Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005; Brief staatssecretaris over het mediabeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-VIII nr. 71

12-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingOpbouw van de begrotingsbrief1 Financieel kader1.1 Het budget rijksbijdrage mediaOude berekeningswijzeDe verwachte SteropbrengstenDe verwachte rentebaten op de omroepreserveTotaal verwacht mediabudget1.2 De uitvoering van de bezuinigingenTaakstelling Rijksbegroting 2005Voortgang bezuinigingen € 16 miljoen, overige
instellingen mediabegroting naast publieke omroepVoortgang bezuiniging € 64 miljoen, landelijke
publieke omroepMonitoring realisatie van bezuinigingen door de landelijke
publieke omroepEfficiëntieverbeteringen in indirecte taken (ad 1)Samenwerking rondom programma's, overige besparingen (ad
2 en 4)Inzet reserves voor programmering en programmaversterking1.3 Het beleid ten aanzien van de uitgavenDe algemene omroepreserve (AOR)1.4 Landelijke publieke omroepFinanciële verantwoordingFonds omroepreserve van de raad van bestuur (FOR)Vaststelling budget2 Ontwikkeling Publieke Omroep2.1 InleidingVisie op de toekomst van de publieke omroepAanpak kwaliteit op korte termijnNieuwe werkwijze programmering publieke omroepPrestatieafsprakenIntegriteitscodeFinanciële verslaglegging en transparantieSpecifiek onderzoekGewenste transparantie en benodigde managementinformatie2.2 Ontwikkelingen televisieAandeel en bereikProgrammavoorschrift Publieke Omroep geheelOndertiteling2.3 Ontwikkelingen radio2.4 Nieuwe diensten3 Thema's: cultuur, jeugd en diversiteit3.1 Culturele programmeringAlgemeenRegistratie opera en balletDramaFilmStimuleringsfonds3.2 JeugdProgramma's voor jeugd en jongerenJeugd en reclameExpertise op het terrein van jeugd en mediaMedia en geweld3.3 DiversiteitMTNL en FunX4 Ontwikkelingen en voornemens van de andere media-instellingen4.1 Radio Nederland Wereldomroep (RNWO)4.2 Regionale en lokale omroep4.3 Muziekcentrum van de Omroep (MCO)4.4 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)4.5 Bedrijfsfonds voor de Pers4.6 Budget subsidies mediabeleidTot slotOndertekeningLichaamOverzicht van de bijlagen bij de mediabrief 2005,
november 2004.BIJLAGE 1Mediabegroting 2005
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b5Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b6Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b7Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b8Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b9Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 71 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 113 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005nr. 71BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 november 2004Inleiding2005 wordt een cruciaal jaar voor de publieke omroep. Een nieuwe erkenningenperiode
vangt aan per 1 september 2005. Voor de bestaande instellingen wordt
dit een verkorte periode, namelijk 3 jaar in plaats van de huidige 5 jaar.
Dit houdt verband met de ontwikkeling van de kabinetsvisie op de publieke
omroep die ook in 2005 het licht zal zien. Ook in de omgeving van de publieke
omroep is veel gaande. Nieuwe initiatieven zijn aangekondigd, zoals John de
Mol en Nickelodeon en de ontwikkeling van nieuwe digitale themakanalen door
de publieke en de commerciële omroepen. Het veranderende speelveld is
aanleiding voor enkele omroepverenigingen zich te oriënteren buiten het
bestel. Tegelijkertijd hebben nieuwe omroepen zich aangemeld voor een erkenning.In 2004 is meer duidelijkheid gekomen over de invulling van de bezuinigingen
bij de verschillende instellingen. In verband daarmee heb ik met u meermalen
gesproken over de bezuinigingen bij het Muziekcentrum van de Omroep en de
Wereldomroep. Het rapport van de visitatiecommissie en het kabinetsstandpunt
daarover gaven aanleiding om met u te spreken over de ontwikkelingen rondom
de landelijke Publieke Omroep.Uit de meerjarenbegroting van de Publieke Omroep blijkt dat de vele ontwikkelingen
binnen en buiten het bestel in combinatie met de bezuinigingen leiden tot
onzekerheid over het perspectief en de ambities van de publieke omroep. Dat
houdt alle betrokkenen binnen de publieke omroep zeer bezig. Tegelijkertijd
vraagt de dagelijkse realiteit alle aandacht. Het publiek kiest iedere dag
uit een concurrerend radio- en televisieaanbod. De bestuurlijke en financiële
vraagstukken staan ver van hun bed. De publieke omroep moet zich ook in moeilijke
tijden in de eerste plaats blijven richten op de programmering. Ik begrijp
dat dit een forse opgave is maar ik proef uit de meerjarenbegroting van de
publieke omroep dat men zich bewust is van deze verantwoordelijkheid.Opbouw van de begrotingsbriefIn de rijksbegroting (beleidsartikel 15, media) zijn in hoofdlijnen de
algemene en operationele doelstellingen van het mediabeleid weergegeven. In
deze brief geef ik u in hoofdstuk 1 een overzicht van het financiële
kader voor de periode 2005–2009. Hierbij vraag ik met name aandacht
voor de zaken die direct gevolgen hebben voor de begroting 2005. Omdat de
discussie over de veranderingen bij de publieke omroep nog gevoerd wordt,
zijn de jaren 2006–2009 opgenomen op basis van dezelfde uitgangspunten
als het komende jaar. In dit financiële kader zijn de meest recente ramingen
van de omroepmiddelen inclusief bezuinigingen opgenomen en de gevolgen daarvan
voor de budgetten van de publieke omroep en omroepgerelateerde instellingen
en voorzieningen. Speciale aandacht geef ik aan de monitoring van de bezuinigingen.
In hoofdstuk 2 ga ik nader in op de ontwikkelingen bij de publieke omroep,
zoals de lange en korte termijn, de prestatieafspraken en de voornemens voor
radio, televisie en nieuwe diensten. In hoofdstuk 3 bespreek ik een drietal
thema's die ik momenteel zeer van belang acht, te weten culturele programmering,
jeugd en diversiteit. Tot slot geef ik in hoofdstuk 4 een toelichting op enkele
media-instellingen die rechtstreeks door mij bekostigd worden.Het Commissariaat voor de Media heeft mij conform artikel 100 van de Mediawet
bij brief van 2 november 2004 de meerjarenbegroting van de landelijke
publieke omroep 2005–2009 toegezonden, voorzien van zijn opmerkingen
(bijlage 2 en 3). Deze meerjarenbegroting bevat de programmavoornemens 2005–2009,
de beleidsvoornemens nieuwe media en de vertaling hiervan in een financieel
beleid. Daarnaast wordt in een programmatisch verslag en een financieel verslag
verantwoording afgelegd over 2003.De Raad voor cultuur heeft bij brief van 1 november 2004 zijn advies
over de programmatische aspecten van het meerjarenplan van de landelijke publieke
omroep aan mij aangeboden (bijlage 6).Bij brief van 29 oktober ontving ik van het Commissariaat de meerjarenbegroting
van Radio Nederland Wereldomroep (RNWO) voorzien van de opmerkingen conform
artikel 108a van de Mediawet (bijlage 7 en 8).1 Financieel kader1.1 Het budget rijksbijdrage mediaIn het Hoofdlijnenakkoord zijn – tezamen met de maatregelen uit
het strategisch akkoord (2002) – bezuinigingen voor de mediabegroting
opgenomen van € 40 miljoen in 2004 oplopend van € 60 miljoen
in 2005, € 70 miljoen in 2006 tot € 80 miljoen in 2007.
Deze bezuinigingen worden gerealiseerd door verlaging van de wettelijke rijksomroepbijdrage
over de periode 2004–2007 met deze bedragen. De bezuinigingen zijn in
de Mediawet vastgelegd.In artikel 15 van de Rijksbegroting 2005 onderdeel media is aangegeven
dat in het kader van het terugdringen van het financieringstekort van de overheid
met ingang van 2006 een additionele bezuiniging op de landelijke publieke
omroep wordt doorgevoerd van € 11 miljoen euro. Daarnaast is voor
het jaar 2006 een incidentele taakstelling opgelegd van € 10 miljoen
ten laste van de algemene omroepreserve. Voor de realisatie van deze bezuinigingen
is een nadere aanpassing van de Mediawet noodzakelijk. In deze begroting heb
ik de bezuinigingen voor 2006 en daarna al verwerkt zodat een betere inschatting
van de toekomstige middelen gegeven kan worden. Een toelichting op deze bezuinigingen
geef ik in paragraaf.De rijksomroepbijdrage wordt jaarlijks op basis van een in de Mediawet
vastgelegde indexeringssystematiek geïndexeerd. Deze systematiek houdt
in dat de rijksomroepbijdrage voor het komende jaar wordt vastgesteld door
het budget van dit jaar (2004) te indexeren met de consumentenprijsindex (cpi)
en de groei van het aantal huishoudens (t-2 systematiek). Dit is afwijkend
ten opzichte van andere sectoren. Volgens deze formule wordt eerst een index
toegepast alvorens extra middelen of bezuinigingen worden doorgevoerd. Daarnaast
wordt uitgegaan van de vastgestelde cpi, terwijl bij andere sectoren rekening
wordt gehouden met een door het CPB geraamde indexering
voor de prijsontwikkeling.Het kabinet heeft besloten dat deze systematiek dient te worden aangepast.
Momenteel wordt dan ook een wetsvoorstel voorbereid dat ertoe strekt de indexeringssystematiek
van de in artikel 111 van de Mediawet geregelde rijksomroepbijdrage aan te
passen en gelijk te schakelen met andere sectoren. Met dit wetsvoorstel wordt
een aanpassing van de financiering van de mediabegroting geregeld. De indexering
van de uitgaven van de mediabegroting vindt reeds plaats op basis van de raming
van de cpi.Aangezien het wetsvoorstel voorziet in een wijziging met ingang van het
jaar 2005 (terugwerkende kracht) is de indexeringssystematiek in deze mediabrief
toegepast conform het wetsvoorstel. Dit betekent:a. dat voor de begroting 2005 wordt gerekend met de huishoudensprognose
2005 (CBS) en de cpi voor 2005 (CPB). Voor de omroepen heeft deze wijziging
geen directe gevolgen, omdat de omroepen reeds een index ontvangen op grond
van geraamde cpi.b. dat eerst de bezuinigingen worden verwerkt alvorens genoemde indexeringen
toe te passen. Voor de omroepen zal dit effect ook worden doorberekend.De bezuinigingen uit het Strategisch akkoord en het Hoofdlijnenakkoord
van € 40 miljoen in 2004 oplopend tot € 80 miljoen in
2007 zijn in de bedragen verwerkt, alsmede de incidentele bezuiniging van
10 miljoen in 2006 en de extra structurele bezuiniging met ingang van 2006
van 11 miljoen uit de Rijksbegroting 2005.Ter bepaling van het reële uitgavenkader 2005–2009, geef ik
hieronder de rijksbijdrage exclusief en inclusief indexering voor de prijsstijging.
De prijsstijgingen zijn conform de voornoemde wetswijziging geraamd op basis
van de cpi en realisatie (t) op 1,25% in 2005, 1,33% in 2006, 1,33% in 2007,
1,32% in 2008 en 1,32% in 2009. Dat levert de volgende reeksen op voor de
periode 2005–2009.In € miljoen20052006200720082009Rijksbegroting (niet geïndexeerd)632606610615620Rijksbijdrage media (geïndexeerd nieuwe systematiek)640621634648661Naast de rijksomroepbijdrage wordt de mediabegroting voor ongeveer 25%
gevoed met Ster inkomsten. Met het totaal wordt hiermee een groot aantal verschillende
omroepen en met omroep aanverwante voorzieningen gefinancierd.Oude berekeningswijzeDe gevolgen van de wijziging van de indexeringssystematiek zijn op voorhand
niet te voorspellen. Dit hangt af van de raming van het CPB. Voor 2005 zou
er een hogere rijksbijdrage zijn van ca. € 5,5 miljoen, aangezien
de raming van de cpi voor 2005 (1,25%) lager is
dan de gerealiseerde cpi 2003 (2,1%).
Voor latere jaren kan dit echter ook net tegengesteld uitpakken. De aanpassing
van de grondslag heeft een beperkter effect in 2005 en zou geleid hebben tot
een hogere rijksbijdrage van ca. € 0,6 miljoen per jaar. Op basis
van de oude berekeningswijze had dit de volgende reeks opgeleverd.In € miljoen20052006200720082009Rijksbijdrage media (geïndexeerd oude systematiek)646628640654668De verwachte SteropbrengstenDe Ster is een instelling die op grond van de Mediawet zendtijd krijgt
toebedeeld.1 Iedere instelling die zendtijd heeft
verkregen, is volgens de Mediawet zelf verantwoordelijk voor hetgeen in haar
zendtijd wordt uitgezonden.2 Dit betekent dat
de Ster, net als de andere publieke omroepinstellingen, zelf verantwoordelijk
is voor de inhoud van haar programma. Er is een redactionele scheiding tussen
de inhoud van de programma's bij de publieke omroepen en de inhoud van de
programma's bij de Ster. Zo worden programmamakers van de publieke omroep
niet gehinderd door wensen van adverteerders over de inhoud van het programma.
Daarbij komt dat de Ster maximaal 6,5% van de totale zendtijd van de publieke
omroep aan reclame mag uitzenden tegen 15% zendtijd bij de commerciële
omroepen. De publieke omroep kent bovendien geen programmaonderbrekende reclames.
Dat wordt gezien als een hoog programmatisch goed.De hoogte van de Sterinkomsten worden wel mede bepaald door de prestaties
van de publieke omroep. Een wezenlijk punt daarbij is de leeftijdsopbouw van
het kijkende publiek van de publieke omroep. Het kijktijdaandeel wordt door
het Kijk en luisteronderzoek (KLO) voor 13+ voor 2005 geschat op 37,5%, voor
de doelgroep 20–49 verwacht het KLO een kijktijdaandeel van 30,5%. De
Ster heeft deze kijktijdaandelen gehanteerd voor de berekening van de verwachte
opbrengsten. De reclame-inkomsten staan onder druk. Het toenemen van het relatief
oudere publiek (boven de 49) bij de publieke omroep, leidt – ook bij
een gelijkblijvend kijktijdaandeel van 37,5% – tot lagere inkomsten
op de televisiemarkt. Als gevolg van de frequentieverdeling in 2003 en het
vertrek van enkele toonaangevende deejays blijken ook de radio inkomsten onder
druk te staan, met name door een gedaald luistertijdaandeel van Radio 3. De
Ster verwacht voor 2005 nog geen economische herstel binnen de televisiemarkt,
voor de navolgende jaren wordt gerekend met een groei van 2%. Daarnaast zijn
er in 2005 geen grote sportevenementen gepland zoals voetbal of Olympische
spelen. De Ster heeft haar verwachtingen voor de toekomst naar beneden bijgesteld.
De inkomsten voor 2005 zijn geschat op 209 miljoen euro. In de jaren 2006
en 2008 zijn wel evenementen gepland, dit leidt dan ook tot een relatief hogere
reclameopbrengst in deze jaren.Ik volg de ramingen van de Ster en houd rekening met de lagere verwachtingen
voor de reclame opbrengst. Voor het jaar 2005 heb ik de reclame opbrengst
van € 209 miljoen in de begroting opgenomen. Dit brengt mij tot
de volgende reeks van ramingen van de reclame opbrengsten voor de periode
2005–2009.In € miljoen20052006200720082009raming Ster209225217231226rijksbegroting216229227240240verschil– 7– 4– 10– 9– 14De verwachte rentebaten op de omroepreserveVoor het jaar 2005 worden de rentebaten op de omroepreserve geraamd op € 3
miljoen. De rentebaten staan onder druk als gevolg van de lage rentestand,
de overdracht van de reserve in 2005 in het kader van het schatkistbankieren
en het feit dat de omroepreserve de komende jaren zal dalen door de tegenvallende
Steropbrengsten en de uitkeringen voor de sociale plannen. Voor 2006 en later
worden de rentebaten geraamd op € 2 miljoen. De renteopbrengsten
worden ingezet als subsidies mediabeleid ten behoeve van incidentele en tijdelijke
projecten. De hoogte van de rentebaten is bepalend voor het aantal te subsidiëren
projecten en de hoogte van de betreffende subsidies. Deze projecten worden
jaarlijks beoordeeld (zie bijlage 10 bestedingsplan subsidies mediabeleid)Totaal verwacht mediabudgetHet totale mediabudget daalt als gevolg van de bezuinigingen, de verminderde
reclame inkomsten, de gewijzigde indexeringssystematiek en de lagere renteopbrengsten.
Naast de bezuinigingen van € 91 miljoen met ingang van 2006 betekent
dit een extra daling van € 11 tot 17 miljoen per jaar. Deze extra
daling kan vooralsnog nog worden opgevangen in de algemene omroepreserve.
De omroepen en de meeste instellingen – met uitzondering van de door
met de rentebaten gesubsidieerde instellingen en projecten – ondervinden
dan nog niet direct de gevolgen van de structurele daling. Het lagere mediabudget
heeft echter wel indirect doorwerking op de landelijke publieke omroep. Voor
zover de algemene omroepreserve boven de € 91 miljoen uitkomt, wordt
het overschot in beginsel overgeboekt naar het fonds omroepreserve, dat gebruikt
wordt voor de programmaversterking van de publieke omroep (zie ook paragrafen
1.3 en 1.4).Voor de periode 2005–2009 is op basis van bovenstaande ramingen
van de rijksbijdrage media, reclameopbrengsten en rentebaten, het volgende
totale budget voor media beschikbaar:In € miljoen20052006200720082009Rijksbijdrage media geïndexeerd640621634648661Steropbrengsten209225217231226Rentebaten32222 Totaal beschikbaar mediabudget851848853881889In bijlage 1 treft u de bedragen aan zoals die zijn opgenomen in de rijksbegroting
2005 met daarnaast de cijferopstelling aan de hand van de meest recente inzichten,
zoals weergegeven in deze brief. De wijzigingen ten opzichte van de op 21 september
2004 ingediende rijksbegroting 2005 zullen worden verwerkt in de eerste suppletore
wet 2005, die volgend voorjaar aan de Kamer wordt aangeboden.1.2 De uitvoering van de bezuinigingenIn mijn brief over de mediabegroting 2004 ben ik uitvoerig ingegaan op
de invulling van de totale bezuiniging van € 80 miljoen. Kort gezegd
komt dit er op neer dat € 64 miljoen wordt ingevuld door de publieke
omroep en € 16 miljoen wordt bezuinigd op de overige instellingen
(de 80/20 verhouding). Deze verhouding volgt uit het aandeel dat de landelijke
publieke omroep verkrijgt uit de Mediabegroting en het aandeel dat de overige
instellingen hieruit verkrijgen.Voor de periode 2005–2007 ga ik ervan uit dat de € 80
miljoen bezuinigingen, conform afspraak met de landelijke publieke omroep,
op basis van de 80/20-verdeling verder worden ingevuld. De extra taakstelling
die in de Rijksbegroting 2005 is neergelegd voor 2006 en 2007, zullen worden
verhaald op de algemene omroepreserve ( € 10 miljoen) en op een
besparing op de distributiekosten (€ 11 miljoen). Dit levert dan
het volgende beeld op:In € miljoen2004200520062007Publieke Omroep39485664 Staatssecretaris OCW1121416 Taakstelling rijksbegroting 2005  2111 Totaal40609191Taakstelling Rijksbegroting 2005In de Rijksbegroting 2005 worden een tweetal extra bezuinigingen op de
mediabegroting opgelegd. Dit betreft een incidentele bezuiniging van € 10
miljoen in 2006 en een structurele bezuiniging van € 11 miljoen
met ingang van 2006. Het eerste bedrag van € 10 miljoen wordt eenmalig
rechtstreeks gekort op de Algemene omroepreserve. Deze korting heeft geen
gevolgen voor de hoogte van het budget van de landelijke publieke omroep of
de bijdragen die de overige instellingen verkrijgen.Het bedrag van € 11 miljoen leidt tot een structurele vermindering
van de beschikbare middelen voor media. Deze nieuwe bezuiniging kan niet opgevangen
worden in efficiëntie verbeteringen bij de publieke omroep of de andere
instellingen. Hierin zijn de grenzen bereikt. De bezuiniging zou bij de landelijke
publieke omroep kunnen leiden tot een aantasting van het programmabudget en
bij de overige instellingen tot inkrimping van hun takenpakket. Beide opties
acht ik ongewenst. Een reële mogelijkheid om de bezuiniging op te vangen
zonder aantasting van de programmabudgetten of het takenpakket, is door de
bezuiniging te realiseren op de distributiekosten van de publieke televisiekanalen
via de (analoge) ether.De landelijke publieke omroep besteedt jaarlijks € 12 miljoen
aan de verspreiding van Nederland 1, 2 en 3 via een analoog ethersignaal.
De regionale omroep besteedt zo'n € 2,5 miljoen per jaar aan distributiekosten.
Dit signaal is voor iedere Nederlander te ontvangen door het plaatsen van
een antenne op het dak. Nagenoeg alle huishoudens ontvangen hun televisie
echter via de kabel of satelliet. In 2002 waren nog slechts 68 000 huishoudens
primair afhankelijk van de etherdistributie. Naar verwachting ligt dit aantal
huishoudens inmiddels lager. De verhouding tussen de totale distributiekosten
en het aantal huishoudens dat daadwerkelijk primair gebruik maakt van dit
signaal, bedroeg ruim € 210 euro (in 2002) per huishouden per jaar.
In verhouding tot het gebruik van kabel en satelliet, waarvoor door de huishoudens
betaald wordt, is dit bedrag al jaren onevenredig hoog.De digitalisering van de ether levert aanzienlijke verbeteringen van de
efficiëntie en kwaliteit op. Sinds 2003 zendt Digitenne in de Randstad
via de ether een digitaal pakket van 25 televisiezenders uit waaronder de
landelijke en regionale publieke omroepen. Door de publieke omroepen ook na
de overschakeling naar digitale distributie (switch off/over) in het pakket
van Digitenne mee te laten lopen, kan de landelijke publieke omroep aanzienlijke
besparingen op de distributiekosten behalen. Dit betekent wel dat het beperkte
aantal huishoudens dat nu nog uitsluitend via de analoge ether televisie kijkt,
over moet schakelen op een abonnement op kabel, satelliet of het digitale
etherpakket. Het voortouw voor de switch-off/over ligt bij het
ministerie van EZ in samenspraak met OCenW. Het ministerie van EZ heeft een
taskforce opgericht bestaande uit de direct betrokken partijen: het ministerie
van EZ, OCenW, de landelijke en regionale publieke omroep, Digitenne, Nozema
en de Consumentenbond. De taskforce onderzoekt momenteel de mogelijkheden
voor een versnelde switch off/over. Het ministerie van EZ verwacht begin 2005
in samenspraak met OCenW het kabinetsstandpunt over de switch off/over aan
de Kamer te kunnen meedelen.De voorgestelde bezuiniging van € 11 miljoen op de distributiekosten
van de publieke omroep kan alleen gerealiseerd worden indien de publieke omroep
deel uitmaakt van het pakket van Digitenne. Alternatieve opties ten aanzien
van de distributiekosten resulteren in geen of minder besparingen en leiden
tot verdere bezuiniging bij de publieke omroep of andere instellingen uit
de mediabegroting (bovenop de € 80 miljoen).Voortgang bezuinigingen € 16 miljoen, overige
instellingen mediabegroting naast publieke omroepIn mijn brief aan de Tweede Kamer van 27 mei jl. heb ik u geïnformeerd
over de invulling van de bezuiniging van € 16 miljoen.1 In het daaropvolgende debat heeft u gereageerd op de inhoudelijke
invulling van deze bezuinigingen en met name op de invulling bij het Muziekcentrum
van de omroep (MCO). Dit heeft ertoe geleid dat ten behoeve van het MCO de
Tweede Kamer een motie2 heeft aangenomen over
de wijze van bezuinigen, de aansturing, het budget en het tempo van de bezuiniging.
In een aparte brief zal ik de Kamer hierover informeren. Ik heb deze brief
als uitgangspunt gebruikt voor de onderstaande bezuinigingsbedragen. Dit geeft
het volgende beeld:Bezuiniging in €
miljoen2004200520062007MCO–4,55,46,5Wereldomroep2,33,34,45,5 Bedrijfsfonds voor de Pers2,32,32,32,3 Beheertaken NOB1111 Overige instellingen–0,91,01,0Totaal5,61214,116,3De bezuinigingen tellen op tot een bedrag van € 16,3 miljoen,
daarmee wordt meer bezuinigd dan op grond van de verdeling tussen mij en de
Publieke Omroep is overeengekomen. Het overschot zal ik inzetten ter dekking
van onvoorziene extra uitgaven bij de betreffende instellingen.Voortgang bezuiniging € 64 miljoen, landelijke
publieke omroepIn de meerjarenbegroting 2004–2008 heeft de Publieke Omroep een
invulling gegeven van de eerste € 40 miljoen bezuiniging. In de
meerjarenbegroting 2005–2009 wordt een nadere invulling gegeven van
de overige bezuinigingen oplopend tot € 64 miljoen haar aandeel.
De bezuinigingen voor 2005 tot en met 2007 dienen nog gerealiseerd te worden.1. Efficiëntieverbeteringen in indirecte taken
(€ 17,9 miljoen)De Publieke Omroep stelt voor nog meer te besparen op indirecte taken
zoals bij ondersteunende afdelingen, huisvesting, ICT en diensten. Met name
op de staf en ICT zullen verdere bezuinigingen worden doorgevoerd.2. Samenwerking rondom programma's (€ 28,4
miljoen)Door nog meer samen te werken rondom de programma's, zoals het creëren
van één aankoopafdeling voor fictie voor de gehele Publieke
Omroep, de clustering van radiostudio's en door meer gebruik te maken van herhalingen zijn additionele besparingen te realiseren tot in totaal€ 28,4
miljoen.3. Keuzes in het takenpakket (€ 10 miljoen)Binnen de radio en het Beste van Vlaanderen en Nederland worden keuzes
gemaakt in het takenpakket. Zo worden Radio 4 en 747AM opnieuw geprofileerd.
Uitgangspunt is dat de programmering daarbij wordt versterkt.4. Overige besparingen (€ 10,6 miljoen)Tot slot worden besparingen opgevoerd die niet in het McKinsey onderzoek
zijn genoemd. Dit betreft ondermeer het efficiënter maken van het productieproces,
goedkopere programmafaciliteiten en het verhogen van de bezettingsgraad in
onderdelen van het productieproces.De Publieke Omroep heeft begroot om in totaal € 66,9 miljoen
te besparen, € 64 miljoen euro wordt daarvan ingezet voor de taakstelling,
het restant van 2,9 miljoen zal worden geherinvesteerd in programma's.Monitoring realisatie van bezuinigingen door de landelijke
publieke omroepDe monitoring van de bezuinigingen bij de publieke omroep heeft tot doel
na te gaan of de bezuiniging wordt ingevuld volgens de lijnen van efficiëntieverbeteringen
in de gehele organisatie en effectievere samenwerking van omroepen rondom
programma's, waarbij de kwaliteit van de programmering zoveel mogelijk moet
worden behouden. Kijkers en luisteraars moeten zo weinig mogelijk van de bezuiniging
merken. Met het Commissariaat voor de Media (CvdM) en de Publieke Omroep heb
ik afspraken gemaakt hoe de realisatie van de bezuinigingen gevolgd zullen
worden. Het eerste halfjaar van 2004 is proefgedraaid ten behoeve van een
tussentijdse presentatie van de resultaten in de Mediabegroting 2005. Het
CvdM heeft de monitoring van de resultaten door de publieke omroep over 2003
tot en met juni 2004 beoordeeld (bijlage 5). De eerste informatie geeft vooral
inzicht in de plannen van de Publieke Omroep en nog te weinig in concrete
resultaten. Deels wordt dit naar het oordeel van het CvdM veroorzaakt door
de korte periode (eerste helft 2004) en de benodigde aanlooptijd voor de te
nemen besluiten.Efficiëntieverbeteringen in indirecte taken (ad 1)De efficiëntieverbeteringen in indirecte taken blijken eenvoudig
te monitoren door te werken met het aantal daadwerkelijk in te leveren functies.
Deze bezuiniging is te verifiëren aan de hand van daling van het kostenniveau
en wordt vertaald in de sociale plannen van de omroepen.Van de 378 arbeidsplaatsen (ca. 10% van het totale aantal arbeidsplaatsen
van de Publieke Omroep), die over vier jaar gepland zijn om af te stoten,
zijn 142 in de ondersteunende sfeer aangewezen, hiermee wordt zo'n € 11
miljoen bespaard. De managementbezetting daalt met 13 %. Daarnaast wordt bespaard
op huisvesting, ICT en diensten. Verkleinen van het personeelsbestand en afstoten
van panden kost tijd. Desondanks zijn er tot en met het eerste halfjaar 2004
een 222 tal fte's concreet aangemerkt om te verdwijnen. Bij het CvdM is een
claim ingediend voor een bijdrage uit de voorziening binnen de algemene omroepreserve
voor de afvloeiing van 115 medewerkers. Vanwege privacyredenen zijn geen indelingen
naar functiesoort of afdeling aangeleverd door de Publieke Omroep. De beoordeling
van de sociale plannen van de omroepen door het CvdM en de bepaling van de
exacte bijdrage uit de algemene omroepreserve voor de afvloeiingsproblematiek,
vindt de komende maand plaats.Samenwerking rondom programma's, overige besparingen (ad
2 en 4)Lastiger te volgen en te duiden zijn de bezuinigingen ten aanzien van
de effectievere samenwerking rondom de programma's en de efficiëntie
van het productieproces. Vanwege de zorg, die door de facilitaire
sector is uitgesproken over de effecten van de bezuinigingen in de productieomgeving
en aanpak van omroepen, heb ik in juni van dit jaar besloten om naast de kwantitatieve
monitoring van de bezuinigingen een kwalitatieve quick scan actie te laten
uitvoeren naar deze effecten. De rapportage quick scan
monitoring faciliteiten heb ik u begin oktober 2004 aangeboden, vergezeld
van een begeleidende brief met mijn aandachtspunten en acties voor de raad
van bestuur van de Publieke Omroep. Hierin heb ik aangedrongen op een gezamenlijke
regie van de raad van bestuur en omroepen ten opzichte van de facilitaire
markt. In het quick scan rapport wordt gesteld, dat de Publieke Omroep in
overleg moet treden met de facilitaire bedrijven en freelancers, om voldoende
rust in de markt te brengen, zodat de bestaande overcapaciteit kan worden
gereduceerd en er geen situatie van structurele ondercapaciteit ontstaat.
Dit laatste zou zowel voor de facilitaire markt slecht zijn als voor de publieke
omroep op den duur leiden tot gebrek aan flexibiliteit en hoge kosten.De programmakosten betreffen jaarlijks circa 89% van de totale uitgaven
van de Publieke Omroep.Door effectievere samenwerking rondom programma's en in het productieproces
zelf, zal volgens de plannen in de Meerjarenbegroting 2005–2009 van
de publieke omroep € 49 miljoen (inclusief keuzes in takenpakket,
ad 3) potentieel worden bespaard, waarvan € 26 miljoen in 2004.
Dit is circa 3,5 % van de totale directe (programma) kosten in dat jaar. In
het evenementenjaar 2004 is daarbij aangegeven, dat verwacht wordt € 52
miljoen aanvullend in te zetten vanuit het FOR om de programmamix voor dit
jaar kwantitatief en kwalitatief op het gewenste niveau te houden. Daarnaast
hebben ook de individuele omroepen programmareserves ingezet, mede omdat activiteiten
in een evenementenjaar incidenteel van aard zijn. De uitgaven aan de programmering
zijn in het eerste half jaar 2004 niet gedaald ten opzichte van het jaar 2003.
Op het oog is hier dus op basis van de financiële administratie geen
bezuiniging te constateren. Het Commissariaat voor de Media concludeert dat
de tussenrapportage in de huidige vorm te weinig inzichtelijk is om de door
mij gestelde uitgangspunten goed te kunnen toetsen. Dit betreft met name de
wijze waarop bespaard is door een efficiëntere aanpak en inrichting van
de programmering. In het quick scan rapport wordt geconcludeerd dat de cijfers
uit de financiële administratie te zeer vertekend worden door andere
ontwikkelingen dan de bezuinigingstaakstelling als zodanig. Verschuivingen
in de programmamix en evenementen, zoals die in 2004 aan de orde zijn, zijn
van grote invloed op de daadwerkelijke uitgaven. Daarnaast is van belang in
welke mate omroepen in eigen huis produceren of uitbesteden, welke bezuinigingsacties
tot het afgesproken resultaat leiden.Monitoring van de concrete, toetsbare acties van de publieke omroep geven
inzicht in hoe er bezuinigd wordt. In die lijn heb ik afspraken gemaakt met
de raad van bestuur en het Commissariaat voor de Media. Aanvullend daarop
wil ik specifiek ook de verhouding tussen kwaliteit van de programmering en
de bezuinigingen in balans houden. Daartoe heb ik de raad van bestuur verzocht
de door hen omroepbrede ingezette systematiek van de «kwaliteitskaart»
en het «geld op schema» te continueren en aanvullend onderzoek
te doen naar de besparingsmogelijkheden op de productiekosten van programma's.
Dit aspect is in het McKinsey onderzoek in 2003 niet nader uitgewerkt.In termen van concrete acties heeft de raad van bestuur van de publieke
omroep recent het aantal radiostudio's teruggebracht door clustering rondom
de vijf radiozenders en is er één afdeling programma-aankoop
voor de gehele Publieke Omroep in oprichting. Het getuigt van een grotere
slagkracht bij de Publieke Omroep, zo geeft de Raad voor Cultuur in
haar advies aan, dat acties als deze die al langer worden aangekondigd, nu
hun beslag krijgen.Inzet reserves voor programmering en programmaversterkingIk constateer dat de Publieke Omroep serieus invulling geeft aan de bezuinigingstaakstelling
in de lijn van efficiencyverbetering en effectievere samenwerking rondom programma's,
waarbij de programmering zoveel mogelijk wordt ontzien. Dit is, mede vanwege
de benodigde aanlooptijd voor bezuinigingen op personeel, faciliteiten en
huisvesting, gerealiseerd door inzet van eind 2003 nog aanwezige programmareserves.
De mogelijkheid voor aanvullende investering in de programmering behoort naar
verwachting alleen nog in 2005 zeer beperkt tot de mogelijkheden. Het Fonds
Omroepreserve (FOR) is daarna tot vrijwel nihil gereduceerd. In de jaren 2006
ev. jaren zijn dan waarschijnlijk pas de structurele effecten te zien van
de bezuiniging, omdat geen incidenteel budget meer kan worden bijgepast en
het reguliere budget kaderstellend is.1.3 Het beleid ten aanzien van de uitgavenVolgend jaar wordt, conform de ramingen van het CPB voor 2005 (cpi), een
accres van 1,25% uitgekeerd aan de media-instellingen. Voor de periode 2006–2007
hanteert het CPB een accres van 1,33%, voor 2008–2009 1,32%. Dit neem
ik over. Op grond van bovenstaande uitgangspunten en rekening houdend met
de uitvoering van de bezuinigingen zoals hiervoor toegelicht, ontstaat het
volgende beeld van de uitgaven, dat wordt afgezet tegen het beschikbare mediabudget.
Het positieve of negatieve exploitatiesaldo valt toe of wordt onttrokken aan
de algemene omroepreserve.In € miljoen20052006200720082009Beschikbaar mediabudget851848853881889Totale uitgaven863851855866878Exploitatiesaldo (dotatie AOR)– 11– 3– 21411De algemene omroepreserve (AOR)Het Commissariaat voor de Media heeft de algemene omroepreserve ultimo
2003 vastgesteld op € 102 miljoen. Het verwachte exploitatieresultaat
voor 2004 bedraagt € 4 miljoen, daarnaast is in 2004 rekening gehouden
met kosten voor het sociaal plan ter grootte van € 11 miljoen. De
stand aan het begin van 2005 wordt dan ook op € 95 miljoen geraamd.Bovengenoemd bedrag is vrijwel gelijk aan het minimaal benodigde bedrag
van € 91 miljoen, zoals is vastgesteld in het onderzoek «Naar
vermogen» van de commissie Van der Zwan.1
De algemene omroepreserve vervult meerdere functies: de financiering van de
rekening-courantverhouding met de Ster; het opvangen van incidenteel sterk
teruglopende reclame-inkomsten; reservefunctie in geval van liquidatiekosten
bij omroepen. Gewoonlijk wordt het overschot boven de€ 91 miljoen
overgeboekt aan het Fonds Omroepreserve. Gezien de hoogte van AOR en de druk
die op de AOR staat, is er geen ruimte voor overboekingen aan het FOR.De bezuinigingen in 2004 bij de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep
leiden tot organisatieveranderingen. Daaruit vloeien kosten voort voor sociale
plannen. In mijn begrotingsbrief voor 2004 heb ik aangegeven dat voor de financiering
hiervan een oplossing is gezocht binnen het geheel van middelen die voor de
publieke omroep beschikbaar zijn, dit betreft de inzet van de
AOR in relatie met de eigen middelen van de omroepen. In overleg met de publieke
omroep en het Commissariaat voor de Media is een bijdrageregeling voor het
jaar 2004 gemaakt. De regeling is mede gebaseerd op de Sociale Begeleidingsregeling
die met de werknemersorganisaties is gesloten.Ook voor 2005 zullen er kosten voortvloeien als gevolg van de sociale
plannen ondermeer door de gevolgen van de bezuinigingen bij het Muziekcentrum
van de Omroep. Mijn intentie is om voor 2005 eveneens middelen beschikbaar
te stellen voor de sociale plannen en een bijdrageregeling te maken. Voor
de jaren 2006 en 2007 heb ik de intentie om jaarlijks te bezien welke ruimte
er binnen de Algemene Reserve is. Indien deze toereikend is, wil ik ook in
deze jaren middelen ter beschikking stellen voor een bijdrage aan de reorganisatiekosten.
De AOR wordt hiermee ingezet voor het doel waar zij voor is opgericht. Het
is daarbij mogelijk dat de algemene omroepreserve tijdelijk daalt beneden
het beleidsmatig gehanteerde minimumniveau.Aangezien er op dit moment nog geen duidelijkheid is over de hoogte van
de kosten van sociale plannen en andere overgangskosten, kan nog geen meerjarenbeeld
van de ontwikkeling van de algemene omroepreserve worden gegeven. Onderstaand
overzicht blijft dan ook beperkt tot de jaren 2004 en 2005 met een vooruitblik
naar 2006–2008.In € miljoen20042005200620072008Beginstand10294,770,567,365,8Beschikbaaroverdracht PO (FOR)00000Beginstand na overdracht10294,770,557,465,8Sociaal plan / overgangskosten– 11,0– 13,0PMPM Verwacht exploitatie lopende jaar3,7– 11,27,0– 1,614,4Incidentele bezuiniging AOR  – 10  Eindstand94,770,567,465,880,21.4 Landelijke publieke omroepHet Commissariaat voor de Media ziet toe op de naleving van de wettelijke
bepalingen en houdt financieel toezicht. Over de hoofdlijnen van zijn programmabeleid
en de besteding van de middelen legt de Publieke Omroep jaarlijks verantwoording
af. In de meerjarenbegroting 2005–2009 wordt teruggeblikt op 2003 en
vooruitgekeken naar 2005, zowel in financiële als in programmatische
zin. De meerjarenbegroting wordt door de Publieke Omroep op internet gepubliceerd.Financiële verantwoordingDe Publieke Omroep stelt op basis van de financiële verantwoordingen
van de afzonderlijke omroepen een eigen overkoepelend jaarverslag op. De verantwoording
over 2003 wordt nog besproken met het Commissariaat voor de Media. Ik ben
nog in afwachting van de uitkomsten van dit overleg. Op grond van de verantwoording
in de meerjarenbegroting blijkt dat de Publieke Omroep in 2003 een exploitatieresultaat
heeft behaald van € 40 miljoen. Dit resultaat is veroorzaakt door
over contracten te onderhandelingen, te anticiperen op de bezuinigingen vanaf 2004
door efficiëntieverbeteringen door te voeren in het productieproces en
door incidentele voordelen zoals in de beleggingsportefeuille bij één
van de omroepen. Ik constateer dat de op handen staande bezuiniging blijkbaar
al in 2003 heeft geleid tot efficiëntere inzet van middelen, zo daalt
ondermeer het personeelsbestand in 2003 met 4,5%. Het positieve resultaat
is in 2003 toegevoegd aan de reserves voor programmadoeleinden
bij de verschillende omroepen. Uit de beschikbare budgetten en besteding blijkt
dat voor 2004 tot en met 2007 een exploitatietekort wordt verwacht. Het Commissariaat
voor de Media merkt op dat de publieke omroep de eigen inkomsten voorzichtig
ramen. Gedurende het jaar kunnen de eigen inkomsten hoger uitvallen dan begroot,
hetgeen een te verwachte exploitatietekort kan nuanceren. Per saldo worden
de verwachte exploitatietekorten ten laste van de voornoemde reserves van
de omroepen gebracht.Het financieel verslag 2003 geeft de financiële afwijkingen weer
tussen de verantwoording over 2003 en de begroting 2003. Het financieel verslag
is uitgebreid met beknopte cijfermatige opstelling, zoals ik in de mediabrief 2004
ook als wenselijk had aangegeven. In het tweede hoofdstuk van deze brief ga
ik nader in op de algemene (financiële) transparantie bij de publieke
omroep.Fonds omroepreserve van de raad van bestuur (FOR)Sinds 1998 wordt het overschot op het vaste deel van de Algemene omroepreserve
overgedragen aan het Fonds omroepreserve van de Publieke Omroep. Het FOR heeft
als primaire doel het versterken van programma's op radio en televisie. Als
gevolg van de dalende Sterinkomsten en de uitputting van de AOR in verband
met sociale plannen, zal in 2004 en de toekomstige jaren vooralsnog niets
worden overgedragen van de AOR aan het FOR.Uit de meerjarenbegroting blijkt dat in 2004 voor het laatst een aanzienlijk
bedrag aan het FOR wordt onttrokken voor de versterking van de programmering.
Daarnaast is een bedrag uit het FOR overgeheveld aan het Karel V fonds. Het
Karel V fonds is in 2003 in het kader van de invulling van de bezuinigingen
ingesteld om geld uit extra bezuinigingen samen met het FOR te reserveren
voor programmaversterking.In 2005 wordt nog zeer beperkt een budget onttrokken aan het FOR voor
de programmering. Feitelijk komt het er op neer dat er het versterkingsbudget
voor televisie gereduceerd is. Na 2006 zijn er vooralsnog geen middelen meer
beschikbaar ten behoeve van de versterking van de programmering. In 2006 en
2008 wordt echter wel bedrag onttrokken aan het FOR voor de grote sportevenementen
(Olympische spelen, EK en WK). Aangezien voor deze onttrekkingen binnen het
FOR geen dekking bestaat, verwacht ik dat de raad van bestuur bij de voorbereiding
van de meerjarenbegroting 2006 aan zal geven hoe zij dit financiële tekort
zullen oplossen.Vaststelling budgetDe raad van bestuur stelt voor om het budget voor de landelijke publieke
omroep voor 2005 vast te stellen op € 679,1 miljoen. Het budget
van 2004 is daartoe verlaagd met het bezuinigingsaandeel voor de Publieke
Omroep in 2005 van € 9 miljoen en vervolgens geïndexeerd met
de verwachte consumentenprijsindex voor 2005. Deze systematiek is gelijk aan
de hiervoor genoemde wijze van grondslagbepaling en indexering.In het budget is een extra bedrag geclaimd voor de uitbreiding van de
zendtijd van BNN en voor de religieuze omroepen (39f omroepen). Het Commissariaat
voor de Media adviseert in zijn advies om deze budgetverhoging toe te kennen.
In artikel 39 van de Mediawet wordt de hoeveelheid zendtijd van een omroep
geregeld. Op grond van artikel 101 van de Mediawet wordt het budget voor de
diverse omroepen vastgesteld. Er is in de Mediawet geen koppeling gemaakt
tussen eventuele zendtijduitbreiding en een verhoging van het
budget. Ik vind dat de zendtijduitbreiding bij BNN dan ook binnen het totale
budget van de Publieke Omroep opgevangen moet worden. Het extra geclaimde
budget voor BNN en de 39f omroepen ken ik niet toe.De Publieke Omroep heeft extra budget gevraagd in verband met de stijging
van de sportrechten. Het Commissariaat heeft negatief geadviseerd over de
toekenning op deze aanvraag tot budgetverhoging omdat hij van mening is dat
de sportrechten behoren tot de reguliere programmakosten. Ik volg dat advies.
Echter, aangezien de huidige ontwikkelingen op de sportrechtenmarkt onzeker
zijn, ben ik bereid een reservering te maken en het bedrag te oormerken voor
dit doel. Daaraan verbind ik de voorwaarde dat de landelijke publieke omroep
een afzonderlijke onderbouwing van de extra benodigde financiële middelen
voor sportrechten levert. Deze kunnen worden toegekend indien de noodzaak
voor inzet van dit bedrag daarin voldoende duidelijk is gemaakt.Op grond van bovenstaande afwegingen stel ik het budget van de landelijke
publieke omroep inclusief de voornoemde reservering voor sportrechten vast
op € 677,1 miljoen.In bijlage 4 van de meerjarenbegroting van de publieke omroep wordt een
overzicht gegeven van de aanvraag van de budgetten voor radio, televisie en
nieuwe diensten. Op basis van deze bijlage is het volgende overzicht opgesteld.In € miljoen 2004 2005NPS, A-zendgemachtigden, BNN 338 471 811 284 663 157NOS-RTV 143 661 671 109 704 610Educom 28 048 308 20 820 97639f 28 250 987 20 622 242 Overige zendgemachtigden (RVD) 1 155 715 1 173 050Subtotaal radio en televisie 539 588 492 436 984 035     NOS bestuur/uitvoerende diensten 68 195 398 71 854 866Programmaversterking10%42 278 75125%145 945 662Ontwikkelingen nieuwe diensten 21 990 196 22 327 549Totaal 672 052 837 677 112 112De NPS en de A-zendgemachtigden (AVRO, KRO, NCRV, TROS, EO, VARA, VPRO)
krijgen uit het totaal voor radio en televisie van € 284,7 miljoen,
een budget toegekend van € 33,5 miljoen, BNN krijgt 50% van het
budget van een A-zendgemachtigde zijnde € 16,8 miljoen toegekend.1 Opvallend in het overzicht is de verschuiving van het
budget van de zendgemachtigden naar de uitbreiding van de programmaversterkende
middelen. Deze verschuiving vindt plaats om de publieke omroep beter te kunnen
laten werken aan een gezamenlijke programmering. Dit past geheel binnen de
korte termijn maatregelen, zoals ik daar in het volgende hoofdstuk op in ga.
De publieke omroep heeft op basis van de huidige Mediawet ook Educom en 39f
instellingen gekort met 25%. In praktijk wordt bij deze partijen het budget
vanuit de programmaversterkende middelen aangevuld tot 100%.2 Ontwikkeling Publieke Omroep2.1 InleidingIn de inleiding van deze begrotingsbrief schetste ik een omroeplandschap
waar de afgelopen maanden veel is gebeurd. In april 2004 verscheen het rapport
van de visitatiecommissie van de publieke omroep. Het wetsvoorstel
verlaging ledentallen en de situatie over BNN was aanleiding voor een aantal
pittige debatten in de Eerste en Tweede kamer en voedde ook de maatschappelijke
discussie over de publieke omroep. En de bezuinigingen bij de publieke omroep
leidde tot een discussie over de efficiency en effectiviteit van de huidige
organisatie. Tegelijkertijd vragen veranderingen in de omgeving van de publieke
omroep om een slagvaardige organisatie en een hoogstaand en gevarieerd programma-aanbod
voor alle burgers. Nieuwe initiatieven in het commerciële domein, de
digitalisering en veranderingen in het mediagebruik vragen om een gezamenlijke
visie en strategie van de publieke omroep.De debatten en gebeurtenissen maken twee zaken duidelijk. Ten eerste moeten
de knelpunten die de commissie Rinnooy Kan in de organisatie van de publieke
omroep signaleerde, op korte termijn worden opgelost. De prestaties van de
publieke omroep blijven achter als gevolg van een haperende organisatie. Om
kwaliteit te kunnen blijven leveren, is een meer eenduidige besturing van
de programmering op de zenders en netten nodig. Er is op dit moment een wetsvoorstel
in procedure dat voorziet in daartoe benodigde wetswijzigingen in de organisatie
van het publieke bestel per september 2005. Ten tweede zijn de debatten en
gebeurtenissen aanleiding voor het kabinet om ook naar de toekomst van de
omroep op de langere termijn te kijken.Visie op de toekomst van de publieke omroepIn mijn brief over de visitatie van de publieke omroep die ik op 11 juni
aan de Kamer heb gestuurd (Kamerstukken II, 2003/04, 29 657, nr. 1),
heb ik aangekondigd dat het kabinet een visie ontwikkelt voor de lange termijn.
De visie is gericht op een publieke omroep die goed gepositioneerd is in het
huidige en toekomstige medialandschap en die qua inrichting aansluit bij maatschappelijke
veranderingen. Zoals in de brief van 11 juni is aangekondigd, staan in
de visie van het kabinet de volgende twee kernvragen centraal:• De eerste kernvraag gaat over de taak van de publieke omroep: wat
zou de rol, taak en functie van een publieke omroep in de samenleving moeten
zijn?• De tweede, daaropvolgende vraag betreft de inrichting van een publieke
omroep: hoe kan de maatschappelijke relevantie daarvan het best tot zijn recht
komen? Daarbij is de vraag op welke wijze de maatschappelijke inbedding van
de publieke omroep het beste georganiseerd kan worden.De visie van het kabinet op de toekomst van de omroep wil ik laten aansluiten
bij ontwikkelingen in het brede medialandschap. Begin februari 2005 wordt
het advies van de WRR daarover openbaar. De WRR beoogt met haar rapport een
nieuwe, meer toekomstbestendige grondslag en benadering te ontwikkelen voor
het mediabeleid. De publieke omroep maakt daar onderdeel vanuit maar is niet
het centrale onderwerp van de studie. Bij de ontwikkeling van de kabinetsvisie
betrek ik ook andere recente inzichten op het terrein van de media, zoals
het recente rapport van het SCP over mediagebruik1.Het proces om tot de kabinetsvisie over de publieke omroep te komen, is
zorgvuldig ingericht. Binnen het kabinet zijn de voorbereidingen begonnen.
Daartoe wordt met de meest betrokken bewindslieden regelmatig overleg gevoerd.
Bij de voorbereiding van de kabinetsvisie betrekken we ook het veld. In november
heb ik de meest betrokken organisaties uitgenodigd schriftelijk hun visie
te geven op de genoemde kernvragen.Het zorgvuldige karakter van het proces leidt ertoe dat het kabinet niet
eerder dan het voorjaar van 2005 zijn visie aan de Tweede Kamer zal sturen.
Na het debat erover wil het kabinet de nog in deze kabinetsperiode benodigde
(wets)voorstellen voor de toekomst van de publieke omroep realiseren. Dit
betekent dat wetgeving voor hervorming van de publieke omroep voor 1 januari
2007 moet worden afgerond. Rekeninghoudend met een redelijke overgangstermijn
van één à anderhalf jaar zal de nieuwe situatie per 1 september
2008 kunnen ingaan. Dit betekent dat de omroepinstellingen nog zeker drie
jaar hebben om zich voor te bereiden op een mogelijk nieuwe situatie. Dit
acht ik een alleszins redelijke termijn. Zoals ik in de brief van 11 juni
heb aangekondigd, is de consequentie van deze ambitie dat de procedure voor
de komende verlening van erkenningen moet worden aangepast. Er is een wetsvoorstel
in procedure dat voorziet in een verkorting van de erkenningen tot drie jaar
(tot 1 september 2008).Dit wetsvoorstel voorziet er ook in dat de huidige omroepverenigingen
van rechtswege een erkenning krijgen, dat wil zeggen: bij wet in plaats van
op basis van een besluit door de minister van OCW (in casu de staatssecretaris).
Voor deze constructie is gekozen om voor de komende drie jaar continuïteit
in de bespeling van de publieke netten te verzekeren.Nu doet de situatie zich voor dat de AVRO en de TROS te kennen hebben
gegeven zich te oriënteren op een toekomst als commerciële omroep.
Zij zeggen dat mede te doen vanwege de aangekondigde kabinetsvisie voor de
lange termijn. Op zich respecteer ik de behoefte van de AVRO en de TROS om
alternatieve scenario's te verkennen. Tegelijkertijd draag ik een bestuurlijke
verantwoordelijkheid voor het goed functioneren van de publieke omroep. Door
de ontstane onduidelijkheid over deelname van de AVRO en de TROS in het publieke
bestel is het nu onmogelijk voor de raad van bestuur en de andere zendgemachtigden
om goede afspraken te maken over het (programma)beleid in de komende jaren.
En dat terwijl samenwerking juist zo dringend geboden is. Ik heb daarom de
AVRO en de TROS verzocht om voor 20 december 2004 te beslissen of ze
al dan niet uit het bestel treden. Dit tijdschema sluit aan bij de planning
in het Mediabesluit. Die gaat ervan uit dat voor 1 januari 2005 besluiten
worden genomen over de erkenningverlening. De raad van bestuur heeft dan nog
twee maanden – tot 1 maart 2005 – om met het totaal van zendgemachtigden
een herzien concessiebeleidsplan op te stellen voor de periode 2005–2008.
Het nieuwe programmaseizoen en de nieuwe erkenningen gaan in per 1 september
2005. Wanneer de AVRO en de TROS hun oriëntatie op een commerciële
toekomst tot in 2005 zouden willen voortzetten en daarmee de samenwerking
binnen de publieke omroep ernstig onder druk blijven zetten, dan speelt dat
een rol bij de erkenningverlening.Twee nieuwe gegadigden hebben een aanvraag ingediend voor een voorlopige
erkenning als omroepvereniging. Het gaat om De Nieuwe Omroep en Omroep MAX.
Door de Raad voor cultuur, het Commissariaat voor de Media en de Publieke
Omroep is inmiddels advies uitgebracht over de nieuwe aanvragers. De Raad
voor cultuur en de Publieke Omroep komen tot een negatief advies, het Commissariaat
adviseert positief. Naar aanleiding van de negatieve adviezen hebben DNO en
MAX opmerkingen gemaakt. Ik heb deze voorgelegd aan de Raad voor cultuur en
de Publieke Omroep en gevraagd of deze hen aanleiding vormen tot een heroverweging
van het advies. Om tot een zorgvuldige afweging te komen heb ik bovendien
ook zelf met DNO en MAX en met de adviseurs gesproken. Mijn besluit zal ik
tegelijk met de behandeling van de mediabegroting in de Tweede Kamer of zo
snel mogelijk daarna bekend maken.Aanpak kwaliteit op korte termijnVoorafgaand aan de presentatie van de kabinetsvisie, vindt eerst nog de
behandeling plaats van het wetsvoorstel met maatregelen voor de korte termijn.
Dit wetsvoorstel is eind september voor spoedadvies aangeboden aan de Raad
van State en ik hoop het nog voor het kerstreces aan de Kamer te kunnen aanbieden.
Over de hoofdlijnen van de voorstellen heb ik op 8 en 22 september jl.
met de Kamer gedebatteerd. Ik heb bij die gelegenheid geconstateerd dat de
lijn van de voorgestelde wijzigingen op voldoende steun kan rekenen. Dat vind
ik een belangrijk signaal, temeer daar het wetsvoorstel van cruciaal belang
is om op korte termijn te komen tot meer eenduidige besturing van de programmering
op de netten en zenders. Uit de maatschappelijke discussie en de initiatieven
van TROS en AVRO blijkt dat er onduidelijkheid is over de positie van de omroepen
de komende jaren. Volstrekt helder is dat die positie in dit wetsvoorstel
niet wezenlijk is aangetast: zij behouden tot 1 september 2008 hun bestaande
rechten op zendtijd en geld. Wel dwingen de wetswijzigingen tot beter samenspel.
Ten eerste bevorderen prestatieafspraken – met de overheid en onderling –
de totstandkoming van een gezamenlijke strategie. Ten tweede wordt de regierol
van de raad van bestuur – en in mandaat de netcoördinatoren –
versterkt. Dit is nodig voor duidelijke regie van de programmering op de radiozenders
en de televisienetten. Tot slot wordt de bestuurlijke organisatie hervormd,
zodat een (van de uitvoerende omroepen) onafhankelijke raad van toezicht ontstaat
en omroepvoorzitters inbreng kunnen leveren via een nieuw op te richten «college
van omroepen».Het kabinet dringt er bij de Eerste en Tweede Kamer op aan een en ander
zo te geleiden dat de behandeling van het voorliggende wetsvoorstel in de
eerste helft van 2005 afgerond kan worden. Dan kunnen de maatregelen (formeel)
ingaan op 1 september 2005, tegelijk met het ingaan van de nieuwe erkenningperiode
voor de afzonderlijke omroepen. Het kabinet vindt het niet wenselijk om de
wetgeving voor de korte en de lange termijn inéén te schuiven.
Bewust kiest het kabinet voor twee gescheiden, opeenvolgende trajecten. Het
kabinet wil de organisatorische verbeteringen die nu – in 2005 –
nodig en mogelijk zijn niet afhankelijk maken van de uitkomst van de toekomstdiscussie,
in 2008. Dat zou immers betekenen dat de publieke omroep als geheel de komende
drie jaar matig blijft functioneren. Daarom streeft het kabinet naar zo spoedig
mogelijke behandeling en afronding van het wetsvoorstel voor de korte termijn.Nieuwe werkwijze programmering publieke omroepEr is komend jaar volop werk aan de winkel en in het zicht van een verbouwing
gaat de verkoop gewoon door. De raad van bestuur en de omroepen zijn al begonnen
om de eigen werkprocessen te verbeteren, vooral rondom de programmering op
de televisienetten. De «geld-op-schema-methodiek» houdt in dat
de raad van bestuur en de omroepen het geld dat beschikbaar is voor televisie
bijeen leggen in een virtuele pot. Dit vormt de begroting van de vier televisienetten
(Nederland 1, 2 en 3 en Z@ppelin). De omroepen leggen hier ook geld bij uit
verenigingsmiddelen, programmareserve en inkomsten uit fondsen. Zo ontstaat
een totaal budget per net. De bedoeling is dat deze nieuwe werkwijze ook wordt
toegepast bij radio. De Publieke Omroep werkt hier aan. De ontwikkeling van
deze revolutionaire werkwijze bij radio en televisie geeft aan dat de publieke
omroep zich actief inzet om ook in eigen huis te werken aan een gezamenlijke
programmering. De netcoördinatoren beschikken namens de raad van bestuur
over een aantal bevoegdheden om gezamenlijk programmabeleid daadwerkelijk
te realiseren. De door mij voorgestelde wetswijzigingen voor de korte termijn
moeten deze werkwijze en de rol van de netcoördinatoren
verder ondersteunen. Een van die maatregelen is de wettelijke vaststelling
van het programmaversterkingsbudget op 25%. De raad van bestuur heeft dit
budget tot op heden nooit volledig ingezet (10% van het totale budget tegenover
een wettelijk maximum van 25%). Door het budget vast te stellen op een wettelijk
maximum, is het geen onderwerp van discussie meer tussen de raad van bestuur
en de omroepinstellingen. Bij de vaststelling van het budget voor de omroepinstellingen
voor 2005 is hier reeds rekening mee gehouden.PrestatieafsprakenZoals aangekondigd in de mediabegrotingsbrief 2004 van november 2003,
wil het kabinet komen tot een proces van kwaliteitsbewaking in de vorm van
prestatieafspraken met de publieke omroep. De ambitie was om afspraken vast
te leggen voor het seizoen 2004/2005.Bij de nadere uitwerking en bespreking van het prestatiepakket is de publieke
omroep op bestuurlijke complicaties gestuit. Voor het maken van dwingende
afspraken met het kabinet dient de raad van bestuur in relatie tot de verschillende
partijen over voldoende bevoegdheden te beschikken om de afspraken «waar
te maken». Het wetsvoorstel voor de korte termijn zal deze noodzakelijke
bevoegdheden bevatten, alsmede de verplichting tot het maken van een prestatieafspraak.
Het wetsvoorstel treedt echter pas op zijn vroegst in september 2005 in werking.
Daarnaast vindt de komende periode onder leiding van de raad van bestuur de
voorbereiding van het concessiebeleidsplan plaats. Deze vormt een belangrijke
basis voor de inzet van de publieke omroep de komende jaren en dus ook voor
de ambities in relatie tot het prestatiepakket.Gelet op deze omstandigheden ben ik met de Raad van Bestuur overeengekomen
dat de definitieve prestatieafspraken zich zullen richten op de nieuwe erkenningentermijn,
uitgaande van de bevoegdheden en verplichtingen zoals deze zullen worden opgenomen
in het wetsvoorstel voor de korte termijn. Om niettemin ook voor de komende
periode wederzijdse verwachtingen te kunnen formuleren hebben we ook een aantal
afspraken gemaakt voor de korte termijn. Het betreft om te beginnen de onderwerpen
waarvan ik vorig jaar tijdens de begrotingsvoorbereiding 2004 heb geconstateerd
dat een extra inspanning van de publieke omroep noodzakelijk is.De publieke omroep heeft in verband hiermee in haar meerjarenbegroting
enkele (programmatische) verbeteringen voor 2005 opgenomen in termen van inspanningsverplichtingen.
Het betreft concreet:– Verhoging van het aantal uren Nederlands drama op Nederland 1,
2 en 3 met circa 80 uur ten opzichte van 2004;– De Publieke Omroep stabiliseert zijn mix op 17 à 18 Nederlandse
speelfilms, excl. 6 Telefilms, incl. 2 Telescoopfilms per jaar;– Het percentage ondertiteling wordt verhoogd van circa 7800 uur
naar 9600 uur. Dit betekent een verhoging met minimaal 20%;– De programmamix van Nederland 1, 2 en 3 wordt evenwichtiger. Het
totale percentage non fictie blijft stabiel (in 2005 63% van het aanbod).
Daarbinnen neemt het percentage (zware) serieuze non fictie af met 4% ten
gunste van lichtere non fictie.De genoemde maatregelen sluiten aan bij de aandachtspunten in mijn brief
over de mediabegroting 2004. Op deze onderwerpen kom ik later in deze brief
terug.Met de Publieke Omroep heb ik verder overeenstemming bereikt over het
proces en de methode van meerjarige prestatieafspraken voor de jaren 2006–2008.
De eerste prestatieafspraken worden komend voorjaar gemaakt op basis van het
herziene concessiebeleidsplan dat de publieke omroep in maart 2005 indient.
Deze prestatieafspraken fungeren als een wederzijds contract
tussen overheid en publieke omroep. Ze zorgen er ook voor dat de publieke
omroep in eigen huis de doelen scherper zal stellen.Vorig jaar uitte ik kritiek op het gebrek aan eenduidige en controleerbare
doelen en een heldere verantwoording in de meerjarenbegroting. De visitatiecommissie
onderschreef dit. Mede daarom is de Publieke Omroep dit jaar begonnen met
de invoering van een verantwoordingssystematiek, waarin doelen, acties en
resultaten in de vorm van inspanningsverplichtingen inzichtelijk worden gepresenteerd
in de meerjarenbegroting. Ik vind dat deze wijze van presenteren van doelen
en acties en de rapportage over de realisatie ervan de helderheid van die
begroting zeer ten goede komt.IntegriteitscodeDe publieke omroep wordt als maatschappelijke organisatie bij uitstek
aangesproken op zijn onafhankelijkheid. Ik vind dat over de integriteit van
de publieke omroep volstrekte helderheid moet zijn. Er zijn de afgelopen maanden
te veel onduidelijkheden gebleken over (ideële) sponsoring, bijbanen,
bezoldiging en uitbesteding van werk. Dit tast niet alleen het imago maar
vooral de integriteit van de publieke omroep direct aan. Ik waardeer het daarom
dat de Publieke Omroep het afgelopen jaar aan de slag is gegaan met de ontwikkeling
van een set richtlijnen ter bevordering van goed bestuur en integriteit bij
alle landelijke publieke omroepinstellingen. De Raad van bestuur heeft het
Commissariaat voor de Media gevraagd commentaar te geven op de voorgestelde
richtlijnen. De richtlijnen hebben het karakter van zelfregulering en zijn
geïnspireerd op bestaande regelingen in de publieke sector en de Code
Tabaksblatt.Belangrijk is dat de Publieke Omroep toeziet op naleving van de richtlijnen
ter bevordering van goed bestuur en integriteit. Dit zal ik ook vastleggen
in de prestatieafspraken voor 2006–2008. De Publieke Omroep stelt zelf
een onafhankelijke Commissie Goed Bestuur en Integriteit op die handhaving
en naleving van de codes onderzoekt en adviseert bij misstanden. De raad van
bestuur bespreekt de set aan richtlijnen die zij heeft opgesteld dit najaar
met de omroepinstellingen. Ik reken erop dat zij de voorgestelde richtlijnen
serieus ter harte nemen en voortvarend zullen implementeren. De raad van bestuur
streeft ernaar het hele pakket per 1 januari 2005 vast te stellen.Financiële verslaglegging en transparantieIn het debat over de Mediabegroting 2004 eind vorig jaar heeft de Tweede
Kamer mij verzocht om de financiële verantwoording van de publieke omroep
transparanter te maken, zodat inkomsten en uitgaven beter gevolgd kunnen worden
in de zin van beleidsmatige keuzes en de doelmatige inzet van middelen daarop.Specifiek onderzoekEind september 2004 heeft het Commissariaat voor de Media een onderzoek
gepubliceerd naar de externe financiering van programma's van de publieke
omroep (bijlage 5). Met dit rapport wordt onder meer beoogd de transparantie
van de financiering te bevorderen. Het Commissariaat voor de Media concludeert
dat externe partijen een bedrag van € 20 miljoen, zijnde 4% van
de totale bruto programmakosten televisie, hebben bijgedragen aan de programma's
van de publieke omroep. Het Commissariaat voor de Media stelt dat een dergelijk
bedrag het instellen van goede procedures rechtvaardigt. Ik ben het hier geheel
mee eens en verzoek de raad van bestuur van de Publieke Omroep dan ook om
de aanbevelingen van het Commissariaat voor de Media te betrekken
bij de vaststelling van de richtlijn Cofinanciering.Gewenste transparantie en benodigde managementinformatieIk heb met de raad van bestuur van de Publieke Omroep en het Commissariaat
voor de Media overlegd over de stappen die gezet kunnen worden voor transparantie
van de financiële verantwoording. Het belangrijkste instrument daarvoor
is de aanscherping en verbetering van het Handboek Financiële Verantwoording
voor de publieke omroep. De aanpassing van het Handboek is vrijwel klaar.
Met de aanpassing wordt met name beoogd de inkomsten en uitgaven aan indirecte
kosten scherp te onderscheiden van de kosten verbonden aan de programma's
en daardoor duidelijker te verantwoorden. Begroting vooraf en verantwoording
achteraf kunnen hierdoor eenduidiger over de gehele publieke omroep worden
vergeleken en beoordeeld. Eén van de aanbevelingen van het Commissariaat
voor de Media in het rapport «Externe financiering programma's publieke
omroep» is daarbij om de bijdragen van externe partijen eenduidig in
de jaarrekeningen op te nemen. Deze aanbeveling wordt expliciet meegenomen
in het herziene Handboek. Daarnaast wordt ook de toetsing van de rechtmatigheid
meegenomen bij de aanpassing. Het herziene Handboek moet begin 2005 in werking
treden. Hiermee is de financiële verantwoording over de jaren 2005 en
verder geoptimaliseerd. In de verantwoording over 2005 zal op basis van het
gewijzigde Handboek de gewenste transparantie zijn gerealiseerd.Aanvullend op deze basisinformatie over de rechtmatige besteding van middelen is de, door de raad van bestuur gestarte
«geld op schema» methodiek toepasbaar als sturingsen verantwoordingsinstrument
voor de beoordeling van de doelmatigheid van het
budget. Hiermee is het mogelijk een eenvoudig toegankelijk en uniform managementinformatiesysteem
voor de gehele publieke omroep in te richten en te onderhouden. Daardoor kunnen
gedurende het jaar binnen de publieke omroep de gemaakte keuzes duidelijker
zichtbaar en bespreekbaar worden. Verder sluiten de maatschappelijke verantwoording
aan derden jaarlijks en in meerjarig perspectief beter aan bij de gewenste
transparantie.Het Commissariaat voor de Media heeft bovendien de afgelopen decennia
vanuit haar toezichthoudende rol jaarlijks een bedrijfstakonderzoek laten
uitvoeren om ontwikkelingen van de werkelijke bestedingen over de jaren te
kunnen volgen. Dit onderzoek zal nu worden herijkt op basis van het nieuwe
financiële handboek en de «geld op schema» informatie.Jaarlijks Bedrijfstakonderzoek De financiële en operationele informatie
van alle zendgemachtigden wordt jaarlijks verwerkt in het omvangrijke onderzoek
naar de bedrijfsmatige positie van de omroepen. Dit vindt plaats in opdracht
van het Commissariaat voor de Media. In deze rapportages wordt een gedetailleerd
beeld gegeven van onder meer de kosten van de programmacategorieën in
relatie tot uitzendduur en kijkdichtheid1. Het
onderzoek over 2003 zal binnenkort worden afgerond, de onderstaande cijfers
zijn nog voorlopig. Ter informatie geef ik hieronder een geaggregeerd overzicht
van de programmacategorieën televisie van de landelijke publieke omroep
over 2003 en 2002. Uitzendduur
in urenToegerekende programmakosten x € 1 000,=Toegerekende programmakosten per uur x € 1,=Gemiddelde kijkdichtheidProg.kosten per uur per procent kijkdichtheid 2003200220032002200320022003200220032002Informatie          Serieuze informatie8 6268 155169 473160 65119 64619 7011,51,412 89213 969Human intrest1 4091 82443 99756 08531 22730 7412,01,915 68215 877Sport1 3791 67677 388101 20256 11260 3945,05,011 14012 117 Overige non-fictie55983719 14624 04534 22728 7341,71,520 51818 618Totaal informatie11 97412 492310 004341 98425 89027 3772,02,013 00913 859           Drama3 6143 61059 85666 30316 56418 3671,31,412 53913 338Amusement1 5341 53252 13748 99133 99031 9783,22,810 66511 227Muziek69672019 23619 51927 62127 1171,51,317 87121 649Totaal17 81818 353441 233476 79624 76325 9791,91,912 76613 657De uitzenduren en programmakosten lopen per programmacategorie sterk uiteen.
Om een onderlinge vergelijking tussen de verschillende categorieën te
kunnen maken is een verdergaande toerekening noodzakelijk. In de derde kolom
zijn de kosten van de verschillende programmacategorieën per uur weergegeven.
Sport is per uur relatief de duurste programmering maar daarbij dient aangetekend
te worden dat bij sport weinig tot geen herhalingen plaatsvinden, uitsluitend
samenvattingen. Drama is per uur relatief het goedkoopste. Dit komt doordat
binnen de programmacategorie drama zowel de relatief dure eigen productie
als de relatief goedkope buitenlandse aankoop zitten.Voor een beeld in relatie tot de betekenis van de programmering voor de
samenleving dienen de kosten gerelateerd te worden aan de kosten per kijker,
dus de kijkdichtheid van een programma. In de laatste kolom is dan ook het
overzicht gegeven wat een programma in een bepaalde programmacategorie kost
per uur zendtijd en per procent kijkdichtheid. Hieruit blijkt dat sport en
amusement de goedkoopste programmacategorieën per kijker zijn.2.2 Ontwikkelingen televisieAandeel en bereikIn een steeds concurrerender televisielandschap, stelt de publieke omroep
zich tot doel in 2007 een marktaandeel van 40% te behalen. Ik vind dat kijk-
en luistercijfers als instrument van belang zijn en blijven om te meten of
de publieke omroep voldoende maatschappelijke betekenis heeft. De 40% marktaandeel
als ambitie is vanuit die gedachte te verdedigen. Ik constateer echter dat
er zowel binnen als buiten de omroep discussie is over het effect van de 40%-doelstelling
op de programmering. Zo wordt wel gesteld dat dit streven leidt tot vervlakking
en ten koste gaat van de kwaliteit van de programmering. Er is dus toenemende
kritiek op de hoogte hiervan maar ook twijfel over de realiseerbaarheid in
de komende jaren.De steeds weer terugkerende vraag luidt: Is deze doelstelling nog een
goede indicator voor de maatschappelijke betekenis van de omroep, als hij
slechts gehaald kan worden in jaren met grote (sport)evenementen of afhankelijk
is van niet te plannen gebeurtenissen zoals een oorlog in Irak of een sterfgeval
in het Koninklijk huis? Het kijktijdaandeel is afhankelijk van ontwikkelingen
in het omroeplandschap (zoals het initiatief van John de Mol met Nickelodeon),
grote evenementen en gebeurtenissen met grote maatschappelijke impact. Dat
is ook een verklaring voor fluctuaties in het kijktijdaandeel van jaar tot
jaar. Daarmee verliest deze indicator gaandeweg zijn waarde om
als verantwoordings- of prestatie-instrument centraal te staan, ondanks zijn
betekenis voor het uitdrukken van een ambitie.In de mediabegrotingsbrief 2004 schreef ik al dat, gelet op de maatschappelijke
betekenis van de publieke omroep, kijk- en luistertijdaandelen niet op zichzelf
moeten staan. Deze moeten bekeken worden in samenhang met het bereik onder
het totaal van de bevolking en onder verschillende doelgroepen. Ik noem dat
relatief bereik. Een doelgroepprogramma met een klein kijktijdaandeel maar
groot bereik onder de groep waarvoor het gemaakt is, is vanuit dat perspectief
zeer succesvol. Bereikcijfers maken het ook mogelijk beter te meten wat het
bereik is van verschillende programmacategorieën (bv drama) of bij publieksgroepen
(bv jongeren).Voor de komende jaren moeten de prestatieafspraken en de kwaliteitskaart
van de Publieke Omroep bijdragen aan een combinatie van indicatoren voor de
prestaties van de publieke omroep. De Raad voor cultuur bevestigt deze inzet.
De Raad hoopt dat de nieuwe werkwijze en de kwaliteitskaart een bijdrage leveren
om de prestaties van de publieke omroep op basis van een breder scala aan
succesindicatoren te beoordelen.In 2003 is de doelstelling ten aanzien van het weekbereik onder de Nederlandse
bevolking gerealiseerd met een gemiddelde van 87,6 procent. Het kijktijdaandeel
is in 2003 verder teruggelopen (onder andere door het ontbreken van evenementen).
Nederland 1 voldoet aan de doelstelling, Nederland 2 ligt «redelijk
op koers» en Nederland 3 laat een licht verlies zien. Z@ppelin krijgt
in 2003 voor het eerst te maken met een behoorlijke daling (verklaarbaar uit
de concurrentie van met name Nickelodeon).Al jaren is er zorg over het bereik van de publieke omroep onder jongeren
en allochtonen. Het weekbereik onder jongeren steeg, mede doordat jongeren
in totaal meer televisie zijn gaan kijken. Het bereik onder jongeren nadert
de doelstellingen die de publieke omroep zich stelt. Ten opzichte van 2002
is het een aanzienlijke stijging, maar in feite zit de publieke omroep nu
iets boven het niveau van 1998. Een grote groep mensen vindt de programma's
van de publieke omroep in vorm en presentatie vaak te zwaar. Het gaat dan
met name om mensen die het medium televisie vooral gebruiken om zich te ontspannen.
Een betere balans in de programmamix, de nieuwe werkwijze en scherpere netprofilering,
ook in dagtelevisie, moet bijdragen aan de vergroting van de aantrekkelijkheid
van de publieke omroep voor diverse doelgroepen. Het gaat erom de publieke
taak van de publieke omroep in nieuwe, aantrekkelijke vormen aan te bieden.
In de meerjarenbegroting beschrijft de publieke omroep in de toelichting op
de programmaschema's van de drie netten hoe dat concreet wordt bereikt. Ik
vind dit een goede ontwikkeling en zal via de prestatieafspraken straks monitoren
of de aanpassing in de programmamix daadwerkelijk gerealiseerd wordt.De Publieke Omroep gaat per net een actieplan opstellen om meer jongere
en allochtone kijkers te trekken. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:– representatief beeld van diversiteit en interculturaliteit van
de samenleving;– het tot uitdrukking laten komen van de interculturaliteit in de
programmamix;– evenwichtige aandacht aan de interculturele samenleving in de
informatieve programma's;– afspiegeling samenleving in het personeelsbestand.Wat mij opvalt aan deze uitgangspunten is dat deze zich vooral richten
op de representativiteit van deze groepen in de programmering en het personeelsbeleid. Ik waardeer het zeer dat de publieke omroep zich
deze zaken aantrekt en hier actie in onderneemt. Ik constateer echter ook
dat deze acties bepaald niet garanderen dat deze specifieke groepen zich daardoor
ook meer aangetrokken voelen tot de programmering en de programma's van de
publieke omroep. Hoe kun je bereiken dat jongeren en allochtone kijkers zich
meer aangetrokken voelen tot het aanbod van de publieke omroep, rekening houdend
met de publieke taak? Ik vind dat in de meerjarenbegroting de voorstellen
daartoe nog onvoldoende zijn uitgewerkt.Programmavoorschrift Publieke Omroep geheelDe Publieke Omroep heeft, zoals blijkt uit de rapportage van het Commissariaat
voor de Media, in 2003 op alle onderdelen voldaan aan de door de Mediawet
opgelegde inhoudelijke programmavoorschriften. Het aanbod was in 2003 vergelijkbaar
met het aanbod in het voorgaande jaar.De verplichte percentages voor informatieve/educatieve, culturele en kunstprogramma's
worden (ruim) gehaald. Ook voldeed de Publieke Omroep aan de verplichte percentages
Europese en onafhankelijke producties en het percentage oorspronkelijk Nederlands-
of Friestalige programmaonderdelen. De NPS heeft in het programmavoorschrift
een speciale taak op het gebied van culturele en kunstprogramma's en programmering
voor etnische en culturele minderheden. In 2003 heeft de NPS aan dit programmavoorschrift
voldaan.OndertitelingHet percentage Nederlandstalige programma's dat is ondertiteld voor doven
en slechthorenden is gestegen van 47% naar 53%. De Publieke Omroep neemt het
komende jaar diverse maatregelen om de ondertiteling verder uit te breiden.
De verplichting tot ondertiteling wordt op basis van de Mediawet in de tweede
helft van 2005 vastgelegd in een AMvB. Deze AMvB zal ook betrekking hebben
op de (Nederlandse) commerciële omroepen.2.3 Ontwikkelingen radioDe distributietechnieken bij de radio zijn de afgelopen jaren steeds gedifferentieerder
geworden. Naast de analoge etherzenders is er een groot aantal publieke en
commerciële kabelkanalen beschikbaar (analoog en digitaal), er is een
enorm aantal radiostations dat via internet te beluisteren is. In die ontwikkeling
doet ook de publieke omroep mee. Sinds begin 2004 zendt hij reguliere etheruitzendingen
uit via Digital Audio Broadcasting (DAB) en steeds meer reguliere radio-uitzendingen
zijn via internet te beluisteren. Zo heeft de VPRO de afgelopen jaren een
aantal radiostations gelanceerd die exclusief via internet uitzenden (3 voor
12 radio). Eerder al startte de publieke omroep een kabelradiostation (Concertzender)
en afgelopen jaar heeft de publieke omroep Colorful Radio overgenomen. Het
laatste initiatief is onderwerp van verschillende juridische procedures.Het programmabeleid van de vijf analoge radiozenders moet gezien worden
in het licht van deze ontwikkelingen. Een heldere profilering van de vijf
zenders is in dit gevarieerde landschap nog belangrijker dan voorheen. Eind
2003 heeft de Publieke Omroep zijn programmabeleid op radio aangepast. Het
gaat daarbij om een combinatie van het aanscherpen van de zenderprofielen
en het zoeken naar nieuwe kanalen om specifieke publieksgroepen te bereiken
(met name jongeren, allochtonen).In de MJB blikt de Publieke Omroep terug op de programmatische ontwikkelingen
en luisteraandelen van de vijf landelijke radiozenders in 2003 en de eerste
helft van 2004. Radio 1 en Radio 2 doen het goed. Radio 3FM heeft het de laatste
jaren moeilijk. Dat heeft rechtstreeks te maken met de sterk toegenomen concurrentie
tussen popzenders, mede ten gevolge van de zero base-operatie en door het
beleid van de Publieke Omroep om niet mee te gaan met de prijsopdrijvende
jacht op bekende DJ's. Dat beleid heeft mijn instemming. Zoals het Commissariaat
voor de Media ook suggereert, zou het onderscheidende, publieke karakter van
3FM versterkt kunnen worden door bij de nieuwsvoorziening meer rekening te
houden met de doelgroep van de zender.De Publieke Omroep wil op Radio 4 een consistenter en toegankelijker muziekbeleid
voeren, waardoor een groter publiek wordt bereikt en de kosten worden teruggebracht.
De programmering wordt overdag meer gericht op een brede groep luisteraars,
die langer blijven luisteren. 's Avonds wordt meer ingezet op de wat jongere
doelgroep van deze zender (35–50 jaar). In de meerjarenbegroting wordt
(nog) niet ingegaan op de positie van het Muziekcentrum van de Omroep (MCO)
binnen Radio 4. Ik ga ervan uit dat, nu bekend is geworden hoe het MCO wordt
omgevormd, het MCO een duidelijke positie krijgt binnen het Radio 4 beleid
waarbij voldoende ruimte is voor het avontuurlijke repertoire van het MCO.De programmering van 747AM is momenteel sterk in verandering. De kunst
is de specifieke publieke taken zoals doelgroepprogrammering, minderhedenprogrammering
en de zendtijd van kerkgenootschappen en educatieve omroepen, te combineren
tot een aantrekkelijke radiozender. Tegelijkertijd is er de wens om de reguliere
nieuwsvoorziening ook via AM te verspreiden. Dit alles legt een grote druk
op de profilering van 747AM in een tijd waarin juist getracht wordt om de
zender voor een groter publiek aantrekkelijk te maken. In dat kader heeft
de publieke omroep hiervoor nieuwe programma's ontwikkeld. De raad voor cultuur
is kritisch over het programmabeleid Radio, met name over 747AM. De uitgangspunten
en ambities van deze zender blijven in de ogen van de Raad vaag en onsamenhangend.
Juist vanwege het specifieke publieke karakter van 747AM en de unieke programmering
vind ik het van belang dat het luisterpubliek, waarvoor de programma's bestemd
zijn, optimaal worden bereikt. Ik stel daarbij vast dat de doelstelling van
de luistertijd (1,5% in 2003) niet is gehaald. Dat is eveneens reden voor
747AM om de programmering te wijzigen.Vanaf begin september wordt een deel van de programmering van Colorful
Radio, dat gemaakt wordt door de NPS, doorgegeven via 747AM. De NPS is op
grond van de Mediawet gehouden 25% van de binnen de hoofdtaak vallende radioprogrammering
te richten op minderheden en vult dit nu op deze wijze in. Dit betreft een
tijdelijke maatregel. Gezocht wordt naar een oplossing waarbij de doelgroep
van de urban-programmering beter kan worden bereikt en die beter past bij
de andere programmatische doelstellingen van 747AM.Het Commissariaat voor de Media constateert dat het bereik onder jongeren
en allochtonen mager is. De publieke omroep kiest voor versterking van het
bereik onder deze groepen via Radio 1 in de avonduren met programma's van
vooral BNN en TROS.De Publieke Omroep handhaaft zijn ambities zowel voor het luistertijdaandeel
als voor het weekbereik, maar voor 2005 verwacht men een behoorlijke terugval.
Als doelstelling voor het weekbereik formuleert de Publieke Omroep een toename
van 50% in 2003 naar 52% in 2005 en 55% in 2007. Ik erken dat de omstandigheden
voor de Publieke Omroep niet gemakkelijk zijn, maar hecht eraan dat hij ook
in een sterk concurrerende omgeving blijft streven naar een luistertijdaandeel
van minimaal 31%. In 2003 behaalde de publieke omroep een luistertijdaandeel
van ruim 31%.De doelstellingen voor het weekbereik onderschrijf ik: het is van belang
dat een substantieel deel van het publiek tenminste wekelijks in aanraking
blijft met het aanbod van de landelijke publieke radiozenders.Luistertijddoelstellingen
Publieke Radiodoel 2003realisatie 2003doel 2005doel 2007Radio 18,5%9,1%9,0%9,0% Radio 210,5%10,5%11,0%12,0%3FM10%9,1%6,5%7,5% Radio 4 (+ Concertzender)1,8%1,6%2,5%2,5% 747 AM1,5%0,9%1,0%1,5% Totaal landelijke zenders32,3%31,2%30,0%32,5%2.4 Nieuwe dienstenEen toekomstgerichte publieke omroep moet zorgen voor aanwezigheid op
internet en andere digitale platforms. Uit diverse onderzoeken en de evaluaties
door de visitatiecommissie en de Raad voor cultuur is gebleken dat de publieke
omroep zeer succesvol is met zijn internetactiviteiten. In de meerjarenbegroting
schetst de Publieke Omroep drie maatregelen die hij heeft genomen om de activiteiten
op internet effectiever en efficiënter te maken: invoering van een systematiek
om het publieke belang van internetactiviteiten te kunnen wegen, samenwerking
met derden en specialisatie. Ik vind het een goede ontwikkeling dat de publieke
omroep duidelijk maakt wat het publieke belang is van hun internetactiviteiten
en actief bezig is met publieke verantwoording. Ik wil dit punt verbinden
met de tweede maatregel, de ingezette samenwerking met externe partijen. Ik
zie duidelijk meerwaarde in samenwerking met derden, juist ter bevordering
van de effectiviteit en zichtbaarheid van de publieke omroep op internet.
Ik ga ervan uit dat de samenwerking met de marktpartijen de uitgangspunten
van (journalistieke) onafhankelijkheid en integriteit niet aantast.De specialisatie van omroepen op internet moet leiden tot een aanbod van
thema's die elkaar aanvullen in plaats van overlappen. Ik vind echter dat
de keuzes voor thema's niet exclusief gebaseerd zouden moeten zijn op de identiteit
van de omroepen maar juist ook op de wensen van het publiek in zijn totaliteit
en het ondervangen van witte vlekken daarin. De Raad voor cultuur schrijft
dat zij in de meerjarenbegroting van de publieke omroep een visie of koers
mist die inhoudelijk richting geeft aan een internetbeleid. De idee van nieuwe
media als alternatief distributiekanaal voor radio en televisie, vindt de
raad te beperkt. Ik onderschrijf deze constatering en vraag de Publieke Omroep
om in het concessiebeleidsplan te beschrijven welke kansen en mogelijkheden
de nieuwe media (waaronder internet) bieden voor de positionering van de publieke
omroep in het medialandschap. Ik verwacht daarbij tevens meer uitgewerkte
plannen van het recent aangekondigde initiatief van de publieke omroep om
een aantal digitale themakanalen te starten.3 Thema's: cultuur, jeugd en diversiteitIn dit hoofdstuk bespreek ik drie omroepbrede thema's die ik zeer van
belang acht. Deze thema's zijn nauw verbonden met de taak van de publieke
omroep, namelijk de culturele programmering, het bereik van jeugd en jongeren
en de minderhedenprogrammering. Met name de laatste twee thema's leiden al
jaren tot zorg omdat de publieke omroep moeilijk aansluiting vindt bij deze
groepen.3.1 Culturele programmeringAlgemeenAl een aantal jaren is er kritiek op de zogenaamde «dubbeltellingen»
bij indeling van programma's ten behoeve van de naleving van programmavoorschriften1. Vooral bij de invulling van de programma categorie
cultuur en kunst was hierover discussie. Ik heb in de vorige mediabegroting
aangedrongen op een versimpeling van de indeling van de programma's. De Publieke
Omroep heeft het afgelopen jaar deze zogenaamde MJB-indeling geëvalueerd.
Ondermeer is nagegaan wat de gevolgen zijn als dubbeltellingen worden afgeschaft.
De Publieke Omroep stelt naar aanleiding daarvan voor de notie «kunst»
aan te scherpen. De indeling wordt eenduidiger (alleen «echte»
kunst bij kunst). Net als de Raad voor cultuur juich ik deze aanscherping
toe, omdat deze een realistischer beeld oplevert. De discussie kan zich dan
weer richten op de aard en invulling van kunstprogrammering zelf. Ik vind
het hoog tijd dat het weer gebeurt.In 2003 heeft de Publieke Omroep 14,8% kunstprogrammering in brede zin
uitgezonden. Consequentie van een «engere» notie van kunst is
natuurlijk wel dat dit percentage kunst lager wordt dan onder de huidige definitie.
Uit een eerste berekening op basis van de «enge» definitie blijkt
dat de publieke omroep op 5–7% uitkomt. Uit een vergelijking met het
buitenland blijkt echter dat dat nog altijd beduidend meer is dan buitenlandse
omroepen (bijvoorbeeld ARD (5,1%), France2 (2,9%), VRT(1,6%) en BBC (0,9%)).
Ik zal met de Publieke Omroep en het Commissariaat overleggen over de aanscherping
van de definitie kunst en de consequenties ervan voor de hoogte van het huidige
programmavoorschrift.Registratie opera en balletDe afgelopen maanden heb ik met verschillende partijen overleg gevoerd
over de televisieregistraties van opera- en balletvoorstellingen. De financiering
van deze registraties zou onder druk staan. Ik vind dat deze programmacategorie
ook in tijden van bezuiniging gewaarborgd dient te worden. Nederland heeft
een sterke traditie in de opera en dans, kunstuitingen die zich bovendien
zeer goed lenen voor televisieregistraties. Opera- en balletregistraties vormen
wat mij betreft dan ook een natuurlijk onderdeel van de culturele programmering
van de Publieke Omroep. Ik heb er bij de Publieke Omroep, NPS en de gezelschappen
op aangedrongen gezamenlijk tot een oplossing te komen om de continuïteit
van deze programmacategorie te waarborgen.DramaEen punt van zorg blijft het aandeel drama en in het bijzonder Nederlands
drama. De inspanning van de Publieke Omroep, om meer te doen aan Nederlands
drama begint zijn vruchten af te werpen, maar het vraagt een lange adem. De
voorgestelde maatregelen in de Meerjarenbegroting 2005–2008 vind ik
nog wat mager uitgewerkt. Naast verbetering in de coördinatie van het
dramabeleid per net acht ik een omroepbrede coördinatie essentieel om
het totale aanbod te optimaliseren. Verder vraag ik me – net als de
Raad voor cultuur -af of er wel voldoende diversiteit wordt gerealiseerd in
de totale dramamix. Ik vind dat een toename van Nederlands drama gerealiseerd
moet worden door een toename van verschillende genres van drama. Bij de prestatieafspraken
wil ik ook dit punt betrekken. Ik verwelkom de lang verwachte ontwikkeling
van een centraal aankoopbeleid. Dat moet het makkelijker maken om aantrekkelijke
pakketten buitenlands drama in te kopen.FilmEen gevarieerd en divers pakket aan Nederlandse films is een onmisbaar
onderdeel van het fictie-aanbod van de publieke omroep. Dat vereist echter
wel een heldere visie en strategie voor de omroepparticipatie in Nederlandse
films, niet alleen van een individuele omroep of een net maar van de publieke
omroep als geheel.De Publieke Omroep heeft mij recent geïnformeerd over de kaders waarbinnen
zijn filmbeleid de komende jaren gestalte krijgt (bijlage 9). In de huidige
MJB zijn deze plannen nog niet verwerkt. Dat verwacht ik wel te zien in het
Concessiebeleidsplan. Onderdelen van de gepresenteerde plannen spreken mij
aan. Zo zal de Publieke Omroep een meerjarig budget vaststellen en per net
een samenhangend filmbeleid ontwikkelen. Hiermee wordt de continuïteit
en inzichtelijkheid gecreëerd waar de filmsector belang bij heeft. Ik
wil daar van mijn kant aan bijdragen door voor een periode van drie jaar mijn
aandeel aan het Telefilmproject -voor wat betreft de televisiefilms –
te garanderen. Voor de bioscoopfilms in het project («Telescoop»)
reserveer ik voor 2005 dezelfde middelen als in 2004.De Publieke Omroep zelf wil de financiële bijdrage in de productie
van speelfilms, ca. € 9 miljoen per jaar (Coproductiefonds Binnenlandse
Omroepen, Fonds Omroep Reserve, Stimuleringsfonds, Telescoop, individuele
omroepen), op peil houden. Een verhoging van de bijdrage aan speelfilmproductie
in tijden van bezuiniging is niet realistisch. Ik vind het daarom terecht
dat de nadruk in de filmplannen eerder ligt op een kwalitatieve dan een kwantitatieve
verbetering van het filmbeleid. Hieronder vallen onder meer het verbeteren
van de uitzendtijden van speelfilms, een consequent herhaalbeleid en het instellen
van een centraal aanspreekpunt voor film. Ik zal met de Publieke Omroep in
overleg treden over de nadere uitwerking van de plannen.StimuleringsfondsHet Stimuleringsfonds blijft van groot belang voor de culturele programmering
bij de Publieke Omroep. Om tot resultaten te komen, is een goede verstandhouding
en afstemming tussen het Stimuleringsfonds en de Publieke Omroep nodig. Aan
de basis hiervan liggen mede de ambities van de Publieke Omroep op het gebied
van drama en film. Als gevolg van de bezuinigingen op de mediabegroting wordt
het budget van het Stimuleringsfonds in de komende Cultuurnota-periode niet
verhoogd. Dat betekent dat het Fonds een zorgvuldige afweging moet maken tussen
de prioriteiten uit haar beleidsplan. Duidelijkheid over de plannen van de
omroep zelf kan deze afweging vergemakkelijken. Tot slot heb ik besloten om
de dotatie aan het Stimuleringsfonds met ingang van het jaar 2005 te verhogen
met het accrés dat ik ook voor andere media-instellingen hanteer.3.2 JeugdProgramma's voor jeugd en jongerenDe samenwerking van omroepen in de kinderprogrammering van Z@ppelin heeft
de afgelopen jaren tot een aantrekkelijk aanbod geleid voor kinderen, met
name in de leeftijdsgroep van 3 tot 8 jaar. Met de uitbreiding van activiteiten
op het terrein van multimedia wordt adequaat ingesprongen op de ontwikkeling
van mediagebruik door kinderen tot 12 jaar. Z@ppelin heeft vanaf september
2004 haar uitzendtijden uitgebreid tot een vast dagelijks kinderblok van 7.00
tot 19.00u. De uitbreiding biedt mogelijkheden om het programmaschema's te
optimaliseren en succesvolle samenwerkingsprojecten te ontwikkelen, zoals
een eigen soap. Ik hoop dat dit – ondanks de concurrentie –
bijdraagt aan een verhoging van het kijktijdaandeel en het bereik van Z@ppelin,
met name onder de groep 8 tot 12 jarigen. De Raad voor cultuur constateert
dat het budget van Z@ppelin meer dan evenredig wordt gekort. De Publieke Omroep
heeft in een toelichting hierop laten weten dat Z@ppelin extra budget krijgt
toegewezen. Het budget wordt in 2005 relatief dan minder gekort dan de overige
televisiezenders. Vooralsnog gaat het hier om een incidentele toekenning voor
2005. Ik vind het verstandig dat de Publieke Omroep de keuze voor een incidentele
verhoging maakt. Ten aanzien van de structurele korting vind ik dat dit niet
ten koste mag gaan van de kwaliteit van de programmering van Z@ppelin. De
dekking voor de korting zal dan ook gevonden moet worden in de efficiëntie.BNN heeft een positief effect op het bereik van de publieke omroep onder
de doelgroep jongeren vanaf 13 jaar. Niettemin blijft het moeilijk voor
de publieke omroep om het bereik onder deze doelgroep te verbeteren. Ik vind
dat ook dat alle omroepinstellingen zich hiervoor moeten inspannen. Daarbij
moet natuurlijk ook de onderscheidendheid van de programmering voor jongeren
gewaarborgd blijven. In de MJB heeft de publieke omroep als geheel concrete
acties aangekondigd ter verbetering van het bereik onder jongeren. Dit betreft
zowel radio als televisie.Jeugd en reclameVorig jaar heb ik de Tweede Kamer een brief toegezonden over reclame en
jeugd.1 Aanleiding hiervoor is de motie Kant
waarin werd gepleit voor een experiment met een reclamevrij kinderblok (op
Z@ppelin). In de brief heb ik uitgebreid uiteengezet waarom een dergelijk
experiment geen oplossing biedt voor de zorg die er leeft ten aanzien van
reclame en jeugd en ook geen realistische optie is. Wel wordt ingezet op alternatieven
zoals het verbeteren van de zelfregulering op het gebied van reclame (Reclame
Code) en initiatieven waarbij kinderen leren omgaan met reclame-uitingen en
zich meer tot kritische consumenten ontwikkelen. Mede door het bedrijfsleven
zijn nu op dit terrein initiatieven genomen. Eén daarvan is het initiatief
van de stichting «Reclame Rakkers». Samen met veel bedrijven en
ook Z@ppelin werkt men aan educatieve middelen om kinderen onder de 12 jaar
te helpen meer bewuste en kritische kinderconsumenten te worden. Voorbeeld
is het succesvolle concept van Mediasmart dat in het VK is ontwikkeld.Expertise op het terrein van jeugd en mediaBij de publieke en commerciële omroepen die zich speciaal richten
op de jeugd bestaat behoefte aan een bundeling van kennis en expertise op
het terrein van jeugd en media. Het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn
(NIZW) is op dit terrein al langer actief. Het NIZW heeft het initiatief genomen
om samen met de andere partijen in het veld te komen tot een bundeling in
een Instituut voor Jeugd en Media. Het NIZW bekijkt hierbij of kennis over
media-educatie bij dit instituut kan worden ingebracht. Ik verwacht dat eind
2004 duidelijk zal zijn of dit initiatief levensvatbaar is.Bij de behandeling van de mediabegroting 2003 is de toezegging gedaan
de Kamer te informeren over de stand van zaken met betrekking tot media-educatie.
In 2003 heeft de Stuurgroep Media-educatie hierover een rapportage uitgebracht.
De Raad voor cultuur heeft aangekondigd eind van dit jaar advies uit te brengen
over media-educatie. Ik betrek dit graag in mijn standpuntbepaling over dit
thema. Eerder dit jaar heb ik het Platform media-educatie opdracht gegeven
een «quick scan» uit te voeren naar het gebruik en de waardering
van de in 2001 en 2002 ontwikkelde lespakketten op het terrein van media-educatie.
Ook hiervan verwacht ik de resultaten eind 2004. Aansluitend hierop zal ik
de Kamer informeren.Media en geweldDe evaluatie van het stelsel om de jeugd te beschermen is begin dit jaar
met de Kamer besproken. Naast tevredenheid zijn er nog veel punten waar verbetering
mogelijk is. Deze zijn opgenomen in het werkprogramma dat op 8 juli aan
de Kamer is aangeboden.1 De Commissie Jeugd,
Geweld, Media zal aanbevelingen doen die tot verdere verbreding en verdieping
zullen leiden van de inspanningen om schadelijke werking van audiovisuele
producten op de jeugd tegen te gaan. De instelling van deze commissie heeft
nogal wat voeten in de aarde gehad met het oog op een zorgvuldige samenstelling.
Ik verwacht thans dit advies uiterlijk 31 maart 2005.3.3 DiversiteitIn de meerjarenbegroting 2005 signaleert de publieke omroep dat het bereik
onder jongeren en minderheden nog steeds achterblijft. In de meerjarenbegroting
staan verbeterpunten voor onder andere 3FM en 747AM. Daarnaast wordt ingegaan
op het kabelradiostation Colorful Radio. Het Commissariaat voor de Media heeft
Colorful Radio als neventaak beoordeeld en afgewezen. De zender is verder
onderwerp geworden van juridische procedures. Tijdens de begrotingsbehandeling
in de Tweede Kamer zal ik de actuele stand van zaken melden.MTNL en FunXEen aanzienlijk deel van de randstedelijke bevolking heeft een niet-Nederlandse
achtergrond. Daarom voer ik met de grootstedelijke overheden een gezamenlijk
mediabeleid gericht op deze vier steden. Specifiek bestaat dit uit het financieren
van radio- en televisieproducties voor lokale en regionale publieke omroep
die als uitgangspunt het interculturele karakter van de randstedelijke samenleving
hebben. Dit resulteert in televisieproducent MTNL en radiozender FunX.Eind 2004 loopt de huidige convenantsperiode van MTNL af. Afgelopen jaar
heb ik met de vier steden het bereik en kwaliteit van de programma's en de
onderlinge samenwerking van MTNL laten evalueren. Daaruit blijkt dat MTNL
het huidige convenant naar behoren heeft uitgevoerd. Amsterdam, Den Haag en
Utrecht willen MTNL de komende vier jaar voortzetten. Rotterdam stapt eruit.
De komende jaren zal MTNL een meer interculturele programmering in de Nederlandse
taal gaan verzorgen. Deze moet zo bijdragen aan de integratie en versterking
van de sociale cohesie in de steden. Naast de jaarlijkse bijdrage van OCW
uit de omroepmiddelen van circa € 2,5 miljoen dragen de grote steden
circa € 0,9 miljoen bij.FunX is een multiculturele radiozender voor de grote steden die zich met
een mix van plaatselijke informatie en muziek richt op grootstedelijke jongeren
en jongvolwassenen met een migrantenachtergrond. Dit is een initiatief van
de vier lokale zendgemachtigden in de vier grote steden. Uit recent luisteronderzoek
blijkt dat FunX zeer positief door de beoogde publieksgroep gewaardeerd wordt.
In samenwerking met de vier grote steden financier ik FunX voor vier jaar
(2003 – 2006). In 2005 bedragen de kosten circa € 1,8 miljoen.
Naast de helft van de financiering heeft de Rijksoverheid in ieder van de
vier grote steden een lokale frequentie beschikbaar gesteld aan FunX. In de
tweede helft van 2005 vindt een onafhankelijke evaluatie plaats naar het functioneren
en bereik van FunX, waarna in 2006 een besluit over voortzetting zal worden
genomen.Vanuit andere stadsregio's kan er belangstelling bij lokale en/of regionale
omroep ontstaan voor deelname in, of afname van programma's van hetzij
FunX, hetzij MTNL. Dit vind ik op de eerste plaats een zaak van MTNL en FunX
zelf, die met geïnteresseerde publieke omroepen moeten overleggen over
uitzend- en productiemogelijkheden inclusief de financiering hiervan. Ik ben
in bredere context voorstander van de uitbreiding van dergelijke initiatieven,
uitgaande ervan dat draagvlak zelf gevonden moet worden.De Raad voor cultuur heeft in zijn advies de taakopdracht en werkwijze
van FunX herkend en heeft bij herhaling bevestigd dat deze ambitie een landelijk
draagvlak dient te krijgen. De kennis bij FunX met betrekking tot jongeren
met een minderhedenachtergrond is zeer waardevol en voor de landelijke publieke
omroep goed inpasbaar. FunX en de landelijke publieke omroep waren hierover
dan ook in gesprek in het kader van Colorful Radio. Gezien de ontwikkelingen
rondom Colorful Radio is vooralsnog niet duidelijk hoe deze ambitie op korte
termijn vorm gegeven kan worden.4 Ontwikkelingen en voornemens van de andere media-instellingen4.1 Radio Nederland Wereldomroep (RNWO)In mijn brief van 27 mei 2004 heb ik de Wereldomroep een structurele
bezuiniging van € 5,5 miljoen opgelegd, waarvan 60% in 2005 dient
te worden gerealiseerd (€3,3 miljoen), 80% in 2006 (€ 4,4 miljoen)
en het volledige bedrag van € 5,5 miljoen in 2007. De Wereldomroep
heeft dit jaar al € 2,3 miljoen bezuinigd en verwacht in de komende
twee jaar nog € 2,1 miljoen te kunnen bezuinigen op distributiekosten.
Evenals het Commissariaat voor de Media heb ik waardering voor de wijze waarop
de opgelegde bezuinigingen door de Wereldomroep zijn verwerkt. Over de invulling
van de resterende bezuinigingen van € 1,1 miljoen in 2007 zal overleg
plaatsvinden met de Wereldomroep. Ik betrek daarbij de mogelijke consequenties
van de opkomst en gebruik van internet. De toenemende mogelijkheden van internet
zullen in dit verband ook betrokken worden bij de lange termijn visie over
de publieke omroep. In lijn met het advies van het Commissariaat voor de Media
zal ik de Wereldomroep voor 2005 een iets ruimer budget toekennen, aangezien
er voor komend jaar is gerekend met een te lage indexering. Het budget voor
2005 bedraagt € 43,7 miljoen.Ten aanzien van mijn toezegging over Broadcast Facilities Nederland in
het Algemeen overleg op 23 juni jl., meld ik dat een eventuele aanscherping
van het nevenactiviteitenregime bij de lange termijnvisie over de publieke
omroep zal worden betrokken.4.2 Regionale en lokale omroepOp 27 november 2003 heb ik het wetsvoorstel Nieuwe financieringsstructuur
voor de regionale publieke omroep aangehouden. Aanleiding hiervoor was de
gerezen twijfel rond de onafhankelijkheid en de toekomstige financiering van
de regionale publieke omroep. Ik geef op korte termijn mijn visie op de regionale
en lokale omroep. Deze had ik u toegezegd zodat de behandeling van het wetsvoorstel
op grond hiervan hervat kon worden.4.3 Muziekcentrum van de Omroep (MCO)Het afgelopen jaar hebben de bezuinigingen bij het MCO veel stof doen
opwaaien. Onder het financiële kader van deze mediabegrotingsbrief heb
ik al verwezen naar de motie Atsma/Bakker en de invulling van de bezuinigingen
bij het MCO. In de motie wordt gevraagd om het MCO bestuurlijk en budgettair
over te dragen aan de Publieke Omroep. In de meerjarenbegroting wordt hierop
niet ingegaan. Dit is te verklaren uit het feit dat op het moment
van het opstellen van de meerjarenbegroting van de Publieke Omroep nog geen
duidelijkheid was over de wijze van bezuinigen bij het MCO en de wijze waarop
de overdracht dient plaats te vinden. Naar aanleiding van de motie heb ik
het bestuur van het MCO gevraagd de bezuinigingen verder vorm te geven. Op
2 november is het nieuwe plan voor het MCO gepresenteerd. In een aparte
brief aan de Tweede Kamer heb ik voor 10 november mijn reactie op dit
plan gegeven.4.4 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)De nieuwbouw voor het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is in
volle gang en wordt waarschijnlijk begin 2006 opengesteld voor het publiek.Beeld en Geluid maakt haar collectie beschikbaar voor het onderwijs en
het algemeen publiek. De beschikbaarstelling aan het onderwijs wordt samen
met Kennisnet en Teleac/NOT uitgewerkt in het project Nationale audiovisuele
bronnenbank. Samen met de Publieke Omroep en het NOB werkt Beeld en Geluid
aan de digitalisering van het productie-, uitzend- en archiveringsproces in
de Digitale Voorziening, waarbij Beeld en Geluid primair verantwoordelijk
is voor de standaarden voor ontsluiting en hergebruik.Ook Beeld en Geluid moet een bijdrage leveren aan de efficiencyslag bij
de publieke omroep. Van de taakstelling van € 0,81 miljoen moet
in 2005 € 0,65 miljoen worden gerealiseerd. Voor het vervolg van
de activiteiten die in het kader van de Cultuurnota 2001–2004 zijn bekostigd,
is vanaf 2005 € 1 065 000 beschikbaar. Verder is
er voor 2005 een voorziening getroffen om de conserveringsactiviteiten op
het huidige niveau te kunnen voortzetten. Daarmee is nog geen oplossing voor
de problemen bij de nitraatconservering. Over het geheel van de filmconservering
brengt de Raad voor cultuur begin 2005 advies uit.4.5 Bedrijfsfonds voor de PersIn het kader van de bezuinigingen is besloten vanaf 2004 geen reservering
meer te maken voor een dotatie aan het Bedrijfsfonds voor de Pers. Dit heb
ik in de brief over de mediabegroting 2004 al gemeld. In een afzonderlijke
brief aan de Tweede Kamer zal ik in november 2004 mijn visie op het toekomstige
persbeleid neerleggen.4.6 Budget subsidies mediabeleidVoor het jaar 2005 is voor het budget subsidies mediabeleid € 2,5
miljoen beschikbaar. In bijlage 10 treft u het bestedingsplan subsidies mediabeleid
2005 aan. Daarin worden bestedingsvoorstellen gedaan voor: stimulering van
de audiovisuele sector, migranten en media, kwaliteitsbeleid journalistiek,
toegankelijkheid televisie, media-educatie, conservering Nederlands Instituut
Beeld en Geluid, ondersteuning programmaraden en eCultuur.Tot slotIk begon deze brief met de opmerking dat 2005 een cruciaal jaar wordt
voor de publieke omroep. Mede gelet daarop heb ik ervoor gekozen in deze mediabegrotingsbrief
op een aantal onderdelen uitvoeriger in te gaan. Dit najaar staat in het teken
van het debat over deze brief. De verschillende wetsvoorstellen die in procedure
zijn en de aangekondigde kabinetsvisie zijn verder aanleiding om de komende
maanden regelmatig met u te spreken over de publieke omroep.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. C. van der LaanOverzicht van de bijlagen bij de mediabrief 2005,
november 2004.11. Cijfermatige opstelling mediabegroting 20052. Meerjarenbegroting 2005–2009 Publieke Omroep3. Reactie Commissariaat voor de Media op meerjarenbegroting Publieke
Omroep4. Beoordeling monitoring bezuiniging van het CvdM5. Rapport Externe financiering programma's publieke omroep van het CvdM6. Advies Raad voor Cultuur over meerjarenbegroting Publieke Omroep7. Meerjarenbegroting 2005–2009 Radio Nederland Wereldomroep8. Reactie Commissariaat voor de Media op meerjarenbegroting Wereldomroep9. Brief van Publieke Omroep over filmbeleid d.d. 19 september 2004.10. Bestedingsplan Subsidies Mediabeleid 2005BIJLAGE 1Mediabegroting 2005Bedragen in €Rijksbegroting 2005MutatiesBegrotings-brief 2005    Rijksbijdragen media631 766 0007 782 000639 548 000 Opbrengst radio- en tv-reclame216 000 000– 7 000 000209 000 000Overige ontvangsten media3 004 000– 204 0002 800 000BESCHIKBAAR BUDGET MEDIA850 770 000578 000851 348 000    Raad voor Cultuur  258 000 Commissariaat voor de Media  3 476 000 OLON  463 000 Subsidies mediabeleid (div. art.)  2 800 000 Dotatie bedrijfsfonds voor de pers  0 Dotatie stimuleringsfonds  15 621 000 Dotatie filmfonds voor de omroep (Cobo)  6 287 000 Dotatie algemene omroepreserve  – 11 179 000 Subtotaal dotaties, bijdragen, etc.  17 468 000     Muziekcentrum van de omroep  29 675 000 Audiovisueel archiefcentrum  15 164 000 NOB uitzendgereed maken & uitzenden  16 605 000 Subtotaal beheertaken  61 444 000     Budget landelijke omroep  677 113 000 Bijdrage minderhedenprogrammering  3 456 000 Bijdrage Wereldomroep  43 797 000 Bijdrage regionale omroep  16 375 000 Bijdrage regionale televisie  31 437 000 Subtotaal vergoeding omroepinstellingen  772 178 000     TOTAAL UITGAVEN  851 348 000XNoot1Artikel 26 Mediawet.XNoot2Artikel 48 Mediawet.XNoot1Kamerstukken II, 2003–2004, 29 200 VIII, nr. 142.XNoot2Motie Atsma/Bakker kamerstuk II, 2003–2004, 29 200 VIII, nr.
152.XNoot1Rapport «Naar vermogen». Commissie Van der Zwan, d.d. 11 mei.
1992.XNoot1De verdeling is gebaseerd op de huidige zendgemachtigden. De aanspraak
van BNN op 50% van het budget van een A-omroep wordt slechts geëffectueerd
wanneer het daartoe strekkende wetsvoorstel (Kamerstukken II, 2003/04, 29 030)
in werking treedt. Eventuele nieuwe toetreders hebben, binnen het totale budget
van de landelijke publieke omroep, recht op 15% van het budget van een A-zendgemachtigde.XNoot1SCP (2004). Achter de schermen. Een kwart eeuw lezen, luisteren, kijken
en internetten. Den Haag, september 2004.XNoot11% kijkdichtheid is 146 000 kijkers (cijfers 2002).XNoot1Volgens art. 50 lid 3 van de Mediawet tellen programma's van informatieve,
educatieve of verstrooiende aard mee in de categorie cultuur als de inhoud
voor meer dan de helft van culturele aard is. De aard van programmacategorieën
is zodanig dat zij zich in inhoud en vorm niet kunnen uitsluiten, zoals bijvoorbeeld
verstrooiend programma's (een quiz) met een culturele inhoud.XNoot1Kamerstuk 2003–2004, 29 200 VIII, nr. 82.XNoot1Kamerstukken II, 2003–2004, 29 326, nr. 4.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-VIII-71.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl