Wet AWBZ-zorg buitenland; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136896
 2009-2010
 
 32 154
 Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet toelating
zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden voor aanspraken
op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van deze aanspraken
(Wet AWBZ-zorg buitenland)
 
 
 
 
 Nr. 
 5 HERDRUK
 VERSLAG
 Vastgesteld 9 november 2009
 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
 Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en opmerkingen
afdoende door de regering worden beantwoord acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 Inhoudsopgave blz.
 Algemeen 1
 1. Noodzaak van de maatregelen 2
 2. Beperking van de mogelijkheid voor vreemdelingen om ten laste van de
AWBZ in Nederland zorg in te roepen 4
 3. Uitvoeringstoets van het CVZ 4
 4. Administratieve lasten 5
 ALGEMEEN
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en
de Wet toelating zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden
voor aanspraken op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van
deze aanspraken (Wet AWBZ-zorg buitenland). Deze leden waarderen het dat de
regering verscheidene maatregelen treft om de houdbaarheid van de AWBZ ook
op langere termijn in financieel opzicht te borgen.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel inzake de wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
en de Wet toelating zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden
voor aanspraken op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van
deze aanspraken. Deze leden zijn met de regering van mening dat het van groot
belang is dat de publieke middelen die gemoeid zijn met de uitvoering van
de AWBZ uit zorgtechnisch en kostenoogpunt op de best mogelijke
wijze aangewend dienen te worden. In lijn met de visie van dit kabinet over
de toekomst van de AWBZ zijn duidelijke en overzichtelijke regels omtrent
de aanspraken AWBZ zeer gewenst. Zij hebben echter nog enkele vragen over
de voorgestelde Wet AWBZ-zorg buitenland.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel Wet AWBZ-zorg buitenland. Over het principe van het inperken
van het recht op AWBZ-zorg in het buitenland zijn de leden van de VVD-fractie
het eens met de regering. Deze leden zijn van mening dat Nederlands belastinggeld
zoveel mogelijk aan zorg in Nederland moet worden besteed. Wel hebben zij
nog enkele aanvullende vragen en opmerkingen.
 1. Noodzaak van de maatregelen
 Financieringsaspecten
 De leden van de CDA-fractie delen de doelstelling van de regering om te
komen tot een inzichtelijke kostenstroom en beheersing van de kosten van AWBZ-zorg
in het buitenland, maar hebben wel zorgen of dit voorstel voldoende ver gaat
om deze doelstelling te realiseren. Genoemde leden zijn van mening dat AWBZ-zorg
in principe in Nederland dient te worden afgenomen. Dat is nodig om zo het
draagvlak voor de AWBZ-zorg en -premie te behouden. Dit draagvlak komt onder
druk als te gemakkelijk AWBZ-zorg in het buitenland wordt vergoed.
 De leden van de CDA-fractie vragen waarom er zo weinig registratie is
van in het buitenland aangeboden zorg. Kan de regering dat nader toelichten?
Deze leden vragen ook of en hoe de afbakening van de AWBZ-zorg ten opzichte
van de curatieve zorg in het buitenland is te maken. De leden van de CDA-fractie
hebben er begrip voor dat de regering niet vooruit wenst te lopen op mogelijke
besluitvorming omtrent de rol van de zorgkantoren versus de zorgverzekeraars.
Zij begrijpen dat ervoor wordt gekozen de kosten van de AWBZ-zorg in het buitenland
binnen de budgetten te brengen die aan de zorgkantoren worden toegekend, waardoor
deze kosten onderdeel uitmaken van de totale binnenlandse contracteerruimte.
Dit biedt een prikkel tot kostenbeheersing. Deze leden zijn tegen het onbeperkt
declareren van buitenlandse zorgkosten, maar zij vragen of de manier van financiering
van buitenlandse AWBZ-zorg via de zorgkantoren voldoende recht doet aan de
geconstateerde problematiek. Waarom stelt de regering geen andere maatregel
voor die wel de doelstelling kan realiseren? Heeft de regering bijvoorbeeld
overwogen om een specifiek zorgkantoor voor het buitenland in te richten?
Dan is er immers sprake van een bundeling van kennis, wat ook de rechtmatigheids-
en kwaliteitscontrole kan verbeteren. De leden van de CDA-fractie zien ook
grote efficiencyvoordelen wanneer andere zorgkantoren zich niet op de hoogte
hoeven te houden van de complexe buitenlandse regelingen. Deze leden zien
ook een parallel met de Zorgverzekeringswet, waarbij exclusief het College
voor zorgverzekeringen de curatieve zorg in het buitenland inkoopt.
 De leden van de CDA-fractie hebben er begrip voor dat betrokkenheid van
de Kamer bij het vaststellen van het budget van AWBZ-zorg in het buitenland
in de voorgestelde constructie niet vooraf mogelijk is. Wel vragen zij verantwoording
achteraf.
 In Nederland moet men als men AWBZ-zorg ontvangt een eigen bijdrage betalen.
De leden van de CDA-fractie gaan er vanuit dat ook in het buitenland een eigen
bijdrage moet worden betaald voor AWBZ-zorg. Hoe wordt de eigen bijdrage bepaald
en geïnd?
 In de brief over de contracteerruimte AWBZ 2010 (Kamerstuk 30 597,
nr. 105) staat dat de voorgestelde wijziging in de financiering al wordt verwerkt in de contracteerruimte voor 2010. Acht de regering het nu
nog verantwoord om de voorgestelde wijziging in de financiering te verwerken
in de contracteerruimte voor 2010, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
 In 2007 is door de leden van de CDA-fractie gevraagd naar informatie over
de handhaving bij onjuist declareren en uitgebreidere zorg dan noodzakelijk
is (Kamerstuk 30 597, nr. 13). Deze leden vragen of in de afgelopen
jaren die situatie veranderd is en of er meer door de zorgverzekeraars is
gehandhaafd. In hoeverre draagt dit wetsvoorstel bij aan een betere handhaafbaarheid?
 
 De leden van de PvdA-fractie lezen in het advies van de Raad van State
dat deze het wetsvoorstel en de doelstelling van de regering om te komen tot
een inzichtelijke kostenstroom en beheersing van de kosten van de AWBZ-zorg
in het buitenland onderschrijft, maar nog opmerkingen maakt over de financieringsstructuur.
De gekozen aanpassing in financieringsstructuur onttrekt zich aan de parlementaire
betrokkenheid. Deze leden begrijpen dat parlementaire betrokkenheid een wettelijke
regeling vereist en dat daartoe een wijziging van de AWBZ noodzakelijk zou
zijn. Zij vragen waarom de regering op dit moment het nog niet opportuun acht
om de AWBZ op dit punt te wijzigen.
 Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie op welke wijze de eigen bijdrage
systematiek is geregeld voor cliënten die AWBZ-zorg in het buitenland
genieten.
 
 De leden van de VVD-fractie constateren dat er zo’n € 84
miljoen wordt uitgegeven aan AWBZ-zorg in het buitenland (uitgaven 2007).
Zij vinden dit een fors bedrag. Door het aanscherpen van de aanspraken verwacht
de regering hier een gedeelte van te besparen. Iets verderop in de memorie
van toelichting wordt een kostenniveau genoemd van € 18 miljoen.
Kan de regering dit toelichten?
 De regering volgt het advies van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) om
een koppeling te leggen tussen de contracteerruimte van de zorgkantoren en
de uitgaven in het buitenland. Oftewel: een zorgkantoor kan het geld maar één
keer uitgeven. De regering merkt terecht op dat hierdoor de financieringsmaatregelen
niet aan parlementaire beoordeling zullen zijn onderworpen. De leden van de
VVD-fractie hebben hier moeite mee. Welk probleem wordt er opgelost als de
regeling nu als wet wordt vastgelegd? Waarom wordt er niet gewacht tot er
duidelijkheid is of de zorgverzekeraars de AWBZ gaan uitvoeren voor hun verzekerden,
omdat dit probleem dan al opgelost zou zijn?
 Aanspraken
 In het onderhavige wetsvoorstel wordt de definitie van het instellingsbegrip
voor buitenlandse instellingen in de AWBZ verruimd tot instellingen die op
grond van de wetgeving in het land waar de instelling gevestigd is rechtmatig
gezondheidszorg verstrekken. De leden van de CDA-fractie vragen hoe dan nog
de rechtmatigheid, kwaliteit en transparantie van zorg gewaarborgd blijven,
want deze buitenlandse zorgaanbieders hoeven zich niet aan de Nederlandse
regels te houden. Deze leden hechten zeer aan borging van de rechtmatigheid,
kwaliteit en transparantie van de zorg, ook in het buitenland. Het instellingsbegrip
wordt verruimd en de regering baseert zich daarbij op uitspraken van het Europese
Hof. Zij vragen of de regering daarin niet te ruimhartig is. Zij zijn zeer
beducht voor het feit dat bijvoorbeeld als gevolg daarvan zorgmiddelen weglekken
naar buitenlandse privé-instellingen waarbij zowel de kwaliteit als
rechtmatigheid niet geborgd zijn. In de memorie van toelichting (blz. 11)
stelt de regering dat «Het gegeven dat in Nederland geen AWBZ-zorg door
privé-instellingen wordt verleend (hiermee is bedoeld een analogie
te trekken met de privéklinieken in de cure-sector), kan mogelijk niet
als rechtvaardigingsgrond gelden om zorgverlening door privé-instellingen
buiten Nederland te verhinderen». De regering spreekt niet voor niets
over «mogelijk». Kan de regering daarom uiteenzetten waarom zij
toch geen poging doet om de aanspraak niet van toepassing te laten zijn op
privé-instellingen, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
 De leden van de CDA-fractie hebben reeds in 2007 gevraagd of er binnen
Europa andere lidstaten zijn die vergelijkbare beleidslijnen hanteren (Kamerstuk
30 597, nr. 13). De regering gaf een vergelijkbare pgb (persoonsgebonden
budget)-regeling voor Luxemburg, Duitsland en Oostenrijk. Deze leden vragen
hoe dit elders in Europa geregeld is. Zij vragen ook of andere lidstaten stringentere
regimes en beperktere aanspraken kennen in het vergoeden van langdurige (AWBZ-)zorg
in het buitenland.
 In 2007 werd men geconfronteerd met berichten dat zorgverleners hun cliënten
nareisden naar het buitenland. In hoeverre en in welke mate komt dit nog voor,
zeker in vergelijking met 2007? De leden van de CDA-fractie hechten eraan
duidelijk te stellen dat zij dit een ongewenste ontwikkeling vinden, evenals
het starten van een nevenvestiging aan bijvoorbeeld de Spaanse Costa del Sol.
Dit is desastreus voor het draagvlak van de AWBZ-zorg. Kan de regering uiteenzetten
in hoeverre het onderhavige wetsvoorstel deze praktijken tegengaat?
 
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat er een tendens zichtbaar is dat
(Nederlandse) organisaties in het buitenland instellingen opzetten in de verwachting
dat AWBZ-verzekerden bij deze instellingen zorg kunnen inroepen. Deze leden
vragen of een overzicht gegeven kan worden van het aantal verzoeken van deze
strekking dat het ministerie van VWS ontvangt en waar deze instellingen zich
precies bevinden.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt
tot de Patiëntenrichtlijn zoals deze voorligt in het Europees Parlement.
Is hier rekening mee gehouden?
 2. Beperking van de mogelijkheid voor vreemdelingen
om ten laste van de AWBZ in Nederland zorg in te roepen
 De leden van de CDA-fractie hebben er grote waardering voor dat met dit
wetsvoorstel ook de AWBZ-gefinancierde zorg aan vreemdelingen in Nederland
wordt beperkt. Het maatschappelijk draagvlak van de AWBZ-zorg valt weg wanneer
zomaar alle zorg gedeclareerd kan worden. Wel vragen deze leden in hoeverre
de onderhavige regeling afwijkt van het beleid dat door de regering wordt
ontwikkeld om de sociale zekerheid voor migranten te beperken. Die vraag geldt
evenzeer voor de meeneembare rechten van Nederlanders naar het buitenland.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen waarom het de insteek van de regering
is om vreemdelingen dezelfde status toe te kennen als Nederlanders die uit
het buitenland terugkomen. Vreemdelingen hadden voor de wijziging meer rechten
dan terugkerende Nederlanders. Heeft de regering overwogen hen minder rechten
toe te kennen?
 3. Uitvoeringstoets van het CVZ
 In de memorie van toelichting (blz. 9) wordt gesteld dat op advies van
het CVZ de duur van het recht op zorg wordt beperkt tot dertien weken. Daarbij
wordt aangesloten bij de termijnen die doorgaans gelden in uitkeringsregimes
voor mensen die geen arbeidsplicht vervullen. De leden van de CDA-fractie
vinden deze termijn te ruim en vragen waarom voor deze zeer lange termijn
is gekozen. Zij zien echt niet in waarom het mogelijk zou moeten zijn om maximaal
dertien weken per jaar met een AWBZ-indicatie en eventueel ook
een pgb in het buitenland te verblijven voor vakantie of andere doeleinden
zonder directe noodzaak. Een gemiddelde vakantie duurt niet langer dan een
week of drie. De keuze voor dertien weken is ook strijdig met het uitgangspunt
dat in principe AWBZ-zorg in ons eigen land dient te worden aangeboden en
afgenomen. Deze leden vragen de regering daarom de maximale duur te heroverwegen.
 
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat het CVZ het wenselijk vindt regels
te stellen met betrekking tot indicatie voor de behoefte aan AWBZ-zorg. Deze
leden lezen dat de regering deze opmerking meeneemt en dat dit zal leiden
tot nadere regelgeving. Zij vragen of een toelichting gegeven kan worden op
dit onderdeel.
 4. Administratieve lasten
 De leden van de CDA-fractie zijn bezorgd over de administratieve lastenverhoging
voor zorgkantoren. Wat is het oordeel van de zorgverzekeraars hierover? Deze
leden vragen de regering hun zorg weg te nemen.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,
 Smeets
 Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,
 Clemens 
 
 
 
 
 I.v.m. de opmaak van het stuk. Het eerder als kamerstuk 32 154, nr.
5 gepubliceerde stuk komt hiermee te vervallen.
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), de Vries (CDA), Smeets (PvdA), voorzitter,
Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA),
Van Gerven (SP), Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap
(GL), De Roos-Consemulder (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD),
Atsma (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Verdonk (Verdonk), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA),
Arib (PvdA), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA), Omtzigt (CDA), Langkamp
(SP), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Thieme (PvdD), De Mos (PVV), Luijben
(SP), Heerts (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL), De Wit (SP) en Van
der Ham (D66).