Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20032004-28170, nr. C

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

18-12-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28170 nr. C

12-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenVragen van de leden van de fractie van het CDAIntegratie van leeftijd in de AwgbPensioenregelingenToetredingsleeftijdenSamenloop van betaalde arbeid en pensioenGematigd/gemitigeerd eindloonArtikel 9: vermelding reden leeftijdsgrensVragen van de leden van de fractie van de PvdAReikwijdte van de wetToetsing van discriminatieIntimidatie/victimisatieLijst onverkort gerechtvaardigd onderscheid naar leeftijdImplementatie van het nondiscriminatiebeginsel; rol van
de overheidOnderscheid in CAO-bepalingenVragen van de leden van de fractie van de VVDCriteria objectieve rechtvaardigingSchaarste als legitimatiegrondMaatschappelijke aanvaardbaarheidVoorstellen FPUFunctioneel leeftijdsontslagProportionaliteitsargumentVermelding reden leeftijdsgrens in advertentiesVragen van de leden van de fractie van D66AOW-gerechtigde leeftijdVoorlichtingLeeftijdonderscheid in advertentiesKrijgsmachtUitbreiding naar andere terreinenVragen van de leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie
(CU)Verantwoordelijkheid van uitzendbureausOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28170Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 170Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs
(Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)CMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 12 december 2003AlgemeenDe regering dankt de leden van de Eerste Kamer voor hun inbreng op het
wetsvoorstel gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep
en beroepsonderwijs (Kamerstukken I 2003–2004, 28 170, nr. A).
Het stemt de regering verheugd dat het uitgangspunt van het wetsvoorstel door
verschillende fracties wordt onderschreven.Vragen van de leden van de fractie van het CDAIntegratie van leeftijd in de AwgbDe leden van de fractie van het CDA zien met belangstelling uit naar het
onderzoek naar de vraag of en zo ja, op welke wijze de integratie van de grond
leeftijd en ook handicap/chronische ziekte in de Algemene wet gelijke behandeling
(Awgb) mogelijk en wenselijk is.Met betrekking tot het onderzoek naar integratie in de Awgb merkt de regering
het volgende op. In december 2002 hebben de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
de Tweede Kamer laten weten dat zowel het wetsvoorstel gelijke behandeling
op grond van leeftijd bij de arbeid (hierna: wetsvoorstel leeftijd) als de
wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (hierna:
wet handicap) in de Awgb zullen worden geïntegreerd. Het gaat hierbij
om een technische integratie, waarbij geen inhoudelijke wijzigingen zijn beoogd.
Het tijdpad voor de integratie ziet er als volgt uit. Integratie kan pas plaatsvinden
nadat zowel het wetsvoorstel leeftijd als het wetsvoorstel EG implementatiewet
Awgb (Kamerstukken I 2003–2004, 28 770, nr. A) door de Eerste Kamer
zijn aangenomen. Daarna volgt een verkenning en de voorbereiding van een Integratiewetsvoorstel
(voor leeftijd én handicap/chronische ziekte). De verwachting is dat
het formele wetgevingstraject binnen een half jaar na de vaststelling van
beide wetten door de Eerste Kamer kan worden gestart.PensioenregelingenDoor de leden van de fracties van het CDA en de VVD zijn enkele vragen
gesteld over leeftijden in verband met pensioenregelingen.Een van die vragen is: kan de werkgever de werknemer verplichten om uiterlijk
op de richtleeftijd met pensioen en uit dienst te gaan of heeft de werknemer
het recht om tot de 65-jarige leeftijd door te werken?Hiervoor geldt het volgende. Gelet op artikel 8 van het wetsvoorstel is
op de pensioenleeftijd zelf het verbod tot het maken van onderscheid op grond
van leeftijd niet van toepassing. Anders ligt dit voor beëindiging van
de arbeidsverhouding als gevolg van het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd indien die voor de 65ste verjaardag ligt. Op een dergelijke beëindiging
is het verbod op het maken van onderscheid naar leeftijd wél van toepassing.
Deze beëindiging zal dus, indien de werknemer er niet mee instemt, objectief
gerechtvaardigd moeten kunnen worden. Op dit moment komt nog veelvuldig voor
dat in CAO's afspraken zijn opgenomen die inhouden dat de arbeidsovereenkomst
van rechtswege eindigt op het moment dat de pensioengerechtigde leeftijd lager
dan 65 jaar, soms ook wel spilleeftijd genoemd, wordt bereikt. Sociale partners
hebben aangegeven dat men er aan hecht dat deze reeds lange tijd bestaande
uitvoeringspraktijk kan worden voortgezet. Structureel is dat evenwel niet
mogelijk omdat dit naar het oordeel van de regering in strijd is met Richtlijn
2000/78/EG. De discussie heeft er wel toe geleid dat tijdens de parlementaire
behandeling in de Tweede Kamer een amendement is aanvaard waardoor de inwerkingtreding
van dit onderdeel van de wet wordt uitgesteld tot 2 december 2006 (Kamerstukken
II 2002–2003, 28 170, nr. 17, opgenomen als artikel 16 in het onderhavige
wetsvoorstel). Het amendement geeft sociale partners en individuele werkgevers
tot 2 december 2006 de tijd om in (individuele en collectieve) arbeidsovereenkomsten
en pensioenregelingen opgenomen bepalingen, waarin aan het bereiken van de
pensioengerechtigde leeftijd (verplicht) ontslag voor werknemers is gekoppeld,
aan te passen aan het wetsvoorstel. De EG-richtlijn biedt ook de mogelijkheid
van dit uitstel.Het antwoord luidt dan ook dat gedurende deze periode een werkgever een
werknemer kan dwingen met pensioen en uit dienst te gaan als dit in de CAO
is afgesproken. Een lagere ontslagleeftijd hoeft in deze periode niet objectief
gerechtvaardigd te worden. Hierbij moet worden opgemerkt dat artikel 16 alleen
betrekking heeft op leeftijden die vóór de datum van inwerkingtreding
van de wet in de (individuele of collectieve) arbeidsovereenkomst of de pensioenregeling
waren opgenomen. Na de overgangsperiode dient een werkgever de beëindiging
van de arbeidsverhouding op een leeftijd lager dan 65 jaar objectief te kunnen
rechtvaardigen.Door de leden van de fractie van het CDA zijn eveneens vragen gesteld
over het gebruik van verschillende actuariële factoren op basis van leeftijd
en geslacht.Voor wat betreft de verschillende actuariële factoren naar leeftijd
kan hierover, mede in antwoord op een vraag van de leden van de fractie van
de VVD, het volgende worden opgemerkt.Op grond van artikel 3 van dit wetsvoorstel is onderscheid op grond van
leeftijd verboden bij arbeidsvoorwaarden. Pensioenen vormen een onderdeel
van de arbeidsvoorwaarden. Bij pensioenen mag er dus geen onderscheid op grond
van leeftijd plaatsvinden tenzij een van de in artikel 7 genoemde uitzonderingen
van toepassing is. Daarnaast is in artikel 8 het verbod van onderscheid uitgezonderd
voor drie specifieke onderwerpen op pensioengebied, waaronder actuariële
berekeningen bij pensioenvoorzieningen.Voor wat betreft het hanteren van verschillende actuariële factoren,
afhankelijk van geslacht, kan worden opgemerkt dat dit niet onder het bereik van het voorliggende wetsvoorstel valt. In algemene zin kan
daarover echter worden opgemerkt dat op grond van de Wet gelijke behandeling
van mannen en vrouwen al geldt dat uitkeringen voor mannen en vrouwen gelijk
moeten zijn. Voor beschikbare premieregelingen treedt deze verplichting in
werking met ingang van 1 januari 2005. De Wet gelijke behandeling van mannen
en vrouwen onderkent meerdere mogelijkheden om dat doel te bereiken. Het gebruik
van sekseafhankelijke factoren is dus niet per definitie verboden, maar wordt
nadrukkelijk beperkt door het gebod van de gelijke uitkomsten.In het verlengde hiervan vragen de leden van de fractie van het CDA zich
af of een pensioenregeling met een met de leeftijd (of met leeftijdcohorte)
oplopende beschikbare premie objectief gerechtvaardigd is.In geval van beschikbare premieregelingen wordt in plaats van pensioenuitkering
een premie door de werkgever toegezegd (beschikbaar gesteld) die op een later
moment door de werknemer wordt aangewend om pensioen in te kopen. Er zijn
beschikbare premieregelingen waarbij de beschikbare premie voor iedereen gelijk
is en beschikbare premieregelingen waarbij de beschikbare premie toeneemt
bij het toenemen van de leeftijd van de deelnemer.Een beschikbare premie die voor iedereen gelijk is, ongeacht leeftijd,
is toegestaan. De arbeidsvoorwaarde is immers de toegezegde premie en die
is voor alle leeftijdscategorieën gelijk. Een gelijke premie, ongeacht
leeftijd, heeft echter als consequentie dat er verschillen in pensioenaanspraken
kunnen ontstaan, die voortvloeien uit de actuariële berekeningen: met
het toenemen van de leeftijd zal voor de beschikbare premie minder pensioen
kunnen worden ingekocht.Als de beschikbare premie bij het toenemen van de leeftijd cohortsgewijs
toeneemt (afhankelijk is van de leeftijd derhalve) is dat op grond van artikel
8, derde lid van dit wetsvoorstel uitsluitend toegestaan als het verschil
in premie is terug te voeren op actuariële berekeningen. Dat wil zeggen
dat verschil in premie is toegestaan indien daarmee voor alle leeftijdscategorieën
eenzelfde pensioen wordt bereikt. Indien het verschil in premie niet is terug
te voeren op dergelijke actuariële berekeningen valt een dergelijke beschikbare
premieregeling niet onder de uitzondering van artikel 8, derde lid.ToetredingsleeftijdenDoor de leden van de fractie van het CDA zijn ook opmerkingen gemaakt
over toetredingsleeftijden in pensioenregelingen.In het wetsvoorstel is in artikel 8, tweede lid, bepaald dat het verbod
van onderscheid niet van toepassing is op toetredingsleeftijden in pensioenregelingen.
Toetredingsleeftijden in pensioenregelingen vormen dus geen verboden onderscheid
naar leeftijd. Dat geldt ook voor de toetredingsleeftijden in zogenoemde prepensioenregelingen.
De bepaling dat de opbouw van een prepensioen aanvangt op een leeftijd gelegen
10 jaar voor de prepensioendatum is in feite een toetredingsleeftijd. Vanaf
het tijdstip gelegen 10 jaar voor de prepensioendatum treedt een deelnemer
toe tot de prepensioenregeling en begint de opbouw van prepensioen. Aangezien
toetredingsleeftijden zijn uitgezonderd van het verbod van onderscheid naar
leeftijd, vormt een dergelijke bepaling geen verboden onderscheid naar leeftijd.
Het is daarbij niet relevant of de prepensioenregeling in een afzonderlijk
(prepensioen)reglement is opgenomen of deel uitmaakt van het (hoofd)pensioenreglement.Dit alles neemt niet weg dat er ook maatschappelijke opvattingen bestaan
over het hanteren van (hoge) toetredingsleeftijden. Het kabinet Kok II heeft
in de notitie Hoofdlijnen voor een nieuwe Pensioenwet (Kamerstukken II 2001–2002,
28 294, nr. 1) ook reeds aangegeven geen voorstander te zijn van (hoge)
toetredingsleeftijden voor een pensioenregeling. De door de leden
van de fractie van het CDA aangevoerde argumenten hebben ook bij deze kabinetsopvatting
een belangrijke rol gespeeld. Echter, een discussie over de wenselijkheid
van toetredingsleeftijden wordt door het kabinet vooral als een beleidsmatige
discussie gezien. Om die reden geeft het kabinet er de voorkeur aan die discussie
niet te voeren in het kader van het onderhavige wetsvoorstel maar die te betrekken
bij een brede discussie over inhoud en vormgeving van het Nederlandse pensioenstelsel.Inmiddels is geconstateerd dat bij diverse partijen in de samenleving
nog andere vragen leven over de relatie tussen pensioenregelingen en het voorliggende
wetsvoorstel. De regering meent er goed aan te doen op deze plaats zijn visie
op die onderdelen weer te geven.Samenloop van betaalde arbeid en pensioenZoals hiervoor in antwoord op vragen van de leden van de fractie van het
CDA al is aangegeven kan, na afloop van de overgangsperiode, een werknemer
niet ontslagen worden op grond van zijn of haar leeftijd als die leeftijd
onder de AOW-gerechtigde leeftijd ligt en daarvoor geen objectieve rechtvaardiging
aanwezig is. Met andere woorden: een werknemer die deelneemt in een pensioenregeling
waarin de pensioengerechtigde leeftijd bijvoorbeeld 62 is, hoeft niet in te
stemmen met ontslag op die leeftijd. Fiscaalrechtelijk heeft de beslissing
van een werknemer om door te werken na het ingaan van het pensioen op het
moment van het bereiken van de in een pensioenregeling overeengekomen pensioen-(richt)leeftijd
van bijvoorbeeld 62 jaar geen gevolgen. Dat geldt ook voor de vraag of de
pensioenregeling van deze werknemer dan nog wel als een inkomensvoorziening
in de zin van artikel 18 van de Wet op de loonbelasting 1964 kan worden aangemerkt.
Er wordt nog steeds voldaan aan de in dit artikel gegeven omschrijving van
pensioenregeling.Er zijn geen wettelijke bepalingen bekend die problemen veroorzaken in
situaties waarin de in een pensioenregeling overeengekomen pensioendatum vóór
de 65-jarige leeftijd ligt en de werknemer toch wil blijven doorwerken na
de pensioendatum. Noch in het fiscaal recht noch in het civiel recht zijn
dergelijke bepalingen aangetroffen. In de ogen van de regering is er dan ook
geen sprake van problemen in situaties waarin het einde van de arbeidsovereenkomst
ná de in de pensioenregeling overeengekomen pensioendatum ligt. Mochten
sociale partners er de voorkeur aan geven dat de ingangsdatum van het pensioen
samenvalt met het einde van het dienstverband, dan kunnen zij dat realiseren
door in het pensioenreglement te bepalen dat het pensioen niet eerder ingaat
dan nadat de arbeidsovereenkomst is beëindigd.Tot slot kan nog worden opgemerkt dat het ook nu al mogelijk is dat een
werknemer blijft doorwerken na het bereiken van de pensioen(richt)-leeftijd.
Daar brengt dit wetsvoorstel geen verandering in. De enige verandering die
dit wetsvoorstel veroorzaakt is dat een werkgever een werknemer die wil blijven
doorwerken na het bereiken van de pensioenleeftijd niet meer kan ontslaan
vanwege het bereiken van die leeftijd als de pensioenleeftijd lager is dan
de AOW-gerechtigde leeftijd en daar geen objectieve rechtvaardigingsgrond
voor kan worden aangevoerd.Gematigd/gemitigeerd eindloonBij eindloonregelingen bedraagt het uiteindelijke pensioen, afhankelijk
van het aantal dienstjaren, een bepaald percentage van het laatstverdiende
salaris. Salarisverhogingen leiden tot een pensioenverhoging over alle dienstjaren.
Er bestaan eindloonregelingen waarin boven een bepaalde leeftijd (bijvoorbeeld
55 jaar of 60 jaar) het gemiddelde van de laatste 5 pensioengrondslagen
als uitgangspunt voor de berekening van de hoogte van het pensioen wordt genomen
of waarbij salarisstijgingen vanaf een bepaalde leeftijd in het geheel niet
meer worden meegenomen voor de pensioengrondslag (geen pensioenverhoging opleveren
derhalve). Deze pensioenregelingen worden gematigd/gemitigeerd eindloonregelingen
genoemd. Door matiging van een eindloonregeling worden de pensioenkosten beperkt
door vermindering van de backservicelasten en wordt «pensioenpromotie»
(een salarisverhoging aan het eind van de arbeidscarrière zonder dat
daar daadwerkelijk een promotie aan ten grondslag ligt om zo het niveau van
het pensioen te verhogen) tegengegaan.In zo'n pensioenregeling wordt een onderscheid naar leeftijd gemaakt:
vanaf een bepaalde leeftijd tellen salarisverhogingen niet of slechts in beperkte
mate mee voor de berekening van het pensioen. Dit onderscheid valt niet onder
de uitzonderingen van artikel 8 van het onderhavige wetsvoorstel. De vraag
die zich nu voordoet is of het onderscheid in deze pensioenregelingen objectief
te rechtvaardigen is. Daarvoor is vereist dat er sprake is van een legitiem
doel en passende en noodzakelijke middelen om dit doel te bereiken.Het doel van gemitigeerde eindloonregelingen is het beperken van pensioenkosten
en voorkomen van pensioenpromotie, dat wil zeggen misbruik van de mogelijkheid
om door middel van een onevenredige salarisstijging aan het eind van de arbeidscarrière
het pensioenniveau op te hogen. Hiermee wordt tevens een onevenredig beroep
op de solidariteit tegengegaan. De kans dat de rechter van mening is dat aansluiting
bij leeftijd in gematigd/gemitigeerd eindloonregelingen geen noodzakelijk
middel is om dit doel te bereiken, moet reëel worden geacht. Het doel
kan namelijk ook bereikt worden door in plaats van aan te sluiten bij een
bepaalde leeftijd, aan te sluiten bij een bepaald niveau van salarisstijgingen.
Bijvoorbeeld door in de pensioenregeling op te nemen dat salarisstijgingen
die meer dan x% boven de jaarlijkse CAO-loonstijging uitkomen niet meetellen
voor de berekening van het pensioen. Op die manier wordt met een ander middel
waarbij geen sprake is van onderscheid naar leeftijd, hetzelfde resultaat
bereikt.Het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965 bepaalt in artikel 10b, eerste
lid, dat in geval van eindloonregelingen gedurende de vijf jaren voorafgaande
aan de in de pensioenregeling vastgestelde ingangsdatum, loonstijgingen tot
ten hoogste 2 procent boven de gemiddelde loonindex voor de CAO-lonen per
maand in aanmerking komen als loonbestanddelen waarover pensioen wordt opgebouwd.
Voor loonstijgingen als gevolg van gangbare functiewijzigingen of gangbare
periodieken, geldt dat maximum niet.De regering is van mening dat deze bepaling zich niet goed verhoudt met
het nu voorliggende wetsvoorstel. Hiervoor is al aangegeven dat een onderscheid
naar leeftijd, dat wordt gemaakt in gematigd eindloonregelingen waarin is
bepaald dat vanaf een bepaalde leeftijd salarisverhogingen niet of slechts
in beperkte mate meetellen voor de berekening van het pensioen, waarschijnlijk
niet objectief gerechtvaardigd wordt geacht. In feite heeft artikel 10b van
het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965 hetzelfde karakter: vanaf een bepaalde
leeftijd (namelijk de leeftijd gelegen vijf jaar voor de in de pensioenregeling
vastgelegde pensioenleeftijd) mag voor de berekening van het pensioen een
salarisstijging van ten hoogste 2 procent boven de gemiddelde loonindex voor
CAO-lonen in aanmerking worden genomen. In overleg met de staatssecretaris
van Financiën zal worden bezien hoe hierin kan worden voorzien. Artikel 9: vermelding reden leeftijdsgrensDe leden van de fractie van het CDA vragen voorts of in artikel 9 van
het onderhavige wetsvoorstel met het vermelden van «de grond»
een van de in Richtlijn 2000/78/EG vermelde gronden bedoeld wordt of dat bedoeld
wordt de objectieve rechtvaardiging.Met het vermelden van «de grond» wordt bedoeld het vermelden
van de reden voor het maken van onderscheid op grond van leeftijd en niet
het vermelden van een van de in Richtlijn 2000/78/EG genoemde non-discriminatiegronden.
In de memorie van toelichting heeft de regering opgemerkt dat bij de bekendmaking
van een vacature, bijvoorbeeld door middel van een wervingsadvertentie in
een dag- of weekblad of op internet, alleen een leeftijdsgrens mag worden
genoemd als één van de in artikel 7, eerste lid, genoemde uitzonderingen
van toepassing is. Met andere woorden: een leeftijdsgrens mag alleen worden
genoemd als deze objectief gerechtvaardigd is. De verplichting tot het vermelden
van de grond voor het maken van onderscheid op grond van leeftijd komt er
dan ook op neer dat de objectieve rechtvaardiging moet worden vermeld. Artikel
9 sluit aan bij de bewoordingen van artikel 3 van de Wet gelijke behandeling
mannen en vrouwen, waarin een soortgelijke verplichting is neergelegd.Vragen van de leden van de fractie van de PvdAReikwijdte van de wetDe leden van de fractie van de PvdA vragen zich af waarom het wetsvoorstel
leeftijd zich niet ook uitstrekt tot het terrein van goederen en diensten,
zoals in de Awgb wel het geval is. Mede in het licht van de meeromvattende
gelijke behandelingsoperatie waarvan dit wetsvoorstel deel uitmaakt ligt het
voor de hand dit maatschappelijk belangwekkende onderwerp ook mee te nemen,
zo menen deze leden. Zij vragen of de regering dit met hen deelt.De consequenties van een mogelijke uitbreiding voor de grond leeftijd
naar het terrein van goederen en diensten zijn nog niet zodanig uitgekristalliseerd
dat al tot wetgeving kon worden overgegaan. Toegezegd is dat de regering de
Tweede Kamer een gemotiveerde reactie zal geven op de vraag of er noodzaak
en behoefte bestaat om regelgeving op te stellen op het terrein van goederen
en diensten (waaronder wonen en onderwijs) en zo ja, hoe (Handelingen II 2003–2004,
blz. 5144–5145). Deze reactie zal de regering te zijner tijd ook aan
de Eerste Kamer doen toekomen.Toetsing van discriminatieDe leden van de fractie van de PvdA vragen zich af waarom in de omschrijving
van de toets van de objectieve rechtvaardiging in artikel 7 lid 1 sub c achter
de term «legitiem doel» niet is vermeld «waaraan iedere
wens tot discriminatie vreemd is» zoals in de jurisprudentie van het
EG-Hof gebruikelijk is.Met de huidige omschrijving van de toets van de objectieve rechtvaardiging
in artikel 7 van het wetsvoorstel is aangesloten bij de terminologie van de
richtlijn. Zowel in artikel 6 (betreffende de specifieke objectieve rechtvaardigingstoets
voor de grond leeftijd) als in artikel 2, tweede lid, onderdeel b, van de
richtlijn (betreffende de algemene objectieve rechtvaardigingstoets voor indirect
onderscheid) is de term «legitiem doel» gebruikt, zonder nadere
toevoeging. Het vereiste dat er sprake dient te zijn van een legitiem doel
omvat twee criteria die ook in de jurisprudentie zijn te vinden, namelijk
dat er sprake moet zijn van een daadwerkelijk bestaande behoefte van de organisatie
en dat aan het nagestreefde doel ieder oogmerk van discriminatie vreemd dient
te zijn. De voorwaarde dat aan het doel «iedere wens tot discriminatie
vreemd dient te zijn» is derhalve niet expliciet maar wel
impliciet in de toets opgenomen. Een doel dat discriminerend is, kan in geen
geval legitiem zijn. Het opnemen van de door de leden van de fractie van de
PvdA gesuggereerde zinsnede is mitsdien overbodig.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af of de toets van de
objectieve rechtvaardiging afwijkt van wat gebruikelijk is bij de rechter
en de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) en of de proportionaliteitstoets
onderdeel uitmaakt van de toets.Het in artikel 7 opgenomen criterium van de objectieve rechtvaardiging
omvat ook de toets van de proportionaliteit en wijkt daarmee niet af van wat
gebruikelijk is bij de rechter en de CGB. De vraag of het middel proportioneel
is komt aan de orde bij de vraag of het middel noodzakelijk is (het derde
criterium van de toets). In de parlementaire stukken is bij de beschrijving
van de objectieve rechtvaardigingstoets en bij de uitwerking van voorbeelden
aandacht besteed aan het proportionaliteitsvereiste (zie onder meer Kamerstukken
II 2001–2002, 28 170, nr. 5, blz. 14–16 en blz. 32 en Kamerstukken
II 2001–2002, 28 170, nr. 7, blz. 5–7).Intimidatie/victimisatieDe leden van de fractie van de PvdA hebben met betrekking tot het onderwerp
intimidatie de vraag gesteld waar de grens ligt tussen de werking van artikel
2 en artikel 3 onderdeel h van het wetsvoorstel.Als de werkgever zelf dan wel een leidinggevende werknemer, die feitelijk
gezag uitoefent en daardoor functioneert als werkgever, een werknemer intimideert
op grond van zijn leeftijd, dan wordt er in strijd gehandeld met het verbod
van intimidatie zoals opgenomen in artikel 2, eerste lid, van dit wetsvoorstel.
De werkgever is daarvoor aansprakelijk.In het geval de werknemer geïntimideerd wordt door een collega-werknemer,
is artikel 2, eerste lid, niet van toepassing. Er wordt in zo'n geval door
de werkgever in strijd gehandeld met het verbod van onderscheid bij de arbeidsomstandigheden
(artikel 3, onderdeel h, van het wetsvoorstel), indien hij nagelaten heeft
adequaat en tijdig te reageren op het intimiderend gedrag.Verder vragen deze leden waarop een beroep kan worden gedaan als derden,
zoals klanten of afnemers, de werknemer intimideren.Ook in dit geval kan de werknemer een beroep doen op artikel 3, sub h.
De bewijslastregel zoals opgenomen in artikel 12 van het wetsvoorstel is ook
op deze situatie van toepassing.De vraag of en op welke wijze de werknemer zaken kan aandragen die een
beroep op artikel 2 kunnen doen slagen, kan als volgt worden beantwoord.Indien de werknemer voor de rechter feiten aanvoert die onderscheid in
de vorm van intimidatie op grond van leeftijd doen vermoeden, dient de werkgever
te bewijzen dat niet in strijd met de wet is gehandeld. Ter ondersteuning
van zijn stelling kan de werknemer onder meer gebruik maken van getuigenverklaringen.Met betrekking tot het onderwerp victimisatie vragen deze leden zich af
hoe veelal subtiele victimisatie te voorkomen valt en of dit überhaupt
juridisch mogelijk is.De regering is van mening dat de artikelen 10 en 11 van het onderhavige
wetsvoorstel een goede bescherming bieden tegen benadeling van personen wegens
het feit dat zij een beroep hebben gedaan op de wet. Met deze artikelen wordt
niet alleen bescherming geboden tegen victimisatieontslag maar ook tegen andere
vormen van benadeling, zoals een overplaatsing naar een minder aantrekkelijke
functie. Bovendien wordt niet alleen degene die een beroep op
de wet doet beschermd, maar ook anderen die daarbij bijstand verlenen, waaronder
getuigen.Lijst onverkort gerechtvaardigd onderscheid naar leeftijdDe bij nota naar aanleiding van het verslag gevoegde inventarisatie van
leeftijdsgrenzen (Kamerstukken II 2002–2002, 28 170, nr. 5, blz.
44 e.v.) heeft bij de leden van de fractie van de PvdA enkele vragen opgeroepen.
Het betreft de maximum-toetredingsleeftijd van 35 jaar voor de rijksbrandweeracademie
en de maximumleeftijd van 70 voor leden van diverse geschillencommissies.
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is toegezegd
dat het volledige overzicht van leeftijdsgrenzen nogmaals zal worden bezien
en dat de leden van de Tweede Kamer voor de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
een bijgesteld overzicht zullen ontvangen met per leeftijdsgrens een volledige
uitwerking van de objectieve rechtvaardiging (Handelingen II 2003–2004,
blz. 5136–5137). Dit bijgestelde overzicht zal ook aan de leden van
de Eerste Kamer worden gezonden.Implementatie van het nondiscriminatiebeginsel; rol van
de overheidIn het verlengde van de vorige vraag vragen de leden van de fractie van
de PvdA naar de coördinatie van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
bij het ontwikkelen van de toets en of de toets tijdig gereed kan zijn voor
de inwerkingtreding van de wet.De toets dient uitgevoerd te worden door het ministerie waaronder de desbetreffende
regeling valt. Voor het hanteren van de toets zijn in de memorie van toelichting
en de nadere stukken voldoende handreikingen geboden. Naast een uitvoerige
omschrijving van de toets zijn diverse voorbeelden gegeven waarbij de toets
is uitgewerkt voor concrete situaties. Zoals hiervoor is aangegeven, zijn
de ministeries naar aanleiding van de behandeling van het wetsvoorstel in
de Tweede Kamer opnieuw verzocht om de inventarisatie te bezien en per leeftijdsgrens
de toets van de objectieve rechtvaardiging aan de hand van een aantal vragen
uit te werken. Dit zal moeten leiden tot een bijgesteld overzicht dat voor
de inwerkingtreding van de wet naar de beide Kamers verzonden kan worden.Onderscheid in CAO-bepalingenDe leden van de fractie van de PvdA hebben een aantal vragen gesteld over
de rol van de Minister van Sociale Zaken en werkgelegenheid ten aanzien van
naar leeftijd onderscheidende bepalingen in cao's.Het Ministerie van Sociale zaken onderneemt diverse activiteiten om de
naleving van het onderhavige wetsvoorstel te bevorderen. Voor een overzicht
van de reeds uitgevoerde en nog uit te voeren voorlichtingsactiviteiten die
(mede) gericht zijn op sociale partners (waaronder de CAO-onderhandelaars)
wordt verwezen naar het antwoord op de vraag naar de voorlichtingsactiviteiten
van de leden van de fractie van D66. Ten aanzien van de algemeen verbindendverklaring
van een CAO-bepaling die een leeftijdsgrens bevat, zij het volgende opgemerkt:
Indien er een verzoek tot algemeen verbindendverklaring wordt ingediend, worden
de CAO-bepalingen getoetst aan de gelijke behandelingsregelgeving. Indien
er sprake is van evidente strijdigheid met deze
wetgeving, worden de desbetreffende bepalingen niet algemeen verbindend verklaard.
Dit geldt bijvoorbeeld voor bepalingen waarin direct onderscheid gemaakt wordt
op grond van geslacht of ras, tenzij er sprake is van een wettelijke uitzondering
zoals de uitzondering voor voorkeursbeleid.Bestaat er echter onzekerheid over de strijdigheid met deze wetgeving,
dan wordt er vanuit gegaan dat de bepaling in de praktijk geoorloofd kan zijn. De bepaling zal dan voor algemeen verbindend verklaring in aanmerking
komen.Deze onzekerheid kan ook bestaan bij onderscheid op grond van leeftijd,
omdat daarbij altijd de mogelijkheid bestaat dat voor dit onderscheid een
objectieve rechtvaardiging bestaat. Het is aan de Commissie gelijke behandeling
en uiteindelijk aan de rechter, en niet aan de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, om in een dergelijk, concreet geval te beoordelen of hiervan
wel of geen sprake is.Overigens zij opgemerkt dat elke algemeen verbindendverklaring vergezeld
gaat van een zogenaamd vangnetdictum, waarin het volgende wordt bepaald: Mocht
in de toepassingspraktijk, op grond van een uitspraak van de rechter, onverhoopt
blijken dat een algemeen verbindend verklaarde CAO-bepaling in strijd is met
wet- en regelgeving, dan prevaleert deze regelgeving.Vragen van de leden van de fractie van de VVDCriteria objectieve rechtvaardigingDe leden van de fractie van de VVD vragen ten eerste of de drie criteria
voor de objectieve rechtvaardiging, te weten legitimiteit, doelmatigheid en
proportionaliteit, cumulatief zijn.In antwoord op deze vraag laat de regering weten dat deze criteria, aan
de hand waarvan de objectieve rechtvaardigingstoets moet worden uitgevoerd,
inderdaad cumulatief zijn. Hieronder zijn per criterium de deelvragen weergegeven,
die moeten worden beantwoord in het kader van de objectieve rechtvaardigingstoets.
Slechts indien al deze vragen bevestigend beantwoord zijn, zal sprake zijn
van een objectieve rechtvaardiging voor het onderscheid op grond van leeftijd. DeelvragenLegitiem doelPassend middelNoodzakelijk middel 1.Is sprake van een daadwerkelijke
behoefte van de organisatie of een noodzakelijke doelstelling van sociaal
beleid?Is het middel geschikt om het doel te bereiken:
wordt het doel gerealiseerd door het middel of bestaat de gerechtvaardigde
verwachting, dat het wordt gerealiseerd?Kan het
doel niet met een ander middel worden bereikt waarbij geen sprake is van onderscheid? 2.Ontbreekt aan het nagestreefde
doel ieder oogmerk van verboden onderscheid? Kan het doel niet worden bereikt met een middel waarbij
sprake is van minder vergaand onderscheid of compensatie van de nadelen? 3.Is sprake van strijd
met andere wetgeving, het recht of de maatschappelijke betamelijkheid? Is er sprake van proportionaliteit:
zijn doel en middel in verhouding met elkaar (niet met kanon op mug schieten)?Schaarste als legitimatiegrondDe leden van de fractie van de VVD vragen of schaarste, die zich op tal
van terreinen manifesteert, een legitimatiegrond is.Het antwoord op de vraag of schaarste een legitimatiegrond is, is alleen
te beantwoorden op grond van de omstandigheden van het geval. Wel kan worden
opgemerkt dat puur financiële overwegingen over het algemeen onvoldoende
zijn voor de objectieve rechtvaardiging van onderscheid op grond van leeftijd.
In de nota naar aanleiding van het verslag is opgemerkt dat vermindering van
kosten voor de werkgever niet zonder meer een legitiem doel zal zijn (Kamerstukken
II 2001–2002, 28 170, nr. 5, blz. 38). In specifieke situaties
kan dat wel het geval zijn, bijvoorbeeld bij een dreigend faillissement. Maatschappelijke aanvaardbaarheidVoorts vragen deze leden wat de minister onder «algemeen maatschappelijk
aanvaardbaar» verstaat.Met het begrip «algemeen maatschappelijk aanvaardbaar» wordt
bedoeld dat er een groot draagvlak in de maatschappij bestaat voor een bepaalde
maatregel.De leden van de fractie van de VVD merken op dat het Centraal bureau voor
de statistiek constateert dat er een algemeen aanvaarde bandbreedte bestaat
waarbij pensionering plaatsvindt tussen vijfenvijftig en vijfenzestig jaar.
Hoe verhoudt zich dit «bandbreedte gevoel» in de samenleving als
legitieme grond om met pensioen te gaan met het beleid van de minister om
mensen langer aan het werk te houden, zo vragen deze leden. Met name over
drie jaar, omdat dan de wetswijziging bij amendement van de Tweede Kamer,
dat gedwongen ontslag in verband met pensionering op een leeftijd lager dan
de AOW-gerechtigde leeftijd legitiem is, afloopt.De regering beseft dat het in de samenleving steeds gebruikelijker is
geworden dat men vervroegd (tussen 55 en 65 jaar) de arbeidsmarkt verlaat.
De afgelopen twee decennia is in Nederland geleidelijk de situatie gegroeid
dat van de bevolking tussen 55 en 65 jaar nog slechts één op
de drie personen werkt. Om de gevolgen van de vergrijzing op te kunnen vangen
is het onder meer noodzakelijk dat ouderen langer behouden blijven voor het
arbeidsproces. In het Hoofdlijnenakkoord is hiervoor een breed pakket aan
maatregelen afgesproken. Het wetsvoorstel gelijke behandeling op grond van
leeftijd bij de arbeid sluit aan bij het beleid van de regering om mensen
langer aan het werk te houden. In het wetsvoorstel is tot uitdrukking gebracht
dat beëindiging van de arbeidsovereenkomst vanwege het bereiken van een
pensioengerechtigde leeftijd lager dan 65 jaar alleen is toegestaan als daar
een objectieve rechtvaardiging voor is. In CAO-bepalingen kan alleen worden
afgesproken dat werknemers bij het bereiken van een pensioengerechtigde leeftijd
van bijvoorbeeld 62 jaar worden ontslagen, als daarvoor een objectieve rechtvaardiging
aanwezig is. Dit betekent dat CAO-bepalingen zullen moeten worden aangepast
als ze niet in overeenstemming zijn met het onderhavige wetsvoorstel. De Tweede
Kamer heeft tijdens de behandeling van het wetsvoorstel het amendement Weekers
c.s. aangenomen (Kamerstukken II 2002–2003, 28 170, nr. 17). Het
amendement geeft sociale partners en individuele werkgevers tot 2 december
2006 de tijd om in (individuele en collectieve) arbeidsovereenkomsten en pensioenregelingen
opgenomen bepalingen, waarin aan het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd
beëindiging van de arbeidsovereenkomst voor werknemers is gekoppeld,
aan te passen aan het wetsvoorstel. Vanaf 2 december 2006 moeten alle
bepalingen voldoen aan artikel 7, eerste lid, onder c, waarin is bepaald dat
ontslag vanwege het bereiken van een leeftijd lager dan 65 jaar objectief
gerechtvaardigd moet worden .Voorstellen FPUVoor wat betreft de vraag van de leden van de fractie van de VVD over
de voorstellen van minister Remkes van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
kan het volgende worden opgemerkt.Er is geen sprake van voornemens om op grote schaal oudere werknemers
af te laten vloeien met een FPU-plus-regeling. Er wordt gestreefd naar een
genuanceerd en geloofwaardig personeelsbeleid. Binnen dat beleid wordt er
naar gestreefd uitstroom van personeel, jong en oud, zoveel mogelijk te voorkomen.Het voorkomen van uitstroom van jong personeel is daarbij vooral van belang
om het effect van de imagocampagnes van de rijksoverheid als werkgever
en de traineeprogramma's voor jonge academici en dergelijke, die worden ingezet
om te anticiperen op de vergrijzing, niet teniet te doen gaan. Het voorkomen
van uitstroom van ouder personeel is belangrijk vanwege het kabinetsstreven
oudere werknemers zo lang mogelijk aan het werk te houden met het oog op de
gevolgen van de vergrijzing. Daarnaast moeten gedwongen ontslagen zoveel als
mogelijk worden voorkomen. Om deze aanpak mogelijk te maken kunnen passende
aanvullende maatregelen gewenst zijn. Het voorstel houdt dan ook in dat het
management, onder strikte condities, in bepaalde individuele situaties, een
uittrederegeling, de FPU plus-regeling, kan aanbieden.Dit betekent geen verruiming maar een inperking van de mogelijkheden van
werkgevers bij de rijksoverheid om vertrekregelingen overeen te komen. Strijdigheid
van deze voornemens met dit wetsvoorstel is, gezien de vrijwilligheid en de
strikte condities waaraan moet worden voldaan om in aanmerking te komen voor
een FPU plus-regeling, niet aan de orde. Functioneel leeftijdsontslagDe vraag van de leden van de fractie van de VVD komt er in essentie op
neer waarom de regering voor ontslag bij 65 jaar een vaste leeftijdsgrens
objectief te rechtvaardigen acht en daarmee juist beoogt dat een individuele
beoordeling van de prestaties van de werknemer wordt voorkomen, terwijl de
regering bij functioneel leeftijdsontslag in de memorie van toelichting tot
een tegengestelde conclusie komt. Voor dergelijke ontslagen dient volgens
de memorie van toelichting een individuele beoordeling of iemand zijn werk
nog aan kan voorop te staan en mag uitsluitend indien een dergelijke beoordeling
niet mogelijk is een vaste leeftijdsgrens gehanteerd worden. Hierop antwoordt
de regering het volgende. In beide door de leden van de fractie van de VVD
genoemde situaties is sprake van een beëindiging van de arbeidsverhouding
op grond van leeftijd. Voor de beëindiging bij het bereiken van de AOW-gerechtigde
leeftijd (65 jaar) heeft de regering in het wetsvoorstel de vraag beantwoord
of sprake is van een objectieve rechtvaardiging. Aangezien naar de mening
van de regering deze vraag in alle gevallen bevestigend kan worden beantwoord,
is deze uitzondering expliciet opgenomen in artikel 7, eerste lid, onderdeel
b, van het wetsvoorstel. Om tot deze conclusie te komen zijn het legitieme
doel en de passendheid en de noodzakelijkheid van deze leeftijdgrens beoordeeld.
Het legitieme doel is gelegen in het feit dat bewerkstelligd wordt dat zonder
aanziens des persoons een voor de gehele beroepsbevolking geldend objectief
criterium wordt gegeven waarbij niet beoordeeld hoeft te worden of de werknemer
nog voldoet. Voor de leeftijd van 65 is bovendien een groot maatschappelijk
draagvlak en deze leeftijd sluit ook aan bij het stelsel van sociale zekerheid.
Tevens is sprake van een vervangend inkomen. Ook de vragen of het middel passend
en noodzakelijk is kunnen derhalve bevestigend worden beantwoord. (Zie Kamerstukken
II 2001–2002, 28 170, nr. 3, blz. 30 – 32 en Kamerstukken
II 2001–2002, 28 170, nr. 5, blz. 31).De vraag of er bij een vaste leeftijdsgrens bij functioneel leeftijdsontslag
ook sprake is van een objectieve rechtvaardiging kan naar de mening van de
regering niet in alle gevallen bevestigend worden beantwoord. Voor deze gevallen
is derhalve geen expliciete uitzondering opgenomen maar is de algemene uitzondering
van artikel 7, eerste lid, onderdeel c van toepassing. In een voorkomend geval
zal aan de hand van de concrete omstandigheden beoordeeld moeten worden of
een objectieve rechtvaardiging aanwezig is. Conform artikel 7, eerste lid,
onder c moeten daarbij het legitieme doel en de passendheid en noodzakelijkheid
van het middel worden bezien. Het legitieme doel zal hierbij een ander zijn
dan bij beëindiging op de AOW-gerechtigde leeftijd. Het legitieme doel
is niet het bieden van een voor de gehele beroepsbevolking geldende grens
voor beëindiging van het werkzame leven maar zal veelal de bescherming
van de gezondheid en de veiligheid van de werknemer of derden
zijn. Bij flo-leeftijden zal het overigens altijd gaan om een lagere leeftijd
dan 65 jaar. Hierdoor ontbreken elementen die bij beëindiging op AOW-gerechtigde
leeftijd een rol spelen zoals brede maatschappelijke aanvaardbaarheid en aansluiting
bij het stelsel van sociale zekerheid. Bij de afweging of het middel (een
vaste ontslagleeftijd lager dan 65) passend en noodzakelijk is om het doel
(veelal bescherming gezondheid en veiligheid) te bereiken, zal met name de
noodzakelijkheidsvraag niet altijd bevestigend beantwoord kunnen worden. Indien
namelijk een individuele beoordeling van de vraag of de werknemer zijn werk
nog kan verrichten mogelijk is, zal de conclusie moeten zijn dat er sprake
is van een voor de werknemer minder belastend middel. Hiermee is het stellen
van een leeftijdsgrens niet noodzakelijk en is derhalve niet voldaan aan een
van de criteria. In een dergelijk geval zal de leeftijdsgrens niet objectief
te rechtvaardigen zijn (Kamerstukken II 2001–2002, 28 170, nr.
3, blz. 33–34).Ten aanzien van regelingen betreffende uitkeringen bij functioneel leeftijdsontslag
kan als handreiking naar de praktijk nog worden opgemerkt dat dergelijke regelingen
worden aangemerkt als een pensioenvoorziening in de zin van dit wetsvoorstel
en derhalve onder de pensioenuitzondering van artikel 8 van het wetsvoorstel
vallen. Het aan de regelingen gekoppelde ontslag valt onder artikel 7. Dit
komt overeen met hetgeen geldt voor pensioenregelingen en daarmee samenhangende
ontslagen. De regelingen vallen onder de uitzondering van artikel 8; de daaraan
gekoppelde ontslagen dienen objectief gerechtvaardigd te zijn. Ook het overgangsrecht
in artikel 16 van het wetsvoorstel ziet zowel op ontslag in verband met pensioen
als op functioneel leeftijdsontslag. Het vorenstaande geldt overigens op dezelfde
wijze voor regelingen in verband met vroegpensioen, flexibel pensioen etc.
voor zover er sprake is van een beëindiging waar de werknemer niet mee
instemt.De leden van de fractie van de VVD wijzen erop dat in CAO's veel leeftijdsgebonden
regelingen voorkomen, die objectief gerechtvaardigd kunnen zijn, en vragen
of de minister deze stuk voor stuk gaat toetsen, bijvoorbeeld in het kader
van de algemeenverbindendverklaring. Voor het antwoord op deze vraag zij verwezen
naar het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de PvdA over
de algemeenverbindendverklaring.ProportionaliteitsargumentDe leden van de fractie van de VVD vragen of het proportionaliteitsargument
bij ontslag bij 65 jaar ook geldt indien het een WW-uitkering betreft.In de beschrijving van de objectieve rechtvaardigingstoets voor ontslag
bij 65 jaar in de memorie van toelichting, is bij de vraag of het middel noodzakelijk
is om het doel te bereiken de aanwezigheid van een vervangend inkomen (AOW)
meegewogen (Kamerstukken II 2001–2002, 28 170, nr. 3, blz. 30–32).
De leden van de fractie van de VVD vragen zich af of bij andere ontslagen
op grond van leeftijd op een lagere leeftijd dan 65 jaar de aanspraak op een
WW-uitkering zal worden meegewogen bij het beoordelen van de proportionaliteit.
Als antwoord kan opgemerkt worden dat bij dergelijke ontslagen de objectieve
rechtvaardigingstoets verricht zal moeten worden. Of het ontslag objectief
te rechtvaardigen is zal afhangen van de vraag of het doel dat de werkgever
daarmee wil bereiken legitiem is en of het middel passend en noodzakelijk
is. In het eerder in deze memorie van antwoord weergegeven schema is nog eens
aangegeven welke deelvragen daartoe beantwoord moeten worden. Pas als alle
eerdere deelvragen bevestigen beantwoord zijn komt de proportionaliteitsvraag
aan de orde. Bij die vraag zal in het algemeen het ontvangen van
een vervangend inkomen een rol kunnen spelen. Zo zal bij de zogenaamde flo-ontslagen
het ontvangen van een passende uitkering mee kunnen wegen bij de vraag of
het ontslag proportioneel is en derhalve bij de vraag of sprake is van een
objectieve rechtvaardiging. Gaat het om ontslagen waaraan geen specifieke
inkomensvervangende uitkering is verbonden maar is de werknemer na het ontslag
aangewezen op een WW-uitkering dan valt te verwachten dat een dergelijke aanspraak,
mede gelet op de specifieke aan een WW-uitkering verbonden kenmerken (o.a.
slechts onder voorwaarden, sollicitatieplicht, tijdelijkheid), slechts een
beperkt gewicht in de schaal kan leggen.Naast inkomen kunnen ook andere belangrijke elementen, zoals integratie
en arbeidssatisfactie van de werknemer, een rol spelen. De regering is het
met de leden van de fractie van de VVD eens dat dit belangrijke elementen
van werk zijn, die des te meer reden geven om leeftijdsontslag streng te toetsen
aan de objectieve rechtvaardigingstoets.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de VVD over
beschikbare premieregelingen en het gebruik van leeftijdsklassen daarbij,
zij verwezen naar het antwoord dat is gegeven op de vraag van de leden van
de fractie van het CDA over beschikbare premieregelingen.Vermelding reden leeftijdsgrens in advertentiesDe leden van de fractie van de VVD stellen voorts een aantal vragen over
artikel 9 van het wetsvoorstel met betrekking tot het vermelden van de grond
voor het maken van onderscheid op grond van leeftijd in advertenties.De verplichting tot het vermelden van de reden voor het maken van onderscheid
op grond van leeftijd maakt deze reden kenbaar en toetsbaar voor derden. Juist
om te zorgen dat een buitenstaander of sollicitant kan beoordelen waarom een
bepaalde leeftijdsgrens in een advertentie is opgenomen, is deze verplichting
in het wetsvoorstel opgenomen. Naar de mening van de regering wordt een werkgever
hierdoor gedwongen om zich te beraden over de geoorloofdheid van het gebruik
van een leeftijdsgrens. De in artikel 9 opgenomen verplichting kan aldus een
preventief effect hebben. Bovendien worden advertenties door een breed publiek
gelezen en het kan belangrijk zijn voor de cultuuromslag inzake de beeldvorming
over leeftijd dat een bloemlezing van de verschillende rechtvaardigingsgronden
in advertenties terugkomt. Een ieder kan een advertentie, waarin onderscheid
naar leeftijd voorkomt, ter beoordeling voorleggen aan de Commissie Gelijke
Behandeling.De regering beseft evenwel dat het risico, dat ongerechtvaardigd leeftijdonderscheid
wordt gemaakt in de beslotenheid van de beoordeling en de selectie, nooit
helemaal uit te sluiten is. De regering is het ten slotte met de leden van
de fractie van de VVD eens dat het voor een potentiële sollicitant nuttig
kan zijn dat hij of zij een indicatie heeft van de leeftijd(scategorie) van
degene die de werkgever zoekt, met dien verstande dat de werkgever bij het
zoeken naar een kandidaat leeftijd alleen een rol mag laten spelen (en mag
vermelden) als hiervoor een objectieve rechtvaardiging bestaat.Vragen van de leden van de fractie van D66De leden van de fractie van D66 vragen nadere uitleg over de criteria
voor de objectieve rechtvaardiging. Bieden deze criteria voldoende garantie,
nu gekozen is voor een half-open stelsel, zo vragen deze leden.Bij het opstellen van het wetsvoorstel is geconcludeerd dat voor de grond
leeftijd een gesloten stelsel niet wenselijk is. Aangezien een groot aantal
ruim geformuleerde uitzonderingen noodzakelijk zou zijn, zou de rechtszekerheid
die een dergelijk stelsel van uitzonderingen biedt slechts relatief
zijn. Bovendien kleeft aan een dergelijk stelsel het risico dat indien de
uitzonderingen niet exact zouden dekken wat nodig is, dit stelsel tot onredelijke
uitkomsten zou kunnen leiden. Bijkomend probleem was ook dat alle uitzonderingen
zouden moeten passen binnen het stramien van artikel 6 van de kaderrichtlijn.In het wetsvoorstel is derhalve gekozen voor een half-open stelsel met
als algemene uitzondering de objectieve rechtvaardiging. De regering is van
mening dat de uitzondering van de objectieve rechtvaardiging het mogelijk
maakt om in de zeer diverse situaties die onder het wetsvoorstel vallen tot
rechtvaardige uitkomsten te komen. Mede door een uitvoerige toelichting van
de bij de objectieve rechtvaardiging te hanteren critera (te weten legitimiteit,
passendheid en noodzakelijkheid) zijn naar de mening van de regering voldoende
handvatten gegeven bij het toepassen van de uitzondering van de objectieve
rechtvaardiging in de praktijk (zie onder meer Kamerstukken II 2001–2002,
28 170, nr. 3, blz. 24–26 en blz. 32–36, Kamerstukken II
2001–2002, 28 170, nr.5, blz. 14–18 en Kamerstukken II 2002–2002,
28 170, nr.7, blz. 1–7).AOW-gerechtigde leeftijdDe leden van de fractie van D66 vragen vervolgens of het verhogen van
de AOW-gerechtigde leeftijd gevolgen heeft voor het verbod van onderscheid
op grond van leeftijd.In antwoord op deze vraag merkt de regering op dat een eventuele verhoging
van de AOW-gerechtigde leeftijd geen wijziging van het onderhavige wetsvoorstel
tot gevolg zal hebben. Het wetsvoorstel spreekt bewust van «de AOW-gerechtigde
leeftijd» en niet van «de leeftijd van 65 jaar» (artikel
7, eerste lid, onder b). Een eventuele verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd
zal ertoe leiden dat pas bij het bereiken van die hogere leeftijd een beëindiging
op grond van artikel 7, eerste lid onder b is toegestaan.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van D66 over
intimidatie door de leidinggevende zij verwezen naar het antwoord op de vraag
van de leden van de fractie van de PvdA met betrekking tot intimidatie.VoorlichtingDe leden van de fractie van D66 vragen wat het kabinet zich voorstelt
bij de voorlichtingscampagne over dit wetsvoorstel.Het ministerie van SZW heeft in samenwerking met de ministeries van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Commissie
Gelijke Behandeling een reeks brainstormbijeenkomsten georganiseerd met betrekking
tot de voorlichting over de nieuwe gelijke behandelingswetgeving. Voor deze
bijeenkomsten zijn sociale partners en belangenorganisaties uitgenodigd.Voorlichting zal samen met de ministeries van VWS en BZK worden vormgegeven
in verband met de (inhoudelijke) samenhang met de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte en de EG implementatiewet Awgb.
De gedachten gaan uit naar gerichte voorlichting al dan niet in samenwerking
met de CGB, bijvoorbeeld aan sociale partners en andere intermediairs. Op
29 oktober 2003 heeft een symposium over de onderhavige wet plaatsgevonden
voor personeelsfunctionarissen, ondernemingsraden en CAO-onderhandelaars.
In 2004 zal MKB cursus en training in opdracht van SZW voorlichtingsbijeenkomsten
voor CAO-onderhandelaars organiseren. De regering denkt verder aan attenderingsadvertenties,
een voorlichtingsbijeenkomst voor sociale partners, geactualiseerde brochures
voor werkgevers en werknemers, actuele informatie op de websites van SZW en
de CGB en factsheets Ook de Europese Commissie voert een informatiecampagne
over gelijke behandeling in de lidstaten: «For diversity. Against discrimination».
(Zie ook Handelingen II 2003–2004, blz. 5138)Leeftijdonderscheid in advertentiesDe leden van de fractie van D66 vragen naar wat wel en niet mag in een
advertentie.Onderscheid op grond van leeftijd is alleen toegestaan als het objectief
gerechtvaardigd is, dat geldt ook voor personeelsadvertenties (op grond van
artikel 3, onderdeel a, van het wetsvoorstel). Indien een leeftijdsgrens objectief
gerechtvaardigd is, mag deze worden gehanteerd in een personeelsadvertentie.
In dat geval moet wel de reden voor het maken van dit onderscheid op grond
van leeftijd daarbij worden vermeld. Hierbij kan worden gedacht aan het volgende
voorbeeld, dat ook in de Tweede Kamer ter sprake is gekomen: «Wij zoeken
een collega voor de klachtencommissie van de politie. Een zekere levenservaring
is vereist. Met het oog daarop zoeken wij mensen met een leeftijd van 30 jaar
of ouder».KrijgsmachtIn antwoord op de vraag van de leden van de fractie van D66 over de overgangsbepaling
voor de krijgsmacht merkt de regering het volgende op.De strekking van de in artikel 17 opgenomen overgangsbepaling is dat tot
uiterlijk 1 januari 2008 de onderhavige wet niet van toepassing is op militaire
ambtenaren. Uiterlijk in 2008 zullen de voor de krijgsmacht noodzakelijke
leeftijdsgrenzen zijn geregeld bij of krachtens de Militaire ambtenarenwet
1931. Dit betekent dat vanaf 1 januari 2008, of zoveel eerder als de
Militaire ambtenarenwet is gewijzigd, ook militaire ambtenaren onder de onderhavige
wet vallen. De datum van inwerkingtreding van de wijziging van de Militaire
ambtenarenwet geldt dan als datum waarop de onderhavige wet van toepassing
wordt op militairen. De vraag of het reëel is te stellen dat in 2008
een normale situatie is bereikt, is hierbij niet aan de orde.Uitbreiding naar andere terreinenNaar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van D66 naar
de stand van zaken van de notitie over de uitbreiding van het wetsvoorstel
naar andere terreinen dan arbeid verwijst de regering naar het antwoord op
de vraag van de leden van de fractie van de PvdA. Hierbij merkt de regering
op dat het gaat om een reactie op de vraag of op het terrein van goederen
en diensten (waaronder wonen en onderwijs) noodzaak en behoefte bestaat om
regelgeving op te stellen en zo ja, hoe. De wijze en de termijnen waarop andere
terreinen onder de wet kunnen worden gebracht komen in deze reactie niet aan
de orde.Vragen van de leden van de fracties van de SGP en de ChristenUnie
(CU)Verantwoordelijkheid van uitzendbureausDe leden van de fracties van de SGP en de CU hebben vragen gesteld over
de verantwoordelijkheid van uitzendbureaus, mede gelet op de aard en het karakter
van de werkzaamheden. Daartoe hebben de leden van deze fracties twee concrete
gevallen voorgelegd, waarop in het nu volgende wordt ingegaan. Indien een uitzendbureau (op grond van informatie van de opdrachtgever)
kandidaten selecteert op basis van een leeftijdsgrens, waarvoor later blijkt
dat de objectieve rechtvaardiging ontbreekt, handelt zowel de opdrachtgever
van het uitzendbureau als het uitzendbureau zelf in strijd met de wet. Het
uitzendbureau handelt niet in strijd met het wettelijk verbod op leeftijdsdiscriminatie
indien de opdrachtgever uit een groep van kandidaten met verschillende leeftijden
juist die kandidaat kiest met de door de opdrachtgever gewenste leeftijd.Mede namens de Minister van Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,
de Minister van Justitie en de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de Geus 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20032004-28170-C.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl