Modernisering van de overheid; Verslag algemeen overleg van 1 februari 2006 over onder meer rapport conmmissie bestuurlijke coördinatie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29362, nr. 78

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

09-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29362 nr. 78

07-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenGedachtewisseling in tweede termijnToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29362Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29515Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 362Modernisering van de overheid29 515Kabinetsplan aanpak administratieve lastennr. 78VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 7 maart 2006De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 1 februari 2006 overleg gevoerd met minister
Remkes van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en minister Pechtold
voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties over:– de brief d.d. 22 augustus 2005 met de
kabinetsreactie op het rapport «Je gaat er over of niet» van de
gemengde commissie bestuurlijke coördinatie (29 362, nr. 49);– de brief d.d. 20 september 2005 over de
uitkomsten van de departementale takenanalyse van het ministerie van BZK (29 362,
nr. 50);– de brief d.d. 4 oktober 2005 over de takenanalyse
van het ministerie van BZK om onnodige administratieve lasten voor burgers
te verminderen (29 515, nr. 96).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Fierens (PvdA) vindt het terecht dat
het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) het thuisfront
vormt van het Programma Andere Overheid, omdat dit ministerie als «moederdepartement»
het voortouw moet hebben bij het beleid dat is gericht op het functioneren
van de overheid. Juist BZK moet toezien op een dynamische relatie met burgers
en juist BZK moet innovatief zijn. Een «moederdepartement» is
het ministerie echter niet meer. Het Programma Andere Overheid heeft hierin
geen verandering gebracht en gevreesd moet worden dat ook het rapport «Je
gaat erover of niet» geen doorbraak zal brengen. Toch is een andere
relatie met de burger dringend gewenst.Minister Pechtold is nu tien maanden minister van BVK en daarmee ook van «Andere
Overheid». Hij heeft daar blijkbaar allerlei opvattingen over, want
die worden regelmatig opgetekend in de pers. Kan hij vandaag zeggen wat hij
doet om problemen van burgers op te lossen en de kokers te slechten, om van
buiten naar binnen te werken en de burger centraal te stellen? Welke ambitie
heeft hij voor de inhoud en de uitvoering van het Programma Andere Overheid?Zij heeft een overzicht opgesteld van de brieven, voorstellen en toezeggingen van de minister en heeft die gebundeld in een dossier dat misschien
wel een zwartboek moet worden genoemd. Hieruit blijkt dat hij gedurende zijn
ambtsperiode 36 brieven en voorstellen naar de Kamer heeft gezonden, maar
ook dat hij zijn toezeggingen niet nakomt, moties niet uitvoert en alles in
de tijd wegschuift; alles komt over een jaar. Soms kan dit niet anders, maar
dit geldt zeker niet voor alles. Mevrouw Fierens licht haar standpunt toe
aan de hand van enkele voorbeelden.Begin december is de minister gevraagd binnen een jaar de overheidswebsites
zodanig aan te passen dat die ook toegankelijk zijn voor ouderen, blinden
en slechtzienden en mensen met een handicap. Daarbij is een uitzondering gemaakt
voor de website www.kiesbeter.nl, omdat die zo actueel is dat daarvoor binnen
een week een oplossing zou moeten worden gevonden. De minister zegde toe dat
hij de Kamer binnen een week per brief of e-mail zou informeren. Toen bericht
uitbleef, heeft de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken hem een week later
om een reactie per omgaande gevraagd. Die kreeg zij pas in januari in de vorm
van een brief waarin een brief wordt aangekondigd. In die laatste brief verwijst
de minister de Kamer de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Die
heeft eerder in antwoord op schriftelijke vragen laten weten dat de website
voor 31 januari 2006 zou zijn aangepast, maar vandaag, 1 februari,
is www.kiesbeter.nl nog steeds niet toegankelijk voor de genoemde groepen.
Toch kan dit simpele probleem in een dag door een slim ICT-jongetje of -meisje
worden opgelost. Mevrouw Fierens neemt dit zwaar op. Waarom geeft de minister
geen uitvoering aan zijn leidende positie als minister voor bestuurlijke vernieuwing?Voorbeelden van moties die niet worden uitgevoerd, zijn de motie Aptroot/Smeets
over de inspecties en de motie Fierens/Szabó over een eenmalig meldpunt.
Beide moties leveren een bijdrage aan het terugdringen van de bureaucratie,
maar de minister vind ze te ingewikkeld.De Kamer heeft gedurende anderhalf jaar gevraagd om een kabinetsstandpunt
bij het rapport Kohnstamm over de zelfstandige bestuursorganen. Inmiddels
is minister Pechtold aangetreden. Hij laat al snel weten dat hij van mening
is dat veel adviescommissies kunnen worden opgeheven, maar stelt tegelijkertijd
voor om een adviescommissie in het leven te roepen die vijf jaar de tijd krijgt
om de zelfstandige bestuursorganen (zbo’s) door te lichten. Daarmee
laat hij de tienduizenden werknemers van de zbo’s in de kou staan. Is
dit wat hij verstaat onder bestuurlijke vernieuwing? Is dit nu een andere
overheid?In antwoord op de vraag om een beleidskader voor stichtingen heeft de
minister geantwoord dat hij daar een jaar voor nodig heeft. De minister van
Financiën heeft daar in een algemeen overleg met de Kamer zijn verwondering
over uitgesproken, omdat Financiën al in een half jaar een stichtingskader
aan de Kamer kan voorleggen.Mevrouw Fierens vraagt de minister op deze voorbeelden te reageren. Waarom
komt hij zijn afspraken niet na? Waarom schuift hij de zaken zo ver voor zich
uit? Zij dringt erop aan dat de burger centraal wordt gesteld, dat problemen
worden opgelost en dat de uitvoering wordt gefaciliteerd. BZK zou als «moederdepartement»
moeten zorgen voor adequate afstemming, integraliteit en externe oriëntatie.
De deelnemers aan een rondetafelconferentie over de Wet inburgering –
vertegenwoordigers van gemeenten, uitvoeringsorganisaties en direct betrokkenen –
lieten zonder uitzondering weten dat zij deze wet niet kunnen uitvoeren, omdat
zij niet aansluit op de bestaande praktijk of initiatieven en wordt beschouwd
als een decreet van bovenaf. Dat is toch niet de bedoeling van «Andere
Overheid»? Die zou toch van buiten naar binnen werken? Waarom heeft
BZK als «moederdepartement» geen bezwaar gemaakt tegen deze wet?Het thema veiligheid staat prominent op de politieke agenda, maar in het
rapport van BZK wordt geen uitspraak gedaan over de positionering van veiligheid.
Sterker nog, de commissie-Winsemius komt tot de conclusie dat er zelfs geen
interdepartementaal overleg is gevoerd tussen de ministeries van Justitie
en BZK. Waarom wordt het rapport van de commissie-Winsemius niet uitgevoerd?
Waarom wordt het rapport van de commissie-De Grave niet uitgevoerd? Verder
onderzoek is echt niet nodig, want er liggen al 1100 pagina’s.Welke prioriteiten hebben de bewindslieden gesteld? Mevrouw Fierens vraagt
nog aandacht voor een goed functionerende Algemene Bestuursdienst (ABD), «shared
services», centrale inkoop en ICT.In een brief aan de minister-president schrijft de heer Winsemius: «Tot
verrassing van de commissie vond de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties (BVK) het niet noodzakelijk met de commissie van gedachten
te wisselen over de inhoud en het proces van de eindrapportage met betrekking
tot de taken binnen zijn portefeuille.». Waarom was de minister niet
bij de overhandiging van het rapport aanwezig?Papier is geduldig, aldus mevrouw Spies (CDA).
Die gedachte zal iedereen bekruipen die de stukken leest die vandaag op de
agenda staan. De brief over administratieve lasten laat zij buiten beschouwing,
omdat minister Pechtold in de recente debatten daarover al «huiswerk»
van de Kamer heeft opgekregen.De aanbevelingen van de commissie-De Grave wekken de indruk dat het allemaal
niet zo moeilijk is. Zij leest de eerste en haars inziens belangrijkste aanbeveling
voor: «Structuur gaat boven inhoud, posities gaan boven
oplossingen.». Het kabinet leek ook vol goede moed met dit rapport aan
de slag te gaan, zo kon uit de kabinetsreactie worden afgeleid. Uit die reactie
spreekt echter geen enkel gevoel van urgentie, terwijl de commissie-De Grave
precies bloot legt in welke bestuurlijke, ambtelijke en bureaucratische «spaghetti»
de overheid verzeild is geraakt en waarin zij maar rond blijft draaien. Daar
zal minister toch wel in de ministerraad met zijn collega’s over praten?
Hij heeft er dagelijks last van, maar tot op heden lijkt hij er niet in te
slagen om hierin verandering te brengen of de kokers te doorbreken. De problemen
moeten met meer bestuurlijk lef te lijf worden gegaan. Daarom heeft zij er
bij de behandeling van de begroting voor 2005 voor gepleit dat de minister
van BVK in het kader van het grotestedenbeleid echte doorzettingsmacht krijgt
in plaats van een coördinerende bevoegdheid. De minister vond dit echter
niet nodig, omdat de samenwerking met zijn collega’s uitstekend is.De Holland Acht hebben aandacht gevraagd voor de positie van de Randstad
als economische motor van Nederland en vragen indringend om oplossingen die
in lijn liggen met de aanbevelingen van de commissie-De Grave. Mevrouw Spies
waarschuwt ervoor dat de minister zich niet moet verliezen in lange termijn
oplossingen. Hij zou nu aan de slag moeten gaan met de zaken die morgen, overmorgen
of volgend jaar al kunnen worden verwezenlijkt. Hij zou lef moeten tonen en
over de eigen grenzen heen moeten stappen.Waar blijft de in de voor eind 2005 in het vooruitzicht gestelde «quick
scan»? Wat staat de minister van BZK voor ogen? De overheid kan het
zich niet permitteren om in papier te blijven steken. Zij dringt erop aan
dat er voorstellen worden gedaan om de departementale kokers te doorbreken
en dat er wordt afgesproken wie waarvoor verantwoordelijk is. Daar hoort ook
bij dat afstand wordt gedaan van posities, want het is een illusie te denken
dat het rijk alles beter kan dan andere overheden. Wanneer kan er aan de hand
van een concreet voorstel, een «quick scan» en de daarbij behorende
maatregelen, zaken worden gedaan met het kabinet?In dit kader verwijst mevrouw Spies naar de derde alinea op blz. 2 van
de brief van 22 augustus 2005. Kan de minister in «gewone mensentaal»
uitleggen wat daar staat?Uit de takenanalyse BZK spreekt veel geloof in eigen kunnen. Terecht,
want wat zou er gebeuren als zelfs het departement niet meer gelooft in de
eigen kracht en kunde? Toch dringt zich ook hier de vraag op of dit beeld
door anderen – en misschien ook wel door de minister – in werkelijkheid
wordt gedeeld. In een artikel in Binnenlands Bestuur wordt in ieder geval
geen rooskleurig beeld geschetst van de kwaliteit, de kracht en de positie
van het ministerie.In de takenanalyse wordt hier en daar ronkende taal gebruikt. Zo wordt
er op pagina 18 gesteld dat er maar een ministerie verantwoordelijk kan zijn
voor de rijksbrede coördinatie op het terrein van veiligheid en dat is
BZK. Mevrouw Spies vindt het niet belangrijk welk ministerie verantwoordelijk
is, maar wel dat het veiligheidsbeleid goed en helder wordt georganiseerd.
Bovendien wordt zo geen recht gedaan aan de taakverdeling voor de bestrijding
van terrorisme en aan de discussie die de minister heeft aangekondigd over
het advies van de commissie-Brinkman over een ministerie van Veiligheid.Een van de drie speerpunten van BZK betreft het versterken van de samenhang
tussen bestuur en publieke dienstverlening met het oog op het herstel van
het vertrouwen van de burger in de overheid. Dit is een cruciaal punt, maar
helaas komt het beleid op dit punt nu juist niet uit de verf. Terecht wordt
opgemerkt dat de slagkracht van het bestuur en de kwaliteit van de dienstverlening
aan de burger hierbij voorop staan, maar de «shared service centers»
die worden genoemd, zijn tot op heden een fiasco. Hoe wordt hierin verbetering
gebracht?Mevrouw Spies onderschrijft dat er een einde moet komen aan het instellen
van onderzoeken en het produceren van rapporten. Aan de hand van
concrete problemen moet er nu een aantal thema’s bij de kop worden gepakt
en moeten er experimenten worden opgezet. De «Rotterdamwet» is
een goed voorbeeld van een adequate reactie van de rijksoverheid op een vraag
van een gemeente om bijzondere bevoegdheden, maar het grotestedenbeleid is
breder en juist die successen moeten ertoe leiden dat nu wordt bezien hoe
het ook op andere terreinen beter kan. In Rotterdam wordt er nog steeds geklaagd
over de verantwoordingsverplichtingen die door de drie pijlers van het grotestedenbeleid
op de steden afkomen.Volgens de heer Van Beek (VVD) zijn de centrale
vragen van takenanalyse: doen wij het goede en doen wij het wel goed. Wat
er gedaan moet worden, wordt echter op zo’n hoog aggregatieniveau weergegeven
dat de conclusie niet anders kan zijn dan dat de juiste keuzes zijn gemaakt.
Het beleid richt zich op veiligheid, openbaar bestuur en de Grondwet en dat
zijn natuurlijk goede keuzes. De vraag is echter of de uitwerking tot dezelfde
conclusie leidt.Hij is geschrokken van de tevredenheid die uit de stukken spreekt. Bij
de behandeling van de begroting voor 2005 is de minister voor zijn apparaat
gaan staan. Dit hoort ook zo, maar de verwachting is dan wel dat hij de opmerkingen
meeneemt naar zijn ministerie. Wat heeft hij geleerd van de takenanalyse?
Vindt hij echt dat alles wat nodig is, wordt gedaan en dat dit goed wordt
gedaan? Waar is de zelfkritiek? Worden er echt geen overbodige dingen gedaan?
Is er altijd overal genoeg tijd om precies dat te doen dat gedaan moet worden?
Gebeurt dit alles in een goede samenhang? Waarom stelt de minister zich niet
iets kwetsbaarder op? Alleen dan kan er een open discussie worden gevoerd.Het is goed dat jonge onafhankelijke mensen het apparaat nog eens aan
een beoordeling onderwerpen en dat er in de organisatie discussie ontstaat,
maar die discussie moet ook van buitenaf worden geëntameerd. Wordt er
wel eens aan de «klanten» gevraagd hoe zij denken over het ministerie?
Hoe denken de provincies en gemeenten over het «moederdepartement»,
over «ons ministerie» en «onze minister» zoals zij
vroeger zeiden? Delen zij het gevoelen dat het ministerie het goed doet of
hebben zij kritiek? Met die kritiek zouden de bewindslieden hun voordeel moeten
doen.De heer Van Beek heeft het advies van de commissie-De Grave met plezier
gelezen, ook al is de wordingsgeschiedenis van de commissie wat onduidelijk.
De commissie heeft een fantastisch rapport uitgebracht dat tot nu toe veel
te weinig aandacht heeft gekregen. In de brief van 22 augustus 2005 wordt
het rapport gekenschetst als scherp in analyse en herkenbaar in aanbevelingen.
Dit kan ook worden omgedraaid, want de analyse is herkenbaar en de aanbevelingen
zijn scherp.Met de brief van 22 augustus ontvangt de Kamer de kabinetsreactie
op dit rapport. Hij vindt het moeilijk om genuanceerd uit te drukken wat hij
van die brief vindt en heeft er eigenlijk maar een woord voor: waardeloos.
Als er zoveel goede suggesties worden gedaan, mag er toch worden verwacht
dat er inhoudelijk wordt gereageerd op die suggesties, dat er achter de voorlopige
standpunten plannen ontstaan voor een gedachtewisseling met het veld en dat
er een opzet wordt gemaakt voor besluitvorming. Waar is het kabinet het niet
mee eens? Als uit de brief wordt geschrapt wat uit het rapport is overgenomen,
blijft er niets over. De heer Van Beek betreurt dit, want dit is echt een
belangrijk rapport dat goede handvatten biedt. Het zou op zijn minst moeten
worden gebruikt om met belanghebbenden de discussie aan te gaan.In het rapport wordt bijvoorbeeld de vraag gesteld of het niet beter zou
zijn om de termijnen van gekozen organen te verlengen. Het kabinet hoeft het
daar niet mee eens te zijn, maar het zou daar wel een standpunt over kunnen
innemen en aan anderen vragen hoe zij daarover denken. De heer Van Beek gaat
ervan uit dat er zonder wijziging van de Grondwet een proef voor een periode
van vijf jaar kan worden gedaan. Na die tijd kunnen de resultaten
worden beoordeeld. Dan moet er nu, aan het begin van een bestuursperiode,
wel actie worden ondernomen en niet pas weer in 2010.De commissie-De Grave is van mening dat gemeenteraden kleiner moeten worden
om het effect van de dualisering te compenseren. Waarom wordt er niet bij
de gemeenten geïnformeerd hoe zij hierover denken? Waarom wordt dit niet
aangepakt?De commissie is verder van mening dat de bevoegdheden moeten worden gestroomlijnd.
Daartoe zou dan eerst een lijst van bevoegdheden moeten worden opgesteld om
IPO en VNG te enthousiasmeren en gezamenlijk te bezien wat er kan worden veranderd.
Waarom gebeurt dit niet?De commissie stelt vast dat de burger de waterschapsverkiezingen niet
belangrijk vindt. Wat wordt daaraan gedaan? Op de indeling van de provincies
wordt in de kabinetsreactie wel ingegaan, maar niet op de suggestie voor een
andere indeling van de waterschappen die heel concreet en vernieuwend is.
Hetzelfde geldt voor de bundeling van inspectiediensten, de «shared
services» en noem maar op.De regering hoeft het natuurlijk niet altijd eens te zijn met de vele
suggesties van de commissie-De Grave, maar zij zou wel onderwerp voor onderwerp
haar opvatting moeten formuleren en een strategie voor de aanpak moeten ontwerpen.
De heer Van Beek mist een gevoel voor urgentie. Hij dringt erop aan dat vandaag
concrete afspraken worden gemaakt voor stappen op weg naar werkelijke verbeteringen.
Wanneer komt de regering hierop terug? Wanneer zal zij een lijst van projecten
leveren? Hoe pakt zij dit aan?Hij is nieuwsgierig naar de opvattingen van IPO, VNG en ROB die zouden
kunnen deelnemen aan het proces dat nu moet worden ingezet. Daarvoor zou er
op zijn minst een conceptopvatting van de regering beschikbaar moeten zijn
opdat die ter discussie kan worden gesteld. Uit dit rapport kunnen tientallen
projectjes worden afgeleid en die moeten zo concreet mogelijk worden aangepakt.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties is niet verrast door de opmerkingen die zijn gemaakt over de takenanalyse
en de administratieve lasten van de burger, omdat er de afgelopen weken al
tweemaal is gesproken over het Programma Andere Overheid. Mevrouw Fierens
heeft toen ook al een aantal sombere opmerkingen gemaakt en in lijn daarmee
heeft zij nu een zwartboek opgesteld. Hij herkent zich daar niet in, omdat
er in kader van het programma heel veel tegelijk op de agenda is gezet. Het
was de ambitie van dit kabinet dat de overheid zich anders, bedrijfsmatiger
en klantgerichter zou opstellen. De verwachtingen waren hoog gespannen in
de twee jaar aanlooptijd. Ruim een half jaar geleden kwam de stroom rapporten
met rijksbrede en departementale analyses op gang. Inmiddels is er een agenda
opgesteld voor een aanpak op die niveaus.De poging om de zaken op een andere manier te organiseren, stuit in de
praktijk natuurlijk op weerbarstigheden. Het is niet eenvoudig om het eigen
functioneren kritisch onder de loep te nemen en ook niet om dit uit het oogpunt
van de burger te doen. De overheid kan zich wel actief reorganiseren, maar
het is de vraag of de burger daar iets van merkt. Merkt de burger iets van
de voornemens voor vermindering van de administratieve lasten, voor herinrichting
of een ministerie van Veiligheid? Als voorbeeld hiervan kan de Operatie Jong
dienen, een actueel onderwerp dat echter niet in een half jaar zodanig kan
worden opgetuigd dat de effecten onmiddellijk in het veld kunnen worden gemeten.De minister beschouwt de inbreng van de leden als een aanmoediging om
nu door te zetten. Daar is geen doorzettingsmacht voor nodig. De voorstellen
zijn uit een gevoel van gezamenlijke urgentie geformuleerd en daarom
wordt het als een gezamenlijke opdracht gezien om ook werkelijk tot veranderingen
te komen. Een coördinerende en enthousiasmerende rol van de minister
van BVK is daarvoor voldoende. In overleg met de betrokken bewindslieden en
de projectleider van Operatie Jong wordt wel gesproken over de vraag of anders
organiseren ook vraagt om een andere aansturing en verantwoordelijkheid. Dit
is gaande de rit natuurlijk wel een moeilijk thema.Ook in de communicatie met het parlement doen zich weerbarstigheden voor.
Het is waar dat de problemen niet kunnen worden opgelost door louter en alleen
brieven aan de Kamer te sturen, maar hij pleit ervoor dat het totaalbeeld
van die brieven in ogenschouw wordt genomen. Daaruit kan immers ook worden
opgemaakt welke ambities er zijn om de zaken op met ministerie te veranderen.Hij zegt dat het zijn verantwoordelijkheid is als een toezegging niet
wordt nagekomen, maar als hij toezegt dat de overheidswebsite wordt aangepast,
doet hij dat in de wetenschap dat hij van anderen afhankelijk is. Het ministerie
van VWS heeft toegezegd dat de website kiesbeter.nl op 31 januari zou
zijn aangepast. Nu dit niet het geval is, zal hier zeker op worden gereageerd.
Hieruit blijkt de weerbarstigheid van de materie, want niet alleen de structuur,
maar ook de cultuur moet veranderen. Dit soort kleine puntjes kunnen grote
hoofdbrekens veroorzaken, maar deze gang van zaken is niet illustratief voor
het verloop van het grote Programma Andere Overheid.Het overleg met de heer Winsemius vond plaats op 1 juni, de dag van
de Europese grondwet. Die gebeurtenis heeft de agenda voor die dag bepaald
en daarom kon hij niet aanwezig zijn bij de presentatie van de BZK-analysegroep.
In de weken die daaraan vooraf gingen is er wel driemaal met de heer Winsemius
gesproken. De minister betreurt het dat nu de indruk wordt gewekt dat hij
geen interesse zou hebben getoond.Aan de «Rotterdamwet» is keihard gewerkt. In korte tijd is
door samenwerking tussen verschillende ministeries aangetoond dat het grotestedenbeleid
na tien jaar nog steeds bestaansrecht heeft, maar ook dat het op een nieuwe
manier kan worden uitgevoerd. De bureaucratie is in een rap tempo teruggedrongen.
De steden staan nu zo centraal dat er op een verfrissende, vernieuwende wijze
kan worden gereageerd als zij in hun colleges oplossingen formuleren. Zelfs
het uitsluiten van mensen uit bepaalde wijken is nu bespreekbaar en steden
worden door belastingmaatregelen gestimuleerd om hun beleid uit te voeren.
Dit is een voorbeeld van een activiteit die voor de burger onmiddellijk duidelijk
maakt wat «Andere Overheid» kan betekenen. Ook hier was geen doorzettingsmacht
nodig, want vrijwel alle bewindslieden hebben meegewerkt en zij zijn er met
elkaar in geslaagd om dit beleid in zo korte tijd neer te zetten.Dit alles heeft ertoe geleid dat de G 27 en de gemeente Amsterdam concrete
voorstellen aan het rijk hebben voorgelegd en dat heel veel steden een-op-een
vragen om een aanpak van de problemen die zij signaleren en de oplossing die
zij mogelijk achten.De takenanalyse en het Programma Andere Overheid vragen ook om een cultuuromslag.
Zo is het dossier Koninkrijksrelaties geen groot punt in het rapport, maar
in het kader van de veranderingen in het Koninkrijk en het Statuut wordt nu
meteen acht geslagen op de organisatie van een en ander. Er staat dus veel
op de agenda en de minister is trots op wat er in de afgelopen periode is
bereikt. Overal wordt geprobeerd om de «stake holders» bij die
veranderingen te betrekken, juist om scherp te blijven. Hij zegt dat hij niet
tevreden kan zijn zolang dit programma nog zo veel speerpunten telt. Hij vraagt
de leden echter wel om enige realiteitszin, gelet op de korte tijd die is
verstreken sinds het verschijnen van de eerste rapporten.De steden jagen de rijksoverheid op, maar dit maakt hem alleen maar enthousiaster.
Hij brengt iedere maandag een bezoek aan een grote stad want daar krijgt het
Programma Andere Overheid vorm. In Helmond bijvoorbeeld wordt
gesproken over de aanpak van schooluitval, want de jeugdwerkloosheid is daar
opgelopen tot 40%. Samen met vertegenwoordigers van de gemeente, opleidingen
en ondernemers wordt geprobeerd om de laatste bruggen te slechten met de ministeries
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Economische Zaken. Het rijk kan
dit niet alleen aanpakken en de steden evenmin.Over het samenvoegen van inspecties zoals wordt gevraagd in de motie Aptroot,
zal in een apart algemeen overleg met de Kamer van gedachten worden gewisseld
en dit geldt ook voor de zbo’s. Daarnaast komen er nog veel andere zaken
aan die voor de burger een verschil zullen maken. Dit geldt bijvoorbeeld voor
het burgerservicenummer en voor DigiD waarvoor het aantal aanvragen inmiddels
is opgelopen tot 10 000 per week.Het ministerie van BZK is in de taakstelling voor het verlagen van de
administratieve lasten die de overheid oplegt aan burgers nog niet verder
gekomen dan 1%. De Kieswet en de Paspoortwet zijn samen verantwoordelijk
voor 97% van de lasten. Het getuigt dan niet van veel realisme om te
verwachten dat een reductie van 25% kan worden geboekt.De minister zegt dat hij het zwartboek met 36 punten van kritiek graag
in ontvangst zal nemen. Hij zegt toe dat hij daarop zal reageren. Hij herinnert
eraan dat hij met toestemming van de Kamer een jaar heeft uitgetrokken voor
de aanpassing van de overige websites.Hij zal het «huiswerk» van de Kamer met enthousiasme uitwerken
en de resultaten graag aan de Kamer voorleggen.Hij zegt dat hij voor de organisatie staat, maar dat hij niet kan voorkomen
dat zich zo nu en dan toch nog incidenten zullen voordoen. Alle werk is mensenwerk
en dit geldt ook voor een ministerie en een overheid in verandering. Wie zich
voorneemt om in zo korte tijd de problemen te analyseren, daar het mes in
te zetten en anders te gaan werken, zal ook fouten maken. De bewindslieden
zijn daarvoor verantwoordelijk. Hij is graag bereid om verantwoording af te
leggen als grote of kleine toezeggingen mislukken. Juist als er eens iets
fout gaat, moet er in goede harmonie naar een oplossing worden gezocht en
een antwoord worden gevonden op de vraag hoe zo’n vergissing in de toekomst
kan worden voorkomen. Hij is trots op de werkwijze van het ministerie.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties herinnert eraan dat de commissie-De Grave in het leven is geroepen,
omdat de toenmalige minister voor BVK en hij de indruk hadden dat het bestuurlijk
wel erg druk was, wat soms ten koste gaat van de effectiviteit. De commissie
heeft een aantal casusposities geanalyseerd en heeft op basis van die analyse
dit beeld van bestuurlijke drukte bevestigd. Het rapport is na zijn verschijning
zo snel mogelijk met een begeleidende brief aan de Kamer aangeboden en er
zijn drie uitwerkingstrajecten in gang gezet. Het kabinet heeft zijn reactie
de titel We gaan ervoor gegeven om te laten zien hoe ambitieus het ministerie
van BZK is.Voor het tot stand brengen van een rijksbrede analyse is vanzelfsprekend
de medewerking van andere ministeries vereist. Het zal geen verbazing wekken
dat de vraag naar de bestuurlijke drukte op basis van een zelfanalyse, wordt
ervaren als een vraag naar competenties en bevoegdheden; een dergelijk proces
is nog het beste te karakteriseren met het begrip «zwemmen in stroop».
Dit kost de nodige tijd en daardoor is het niet gelukt om voor het einde van
2005 een «quick scan» uit te brengen. Hier wordt echter met onverminderde
inspanning aan gewerkt. De aansporing van de Kamer beschouwt hij als een aansporing
over zijn hoofd heen naar de andere ministeries om met de nodige voortvarendheid
te werk te gaan. Hij verwacht dat dit proces in april kan worden afgerond
en dat de Kamer nog die maand over de uitkomsten kan worden geïnformeerd.
Hij onderschrijft de opmerking dat dit niet in papier mag blijven steken,
maar moet leiden tot concrete resultaten.Naast de bestrijding van de bestaande bestuurlijke drukte is het belangrijk
dat nieuwe bestuurlijke drukte wordt voorkomen. Op de stukken van de ministerraad
staat standaard de vraag of er vooroverleg is geweest met het ministerie van
Financiën. Hier wordt nu de vraag aan toegevoegd of er ook vooroverleg
is geweest met het ministerie van BZK. Dit vooroverleg heeft dan betrekking
op de IOS-toets, een toets op inhoud, organisatie en sturing.Op basis van de casusposities die de commissie-De Grave heeft onderzocht
is aan de ministeries gevraagd om voorstellen te doen voor een aanpak van
de gesignaleerde problematiek. Dit geldt voor de bedrijvenontwikkeling op
Schiphol, het vroegtijdig schoolverlaten, illegale arbeid en het Besluit risico’s
zware ongevallen.De minister gaat ervan uit dat het voor de Kamer geen nieuws is dat deze
problematiek ook op de agenda staat voor de discussie met de Holland Acht.
Dit is een dominante invalshoek, want als deze «Randstadbestuurders»
een bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van problemen, is hij niet geneigd
om bestuurlijke structuurdiscussies uit de weg te gaan. Het thema is dan primair
effectiviteit van het bestuur en vergroting van de slagkracht van de overheid.Dit is bij uitstek een politiek proces, maar dit laat onverlet dat bewindslieden
hun apparaat nodig hebben om de zaken in kaart te brengen. Hij bevestigt dat
de bewindslieden onderling wel eens hun ergernis uitspreken over de gang van
zaken. Als er dan verder wordt gevraagd, is het antwoord vaak dat een regel
om een bepaalde reden toch zinvol is en die zin wordt nogal eens ingegeven
door de ambtelijke medewerkers. Het is vrijwel onmogelijk om hier een scheiding
in aan te brengen.De commissie-De Grave heeft nog een aantal andere voorstellen gedaan,
onder andere voor de omvang en de zittingsduur van vertegenwoordigende organen.
Dit jaar zal er bij de Kamer een wetsvoorstel worden ingediend dat is gericht
op een correctie van de dualisering, dat wil zeggen een vermindering in 2010
met 1500 raadsleden over het hele land. Daarnaast zal er op basis van een
internationale vergelijking ook breder naar de vertegenwoordigende organen
worden gekeken. Natuurlijk wordt er met de gemeenten gesproken over deze voornemens,
maar de invulling van het voorstel is niet uitsluitend afhankelijk van de
uitkomst daarvan. De rijksoverheid heeft in dezen ook een eigen verantwoordelijkheid.In dit kader is natuurlijk ook de omvang van de Eerste en Tweede Kamer
aan de orde. De minister realiseert zich dat dit geen eenvoudig vraagstuk
is. Een internationale vergelijking leert dat de situatie in Nederland niet
exceptioneel is. Bij de beoordeling van de omvang van het parlement, komt
ook de vraag aan de orde welke verantwoordelijkheden in de afgelopen jaren
zijn verschoven naar de mede-overheden, Europa en zelfstandige bestuursorganen.
Verder is het de vraag welke rol het parlement speelt in Europese processen.De minister zegt dat hij zich in dit vraagstuk terughoudend opstelt, gelet
op de verhouding tussen de controleur en de gecontroleerde. Er is echter niets
dat bijvoorbeeld het Presidium van de Tweede en van de Eerste Kamer belet
om, ook als bijdrage aan de discussie over de nationale conventie, zich de
vraag te stellen of een reductie van het aantal leden van respectievelijk
150 naar 100 en van 75 naar 50 zinnig kan zijn. Als er van provincies en gemeenten
wordt gevraagd om wat af te slanken, kunnen de Kamers zich niet bij voorbaat
buiten die discussie stellen.Bij nader inzien is afgezien van een adviesaanvraag aan de ROB, omdat
dit in de eerste plaats een politieke verantwoordelijkheid is. Dit geldt ook
voor de zittingsduur van vier jaar. In artikel 129, lid 4 van de Grondwet
is bepaald dat de zittingsduur vier jaar is. Het is mogelijk om hiervan in
uitzonderingssituaties bij wet af te wijken. Hierbij wordt dan primair gedacht
aan gemeentelijke herindelingen of wisselende momenten van gemeenteraadsverkiezingen.
Het is niet mogelijk om op basis van dit artikel een experiment
op te zetten. De voor- en nadelen van een langere zittingsduur moeten goed
worden afgewogen. Voorts is het de vraag of er moet worden gekozen voor een
periode van vijf jaar, omdat een periode van zes jaar uit oogpunt van continuïteit
pas een echte toegevoegde waarde zal hebben. De mogelijkheid van uitbreiding
van de zittingsduur zal langs deze lijnen worden verkend. Voor zo’n
aanpassing is een wijziging van de Grondwet noodzakelijk. Hij zegt toe dat
hij de Kamer een brief zal sturen over dit thema en een mogelijke marsroute.Desgevraagd merkt de minister op dat hij zich voor de korte termijn vooral
richt op de eerste zes aanbevelingen van de commissie-De Grave.In het kader van de takenanalyse is nagegaan waar op termijn wijzigingen
optreden als gevolg van de maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen.
In dit verband is het grotestedenbeleid benoemd, maar ook de taak van de brandweer
tegen de achtergrond van de vraag naar de verantwoordelijkheid van BZK en
van de gemeenten als de veiligheidsregio met een geïntegreerde veiligheidszorg
en een van top tot teen gekwalificeerde brandweer tot stand is gekomen. In
het vrijwel dagelijkse contact met de minister van Justitie komt natuurlijk
ook de veiligheidsregio ter sprake. Verder wordt er nagegaan wat er op de
andere ministeries gebeurt. De zin: een rijksbrede eindverantwoordelijkheid
van Binnenlandse Zaken op het terrein van de veiligheid, klinkt met opzet
pretentieus. Dit is een belangrijk speerpunt van het ministerie van BZK en
zo lang het rapport van de commissie-Brinkman geen politieke conclusies heeft
opgeleverd, blijft dit ook zo. Overigens zal hierover uitgebreid worden gediscussieerd
bij de bespreking van het rapport van de commissie. De minister voegt hieraan
toe dat hij in een gesprek met de heer Winsemius heeft gezegd dat hij niet
van plan is om het ministerie, vooruitlopend op die conclusies, in de uitverkoop
te doen.In het vervolg van de takenanalyse wordt er langs twee lijnen verder gewerkt.
In de eerste plaats wordt de toegevoegde waarde van de koppeling tussen bestuur
en veiligheid verder uitgewerkt. Nu is vastgesteld dat er onvoldoende synergie
is tussen diensten en afdelingen als DGKB, AIVD en DG Veiligheid, moet de
as bestuur en veiligheid scherper op de kaart worden gezet. Hetzelfde geldt
voor het thema publieke dienstverlening en de openbare sector. Langs beide
sporen wordt hard gewerkt.In fase twee is met name het thema bestuur en veiligheid een belangrijk
thema, omdat het onmogelijk is om de veiligheid uitsluitend langs strafrechtelijke
weg te waarborgen. Het bestuur vormt een essentiële schakel in het beleid
en dus heeft en houdt BZK een belangrijke verantwoordelijkheid op dit punt.
Soms is er aanleiding om de operationele diensten, politie, brandweer en hulpverleningsdiensten,
en gemeenten en provincies te helpen, soms is er aanleiding om een beetje
aan te jagen en soms is er aanleiding om te interveniëren. Langs die
lijnen wordt op dit ogenblik gewerkt. Niemand hoeft zich zorgen te maken dat
er op dit punt geen ambities zijn.De ministerraad heeft onlangs een nieuwe waterschapswet vastgesteld. De
Kamer krijgt die zo spoedig mogelijk voorgelegd. Het overleg met de «klanten»/«stakeholders»
is de afgelopen periode langs verschillende lijnen en op verschillende momenten
geïntensiveerd. Een analyse van de agenda van het afgelopen jaar zal
uitwijzen dat er ruim tijd is besteed aan het overleg met de medeoverheden.
Het thema «de burger centraal» is een belangrijk uitgangspunt,
maar er zit soms spanning tussen de belangen van de burger en de belangen
van het openbaar bestuur. Een voorbeeld daarvan is de discussie over het politiebestel
waarin ook de VNG zich natuurlijk optimaal weert. Een ander voorbeeld is het
overleg over de WMO, waar BZK ook regelmatig aanschuift. Het ministerie is
de afgelopen jaren misschien wat te bescheiden geweest, maar daar is nu een
einde aan gekomen.Gedachtewisseling in tweede termijnMevrouw Fierens (PvdA) betreurt het dat het
mechanisme dat zij in beeld heeft gebracht van toezeggingen die niet worden
nagekomen en zaken die in de tijd vooruit worden geschoven, door de minister
wordt weerlegd met de opmerking dat er iets is misgegaan met een website.
De verwikkelingen rond die website waren slechts een voorbeeld. Een andere
overheid vraagt om daadkracht, aanpakken en doorpakken waarbij de burger centraal
staat. Natuurlijk is dit soms moeilijk, maar het is de taak van de Kamer om
dit proces te volgen en te controleren. Het is jammer dat de minister nu zo
reageert op opmerkingen van de Kamer. Een goed functionerende overheid is
een overheid die haar afspraken nakomt. Beter kan het niet gaan.Zij is van mening dat BVK en BZK leidend zouden moeten zijn in een algemene
bestuursdienst en de «shared services». De aansturing van de ABD
staat nu onder spanning. Het was ooit de bedoeling dat de ABD een grote algemene
bestuursdienst zou worden, maar de dienst blijft beperkt tot topambtenaren
en wordt aangestuurd door de andere ministeries.Hoe kan de functie van «moederdepartement» door het ministerie
van BZK worden herwonnen? Voor de gemeenten is BZK toch hèt departement.
Misschien wordt er wel veel tijd besteed aan overleg, maar de effectiviteit
daarvan is ver te zoeken.Mevrouw Fierens vraagt om een plan van aanpak voor de uitstekende aanbevelingen
van de commissie-De Grave dat leidt tot implementatieafspraken.Mevrouw Spies (CDA) vindt het prachtig dat
het nu afgelopen is met de bescheidenheid, maar dan is ook de tijd van alleen
maar mooie woorden voorbij. De bewindslieden delen de urgentie die de Kamer
wenst bij de uitvoering van de bevindingen van de commissie-De Grave en daarom
is het jammer dat er dan weer tot april moet worden gewacht voor een plan
van aanpak bij de eerste zes aanbevelingen. Naar haar stellige overtuiging
zijn deze korte termijn aspecten veel belangrijker voor het herstel van de
goede verhouding tussen overheid en burger dan de wijziging van structuren
die veel meer tijd vergt. Die wijzigingen op korte termijn vormen een echte
aanzet tot bestuurlijke vernieuwing, want zij zullen ergernissen wegnemen
van bedrijven en burgers. Daar past een ambitieuze opstelling bij. Zij gaat
ervan uit dat zij die in april terugziet in concrete voorstellen van het kabinet
voor de vereenvoudiging van een aantal dossiers. Zij zegt dat zij geduld zal
betrachten tot begin april, maar dan moet er toch echt wat liggen.De heer Van Beek (VVD) stelt vast dat een
wat zwaardere aanzet van de leden de bewindslieden beweegt tot de gewenste
activiteiten en emotie. Hij heeft het gevoel dat zij de handschoen hebben
opgepakt, maar dit schept ook verplichtingen voor de Kamer. Per slot van rekening
is de brief over het rapport van de commissie-De Grave op 22 augustus
vorig jaar gedateerd.Als bewindslieden onder vuur liggen, moet dit ook worden gevoeld in de
ambtelijke organisatie. Die zou ervoor moeten zorgen dat de politiek verantwoordelijken
worden bediend en dat toezeggingen aan en afspraken met de Kamer, gemeenten,
provincies of wie dan ook, worden nagekomen.De minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties stelt vast dat het een enorme tour de force zal zijn om de ambities
waar te maken die zijn neergelegd in het Programma Andere Overheid. Het is
jammer dat mevrouw Fierens de indruk heeft dat haar kritiek niet serieus wordt
genomen. Hij is heel benieuwd naar de punten die zij in haar zwartboek
heeft opgenomen, maar herkent zich niet in het beeld dat het een mechanisme
is om afspraken vooruit te schuiven.Juist op het terrein van ICT wordt in samenwerking met het ministerie
van Economische Zaken hard gewerkt aan de uitvoering van het Programma Andere
Overheid. Dit was een van de drie speerpunten die extra aandacht zouden krijgen.
Overigens verloopt inmiddels 55% van de overheidsdienstverlening via
internet. Wie had dit een aantal jaren geleden kunnen denken? Dit is ook te
danken aan dit programma.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zegt dat hij altijd bereid is om kritiek te incasseren, maar die
moet dan wel gebaseerd zijn op de goede informatie. De opmerking dat de ABD
alleen bestemd is voor de directeuren- en secretarissen-generaal is niet waar.
In de ABD zijn managementfuncties vanaf schaal 15 opgenomen en overige functies
vanaf schaal 16. De ambitie op dit punt is dat de ABD een grotere rol gaat
spelen bij de stroomlijning van de salariëring. Die moet eenduidiger
worden en centraal aangestuurd. Dit proces verloopt naar wens en hij vindt
de kritiek op de ABD dan ook niet gerechtvaardigd.Hij heeft de afspraken opgesomd die het kabinet heeft gemaakt om verdere
bestuurlijke drukte te voorkomen. Hij stelt voor dat de woordvoerders hier
aan tafel proberen dezelfde rol in de Kamer te spelen. Dan ontstaat er een
mooie alliantie.ToezeggingenDe voorzitter constateert dat de bewindslieden de volgende toezeggingen
hebben gedaan:– de minister voor BVK zal de lijst van mevrouw Fierens in ontvangst
nemen;– de «quick scan» voor het plan van aanpak van de aanbevelingen
van de commissie-De Grave wordt in april aanstaande aan de Kamer gestuurd;– de Kamer ontvangt een voorstel voor de omvang van de gemeenteraden
met ingang van 1 januari 2010, de zogenaamde dualiseringscorrectie;– de Kamer ontvangt een brief met een verkenning van en een proces
voor verlenging van de zittingsduur van gekozen organen naar vijf of zes jaar;– de Kamer ontvangt binnenkort een voorstel voor een nieuwe Waterschapswet.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Noorman-den UylAdjunct-griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,HendrickxXNoot1Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Van Beek (VVD), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Luchtenveld
(VVD), Wilders (Groep Wilders), De Pater-van der Meer (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Van der Ham (D66), Algra (CDA),
Haverkamp (CDA), Van Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF),
Boelhouwer (PvdA), Dubbelboer (PvdA), Van Schijndel (VVD), Irrgang (SP) en
Meijer (PvdA).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Weekers (VVD), Slob (ChristenUnie), Hirsi Ali (VVD),
Szabó (VVD), Rambocus (CDA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz
(CDA), Van As (LPF), Van Haersma Buma (CDA), Koşer Kaya (D66), Eski
(CDA), Knops (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum (CDA), Hamer (PvdA), Hermans
(LPF), Leerdam (PvdA), Wolfsen (PvdA), Van der Sande (VVD), Kant (SP), Balemans
(VVD) en De Wit (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29362-78.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl