tot nu toe is het belangrijkste resultaat hiervan het (jaarlijks) opsturen
van elkaars controlerapporten.In de onderzochte periode stelde de Rekenkamer echter wel problemen met
de accountantscontrole vast. In het rapport «Informatievoorziening
bij uitvoering van EU-beleid» (1997) constateerde de Rekenkamer
dat de provinciale controle op enkele punten te kort schoot. Hierdoor ontstonden
er risico's voor de betrouwbaarheid van de informatie, waaronder de meldingen
van fraude en onregelmatigheden. Enkele maanden eerder had de Rekenkamer in
haar onderzoek van het EFRO (Rechtmatigheidsonderzoek 1996) vastgesteld
dat bij een aantal provincies de controle over 1995 nog steeds niet afgerond
was en dat de provinciale accountants meer aandacht aan controle op de verplichtingen
dienden te geven. In haar Rechtmatigheidsonderzoek 1997 meldde
de Rekenkamer dat de DAD/EZ aandacht vroeg voor onder meer het M&O-beleid.
In een reactie op het eerstgenoemde rapport zegde de staatssecretaris van
EZ in december 1997 toe dat hij in de driemaandelijkse brieven inzake fraude- en onregelmatigheidsmeldingen aandacht zou schenken aan het volgen
van procedures bij de provinciale controle en de uitvoering van het M&O-beleid.Wat betreft het EOGFL-oriëntatie vroeg de Rekenkamer in haar Rechtmatigheidsonderzoek 1997 aandacht voor het feit dat de opdrachtformulering
aan de provinciale (externe) accountant niet expliciet gericht was op de beoordeling
van de communautaire controledoelstellingen.Met betrekking tot het ESF heeft het Ministerie van SZW sinds 1995 verbeteringen
aangebracht in de accountantscontrole. In haar Rechtmatigheidsonderzoek 1997
stelde de Rekenkamer voor de procedure voor het definitief vaststellen van
de subsidies voor doelstelling 4 en de c.i.'s Employment en Adapt te veranderen:
de review op de verklaring van de externe projectaccountant bij de einddeclaraties
vond in de praktijk pas plaats nadat de subsidie door BUESI was vastgesteld.
Inmiddels heeft het ministerie bepaald dat de DAD/ SZW alle afwijkende verklaringen
zal beoordelen voordat de subsidie definitief wordt vastgesteld. Ook de controle
op doelstelling 3 is verbeterd. Sinds de implementatie van het Plan van aanpak
toezicht en controle ESF van Arbvo eind 1997 reviewt de DAD/SZW de Arbvo-controles
om zich een oordeel te vormen over de juistheid van de declaraties ESF. Bij
geconstateerde tekortkomingen dient allereerst Arbvo nader onderzoek te doen;
pas in laatste instantie kan onderzoek bij projecten door de DAD/SZW aan de
orde zijn. 3.5 Informatievoorziening aan de minister 3.5.1 InleidingOm gestalte te kunnen geven aan zijn verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van het EU-beleid in Nederland dient de minister hierover goed geïnformeerd
te zijn. Zo dient de informatievoorziening minimaal te voldoen aan de eisen
die de EU-regelgeving stelt en de minister in staat te stellen de informatieverplichtingen
aan de Europese Commissie na te komen. De minister dient volgens de Rekenkamer
tevens geïnformeerd te worden over de belangrijkste aspecten betreffende
beleid, financiën, uitvoering, controle en fraude en onregelmatigheden.
Verder dient de minister ervoor te zorgen dat verantwoordelijkheden, taken
en bevoegdheden van bij de uitvoering betrokken organen duidelijk vastgelegd
worden en dat hij daarover geïnformeerd is. Gelet op zijn verantwoordelijkheid
om voor doeltreffende uitvoeringsmaatregelen te zorgen, dient de minister
volgens de Rekenkamer in geval van decentrale uitvoering minimaal te regelen:– het recht op nadere inlichtingen;– de bevoegdheid tot uitvoeren van onderzoek en controle;– de bevoegdheid tot het geven van aanwijzingen bij niet-naleving
van communautair-rechtelijke bepalingen;– de financiële aansprakelijkheid in geval van tekortkomingen
in de uitvoering. 3.5.2 TotaalbeeldIn «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland»
stelde de Rekenkamer vast dat de rijksoverheid op de hoogte dient te zijn
van de omvang van alle EU-geldstromen. De achtergrond hiervan is gelegen in
de algemene verantwoordelijkheid die de lidstaten dragen voor de uitvoering
van het EU-beleid en in de gewenste doorzichtigheid van de beheers- en controlestructuur.
Volgens de Rekenkamer zou inzicht hierin gegeven kunnen worden in de vorm
van een financieel overzicht Europese Unie in of bij de Miljoenennota. In
zijn reactie stelde de minister van Financiën vast dat een
totaalbeeld van de gelden die in Nederland terechtkomen bij de ministeries
ontbreekt, daar deze niet altijd via de rijksbegroting lopen. Hij zegde toe
een door de Europese Commissie toegezegd overzicht van de per land verstrekte
bijdragen – indien voldoende actueel en gedetailleerd – in een
overzicht in de bestaande bijlage bij de Miljoenennota op te nemen. Bij de
Miljoenennota 1998 is deze toezegging nagekomen, nadat de Europese Commissie
voor het eerst een overzicht verstrekte voor 1995 (zie tabel 2 van hoofdstuk
1).Dat het inzicht bij de rijksoverheid in de omvang van de EU-geldstromen
nog steeds niet compleet is, bewijst echter het onderzoek «Europese
gelden voor de grote steden» (1998). Uit dit onderzoek blijkt
dat bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken geen inzicht bestaat in de omvang
en inhoudelijke invulling van de geldstromen die naar de decentrale overheden
gaan. Het verkrijgen van een dergelijk inzicht is zeer van belang met het
oog op het financiële risico dat bij het c.i. Urban wordt gelopen, namelijk
terugvordering van de gelden indien niet is aangetoond dat aan de eis van
additionaliteit is voldaan. De Rekenkamer riep de minister voor Grote Steden-
en Integratiebeleid dan ook op prioriteit hieraan te geven. In zijn reactie
merkte de minister op dat het gaat om zeer diverse regelingen van uiteenlopende
instanties, die doorgaans geen structureel karakter hebben. Hij kondigde een
vooronderzoek aan naar de mogelijke opzet van een informatiesysteem voor de
inventarisatie van de EU-geldstromen naar gemeenten en provincies. Op basis
van de resultaten zal hij een beslissing nemen over de uitvoering van een
inventarisatie. 3.5.3 Gemeenschappelijk landbouwbeleidIn 1997 publiceerde de Rekenkamer de resultaten van een onderzoek dat
specifiek gericht was op de vraag hoe de ministers van LNV, EZ en Financiën
worden geïnformeerd over de uitvoering van belangrijk EU-beleid onder
hun verantwoordelijkheid in het rapport «Informatievoorziening
bij uitvoering van EU-beleid» (1997).Op het terrein van het GLB onderzocht zij de marktordening suiker, isoglucose
en inuline. Zij concludeerde dat de informatievoorziening van de minister
van LNV op hoofdlijnen voldeed aan de eisen. Zo waren de verantwoordelijkheden,
taken en bevoegdheden in het algemeen voldoende duidelijk vastgelegd (behalve
die van het CB). Verder had de minister aan de minimumeisen ingeval van decentrale
uitvoering (infomatierecht, bevoegdheden voor de minister en financiële
aansprakelijkheid) voldaan. Uit het onderzoek bleek dat de minister beschikte
over de minimaal vereiste informatie over financiële, uitvoerings- en
controleaspecten. Hij voldeed ook aan zijn meldplicht aan de Europese Commissie
over geconstateerde fraude en onregelmatigheden, zij het dat de meldingen
soms traag verliepen. Naast deze positieve punten constateerde de Rekenkamer
ook enkele tekortkomingen. Zo was slechts beperkte informatie aanwezig over
uitvoeringskosten, (neven)effecten en efficiency. Ook het instrument evaluatie-onderzoek
was op het terrein nauwelijks ingezet. Een actueel en toegankelijk overzicht
van de per sector toepasbare horizontale en verticale EU-regelgeving bleek
te ontbreken. Verder schoot de geautomatiseerde gegevensverwerking van het
HPA op enkele punten te kort, waardoor de betrouwbaarheid van de gegevens
niet volledig was gegarandeerd.In zijn reactie op het rapport meldde de minister van LNV op dit laatste
punt dat een verbeteringsactie inmiddels was uitgevoerd. Ook had hij acties
ondernomen ten aanzien van de gevraagde verduidelijking van de verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van het CB. Als reactie op vragen van de Commissie
voor de Rijksuitgaven naar aanleiding van het Rekenkamerrapport besloot de
minister in juni 1998 om de organisatie van het beheer van het EOGFL-garantie
te stroomlijnen (zie ook paragraaf 2.2.2). Op de aanbeveling van de Rekenkamer
om meer evaluatie-onderzoek te verrichten, stelde de minister dat de evaluatie
van de uitvoering van het suikerbeleid primair een verantwoordelijkheid is
van de Europese Commissie en dat zij via de Nederlandse vertegenwoordiger
in het beheerscomité de vinger aan de pols houdt over de Nederlandse
ervaringen. 3.5.4 StructuurfondsenOp het terrein van de structuurfondsen onderzocht de Rekenkamer de uitvoering
van doelstelling 2-programma's (EFRO en ESF). Zij concludeerde onder meer
dat de informatievoorziening van de minister van EZ over de uitvoering op
hoofdlijnen voldoende was. In het algemeen waren de verantwoordelijkheden,
taken en bevoegdheden voldoende duidelijk en overeenkomstig EU-regelgeving
vastgelegd, zij dat de coördinerende verantwoordelijkheid nadere concretisering
behoefde. Wat betreft de minimumeisen in geval van decentrale uitvoering,
constateerde de Rekenkamer dat de financiële aansprakelijkheid (door
de niet-ondertekening van de decentralisatiebrieven) en de aanwijzingsbevoegdheid
nog niet waren geregeld. Over financiële, beleids-, uitvoerings- en controle
aspecten bleek de informatie aan de minimale eisen te voldoen. Wel plaatste
de Rekenkamer een kanttekening bij de communicatie met de regio's over de
afhandeling van knelpunten in EU-regelgeving. Verder bleek de informatie over
(neven)effecten en uitvoeringskosten zowel bij het ministerie als in de regio's
te wensen over te laten. Aan zijn informatieverplichtingen aan de Europese
Commissie voldeed de minister. De Rekenkamer merkte echter wel op dat de betrouwbaarheid
en volledigheid van de informatie over fraude en onregelmatigheden niet voldoende
gewaarborgd was. Als oorzaak daarvan bracht zij naar voren de beperkte aandacht
hiervoor in de interne controle en accountantscontrole en tekortkomingen in
de meldprocedure. Het beleid ten aanzien van misbruik en oneigenlijk gebruik
was onvoldoende uitgewerkt door de regio's.De staatssecretaris van EZ was van mening dat de eerste verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van de doelstelling 2-programma's lag bij de aangewezen
«bevoegde autoriteit» (i.c. de provincies). Derhalve zou de minister
volgens haar niet eindverantwoordelijk zijn voor de uitvoering en niet eerst
verantwoordelijk zijn voor financiële claims. Verder kondigde zij initiatieven
aan om de accountantscontrole, meldingen van misbruik en oneigenlijk gebruik
en fraudemeldingen periodiek onderwerp van beraadslagingen in de comités
van toezicht te maken. Zij noemde enkele reeds genomen maatregelen ter verbetering
van de controle en toezicht door het ministerie, zoals de ontwikkeling van
een monitoringsysteem, instelling van periodiek overleg, beoordeling van voortgangsrapportages
en uitvoering van reviews door DAD/EZ. In antwoord op schriftelijke vragen
van de Commissie voor de Rijksuitgaven naar aanleiding van het Rekenkamerrapport
(december 1997) zegde zij toe in de driemaandelijkse brieven aan de provincies
aandacht te zullen schenken aan fraude- en onregelmatigheidsmeldingen, het
volgen van procedures in provinciale controle en beleid inzake misbruik en
oneigenlijk gebruik. 3.5.5 Eigen MiddelenDe Rekenkamer onderzocht op het terrein van de Eigen Middelen hoe de Douane
de heffing en inning van invoerrechten uitvoerde. Op hoofdlijnen kwam de Rekenkamer
tot een positief oordeel over de informatievoorziening van de minister hierover.
Uit het onderzoek bleek dat de taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden voldoende duidelijk waren vastgelegd, dat aan de minimale eisen
in geval van decentrale uitvoering was voldaan en dat de minister over voldoende
informatie beschikte over beleid, financiën, uitvoering, controle en
fraude en onregelmatigheden. Op enkele punten plaatste de Rekenkamer echter
kanttekeningen. Evenals bij de andere onderzochte beleidsterreinen constateerde
de Rekenkamer bij de uitvoering van de invoerrechten dat de informatievoorziening
op het gebied van (neven)effecten, uitvoeringskosten en de efficiency van
de heffing en inning verbetering behoefde. Zij stelde verder vast dat meer
aandacht diende te worden besteed aan de interne controle, en de verslaglegging
daarvan, bij de Douane. Ook de registratie en aanmelding van fraude en onregelmatigheden
bij de Europese Commissie en de FIOD behoefden volgens haar verbetering (ontbrekende
interne controle en accountantscontrole op de twee separate meldsystemen).In zijn reactie op het rapport deelde de minister van Financiën mede
dat een monitorgroep permanente aandacht zou schenken aan de aansturing en
het systeem van bestuurlijke informatie bij de Douane. In verband met het
streven naar een meer uniforme opzet van de interne controle en de verslaglegging
daarover maakte hij melding van de afsluiting van een convenant met de Douane
in augustus 1997. Hij kondigde verder aan dat begin 1998 één
nieuw systeem Douane Fraudebestrijding de twee bestaande meldsystemen zou
vervangen en dat voorzieningen zouden worden getroffen om de verslaglegging
van meldingen en de interne controle daarop te faciliteren. Volgens het Ministerie
van Financiën is het nieuwe meldsysteem op 1 oktober 1998 in werking
getreden. 3.6 Ministeriële verantwoordelijkheidMet name bij structuurfondsen leidde Rekenkameronderzoek tot een discussie
met de ministers over de reikwijdte van hun verantwoordelijkheid. In het rapport «Voorbereiding van plattelandsprojecten met Europese subsidie» (1997) stelde de Rekenkamer vast dat het Ministerie van SZW in de praktijk
geen actieve belangstelling had getoond voor de uitvoering van het plattelandsprogramma
en niet deelnam aan de besluitvorming over de voorbereiding van de onderzochte
projecten in de overlegorganen noch aan de bijeenkomsten van het CvT. Volgens
de Rekenkamer had de minister onvoldoende inhoud gegeven aan zijn ministeriële
verantwoordelijkheid en was een grotere betrokkenheid bij het partnerschap
dringend gewenst. In zijn reactie op het onderzoek verdedigde de minister
van SZW zich door te stellen dat krachtens de bestuursoverkomst met Arbvo
de verantwoordelijkheid voor de goede uitvoering van het ESF bij Arbvo ligt.
De invoering van het partnerschapbeginsel door de EU had geleid tot de gekozen
uitvoeringsstructuur via Arbvo, waardoor een grotere betrokkenheid van het
ministerie bij het partnerschap niet meer aan de orde was. Volgens de minister
was het voldoende dat het ministerie kennisneemt van de verslagen en de voortgangsrapportages
van de CvT's en bij majeure vraagstukken tijdig advies kan geven. In haar
nawoord merkte de Rekenkamer op dat gelet op de communautair-rechtelijke verantwoordelijkheid
van de minister een directere betrokkenheid gewenst is, zonder dat dit iets
afdoet aan de verantwoordelijkheid van Arbvo voor de uitvoering. Sindsdien
heeft het Ministerie van SZW wel gevolg gegeven aan de aanbevelingen van de
Rekenkamer door bij Arbvo erop aan te dringen het Plan van aanpak toezicht
en controle ESF (eind 1997) te implementeren. Hierdoor is de betrokkenheid
van het ministerie bij het toezicht van en de controle op Arbvo vormgegeven
(zie ook paragraaf 2.3.2 en 2.3.3). Naar aanleiding van het onderzoek «Informatievoorziening bij
uitvoering van EU-beleid» (1997) merkte de staatssecretaris van
Economische Zaken op dat de Europese Commissie primair de door de lidstaat
aangewezen «bevoegde autoriteit» aanspreekt bij problemen in de
uitvoering (de eerstverantwoordelijke voor de uitvoering). Volgens de staatssecretaris
staat de regering in beginsel hierbuiten. De lidstaat draagt in haar visie
wel subsidiaire verantwoordelijkheid bij een financiële claim –
dat wil zeggen in geval van nalatigheid van de aangewezen (decentrale) autoriteit.
In haar nawoord stelde de Rekenkamer dat aanwijzing van een bevoegde autoriteit
niets afdoet aan de aansprakelijkheid van de minister voor een goede uitvoering
van het EU-beleid. De minister is immers in laatste instantie verantwoordelijk.
Indien er problemen zijn en een inbreukprocedure ex artikel 169 EG door de
Europese Commissie bij het Hof van Justitie wordt gestart, dan stelt zij de
lidstaat aansprakelijk. Ter afdekking van de ministeriële verantwoordelijkheid
is de Rekenkamer van mening dat de financiële aansprakelijkheid van de
decentrale uitvoerders geregeld dient te zijn en de minister bij problemen
de bevoegdheid moet hebben aanwijzingen te geven. Na publicatie van het onderzoek
is het Ministerie van EZ erin geslaagd de decentralisatiebrieven voor de periode
1997–1999 door de provincies te laten ondertekenen. Verder heeft het
ministerie maatregelen getroffen om de door de Rekenkamer geconstateerde problemen
bij het toezicht op de uitvoering van de doelstelling 2-programma's te versterken.Ook de minister van LNV heeft zich de afgelopen jaren aangesloten bij
de hierboven omschreven visie op de beperkte reikwijdte van de ministeriële
verantwoordelijkheid bij de structuurfondsen. Voor afdekking van de financiële
aansprakelijkheid door ondertekening van decentralisatiebrieven, heeft het
Ministerie van LNV echter niet gezorgd. Het ministerie is van mening dat deze
brieven niet ondertekend hoeven te zijn om rechtskracht te hebben.In het rapport «Bestrijding werkloosheid met Europese gelden» (1998) gaf de Rekenkamer aan dat de subsidiaire aansprakelijkheid van
de minister inhoudt dat de minister instaat voor de besteding van de toegekende
subsidie overeenkomstig de daaraan gegeven bestemming en dat hij zorgt voor
een doeltreffend toezicht. Uitvoering door een zelfstandig bestuursorgaan
(Arbvo) doet niets af aan deze verantwoordelijkheden.Het Rekenkameronderzoek vanaf 1995 overziend, is het opvallend dat –
ondanks de behoudende visies over de reikwijdte van ministeriële verantwoordelijkheid
bij de structuurfondsen – de betrokken bewindspersonen eigenstandig
maatregelen hebben getroffen om de door de Rekenkamer gesignaleerde knelpunten
in beheer en controle aan te pakken.4 CONCLUSIESNa vergelijking van de resultaten van de huidige inventarisatie met die
van het onderzoek «Beheer en controle EG-geldstromen in Nederland»
uit 1995 en van ander sindsdien gepubliceerd Rekenkameronderzoek, concludeert
de Rekenkamer dat veel van haar opmerkingen en aanbevelingen zijn opgevolgd.
Alles overziend komt zij tot een overwegend positief oordeel over de ontwikkelingen
die vanaf 1995 hebben plaatsgevonden in het beheer van en de controle op de
EU-geldstromen in Nederland. Dit geldt met name voor de geldstromen in het
kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en voor de Eigen Middelen –
tezamen het leeuwendeel van de Nederlandse ontvangsten van en afdrachten aan
de EU. Onderscheiden naar opzet en werking, is de Rekenkamer positief over
de ontwikkelingen in de opzet van de beheers- en controlestructuren, hoewel
deze op sommige punten nog voltooiing behoeft. Bij de werking hiervan ziet
zij nog de nodige ruimte voor verbeteringen, met name bij de structuurfondsen.Afgezet tegen de normen die de Rekenkamer in haar onderzoek stelt, ontstaat
het volgende beeld. Zij is positief over de stappen die zijn of worden gezet
in het financieel beheer, maar signaleert desondanks diverse punten die om
(meer) aandacht vragen. De nodige zorg heeft de Rekenkamer nog over het financieel
beheer van het ESF. Zij zal dan ook met belangstelling de (aangekondigde)
verbeteringen volgen.Over het toezicht op de uitvoering is de Rekenkamer minder positief. In
vele gevallen behoeft dit nog verbetering. Bij de structuurfondsen laat bijvoorbeeld
het functioneren van de CvT's nog te wensen over. De afgelopen jaren zijn
enkele hierop gerichte acties aangekondigd (onder meer het versterken van
de ministeriële vertegenwoordiging). Verder stelt de Rekenkamer met instemming
vast dat de minister van SZW inmiddels maatregelen heeft genomen om zich een
eigen oordeel te vormen over de betrouwbaarheid van de verantwoordingsinformatie
van Arbvo. Om het toezicht bij het GLB te versterken is in een verbetering
van de gegevenscontroles van de AID door invoering van een kwaliteitsborgingssysteem
voorzien, die echter inmiddels is uitgesteld. Eveneens verdient de controle op de EU-geldstromen nog de nodige aandacht.
Met name bij de structuurfondsen laat de accountantscontrole te wensen over
(gebrekkige provinciale controles, achterblijvende reviewwerkzaamheden). Maar
ook bij de andere geldstromen is ruimte voor verbetering in de controle, zoals
de aan de Europese Commissie (bescheiden) betaalde renten vanwege niet-tijdige
afdrachten van Eigen Middelen nog altijd bewijzen. Bij de meeste overige geldstromen
zijn accountantsverklaringen niet verplicht, wat een zorgvuldige afwikkeling
van de einddeclaraties door de Europese Commissie vereist. Daar komt nog bij
dat het aantal controles ter plaatse van de Europese Commissie en de Europese
Rekenkamer beperkt is (gebleven).Uit de geactualiseerde inventarisatie bleek dat de beheers- en controlestructuren
van de overige geldstromen divers van opzet zijn. De betrokkenheid van de
minister bij het beheer van en de controle op deze gelden is doorgaans beperkt,
zelfs wanneer hij hiervoor directe verantwoordelijkheid draagt (zoals bij
Transeuropese netwerken op energiegebied). Gelet op het aanzienlijk financieel
belang dat deze geldstromen voor Nederland vertegenwoordigen (ruim 1 miljard
gulden per jaar), is de Rekenkamer voornemens meer aandacht aan deze gelden
te besteden. Inmiddels is zij begonnen met een onderzoek naar de uitvoering
van het Vierde Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling
in Nederland. De Rekenkamer is van opvatting dat de ministeriële verantwoordelijkheid
op het EU-controleterrein ver strekt. De minister is naar haar oordeel volledig
verantwoordelijk voor de voorbereiding en inbreng van het Nederlandse standpunt
in de Raad. Daarenboven dient hij maatregelen te treffen om een doeltreffende
uitvoering van het beleid in Nederland te verzekeren. Uit de inventarisatie
van resultaten van Rekenkameronderzoek in de jaren 1995–1998 bleek dat
ministers de reikwijdte van de ministeriële verantwoordelijkheid voor
de structuurfondsen vaak «eng», naar het oordeel van de Rekenkamer
te eng, interpreteren. Het verheugt de Rekenkamer dat zij desondanks bereid
zijn verbeteringsacties te initiëren wanneer zich problemen voordoen
bij beheer en controle. Op het terrein van het GLB, de structuurfondsen en
de Eigen Middelen is een dergelijke houding volgens de Rekenkamer niet minder
dan logisch, gelet op de EU-verplichtingen die op de lidstaat rusten. Maar
ook op terreinen waar de minister niet financieel aansprakelijk gesteld kan
worden, dienen de ministeries volgens de Rekenkamer een actieve houding aan
te nemen, ook wanneer hun directe betrokkenheid bij beheer en controle gering
is. Alleen op deze wijze kan de minister invulling geven aan zijn verantwoordelijkheid
voor de beleidsvoorbereiding, het beginsel van gemeenschapstrouw en het subsidiariteitsbeginsel.
Ook bij het beoordelen van de resultaten van EU-programma's pleit de Rekenkamer
voor een grotere betrokkenheid van de ministeries. Het stimuleren van eigen
evaluaties van de uitvoering van programma's in Nederland en het vergroten
van de aandacht voor vraagstukken van efficiency en uitvoeringskosten zouden
ook het beheer en de controle hierop ten goede komen.Gelet op de vérstrekkendheid van de ministeriële verantwoordelijkheid
op dit terrein en omdat Europees recht, Nederlands recht is (artikel 93 GW),
beschouwt de Rekenkamer de controle op EU-aangelegenheden als onderdeel van
haar taak om het functioneren van de rijksoverheid te controleren. Met haar
onderzoek hiernaar wil de Rekenkamer de Staten-Generaal voorzien van onafhankelijke
bevindingen over de uitvoering van het EU-beleid, en daarmee ondersteunen
bij hun controle op het handelen van de regering. Om aan een versterking van
de controle zelf te kunnen bijdragen, is zij voorstander van het uitbreiden
van haar bevoegdheden op het EU-controleterrein. Haar huidige controlebevoegdheden
gaan minder ver dan die van de Europese Rekenkamer en de Europese Commissie.Samenvattend is de Rekenkamer, ondanks haar overwegend positief oordeel
over de ontwikkelingen van de afgelopen drie jaren, van mening dat waakzaamheid
bij het beheer van en de controle op de EU-geldstromen in Nederland geboden
blijft. Een nog stringenter toezicht en een nog actievere controle lijken
haar de aangewezen methoden om hieraan vorm te geven, mede ter voorkoming
van corruptie en fraude.5 REACTIES BEWINDSPERSONEN EN NAWOORD REKENKAMER 5.1 Reactie van de minister van FinanciënDe minister van Financiën onderschrijft in zijn reactie de opvatting
van de Rekenkamer dat er onverminderd aandacht voor beheer en controle nodig
is, ondanks de belangrijke stappen in de goede richting die vanaf 1995 in
het beheer van en de controle op de EU-geldstromen in Nederland zijn gezet.
Daarbij geeft hij aan zich ervoor in te zullen zetten dat vanuit de vakministeries
de vereiste maatregelen worden getroffen om de gebleken tekortkomingen weg
te nemen.Meer in het bijzonder is de minister het met de Rekenkamer eens dat het
beginsel van toezicht op het beheer en op de uitvoering van met EU-gelden
(mede)gefinancierde acties vanuit de verantwoordelijke ministeries de nodige
aandacht moet krijgen. In verband met het toezicht op het beheer van ESF-gelden
kondigt hij aan met aandacht de verbeteracties van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid op dit vlak te zullen volgen. Daarbij is hij van
mening dat het ministerie voldoende toezichtinformatie, in het bijzonder controle-informatie,
dient te ontvangen om zijn verantwoordelijkheid te kunnen dragen voor de juiste
besteding van ESF-gelden. Wat betreft het toezicht op de uitvoering pleit
hij ervoor dat op het terrein van de structuurfondsen de Comités van
Toezicht zich meer gaan toeleggen op beheer- en controle-aspecten. De minister
van Financiën deelt verder de opvatting van de Rekenkamer dat elke minister
op het hem/haar aangaande terrein inzicht moet hebben in de omvang en wijze
van besteding van EU-gelden die (al dan niet via het desbetreffende ministerie)
naar decentrale overheden of andere begunstigden gaan.De minister merkt over de melding van onregelmatigheden en fraude op dat
de directie Accountancy Rijksoverheid van zijn ministerie thans een onderzoek
verricht naar de meldingsprocedures bij de verantwoordelijke ministeries.
Als voorlopige conclusie komt daaruit naar voren dat de door de Europese Commissie
gehanteerde definitie van onregelmatigheden bij structuurfondsgelden vragen
oproept. Daarom heeft hij de Europese Commissie schriftelijk gevraagd nader
uit te leggen hoe de definitie gehanteerd dient te worden. De minister meldt
voorts dat de Nederlandse regering vindt dat fraude en corruptie hard moeten
worden aangepakt en dat er op Europees niveau een goed functionerend bureau
moet zijn, belast met de fraudebestrijding. De regering verwelkomt daarom
het voorstel van de Europese Commissie om te komen tot de oprichting van een
van de Europese instellingen onafhankelijk bureau dat onder bepaalde voorwaarden
ook onderzoek kan verrichten bij deze instellingen.Over zijn eigen ministerie merkt de minister van Financiën op dat
er voortdurende inspanningen zijn om voor een juiste, correcte en tijdige
afdracht van de Eigen Middelen zorg te dragen en dat de geconstateerde incidentele
tekortkomingen een eenmalig geval vormden. 5.2 Reactie van de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij De minister van LNV spreekt in zijn antwoord op het rapport zijn tevredenheid
uit over het feit dat het positieve oordeel van de Rekenkamer met name betrekking
heeft op het Gemeenschappelijk landbouwbeleid. Hij geeft verder aan dat op
een aantal terreinen waarop volgens de Rekenkamer verbeteringen mogelijk waren,
inmiddels diverse acties in gang zijn gezet dan wel afgerond. Hij meldt hierbij
aanzienlijke vorderingen. Volgens de minister is veruit het grootste deel
van de regelingen voorzien van een controlememorandum, is de
achterstand bij de administratieve nacontroles aanzienlijk ingelopen en zal
de vernieuwing van de programmatuur bij het HPA in 1999 worden afgerond. Verder
merkt hij op dat de AID in september 1998 begonnen is met de invoering van
het kwaliteitsborgingssysteem en dat deze medio 1999 zal worden afgerond.Over het financieel beheer in de doelstelling 5b-regio's en voor de communautaire
initiatieven Leader II en Pesca meldt de minister dat het kader hiervoor inmiddels
wordt gevormd door verordening (EG) 2064/97. In brieven aan de betrokken programmamanagers
heeft het Ministerie van LNV de provincies gewezen op de noodzakelijke implementatie
van deze verordening (dat onder andere een aangepast controle-protocol voor
de regionale accountants en een model-jaarrapportage behelst). Tevens deelt
de minister mee dat de beschrijving van de beheers- en controlesystemen voor
het c.i. Pesca in de loop van 1998 aan de Europese Commissie is verzonden.Over de verantwoordelijkheidsverdeling bij de uitvoering van de structuurfondsen
meldt de minister van LNV ten slotte zijn opvatting dat de financiële
aansprakelijkheid van de provincies reeds is geregeld. Daar de decentralisatiebrieven
volgens hem een «declaratoir» karakter hebben, is (mede)ondertekening
door de provincies volgens hem niet noodzakelijk. Overigens merkt hij op dat
niet de ministers, maar de lidstaat Nederland krachtens het EG-Verdrag verantwoordelijk
is voor de uitvoering van het op Nederland gerichte EU-beleid. 5.3 Reactie van de minister van Economische ZakenIn haar antwoord op het rapport erkent de minister van Economische Zaken
dat de aandachtspunten die de Rekenkamer signaleert, zoals het toezicht op
het beheer, het toezicht op de uitvoering en de controle, ook voor een deel
op haar ministerie van toepassing zijn. Zij merkt op zich te zullen blijven
inspannen om daar waar nodig is verbeteringen aan te brengen. In het bijzonder
zegt zij toe een beheers- en controlestructuur voor de geldstroom TEN-Energie
ter hand te nemen. Verder meldt zij dat kort geleden overleg tussen de DAD/EZ
en de controlerende accountants op provinciaal niveau heeft plaatsgevonden,
om nadere invulling te geven aan de EFRO-controle.Over de financiële aansprakelijkheid op het gebied van de structuurfondsen
merkt zij ten slotte op dat in de decentralisatiebrieven is vastgelegd dat
eventuele financiële risico's bij de uitvoering van doelstelling 2-programma's
bij de provincies zijn gelegd en niet bij de minister. Volgens haar nuanceert
dit de opvatting van de Rekenkamer van artikel 5 EG over ministeriële
eindverantwoordelijkheden. 5.4 Reacties van andere betrokken bewindspersonenDe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid deelt in zijn reactie
mee het belang van de actualisering van de Rekenkamer te onderschrijven. Verder
merkt hij op de ernst te beseffen van de conclusie dat de Rekenkamer de nodige
zorg heeft over het financieel beheer van het ESF. In dit verband geeft hij
aan in 1998 de eerder omschreven verbetertrajecten met kracht te hebben doorgezet.In zijn antwoord op het rapport merkt de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen op dat voor de wetenschappelijke aspecten van het Kaderprogramma
voor onderzoek en technologische ontwikkeling zijn departement eerstverantwoordelijk
is. Verder wijst hij op het verschil tussen de cijfers afkomstig van het Ministerie
van Economische Zaken (zie paragraaf 2 van bijlage 4) en die
afkomstig van de Europese Commissie (zie tabel 2 van hoofdstuk 1) over de
ontvangsten van Nederlandse bedrijven en instellingen uit het Vierde Kaderprogramma
in 1996 en 1997.Ten slotte onderschrijven de andere verantwoordelijke bewindspersonen
bij de onderzochte geldstromen (de ministers van Verkeer en Waterstaat en
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken) de beschrijving van de op hun beleidsterreinen betrekking hebbende
beheers- en controlesystemen en geven aan zich te kunnen vinden in de conclusies
van de Rekenkamer. 5.5 Nawoord RekenkamerDe Algemene Rekenkamer stelt met instemming vast dat de ministers haar
conclusies onderschrijven en in diverse gevallen doende zijn verdere verbeteringen
in beheer en controle aan te brengen. Dit laat onverlet dat haar in 1995 getrokken
conclusie dat de Nederlandse beheers- en controlestructuur complex en weinig
doorzichtig is, nog steeds opgeld doet. Zij is daarom verheugd dat de minister
van Financiën met haar van opvatting is dat elke minister op zijn/haar
terrein inzicht moet hebben in de omvang en wijze van besteding van EU-gelden,
ook indien beheer en besteding buiten de rijksoverheid om plaatsvindt. Dit
komt de transparantie en controleerbaarheid ten goede.Dat de huidige situatie nog steeds niet transparant is, blijkt uit het
antwoord van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, waar hij
wijst op verschillen in de cijfers die door het Ministerie van Economische
Zaken worden gehanteerd en de cijfers van de Europese Commissie over de Nederlandse
deelname aan de communautaire programma's voor onderzoek en technologische
ontwikkeling. Wat ook de reden hiervoor is, dergelijke verschillen bevorderen
de duidelijkheid niet. Dit geldt ook voor de cijfers van departementen over
het Nederlandse aandeel in programmagelden voor een bepaald jaar. Diverse
bewindspersonen wezen in hun reactie op de door hen gehanteerde methode om
het Nederlandse aandeel te relateren aan het geld dat alle EU-lidstaten in
het betreffende jaar ontvingen, overigens zonder dat laatste bedrag te expliciteren.
Volgens de Rekenkamer is het zuiverder de Nederlandse ontvangsten voor een
EU-programma in een bepaald jaar te relateren aan het totale budget voor de
programmaperiode, zodat een heldere afweging van de totale kosten en baten
van het betreffende EU-beleid kan worden bevorderd.De opmerking van de minister van LNV, dat niet de ministers maar de lidstaat
voor de uitvoering van het op Nederland gerichte EU-beleid verantwoordelijk
is, is op zich (verdragsrechtelijk) correct. De Rekenkamer merkt op dat, indien
decentrale organen het gemeenschapsrecht niet of niet juist toepassen, alleen
de centrale overheid (in casu de ministers) door de Europese Commissie of
ander lidstaten voor het Hof van Justitie van de EG ter verantwoording wordt
geroepen. De centrale overheid kan zich dan – volgens jurisprudentie –
niet verbergen achter beroepen op de constitutionele onafhankelijkheid of
eigen bevoegdheid van de decentrale organen.Ook over de verantwoordelijkheidsverdeling op het terrein van de structuurfondsen,
blijft de Rekenkamer van opvatting dat de minister in laatste instantie verantwoordelijk
is jegens de Europese Commissie. Ter afdekking van zijn verantwoordelijkheid
in geval van tekortkomingen in de uitvoering dient volgens haar de minister
onder meer de financiële aansprakelijkheid van de decentrale uitvoerders
te regelen. Het verheugt de Rekenkamer dat vastlegging hiervan in decentralisatiebrieven inmiddels plaatsvindt, maar zij merkt op te hechten aan formalisering
van deze financiële aansprakelijkheid middels de ondertekening van deze
brieven door beide partijen. Deze brieven hebben namelijk niet het beoogde
effect indien decentrale uitvoerders niet willen meewerken. De wijze waarop
de minister van Economische Zaken dit geregeld heeft voor haar beleidsterrein
verdient volgens de Rekenkamer navolging. In dit verband merkt de Rekenkamer
op dat, naast goed financieel beheer, adequaat toezicht en afdoende controle
volgens haar bij uitstek de middelen zijn om het indienen van financiële
claims bij de lidstaat te voorkomen. Met instemming stelt zij vast dat de
departementen doende zijn verbeteringen hierin aan te brengen. De Rekenkamer
zal deze ontwikkelingen met belangstelling volgen, want ook zij wil in de
toekomst blijven bijdragen aan een adequate controle op de EU-gelden.De Rekenkamer wacht in verband met de discussie over haar taken en bevoegdheden
de reacties van het kabinet af op haar conclusie dat de ministeriële
verantwoordelijkheid op het EU-terrein ver strekt en dat het onderdeel van
haar taak is om het functioneren van de rijksoverheid op dit gebied te controleren.
In de correspondentie over dit rapport heeft geen van de ministers hierop
gereageerd. BIJLAGE 1GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID1 AlgemeenHet Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) richt zich op de verbetering
van de productiviteit, de veiligstelling van de voedselvoorziening en de stabilisering
van de markten in de Europese Unie (EU). Ook wordt gestreefd naar een redelijke
levensstandaard voor de landbouwbevolking en redelijke prijzen voor de verbruiker.De uitgaven en ontvangsten in het kader van de markt- en prijsordening
van het GLB vormen nog steeds de omvangrijkste EU-geldstroom. In Nederland
worden deze bedragen verantwoord in het Landbouw-Egalisatiefonds (LEF), dat
twee afdelingen kent. In het LEF-A worden uitgaven en ontvangsten verantwoord,
die ten laste en ten gunste van Nederland komen1.
In het LEF-B worden uitgaven en ontvangsten verantwoord die Nederland ten
laste dan wel ten gunste van de algemene begroting van de EU brengt. Uitgaven
die Nederland ten laste van de EU-begroting brengt moeten door de Europese
Commissie worden goedgekeurd. Indien een deel van de Nederlandse declaratie
niet wordt goedgekeurd, komt het daarmee gemoeide bedrag ten laste van het
LEF-A (dus ten laste van de rijksbegroting).In het LEF-B werden voor de jaren 1995 tot en met 1997 de volgende uitgaven
en ontvangsten verantwoord:– de middelen die de Europese Commissie aan Nederland ter beschikking
stelt voor de toekenning van subsidies aan landbouwbedrijven (financieel belang
in 1995 ongeveer 4,1 miljard gulden, 3,3 miljard in 1996 en 3,9 miljard in
1997);– de subsidies die Nederland aan landbouwbedrijven verleent en bij
de Europese Commissie in rekening brengt (financieel belang 4,1 miljard gulden
in 1995, 3,2 miljard in 1996 en 3,9 miljard in 1997);– de communautaire landbouwheffingen die Nederland oplegt (financieel
belang 400 miljoen gulden in 1995, 460 miljoen in 1996 en 566 miljoen in 1997);– de landbouwheffingen die Nederland aan de Europese Commissie afdraagt
(financieel belang 398 miljoen gulden in 1995, 457 miljoen in 1996 en 559
miljoen in 1997).Als gevolg van de WTO/GATT-afspraken geldt sinds juli 1995 een beperking
van de beschermende maatregelen voor de internationale handel in agrarische
producten ten aanzien van de markttoegang, de exportsteun en de interne steun.
Door het GATT-akkoord worden de regels voor de internationale handel in niet-landbouw-producten
in toenemende mate op de landbouw van toepassing. 2 Opzet beheer en controle 2.1 AlgemeenDe jaarlijkse goedkeuringsprocedure met betrekking tot de door de lidstaten
ten laste van het EOGFL-garantie gedeclareerde uitgaven is vanaf het EU-begrotingsjaar
1996 gesplitst in twee fasen. De eerste fase leidt tot een beschikking van
de Europese Commissie betreffende een boekhoudkundige goedkeuring van de declaratie.
De basis van deze beschikking wordt gevormd door de uitkomsten van de «financial
audit», welke wordt uitgevoerd door de lidstaten, in Nederland door
de departementale accountantsdienst (DAD) van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij. De tweede fase houdt controle door de Europese
Commissie in met betrekking tot de rechtmatige uitvoering van regelingen («conformiteitsaudit»).Indien de Europese Commissie van mening is dat een bepaald bedrag ten
onrechte door Nederland wordt gedeclareerd, leidt dit tot een korting op de
declaratie. Kortingen op de declaratie kunnen voortkomen uit onjuiste interpretatie
van regelgeving door de lidstaat, misbruik of oneigenlijk gebruik en/of onvoldoende
controle en worden bij het «apurement» (jaarlijkse goedkeuring
van de rekeningen) ten laste van de nationale begroting gebracht.Met de Belle-verordeningen1 beoogde de EU,
door middel van de erkenning vóóraf en controles achteraf van
betaalorganen (productschappen), te bereiken dat deze organen zelf voldoende
garanties bieden voor de betrouwbaarheid van de ingediende declaraties. De
Europese Commissie kan op grond van controle-informatie vervolgens overgaan
tot versnelling in de afwikkeling van de declaraties en daarmee tot een betere
beheersing van de communautaire begroting2.In lidstaten met meer dan één betaalorgaan (waaronder Nederland)
diende op grond van de Belle-verordeningen één Coördinerende
Instantie (CI) te worden ingesteld, die als vertegenwoordiger van de lidstaat
dient op te treden tegenover de Europese Commissie voor vragen betreffende
het EOGFL-garantie. Hierop vooruitlopend was per 1 januari 1994 bij het ministerie
een Coördinerend Bureau (CB) ingesteld als «overall»-procesbewaker
van de uitvoering van het EOGFL-garantie. Dit bureau is per 1 januari 1997
als CI aangewezen. De CI heeft tevens de taak om financiële correcties
bij de jaarlijkse goedkeuring van de rekeningen te voorkomen. Om tot een meer
gestroomlijnde, meer doelmatige en meer doeltreffende organisatie op het terrein
van de organisatie van het beheer van EOGFL-uitgaven te komen heeft het Audit
Committee in december 1996 een projectgroep ingesteld. Ten aanzien van de
werkzaamheden op het gebied van het beheer van EU-geldstromen concludeerde
de projectgroep onder andere, dat er in ieder geval geen structuur is die
waarborgt dat aspecten van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid in de beleidsvoorbereiding
worden meegenomen. Andere conclusies hadden betrekking op de structuur voor
de Eigen Middelen en de overige EG-uitgaven.In een brief van de minister van LNV aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer,
vergaderjaar 1997–1998, 25 735, nr. 5) heeft deze aangegeven, dat
op basis van de conclusies en aanbevelingen van het onderzoeksproject het
volgende is besloten:– instelling van een periodiek coördinerend LNV-overleg, dat
zich met zaken op langere termijn en horizontale aangelegenheden bezighoudt
en daardoor een meer sturende invloed heeft op dagelijkse werkzaamheden op
dit terrein;– de controlediensten beter te betrekken bij de zogenaamde Begeleidingsteams,
waarin ministerie en betaalorganen periodiek overleg plegen over de uitvoering
van de Europese marktordeningen;– het handhaven van het LNV-betaalorganenoverleg, maar dat meer
toespitsen op behandeling van beleidsmatige vragen betreffende de uitvoering
van EOGFL-garantie;– een betere informatievoorziening tussen de betrokken directies
binnen het ministerie;– «overall»-bewaking eigen-middelen-aangelegenheden
door het CB en voor het overige het scheppen van een structuur analoog aan
die voor EOGFL-garantie-uitgaven;– structurele aandacht voor integratie van aspecten van uitvoerbaarheid,
handhaafbaarheid en controleerbaarheid in beleidsvoorbereiding; – onderzoek naar structuur voor financieel beheer van overige EU-uitgaven
(dat wil zeggen niet EOGFL-garantie);– een evaluatie van het model na één jaar.In 1996 heeft het Ministerie van LNV met de productschappen formeel overeenstemming
bereikt over een «Gedragscode medebewind gemeenschappelijk landbouwbeleid».
Hierin wordt met name aangegeven hoe de verantwoordelijkheden tussen productschappen
en het ministerie bij de uitvoering van EG-landbouwregelingen zijn verdeeld.
De productschappen zijn onder andere verantwoordelijk voor een kwalitatief
en kwantitatief goede uitvoering van de aan de Algemene Inspectiedienst (AID)
en de Douane gedelegeerde controles. Zij hebben afspraken gemaakt inzake informatieuitwisseling.
Deze zijn vastgelegd in een informatieprotocol.De omvang van de controle-inzet van de AID wordt in overleg met de beleidsdirecties
van het ministerie onder coördinatie van de Bestuursraad ingevuld. Tevens
vindt afstemming plaats tussen de AID, het OM en de Bestuursraad van het Ministerie
van LNV, van zowel het jaarplan als de voortgang en de realisatie door de
AID. Eén en ander is in 1996 versterkt door het instellen van een driehoeksoverleg
tussen de verantwoordelijke directeur-generaal van het ministerie, de portefeuillehoudend
procureur-generaal van het OM en de directeur van de AID. In 1997 is de portefeuillehouder
van de Raad van Hoofdcommissarissen van politie daarbij betrokken.Een specifiek onderdeel van de werkzaamheden van de AID betreffen de boekhoudkundige
nacontroles, die tot 1 januari 1998 gecoördineerd werden door de door
het ministerie ingestelde interdepartementale werkgroep «de Controle
Coördinatie Groep»1. Medio 1997 werd
deze groep opgeheven en de AID als specifieke dienst hiervoor aangewezen.
Voor de uitvoering van deze coördinatietaken werd binnen de AID de Controle
Coördinatie Unit (CCU) opgericht. Deze unit staat onder directe leiding
van de directeur AID en heeft een onafhankelijke taak met betrekking tot risico-analyse
en controleplanning. De samenwerking tussen de AID en Douane is geregeld in
een convenant. Binnen de CCU is een liaison van de directie Douane operationeel.De departementale accountantsdienst van het Ministerie van LNV (DAD/LNV)
controleert de financiële verantwoording van de gerealiseerde verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten binnen afdeling A van het LEF, de financiële
verantwoording van communautaire geldstromen (LEF-B) alsmede de hiermee samenhangende
balansposten. De DAD/LNV en de Interne Accountantsdienst Belastingen (IAB)
van het Ministerie van Financiën brengen deze dienst schriftelijk op
de hoogte van de belangrijkste controlebevindingen van de Douane die van belang
zijn voor het LEF.Het GLB kent de volgende instrumenten, waarvan de specifieke aspecten
ten aanzien van het beheer en de controle in de volgende paragrafen aan de
orde komen:– exportrestituties;– landbouwheffingen2;– interventie-aankopen en -opslag;– be- en verwerkinggsteun;– directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen).2.2 ExportrestitutiesExportrestituties beogen de verschillen tussen de prijsniveaus in de EU
en de lagere prijsniveaus op de wereldmarkt te overbruggen en zodoende export
van landbouwprodukten mogelijk te maken. De exportrestituties zijn voor Nederland
de belangrijkste prijs- en marktordeningsmaatregel. De export van zuivelprodukten
en vlees heeft het grootste aandeel in de restituties. Het financieel belang
van de exportrestituties neemt af, mede in verband met de WTO-afspraken. In
1995 ontving Nederland 1,3 miljard ecu in het kader van exportrestituties1.De productschappen (betaalorgaan) zijn belast met de betaling van de restituties.
Zij verrichten daartoe administratieve controles op onder meer de aanwezigheid
van douanedocumenten (bijvoorbeeld documenten waaruit de invoer in een derde
land blijkt). De Douane onderwerpt elke aangifte ten uitvoer aan controle
op basis van de erbij gevoegde documenten en formulieren. De voor exportrestitutie
voorgeschreven gemiddelde 5% fysieke controle op aard, samenstelling en hoeveelheid
werd in de onderzoeksperiode gehaald. De AID voert «Technisch Administratieve
Bedrijfscontroles» (TAB's) uit en bovendien boekhoudkundige nacontroles.
Een klein deel van de boekhoudkundige nacontroles neemt de Douane voor haar
rekening, meestal in samenhang met andere controles.Bij overmaking aan de Europese Commissie van teruggevorderde bedragen
inzake onverschuldigde betalingen aan exporteurs hebben de betaalorganen recht
op 20% inhouding van het terugontvangen bedrag, indien door het betaalorgaan
geen ernstige inbreuk is gemaakt op bovengenoemde verordening. 2.3 Interventie-aankopen en -opslagHet doel van interventiemaatregelen is landbouwproducten uit de markt
te nemen zodra de prijs onder een bepaald niveau is gedaald en weer te verkopen
wanneer de prijs boven dit niveau komt. De interventiegoederen worden in openbare
opslag (boter en rundvlees) of in particuliere opslag (overige interventieproducten)
genomen2. Verder worden voorraden in het kader
van voedselhulp geschonken aan derde landen, met subsidie verkocht aan instellingen
zonder winstoogmerk of verwerkt in of tot een ander eindproduct3.Sinds 1997 functioneert in de groente- en fruitsector een specifiek Europees
controleurskorps, dat bestaat uit ambtenaren van de Europese Commissie, eventueel
aangevuld met controleambtenaren uit andere lidstaten. Het korps onderneemt
op initiatief van de Europese Commissie controles. Een en ander bevordert
de samenwerking en de uitwisseling van gegevens tussen instanties van de verschillende
lidstaten en de eenvormige toepassing van de verschillende regelingen. De
gewijzigde basisverordening voor deze sector voorziet, naar Nederlands voorbeeld,
enerzijds in een limitering van de omvang van de door een erkende telersvereniging
uit te markt te nemen producten en anderzijds in het opstellen van zogenaamde
operationele programma's.Uitvoering van de interventiemaatregelen is opgedragen aan het nationaal
interventiebureau. Voor Nederland is dit het Voedselvoorzieningsin- en Verkoopbureau
(VIB), dat organisatorisch is ondergebracht bij de uitvoerende dienst LASER4. Het VIB verricht de verificatie van de documenten en
draagt zorg voor de fysieke controles (monsterneming en niet aangekondigde
en periodieke controles van aard en hoeveelheid opgeslagen producten). Producentenorganisaties
zijn voor enkele kleine interventieregelingen (vis en visproducten,
groenten en fruit) met de interventie belast. Het desbetreffende productschap
ziet bij deze regelingen toe op de uitvoering en verrekent de steunbedragen
met de producentenorganisaties. 2.4 Be- en verwerkingssteunTer bevordering van de afzet van bepaalde landbouwgrondstoffen wordt communautaire
steun verleend bij de be- of verwerking ervan tot een ander eindproduct. De
hiermee gemoeide grondstoffen komen of uit de openbare opslag of rechtstreeks
van de producenten.Het VIB is belast met de uitvoering van steunmaatregelen voor zover de
grondstoffen afkomstig zijn uit de openbare opslag. De productschappen voeren
de maatregelen uit voor producten waarvoor uitsluitend steun wordt verleend
indien zij uit de markt afkomstig zijn. De verificatie is vergelijkbaar met
die welke LASER verricht bij de interventiemaatregelen. De AID is belast met
de bedrijfscontroles in het kader van de be- en verwerkingssteun. 2.5 Directe inkomenssteun (MacSharry-regelingen)In de sectoren rundvlees, schapevlees en akkerbouw worden de boeren direct
in hun inkomen gesteund. De steun is gerelateerd aan de hoeveelheid door de
boer ingezette productiemiddelen (zoals bepaalde dieren of bepaalde oppervlakten
landbouwgrond).LASER is belast met de behandeling en administratieve controle van de
inkomenssteunmaatregelen. Alle aanvragen worden onderworpen aan een administratieve
controle.Het geïntegreerd beheers- en controlesysteem (GBCS) is, zoals communautair
voorgeschreven1, in Nederland in twee fasen ingevoerd.
In de eerste fase (per 1 januari 1993) zijn ingevoerd:– een alfanumeriek systeem voor de identificatie en registratie
van runderen;– een geïntegreerd controlesysteem.In de tweede fase (per 1 januari 1997) zijn ingevoerd:– een databank met gegevens over de aanvragers;– een alfanumeriek systeem voor de identificatie van percelen landbouwgrond
(in Nederland reeds per 1 januari 1996);– een database waarin voor elk landbouwbedrijf de gegevens uit de
steunaanvragen worden opgeslagen.LASER maakt voor de uitvoering van de controles gebruik van de AID en
(voor wat betreft de akkerbouwsteun) ook van een particulier bedrijf dat is
gespecialiseerd in teledetectie. 3 Werking beheer en controleVoor het beoordelen van de werking van het beheer van en de controle op
de uitgaven van het GLB is gebruik gemaakt van rapportages van het Ministerie
van LNV, de DAD/LNV, de Europese Commissie, de Europese Rekenkamer en de Algemene
Rekenkamer.Het ministerie van LNV heeft in de discussienota «Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid op langere termijn» (Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996,
24 596, nr. 1) haar keuzen uiteengezet. Verder rapporteerde het ministerie
over de omvorming van het CB in de CI. Tevens zijn jaarverslagen en controleverslagen
van de AID geanalyseerd. De DAD/LNV rapporteert over de financiële verantwoording
van de gerealiseerde verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
binnen afdeling A van het LEF, de financiële verantwoording van communautaire
geldstromen (LEF-B) alsmede de hiermee samenhangende balansposten. Daarnaast
heeft zij gerapporteerd inzake de certificering van de door het ministerie
erkende betaalorganen.In 1994 en 1995 zijn controlebezoeken door de Europese Commissie in Nederland
verricht die in het teken van de erkenning van de betaalorganen en de implementatie
van het GBCS stonden (begeleidend karakter). In 1996 zijn controles verricht
inzake de boekhoudkundige na-controles, steunregelingen akkerbouwgewassen,
de tomatensector en de uitvoerrestituties zuivel en vlees. In 1997 betroffen
dit bezoeken ten aanzien van de superheffing, de slachtpremie kalveren (preventieve
audit), de BSE regelingen en de varkenspest. Op hoofdlijnen worden de controlebevindingen
van de lidstaten opgenomen in het syntheseverslag, dat de Europese Commissie
opstelt in het kader van de goedkeuring van de rekeningen van het EOGFL-garantie.
De Europese Rekenkamer besteedt aandacht aan het Gemeenschappelijk landbouwbeleid
in haar jaarlijkse verslagen over de begrotingsuitvoering en de betrouwbaarheidsverklaring
(DAS), in de speciale verslagen en in haar studie «Het goed financieel
beheer in het kader van de begroting van de Europese Unie (1977–1997)»
uit oktober 1997.De Algemene Rekenkamer besteedde in de onderzoeksperiode in een aantal
publicaties aandacht aan het GLB:– de jaarlijkse rapportage over de financiële verantwoording
van het LEF-A en B;– de uitvoering van het hervormd Gemeenschappelijk landbouwbeleid
in Nederland (MacSharry-maatregelen, december 1995);– informatievoorziening bij uitvoering van EU-beleid (november 1997). 3.1 Bevindingen werking beheer en controleEuropese Unie (niet specifiek op Nederland betrekking hebbend)– het landbouwrichtsnoer, op grond waarvan de jaarlijkse groei van
de landbouwuitgaven wordt bepaald, is een nuttig financieel beleidsinstrument
van de Europese Unie gebleken (Europese Rekenkamer);– de nieuwe procedure voor de goedkeuring van de rekeningen is een
aanzienlijke verbetering om meer zorgvuldigheid en methodiek te brengen in
de voorbereiding en indiening van de jaarrekeningen door de lidstaten (Europese
Rekenkamer);– bepaalde criteria van de Belle-verordeningen werden in 1996 niet
nageleefd en bepaalde organen bleken niet in staat correcte rekeningen in
te dienen (Europese Rekenkamer);– over 1997 heeft de Europese Commissie in eerste instantie slechts
33% van de gedeclareerde uitgaven goedgekeurd, hetgeen overeenkomt met die
declaraties van 8 lidstaten, waaronder Nederland (Europese Rekenkamer);– de controle-instrumenten en de verificaties ter plaatse zijn ontoereikend
met betrekking tot de kwantiteit en kwaliteit van de producten die voor communautaire
financiering in aanmerking komen, bijvoorbeeld de rechtstreekse steun per
hectare en de rundvleespremies (Europese Rekenkamer);– de voorschriften betreffende de fysieke controles die moeten worden
verricht op exporttransacties waarvoor restituties worden betaald, moeten
in principe uitsluiten dat dergelijke goederen voor exportcontrole in een
doorvoerhaven mogen worden aangeboden, wanneer zij reeds in het exporterende
schip zijn geladen (Europese Rekenkamer); – de voornaamste materiële fouten die, in het kader van de
DAS, bij met name de nationale instanties zijn ontdekt, betroffen
de subsidiabiliteit van de uitgaven, de berekening van het bedrag aan communautaire
steun en de afwezigheid of onbetrouwbaarheid van essentiële bewijsstukken.
Hiernaast kwamen ook vaak formele fouten voor, die zich voor het grootste
deel op het niveau van de betaalorganen voordeden, zoals het niet naleven
van de voorgeschreven voorwaarden en het inadequaat tenuitvoerleggen van de
beheers- en controleprocedures (Europese Rekenkamer);Nederland– tot en met het LEF-boekjaar 1995 zijn de financiële verantwoordingen
van de betaalorganen van een accountantsverklaring met beperking voorzien.
Een oordeel over het LEF-B kon namelijk niet worden gegeven, daar onvoldoende
zekerheid bestond over de rechtmatigheid van de desbetreffende geldstromen
als geheel (DAD/LNV);– in de ontvangsten, uitgaven en verplichtingen van het LEF-A zijn
over de financiële verantwoording over 1994 en 1995 geen belangrijke
fouten en onzekerheden aangetroffen (positief oordeel). In deze periode ontbrak
echter nog een goedkeurende accountantsverklaring bij het LEF, daar een aantal
nationale en internationale knelpunten ten aanzien van het LEF-B niet was
opgelost (Algemene Rekenkamer);– verbetering bleef nodig bij het treffen van maatregelen ter voorkoming
van kortingen op de Nederlandse declaratie bij het EOGFL-garantie over 1995
(Algemene Rekenkamer);– bij de controle van de financiële verantwoording van het
LEF over 1996 is een goedkeurende accountantsverklaring afgegeven. Het financieel
beheer voldeed aan de daaraan te stellen eisen (DAD/LNV);– positief oordeel over de financiële verantwoording van het
LEF over 1996 (Algemene Rekenkamer);– resterende tekortkomingen in de controle van derdengegevens door
de AID (en Douane) verdienden de aandacht (Algemene Rekenkamer);– in 1996 is nog geen optimale situatie bereikt inzake het voorkomen
en bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik door de AID. De geconstateerde
kwalitatieve tekortkomingen leidden echter niet tot een onzekerheid van een
materieel belang over de rechtmatigheid van de verantwoorde uitgaven (DAD/LNV);– met name de implementatie van de Belle-verordeningen heeft voor
het jaar 1996 geleid tot een waarneembare kwaliteitsverbetering van het financieel
beheer bij de betaalorganen (DAD/LNV);– alle betaalorganen zijn per 15 oktober 1996 definitief erkend
door de directie FEZ. De werking van de administratieve organisatie en interne
controle was echter nog niet zodanig, dat bij alle betaalorganen over het
EOGFL-boekjaar 1996 mededelingen met een goedkeurende strekking kon worden
afgeven (DAD/LNV);– bij negen van de tien betaalorganen is over het EOGFL-boekjaar
1997 een certificeringsrapport uitgebracht met een goedkeurende accountantsverklaring.
Bij de declaratie van het Productschap Vis is een verklaring met oordeelonthouding
afgegeven (DAD/LNV);– ten aanzien van de werkzaamheden op het gebied van het beheer
van EU-geldstromen bestaat binnen het Ministerie van LNV geen structuur, die
waarborgt dat aspecten van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid in de beleidsvoorbereiding
worden meegenomen (projectgroep omvorming CB/CI);– op 15 juni 1998 hadden de betaalorganen 36 van de 60 op te stellen
controlememoranda in concept bij het ministerie ingediend, waarvan 17 door
het ministerie zijn beoordeeld en goedgekeurd (Algemene Rekenkamer);– de afrekening van de ingediende declaraties over de EOGFL-boekjaren
1993 en 1994 heeft geleid tot een korting van circa 32 miljoen gulden (ruim
0,3%). De afwikkeling van de declaraties over de EOGFL-dienstjaren
1995 en 1996 bevindt zich in een vergevorderd stadium. De raming over 1995
bedraagt een financiële korting van circa 40 miljoen gulden (Europese
Commissie);– de uitvoering van het hervormd Gemeenschappelijk landbouwbeleid
in Nederland (MacSharry-maatregelen) ging gepaard met een groot aantal (ernstige)
overtredingen, zodat de AID-controles geïntensiveerd dienden te worden
(Algemene Rekenkamer);– de informatievoorziening over de uitvoering van de marktordening
suiker, isoglucose en inuline voldeed op hoofdlijnen aan de eisen. Enkele
tekortkomingen, zoals de beperkte beschikbare informatie over uitvoeringskosten,
(neven)effecten en efficiency. Ook het instrument evaluatie-onderzoek werd
nauwelijks ingezet (Algemene Rekenkamer); 3.2 Onregelmatigheden, fraude en fraudebestrijdingNederland verstrekt de Europese Commissie regelmatig de vereiste inlichtingen
over de optredende onregelmatigheden, alsmede over fraudegevallen:– jaarlijks een overzicht van administratieve sancties op het landbouwterrein
(verordeningen (EEG) 3508/92 en (EEG) 3887/92 [GBCS, MacSharry-regelingen]);– jaarlijks verslagen over de verrichte administratieve nacontroles
op verstrekte landbouwgarantiegelden (verordening (EEG) 4045/89);– kwartaalinformatie over onregelmatigheden – de Europese
Commissie registeert de meldingen in de databank IRENE (verordening (EEG)
595/91);– informatie over onregelmatigheden inzake de «Zwarte lijst»-(verordening
EG) 1469/951).De Europese Commissie rapporteert hierover in de jaarverslagen over de
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en de fraudebestrijding.De Europese Commissie stelt in haar Jaarverslag over 1996 dat op het gebied
van het GLB het aantal ontdekte gevallen is toegenomen en de gemelde bedragen
betrekkelijk stabiel zijn gebleven. Op het gebied van de uitgaven van het
EOGFL-garantie zijn in 1996 ruim 2 000 gevallen door de lidstaten (96%)
en de Europese Commissie ontdekt, waarvan de gevolgen voor de begroting 346
miljoen ecu bedroegen. Voor Nederland waren in 1996 met onregelmatigheden
de grootste bedragen gemoeid in de sectoren melk en zuivelproducten, granen
en rijst en rundvlees en betroffen met name exportrestituties. In dat jaar
werden door Nederland in totaal 128 onregelmatigheden gemeld, voor een bedrag
van ruim 10 mecu 2. Een verbetering is opgetreden
in de invordering van onregelmatigheidsmeldingen. Nederland had vóór
1993 662 onregelmatigheden gemeld (bijna 32 miljoen ecu). Hiervan moesten
(mei 1997) nog 35 gevallen voor een totaalbedrag van 13,5 miljoen ecu worden
geïnd.Het Ministerie van LNV heeft aangegeven dat de integraal uitgevoerde administratieve
controles ten aanzien van de hectaresteun hebben geleid tot 4 661 aanpassingen
en/of sancties ofwel 9,1% van het totale aantal aanvragen. Door de AID en
door middel van teledetectie is 7,6% van het totale aantal aanvragen fysiek
gecontroleerd. In 5,7% van de door teledetectie gecontroleerde gevallen werden
afwijkingen gecontroleerd en heeft een aanpassing en/of sanctie plaatsgevonden.De unit Fraudebestrijding van de afdeling Recherche van de AID heeft,
volgens zijn Jaarverslag 1996, 44% van de capaciteit voor EU-fraude ingezet.
Ondanks deze inzet zijn slechts zes EU-fraude-onderzoeken ingesteld terwijl
het voornemen was er 25 in te stellen. De oorzaak hiervan ligt in het tekort
aan samengevoegde deskundigheid, waardoor vele onderzoeken werden
doorgeschoven naar 1997. Hiernaast heeft de AID in 1996 in het kader van zijn
reguliere werkzaamheden 8 759 TAB-controles verricht (85% van de geplande
controles). Daarbij werden uiteindelijk 115 transacties aangemerkt als onregelmatig
en gemeld aan de Europese Commissie. In 1997 zijn alle geplande TAB-controles
gehaald.Tot medio 1998 heeft Nederland twee gevallen aangemeld op grond van de,
op 1 juli 1996 in werking getreden, zwarte lijst-verordening. De Europese
Commissie slaat de mededelingen centraal op en zorgt dat de inlichtingen bij
de nationale autoriteiten terechtkomen.Nederland streeft, volgens de minister van Justitie, op het terrein van
de landbouw naar een intensieve internationale samenwerking (samenwerking
bij strafrechtelijke onderzoeken door AID en Douane met buitenlandse zusterinstellingen,
gecoördineerde controles multinationals, ontwikkelen gemeenschappelijke
risico-analysetechnieken). 4 Toekomstige ontwikkelingenIn het GLB komt steeds meer nadruk te liggen op directe inkomenssteun
voor boeren in plaats van prijsondersteuning voor landbouwproducenten. De
Europese Commissie stelt in «Agenda 2000» voor om de prijzen voor
graan en rundvlees verder te verlagen (met een verhoging van de bestaande
inkomenssteun) en deze lijn door te trekken naar de melkveehouderij gekoppeld
aan de introductie van een zogenaamde koepremie. Met de voorgestelde prijsverlagingen
zal het aandeel van de landbouw in de EU-begroting verder afnemen. De Europese
Commissie stelt voor, dat meer geld zal worden uitgetrokken voor plattelandsbeleid
en meer in het bijzonder voor het creëren van vervangende arbeidsmogelijkheden.
Bij de toetredingsonderhandelingen met de aspirant-lidstaten uit Midden- en
Oost-Europa komen deze aspecten aan de orde.De Europese Commissie is van oordeel dat, gelet op de verwachte economische
groei en de stabilisatie van de landbouwuitgaven, de lopende verplichtingen
en de komende uitbreiding tot en met 2006 jaarlijks kunnen worden betaald,
zonder overschrijding van het afgesproken plafond van 1,27% van het BBP van
de EU.Vanaf 1 januari 1998 is het Ministerie van LNV van start gegaan met het
coördinatiemodel nieuwe stijl voor de uitvoeringsorganisatie van het
beheer van EOGFL-garantie-uitgaven. Daarnaast heeft de Bestuursraad besloten,
dat het CB vanaf 1998 de overall bewaking verzorgt van de eigen middelen-aangelegenheden
en dat de structuur zal worden geschapen analoog aan die voor de EOGFL-garantie-uitgaven.
Ten slotte heeft de Europese Commissie voor het beheer van de overige EU-uitgaven
in het kader van «Agenda 2000» voorgesteld om een aantal uitgavencategorieën
(zoals plattelandsbeleid en veterinaire uitgaven) onder EOGFL-garantie te
brengen. Hierop wordt dan de reeds bestaande departementale coördinatiestructuur
van toepassing. In dit kader heeft het ministerie reeds besloten om voor veterinaire
uitgaven de RVV als pseudo-betaalorgaan te laten functioneren. Ook de uitbraak
van de varkenspest in Nederland lag hieraan ten grondslag. BIJLAGE 2STRUCTUURFONDSEN1 AlgemeenDe EU streeft met haar structuurbeleid na de sociaal-economische verschillen
tussen de regio's van de verschillende lidstaten te verkleinen. Instrumenten
hiervoor zijn de structuurfondsen (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling
(EFRO), Europees Sociaal Fonds (ESF), Europees Oriëntatie- en Garantiefonds
voor de Landbouw, afdeling Oriëntatie (EOGFL-oriëntatie), het Financieringsinstrument
voor de Oriëntatie van de Visserij (FIOV)), het Cohesiefonds1 en de kredietverlening door de Europese Investeringsbank
(EIB)2.In de periode 1994–1999 worden de structuurfondsmiddelen aangewend
ter verwezenlijking van zes doelstellingen en veertien communautaire initiatieven
(c.i.'s).De doelstellingen zijn:1. bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's
met een ontwikkelingsachterstand (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV);2. omschakeling van regio's, grensregio's of deelregio's (met inbegrip
van werkgelegenheidsgebieden en stedelijke gemeenschappen) die zwaar door
de achteruitgang van de industrie zijn getroffen (EFRO, ESF en FIOV);3. bestrijding van langdurige werkloosheid en vergemakkelijking van de
inschakeling in het arbeidsproces van jongeren en met uitsluiting van de arbeidsmarkt
bedreigde personen (ESF);4. vergemakkelijking van de aanpassing van de werknemers aan de gewijzigde
omstandigheden in het bedrijfsleven en aan de ontwikkeling van de productiestelsels
(ESF);5. bevordering van de plattelandsontwikkeling:a. door de aanpassing van de landbouwstructuren in het kader van de hervorming
van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid te bespoedigen, waaronder ook de
maatregelen vallen op het gebied van de aanpassing van de visserijstructuur
(EOGFL-oriëntatie en FIOV);b. door de ontwikkeling en de structurele aanpassing van het platteland
te vergemakkelijken (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV); 6. ontwikkeling van de zeer dun bevolkte (sub)arctische gebieden in Zweden
en Finland (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).De c.i.'s zijn:– grensoverschrijdende samenwerking – Interreg II-A/B/C (EFRO,
ESF en EOGFL-oriëntatie);– lokale plattelandsontwikkeling – Leader II (EFRO, ESF en
EOGFL-oriëntatie);– steun aan ultraperifere regio's – Regis II (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie
en FIOV);– inschakeling van vrouwen, jongeren en kansarmen in het arbeidsproces –
Employment-Now, Employment-Horizon, Employment-Integra en Employment-Youthstart
(ESF);– aanpassingen aan de veranderingen in de industrie – Adapt,
MKB, Rechar II, Textiel- en kledingsector in Portugal, Konver II, Resider
II en Retex II (EFRO en ESF);– stedenbeleid – Urban (EFRO en ESF);– herstructurering van de visserij – Pesca (FIOV, EFRO en
ESF);– speciaal steunprogramma voor vrede en verzoening in Noord-Ierland –
Peace (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).Voor de periode 1994–1999 is het budget voor de structuurfondsen
ongeveer 141 miljard ecu, inclusief het Cohesiefonds voor ruim 15 miljard
ecu. Van het totaal is ruim 13 miljard ecu (ongeveer 9%) bestemd voor de c.i.'s.
Hiervan is aan Nederland ruim 2,7 miljard ecu toegezegd, waarvan 432 mecu
voor de c.i.'s (waarvan 184 mecu in mei 1996 toegezegd uit reserve). Het Nederlandse
aandeel is bescheiden in vergelijking met andere lidstaten, 1,9% van het totaal
(ongeveer 3% voor de c.i.'s). Tabel 1. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de verschillende doelstellingen 1994–1999 (x mecu) DoelstellingEFROESFEOGFL-oriëntatieFIOVTotaal18040228150 2499244n.v.t.n.v.t.7433n.v.t.843n.v.t.n.v.t.843 4n.v.t.236n.v.t.n.v.t.2365an.v.t.n.v.t.11847165 5b821751n.v.t.1506n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.Totaal6611 380191552 287Tabel 2. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de communautaire initiatieven 1994–1999 (x mecu) Communautair
initiatiefEFROESFEOGFL- oriëntatieFIOVReserveTotaalInterreg II-A16670n.v.t. 73Interreg II-C2    116116Leader II414n.v.t.312 Employmentn.v.t.44n.v.t.n.v.t.1963Adapt059n.v.t.n.v.t.1170 MKB101n.v.t.n.v.t. 11Konver II111n.v.t.n.v.t.1527 Resider
II153n.v.t.n.v.t.523 Retex II10n.v.t.n.v.t. 1Urban82n.v.t.n.v.t.1323 Pesca50n.v.t.6213Totaal120118461844321 Het totaal beschikbaar gestelde bedrag van 142 miljoen ecu
is bestemd voor België, Duitsland en Nederland.2 Het totaal beschikbaar gestelde bedrag van 152 miljoen ecu
is bestemd voor België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, het
Verenigd Koninkrijk en Zweden.De verstrekking van gelden uit de structuurfondsen gaat vergezeld van
co-financiering door de rijksoverheid, lagere overheden en/of publiek- en
privaatrechtelijke rechtspersonen. De Europese bijdrage mag niet in de plaats
komen van nationale middelen (additionaliteitsbeginsel). De verwezenlijking
van de doelstellingen dient tot stand te komen in nauw overleg tussen de Europese
Commissie, de betrokken lidstaat en de door de lidstaat aangewezen nationale,
regionale, lokale of andere autoriteiten en instanties. Dit partnerschap heeft
betrekking op de voorbereiding, de financiering, de beoordeling, het toezicht
en de evaluaties van de acties. 2 Opzet beheer en controle 2.1 Europees Fonds voor Regionale OntwikkelingHet EFRO draagt bij in de financiering van productieve investeringen,
infrastructuur en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB), voornamelijk
in gebieden met een economische achterstand. Bij beschikking
heeft de Europese Commissie voor Nederland vastgesteld de (mede) met EFRO-middelen
gefinancierde Enig Programmeringsdocumenten (EPD's) voor doelstelling 1-regio
Flevoland, doelstelling 2-regio's Groningen/Drenthe, Twente, Arnhem/Nijmegen,
Zuid-Oost-Brabant en Zuid-Limburg en doelstelling 5b-regio's Noord-West-Groningen/
Zuid-West-Drenthe, Friesland, Noord-West-Overijssel/Vechtstreek, Zeeuws-Vlaanderen
en Noord- en Midden-Limburg, alsmede de operationele programma's (OP's) voor
de c.i.'s Interreg II-A en -C, Leader II, MKB, Konver II, Resider II, Retex
II, Urban en Pesca.De minister van EZ is jegens de Europese Commissie eindverantwoordelijk
voor de juiste uitvoering en het financieel beheer van de met EFRO-middelen
gefinancierde (delen van) EPD's en OP's1. Daarenboven
draagt de minister van EZ verantwoordelijkheid voor de coördinatie van
de uitvoering van de EPD's voor de doelstellingen 1 en 2. De feitelijke uitvoering
hiervan is door de minister van EZ gedecentraliseerd naar de provincies, middels
decentralisatiebrieven. Bij deze brieven is geregeld dat de provincies financieel
aansprakelijk zijn in gevallen dat zij niet kunnen aantonen dat misbruik of
nalatigheid hen niet kan worden aangerekend. Alleen de provincies Flevoland
en Noord-Brabant hebben de brieven ondertekend voor de periode 1994–1996.
Alle provincies hebben de brieven ondertekend voor de periode 1997–1999.Een provinciaal programmasecretariaat toetst de EFRO-projectvoorstellen
en geleidt deze door naar een stuurgroep, die de voorstellen al dan niet goedkeurt.
De voorstellen komen daarna aan de orde in een Comité van Toezicht
(CvT), dat toeziet op de uitvoering van het EPD. De EFRO-middelen worden uiteindelijk
per beschikking door de Colleges van Gedeputeerde Staten toegekend. Het Ministerie
van EZ (ES/REB/RTS) participeert in de stuurgroepen en CvT's. De Europese
Commissie (DG XVI en DG XX) is eveneens vertegenwoordigd in de CvT's.Externe projectaccountants controleren de projectuitgaven en geven hierbij
een standaardverklaring af. De provinciale externe accountant geeft verklaringen
af bij de jaarlijkse verslagen aan de Europese Commissie, de jaarlijkse financiële
verantwoording van de provincie en de slotbetalingsaanvraag en einddeclaratie
voor het gehele EPD, met inachtneming van het door de departementale accountantsdienst
van het Ministerie van EZ (DAD/EZ) opgestelde controleprotocol. De DAD/EZ
beoordeelt de (werking van de) controle- en beheerssystemen van de regio's
en voert jaarlijks een review uit op het werk van de provinciale externe accountant.
In februari 1996 hebben de DAD/EZ en de Europese Commissie (DG XX) een samenwerkingsprotocol
gesloten. De Europese Commissie en de Europese Rekenkamer kunnen te allen
tijde controles ter plaatse verrichten. De voor de c.i.'s gehanteerde beheers-
en controlesystemen sluiten veelal aan bij die van de (mede) met EFRO-middelen
gefinancierde EPD's2. De DAD/EZ voert reviews
uit bij de uitvoeringsorganisaties en/of de externe accountants. Bij de c.i.'s
Konver en MKB fungeert de DAD/EZ als externe accountant. 2.2 Europees Sociaal FondsHet ESF draagt, ter bestrijding van de werkloosheid, bij tot de vergemakkelijking
van de toegang tot de arbeidsmarkt, de bevordering van gelijke kansen op de
arbeidsmarkt, de ontwikkeling van deskundigheid, geschiktheid en beroepsbekwaamheid
en de bevordering van de groei van de werkgelegenheid. Bij beschikking heeft
de Europese Commissie voor Nederland de vastgesteld de (mede) met ESF-middelen
gefinancierde EPD's voor doelstelling 1-regio Flevoland, doelstelling 2-regio's
Groningen/Drenthe, Twente, Arnhem/Nijmegen, Zuid-Oost-Brabant en Zuid-Limburg,
doelstelling 5b-regio's Noord-West-Groningen/ Zuid-West-Drenthe, Friesland,
Noord-West-Overijssel/ Vechtstreek, Zeeuws-Vlaanderen en Noord- en Midden-Limburg
en de EPD's voor de doelstellingen 3 en 4, alsmede de OP's voor de c.i.'s
Interreg II-A, Leader II, MKB, Konver II, Resider II, Urban, Employment, Adapt
en Pesca.De minister van SZW is jegens de Europese Commissie verantwoordelijk voor
de juiste uitvoering van de met ESF-middelen gefinancierde (delen van) EPD's
en OP's, alsmede het financieel beheer ervan. Daarenboven draagt de minister
van SZW verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de uitvoering van
het EPD's voor de doelstellingen 3 en 4. De procescoördinator ESF is
binnen het ministerie belast met de aansturing en coördinatie van al
het beleid, waaraan het ESF (mede) bijdraagt.De minister van SZW is belast met de feitelijke uitvoering en het financieel
beheer van het EPD voor doelstelling 4 en de OP's voor de c.i.'s Employment
en Adapt. Het Bureau Uitvoering Europese Subsidie Instrumenten (BUESI) beoordeelt
de projectvoorstellen en kent per beschikking de ESF-middelen toe. De verschillende
landelijke CvT's zien vervolgens toe op de uitvoering van het EPD en de OP's.
Namens het Ministerie van SZW participeert de procescoördinator ESF (AM/AAB)
in de landelijke CvT's. De Europese Commissie (DG V en DG XX) is hierin ook
vertegenwoordigd.De minister van SZW heeft de Arbeidsvoorzieningsorganisatie (Arbvo) belast
met de feitelijke uitvoering van het EPD voor doelstelling 3, alsmede de overige
met ESF-middelen gefinancierde (delen van) EPD's en OP's (voor zover deze
betrekking hebben op arbeidsvoorzieningsmaatregelen), middels een in mei 1996
gewijzigde bestuursovereenkomst. De minister van SZW heeft hiermee ook de
financiële aansprakelijkheid van Arbvo geregeld. De 18 Regionale Bureaus
voor de Arbeidsvoorziening (RBA's) zijn onder verantwoordelijkheid van het
Centraal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (CBA) in hun regio's belast met
de feitelijke uitvoering en het financieel beheer hiervan. De RBA's toetsen
(regionale ESF-coördinatoren) en beoordelen de projectvoorstellen en
kennen per beschikking de ESF-middelen toe, binnen de kaders van de door het
CBA in 1994 opgestelde Regeling Europees Sociaal Fonds. Het Ministerie van
SZW (in casu de procescoördinator ESF) participeert in de verschillende
landelijke en regionale CvT's. De Europese Commissie (DG V en DG XX) is hierin
ook vertegenwoordigd.Externe projectaccountants controleren de projecten voor doelstelling
4 en de c.i.'s Employment en Adapt. Deze geven standaardverklaringen af bij
de einddeclaraties. De departementale accountantsdienst van het Ministerie
van SZW (DAD/ SZW) kan de werkzaamheden van de externe projectaccountants
reviewen (op verklaringen). De DAD/SZW beoordeelt alle afwijkende verklaringen,
voordat BUESI de subsidie definitief vaststelt. Verder controleert de DAD/SZW
het gehele interne traject bij BUESI voor zowel doelstelling 4 als de c.i.'s
(toezegging, bevoorschotting en afrekening). Dit is een onderdeel van de jaarlijkse
controle van de financiële verantwoording. De procescoördinator
ESF certificeert de (jaar)declaratie van BUESI. Vervolgens verstrekt hij namens
de minister van SZW een «juistheidsverklaring» aan de Europese
Commissie over de besteding van de ESF-middelen.Daarnaast kan de DAD/SZW in opdracht van BUESI bij doelstelling 4-projecten
diagnostic reviews uitvoeren (projectadministraties). Deze steekproefsgewijze
reviews dienen BUESI een op feitelijk «eigen» waarneming gebaseerd
oordeel te verschaffen omtrent de goede uitvoering van de projecten. Diagnostic
reviews bij de c.i.'s Employment en Adapt worden door BUESI opgedragen aan
een externe accountant. De onder verantwoordelijkheid van Arbvo uitgevoerde projecten werden tot
1997 door externe accountants gecontroleerd. Deze gaven standaardverklaringen
af bij de einddeclaraties. De minister van SZW ging in mei 1997 akkoord met
het definitieve plan van aanpak toezicht en controle ESF van Arbvo. Vanaf
dat moment vindt de controle van het ESF geheel onder verantwoordelijkheid
van Arbvo plaats. Dit houdt in dat het team Interne Controle/Operational Audit
(IC/OA) van Arbvo de besteding van ESF-gelden voor de projecten (eerstelijns
toezicht) controleert. Projecten met een ESF-bijdrage vanaf 250 000 gulden
worden door Arbvo altijd integraal gecontroleerd. Projecten met een lagere
bijdrage zullen gedurende de looptijd steekproefsgewijs (preventief) worden
gecontroleerd. Op basis van deze controles komt Arbvo jaarlijks met een oordeel
over de afzonderlijke ESF-doelstellingen. De directie Toezicht van het Ministerie
van SZW (TZ/TBO) dient toe te zien op de rechtmatige en doelmatige uitvoering
van de verschillende uit het ESF gefinancierde (delen van) EPD's en OP's door
Arbvo (tweedelijns toezicht). De DAD/SZW reviewt de werkzaamheden van de externe
accountant van Arbvo in het kader van de verklaring bij de jaarrekening. Deze
werkzaamheden zijn echter niet specifiek op ESF-middelen gericht. Vanaf de
implementatie van de nieuwe controle-aanpak door Arbvo over het jaar 1997
vormt de DAD/SZW zich door middel van reviews op de controle door Arbvo een
oordeel over de juistheid van de (jaar)declaraties ESF van Arbvo. In geval
van tekortkomingen in de controle door Arbvo kan door de DAD/SZW in laatste
instantie onderzoek worden gedaan bij de projecten. De procescoördinator
ESF certificeert de (jaar)declaratie van Arbvo. Vervolgens verstrekt hij namens
de minister van SZW een «juistheidsverklaring» aan de Europese
Commissie over de besteding van de ESF-middelen. In februari 1996 hebben de
DAD/SZW en de Europese Commissie (DG XX) een samenwerkingsprotocol gesloten.
De Europese Commissie en de Europese Rekenkamer kunnen te allen tijde controles
ter plaatse verrichten. 2.3 Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de
Landbouw, afdeling OriëntatieHet EOGFL-oriëntatie draagt bij in het ontwikkelen van kwetsbare
plattelandsgebieden en het verbeteren van de productie en afzet van landbouwproducten.
Bij beschikking heeft de Europese Commissie voor Nederland vastgesteld de
(mede) met EOGFL-oriëntatie-middelen gefinancierde EPD's voor doelstelling
1-regio Flevoland, doelstelling 5b-regio's Noord-West-Groningen/Zuid-West-Drenthe,
Friesland, Noord-West-Overijssel/Vechtstreek, Zeeuws-Vlaanderen en Noorden
Midden-Limburg en de OP's voor het c.i. Leader II. Voor doelstelling 5a keurde
de Europese Commissie onder meer goed de ondersteuning van de Investeringsregeling
Markt- en Concurrentiekracht (onderdeel van het Stimuleringskader), de Regeling
Structuurverbetering glastuinbouw, de regeling Verbetering Vakbekwaamheid,
alsmede een EPD voor de regeling Verbetering van de verwerking en de afzet
van landbouwproducten.De minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) is jegens de
Europese Commissie eindverantwoordelijk voor de juiste uitvoering en het financieel
beheer van het EOGFL-oriëntatie-deel van de EPD's. Daarenboven draagt
de minister van LNV verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de uitvoering
van de EPD's voor doelstelling 5b. De feitelijke uitvoering hiervan is door
de minister van LNV gedecentraliseerd naar de provincies, middels decentralisatiebrieven.
Bij deze brieven is geregeld dat de provincies financieel aansprakelijk zijn
in gevallen dat zij niet kunnen aantonen dat misbruik of nalatigheid hen niet
kan worden aangerekend. Enkele provincies hebben deze brieven nog niet ondertekend. Een provinciaal programmasecretariaat toetst de EOGFL-oriëntatie-projectvoorstellen
en stuurt deze ter beoordeling door naar een stuurgroep. De voorstellen komen
daarna aan de orde in een CvT, dat toeziet op de uitvoering van het EPD. De
EOGFL-oriëntatie-middelen worden uiteindelijk per beschikking door de
Colleges van Gedeputeerde Staten toegekend. Het Ministerie van LNV (regionale
beleidsdirecties) participeert in de stuurgroepen en CvT's. De Europese Commissie
(DG VI en DG XX) is vertegenwoordigd in de verschillende CvT's.Externe projectaccountants controleren de projectuitgaven en geven hierbij
een standaardverklaring af. De provinciale externe accountant geeft verklaringen
af bij de jaarlijkse verslagen aan de Europese Commissie, de financiële
verantwoording van de provincie en de slotbetalingsaanvraag en einddeclaratie
voor het gehele EPD, met inachtneming van het door de departementale accountantsdienst
van het Ministerie van LNV (DAD/LNV) opgestelde controleprotocol. De DAD/LNV
beoordeelt de (werking van de) controle- en beheerssystemen van de regio's
en voert jaarlijks met de DAD/EZ zogenaamde joint-reviews uit op het werk
van de provinciale externe accountant. In februari 1996 hebben de DAD/LNV
en de Europese Commissie (DG XX) een samenwerkingsprotocol gesloten. De Europese
Commissie en de Europese Rekenkamer kunnen te allen tijde controles ter plaatse
verrichten.Het Ministerie van LNV (directie Landbouw en directie Industrie en Handel)
heeft met name de Dienst LASER belast met de uitvoering van doelstelling 5a.
Tussen LASER en de Algemene Inspectiedient (AID) van het Ministerie van LNV
bestaan controleafspraken over de frequentie en de wijze van controle. De
AID voert voor de regeling Verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten
drie soorten fysieke controles uit: een openings- en voortgangscontrole en
een controle op de betalingsaanvraag (100% controle). LASER zelf voert administratieve
en (in enkele gevallen) ook fysieke controles uit. De DAD/LNV beoordeelt de
(werking van de) controle- en beheerssystemen en voert verantwoordingscontroles
uit. De Europese Commissie en de Europese Rekenkamer kunnen te allen tijde
controles ter plaatse verrichten.De provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Flevoland voeren de OP's
voor het c.i. Leader II uit. Het Ministerie van LNV vervult alleen een coördinerende
en soms faciliterende rol ten behoeve van de provincies. Er zijn geen stuurgroepen
en/of CvT's. De «local action groups» fungeren als stuurgroep
en het CvT van de doelstelling 5b-regio's keurt de Leader-projecten goed.
Fysieke controles worden uitgevoerd door de provincies zelf en verantwoordingscontroles
door provincies en de DAD/LNV. 2.4 Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van
de VisserijHet FIOV draagt bij in de financiering van investeringen en maatregelen
voor aanpassingen in de visserijsector. Het betreft onder meer herstructurering,
vernieuwing en modernisering van de vissersvloot, verwerking en afzet van
visserijen aquacultuurproducten en marktverkenning. Bij beschikking heeft
de Europese Commissie voor Nederland vastgesteld de (mede) met FIOV-middelen
gefinancierde EPD's voor doelstelling 1-regio Flevoland en voor doelstelling
5a (structurele bijstand in de sector visserij/aquacultuur en verwerking/afzet
daarvan), alsmede de OP's voor het c.i. Pesca.Het Ministerie van LNV (directie Visserij) is belast met de tenuitvoerlegging
van de (mede) met FIOV-middelen gefinancierde EPD's en de OP's, uitgezonderd
de doelstelling 1-regio Flevoland. Verder zijn het Productschap Vis en een
aantal provincies en gemeenten hierbij betrokken. Vanaf begin
1998 is het beheer van de FIOV-middelen voor doelstelling 5a vrijwel geheel
overgedragen aan LASER. Alleen de saneringsregeling 1998 wordt nog uitgevoerd
door de directie Visserij, alsmede de financiering van nog lopende projecten
van een aantal gesloten regelingen door het Ontwikkelingsen Saneringsfonds
voor de Visserij. Het Ministerie van LNV (directie Visserij) is vertegenwoordigd
in de CvT's. De Europese Commissie (DG XIV) is hierin ook vertegenwoordigd.Fysieke (administratieve) controles voor het FIOV (doelstelling 5a) worden
(elk kwartaal) verricht door LASER, dan wel door andere diensten (bijvoorbeeld
de AID) in opdracht van LASER. De DAD/LNV verricht hierbij verantwoordingscontroles
en geeft een accountantsrapport inclusief accountantsverklaring bij de financiële
verantwoording van de directie Visserij. Zij beoordeelt de opzet en de werking
van de beheers- en controlesystemen. Hierover wordt gerapporteerd in het kader
van het Ontwikkelings- en Saneringsfonds voor de Visserij. De FIOV-middelen
voor het c.i. Pesca worden door de DAD/LNV jaarlijkse gecontroleerd bij de
financiële verantwoording van de directie Visserij. Daarover brengt zij
geen afzonderlijke rapportage uit. In februari 1996 hebben de DAD/LNV en de
Europese Commissie (DG XX) een samenwerkingsprotocol gesloten. De Europese
Commissie en de Europese Rekenkamer kunnen te allen tijde controles ter plaatse
verrichten. 3 Werking beheer en controleDe Algemene Rekenkamer achterhaalde voor de onderzoeksperiode 1995–1997
onder meer de volgende accountantscontroles:– (joint) reviews werkzaamheden externe provinciale accountants
in doelstelling 1-, 2- en 5b-regio's (DAD/EZ en DAD/LNV in 1996 en 1997);– reviews werkzaamheden uitvoeringsorganisaties en externe accountant
voor het c.i. Interreg II-A (DAD/EZ in 1995, 1996 en 1997);– reviews werkzaamheden externe accountant Arbvo (doelstelling 3)
in het kader van de reguliere jaarrekeningcontrole (DAD/SZW voor 1995 en 1996);– controles interne traject BUESI voor doelstelling 4-projecten
in het kader van de jaarlijkse financiële verantwoording (DAD/SZW in
1996 en 1997);– diagnostic reviews in opdracht van BUESI bij doelstelling 4-projecten
(DAD/SZW in 1997);– diagnostic reviews in opdracht van BUESI bij projecten voor c.i.'s
Employment en Adapt (externe accountant in 1997);– controles interne traject directie Visserij voor doelstelling
5a (FIOV) in het kader van de jaarlijkse financiële verantwoording (DAD/LNV
voor 1996 en 1997).Van de eventuele controle-inspanningen door de desbetreffende DAD's voor
doelstelling 5a (EOGFL-oriëntatie), alsmede de c.i.'s Leader II, MKB,
Konver II, Resider II, Retex II, Urban en Pesca heeft de Rekenkamer geen resultaten
ontvangen.De Europese Commissie legde in de onderzoeksperiode in Nederland voor
de vier structuurfondsen in totaal 23 controlebezoeken af. Voor het EFRO betrof
dit 6 controlebezoeken, voor het ESF 12 bezoeken en voor het EOGFL-oriëntatie
en het FIOV respectievelijk 4 en één keer. Zij rapporteerde
in haar jaarlijkse verslagen over de structuurfondsen op hoofdlijnen over
de door haar uitgevoerde controles. De Europese Rekenkamer bezocht Nederland
in totaal 8 keer. Voor het EFRO en het EOGFL-oriëntatie betrof dit vier
controlebezoeken, voor het ESF twee en géén voor het FIOV. Haar
controleresultaten kwamen aan de orde in jaarlijkse verslagen over de begrotingsjaren,
in de betrouwbaarheidsverklaring (DAS), in een enkel speciaal
verslag en in haar studie «Het goed financieel beheer in het kader van
de begroting van de Europese Unie (1977–1997)» uit oktober 1997.De Algemene Rekenkamer besteedde in de onderzoeksperiode aandacht aan
de structuurfondsen in: «Voorbereiding van plattelandsprojecten met
Europese subsidie» (juni 1997), «Rechtmatigheidsonderzoek 1996
en 1997» (augustus 1997 en juni 1998), «Informatievoorziening
bij uitvoering van EU-beleid» (november 1997) en «Bestrijding
werkloosheid met Europese gelden» (april 1998). 3.1 Bevindingen werking beheer en controleEuropese Unie– onvoldoende betrouwbaarheid uitgavendeclaraties/-certificeringen
en tekortkomingen interne controle (Europese Commissie);– uitgavendeclaraties bevatten vaak niet-subsidiabele, alsmede ramingen
toekomstige uitgaven in plaats van werkelijk gemaakte kosten (Europese Commissie
en Europese Rekenkamer) – criteria subsidiabele kosten door Europese
Commissie nader uitgewerkt (SEM 2000-initiatief);– gedetailleerde informatie besteding structuurfondsmiddelen vaak
niet beschikbaar op communautair, nationaal en regionaal niveau (Europese
Rekenkamer);– geen systematische informatie financieringsbesluiten (achteraf)
bij Europese Commissie, alleen bij controles ter plaatse (Europese Rekenkamer);– toezicht op en evaluatie van programmering bijstandverlening vertoont
gebreken (Europese Commissie);– coördinatie (benadering van en administratieve uitvoering)
tussen structuurfondsen niet erg gevorderd (Europese Rekenkamer en Algemene
Rekenkamer);– binnen samenwerkingsprotocollen DAD/EZ, DAD/LNV, DAD/SZW en Europese
Commissie tot dusver DAD/EZ en DAD/LNV toezending controlerapporten en meegaan
controlebezoeken, DAD/SZW toezending eens per jaar samenvattend controlerapport
en meegaan controlebezoeken (ook directie Toezicht) en reviewwerkzaamheden
DAD/LNV met de Europese Commissie;– verantwoordelijkheden lidstaten financiële controle nader
vastgelegd door Europese Commissie, alsmede interne richtsnoeren netto financiële
correcties (SEM 2000-initiatief);EFRO– overdracht financiële verantwoordelijkheden naar provincies
doelstelling 2 periode 1994–1996 niet volledig afgerond, wel voor periode
1997–1999 (Algemene Rekenkamer);– bestrijding misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) doelstelling
2 beter ontwikkelen en uitvoeren in provincies (DAD/EZ en Algemene Rekenkamer);– controlebevindingen (externe provinciale accountants) doelstelling
2 in CvT's inbrengen als jaarlijks (periodiek) agendapunt, waaronder fraude-
en onregelmatigheidsmeldingen – de provincies zijn hierop schriftelijk
gewezen (ES/REB/RTS);– opzet en werking externe provinciale accountantscontrole doelstelling
2 verbeteren, meer aandacht voor rechtmatigheid aangegane verplichtingen (DAD/EZ
en Algemene Rekenkamer).ESF– financieel beheer projecten doelstelling 3 laat in veel gevallen
te wensen over (Algemene Rekenkamer);– intensivering toezichtsbevoegdheden minister van SZW voor eigen oordeel betrouwbaarheid informatie doelstelling 3 Arbvo (Algemene
Rekenkamer);– verbetering opgetreden in onvoldoende kritische beoordeling subsidietoekenningen
en in opzet van financiële (project)administratie BUESI doelstelling
4 en c.i.'s Employment en Adapt (DAD/SZW en Algemene Rekenkamer);– procedure definitief vaststellen van subsidies doelstelling 4
en de c.i.'s Employment en Adapt BUESI nog niet op orde, afwijking circa 50%
einddeclaraties en bijbehorende accountantsverklaring (DAD/SZW) – extra
aandacht zorgvuldige afwikkeling declaraties (Algemene Rekenkamer);– (grotendeels herstelbare) tekortkomingen in externe projectadministraties
doelstelling 4 (DAD/SZW);– verbetertrajecten gaande of afgerond doelstellingen 3 en 4, alsmede
c.i.'s Employment en Adapt (DAD/SZW en Algemene Rekenkamer).EOGFL-oriëntatie– overdracht financiële verantwoordelijkheden naar provincies
doelstelling 5b periode 1994–1999 niet volledig afgerond (Algemene Rekenkamer);– actievere opstelling gewenst ministeries van LNV, van EZ en van
SZW bij beoordeling van projectvoorstellen, alsmede beoordeling en onderbouwing
van financiering, planning en inzichtelijk maken – thans implementatie
ministeries van EZ, LNV en SZW (Algemene Rekenkamer);– niet aansluiten externe provinciale accountantscontrole doelstelling
5b op controleprotocol – uitbreiden met onder meer vastlegging resultaten
toetsing aan EPD selectiecriteria in projectdossiers, toereikendheid M&O-beleid,
procedure fraude en onregelmatigheidsmeldingen en informatievoorziening besluitvormingscircuit
(DAD/EZ en DAD/LNV);– opdracht DAD/LNV aan externe provinciale accountants niet expliciet
gericht op beoordeling van de communautaire controledoelstellingen (Algemene
Rekenkamer);– rapportage provinciale accountants niet expliciet genoeg over
opzet en werking van administratieve organisatie en interne controle in provincies
doelstelling 5b (DAD/LNV en Algemene Rekenkamer);– betere naleven DAD/LNV communautaire wet- en regelgeving fraude-
en onregelmatigheidsmeldingen en fysieke inspecties (Algemene Rekenkamer).FIOV– toewijzing gelden Europese Commissie aan onder meer Nederland
doelstelling 5a, geen rekening gehouden met benuttingsvermogen – bestedingsgraad
onder beoogde niveau (Europese Rekenkamer);– Nederland vereiste beschrijving beheers- en controlesystemen c.i.
Pesca begin 1997 nog niet aan Europese Commissie gezonden – na eerste
voorschot geen betalingen meer uitgevoerd door Europese Commissie (Europese
Rekenkamer);– FIOV-controle vertoont achterstand, verantwoording over 1996 en
1997 zijn in concept gereed (DAD/LNV). 3.2 Onregelmatigheden, fraude en fraudebestrijdingDe ministeries van EZ, LNV en SZW zijn verplicht de Europese Commissie
elk kwartaal mededeling te doen over gevallen van fraude en onregelmatigheden,
alsmede over het verloop van administratieve en gerechtelijke procedures.
Zij zijn hierbij veelal afhankelijk van de informatie van provincies en van
Arbvo. De mogelijkheid voor het opleggen van communautaire administratieve
en reparatoire (niet-strafrechtelijke) sancties is sinds eind
1995 geregeld. Daarenboven kunnen de lidstaten gebruik maken van hun eigen
strafrechtelijke systeem.In april 1998 stelde de minister van Justitie dat er zich in Nederland –
ondanks alle aanwijzingen van fraude – nauwelijks strafzaken aandienen
(in 1996 – uitgezonderd vierde kwartaal – en 1997 respectievelijk
13 en nul meldingen). De ministeries van EZ, LNV en SZW verklaren deze «succesformule»
door het bestaan van een cultuur, waarin sprake is van beduchtheid bij betrokkenen
voor kwalificaties van fraude en onregelmatigheid. Dit leidt voorafgaande
aan de vaststelling van de einddeclaraties tot het corrigeren van geconstateerde
onregelmatigheden in projectaanvragen, voortgangsrapportages en projectafrekeningen,
welke geen aanleiding geven tot administratieve of gerechtelijke sancties.
Onder het begrip «onregelmatigheid» wordt in EU-kader immers verstaan:
elke inbreuk op het Gemeenschapsrecht die bestaat uit een handelen of een
nalaten van een marktdeelnemer waardoor de begrotingen van de Gemeenschappen
(zouden kunnen) worden benadeeld.De Europese Commissie rapporteert jaarlijks in verslagen over de bescherming
van de financiële belangen van de Gemeenschap en de fraudebestrijding.
In het jaarverslag over 1996 meldde zij:– toename aantal meldingen door de lidstaten en de daarmee gemoeide
bedragen – 129 voor ESF, 106 voor EOGFL-oriëntatie, 59 voor EFRO
en 3 voor FIOV;– 50% van gevallen ongeldige documenten of ontbreken van bewijsstukken,
andere helft met name niet naleving van andere reglementaire of contractuele
bepalingen, onvolledige uitvoering van de voorgenomen acties en niet of niet-conforme
uitvoering. 4 Toekomstige ontwikkelingenDe tenuitvoerlegging van de structuurfondsen wordt in de nabije toekomst
aangepast, met het oog op de aanstaande uitbreiding. De Europese Commissie
bepleit in «Agenda 2000» (juli 1997) het aantal c.i.'s te beperken
en het aantal doelstellingen terug te brengen tot drie:– ondersteuning van regio's met een economische achterstand (huidige
doelstellingen 1 en 6);– ondersteuning van regio's, die behoefte hebben aan economische
en sociale herstructurering (huidige doelstellingen 2 en 5b);– ontwikkeling van het menselijk potentieel onder meer door her-
en bijscholing van werkzoekenden en werkenden (de huidige doelstellingen 3
en 4).In de periode 2000–2006 zal het budget voor de structuurfondsen
en het Cohesiefonds ongeveer 275 miljard ecu bedragen (waarvan 5% voor de
c.i.'s). De minister van Financiën verwacht dat deze voorstellen voor
Nederland een (relatieve) daling van de structuurfondsontvangsten inhouden
en daarmee een verdere verslechtering van haar netto-positie.De resultaten voortvloeiend uit het SEM 2000-initiatief, met name betreffende
de financiële controle, moeten leiden tot een versterking van het beheer
van en de controle op de structuurfondsen door de lidstaten. De beheers- en
controlesystemen van de lidstaten worden momenteel (verder) aangepast aan
de voorschriften van de Europese Commissie. De door de Europese Commissie
ontwikkelde «Audit Trail» (controlesysteem en certificering),
alsmede de met de lidstaten gesloten samenwerkingsprotocollen dienen hieraan
een bijdrage te leveren.BIJLAGE 3EIGEN MIDDELEN1 AlgemeenDe inkomsten van de EU bestaan uit afdrachten van de lidstaten en hebben
tot doel de EU-begroting, die jaarlijks sluitend moet zijn, te financieren.
De lidstaten stellen deze zogenoemde Eigen Middelen ter beschikking van de
Europese Commissie, die de begroting uitvoert. De Eigen Middelen zijn:– landbouwheffingen;– invoer-/douanerechten;– afdracht van een deel van de Belasting over de toegevoegde waarde
(BTW);– bijdragen van de lidstaten op basis van hun Bruto Nationaal Product
(BNP) – hiertoe behoren ook de bijdragen aan de monetaire reserve van
het EOGFL.De totale afdrachten zijn aan een plafond gebonden en bedragen op basis
van het huidige besluit voor de betalingskredieten 1,27% van het totale BNP
van de EU. Voor de vastleggingskredieten is het plafond 1,335%. Deze maxima
zullen volgens afspraak eerst in 1999 worden bereikt. Dit is een verhoging
van het afdrachtenplafond ten opzichte van de maxima (1,2% respectievelijk
1,3%) uit het Eigen Middelenbesluit dat voor 1995 van kracht was.De totale Nederlandse afdracht is mede vanwege de verhoogde maximale afdrachtpercentages
sinds begin van de jaren negentig aanmerkelijk toegenomen en bedraagt nu ruim
11 miljard gulden per jaar. In combinatie met de verminderde ontvangsten heeft
de hogere bijdrage aan de EU-begroting geleid tot verslechtering van de zogeheten
netto-betaalpositie van Nederland. Tabel 1. Nederlandse afdracht Eigen Middelen aan de Europese
Commissie (1994–1997) en de raming voor 2000 (x 1 miljoen gulden) Categorie19941995199619972000Landbouwheffingen1426398458–400Invoer-/douanerechten23 2853 4813 3624 2433 138BTW-afdracht3 8904 1663 6834 0273 909BNP-bijdrage1 9091 4562 3322 8254 881Bijdrage monetaire reserve EOGFL302121––Totaal9 5409 5229 85611 09512 3281 Invoerheffingen op landbouwproducten en de suikerheffingen,
waarvoor de beleidsverantwoordelijkheid berust bij de minister van LNV.2 Inclusief anti-dumpingheffingen, die de Douane oplegt en
int. De beleidsverantwoordelijkheid voor deze heffingen berust bij de minister
van Economische Zaken. In de verantwoording van de minister van Financiën
aan de Europese Commissie hierover wordt sinds 1997 geen onderscheid meer
gemaakt tussen landbouwheffingen en invoerrechten. Er is alleen sprake van
douanerechten.Uit de tabel blijkt een verschuiving van de traditionele Eigen Middelen
(landbouwheffingen en douanerechten) naar de BTW-afdrachten en de BNP-bijdragen.
Deze tendens is ook waarneembaar in de ontwikkeling van de totale Eigen Middelen,
waarvan de BNP-bijdragen thans 43,8% (in 1996 32,6%) uitmaken. Voor de BTW-afdracht
is het andersom, van 48,6% in 1996 naar 40,3% in 1998. Het relatieve aandeel
van de traditionele Eigen Middelen is afgenomen van 18,1% in 1996 naar 15,2%
in 1998.2 Opzet beheer en controle 2.1 LandbouwheffingenLandbouwproducten die vanuit derde landen worden ingevoerd binnen het
grondgebied van de EU zijn aan heffingen onderhevig. Deze heffingen beogen
het verschil tussen de wereldmarktprijs voor landbouwproducten en de prijs
in de lidstaten te overbruggen. Door de WTO/GATT-afspaken zijn de tarieven
van de heffingen de laatste jaren verlaagd. Hierdoor is het totale bedrag
aan heffingen de voorbije jaren min of meer gelijk gebleven, ondanks de volumetoename
van de invoer.De productschappen of de Douane leggen de heffingen op, innen deze en
verantwoorden ze in het LEF, afdeling B. De Rijkshoofdboekhouding (RHB) van
het Ministerie van Financiën verzorgt de tijdige afdracht aan de Europese
Commissie. Conform communautaire afspraken mag de lidstaat 10% op de afdracht
inhouden als vergoeding voor de inningskosten. Dat bedrag wordt voor de landbouwheffingen
als ontvangsten verantwoord bij het Ministerie van LNV.Zowel de AID als de Douane hebben een verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van fysieke en administratieve controle op de juistheid van de heffingen.
Deze controle is vergelijkbaar met de controle bij invoer en met de controle
door de AID (en de Douane) bij de uitvoer van landbouwproducten met restitutie.
De DAD/LNV is belast met de controle van de landbouwheffingen die in het LEF-B
worden verantwoord. De DAD/Financiën en de Interne Accountantsdienst
Belastingen (IAB) zijn gezamenlijk belast met de controle op de financiële
verantwoording van de Belastingdienst, waaronder de landbouwheffingen die
de Douane heft en int. De IAB werkt daarnaast samen met accountantsdiensten
van acht lidstaten bij de ontwikkeling van accountantscontroleprogramma's
op het gebied van de traditionele Eigen Middelen. 2.2 Invoer-/douanerechtenOver goederen die van derde landen worden ingevoerd naar landen binnen
de EU worden invoerrechten geheven. Het is daarbij niet van belang via welke
lidstaat de goederen de EU binnenkomen. De regels voor de invoer (en doorvoer
en uitvoer) zijn binnen de EU volledig geharmoniseerd en vastgelegd in het
Communautair Douane Wetboek (CDW) en in uitvoeringsregelingen voor het gemeenschappelijke
douanetarief. Daar op grond van het subsidiariteitsbeginsel de uitvoering
van de douanetaken aan de nationale overheden is opgedragen, is voorts de
nationale wet- en regelgeving op douanegebied van belang.De Douane, onderdeel van de Belastingdienst, heft en int de invoerrechten
en verantwoordt deze in de financiële verantwoording van de Belastingdienst.
De RHB verzorgt de tijdige afdracht aan de Europese Commissie. Conform de
communautaire afspraken mogen de lidstaten op de afdracht 10% in mindering
brengen als inningskosten, welk bedrag voor de invoerrechten als ontvangsten
wordt verantwoord bij het Ministerie van Financiën. Op die ontvangsten
zijn in mindering gebracht de oninbaargeleden bedragen welke ten laste van
de schatkist zijn genomen (1,7 miljoen gulden in 1996 en 7,9 miljoen in 1997)
en de aan de Europese Commissie betaalde renten vanwege niet-tijdige afdrachten
(2,6 miljoen gulden in 1996 en 0,7 miljoen in 1997).In Nederland is per 1 juli 1995 een specifieke boekhouding (B-boekhouding)
ingesteld voor de niet geïnde bedragen, die (nog) niet aan de Europese
Commissie behoeven te worden afgedragen. Hiermee worden ettelijke miljoenen
guldens per jaar aan rentekosten bespaard. Eind 1997 was het
saldo van de B-boekhouding ruim 113 miljoen gulden, exclusief landbouwheffingen.
Het Ministerie van LNV hield al langere tijd een B-boekhouding bij voor de
(nog) niet afgedragen landbouwheffingen.De Douane is belast met de controle op de invoer van goederen en met het
vaststellen en het innen van de rechten. Zij controleert daarbij in het algemeen
in één handeling de Eigen Middelen en de nationale belastingmiddelen.
De Douane maakt hierbij gebruik van SAGITTA, het systeem voor geautomatiseerde
afhandeling en verwerking van aangiften. Hierin zijn selectieprofielen opgenomen
(uitwerking van de op centraal niveau door de Douane opgestelde risico-analyses),
aangevuld met locale risicoprofielen. SAGITTA voert logische controle op ingebrachte
gegevens uit tot het fysiek controleren van de goederen en het verifiëren
van de bijgevoegde documenten. Daarnaast worden importerende bedrijven onder
bepaalde voorwaarden als zogeheten vergunninghouder toegelaten en worden zij
als zodanig primair administratief gecontroleerd. Voor deze vergunninghouders
worden op basis van de kennis van de importeur, zijn goederenstromen en overige
informatie behandelplannen opgesteld. In dit zogeheten klantconcept is opgenomen
de behandelwijze van periodieke aangiften, de frequentie van fysieke opnames
(op welke aspecten hierbij gelet moet worden) en de frequentie van administratieve
controles.De DAD/Financiën en de IAB zijn gezamenlijk belast met de controle
op de financiële verantwoording van de Belastingdienst, waaronder de
invoerrechten die de Douane heft en int. 2.3 BTW-afdrachtDe BTW-afdracht wordt berekend op basis van de zogeheten BTW-grondslag.
De BTW-grondslag is gebaseerd op de daadwerkelijke BTW-opbrengsten in een
lidstaat en op het gemiddelde BTW-percentage van de lidstaat. De BTW-afdracht
is aan een maximum gebonden van 1,08% in 1998 en 1% in 1999 van die grondslag.
Voor de berekening van dit percentage wordt uitgegaan van statistische gegevens
van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), waaronder gegevens die tevens
ten grondslag liggen aan het BNP. Bij de grondslagbepaling worden voorts correcties
aangebracht om te komen tot een voor alle lidstaten geharmoniseerde uitkomst.
De BTW-grondslag is voorts op maximaal 50% van de BNP-bijdrage gesteld.De directie Algemene Financiële en Economische Politiek (AFEP) van
het Ministerie van Financiën raamt elk voorjaar de BTW-grondslag voor
het komende jaar en meldt die aan de Europese Commissie, die na onderzoek
de BTW-afdracht vaststelt. De RHB maakt in het lopende jaar maandelijks een
evenredig deel van de afdracht over aan de Europese Commissie. In het erop
volgende jaar dient de directie Verbruiksbelastingen (VB) van het Ministerie
van Financiën de daadwerkelijke grondslag in bij de Europese Commissie,
die de definitieve afdracht vaststelt. In december van dat jaar heeft vervolgens
eindafrekening plaats, waarna verrekening met de afdracht plaatsvindt (in
december 1998 dus voor de afdracht over 1997). Indien bij nabetaling het communautair
bepaalde maximum van de BTW-afdracht zou worden overschreden, komt de overschrijding
ten laste van de BNP-bijdrage.De Belastingdienst heft en int de BTW als nationale belasting en verantwoordt
deze in de financiële verantwoording van de Belastingdienst. De controle
op de tijdige en juiste heffing en inning van de BTW is van belang voor zowel
de hoogte van de ontvangsten op de rijksbegroting, als voor de omvang van
de BTW-afdracht. De Nederlandse BTW-afdracht is thans op basis van de methodiek
van de grondslag ongeveer 8% van de door de Belastingdienst geïnde BTW.
De BTW-opbrengst valt onder de goedkeurende verklaring van DAD/Financiën
en IAB bij de financiële verantwoording van de Belastingdienst. De DAD/Financiën
controleert voorts de grondslagberekening van de BTW-afdracht. Daarbij wordt
de juistheid van de berekening bekeken in het licht van de toepasselijke verordeningen. 2.4 BNP-bijdrageDe BNP-bijdrage is gebaseerd op het BNP als deel van het BNP van de EU.
Deze bijdrage dient voor het in evenwicht brengen van de EU-begroting. De
BNP-bijdrage en de BTW-afdracht vormen tot op zekere hoogte communicerende
vaten, daar de BTW-afdracht van de lidstaten aan een maximum is gebonden en
overschrijdingen van dat maximum ten laste van de BNP-bijdrage komen.Het Centraal Planbureau (CPB) raamt het BNP. De directie AFEP brengt die
raming ter kennis van de Europese Commissie, die na onderzoek de Nederlandse
BNP-bijdrage vaststelt. De RHB verzorgt vervolgens de overmaking aan de Europese
Commissie van de maandelijkse bedragen en brengt deze ten laste van de begroting
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. In volgende jaren vindt definitieve
vaststelling van de BNP-bijdrage plaats, waarbij verrekening met de afdracht
plaatsvindt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van berekeningen van het BNP in
voorgaande jaren die het CBS maakt.De afdracht van de BNP-bijdrage maakt deel uit van de controle van de
DAD/Buitenlandse Zaken in het kader van de jaarlijkse financiële verantwoording.Lidstaten bleken in het verleden vaak niet de vereiste gegevens aan de
Europese Commissie te (kunnen) verstrekken voor de correcte berekening van
hun BNP, uitgezonderd Nederland. Inmiddels zijn nadere regels opgesteld voor
het Europees systeem van geïntegreerde economische rekeningen (ESR 1995).
Het ESR-stelsel is bedoeld als een geharmoniseerde en bindende basis voor
de samenstelling van vergelijkbare nationale rekeningen van de lidstaten en
daarmee onder meer de basis voor de BNP-bijdrage per lidstaat. Ook voor de
berekening van het gemiddeld BTW-tarief, als factor in de vaststelling van
de BTW-grondslag, is het rekeningenstelsel van belang (zie paragraaf 3.2.3).
Bij de invoering van het ESR 1995 bepaalde de Raad echter dat het ESR 1995
niet zal worden gebruikt voor de BNP-berekeningen zolang het huidige Eigen
Middelenbesluit (nog) van kracht is. Tot die tijd zal het ESR 1979 (tweede
versie) gebruikt blijven worden. 3 Werking beheer en controleIn het kader van de accountantscontrole vinden jaarlijks diverse controlewerkzaamheden
plaats. Zo onderzoekt de IAB op basis van een regulier controleprogramma de
geheven BTW en het proces van de invoerrechten door de Douane en rapporteert
de bevindingen via een systeem van managementletters. DAD/Fi-nanciën
verricht onderzoek naar de BTW-grondslag en controleert het Verslag afdrachten
Eigen Middelen voor de Europese Commissie, dat door het ministerie wordt opgesteld.
De DAD/Financiën en de IAB geven gezamenlijk een verklaring af bij de
financiële verantwoording van de Belastingdienst. De DAD/LNV reviewt
de werkzaamheden van de productschappen bij de landbouwheffingen. Ook controleert
de DAD/Buitenlandse Zaken de aansluiting van de afdracht van de BNP-bijdrage
in de financiële verantwoording van dat ministerie. De Europese Commissie verrichtte in de periode 1993–1996 voor de
werking van het systeem voor de controle van de traditionele Eigen Middelen
negen controles in Nederland (op in totaal 81 controles in alle lidstaten).
De controles betroffen postpakketten, vaststelling, boeking en terbeschikkingstelling,
heffingen en bijdragen suiker, actieve veredeling, passieve veredeling, regeling
extern douanevervoer, regeling entrepot, teruggaaf, invordering en centralisatie
en T.I.-containers. De Europese Commissie rapporteerde haar bevindingen in
het samenvattend verslag van de jaarverslagen van de lidstaten over de resultaten
van de controles en het verslag over de werking van het systeem voor de controle
van de traditionele Eigen Middelen, het speciale verslag van de financieel
controleur, het jaarverslag fraudebestrijding van de UCLAF en de verslagen
over de maatregelen in het kader van de opvolging van de opmerkingen van het
Europees Parlement.De Europese Rekenkamer rapporteerde haar controleresultaten over de Eigen
Middelen (negen controlebezoeken in Nederland in de periode 1995–1997)
in jaarlijkse verslagen over de begrotingsjaren, in de betrouwbaarheidsverklaring
(DAS), in twee speciale verslagen, te weten «De balans van het stelsel
van de eigen middelen uit BTW en BNP» uit mei 1998 en «De fraudebestrijding
door de diensten van de Europese Commissie, in het bijzonder door de 'Unité
de coordination de la lutte antifraude' (UCLAF)» uit juni 1998, alsmede
in haar studie «Het goed financieel beheer in het kader van de begroting
van de Europese Unie (1977–1997)» uit oktober 1997.De Algemene Rekenkamer besteedde in de onderzoeksperiode aandacht aan
de Eigen Middelen in:– jaarlijkse review controle DAD/Financiën over de toepassing
Eigen Middelenbesluit (aansluiting met de gegevens in de onderliggende administraties);– jaarlijkse rapportage afdracht Eigen Middelen bij jaarlijkse review
controle financiële verantwoording van het Ministerie van Financiën;– jaarlijkse review financiële verantwoording Ministerie van
LNV, waaronder LEF – landbouwheffingen;– jaarlijkse review financiële verantwoording Ministerie van
Buitenlandse Zaken, waaronder afdracht BNP-bijdrage;– «Informatievoorziening bij uitvoering van EU-beleid»
(november 1997). 3.1 Bevindingen werking beheer en controleEuropese Unie– gebrekkige of zelfs afwezige harmonisatie en coördinatie
toepassing communautaire regeling Eigen Middelen (Europese Rekenkamer); – onregelmatigheden (waaronder fraude) grootst bij actieve veredeling
en extern communautair douanevervoer (Europese Commissie);– uiteraard niet mogelijk verklaring te geven dat alle belastbare
importen werkelijk zijn gedeclareerd en hebben geleid tot overeenkomstige
ontvangsten – volledigheid van de ontvangsten (Europese Rekenkamer over
1994);– redelijke zekerheid wettig- en regelmatigheid onderliggende verrichtingen
ontvangsten Eigen Middelen – wel onzekerheid waardering rechten en heffingen
in B-boekhouding (Europese Rekenkamer);– geen opmerkingen betrouwbaarheid van de berekeningen en de wettigheid
en regelmatigheid van de toegepaste procedures ontvangsten uit BTW en BNP –
vooruitgang door harmonisatie van de opstelling van BNP tegen marktprijzen
(Europese Rekenkamer);– enige reserves waardering en de melding van de oninbaarheid traditionele
Eigen Middelen – ontoereikendheid B-boekhouding (Europese Rekenkamer); – bedrag aan verantwoorde vorderingen niet betrouwbaar – verslaglegging
lidstaten over niet-innen van douaneschulden verbeteren (Europese Rekenkamer).
risico's als gevolg van de afschaffing van de fiscale grenzen voor BTW-middelen –
nauwere samenwerking tussen lidstaten (Europese Rekenkamer);– noodzaak overgaan tot gebruik ESR 1995 voor nauwkeuriger beeld
van de draagkracht (BNP-bijdrage) van de lidstaten te krijgen dan thans het
geval is (Europese Rekenkamer).Nederland– tekortkoming (late) vaststelling douaneschulden en actieve veredeling –
volgens minister van Financiën waar nodig geleid tot weinig ingrijpende
bijsturing (Europese Rekenkamer);– geen aanleiding kritische opmerkingen bij afdrachten Eigen Middelen
(Algemene Rekenkamer);Landbouwheffingen– goedkeurende verklaring financiële verantwoording van het
LEF over 1996 (voor het eerst) en 1997 – voor landbouwheffingen Douane,
steunen op goedkeurende verklaring IAB financiële verantwoording van
de Belastingdienst (DAD/LNV);– overwegend positief oordeel financiële verantwoordingen over
1994 en 1995 van het LEF-A en positief oordeel over de financiële verantwoordingen
over 1996 en 1997 van het LEF als geheel (Algemene Rekenkamer);Invoer-/douanerechten– gering aantal opmerkingen ten opzichte van andere lidstaten;– geen ernstige (door Nederland deels opgeloste en deels bestreden)
tekortkomingen wederzijdse bijstand bestrijding douanefraude (Europese Rekenkamer);– goedkeurende verklaring bij financiële verantwoording van
de Belastingdienst over 1995, 1996 en 1997 (DAD/Financiën en de IAB); – in hoofdlijnen positief oordeel heffing en inning van invoerrechten –
verbeteringen mogelijk van interne controle Douane, registratie en melding
onregelmatigheden en/of fraude bij Europese Commissie en FIOD (Algemene Rekenkamer).BTW-afdracht– eindbedrag van de BTW-grondslagberekening voor 1995 en voor 1996
consistent, aanvaardbaar en juist opgebouwd (DAD/Financiën);– niet tijdig schrappen BTW-identificatienummers in VAT Information
Exchange System (VIES) indien noodzakelijk (Europese Rekenkamer);BNP-bijdrage– goedkeurende verklaring bij financiële verantwoording Ministerie
van Buitenlandse Zaken, afdracht BNP-bijdrage over 1995, 1996 en 1997 (DAD/Buitenlandse
Zaken); 3.2 Onregelmatigheden, fraude en fraudebestrijdingIn de eerste helft van 1995 meldde Nederland 110 fraude- en onregelmatigheidszaken,
twee en een half keer zoveel als in de periode 1991–1994. Volgens de
minister van Financiën het zichtbare effect van de medio 1995 voor de
invoerrechten door de Douane in gebruik genomen specifieke boekhouding (B-boekhouding).
Over 1996 en 1997 zijn geen cijfers beschikbaar. De lidstaten waren tot juli
1996 niet verplicht hun verslagen regelmatig bij te werken en de teruggevorderde
bedragen systematisch te melden aan de Europese Commissie. Vanaf begin 1997
dienen de lidstaten deze gegevens langs elektronische weg in «IRENE» (databestand fraude en onregelmatigheden) in te voeren, wat echter
niet door alle lidstaten wordt gedaan. IRENE geeft dan ook geen nauwkeurig
beeld van de situatie wat betreft de invordering in gevallen van fraude en
onregelmatigheden. 4 Toekomstige ontwikkelingenDe financiering van de EU-begroting is gebaseerd op het Eigen Middelenbesluit,
zoals dat thans tot 2000 van kracht is. Na die tijd kan een nieuw besluit
van kracht worden, indien alle lidstaten met een door de Europese Commissie
in te dienen voorstel instemmen. De Europese Commissie heeft echter de bevoegdheid
een dergelijk voorstel later te doen en daarmee het huidige besluit langer
van kracht te doen zijn. Gezien de problemen die met bepaalde lidstaten worden
voorzien bij de totstandkoming van een nieuw besluit is laatstgenoemde mogelijkheid
goed denkbaar.Het financieel belang van de afdracht aan de EU nam de laatste jaren toe
en vormt een bron van zorg van het kabinet. In combinatie met de afnemende
bedragen die in Nederland neerslaan, is sprake van een groeiende netto-betaalpositie.
Teneinde daaraan iets te doen, werd in het Regeerakkoord van het Kabinet Kok
II een bezuiniging op de afdrachten aan de EU vastgelegd, oplopend tot 1,3
miljard gulden in 2000.Wat betreft beheer en controle is van belang de Nederlandse deelname (in
de van de IAB) aan de zogeheten Joint Initiative Group in het kader van het
SEM 2000 initiatief. Samen met drie andere lidstaten worden controleprogramma's
ontwikkeld op het gebied van de traditionele Eigen Middelen. Over de voortgang
werd laatstelijk gerapporteerd in de Ecofin-Raad van mei 1998. Inmiddels zijn
vier andere lidstaten belangstellend om tot dit samenwerkingsverband toe te
treden.BIJLAGE 4OVERIGE GELDSTROMEN1 AlgemeenDe financiële relatie tussen Nederland en de EU omvat naast het GLB,
de structuurfondsen en de Eigen Middelen nog een groot aantal andere «overige
geldstromen». Het betreffen uitgaven ten laste van de rijks- en de EU-begroting,
die worden besteed in Nederland, alsook door Nederlandse bedrijven en (onderzoek-)
instellingen in andere EU-lidstaten en/of derde landen. Vanwege hun aanzienlijke
financiële belang is van de volgende geldstromen de opzet van het beheer
en de controle onderzocht:– onderzoek en technologische ontwikkeling;– samenwerking met Midden- en Oost-Europa, de Nieuwe Onafhankelijke
Staten van de voormalige Sovjetunie en Mongolië;– Transeuropese netwerken;– Europees Ontwikkelingsfonds;– opleiding en jeugd. 2 Onderzoek en technologische ontwikkelingDe EU beoogt de internationale concurrentiepositie van de Europese industrie
te versterken om de technologische voorsprong van de Verenigde Staten en Japan
in de hightech-sectoren te verkleinen. Belangrijkste instrumenten hiervoor
zijn de EG- en Euratom-Kaderprogramma's voor onderzoek en technologische ontwikkeling
(OTO). Verder betreft het technisch onderzoek in de kolen- en staalsector,
activiteiten van de operationele eenheden onderzoek/industrie (Task Forces),
onderzoek-gerelateerde inspanningen binnen andere communautaire actieprogramma's
en de activiteiten van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO).
De EU besteedt hieraan per jaar ongeveer 3,5 miljard ecu.Met het Vierde Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling
(1994–1998) wordt beoogd het concurrentievermogen van de Europese industrie
(met name het MKB) en de kwaliteit van het bestaan te verbeteren. Ook zijn
de OTO-inspanningen erop gericht de wetenschappelijke en technologische grondslag
te leggen die nodig is ter ondersteuning van een duurzame ontwikkeling, milieubescherming
en andere gemeenschappelijke beleidsmaatregelen. Het Vierde Kaderprogramma
wordt ten uitvoer gelegd middels achttien specifieke programma's. Het werkingsgebied
hiervan omvat informatie- en communicatietechnologie, industriële- en
materiaaltechnologie, nucleair1 - en milieuonderzoek,
transport- en energietechnologie, biowetenschappen en -technologie. Verder
betreft het samenwerking met derde landen en internationale organisaties,
verspreiding en exploitatie van onderzoeksresultaten, training en de mobiliteit
van onderzoekers en het GCO. Het budget van het Vierde Kaderprogramma bedraagt
ruim 13,2 miljard ecu voor de gehele periode2.
In respectievelijk 1996 en 1997 participeerden Nederlandse bedrijven en (onderzoek-)instellingen
naar schatting van het Ministerie van EZ voor ongeveer 145 mecu (1,1%) van
het totale budget voor de programmaperiode) en 203 mecu (1,5%) in de verschillende
specifieke programma's van het Vierde Kaderprogramma.De Europese Commissie besluit over de binnen de diverse specifieke programma's
uit te voeren projecten. Onafhankelijke experts prioriteren hiertoe de projectaanvragen,
die in de vorm van shortlists ter goedkeuring worden voorgelegd aan de programmacomité's
(reglementeringscomité's). Hierin hebben zitting vertegenwoordigers
van de lidstaten en waarnemers uit de aan het Vierde Kaderprogramma meebetalende
landen, waaronder Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Israël. Deze comités worden in de Nederlandse situatie geadviseerd door
klankbordgroepen, welke bestaan uit experts uit met name het bedrijfsleven
en de wetenschap. De ministeries van EZ (coördinerend ministerie –
DGI&D/ABC), van OCenW (coördinerend ministerie voor de wetenschappelijke
aspecten), van LNV, van SZW, van V&W, van VROM en van VWS participeren
in de desbetreffende programmacomités en/of de desbetreffende klankbordgroepen.
Het agentschap Senter/EG Liaison van het Ministerie van EZ participeert ook
in een aantal van deze overlegverbanden en adviseert bedrijven bij het opstellen
van projectvoorstellen en het zoeken van partners. Enkele onderzoekscentra,
zoals de Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu NV (NOVEM) en de Nederlandse
Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), stimuleren de potentiële
Nederlandse deelname aan enkele specifieke programma's. Verder brengen de
Euro Info Centres1 de wederzijdse informatiestroom
tussen de Europese Commissie en het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) tot stand
en stimuleert het Innovation Relay Centre2 de
verspreiding en de toepassing van de onderzoeksresultaten.De projectuitvoering geschiedt door samenwerkingsverbanden (technologieconsortia)
van tenminste twee onafhankelijke organisaties (bedrijven en onderzoeksinstellingen),
uit minimaal twee lidstaten of aan het Vierde Kaderprogramma meebetalende
derde landen. De projecten worden over het algemeen – afhankelijk van
de onderzoeksfase – voor 50% ondersteund, maar bij «concerted
actions» en demonstratieprojecten ligt de ondersteuning eerder tussen
5% en 25%. Slechts in uitzonderingsgevallen wordt voor meer dan 50% ondersteund.
De Europese Commissie en de (hoofd)contractanten van de technologieconsortia
ondertekenen het contract voor de projectuitvoering. Hierin wordt het projectmanagement
veelal opgedragen aan de hoofdcontractant (projectcoördinator). Alle
contacten tussen de contractanten en de Europese Commissie vinden plaats via
de projectcoördinator. De toegekende middelen worden aan hem overgemaakt
en vervolgens verdeeld over de overige contractanten. De contractanten stellen
de Europese Commissie via de projectcoördinator schriftelijk op de hoogte
van onder meer de daadwerkelijke aanvang van de projectwerkzaamheden, van
de leiding over de uitvoering en van gebeurtenissen die van invloed zijn op
de uitvoering van het contract.De Europese Commissie controleert (tot twee jaar na de laatste betaling)
de kostendeclaraties van de contractanten. De (hoofd)contractanten zijn niet
verplicht bij hun (eind)declaraties een accountantsverklaring af te geven.
De Europese Commissie kan zelf boekhoudkundige controles en controles ter
plaatse verrichten of door externe accountants laten verrichten. De Europese
Rekenkamer heeft dezelfde bevoegdheden. De accountantsdienten van de betrokken
ministeries hebben hierbij geen controletaken. 3 Samenwerking met Midden- en Oost-Europa, de Nieuwe Onafhankelijke
Staten van de voormalige Sovjetunie en MongoliëDe EU ondersteunt economische en politieke hervormingen in de landen van
Midden- en Oost-Europa (LMOE) en de Nieuwe Onafhankelijke Staten van de voormalige
Sovjetunie (NOS) en Mongolië. Instrumenten hiervoor zijn de programma's
Phare en Tacis.Phare draagt bij in de financiering van samenwerkingsprojecten of -acties
in het kader van de democratisering en een overgang naar een markteconomie
met het oog op de voorbereiding van de toetreding van de betreffende landen
tot de EU3. Belangrijke terreinen van hervormingen
zijn: herstructurering van staatsbedrijven, ontwikkeling van de private sector, de landbouw, het openbaar bestuur, onderwijs, gezondheid en
het milieu. Voor de periode 1995–1999 bedraagt het budget voor het Phare-programma
ongeveer 6,7 miljard ecu. Nederlandse bedrijven en (onderzoek-)instellingen
participeerden in 1996 en 1997 naar schatting van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken voor ongeveer 43 mecu (tezamen 0,6% van het totale budget voor de programmaperiode)
in het Phare-programma. Volgens het ministerie is een aanzienlijk deel van
het budget nog niet gecontracteerd.Tacis verleent technische bijstand aan de Nieuwe Onafhankelijke Staten
van de voormalige Sovjetunie (NOS) en Mongolië1. Het betreft de ondersteuning van projecten en programma's voor de
in gang gezette economische sanering en herstructurering ten einde de overgang
naar een markteconomie te bewerkstelligen en daarmee de democratie te versterken.
Een belangrijk terrein is het bevorderen van de nucleaire veiligheid. Voor
het Tacis-programma (1996–1999) is het budget ruim 2,2 miljard ecu2. Nederlandse bedrijven en (onderzoek)instellingen participeren
op basis van gegevens van het Ministerie van Buitenlandse Zaken gemiddeld
voor ongeveer 26 mecu (1% van het totale budget voor de programmaperiode)
per jaar in het Tacis-programma3.De Europese Commissie stelt de Phare- en Tacis-budgetten en de indicatieve
meerjarenprogramma's per begunstigd land vast, alsmede de jaarlijkse sectorale
programma's. Hierop worden halfjaarlijkse werkprogramma's gebaseerd, welke
de projectvoorstellen bevatten. Vervolgens worden financieringsovereenkomsten
gesloten tussen het begunstigde land en de Europese Commissie, die de doelstellingen
van het werkprogramma bevatten, het budget ervan en de partner in de begunstigde
staat. De Europese Commissie wordt bijgestaan door de beheerscomités
voor Phare en Tacis, die bestaan uit vertegenwoordigers van de lidstaten en
worden voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Europese Commissie. Zij
beoordelen de voorstellen van de Europese Commissie en volgen de uitvoering
hiervan. Individuele controle van contractanten komt daarbij niet aan de orde.
Namens Nederland participeert het Ministerie van Buitenlandse Zaken (DGES/DIE/AB)
in beide beheerscomités. Hiermee heeft het ministerie ook zicht op
de uitvoering van dit externe EU-beleid.De sectorale programma's voor Phare worden (steeds meer) ten uitvoer gelegd
via het Decentralised Implementation System (DIS). De begunstigde landen wijzen
een (eigen) programma-ordonnateur aan. Deze is verantwoordelijk voor de uitvoering
van de projecten en acties in het kader van de sectorale programma's en het
financieel beheer ervan. Het feitelijke beheer van de sectorale programma's –
waaronder het sluiten van contracten en het verrichten van betalingen –
geschiedt in het begunstigde land door Project Management Units (PMU's). De
autoriteiten van de begunstigde landen besluiten over de opzet van deze PMU's.
De projecten worden uitgevoerd door (veelal Westerse) adviseurs (technische
bijstand4), welke via aanbestedingsprocedures
zijn geworven5. De Europese Commissie is evenwel
volledig verantwoordelijk voor het toezicht op de tenuitvoerlegging van de
projecten en programma's (bezoeken ter plaatse bij begunstigden of onderzoek
van de verslagen van de adviseurs). Tot de verdere werkzaamheden van de delegaties
volgens het DIS behoren de goedkeuring van de taakomschrijvingen in de contracten,
van de lijsten van de inschrijvers, de werkprogramma's en de contractuele
bepalingen.De sectorale programma's voor Tacis worden ten uitvoer gelegd door de
centrale diensten van de Europese Commissie. Deze diensten voeren het dagelijks
beheer van de projecten. Het begunstigde land beschikt over een nationale
coördinator (meestal een hooggeplaatste regeringsfunctionaris) en een
(nationale) coördinatie-eenheid. Zij onderhouden contact met de Europese
Commissie en houden namens de nationale autoriteiten toezicht op de tenuitvoerlegging
in het licht van de prioriteiten van hun nationale hervormingsbeleid. Verder
houden zij toezicht op de werkzaamheden van de technische assistenten, die
de projecten leiden. Deze ondersteunen de coördinatie-eenheid bij met
name het vaststellen van de te financieren projecten en het evalueren van
de technische aspecten van projectvoorstellen. De projecten worden (net als
bij Phare) uitgevoerd door via aanbestedingsprocedures geworven (veelal Westerse)
adviseurs. Een viertal delegaties van de Europese Commissie en de centrale
diensten houden toezicht op de projectuitvoering (recht tot wijzigingen van
de projecten). In de begunstigde landen heeft de Europese Commissie technische
bureaus ingesteld, belast met het toezicht op de tenuitvoerlegging van de
sectorale programma's. Verder heeft de Europese Commissie drie toezichtsteams
ingesteld, welke toezicht op de projectuitvoering houden.De Europese Commissie controleert de kostendeclaraties van de (hoofd)contractanten
(de adviseurs), in voorkomend geval in Nederland gevestigd. De contractanten
zijn niet verplicht hierbij een accountantsverklaring af te geven. De Europese
Commissie kan in de begunstigde landen te allen tijde door externe accountants
boekhoudkundige controles en controles op de uitvoering laten verrichten.
Voorafgaand aan de afloop van een programma kan de Europese Commissie een
finale financiële controle (laten) verrichten (door een externe accountant).
De Europese Commissie legt hierover verantwoording af aan de lidstaten in
de beheerscomités. Daarbij komen individuele controles van contractanten
niet aan de orde. Ook de Europese Rekenkamer kan te allen tijde boekhoudkundige
controles en controles ter plaatse verrichten. De DAD/Buitenlandse Zaken heeft
hierbij geen controletaken. 4 Transeuropese netwerkenDe EU draagt bij tot de ontwikkeling en totstandbrenging van Transeuropese
netwerken (TEN's) op het gebied van grensoverschrijdende vervoer-, energie-
en telecommunicatie-infrastructuur voor het jaar 2010. Zij beoogt door het
bevorderen van de onderlinge koppeling en interoperabiliteit van de nationale
netwerken, alsmede van de toegang hiertoe, de werking van de interne markt
te verbeteren en de economische en sociale samenhang te versterken. Voor de
periode 1995–1999 bedraagt het EU-budget voor de TEN's ongeveer 2,4
miljard ecu, waarvan circa 1,9 miljard ecu voor vervoersinfrastructuur, de
zogenoemde TEN-budgetlijn. Voor de energie- en telecommunicatie-infrastructuur
zijn de budgetten respectievelijk 105 en 422 miljoen ecu. Andere financieringsbronnen
voor de TEN's zijn het EFRO en het Cohesiefonds1,
alsmede leningen en garanties van de EIB2 en
het Europese Investeringsfonds (EIF). De communautaire bijdrage is niet meer
dan 10% van de totale investeringskosten.Nederland verkrijgt voor TEN-Transport bijdragen voor de Betuwelijn3, de Hoge Snelheidslijn-Zuid (HSL-Zuid)4 en VBS-Rotterdam (Nieuwe Waterweg). Deze bijdragen voor met name vooronderzoek,
haalbaarheidsstudies en voorbereidende werkzaamheden zijn tot dusver respectievelijk
ruim 135 mecu (totale kosten 2,7 miljard ecu), 157 mecu (3,3 miljard ecu)
en 1,2 mecu (12 mecu). Voor de aanleg van de vijfde start- en landingsbaan
van de luchthaven Schiphol krijgt Nederland eveneens bijdragen, in 1997 ruim
2,6 mecu. Voor TEN-Energie komt Nederland in aanmerking voor de versterking
van de netkoppelingen Zwolle-Meeden-Eemshaven. Volgens het Ministerie van
EZ stond dit project alleen op de voorstellijst en is hiertoe
geen aanvraag ingediend bij de Europese Commissie. Wel is door de Europese
Commissie 1,5 mecu toegekend voor de studie naar het project «Nor-Nedkabel»
(elektriciteit). Ook is een aanvraag ingediend voor een bijdrage in de verdere
projectfinanciering. De financiële afwikkeling geschiedt tussen de Europese
Commissie en de NV Samenwerkende elektriciteitsproducenten (SEP). Voor TEN-Telecom
zijn naar opgave van het Ministerie van EZ bij de tweede «call for proposals»
in 1998 dertien voorstellen met Nederlandse inbreng goedgekeurd, waarvoor
11,4 mecu is toegekend.De Europese Commissie stelt bij beschikking de projecten en de bijdrage
voor TEN-Transport en TEN-Energie vast. Hiertoe dienen respectievelijk het
Ministerie van V&W (DG Personenvervoer, DG Goederenvervoer en DG Rijksluchtvaartdienst)
en het Ministerie van EZ (DG Energie) jaarlijks bijstandsaanvragen in bij
de Europese Commissie. Voor TEN-Telecom besluit de Europese Commissie nadat
onafhankelijke experts de (geprioriteerde) projectaanvragen hebben voorgelegd
aan een Comité (reglementeringscomité) bestaande uit vertegenwoordigers
van de lidstaten. Hierin participeert namens Nederland het Ministerie van
V&W (hoofddirectie Telecommunicatie en Post). De Europese Commissie verifieert
of de Nederlandse overheid heeft ingestemd met de op haar grondgebied uit
te voeren telecommunicatieprojecten. Tranport- en energieprojecten komen voor
communautaire bijstand in aanmerking wanneer zij worden gefinancierd door
de lidstaten, regionale of lokale autoriteiten, alsmede openbare en particuliere
ondernemingen, die overheidsdiensten of diensten van publiek belang verlenen.
Telecommunicatieprojecten worden daarentegen vrijwel nooit (mede) door de
overheid uitgevoerd.Uitgezonderd TEN-Telecom zijn de ministers van V&W en van EZ jegens
de Europese Commissie verantwoordelijk voor de juiste uitvoering van TEN-projecten
alsmede het financieel beheer ervan. De ministers zijn uiteindelijk verantwoordelijk
in geval van een financiële claim van de Europese Commissie. Beide ministeries
dienen de Europese Commissie in kennis te stellen van een beschrijving van
de controle- en beheerssystemen. De Betuwelijn (1993), de HSL-Zuid (1996)
en Schiphol (1995) zijn aangewezen als zogeheten Grote Projecten. Hierdoor
heeft de DAD/V&W met name de taak het toetsen van de financiële onderbouwing
van de projectvoorstellen, van de beheers- en controlesystemen, alsmede van
de in de Voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer vermelde cijfers. De overige
TEN-transportprojecten worden door de DAD/V&W meegenomen in zijn reguliere
controle voor de jaarlijkse financiële verantwoording. Voor TEN-Energie
heeft het Ministerie van EZ nog geen beheers- en controlestructuur opgezet
en zijn voor de DAD/EZ evenmin controletaken voorzien. De Europese Commissie
kan te allen tijde ter plaatse controleren. De Europese Rekenkamer heeft dezelfde
bevoegdheden. De DAD/EZ en de DAD/V&W hebben geen controletaken bij TEN-Telecom. 5 Europees OntwikkelingsfondsHet Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) is het voornaamste instrument voor
de tenuitvoerlegging van de zogenoemde Lomé-Overeenkomsten tussen de
EU en ongeveer 70 landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan
(ACS-landen), alsmede van de associatie-akkoorden met 24 landen en gebieden
overzee1. Het EOF draagt bij in de sociale en
economische ontwikkeling van deze landen door onder meer financiële ondersteuning
van projecten of programma's op het terrein van de productie en transport
van energie, de aanleg van drinkwatervoorzieningen en rioolstelsels en de
financiering van het midden- en kleinbedrijf. De lidstaten dragen iedere vijf
jaar rechtstreeks bij aan het EOF – volgens een bepaalde
verdeelsleutel – op grond van daartoe door hen ondertekende interne
akkoorden. Het budget voor het EOF VII (1991–1995) bedroeg ruim 10,9
miljard ecu. De totale Nederlandse afdracht hieraan was 609 mecu (5,6%). Op
betaalafroep van de Europese Commissie draagt het Ministerie van Buitenlandse
Zaken – onderdeel Ontwikkelingssamenwerking – tranchegewijs de
Nederlandse EOF-bijdrage af. Het Ministerie van Financiën maakt de bijdrage
feitelijk over, omdat deze in ecu's is genomineerd. Investeringen gedaan uit
het EOF VII zijn nog steeds in uitvoering. Nederlandse bedrijven en financiële
instellingen participeren hierin tot dusver – voor wat betreft de sectoren
werken, leveringen en diensten – voor ruim 72 mecu (4,5% van het totaal
in deze sectoren) naar schatting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Het EOF VIII (1996–2000) is per juni 1998 van kracht, waarvan het budget
13,1 miljard ecu is. De totale Nederlandse bijdrage hieraan is 670 mecu (5,1%).
Daarenboven verstrekt de EIB voor 1,7 miljard ecu aan leningen.De Europese Commissie (hoofdordonnateur) voert het beheer over het EOF.
De Europese Commissie stelt in overeenstemming met de desbetreffende begunstigde
landen de indicatieve programma's per land vast, binnen de kaders van het
interne akkoord. De Europese Commissie deelt de programmeerbare EOF-bijdrage
hieraan mede aan de desbetreffende begunstigde landen (de indicatieve programmeerbare
financiële allocatie). De Europese Commissie en de begunstigde landen
wijzen respectievelijk gemachtigden en nationale ordonnateurs aan, die belast
zijn met de voorbereiding van programma's en projecten. De Europese Commissie
beslist vervolgens over de binnen de indicatieve programma's uit te voeren
programma's en de projecten, alsmede de EOF-bijdrage hieraan. Hiertoe sluiten
de Europese Commissie en het desbetreffende begunstigde land financieringsovereenkomsten.
Voor de uitvoering van de samenwerking tussen de EU en de begunstigde landen
wordt de Europese Commissie bijgestaan door het EOF-Comité, waarin
voor Nederland het Ministerie van Buitenlandse Zaken zitting heeft1. DG Europese Samenwerking en DG Internationale Samenwerking
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken bereiden de Nederlandse standpunten
voor. Het EOF-Comité bespreekt de controle op (de voortgang van) de
uitvoering van de programma's en de coördinatie van de activiteiten van
de EU en haar lidstaten.De nationale ordonnateurs besteden de programma's en projecten Openbaar
(internationaal) aan, in nauwe samenwerking met de Europese Commissie. De
Europese Commissie (delegaties) keurt de contracten vervolgens goed. De nationale
ordonnateurs zien toe op het beheer van de contracten (waaronder de betaalbaarstellingen).
In aanmerking voor een bijdrage uit het EOF komen onder meer nationale en/of
regionale (semi-)overheidsinstanties, ministeries of lokale gemeenschappen,
bedrijven en instellingen van de begunstigde landen, alsmede bedrijven en
financiële instellingen van de EU-lidstaten.De DAD/Buitenlandse Zaken toetst of de Nederlandse afdrachten conform
de betaalafroepen van de Europese Commissie hebben plaatsgevonden en op een
juiste wijze zijn verrekend tussen de ministeries van Financiën en van
Buitenlandse Zaken. Zij stelt verder vast of de betaalafroepen passen binnen
het besluit van de Raad voor het desbetreffende jaar. De Europese Commissie
controleert de juistheid van de betaalbaarstellingen en de regelmatigheid
van de betalingsopdrachten, voordat deze definitief in de EOF-boekhouding
worden opgenomen. De financieel controleur van de Europese Commissie is belast
met de controle op met name het aangaan van betalingsverplichtingen en het
verstrekken van betalingsopdrachten. De gemachtigde controleert ter plaatse
en aan de hand van bescheiden of de uitvoering van projecten
en programma's overeenkomstig de financieringsovereenkomsten is. Bij het Ministerie
van Buitenlandse Zaken is men niet op de hoogte van de verrichte controles
van de Europese Commissie op de Nederlandse participanten in EOF-programma's
en/of projecten. Interne controles door de Europese Commissie worden namelijk
niet naar de lidstaten verzonden. De Europese Rekenkamer controleert de ontvangsten
en uitgaven van het EOF aan de hand van stukken en zo nodig ter plaatse. 6 Opleiding en jeugdDe EU beoogt onderwijs van hoog gehalte te bevorderen, als ook de Europese
dimensie daarin, tracht de beroepsopleidingen beter af te stemmen op de veranderende
behoeften op de arbeidsmarkt (verbetering van de kwaliteit van beroepsopleidingen)
en draagt middels uitwisselingsactiviteiten bij tot het onderwijsproces bij
jongeren. Het betreft veelal het bevorderen van de mobiliteit van docenten
en studenten en het stimuleren van de samenwerking tussen onderwijsinstellingen.
De instrumenten hiervoor zijn de programma's Leonardo da Vinci, Socrates en
Jeugd voor Europa III. De budgetten hiervoor zijn thans respectievelijk 620
mecu, 920 mecu1 en 126 mecu voor de periode 1995–1999.
Het Nederlandse aandeel in Leonardo da Vinci was 5,2 mecu in 1995 (0,8% van
het totale budget voor de programmaperiode), 6,1 mecu in 1996 (1%) en 5,3
mecu in 1997 (0,9%). Voor het grooste deel van Socrates was het Nederlandse
aandeel in 1995 1,4 mecu (0,2% van het totaal), in 1996 2,8 mecu (0,3%) en
in 1997 6,7 mecu (0,7%)2. Het Nederlandse aandeel
in Jeugd voor Europa III was in de periode 1995–1997 steeds 0,6 mecu
per jaar (jaarlijks 0,5% van het totaal)3.Projecten moeten worden uitgevoerd door transnationale samenwerkingsverbanden
tussen bijvoorbeeld instellingen voor hoger en schoolonderwijs en universiteiten,
waarvan ten minste één uit een lidstaat4. Uitgezonderd Leonardo da Vinci is de bijdrage veelal niet meer dan
50% van de projectkosten, behalve voor evaluaties, studies en vernieuwende
projecten waarom de Europese Commissie heeft verzocht.De Europese Commissie selecteert in vele gevallen de projecten en stelt
de bijdrage vast. Hierbij zijn verder onafhankelijke experts betrokken. De
Europese Commissie wordt hierin bijgestaan door Europese comités, waarin
vertegenwoordigers van de lidstaten zitting hebben. In het Europese Leonardo-Comité
en het Socrates-Comité (beide adviescomités) participeert voor
Nederland het Ministerie van OCenW. Beide comités kennen sub-comités.
Voor Leonardo da Vinci participeren hierin naast het Ministerie van OCenW
ook een tweetal intermediaire organisaties, te weten het Centrum voor innovatie
van opleidingen (CINOP) en de Nederlandse organisatie voor internationale
samenwerking in het hoger onderwijs (Nuffic), alsmede een aantal sociale partners.
Voor Socrates zijn dit de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten
(VSNU), de HBO-raad, de Nuffic en het Europees Platform voor het Nederlandse
onderwijs (intermediaire organisaties). In het beheerscomité voor Jeugd
voor Europa III zijn het Ministerie van VWS en het International Centre van
het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (IC/NIZW) vertegenwoordigd.Voor Leonardo da Vinci is er verder het Nationaal Leonardo Comité,
dat bestaat uit vertegenwoordigers van de ministeries van OCenW (voorzitter),
van EZ, van LNV en van SZW, van de nationale coördinatie-eenheid (NCE)
en een aantal sociale partners. Dit comité stelt nationale prioriteiten
vast, is betrokken bij de beoordeling en selectie van projecten en is belast
met het volgen van de ontwikkelingen in de programma's en projecten. De NCE (het Ministerie van OCenW heeft hiervoor het CINOP en het Nuffic
aangewezen) voert Leonardo da Vinci uit, op grond van de Leonardo da Vinci-regeling
tussen het Ministerie van OCenW en het CINOP1.
Het betreft met name het verstrekken van informatie (aanspreekpunt), het coördineren
van de selectie van projecten en het verspreiden van projectresultaten. Ook
volgt en ondersteunt de NCE projecten en biedt hulp bij knelpunten in de uitvoering.Het Socrates-programma kent een groot aantal programma onderdelen –
hoger onderwijs (Erasmus), schoolonderwijs (Comenius) en de zogenaamde transversale
maatregelen (zoals Lingua, Arion, Eurydice en het open- en afstandsonderwijs).
Bij de uitvoering hiervan in Nederland zijn vooral twee intermediaire organisaties
betrokken: het Europees Platform voor het Nederlands onderwijs en de Nuffic.
Voor de programma-onderdelen bestaan diverse uitvoeringsmodaliteiten. In het
geval van institutionele contracten en Europese universitaire thematische
netwerken (in het kader van Erasmus) worden bij de Europese Commissie aanvragen
ingediend. Bij de selectie van projecten raadpleegt de Europese Commissie
het Socrates-Comité alvorens een besluit te nemen. Vervolgens wordt
een (maximaal driejarige) overeenkomst tussen de betrokken universiteiten
en de Europese Commissie gesloten, onder voorbehoud van een regelmatige controle
op de uitgaven. Bij de overige programmaonderdelen worden de projectaanvragen
voorgelegd aan de nationale intermediaire organisaties, die zorg dragen voor
het beheer van de toegekende middelen. Bij decentrale maatregelen vindt de
projectbeoordeling en de toekenning van de subsidie op dit niveau plaats.
Bij de als centraal beschouwde maatregelen vindt eerst goedkeuring van de
aanvragen door de intermediaire organisaties plaats. Vervolgens beslist de
Europese Commissie over de toekenning van de subsidie, na het inwinnen van
het advies van het Socrates-Comité (en eventueel de nationale autoriteiten).De uitvoering van Jeugd voor Europa III is door het Ministerie van VWS
volledig gedecentraliseerd naar het IC/NIZW, dat is aangewezen als nationaal
agentschap2. Jeugd voor Europa III bestaat uit
verschillende acties, waarvan tot nog toe het grootste deel bestaat uit de
actie buitenschoolse jongerenuitwisselingen van korte duur. De Europese Commissie
kent de budgetten voor de uitvoering van de gedecentraliseerde onderdelen
van het programma toe aan het IC/NIZW. Een door het IC/NIZW ingestelde selectiecommissie
van experts beoordeelt de opzet en inhoud van de aanvragen op kwaliteit. Bij
aanvragen voor een aantal overige acties, zoals jongerenuitwisselingen met
derde landen en onderzoek, beoordeelt de Europese Commissie de aanvragen en
kent de gelden toe.Bij Leonardo da Vinci controleert de DAD/OCenW de juistheid en volledigheid
van de door het Ministerie van OCenW verantwoorde subsidiegelden in de departementale
administratie en de controle op de besteding daarvan. Verder reviewt de DAD/OCenW
steekproefsgewijs de controlewerkzaamheden van de externe accountants op het
terrein van het beroepsonderwijs en de volwassenenducatie. Het CINOP zelf
controleert steekproefgewijs de besteding van de toegekende Europese onderwijsgelden.
De controle van het CINOP is opgedragen aan extern accountantskantoor. De
DAD/OCenW heeft geen afzonderlijke controletaken bij Socrates, daar deze middelen
niet via de begroting van het Ministerie van OCenW lopen. De DAD/OCenW maakt
melding van controles door zowel de Europese Commissie als de Europese Rekenkamer
op Leonardo da Vinci en Socrates. De DAD/VWS heeft geen specifieke rol in
de controle van de communautaire bijdragen die het IC/NIZW rechtstreeks van
de Europese Commissie ontvangt. De controle van het IC/NIZW is opgedragen
aan een externe accountant. De Europese Commissie heeft voor
alle nationale agentschappen nadere regels vastgesteld in verband met de fraudebestrijding.
Daarbij is het ministerie niet betrokken geweest. Het IC/NIZW maakt verder
melding van controles door de Europese Rekenkamer en door de Europese Commissie
in de periodieke overleggen met het Ministerie van VWS. Deze worden met een
zekere regelmaat gehouden.XNoot1Dit is een begrotingsfonds waarvan het saldo wordt verrekend met de begroting
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.XNoot1Di is een begrotingsfonds waarvan het saldo wordt verrekend met de begroting
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.XNoot1Verordeningen (EG) 1287/95 van de Raad en (EG) 1663/95 van de Europese
Commissie.XNoot2De nieuwe procedure voorziet ook in preventieve audits door de Europese
Commissie. Deze vinden plaats bij de invoering van geheel nieuwe regelingen
en bij belangrijke wijzigingen van bestaande regelingen. Deze controles leiden
niet direct tot financiële consequenties, maar wel tot aanwijzingen en
adviezen om hetzij procedures, hetzij interpretaties aan te passen.XNoot1Verordening(EEG) 4045/89.XNoot2De landbouwheffingen komen aan de orde in bijlage 3 aangaande de Eigen
Middelen.XNoot1Dit is 68% van haar totale GLB-ontvangsten en komt overeen met 17% van
de exportrestituties die door de Europese Commissie worden betaald. Bron:
Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 600, nr. 1, Blz. 238.XNoot2Volgens het DAD-rapport 1995 waren er eind 1995 geen interventievoorraden
boter en rundvlees aanwezig. Als gevolg van de BSE-affaire heeft de Europese
Commissie in 1996 besloten om de mogelijkheden voor de interventie van rundvlees
te verruimen om zodoende de markt te stabiliseren. In totaal is voor f 11,7
miljoen aan rundvlees aangekocht. Aangezien geen verkopen uit de interventievoorraden
hebben plaatsgevonden is er sprake van een toename van de eindvoorraad voor
rundvlees.XNoot3 Het Gemeenschappelijk visserijbeleid kent ook interventiemaatregelen.
Dit betreft een betrekkelijk klein bedrag voor Nederland (totale uitgaven
LEF-B voor 1996 Productschap Vis bedroeg 321 000 gulden [Samenvattend
accountantsrapport 1996 over het LEF, 23 april 1997, AD 97/127]) XNoot4LASER heeft per 1 januari 1999 de agentschapstatus gekregen. Met ingang
van 16 oktober 1998 zijn de VIB-taken ook formeel naar LASER overgegaan.XNoot1Verordeningen (EEG) 3508/92 en 3887/92.XNoot1 Deze verordening behelst onder meer dat lidstaten risico's ten aanzien
van de betrouwbaarheid van betrokken begunstigden van uit het EOGFL-garantie
gefinancierde verrichtingen melden aan de Commissie. De lidstaten dienen de
verrichtingen van de als onbetrouwbaar aangemerkte begunstigden verscherpt
te controleren, de betaling op te schorten en/of de betrokkene voor een bepaalde
periode en voor een bepaalde verrichting uit te sluiten.XNoot2 Daarbij moet worden bedacht dat alleen gevallen van 4 000 ecu en
meer dienen te worden gemeld en dat onregelmatigheidsmeldingen vaak het resultaat
zijn van steekproefsgewijze controle. Het werkelijke financieel belang van
de onregelmatigheden en fraude ligt hierdoor hoger.XNoot1Het Cohesiefonds draagt bij in de financiering van milieu- en transportprojecten
in het kader van de Transeuropese netwerken (TENs) in de lidstaten met het
laagste BNP per inwoner, te weten Ierland, Griekenland, Spanje en Portugal.XNoot2In 1996 heeft de EIB voor een totaal bedrag van 23,2 miljard ecu kredieten
verleend, waarvan ongeveer 70% is aangewend voor de ontwikkeling van de minst
begunstigde regios. De EIB verstrekte in 1996 aan Nederland voor 766 miljoen
ecu aan kredieten (3,3% van het totaal). In 1997 heeft de EIB Nederland voor
398 miljoen ecu (1,5% van het totaal van 26 miljard ecu) aan leningen verstrekt.XNoot1Uitzonderingen hierop zijn de OP's voor c.i. Urban, welke worden uitgevoerd
onder verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken. Verder
is de minister van VROM eindverantwoordelijk voor één OP van
c.i. Interreg II-C (Rijn-Maas activiteiten) en is de minister van EZ in geval
van c.i. Interreg II-A slechts eindverantwoordelijk voor het OP van euregio
Maas-Rijn.XNoot2De ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van VROM
hebben tot op heden geen (definitieve) beschrijving van de beheers- en controlesystemen
voor Urban en Interreg II-C opgesteld.XNoot1Hiervoor geldt het Euratom-Kaderprogramma, dat wordt uitgevoerd door een
tweetal specifieke programmas van het Vierde Kaderprogramma.XNoot2Het oorspronkelijke budget was 12,3 miljard ecu, hetgeen in 1995 is verhoogd
met 0,8 miljard ecu als gevolg van het toetreden tot de Europese Unie van
Zweden, Finland en Oostenrijk en nogmaals met 115 mecu eind 1997 voor onder
meer onderzoek naar BSE-achtige ziekten.XNoot1Met de Economische Voorlichtingsdienst (EVD) van het Ministerie van EZ
vormt Senter/EG Liaison het Euro Info Centre Nederland.XNoot2Samenwerkingsverband tussen Senter/EG Liaison en het InnovatieCentra Netwerk
Nederland.XNoot3Verordening (EEG) 3906/89 van de Raad van 18 december 1989, betreffende
hulp aan Polen en Hongarije. Hiernaast zijn van belang een vijftal verordeningen
tot wijziging van deze verordening, waarmee de EU het Phare-programma heeft
uitbgebreid met Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Roemenië, Slowakije,
Slovenië, Tsjechië en Albanië. In 1996 besloot de Raad het
toepassingsbereik uit te breiden tot de voormalige Joegoslavische Republiek
Macedonië (verordening (EG) 463/96) en Bosnië-Herzegovina (verordening
(EG) 753/96).XNoot1Verordening (EEG) 2053/93 van de Raad van 19 juli 1993 betreffende technische
bijstand aan de de Onafhankelijke Staten van de voormalige Sovjetunie (Armenië,
Azerbaidzjan, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, Moldavië, de Oekraïne,
Oezbekistan, de Russische Federatie, Tadzjikistan, Turkmenistan en Wit-Rusland)
en verordening (EG) 622/98 van de Raad van 16 maart 1998 betreffende hulp
aan kandidaat-lidstaten in het kader van de pretoetredingsstrategie en inzonderheid
de invoering van partnerschappen voor de toetreding.XNoot2Verordening (Euratom, EG) 1279/96 van de Raad van 25 juni 1996. XNoot3Voor de periode 1991–1997 is het participa- tiebedrag ruim 157 mecu
.XNoot4 Dit kan ondersteuning bij het beheer van de sectorale programmas inhouden,
de ondersteuning bij de uitstippeling van het sectorale beleid voor de nationale
overheidsinstanties en de tenuitvoerlegging door deze instanties van de acties
die uit Phare worden gefinancierd.XNoot5Een voorbeeld hiervan een meerlandenprogramma op het terrein van de sociale
zekerheid (Consensus-programma), waarvoor de technische bijstand gegund is
aan een Nederlands adviesbureau.XNoot1Uit het Cohesiefonds wordt ongeveer 8 miljard ecu ter beschikking gesteld
voor Ierland, Griekenland, Portugal en Spanje.XNoot2In de periode 1993 tot en met 1997 heeft de EIB 42 miljard ecu ter beschikking
gesteld voor de aanleg van TENs op het gebied van vervoer, energie en telecommunicatie
en voor de verlenging ervan naar de omringende LMOE (bron: EIB-mededelingen,
1–1998, nr. 96).XNoot3In december 1997 is het Protocol Betuweroute ondertekend door de NS Railinfrabeheer
en de Directeur-generaal Goederenvervoer van het Ministerie van V&W. Hierin
zijn de afspraken voor de realisatie van het project Betuweroute nader ingevuld.XNoot4 De totale kosten belopen ongeveer f 7,5 miljard. Naast de communautaire
bijdrage (ongeveer f 350 miljoen) worden reguliere middelen beschikbaar
gesteld uit het Infrastructuurfonds en uit hoofdstuk XII van de rijksbegroting
van het Ministerie van V&W (f 2 miljard) en uit het Fonds Economische
Structuurversterking (f 2,3 miljard.). Bron: Tweede Kamer, vergaderjaar
1995–1996, 22 026, nrs. 16–17: Nederlandse deel van de hogesnelheidsspoorverbinding
Amsterdam– Brussel–Parijs/Londen.XNoot1Hiernaast voorzien de Overeenkomsten van Lomé in een subsidiesysteem
voor de stabilisatie van de exportopbrengsten van in hoofdzaak landbouwproducten
(Stabex) en een soortgelijk systeem voor mijnbouw- producten (Sysmin).XNoot1De Europese Commissie hoeft verrichtingen <2 mecu niet
aan het EOF-Comité voor te leggen.XNoot1In februari 1998 is het budget voor het Socrates-programma van 850 mecu
verhoogd met 70 mecu.XNoot2De absolute ontvangsten zijn volgens het Ministerie van OCenW voor 1995
en 1996 in werkelijkheid significant hoger. Het Ministerie van OCenW heeft
geen zicht op de destijds afgesloten individuele contracten tussen de Europese
Commissie en de Hoger Onderwijsinstellingen. Naar schatting van het ministerie
zouden het Nederlandse aandeel voor 1995 en 1996 respectievelijk 0,7% en 0,8%
zijn. XNoot3Vanaf 1998 bestaan de toegekende budgetten aan Nederland – behalve
voor groepsuitwisselingen en ondersteunende activiteiten voor jongerenwerkers –
tevens voor jongereninitiatieven, samenwerking lidstaten en jongereninformatie.
Het budget voor 1998 is toegenomen tot 0,7 mecu (0,6 procent van het totaal).XNoot4Leonardo da Vinci, Jeugd voor Europa III en Socrates staan naast de lidstaten
in beginsel open voor IJsland, Liechtenstein en Noorwegen, alsmede een aantal
LMOE.XNoot1Jaarlijks wordt er een overeenkomst gesloten tussen het Ministerie van
OCenW en de Europese Commissie over de taken en het budget voor de NCE. Het
Ministerie van OCenW maakt de subsidiegelden over aan het CINOP. XNoot2 Het voormalige nationaal agentschap Exis (organisatie voor internationale
kennisuitwisseling) is in 1996 opgegaan in het NIZW. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26425-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl