Referendum Europese Grondwet; Brief minister en staatssecretaris met het kabinetsstandpunt n.a.v. advies Raad van State over de gevolgen van de EU voor Nederlandse staatsinstellingen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29993, nr. 27

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-06-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29993 nr. 27

23-05-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. De burger en EuropaVerdieping van de kennis en het inzicht van de burger
in EuropaVersterking van de democratische betrokkenheid van de
burger bij Europa3. Het nationale parlement en Europa4. Het kabinet en EuropaPolitieke regie ten behoeve van een brede Europa-strategieDe rol van de minister-presidentDe rol van de ministerraadIntegratie van Europese beleidsprocessen in nationale
beleidsprocessenNederland in Europa: Nederlandse beïnvloeding van
Europees beleid en regelgeving in wordingEuropa in Nederland: omzetting van Europese regelgeving
in nationale regelgeving en regelgeving van nationale oorsprong5. Personeelsbeleid6. Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29993Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 993Referendum Europese Grondwetnr. 27BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 mei 2006Graag bieden wij u hierbij, mede namens de minister-president en de minister
voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, het kabinetsstandpunt
aan, dat is opgesteld naar aanleiding van het advies van de Raad van State
over de gevolgen van de Europese Unie voor de Nederlandse staatsinstellingen.
Dit kabinetsstandpunt werd reeds aangekondigd in het nader rapport waarmee
het advies van de Raad van State op 12 oktober 2005 openbaar is gemaakt1.1. InleidingIn de aanloop naar het referendum van 1 juni 2005 over het Grondwettelijk
Verdrag en ook daarna is een discussie op gang gekomen over hoe Nederland
in Europa zou moeten staan. Daarmee krijgt de reflectieperiode, waartoe de
Europese Raad van juni 2005 besloot, ook in Nederland invulling. Het kabinet
acht dit een positieve ontwikkeling. Nederland is immers niet meer weg te
denken uit Europa en omgekeerd is Europa niet meer weg te denken uit Nederland.Ook de Raad van State constateert dat, voor het eerst sinds jaren, in
de aanloop naar het referendum in Nederland breed is gediscussieerd over de
betekenis van Europa, de noodzaak van Europese samenwerking en het functioneren
van de Europese Unie. Maar bij veel burgers ontbrak de bekendheid met de invloed
van Europa op Nederland en op het functioneren van de Nederlandse staatsinstellingen.
Tegelijkertijd constateert de Raad van State dat die Nederlandse staatsinstellingen
onvoldoende beseffen een Europese taak te hebben. Om kort te gaan: de Raad
van State stelt dat Europa beter moet worden geïntegreerd in Nederland.Daartoe is, aldus de Raad van State, integratie van Europese en nationale
besluitvormingsprocessen nodig. Wil de Nederlandse burger zonder gevoel van
verlies van nationale identiteit ook het gevoel hebben een Europees burger
te zijn, dan dient de legitimiteit van het Europese beleid toe
te nemen. Daarbij moet men niet de indruk hebben dat Europees beleid iets
is wat door Brussel wordt opgelegd, maar moet men beseffen dat dit beleid
alleen maar tot stand komt mede door Nederlandse inbreng in de besluitvorming.
Dat vergt een grotere mate van politieke interactie: de Nederlandse inzet
ten aanzien van Europees beleid en Europese regelgeving moet beter zichtbaar
worden en bij de totstandbrenging van nationaal beleid moet veel meer rekening
worden gehouden met de Europese context.Gezien het voorgaande, is de kern van het advies van de Raad van State
dat het kabinet enerzijds meer politieke regie ten aanzien van zijn Europese
beleid dient te voeren en anderzijds het parlement een betere politieke controle
op dat Europese beleid dient uit te oefenen, terwijl ook de burger zich meer
moet engageren en niet aan de zijlijn moet blijven staan. Het maatschappelijk
middenveld zou zich in de ogen van de Raad van State veel actiever moeten
tonen en duidelijker naar voren moeten brengen welke de wensen zijn die in
Nederland leven ten aanzien van Europees beleid en Europese regelgeving.Het kabinet onderschrijft deze analyse en verwelkomt de aanbevelingen
die de Raad van State in dit brede advies aan het adres van de burger, het
parlement en het kabinet formuleert. In deze brief gaat het kabinet in op
de aanbevelingen van de Raad van State in alledrie deze categorieën,
maar ligt het accent vanzelfsprekend op de aanbevelingen van de Raad van State
die het kabinet zelf aangaan.Rekening houdend met de aanbevelingen van de Raad van State stelt het
kabinet zich de volgende doelen, die in dit kabinetsstandpunt verder worden
uitgewerkt. Nederland moet beter optreden in Europa.
Het kabinet legt daarom het accent op een vroege politieke sturing ten aanzien
van voorstellen voor Europees beleid en Europese regelgeving. De minister-president
speelt hierbij een belangrijke rol. Onderhandeling maakt immers een belangrijk
deel uit van het Europese wetgevings- en beleidsproces. Een tijdige, duidelijke
inzet is wezenlijk om daarin de best mogelijke resultaten te kunnen behalen.
Het kabinet streeft ernaar voor de onderhandelingen over alle voorstellen
voor Europees beleid en Europese regelgeving met mogelijkerwijs grote gevolgen
voor Nederland duidelijke kaders op te stellen die enerzijds helder zijn ten
aanzien van de te bereiken doelen en anderzijds de onderhandelaars een de
nodige manoeuvreerruimte bieden. Goede en duidelijke afstemming op hoofdlijnen
en flexibiliteit in het voeren van de onderhandelingen dragen bij aan maximale
slagvaardigheid en daarmee aan een zo goed mogelijke behartiging van de Nederlandse
belangen in een Unie van 25 lidstaten.Europa moet ook beter in Nederland doorwerken. De
inspanningen van het kabinet richten zich hier voornamelijk op een betere
inbedding van Europa in het nationaal beleidsproces. Het kabinet hanteert
hierbij een ruime definitie van dit begrip. Het erkent hiermee de belangrijke
rol die ook de Raad van State niet alleen toedicht aan het parlement maar
ook aan belanghebbenden, zoals het maatschappelijk middenveld, de private
sector en adviesorganen, als het erom gaat een betere integratie van Europa
in Nederland tot stand te brengen.Dit kabinetsstandpunt maakt dankbaar gebruik van diverse andere adviezen
en discussiebijdragen die elk op eigen wijze een beter optreden van Nederland
in de EU en een betere integratie van Europa in Nederland aan de orde stellen1. Zo bouwt het voort op het rapport van de gemengde commissie «Sturing
EU-aangelegenheden», die in het kader van het Programma Andere Overheid
onder voorzitterschap van de heer Van Voorst tot Voorst aanbevelingen heeft
gedaan hoe Nederland zich beter kan organiseren om effectiever
en efficiënter op te treden in de Europese Unie. Het kabinet heeft deze
aanbevelingen integraal overgenomen en inmiddels in uitvoering genomen. Anderzijds
houdt dit kabinetsstandpunt ook een reactie in op sommige van deze adviezen
en discussiebijdragen. Het beoogt bijvoorbeeld, naast een nadere reactie op
het advies van de Raad van State, ook een antwoord te geven op het advies «Nationale
coördinatie van EU-beleid: een politiek en pro-actief proces» van
de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) en op het onderzoek van prof. Dr B.
Steunenberg en prof. Mr W. Voermans naar de omzetting van Europese richtlijnen,
dat in opdracht van het ministerie van Justitie is uitgevoerd. Tenslotte geeft
het een nadere reactie op de motie van het lid Herben c.s. over de rol van
de minister-president en zijn ministerie inzake het Nederlands Europa-beleid1.Met dit standpunt levert het kabinet een bijdrage aan de discussie over
Europa. Het wordt uitgebracht in een periode waarin de reflectie die in de
Europese Raad is afgesproken, in volle omvang plaatsvindt. Het kabinet wil
met beide kamers der Staten-Generaal van gedachten wisselen over Nederland
in Europa en Europa in Nederland. Een gedachtewisseling waarbij uiteraard
ook de reactie moet worden betrokken van deze kamers zélf op de aanbevelingen
van de Raad van State die zich juist tot hen richten. Ook andere elementen
krijgen te zijner tijd een plaats in dit debat over Nederland en Europa, zoals
het advies dat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) op
verzoek van het kabinet zal uitbrengen over de inbedding van de Europese besluitvorming
in het Nederlandse politieke proces. Tenslotte vestigt het kabinet graag de
aandacht op de Nationale Conventie die zich buigt over de inrichting van het
nationale politieke bestel en voorstellen zal doen, die ten grondslag kunnen
liggen aan een constitutie voor de 21e eeuw en kunnen bijdragen aan het herstel
van het vertrouwen tussen burger en politiek. Het resultaat van de Nationale
Conventie, die ook aandacht zal besteden aan de relatie tussen Europa en het
nationale staatsbestel, wordt in november van dit jaar verwacht. De WRR en
de Nationale Conventie kunnen bij hun advisering uiteraard gebruik maken van
dit kabinetsstandpunt.2. De burger en EuropaDe Raad van State constateert dat kennis en inzicht van groot belang zijn
voor de mate van betrokkenheid van de burger bij Europa. Het kabinet onderschrijft
dit. Ook onderschrijft het kabinet de constatering van de Raad van State dat
de democratische betrokkenheid van de Nederlandse burger bij het Europese
besluitvormingsproces kan worden vergroot naarmate de betrokkenheid van het
maatschappelijk middenveld bij de Nederlandse voorbereiding van het Europese
beleid toeneemt.Verdieping van de kennis en het inzicht van de burger
in EuropaDe burger moet de kans krijgen beter over Europa geïnformeerd te
raken. Voor een structurele verbetering van kennis en informatie ten behoeve
van meer betrokkenheid ziet het kabinet twee instrumenten: informatievoorziening,
in de vorm van voorlichting en debat, en onderwijs.Voor een actief maatschappelijk debat over
Europa is een actief politiek debat onontbeerlijk.
Het kabinet wil daarom in een levendige discussie met de Tweede Kamer en Eerste
Kamer, in gesprekken met burgers en via de media werken aan een evenwichtige
communicatie over zijn inzet in de Europese Unie, over het resultaat daarvan
in termen van beleid en regelgeving en over de politieke keuzes die daarbij
zowel in Den Haag als in Brussel moeten worden bepaald. Dit wordt ondersteund
door zowel de publiekscommunicatie over Europa, waarin veel ruimte is voor
informatievoorziening, als de inzet van het Europafonds ter financiële
ondersteuning van maatschappelijke initiatieven op dit terrein.Daarnaast zet het kabinet zich in voor meer aandacht voor het onderwerp
Europa in het reguliere onderwijsprogramma van zowel het primair onderwijs
als het voortgezet onderwijs. Vanaf het schooljaar 2006–2007 maakt Europa
structureel onderdeel uit van het reguliere onderwijsprogramma. In de herziene
kerndoelen voor het primaire en secundaire onderwijs hebben de Europese integratie
en samenwerking een vaste plaats gekregen. Ook de eindtermen besteden op verscheidene
plaatsen aandacht aan Europa. Deze aanpassingen beogen leerlingen de hoofdzaken
bij te brengen van de Nederlandse staatsinrichting, de Europese instituties,
hun rol als burger en de betekenis van Europese samenwerking en integratie
voor henzelf, Nederland en de wereld. In aanvulling hierop zullen de minister
van Onderwijs en de staatssecretaris voor Europese Zaken de beide kamers,
mede naar aanleiding van de motie Van Baalen (TK 30 300 V, nr. 54) en
de motie Schuyer (EK A 30 303 XXX), nader informeren over de activiteiten
die zij ondernemen om het thema «Europa» nog beter in het onderwijscurriculum
te verankeren. Daarnaast is op dit moment een aantal projecten in gang gezet
waarbij het thema Europees burgerschap aan de orde komt1 en ontplooit het ministerie van BZ activiteiten die het Europees bewustzijn
onder jongeren beogen te vergroten2.Versterking van de democratische betrokkenheid van de
burger bij EuropaHet kabinet onderschrijft evenzeer de gedachten die de Raad van State
naar voren brengt over de rol van het maatschappelijk middenveld3. Burgers en instellingen met een maatschappelijke functie dienen meer
invloed uit te oefenen op het Europees besluitvormingsproces, aldus de Raad.
Het kabinet zou een dergelijke ontwikkeling toejuichen en neemt zelf een aantal
maatregelen om de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld, maar ook
van andere belanghebbenden, zoals het bedrijfsleven, te vergroten. Immers,
ook in zijn hoedanigheid van ondernemer, werkgever, werknemer, bestuurder
of lid van verenigingen of politieke partijen kan de burger in aanraking komen
met Europees beleid en Europese regelgeving.Het kabinet treedt graag in overleg met maatschappelijke partijen om te
bezien hoe de interactie tussen beiden over Europees beleid en Europese regelgeving
in het algemeen het beste kan worden vormgegeven met het oog op een betere
inbreng van Nederland in Europa. Een aangrijpingspunt zou daarbij het jaarlijks
door de Europese Commissie uitgebrachte wetgevings- en werkprogramma kunnen
zijn. De focus zou dan kunnen liggen op die voorstellen, die mogelijkerwijs
grote gevolgen hebben voor Nederland. Te denken valt daarbij aan voorstellen
die kunnen nopen tot ingrijpende aanpassing van beleid en regelgeving, voorstellen
die vergaande implicaties met zich meebrengen voor de uitvoering, en/of voorstellen
met grote economische of financiële consequenties voor de rijksoverheid,
decentrale overheden dan wel burgers of bedrijven4.
Het kabinet wil graag inzicht verkrijgen in het oordeel van het bedrijfsleven
en maatschappelijke belangenorganisaties over dergelijke Europese beleidsontwikkelingen,
te meer omdat veel van deze organisaties – al dan niet via hun koepelvertegenwoordigers
in Brussel – ook invloed hebben op de totstandkoming van Europese beleid
enregelgeving. Ook advies-, controle- en planningsorganen die betrokken zijn
bij het EU-beleid kan om een oordeel worden gevraagd.Daarnaast streeft het kabinet naar meer gerichte consultatie van het maatschappelijk
middenveld en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven ten aanzien
van specifieke voorstellen voor Europees beleid en Europese regelgeving die
mogelijkerwijs grote gevolgen hebben voor de belangen die zij vertegenwoordigen.
Hiermee wordt aangesloten bij een praktijk die bij de totstandkoming van nationale
wetgeving veelal regulier is. Ook zijn reeds verschillende initiatieven ontwikkeld
waarop aangesloten of voortgebouwd kan worden1.Voor de Raad van State ziet het kabinet een duidelijke rol ten aanzien
van de oordeelsvorming over voorgenomen Europese regelgeving. Het kabinet
wil de Raad in de toekomst frequenter gericht om juridisch advies vragen in
de eerste fase van beleidsvoorbereiding, die tot voor Nederland belangrijke
regelgeving kan leiden. Ook ziet het kabinet een belangrijke taak voor de
Raad van State bij de toetsing van ontwerp-regelgeving van nationale oorsprong
aan wat de Europese regelgeving vraagt en toestaat. Daarnaast zal het kabinet
de SER en andere relevante adviesorganen op meer gestructureerde wijze betrekken
bij de oordeelsvorming over voorgenomen Europese initiatieven.De standpunten die Nederland in de EU inneemt moeten zo goed mogelijk
aansluiten bij hetgeen in de Nederlandse maatschappij leeft. Betrokkenheid
van de burger, het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven kan bijdragen
aan de democratische legitimiteit van de inzet van het kabinet in het Europees
besluitvormingsproces. Dit uiteraard met in achtneming van ieders eigen specifieke
verantwoordelijkheid in dit proces. Deze inzet zelf zal, naar de verwachting
van het kabinet, door de kennis en deskundigheid van de verschillende maatschappelijke
organisaties alsook door de inbreng van adviesorganen aan kracht en kwaliteit
winnen.3. Het nationale parlement en EuropaDe Raad van State bepleit een versterking van de politieke controle door
het parlement op het handelen van het kabinet bij de ontwikkeling van Europees
beleid en Europese regelgeving. De Raad van State constateert dat de rol van
het nationaal parlement bezig is te verschuiven van die van medewetgever op
nationaal niveau naar een rol van «mandaatgever» en controleur
ten aanzien van het Europees besluitvormingstraject. Het parlement is niet
intensief en bovendien te laat betrokken, vindt de Raad van State, en het
heeft zich te zeer afhankelijk gemaakt van informatie van het kabinet over
de Brusselse agenda. De Raad van State doet in zijn advies een aantal aanbevelingen
om hierin verbetering te brengen. Dat geldt ook voor de Rob, die de subsidiariteitstoets
een geschikt instrument acht om de Europese oriëntatie van het parlement
te versterken.Met de voorafgaande opmerking dat het in de eerste plaats aan de kamers
zelf is hierop te reageren, ziet het kabinet in de aanbevelingen van de Raad
van State en de Rob bruikbare aanknopingspunten voor verbetering en intensivering
van de politieke interactie over Europees beleid en Europese regelgeving in
wording. Dit ligt in het verlengde van het eerdere besluit van beide kamers
te komen tot een Tijdelijke Commissie Subsidiariteitstoets. Ook de door de
Raad van State aanbevolen hoorzittingen en behandeling van Europese dossiers
in de desbetreffende vaste kamercommissies zouden in de ogen van het kabinet
kunnen bijdragen aan deze betere politieke interactie en controle.Daarbij is het wel van belang de rol van het parlement ten aanzien van
Europese ontwikkelingen in de gaten te houden. Het nationaal parlement controleert
de inzet van de nationale regering in het Brusselse onderhandelingsproces.
Voorafgaand en tijdens deze onderhandelingen kan het parlement deze controlerende
rol op steeds de momenten die ertoe doen vervullen. Na afloop ervan kan het
de ministers verplichten verantwoording af te leggen voor hetgeen
gezamenlijk in Brussel is besloten. Aldus kunnen de Tweede Kamer en de Eerste
Kamer naar de overtuiging van het kabinet met name tijdens het Brusselse onderhandelingproces
volledig hun controlerende taak uitvoeren. Dit maakt de aanbeveling van de
Raad van State om in voorkomende gevallen ontwerp-EU-regelgeving in het parlement
te behandelen als ware het een nationaal wetsvoorstel overbodig en, in het
licht van bovenstaande, zelfs verwarrend.Met de maatregelen die het kabinet neemt om tot eerdere sturing op politiek
niveau te komen ten aanzien van vooral die dossiers die mogelijkerwijs grote
gevolgen voor Nederland zullen hebben, zal ook de informatievoorziening aan
het parlement gerichter en gedifferentieerder plaats vinden. De politieke
afwegingen van het kabinet komen daarmee helder naar voren, zodat het debat
op politieke hoofdlijnen gevoerd kan worden. Het kabinet zal beide kamers
op de gebruikelijke wijze over deze belangrijke onderwerpen informeren. Wel
kan het hierbij zo zijn dat niet alle informatie binnen de daarvoor gestelde
termijn kan worden verstrekt, omdat bijvoorbeeld de resultaten van een zogenaamde
impact assessment moeten worden afgewacht. Wel streeft het kabinet er naar
juist ook ten aanzien van de voorstellen die mogelijkerwijs grote gevolgen
voor Nederland zullen hebben, binnen een termijn van drie weken met een oordeel
over de wenselijkheid, subsidiariteit en proportionaliteit van een Commissie-voorstel
komen1. Dit kan ondersteunend zijn voor het parlement,
waar dit zelf een subsidiariteitstoets wil uitvoeren. Andere maatregelen met
het oog op een goede informatievoorziening ten behoeve van het parlement zijn
de volgende.Om het parlement in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken bij Europees
beleid en Europese regelgeving in wording, stelt het kabinet jaarlijks een
appreciatie op van het werkprogramma van de Europese Commissie2. Hierin vermeldt de Europese Commissie de beleidsinitiatieven die
zij in het komend jaar (verder) wil gaan uitwerken. Om verder bij te dragen
aan een tijdige betrokkenheid van het parlement zal het kabinet voortaan tijdpad
en behandeltraject van Europese wetgevingsvoorstellen opnemen in de BNC-fiches,
zodat de kamerleden beter in staat zijn de procedurele aspecten van bepaalde
voorstellen op hun waarde te schatten. Ook de toezending van de ontwerpagenda’s
voor de raadsformaties die halfjaarlijks door het voorzitterschap worden opgesteld,
heeft een dergelijke signaalfunctie. Bezien wordt tevens of het mogelijk is
voor de kamers dit soort informatie op termijn op elektronische wijze toegankelijk
te maken.Voor een actievere opstelling van de beide kamers onderstreept het kabinet
het belang van de door de Raad van State gesignaleerde noodzaak tot politieke
prioriteitstelling door de kamers ten aanzien van Europese onderwerpen3. Alleen door een, door de beide kamers zelf te bepalen
selectie vooraf kan hun controlerende taak werkelijk inhoud krijgen. De kamers
kunnen tot deze selectie komen op basis van eigen vergaring van Europese informatie
en op basis van de hierboven genoemde informatie die het kabinet verstrekt.
Uiteraard kan het kabinet de kamers naar aanleiding van deze selectie van
additionele informatie voorzien. Deze werkwijze volgend is het kabinet in
staat de beide kamers te bedienen op de dossiers, die er in hun ogen werkelijk
toe doen en dit ook op de momenten in het Europees onderhandelingsproces die
ertoe doen.Op belangrijke momenten in de onderhandelingen over de geselecteerde Europese
dossiers kan het parlement besluiten tot het houden van de door de Raad van
State gesuggereerde hoorzittingen met bijvoorbeeld belanghebbenden en tot
het beleggen van vooroverleg, bijvoorbeeld door de vaste Kamercommissie,
met de desbetreffende bewindspersoon. Daarbij verwacht het kabinet, dat een
systematische betrokkenheid van het parlement in de fase van voorbereiding
van het Nederlandse standpunt over een concept-Europese richtlijn, de uiteindelijke
omzetting van deze richtlijn in nationale regelgeving in een latere fase zal
kunnen versnellen.Wat deze meer systematische betrokkenheid voor de eigen ondersteunende
capaciteit zou moeten betekenen, is aan de kamers zelf, al kan het kabinet
zich voorstellen dat een zekere versterking van die capaciteit de door de
Raad van State bepleite intensievere politieke interactie ten goede zal komen1.Het kabinet gaat ervan uit dat een grotere betrokkenheid van het Nederlandse
parlement bij Europa, zoals hiervoor geschetst, met zich brengt dat Europa
ook meer dan tot nu toe een plaats krijgt op het Haagse Binnenhof. Dit betekent,
naast de debatten over de afzonderlijke Europese ontwerp-regelgeving, vooral
ook gedegen discussies in beide kamers over de hoofdlijnen van het Nederlandse
EU-beleid en de Nederlandse prioriteiten in Europa. Het moet voor iedereen –
kabinet, parlement, publiek, belangengroeperingen en, niet te vergeten, de
media – duidelijk zijn wat Nederland het zwaarst acht en wat dus ook
het zwaarst moet wegen.4. Het kabinet en EuropaDe Raad van State signaleert een aantal trends in de Europese besluitvorming2 en constateert dat het noodzakelijk is de politieke regie
op het niveau van de ministerraad en ministers te versterken. Daarmee kan
worden voorkomen dat de politieke inbreng van Nederland te laat in het Europees
besluitvormingsproces plaatsvindt en deze te weinig in gaat op de wezenlijke
vragen die voorstellen voor Europees beleid en Europese regelgeving oproepen.
Ook de Rob signaleert dat de coördinatie van het Nederlands EU-beleid
een meer politiek proces zou moeten zijn.Daarnaast signaleert de Raad van State dat Europese beleidsprocessen beter
in nationale beleidsprocessen moeten worden geïntegreerd. De Raad van
State stelt dat de Europese beleidsvoorbereiding moet worden verricht analoog
aan en langs dezelfde weg als de nationale beleidsvoorbereiding, met een grote
rol voor de vakdepartementen. Specifieke op Europa gerichte voorbereidings-
en afstemmingsmechanismen versterken in de ogen van de Raad van State het
risico dat Europees en nationaal beleid teveel los van elkaar worden gezien.
Ook de Rob bepleit een vorm van voorbereiding waarbij de vakdepartementen
het voortouw hebben bij de afstemming van alle aspecten van beleid in alle
fasen van de besluitvorming.In het onderstaande geeft het kabinet, mede aan de hand van de in gang
gezette uitvoering van de aanbevelingen van de commissie «Sturing EU-aangelegenheden»,
zijn visie op de door de Raad van State bepleite versterking van de politieke
regie ten behoeve van een brede Europa-strategie, door de minister-president
en de ministerraad. Vervolgens wordt ingegaan op de integratie van Europese
beleidsprocessen in de nationale beleidsprocessen. Dit in het licht van de
twee, in de inleiding genoemde, doelen: een zo vroeg mogelijke politieke sturing
ten behoeve van een zo effectief mogelijk Nederlands optreden in de Unie en
een betere inbedding van Europa in het Nederlands politiek proces.Politieke regie ten behoeve van een brede Europa-strategieDe rol van de minister-presidentDe Raad van State pleit voor politieke regie door de minister-president
om tijdig het Nederlands belang te kunnen behartigen op Europees niveau. Bij
het debat over de Staat van de Unie gaf dit pleidooi mede aanleiding tot de
motie-Herben c.s. over de rol van minister-president en zijn ministerie inzake
het Nederlandse Europa-beleid, een motie die in de Tweede Kamer brede steun
kreeg.Het kabinet onderschrijft de belangrijke rol van de minister-president,
zowel ten aanzien van de grote Europese vraagstukken als ten aanzien van meer
specifiek Europees beleid en Europese regelgeving. De minister-president heeft
een sterke inhoudelijke rol op het eerst genoemde terrein, niet in de laatste
plaats door zijn lidmaatschap van de Europese Raad. Daar wordt immers de hoofdkoers
voor de Europese Unie uitgezet. De Nederlandse inbreng betreffende de onderwerpen
die in de Europese Raad besproken worden en het aangaan van strategische en
tactische allianties dienaangaande worden onder regie van de minister-president
bepaald. Dit in goed samenspel met de minister van Buitenlandse Zaken en de
staatssecretaris voor Europese Zaken die Nederland vertegenwoordigen in de
Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen, de raadsformatie waarin de Europese
Raad wordt voorbereid. In de ministerraad worden onder leiding van de minister-president
de Nederlandse prioriteiten gesteld, keuzes gemaakt voor de koppeling van
bepaalde dossiers en rode lijnen getrokken ten aanzien van de onderhandelingen.Ten aanzien van zowel de Nederlandse inzet in Brussel op specifiek Europees
beleid en Europese regelgeving in wording als de integratie in het nationale
beleidsproces van dit beleid en deze regelgeving nadat daarover een akkoord
is gesloten in Brussel, heeft de minister-president een belangrijke agenderende
en regisserende rol. Op dit moment beschikt de minister-president over de
bevoegdheid de agenda van de ministerraad te bepalen: hij kan zelfstandig
onderwerpen op de agenda plaatsen, indien de verantwoordelijke minister daarvoor
niet zelf zorg draagt. De minister-president dient daarbij «in overeenstemming
met het gevoelen van de ministerraad» te handelen1. Deze toevoeging beperkt echter de mogelijkheden die de minister-president
ter beschikking staan om langs deze weg zorg te dragen voor een slagvaardig
bestuur, ook ten aanzien van Europese dossiers. Om deze reden zal het kabinet
deze beperkende toevoeging schrappen2. Intussen
zal de minister-president materieel al zo handelen.Er zijn meerdere aanleidingen denkbaar voor de minister-president om gebruik
te maken van deze agenderende bevoegdheid. Te denken valt bijvoorbeeld aan
thema’s met een Europese dimensie die een groot politiek effect hebben
en aan problemen die Nederland ondervindt bij de implementatie van Europese
regelgeving, of bijvoorbeeld aan onderzoeken van de Europese Commissie naar
de verenigbaarheid van nationale wetgeving en van de -uitvoeringspraktijk
met het Europees recht of aan inbreukprocedures die door de Commissie tegen
Nederland worden ingeleid en aanhangig worden gemaakt bij het EG-Hof van Justitie.
Bij de bespreking van nationale wetgevingsvoorstellen- al dan niet als uitvoering
van Europese regelgeving- kan de minister-president, als voorzitter ook aandacht
vragen voor de context van het Europees beleid en de Europese regelgeving
in de onderraden van de MR.Om aan de behoefte van meer politieke sturing en goede afstemming binnen
het kabinet te kunnen voldoen zal de Raad voor Europese en Internationale
Aangelegenheden, de REIA, frequenter bijeenkomen. In deze reguliere
onderraad voor Europese vraagstukken worden de politieke hoofdlijnen van het
EU-beleid voorbereid en worden politieke keuzes gemaakt ten aanzien van voorstellen
tot EU-beleid of EU-regelgeving. De minister-president kan echter, al dan
niet op verzoek van een betrokken bewindspersoon, van zijn agenderende bevoegdheid
gebruik maken om de bespreking van bepaalde dossiers en onderwerpen niet uitsluitend
voor deze onderraad te agenderen, maar eveneens voor een gecombineerde zitting
van de REIA en een andere onderraad. De minister-president kan ook besluiten
voorstellen met betrekking tot EU-regelgeving in een vroeg stadium tevens
te agenderen in een andere onderraad, bijvoorbeeld wanneer deze regelgeving
in wording bepaalde sectoren in Nederland in het bijzonder aangaat of wanneer
een verdere diepgaande discussie op bepaalde onderdelen van belang is om te
kunnen komen tot een goed politiek afgewogen Nederlandse (vervolg)inzet in
Brussel. Ten behoeve van de samenhang en de consistentie in het Nederlands
optreden in de EU zal de minister-president voorafgaand aan een dergelijk
besluit hierover overleggen met de coördinerende bewindspersonen van
Buitenlandse Zaken. In voorkomende gevallen zullen de coördinerende bewindspersonen
van BZ aan die onderraden deelnemen. Een en ander betekent dat de minister-president
beschikt over een stevig instrumentarium om zorg te dragen voor de afstemming
van de nationale beleidsagenda op de Europese beleidsagenda.Een ander belangrijk instrument voor het uitoefenen van zijn agenderende
en regisserende rol is de mogelijkheid een ministeriële stuurgroep te
convoceren. De minister-president kan in bepaalde gevallen besluiten een dergelijke
ministeriële stuurgroep bijeen te roepen om de politieke sturing en een
goede behandeling van strategische onderwerpen in een onderraad dan wel direct
in de ministerraad te bevorderen. Wanneer een meer strategische benadering
noodzakelijk is ten aanzien van een bepaald EU-dossier, een EU-evenement,
een bepaalde EU-kwestie of een bepaalde EU-onderhandeling, zal de minister-president,
na overleg met de coördinerende bewindspersonen van Buitenlandse Zaken,
hiertoe overgaan.Voor het functioneren van de minister-president moet hij, zoals de Raad
van State terecht stelt, kunnen beschikken over de juiste informatie en de
juiste voorbereiding. Drie elkaar versterkende elementen zijn hierbij te onderscheiden.
Ten eerste staat de minister-president een goede eigen ondersteuning ter beschikking,
die ook zelfstandig informatie vergaart en op hoog niveau contact onderhoudt
met de «hoofdsteden», binnen en buiten het ambtelijke circuit.
Daartoe is binnen het Ministerie van Algemene Zaken de Europafunctie in de
afgelopen periode versterkt. Ten tweede is een optimale samenwerking met de
coördinerende bewindspersonen van BZ, hun medewerkers, de Permanent Vertegenwoordiger
bij de EU en de medewerkers van de PVEU van groot belang. Ten derde moet de
minister-president toegang hebben tot een goed functionerend geheel van horizontale
coördinatiemechanismen om op hoofdlijnen te kunnen sturen, zoals hieronder
verder uiteen wordt gezet. Door middel van deelname van AZ aan al deze coördinatiemechanismen,
waarin de Nederlandse standpuntbepaling ten aanzien van Europese ontwikkelingen
wordt voorbereid, wordt de minister-president optimaal geïnformeerd1.De Rob heeft over de rol van de minister-president en het ministerie van
Algemene Zaken in organisatorische zin het meest vergaande voorstel gedaan.
De raad pleit ervoor de eindverantwoordelijkheid voor de nationale coördinatie
van EU-beleid over te hevelen van het ministerie van Buitenlandse Zaken naar
het ministerie van Algemene Zaken. Ook de functie van de staatssecretaris
voor Europese Zaken zou naar het ministerie van Algemene Zaken moeten worden
overgeheveld. Dat zou aansluiten bij het toegenomen belang van de EU voor
nagenoeg alle «binnenlandse» beleidsterreinen en
zou in overeenstemming zijn met de speciale verantwoordelijkheid van de minister-president –
als voorzitter van de ministerraad – voor de eenheid van het regeringsbeleid.Dit voorstel van de Rob heeft geleid tot debat, ook in de Tweede Kamer1. Het kabinet is van mening dat de hierboven beschreven
arrangementen de MP in staat stellen een meer regisserende en agenderende
rol te spelen. Het kabinet is niet overtuigd door de argumenten van de Rob
voor de voorgestelde organisatorische aanpassing. De punten van aandacht bij
het bestaande model van coördinatie hebben naar de mening van het kabinet
meer te maken met de vraag wat op welke wijze wordt
gecoördineerd dan met de vraag wie die coördinatie
verricht. Mede met het oog op diens regisserende en agenderende rol ten aanzien
van Europese onderwerpen bestaat in de praktijk een geregeld en, indien nodig,
frequent contact tussen de minister-president en de voor de coördinatie
van het EU-beleid verantwoordelijke staatssecretaris voor Europese Zaken,
die wekelijks deelneemt aan het overleg in de ministerraad. Om de bovengenoemde
redenen is het overhevelen van de functie van de staatssecretaris voor Europese
Zaken naar het ministerie van Algemene Zaken voor het kabinet geen punt van
overweging. Dit geldt eveneens voor het verleggen van de eindverantwoordelijkheid
voor de nationale EU-coördinatie, zoals door de Rob geopperd.De rol van de ministerraadHet kabinet beschouwt de aanbevelingen van de Raad van State om te komen
tot meer politieke regie ten behoeve van een brede Europa-strategie als steun
voor de gekozen de koers. Het deelt diens aanbeveling dat binnen het kabinet,
onder leiding van de minister-president, een politiek debat moet plaatsvinden
over doel, strategie en tactiek van de Nederlandse inzet en inbreng in Brussel.
Ook onderschrijft het kabinet de visie van de Raad van State, dat ten aanzien
van voorstellen voor beleid en regelgeving met mogelijkerwijs grote gevolgen
voor Nederland tijdig moet worden beschikt over een politiek bepaald Nederlands
standpunt, waarvan de strategische en tactische aspecten terdege zijn afgewogen.
De politieke sturing op EU-beleid enregelgeving in wording moet, met andere
woorden, sterker en ook in een eerdere fase worden ingezet. De Rob formuleert
aanbevelingen van gelijke strekking. Daarmee ziet het kabinet in deze aanbevelingen
van de Raad van State en de Rob een aanmoediging voort te gaan met de uitvoering
van de aanbevelingen van de gemengde commissie «Sturing EU-aangelegenheden».
Wel zal het de aanbevelingen van de Raad van State benutten om de uitgezette
lijn, waar nodig, te verbeteren.De hoofdlijnen en prioriteiten van het EU-beleid alsook de richting waarin
de samenwerking binnen de Unie zich op de belangrijkste beleidsterreinen moet
ontwikkelen, presenteert het kabinet in de jaarlijkse «Staat van de
Europese Unie». Over deze hoofdlijnen zal de ministerraad zich regelmatig
buigen om belangrijke Europese ontwikkelingen te bespreken, de Nederlandse
strategie, waar nodig, bij te stellen en onderwerpen te identificeren die
Nederland zelf op de Brusselse agenda wil plaatsen. De Tweede Kamer en de
Eerste Kamer zullen hierover geïnformeerd worden, zodat in deze kamers
het debat kan worden gevoerd. Zaken als het beleid met betrekking tot de uitbreiding
van de EU, de Nederlandse inzet ten aanzien van de ontwikkeling van de Europese
instellingen en bij voorbeeld ook de Europese energiepolitiek verdienen een
toegespitst en breed gevoerd parlementair debat.Integratie van Europese beleidsprocessen in nationale
beleidsprocessenHet kabinet deelt de analyse van de Raad van State en de Rob dat het Europese
beleid, bestaand dan wel in wording, beter moet worden geïntegreerd in
het nationale beleidsproces. De Europese dimensie moet vanaf het begin in
de volle breedte worden mee gewogen in het nationale beleidsproces. Europees
beleid en Europese regelgeving hebben kenmerken van zowel buitenlands als
binnenlands beleid.Voor een juist begrip van de dynamiek van de beleidsprocessen waar het
hier om gaat, onderscheidt het kabinet deze processen in twee trajecten. Enerzijds
gaat het om het traject waarin Europees beleid en Europese regelgeving tot
stand komt en de daarbij behorende beleidsprocessen, zowel Europees als nationaal.
Dit traject kan worden gekenschetst als «Nederland in Europa».
Anderzijds gaat het om de omzetting van Europese wet- en regelgeving in nationale
regelgeving én de totstandkoming van beleid en regelgeving van nationale
oorsprong die moeten voldoen aan Europese randvoorwaarden en het daarbij behorende,
overwegend nationale beleids- en wetgevingsproces. Dit traject kan worden
aangeduid als «Europa in Nederland». Dit hier aangebrachte onderscheid
neemt niet weg dat het kabinet meer dan doordrongen is van de noodzaak om
in het eerstgenoemde traject al terdege rekening te houden met het tweede
traject.Nederland in Europa: Nederlandse beïnvloeding van
Europees beleid en regelgeving in wordingIn het traject «Nederland in Europa» gaat het erom in een
zo vroeg mogelijk stadium te komen tot een Nederlandse inzet voor de onderhandelingen
en deze vervolgens op het Europese niveau succesvol uit te dragen. Om hieraan
te kunnen voldoen en te komen tot een meer gestructureerde, beter gecoördineerde
en politieke beïnvloeding vanuit Nederland neemt het kabinet de volgende
maatregelen, voortbouwend op de aanbevelingen van de Gemengde Commissie «Sturing
EU-aangelegenheden» die momenteel worden uitgevoerd.In de voorfase waarin Europees beleid en Europese regelgeving worden voorbereid
(bij regelgeving in de regel door de Europese Commissie) zal politieke prioriteitsstelling
plaatsvinden op basis van het (concept-)werkprogramma van de Commissie, groen-
en witboeken en vooral ook informatie van de Permanente Vertegenwoordiging
bij de EU en de experts van de vakdepartementen over onderwerpen die in voorbereiding
zijn. De ministerraad zal zoveel mogelijk de (op handen zijnde) voorstellen
beoordelen op zaken als economische, financiële en juridische implicaties
voor Nederland, evenals op subsidiariteit en proportionaliteit. Het kabinet
geeft op deze manier, waar mogelijk, al in het vroegste stadium aanwijzingen
over wat Nederland wil bereiken dan wel wil vermijden, waarmee de betrokken
departementale ambtenaren en medewerkers van de Permanente Vertegenwoordiging
in Brussel aan de slag kunnen gaan.Als er eenmaal een formeel voorstel voor regelgeving van de Europese Commissie
ligt, waarmee het Europese wetgevingstraject in het kader van de Raad van
Ministers begint, zal het kabinet zo snel mogelijk een politiek oordeel vellen
over voorstellen met mogelijkerwijs grote gevolgen voor Nederland. Daarbij
is in eerste instantie de subsidiariteitsvraag1
aan de orde en in tweede instantie het oordeel over het voorstel als zodanig2. Het kabinet bepaalt op deze manier aan het begin van
het Europese wetgevingstraject de te bereiken doelen, welke coalities wenselijk
zijn, wat de afruilmogelijkheden zijn en wat de rode lijnen zijn. In geval
deze laatste overschreden dreigen te worden, moeten de onderhandelaars
een nieuw mandaat vragen aan het politieke niveau.Het kabinet onderschrijft volledig de aanbeveling van de Raad van State
dat ieder ministerie het Europees beleid in de eigen werkzaamheden dient te
integreren. Ook onderschrijft het kabinet de belangrijke taak die de afzonderlijke,
eerstverantwoordelijke ministers en hun ministeries dragen in het traject «Nederland
in Europa». Zij zijn het die primair verantwoordelijk zijn voor de Europese
en nationale dimensie van hun dossiers. Deze zijn onlosmakelijk met elkaar
verbonden. Dit betekent uiteraard ook dat zij verantwoordelijk zijn voor het
betrekken van collegabewindslieden bij die dossiers waarin deze een belang
hebben.Een goede Nederlandse inzet moet immers een weerspiegeling zijn van een
gedegen belangenafweging. Uiteraard moet een dergelijke zorgvuldig afgewogen
inzet hand in hand gaan met slagvaardigheid. De onderhandelingen over Europees
beleid en Europese regelgeving vergen steeds meer snelheid en heldere politieke
keuzes aan het begin van het traject. In de door het kabinet gevolgde aanpak,
waarin de vakministers hun eigen specifieke verantwoordelijkheid hebben en
waarin de horizontale coördinatie-inspanning een cruciale rol vervult,
zitten beide elementen. Daarom is het kabinet het ook niet eens met de aanbeveling
van de Raad van State om de Europese beleidsvoorbereiding niet langer via
specifieke coördinatie-mechanismen te laten plaatsvinden. Het kabinet
is van oordeel dat uiteraard het Europese beleid binnen de vakministeries
beter moet worden geïntegreerd, en dat tegelijkertijd de bestaande horizontale
coördinatie-inspanningen onverkort noodzakelijk blijven en verder verbeterd
dienen te worden.Het traject «Nederland in Europa» kent namelijk een aantal
wezenlijke aspecten die hierom vragen. Allereerst is daar de verwevenheid
van dossiers op Europees niveau, waardoor het van belang is dat afzonderlijke
Nederlandse bewindslieden hetzelfde geluid laten horen in Brussel over de
hoofdlijnen van het Nederlandse EU-beleid. Dezelfde onderwerpen kunnen in
verschillende Raadsformaties voorliggen, zoals consumentenbeleid dat zowel
in de Concurrentieraad als in de Gezondheidsraad wordt behandeld. De horizontale
coördinatiemechanismen zorgen dan voor een heldere, consistente Nederlandse
inbreng, terwijl tegelijkertijd vakministers bij hun inbreng in de vakraden
een eigen invalshoek kunnen kiezen. Afgezien daarvan, hangen veel dossiers
met elkaar samen. Bij bijvoorbeeld luchtkwaliteit is niet alleen de nieuwe
luchtkwaliteitsrichtlijn van belang, maar ook de verordening met de technische
specificaties voor voertuigen. Ten tweede is het onderling afwegen en uitruilen
van dossiers van belang voor een goede en slagvaardige Nederlandse inbreng
in Brussel. Hiervoor is inzicht in het Europese krachtenveld en de inzet vanuit
de verschillende hoofdsteden onontbeerlijk. Ten derde moet worden voorkomen
dat een voorstel gedurende het Europese traject slechts vanuit één
discipline wordt beoordeeld. Nadat de Europese Commissie een voorstel tot
Europese regelgeving heeft gepubliceerd, wordt het voorstel in de regel slechts
besproken in één van de vele raadswerkgroepen of comités,
die het voorstel vanuit de eigen discipline bekijkt. Dit kan er toe leiden
dat, wanneer het voorstel uiteindelijk in de desbetreffende vakraad aan de
orde komt, allerlei – politieke – feiten zijn gecreëerd die
een Nederlandse koerswijziging vanuit een meer politieke dan wel bredere benadering
praktisch onmogelijk maken. Tot slot komt het regelmatig voor dat de nationale
departementale verdeling van onderwerpen en beleidsterreinen niet overeenkomt
met de verdeling op Europees niveau. De horizontale, specifiek op Europa gerichte,
coördinatiemechanismen voorkomen dan dat een voorstel door departementale
verkokering te laat opgemerkt wordt door andere betrokken ministeries. Het
kabinet is derhalve van mening dat zonder een goede horizontale EU-coördinatie,
de ook door de Raad van State bepleite gedegen strategische en
tactische inzet in alle gremia van de Raad, niet te realiseren is.Het kabinet verwacht dat het met de bovenstaande aanpak kan komen tot
de gewenste tijdige, politiek bepaalde, strategische en tactisch afgewogen
standpuntbepaling waarover in de inleiding van dit kabinetsstandpunt is gesproken
en die de Raad van State en de Rob bepleiten. Zo geeft het politieke niveau
op een zo vroeg mogelijk moment sturing aan het onderhandelingsproces en zal
de heldere politieke afweging van het kabinet meer aanknopingspunten bieden
voor de politieke partijen tot een eigen oordeel te komen. Door middel van
het aangeven van de beoogde onderhandelingsresultaten en de rode lijnen behouden
de vakdepartementen hun autonomie in het onderhandelingstraject in de werkgroepen
en comités (decentrale coördinatie), maar is een afgewogen inzet
op hoofdlijnen en de noodzakelijke flexibiliteit voor de onderhandelaars door
middel van een centrale politieke regie gewaarborgd. Dit zal naar verwachting
van het kabinet zowel de integratie van Europees beleid in nationaal beleid
als de slagvaardige en strategische inzet in Brussel ten goede komen.Europa in Nederland: omzetting van Europese regelgeving
in nationale regelgeving en regelgeving van nationale oorsprongDe Raad van State constateert dat bij het formuleren van de Nederlandse
inbreng in het Europese besluitvormingsproces weinig rekening wordt gehouden
met de uitvoering; de consequenties van het Europees beleid komen vaak pas
laat in beeld. Het kabinet onderschrijft dit voor de wijze waarop de Nederlandse
inbreng tot nu toe vaak tot stand kwam. Door een grotere betrokkenheid in
het voortraject van de Brusselse onderhandelingen van nationale (wetgevings-)juristen
en experts op het gebied van uitvoering en handhaving, en door betrokkenheid
van het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven op die dossiers die
mogelijkerwijs grote gevolgen hebben voor hun specifieke belangen zullen problemen
ten aanzien van de implementatie zoveel mogelijk voorkomen kunnen worden.
De betrokkenheid van de decentrale overheden en hun belangenorganisaties verdient
hier speciale vermelding, vooral door de rol die gemeenten en provincies vaak
spelen bij de uitvoering of handhaving van Europese regelgeving.In de implementatiefase zelf is de kwaliteit van de implementatieregelgeving
van belang, maar vooral ook de tijdigheid. Dit wint aan belang, getuige de
recent zwaardere sanctionering door het EG-Hof van Justitie. Het kabinet zal
meer dan voorheen de vinger aan de pols houden ten aanzien van de tijdige
omzetting van Europese regelgeving in nationale regelingen, onder andere met
behulp van een permanent voortgangsbewakingssysteem. Ieder kwartaal zal de
staatssecretaris voor Europese Zaken een kwalitatieve appreciatie van de implementatieresultaten
voorleggen aan de ministerraad. Vervolgens worden de beide kamers hiervan
op de hoogte gesteld.Het kabinet onderschrijft het belang, waar de Raad van State op wijst,
van de terugkoppeling vanuit de nationale praktijkervaring met Europese regelgeving.
Het kabinet bezint zich dan ook op mogelijkheden om door middel van consultatie
voor bepaalde belangrijke onderwerpen periodiek de ervaringen te peilen en
deze in te brengen in Brussel1. Dit kan de legitimiteit
van het beleid alleen maar ten goede komen.Ook het belang van de Europese kaders voor regelgeving van nationale oorsprong
mag niet onderschat worden. Deze regelgeving moet voldoen aan Europeesrechtelijke
randvoorwaarden. Mede om te voorkomen dat ontwerp-nationale regelgeving uit
de pas loopt met bijvoorbeeld bepalingen uit het EG-verdrag met
betrekking tot het vrij verkeer van goederen en diensten, mededinging en staatssteun,
wordt in de binnen de departementen gehanteerde startnotitie voor nieuwe regelgeving
ook aandacht geschonken aan de relevante communautaire regelgeving1. Het Ministerie van Justitie en vervolgens de Raad van
State toetsen de uiteindelijke concept-wet of amvb ook op deze onderdelen.Voor dit traject «Europa in Nederland» zijn de voor het nationale
kader gebruikelijke coördinatiemechanismen het aangewezen kanaal, met
de onderraden van de ministerraad in een spilfunctie. Hier immers gaat het
om nationale beleids- en wetgevingsprocessen, die een uitvloeisel zijn van
of raakvlakken hebben met Europees beleid en Europese regelgeving. De staatssecretaris
voor Europese Zaken kan desgewenst deelnemen aan deze onderraden. In deze
onderraden zal meer dan voorheen aandacht worden besteed aan de tijdige en
kwalitatief goede omzetting van Europese regelgeving in nationale regelgeving
en het in overeenstemming zijn van regelgeving van nationale oorsprong met
de Europeesrechtelijke randvoorwaarden.5. PersoneelsbeleidDe Raad van State constateert dat het loopbaan- en opleidingenbeleid van
de ministeries aanpassing behoeft. Het kabinet onderschrijft de noodzaak tot
een betere integratie van kennis over en ervaring met het Europese besluitvormingsproces
binnen de overheid, dit zowel op Rijksniveau als op het niveau van de decentrale
overheden. Steeds meer blijkt het belang van EU-kennis en betrokkenheid, ook
voor medewerkers die zich bezig houden met beleidsterreinen waarop de directe
invloed van de EU nog gering is2. Het kabinet
is dan ook doende de aanbevelingen uit te werken die de Gemengde Commissie «Sturing
in EU-aangelegenheden» op dit terrein heeft gedaan. Het gaat bijvoorbeeld
om detacheringen van Nederlandse ambtenaren bij de Europese instellingen en
een systeem van personeelsroulatie tussen alle departementen om de expertise
te vergroten en brede ervaring over meerder Europese beleidsterreinen op te
doen. Het terugkeerbeleid naar het «eigen» departement en de loopbaanbegeleiding
zijn hier punten van aandacht. Ook spant het kabinet zich in om benoemingen
van Nederlanders strategische posities in de EU te bevorderen en om het aanbod
van opleidingen over Europa en het Europese besluitvormingsproces voor medewerkers
van departementen en decentrale overheden.6. Tot slotHet kabinet heeft in dit standpunt zijn visie neergelegd op de wijze waarop
het Nederlandse optreden in Europa geoptimaliseerd kan worden en «Europa»
beter in de Nederlandse beleidsprocessen kan worden geïntegreerd. Het
kabinet hoopt dat de maatregelen die het neemt zullen leiden tot een grotere
betrokkenheid van de Nederlandse burgers bij de totstandkoming van het beleid
en de regelgeving van de Europese Unie. Voor die betrokkenheid is het echter
vooral van belang dat de EU doet waarvoor zij is opgericht, namelijk het bevorderen
van vrede, vrijheid en voorspoed en – in het verlengde daarvan –
het vinden van oplossingen voor problemen waar de afzonderlijke lidstaten
niet tegen opgewassen zijn. Het kabinet zal vanuit die optiek de Nederlandse
belangen in Europa met verve blijven behartigen.De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,A. NicolaïXNoot1Advies en nader rapport TK 29 993, nr. 22.XNoot1Onder andere: «Kwaliteit, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid»,
een onderzoek van de Katholieke Universiteit van Brabant in opdracht van het
ministerie van Justitie (december 2000); het eindrapport van de visitatiecommissie
wetgeving «Van wettten weten» (april 2002) en het kabinetstandpunt
daarover (november 2003, TK 29 349, nr. 1); «De EU-coördinatie
van BZ; Goed, Beter, Best», prof. Mr Jaap de Zwaan (november 2004); «Implementatie
van EG-richtlijnen vergeleken», T.M.C. Asser Instituut (november 2004); «Nationale
coördinatie van EU-beleid: een politiek en pro-actief proces»,
Raad voor het Openbaar Bestuur (december 2004); «De omzetting van Europese
richtlijnen: instrumenten, technieken en processen in zes lidstaten vergeleken»,
onderzoek van prof. Dr B. Steunenberg en prof. Mr W. Voermans (juni 2005)
in opdracht van het Ministerie van Justitie; «De Europese Unie en de
band met de Nederlandse burger», Briefadvies nr. 10 van de Adviesraad
Internationale Vraagstukken (2 december 2005); «Nederland en de
totstandkoming van EU-milieurichtlijnen» van het Clingendael European
Studies Programme o.l.v. prof. Dr J.Q.Th. Rood (december 2005). Aparte vermelding
verdient het rapport van de Gemengde Commissie «Sturing EU-aangelegenheden»,
dat is opgesteld onder voorzitterschap van Mr B. J. Baron van Voorst tot Voorst
in het kader van het Programma Andere Overheid (TK 29 362, nr. 61 –
7 juni 2005). Het hieruit voortvloeiende implementatie plan is op 16 september
2005 door de Ministerraad besproken en vastgesteld.XNoot1TK 30 303, nr. 11.XNoot1Zo worden concepten uitgewerkt door het Europees Platform voor het Nederlands
Onderwijs en de Stichting Leerplanontwikkeling, faciliteert Kennisnet informatie-uitwisseling
op het gebied van (Europees) burgerschap en staat de programmering van TELEAC/NOT
in september 2006 in het teken van burgerschap.XNoot2Via het onderwijspunt, een informatienummer en e-mailadres, de website
www.europaeducatief.nu en Europa Educatief Nieuws worden leraren en leerlingen
lessuggesties, beeldmateriaal en informatie over Europa geboden. Deze activiteiten
worden dit jaar uitgebreid met speciale onderwijsmaterialen gericht op de
grote doelgroep van het VMBO. In een pilot-project in samenwerking met PABO
Domstad worden studenten ondersteund om het thema Europa te doceren. Bovendien
zal het onderwijs een belangrijke doelgroep zijn van de jaarlijkse 9 mei-viering
(«Europadag»). Met de voorbereidingen is inmiddels een begin gemaakt.
Ook neemt het ministerie deel aan de Nationale Onderwijs Tentoonstelling die
tweejaarlijks in de Utrechtse jaarbeurs wordt gehouden.XNoot3De Raad van State hanteert in zijn advies het begrip particulier initiatief.
De Raad verstaat daaronder: onafhankelijke organisaties van burgers of groepen
burgers die zich inzetten voor aspecten van publiek belang en daarmee een
bijdrage willen leveren aan de kwaliteit van maatschappelijke ontwikkelingen.
Als synoniemen noemt de Raad van State het maatschappelijk middenveld of non-gouvernementele
organisaties.XNoot4Waar verder in dit kabinetstandpunt gesproken wordt over voorstellen die
mogelijkerwijs grote gevolgen kunnen hebben voor Nederland, wordt gedoeld
op voorstellen die deze implicaties met zich mee kunnen brengen. Dit heeft
niet alleen betrekking op voorstellen tot nieuwe regelgeving maar ook op voorstellen
die bestaande regelgeving willen herzien.XNoot1Zo maakt het ministerie van VROM gebruik van «infomil», waarmee
bedrijven op de hoogte gehouden worden van Europese regelgeving die voor hen
van belang is, en ondersteunt VROM met het programma «Beleid met Burgers»
medewerkers die burgers willen betrekken bij het maken, uitvoeren en handhaven
van beleid. Voorbeeldprojecten zijn publieksagenda’s, burgerplatforms,
panelgesprekken en enquêtes.XNoot1Zie hiervoor ook de brief aan uw Kamer van 14 april jl. inzake subsidiariteit.XNoot2In 2005 is hier voor het eerst ervaring mee opgedaan. Zie voor de brief
aan het parlement en het verslag van het Nota-overleg kamerstukken TK 22 112,
408 en 22 112, 409.XNoot3Dit alleen al om te voorkomen dat omvang van de Europese regelgeving een
gedegen parlementaire beoordeling in de weg staat. Ter illustratie; in de
afgelopen 14 maanden zijn 571 voorstellen voor regelgeving door de Europese
Commissie gepubliceerd – gemiddeld 40 per maand.XNoot1Zoals ook naar voren is gebracht in het rapport «Op tijd is te laat»
van het Kamerlid Van Baalen dat op 11 april 2002 is aangeboden aan het
Presidium (TK 28 632, nr. 1). Zie ook Raad voor het openbaar bestuur, «Nationale
coördinatie van EU-beleid: een politiek en proactief proces», p.
51.XNoot2Zo signaleert de Raad van State een toename van intergouvernementele samenwerking
en «soft integration», de ontwikkeling van Europa als interactief
netwerk waarbinnen ambtelijke, politieke en privé-spelers (lobbyisten)
in een intransparant proces het beleid bepalen, «voorkoken» door
leiders in hoofdsteden, een grotere rol van de Europese Raad, meer richtinggevend
optreden door kopgroepen en een voortdurend proces van koppeling van dossiers
en de vorming van pakketten waarin voor alle partijen zoet en zuur is opgenomen.XNoot1Artikel 7 van het Reglement van Orde van de MR wijst deze bevoegdheid
toe; «De minister-president kan, indien een aangelegenheid door de minister
die daarvoor in de eerste plaats verantwoordelijk is, niet in de raad aan
de orde wordt gesteld, in overeenstemming met het gevoelen van de raad, zelf
zorg dragen voor de indiening van deze aangelegenheid bij de raad».
Mr. R.J,. Hoekstra spreekt in dit verband van een pre-eminente rol voor de
minister-president (zie: «De minister-president en de coalitie»).XNoot2Deze uitbreiding van de agenderingsbevoegdheid van MP heeft uiteraard
een generiek karakter en zal daarom nader worden uitgewerkt in de notitie
over de positie van de minister-president die momenteel door het kabinet wordt
voorbereid.XNoot1Dit betekent niet alleen deelname van AZ aan de horizontale coördinatiemechanismen
zoals BNC, CoCo, CoCoHAN en het PV-instructie overleg, maar ook aan het wekelijkse
overleg onder leiding van de Staatssecretaris voor Europese Zaken met onder
andere de Permanent Vertegenwoordiger bij de EU en de Directeur-Generaal Europese
Samenwerking.XNoot1Zie bijv. D.J. Eppink, «De minister-president in Europa: minder
minister, meer president», in Bestuurswetenschappen, 2005, nr. 4; M.P.C.M.
van Schendelen, «Kanttekeningen bij het Rob-advies over de nationale
coördinatie van EU-beleid», in: Bestuurswetenschappen, 2005, nr.
2; M. van Keulen & J.Q.Th. Rood, «Nederlandse EU-coördinatie
blijft ploeteren in de polder», in: Bestuurswetenschappen, 2005, nr.
2; S.C. van Bijsterveld & P.J.M. de Goede, «EU-beleid vraagt om
regie premier», in: NRC Handelsblad, 10-11-2005.XNoot1Het kabinet heeft op 14 april een notitie over subsidiariteit aan
het parlement gestuurd waarin het de werkwijze die het voor ogen heeft nader
uiteen gezet wordt.XNoot2De aanpak die het kabinet voor ogen heeft bouwt voort op de aanbevelingen
van de «Gemengde Commissie Sturing EU-Aangelegenheden». Om het
oordeel goed voor te bereiden beschikt het kabinet over verschillende mogelijkheden.
Zo kan een impact studie worden gemaakt of kunnen adviesorganen als de Raad
van State gevraagd worden een oordeel te geven over het voorstel. Ook kan
de private sector geconsulteerd worden over een voorstel dat hun belangen
direct raakt. Een methode die er aan bijdraagt dat een voorstel op alle facetten
beoordeeld wordt, is de werkwijze met zogenaamde interbestuurlijke multidisciplinaire
teams. Hierin kunnen beleidsmedewerkers en wetgevingsjuristen van alle betrokken
departementen deelnemen, maar bijvoorbeeld ook de experts van de uitvoeringsinstanties.
Deze ambtelijke voorbereiding van het Nederlandse standpunt leidt zo mogelijk
binnen zes tot acht weken tot een zogenaamde standpuntverkennende notitie.
Deze wordt voorgelegd aan de onderraad voor Europese Aangelegenheden (REIA)
die op basis hiervan besluit over de door Nederland gewenste uitkomst van
de onderhandelingen en de «rode lijnen», maar ook de afruilmogelijkheden,
de coalitievorming en bijvoorbeeld de koppeling van dossiers. In deze onderraad
kan de PVEU aanwezig zijn. Vervolgens wordt een zogenaamde kaderinstructie
opgesteld voor de onderhandelaars, waarmee deze kunnen opereren zolang zij
maar binnen de daarin aangegeven rode lijnen blijven. Mogelijke problemen
of voor Nederland ongunstige ontwikkelingen die zich gedurende het onderhandelingstraject
voordoen, worden zo snel mogelijk gemeld aan het politieke niveau. Het parlement
wordt over de besluitvorming in de ministerraad geïnformeerd, voor zover
dit niet nadelig is voor de onderhandelingspositie van Nederland in de EU.XNoot1Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het identificeren van sectoren
die toe zijn aan herziening en die momenteel veel administratieve lasten met
zich meebrengen voor Nederland. Door middel van consultatie zouden de ervaringen
van het «veld» met deze regelgeving gepeild kunnen worden en ingebracht
worden in Brussel.XNoot1Zie voor een nadere uitwerking het kabinetsstandpunt over het rapport «Van
wetten weten», van 24 november 2003 (TK 29 349, nr. 1).XNoot2Dit komt bijvoorbeeld naar voren in de case studie van de richtlijn energieprestatie
van gebouwen in het rapport van het Clingendael European Studies Programme;
waarin medewerkers van het DG Wonen aangaven het gebrek aan ervaring met Europese
dossiers als een gemis te hebben ervaren. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29993-27.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl