Wijziging Wet milieubeheer i.v.m. implementatie richtlijn nr. 2004/35/EG (milieuaansprakelijkheid); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30920, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-05-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30920 nr. 7

07-05-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1. Algemeen2. Inleiding (memorie van toelichting § 1.1)3. Hoofdlijnen van de richtlijn milieuaansprakelijkheid
(memorie van toelichting § 1.2)4. Overwogen alternatieven (memorie van toelichting § 1.4)5. Toepassingsgebied (memorie van toelichting § 1.5)6. Uitzonderingen van de werkingssfeer (memorie van
toelichting § 1.6)7. Kostenverhaal (memorie van toelichting § 1.11)8. Geen verplicht vangnet (memorie van toelichting § 1.15)9. Relatie met hoofdstuk 17 WM (memorie van toelichting § 1.20)10. Financiële gevolgen voor de overheid (memorie
van toelichting § 1.24)11. Artikelsgewijze toelichting (memorie van toelichting
hoofdstuk 2)Artikel 17.2Artikel 17.9Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30920Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 920Wijziging van de Wet milieubeheer in verband met de implementatie van
richtlijn nr. 2004/35/EG (milieuaansprakelijkheid)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 7 mei 2007Met belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Het
verheugt de regering dat de leden van de fracties van het CDA en de VVD instemmen
met het bij de implementatie gehanteerde uitgangspunt om zo dicht mogelijk
bij de richtlijn te blijven.Inhoudsopgave1. Algemeen 12. Inleiding 23. Hoofdlijnen van de richtlijn milieuaansprakelijkheid (2004/35/EG) 24. Overwogen alternatieven 65. Toepassingsgebied 66. Uitzonderingen van de werkingssfeer 77. Kostenverhaal 88. Geen verplicht vangnet 109. Relatie met hoofdstuk 17 Wm 1110. Financiële gevolgen voor de overheid 1111. Artikelsgewijze toelichting 131. AlgemeenDe leden van de SP-fractie vragen of de richtlijn en het wetsvoorstel
daadwerkelijk leiden tot verduidelijking van de regels rond milieuaansprakelijkheid,
en wat de meerwaarde is van deze vanuit Europa opgelegde wetswijziging ten
opzichte van de al bestaande regels rond milieuaansprake-heid. Tevens vragen
deze leden naar voorbeelden van exploitatie onder de huidige wet- en regelgeving
waarbij milieuaansprakelijkheid niet geldt en of deze door de uitbreiding
gedekt worden.Zoals de leden van de SP-fractie schetsen was het op grond van de bestaande
milieu- en aanverwante wetgeving al mogelijk om de vervuiler aan te spreken
voor het toebrengen van schade aan het milieu en de natuur. Een omvattende
bestuursrechtelijke, uniforme regeling ontbrak echter nog. Nationaal verduidelijkt
het wetsvoorstel de regelgeving voor bestuursrechtelijke milieuaansprakelijkheid
in zoverre dat de regeling van de richtlijn in de Wet milieubeheer wordt opgenomen,
en aan deze regeling voorrang is verleend boven bestaande regelingen. Het
wetsvoorstel voorziet dus in een algemeen toepasbare regeling
voor die gevallen waarin er sprake is van milieuschade waarbij er een bepaalde
drempel wordt overschreden («milieuschade» in de zin van de richtlijn).
Deze ingebouwde drempel maakt de afstemming van deze algemene regeling met
de bestaande wetgeving overigens wel weer minder duidelijk.De meerwaarde van het wetsvoorstel is met name gelegen in benadrukking
van het beginsel «de vervuiler betaalt». Ten opzichte van het
bestaande Nederlandse stelsel voegt het wetsvoorstel toe dat het vervuilende
bedrijf de (onmiddellijke dreiging van) milieuschade aan het bevoegd gezag
moet melden, en dat het bevoegd gezag wanneer het zelf preventieve en herstelmaatregelen
neemt, verplicht is de kosten daarvan te verhalen op de vervuiler. Het huidige
nationale systeem verplicht kostenverhaal voor wat betreft herstelmaatregelen
bij bodemverontreiniging; in andere sectorwetgeving, zoals bijvoorbeeld voor
oppervlaktewater, grondwater, en de bescherming van soorten en natuurlijke
habitats, ontbreekt een dergelijke verplichting of deze is minder sterk geformuleerd
in de vorm van zorgplichten. In civielrechtelijke zin voegen de richtlijn
en het wetsvoorstel niets toe aan de bestaande regelgeving.2. Inleiding (memorie van toelichting § 1.1)De leden van de CDA-fractie vernemen graag of de in de klankbordgroep
deelnemende organisaties instemmen met deze versie van het wetsvoorstel.De klankbordgroep was ingesteld om inbreng te verkrijgen voor de opzet
van het wetsvoorstel en om de meningen over het wetsvoorstel te peilen. In
de klankbordgroep zijn de meningen gepeild over de beleidsuitgangspunten die
ten grondslag liggen aan de implementatie van de richtlijn; deze uitgangspunten
zijn op bestuurlijk niveau onderschreven door het DUIV-overleg, het bestuurlijk
overleg tussen VROM (DGM), de Unie van Waterschappen (UvW), het Interprovinciaal
Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Vervolgens
zijn concepten van het wetsvoorstel besproken met de klankbordgroep, en is
nagegaan in hoeverre daarvoor draagvlak was bij de leden. Van de zijde van
het bedrijfsleven is te kennen gegeven dat men kan leven met het voorstel.
Naar de mening van de milieuorganisaties laat de redelijkheidstoets met betrekking
tot het kostenverhaal in geval van vergunningenverweer en stand-der-techniek-verweer
nog te veel ruimte voor milieuschade veroorzakende bedrijven.De nu voorliggende versie van het wetsvoorstel, waarin opmerkingen naar
aanleiding van de diverse toetsen zijn verwerkt en na aanpassingen naar aanleiding
van het advies van de Raad van State, is als zodanig niet meer voorgelegd
aan de klankbordgroep. Het advies van de Raad van State heeft overigens niet
tot ingrijpende wijzigingen van het wetsvoorstel geleid.3. Hoofdlijnen van de richtlijn milieuaansprakelijkheid
(memorie van toelichting § 1.2)De leden van de CDA-fractie vragen op welke manier de regering zich heeft
ingezet om te voorkomen dat er vage, en dus voor verschillende uitleg vatbare
schadedrempels in de richtlijn zijn opgenomen. Ook vragen zij om een sluitende
uitwerking van het begrip «aanmerkelijke negatieve effecten en aanmerkelijke
negatieve invloed en aanmerkelijk risico», en zij vragen naar een nadere
uitleg op de verhouding tussen de uitleg van het begrip milieuschade onder
1 en 2 op pagina 2 van de memorie van toelichting en de uitleg onder 3 van
diezelfde pagina van de memorie van toelichting.De schadedrempels in het wetsvoorstel zijn letterlijk overgenomen uit
de richtlijn. De betrekkelijke vaagheid van de drempels in de Nederlandse
wet kan daarmee worden beschouwd als een direct gevolg van het gehanteerde
uitgangspunt van strikte implementatie. Het lijkt de regering overigens onontkoombaar
dat er naar aanleiding van nieuwe regelgeving gerechtelijke procedures volgen
waarin ook de uitleg van nieuwe terminologie aan de orde komt. Dit is vaker
het geval naar aanleiding van nieuwe regelgeving, ongeacht de mate van concreetheid
van de gehanteerde terminologie. Bij nieuwe regelgeving zal altijd de behoefte
bestaan de grenzen daarvan te verkennen. Dit zal zeker het geval zijn bij
een regeling als de onderhavige, die ziet op verhaal van mogelijk aanzienlijke
kosten. Het nader concretiseren van de schadedrempels in de Nederlandse wet
bergt het risico in zich dat de richtlijn niet correct wordt omgezet, hetgeen
kan leiden tot een ingebrekestelling door de Europese Commissie en uiteindelijk
zelfs tot een veroordeling van Nederland door het Hof van Justitie. Daarom
heeft de regering hiervoor niet gekozen. Voorts moet bedacht worden dat in
met de richtlijn milieuaansprakelijkheid verband houdende Europese regelgeving
zoals de vogelrichtlijn, de habitatrichtlijn en de kaderrichtlijn water er
ook gebruik gemaakt wordt van dergelijke kwalitatieve terminologie. Met andere
woorden: de gehanteerde terminologie is in overeenstemming met de Europese
milieuregelgeving.Er wordt een handreiking ontwikkeld om het wetsvoorstel beter te laten
landen in de praktijk. In de handreiking zal aandacht besteed worden aan het
vraagstuk hoe vast te stellen of er sprake is van overschrijding van de schadedrempel
(is er sprake van «milieuschade» in de zin van het wetsvoorstel).
De uitwerking met betrekking tot de schadedrempels voor bodem, water, beschermde
soorten en natuurlijke habitats zal een kader betreffen waarin omstandigheden
en factoren worden aangereikt, die het bevoegd gezag kan meenemen in zijn
overwegingen om te bepalen of er sprake is van milieuschade in de zin van
het wetsvoorstel (en de richtlijn). Het blijft echter altijd de verantwoordelijkheid
van het betreffende bevoegde gezag in het specifieke geval om te beoordelen
of er sprake is van overschrijding van een (of meer) schadedrempel(s). Dit
oordeel zal door de bestuursrechter kunnen worden getoetst, indien er een
geschil over kostenverhaal ontstaat. In die zin kan geen «sluitende
uitwerking» als bedoeld door de leden van de CDA-fractie gegeven worden.Met betrekking tot de vraag op welke wijze de regering zich heeft ingezet
om te voorkomen dat er «vage» schadedrempels in de richtlijn zouden
worden opgenomen nog het volgende. Het richtlijnvoorstel zoals dit in 2002
door de Commissie werd ingediend, bevatte in de definitie van milieuschade
wat betreft de drempel voor schade aan wateren een koppeling naar verslechtering
van de toestand van de betrokken wateren ten opzichte van een van de in de
kaderrichtlijn water omschreven categorieën. Een dergelijke invulling
van de schadedrempel zou weliswaar meer concrete criteria bevatten, althans
voor schade aan wateren, maar ook tot gevolg hebben dat op basis van een geringe
vervuiling waarbij toevallig de overgang van de ene naar de andere categorie
wordt bereikt, de veroorzaker al steeds moet worden aangesproken de schade
te herstellen en te vergoeden. Anderzijds is het ook mogelijk dat op basis
van een omvangrijke verontreiniging de toestand binnen dezelfde (laatste)
categorie blijft, zodat de vervuiler niet op grond van de richtlijn zou kunnen
worden aangesproken. Daarom heeft Nederland destijds gepleit voor een andere
omschrijving van de schadedrempel. De onderhandelingen hebben uiteindelijk
geleid tot de huidige formulering van de schadedrempel waaruit de verwijzing
naar het verval van de ene categorie in de andere is verdwenen, met andere
woorden, een schadedrempel die dus zelfs minder concreet genoemd kan worden
dan die in het oorspronkelijke voorstel.Ten aanzien van de andere schadedrempels zijn geen voorstellen van Nederlandse
zijde gedaan.Met betrekking tot de uitleg van het begrip «milieuschade»
kan ik me voorstellen dat het lijkt alsof er verschillende begrippen milieuschade
in de memorie van toelichting gehanteerd worden. Bij het begrip «milieuschade»
is echter steeds van de definitie van de richtlijn uitgegaan; die definitie
is overgenomen in het wetsvoorstel. Het betreft dus steeds dit begrip dat
overschrijding van de schadedrempel impliceert. De schadedrempels voor de
verschillende milieucompartimenten (bodem, wateren, beschermde soorten en
natuurlijke habitats) maken onderdeel uit van dit begrip. Met het begrip milieuschade
in de paragrafen 1, 2 en 3 van de memorie van toelichting wordt dan ook steeds
hetzelfde begrip beoogd.De leden van de SP-fractie zijn ervoor beducht dat er verschillende lijsten
met activiteiten binnen de milieuwetgeving gaan ontstaan, en gebrek aan transparantie
van regelgeving als gevolg daarvan; zij vragen hoe de lijsten zich in juridische
zin tot elkaar verhouden, en wat de verschillen zijn tussen de diverse lijsten,
zoals bijvoorbeeld behorend bij het Activiteitenbesluit en de richtlijn milieuaansprakelijkheid.
Ook vragen deze leden of er in de richtlijn activiteiten zijn aangewezen die
niet zijn opgenomen in de omgevingsvergunning, en of de regering onduidelijkheid
dientengevolge onderkent en hoe die wordt weggenomen. Voorts vragen zij naar
de ontsnappingsmogelijkheden voor exploitanten in het wetsvoorstel. Ook vragen
de leden van de SP-fractie nog of de regering het idee deelt van aansluiting
op het één-loketsysteem met een heldere aansprakelijkheidsstructuur,
activiteitenlijst en bevoegd gezag.Terecht merken de leden van de SP-fractie op dat er in de milieuregelgeving
veel verschillende lijsten met activiteiten bestaan. Grotendeels vindt dit
zijn oorsprong in de Europese regelgeving die verschillende lijsten hanteert.Het hanteren van waar mogelijk uniforme lijsten van activiteiten is wel
een punt waar de regering bij de herziening van dergelijke Europese lijsten
alert op wil zijn. Daarbij moet bedacht worden dat zoveel mogelijk gelijkluidendheid
van de lijsten slechts één van de factoren – en niet noodzakelijkerwijs
de doorslaggevende – is die meeweegt bij de herziening van dergelijke
lijsten.De verschillende lijsten met activiteiten hebben in principe niets met
elkaar te maken en staan ook in juridische zin los van elkaar. Zo komt de
ene lijst in beeld bij de vraag of de regelgeving voor milieuaansprakelijkheid
van toepassing is op een activiteit, terwijl de andere lijst de vraag beantwoordt
of voor een activiteit binnen een inrichting de exploitant al dan niet over
een vergunning dient te beschikken. Aangezien beide lijsten niet tegelijkertijd
relevant zijn – ze beantwoorden verschillende vragen die op een verschillend
moment spelen –, kunnen de lijsten ook inhoudelijk van elkaar verschillen
zonder dat de regelgeving hierdoor inboet aan helderheid.Het concept Besluit houdende algemene regels voor inrichtingen milieubeheer
(Activiteitenbesluit) bijvoorbeeld ziet op activiteiten en installaties van
inrichtingen die vallen onder de Wet milieubeheer en lozingen die vallen onder
de Wet verontreiniging oppervlaktewateren. Het Activiteitenbesluit bevat regels
waaraan deze inrichtingen moeten voldoen. In Bijlage 1 bij het Activiteitenbesluit
is vervolgens aangegeven welke inrichtingen vergunningplichtig zijn, dit zijn
dus de activiteiten waarvoor het Activiteitenbesluit niet zal gelden. Voor
die activiteiten worden regels gesteld in een vergunning. Een verschil met
Bijlage III bij de richtlijn milieuaansprakelijkheid is dus dat het Activiteitenbesluit
uitsluitend inrichtingen betreft, terwijl de richtlijn ook betrekking
heeft op niet-inrichtinggebonden activiteiten. Een ander verschil is dat de
activiteiten aangeduid in Bijlage III bij de richtlijn op een veel abstracter
niveau omschreven zijn dan de activiteiten die in het Activiteitenbesluit
worden genoemd. Zo wordt in Bijlage III bij de richtlijn de exploitatie van
een IPPC-installatie als activiteit aangeduid, terwijl in de systematiek van
het Activiteitenbesluit in een dergelijke inrichting vele activiteiten worden
verricht.Het is overigens ook zo dat het Activiteitenbesluit en de richtlijn elkaar
niet tegenspreken. Bijlage III bij de richtlijn noemt een beperkt aantal activiteiten
en heeft daarmee betrekking op een beperkt aantal bedrijven. Het Activiteitenbesluit
regelt op een veel gedetailleerder niveau activiteiten en daar vallen veel
meer en ook andere bedrijven onder.Er is slechts ten dele overlap tussen enerzijds de lijst van activiteiten
waarvoor een omgevingsvergunning op grond van het wetsvoorstel Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht (Wabo) vereist zal zijn en anderzijds de lijst van
activiteiten waarvoor risicoaansprakelijkheid geldt. De vergunning met betrekking
tot GGO’s wordt niet in de omgevingsvergunning opgenomen; Bijlage III
bij de richtlijn bevat wel activiteiten met betrekking tot GGO’s. Voorts
ziet de Wabo alleen op plaatsgebonden activiteiten, terwijl Bijlage III bij
de richtlijn ook niet-plaatsgebonden activiteiten omvat (transport). Tenslotte
geldt met betrekking tot water dat indirecte lozingen (lozingen via de riolering)
in de Wabo worden gereguleerd, maar indirecte lozingen ten dele in de Waterwet
en ten dele in de Wet milieubeheer.De regering herkent het geschetste beeld van vermeende onduidelijkheid
en gebrek aan transparantie in verband met de omgevingsvergunning overigens
niet. Een vergunning wordt verleend met het oog op het verrichten van een
bepaalde activiteit.De regering verwacht van bedrijven dat zij zullen trachten om milieuschade
zoveel mogelijk te voorkomen. De prikkel die daartoe in het wetsvoorstel is
opgenomen is de verplichting voor de vervuiler om de kosten van preventie
en herstel van milieuschade te betalen. Deze plicht geldt voor alle exploitanten
in Nederland die (een onmiddellijke dreiging van) milieuschade als bedoeld
in dit wetsvoorstel aan beschermde soorten en natuurlijke habitats veroorzaken
en die schuld of nalatigheid kan worden verweten (schuldaansprakelijkheid);
voor exploitanten waarvan de activiteit vermeld staat in bijlage III (bijvoorbeeld
IPPC-bedrijven) geldt dat zij altijd aansprakelijk zijn voor door hen veroorzaakte
milieuschade (aan bodem, wateren, beschermde soorten en natuurlijke habitats)
(risico-aansprakelijkheid). Bij de implementatie had er ook voor kunnen worden
gekozen om voor alle activiteiten risicoaansprakelijkheid te laten gelden;
de richtlijn biedt immers de mogelijkheid om de risicoaansprakelijkheid uit
te breiden naar meer activiteiten, naast de in Bijlage III genoemde. Hiervoor
is niet gekozen vanwege het uitgangspunt van strikte implementatie.Gevraagd naar de ontsnappingsmogelijkheden voor exploitanten in het wetsvoorstel
wordt opgemerkt dat het wetsvoorstel tal van handhavende bevoegdheden bevat
voor het bevoegd gezag. Er zal alleen sprake zijn van ontsnappingsmogelijkheden
voor exploitanten bij een niet optredend bevoegd gezag.Voor die situatie, waarin de uitvoering van de richtlijn in gevaar komt
en strijd met het Europese recht zou ontstaan, bevat het wetsvoorstel een
vorderingsbevoegdheid voor de Minister van VROM (zie voor een nadere toelichting
paragraaf 10 van de memorie van toelichting).Net als bij de toekomstige omgevingsvergunning is ook bij milieuaansprakelijkheid
in geval van een vervuilende inrichting het Wm-vergunningverlenend gezag bevoegd.
Alleen wanneer er sprake is van hoofdzakelijk schade aan wateren of van schade
veroorzaakt door GGO’s is dat anders. Hiermee is voor inrichtingen
grotendeels aangesloten bij deéén-loketgedachte. Ook voorziet
het wetsvoorstel in een afstemmings- en coördinatieplicht, indien er
meer bestuursorganen bevoegd zijn bij het beoordelen van een verzoek om maatregelen
te treffen of in te stemmen met voorgenomen maatregelen. In het kader van
die afstemmingsplicht, kan het ene bevoegd gezag een ingediend verzoek in
afschrift doorsturen naar de overige betrokken bevoegde gezagsinstanties,
om de nodige afstemming en coördinatie te bevorderen. Ook kan de betrokken
exploitant of derdebelanghebbende uitdrukkelijk om afstemming en coördinatie
verzoeken en in dat kader vragen om een coördinerend bevoegd gezag, dat
tevens als postadres dienst zal doen.4. Overwogen alternatieven (memorie van toelichting § 1.4)De leden van de VVD-fractie willen weten wat de overweging was voor het
opnemen in de richtlijn van de bepaling dat burgers geen recht hebben op schadevergoeding
(artikel 3, derde lid). Ook willen de leden van de VVD-fractie weten of het
denkbaar is dat een particulier die een landgoed in eigendom heeft waarop
natuurlijke habitats en beschermde soorten voorkomen, door deze bepaling niet
gecompenseerd kan worden voor de geleden milieuschade door activiteiten van
derden.De richtlijn is beperkt tot de relatie tussen de vervuiler en de overheid,
en gaat niet over de relatie tussen burgers onderling (relatie vervuiler –
gelaedeerde). De richtlijn is niet van toepassing op gevallen van lichamelijk
letsel, schade aan particuliere eigendom en economisch verlies en laat alle
rechten met betrekking tot dergelijke soorten schade onverlet. Artikel 3,
derde lid, van de richtlijn hoeft niet overgenomen te worden in de nationale
wetgeving, maar geeft slechts het toepassingsgebied van de richtlijn weer.
Gevolg van deze bepaling is dus dat de richtlijn het systeem van het Nederlandse
burgerlijke recht (recht op schadevergoeding bij een onrechtmatige daad) onverlet
laat, en beide systemen naast elkaar bestaan en kunnen functioneren. De burger
die schade lijdt, kan via het burgerlijk recht aanspraak maken op herstel
van de schade. Het wetsvoorstel bepaalt dat de degene die de milieuschadeveroorzakende
activiteit verricht de veroorzaakte milieuschade moet herstellen. Overigens
zal wanneer er al herstelmaatregelen getroffen zijn, ook (een deel van) de
schade verdwenen zijn, zodat daarvoor dan niet langer compensatie gevraagd
zal kunnen worden via het burgerlijk recht. Een andere situatie betreft het
geval waarbij er op grond van het wetsvoorstel preventieve of herstelmaatregelen
worden getroffen; de particuliere eigenaar van de grond waarop deze maatregelen
getroffen worden is verplicht om de maatregelen te gedogen. Deze gedoogplicht
doet niet af aan zijn eventuele recht op schadevergoeding voor de mogelijke
schade die als gevolg van die gedoogplicht optreedt.5. Toepassingsgebied (memorie van toelichting § 1.5)De leden van de CDA-fractie willen weten of de regering inzicht heeft
in de wijze waarop andere lidstaten de beleidskeuzes die de richtlijn openlaat
invullen en of zij bereid is de Nederlandse wetgeving aan te passen indien
blijkt dat deze afwijkt of verder gaat dan de regelgeving in de andere lidstaten.
Ook willen deze leden weten wat in andere lidstaten de verjaringstermijn is
van het kostenverhaal en hoe de strafrechtelijke sanctionering zich verhoudt
tot die in de andere lidstaten.De leden van de PvdA-fractie vragen om een overzicht van de punten waarop
men verder had kunnen gaan dan de richtlijn, en waarom ervoor gekozen is dit
niet te doen. Ook vragen zij of een overzicht kan worden gegeven van welke
andere landen verder zijn gegaan dan de richtlijn, met daarbij concreet aangegeven
op welke punten dit wordt gedaan.De richtlijn laat de volgende beleidskeuzes over aan de lidstaten:– het aanwijzen van additionele activiteiten waarvoor risicoaansprakelijkheid
geldt (dus bovenop de in Bijlage III bij de richtlijn aangewezen activiteiten);– het aanwijzen van meer soorten waarop de richtlijn van toepassing
is (bovenop de Europees aangewezen soorten);– het aanwijzen van meer gebieden waarop de richtlijn van toepassing
is (bovenop de Europees aangewezen gebieden);– het toestaan van vergunningenverweer;– het toestaan van stand-der-techniekverweer.Navraag bij andere lidstaten over de te verwachten wijze van implementatie
van de richtlijn leverde een beperkte respons op. Hieruit komt het beeld naar
voren dat de gemaakte keuzes voor wat betreft het aanwijzen van meer activiteiten,
soorten en gebieden in Nederland veelal overeenstemmen met die in de omliggende
landen (Duitsland (federale regelgeving), het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk,
en het Vlaams Gewest). Hier worden geen additionele activiteiten waarvoor
risico-aansprakelijkheid geldt aangewezen, zal de richtlijn niet worden toegepast
op extra gebieden, en worden er geen extra soorten aangewezen waarop de richtlijn
van toepassing is buiten de Europees beschermde soorten. De gemaakte keuzes
verschillen wel van die in verder weg gelegen landen, zoals Spanje en Hongarije.
Voor wat betreft de beleidskeuzes ten aanzien van de verweermiddelen is bekend
dat Duitsland en Frankrijk het vergunningenverweer niet zullen opnemen in
de nationale regelgeving, en Duitsland en Hongarije het stand-der-techniek-verweer
niet; in de andere genoemde lidstaten zullen (in een bepaalde vorm) deze verweermiddelen
wel worden opgenomen in de regelgeving. De regering ziet geen aanleiding vanwege
de in bepaalde lidstaten gekozen andere oplossingen haar standpunt met betrekking
tot de implementatie te wijzigen.In antwoord op de vraag naar de verjaringstermijnen merk ik op dat in
het wetsvoorstel de verjaringstermijnen uit de richtlijn zijn overgenomen.Verwacht mag worden dat andere lidstaten dit ook zullen doen. Wanneer
immers een lidstaat een kortere of langere verjaringstermijn in het nationale
recht zou opnemen dan de richtlijn voorschrijft, zou daarmee buiten het toepassingsbereik
van de richtlijn worden getreden.Gevraagd naar de strafrechtelijke sanctionering breng ik onder de aandacht
dat voor het Nederlandse systeem zoveel mogelijk is aangesloten bij de vergelijkbare
bepalingen in het al bestaande hoofdstuk 17 Wm waarvoor strafrechtelijke sanctionering
mogelijk is. Ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en het Vlaams Gewest zullen
strafrechtelijke sanctionering invoeren gekoppeld aan de implementatie van
de richtlijn milieuaansprakelijkheid. In Duitsland (federale wetgeving), Spanje
en Hongarije is dit niet het geval.6. Uitzonderingen van de werkingssfeer (memorie van
toelichting § 1.6)De leden van de CDA-fractie willen weten wanneer de handreiking gereed
zal zijn. Verder vragen zij wanneer de referentietoestanden voor oppervlakte-
en grondwater in kaart zullen zijn gebracht.De handreiking zal medio 2007 gereed zijn. De handreiking zal via internet
toegankelijk zijn en kan ook na die datum zo nodig op eenvoudige wijze nog
worden aangevuld.Bij brief van 3 maart 2005 (Kamerstukken II, vergaderjaar 2004/2005,
28 808, nr. 24) zijn aan uw Kamer de zogenaamde artikel-5-rapportages
van de Kaderrichtlijn Water toegestuurd. Deze rapportages zijn opgesteld voor de Nederlandse delen van de stroomgebieden Eems, Rijn, Maas en
Schelde. Met deze rapportages zijn de grond- en oppervlaktewaterlichamen gekarakteriseerd.
Eind 2009 zullen de stroomgebiedbeheersplannen gereed zijn, waarin de waterkwaliteitsdoelstellingen
met bijbehorend maatregelenprogramma voor 2015 zijn vastgelegd.7. Kostenverhaal (memorie van toelichting § 1.11)De leden van de fracties van het CDA en de PvdA vragen om een nadere toelichting
betreffende het interpretatieverschil tussen de Raad van State en de regering.Zoals in het nader rapport is verwoord, hanteert het wetsvoorstel de systematiek
van de richtlijn. De Raad van State stelt dat op dit punt het wetsvoorstel
zou afwijken van de systematiek van de richtlijn, maar deze stelling wordt
door de Raad niet nader onderbouwd. Een eventueel verschil in systematiek
in het wetsvoorstel ten opzichte van de richtlijn is bij de implementatie
ook niet beoogd. De tekst van de richtlijn is zoveel mogelijk letterlijk overgenomen
in de tekst van het wetsvoorstel. Verplichtingen, die de richtlijn aan de
exploitant respectievelijk aan de bevoegde autoriteit oplegt, zijn in het
wetsvoorstel dienovereenkomstig opgelegd aan de exploitant respectievelijk
het bevoegd gezag. Voor de exploitant is er sprake van een aansprakelijkheidsregime,
voor het bevoegd gezag geldt er een verplichting tot kostenverhaal. Deze twee
elementen tezamen geven invulling aan het beginsel dat de vervuiler dient
te betalen voor de maatregelen, die getroffen worden tegen (een onmiddellijke
dreiging van) milieuschade.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de noodzaak van de verweermogelijkheden,
en waarom ervoor gekozen is om deze uitweg aan het «vervuiler-betaalt»-principe
te bieden. Tevens vragen zij welke problemen het schrappen van de verweermogelijkheden
oplevert.De richtlijn geeft lidstaten de keuze om vergunningverweer en stand-der-techniek-verweer
al of niet toe te staan. Beide opties (verweermiddelen altijd of nooit kunnen toelaten) worden
door de regering onwenselijk geacht. Het altijd toelaten van een vergunning
als verweermiddel zou kunnen worden beschouwd als een uitholling van de richtlijn,
omdat Bijlage III bij de richtlijn veelal vergunningplichtige activiteiten
bevat. Het andere uiterste, waarin er in het geheel geen rol voor de vergunning
of stand der techniek als verweermiddelen mogelijk is, kan in bijzondere gevallen
tot onredelijke situaties leiden. Hierop is in de memorie van toelichting
nader ingegaan. De in het wetsvoorstel gekozen oplossing door het introduceren
van een redelijkheidstoets, geformuleerd naar analogie van de redelijkheidstoets
bij kostenverhaal na bestuursdwang maar met een nog beperktere werking, namelijk
uitsluitend met betrekking tot het vergunningenverweer en het stand-der-techniek-verweer,
is volgens de regering een adequate oplossing die recht doet aan de geschetste
bezwaren van een digitale keuze. Met het introduceren van een redelijkheidstoets
is een oplossing gevonden in het grijze gebied tussen de twee uitersten, die
zich bevindt vlakbij het nooit kunnen toelaten van de verweermiddelen, zoals
blijkt uit de memorie van toelichting. Schrappen van de redelijkheidstoets
met betrekking tot kostenverhaal heeft tot gevolg dat altijd, dus zonder uitzondering,
de volledige herstelkosten op de vervuiler moeten worden verhaald. Dit zou
in uitzonderlijke omstandigheden kunnen leiden tot kennelijk onredelijke situaties.
Ook zou het schrappen van de verweermogelijkheden zich niet goed verdragen
tot de regeling met betrekking tot milieuaansprakelijkheid in het civiele
recht. De verweermogelijkheden zijn weliswaar niet opgenomen in het Burgerlijk
Wetboek, maar de civiele rechter heeft wel de mogelijkheid om de omstandigheden
van het geval mee te wegen; omstandigheden die in het voorkomende geval mede
zouden kunnen omvatten dat de vervuiler handelde overeenkomstig een verleende
vergunning of dat op grond van de stand van de wetenschappelijke en technologische
kennis emissies of activiteiten niet als schadelijk werden beschouwd op het
tijdstip dat zij plaatsvonden. Met betrekking tot de implementatie van de
richtlijn geldt dat het meewegen van de omstandigheden van het geval door
de Nederlandse bestuursrechter slechts mogelijk is wanneer dit expliciet in
de Nederlandse regelgeving wordt vastgelegd; anders is het op grond van de
richtlijn niet mogelijk voor een bestuursrechter om te toetsen aan de omstandigheden
van het geval. In het Nederlandse systeem zal in eerste instantie het bevoegd
gezag de redelijkheidstoets moeten doen, omdat in het bestuursrecht een rechter
pas kan toetsen nadat een besluit door een bestuursorgaan is genomen.De leden van de VVD-fractie vragen wat de visie van de regering is op
het standpunt van de VNG dat, wat betreft het rioolbeheer, het uitzonderen
van alleen bluswater van milieuaansprakelijkheid onvoldoende is. Deze leden
zijn van mening dat ook calamiteiten waarbij verontreiniging in het gemeentelijk
riool stroomt uitgezonderd moeten worden van aansprakelijkheidsstelling; ook
vinden zij dat rioolnooduitlaten (riooloverstorten) vrijgesteld moeten worden
van milieuaansprakelijkheidsstelling.Met betrekking tot milieuschade veroorzaakt door calamiteiten waarbij
verontreiniging via een gemeentelijke riolering het oppervlaktewater zou bereiken
en milieuschade veroorzaakt, geldt dat de kosten verhaald dienen te worden
op degene die de schadeveroorzakende activiteit verricht. Zo zal de exploitant
van de lekkende tankwagen vallen onder bijlage III van de richtlijn (activiteiten
waarvoor een risicoaansprakelijkheid geldt). Het is juist in het belang van
gemeenten dat dit niet wordt uitgezonderd van het wetsvoorstel, omdat de gemeente
er belang bij heeft dat de betreffende vervuiler betaalt en de kosten niet
op de gemeente worden afgewenteld. Daarnaast wijs ik op de misvatting dat
bluswater is uitgezonderd van het wetsvoorstel; de richtlijn laat voor een
dergelijke uitzondering geen ruimte. De memorie van toelichting wijst erop
dat er bijzondere omstandigheden kunnen zijn waarbij kostenverhaal (ten dele)
onredelijk zou kunnen zijn. Bluswater wordt daarbij als voorbeeld genoemd.
Dit staat los van het feit of het bluswater via de gemeentelijke riolering
of rechtstreeks het milieu bereikt.Eenzelfde situatie doet zich voor bij een lekkage van gevaarlijke stoffen,
die zowel rechtstreeks, als via een eventueel (toevallig) aanwezig openbaar
riool het milieu kunnen bereiken. Ook hier richt de aansprakelijkheid zich
op degene die de betreffende activiteit met de gevaarlijke stoffen verricht,
en niet op de gemeente als (veelal toevallig en onvrijwillig) transporteur
van het bluswater of de gelekte stoffen via het riool.Bij een riooloverstort ligt de situatie enigszins anders. Het gaat hier
veelal om een (in beginsel) voorzienbare gebeurtenis, waarop de gemeente door
ontwerp en beheer van een openbaar riool wel invloed kan uitoefenen. De gebeurtenis
vindt plaats in het kader van inzameling en transport van afvalwater door
de gemeente, welke activiteit mede volgt uit de verplichtingen van de Richtlijn
stedelijk afvalwater, zoals die in de Wet milieubeheer zijn vertaald. Bij
deze activiteit is enige mate van nadelige gevolgen voor het milieu onontkoombaar.
Deze nadelige gevolgen worden zo veel mogelijk beperkt, waarbij in het kader
van totstandkoming van het gemeentelijk rioleringsplan en het verlenen van
de Wvo-vergunning voor een overstort de afweging plaatsvindt tussen de mate
van nadelige gevolgen voor het milieu en de maatschappelijke kosten. Daarbij
speelt nog een belangrijke rol dat de gemeente slechts zeer ten dele invloed
kan uitoefenen op de samenstelling van het rioolwater. Zo wordt bijvoorbeeld
de samenstelling van het huishoudelijk afvalwater mede bepaald door de in huishoudens gebruikte producten en bijvoorbeeld medicijnen, waarop
de gemeente geen enkele invloed heeft. Zoals in het voorbeeld in de memorie
van toelichting is aangegeven, is er in de praktijk ruimte om in een dergelijk
geval van (volledig) kostenverhaal af te kunnen zien; dit sluit aan bij de
huidige jurisprudentie. De richtlijn staat echter niet toe dat hiervoor een
uitzondering in de wet wordt opgenomen.De leden van de PVV-fractie vragen hoe de aansprakelijkheid van de gezagdrager(s)
zelf is geregeld. Zij willen weten of de bestuurders ook rechtstreeks aansprakelijk
zijn voor de schadelijke gevolgen bij onjuist handelen of nalaten, waardoor
(milieu)schade ontstaat, en vragen of dergelijke schade eenvoudig te verhalen
is door gedupeerde(n).In antwoord op deze vragen met betrekking tot de aansprakelijkheid van «gezagsdragers»
(bestuurders), kan worden aangegeven dat noch de richtlijn milieuaansprakelijkheid,
noch het wetsvoorstel, een specifieke regeling bevat met betrekking tot overheidsaansprakelijkheid
bij onjuist handelen of nalaten door het bevoegd gezag. Het antwoord op de
gestelde vragen kan dus gevonden worden in de huidige stand van zaken met
betrekking tot het leerstuk van de overheidsaansprakelijkheid. Dit betreft
een ingewikkeld juridisch leerstuk, waarover zeer veel literatuur en jurisprudentie
voor handen is. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat het nemen van
een onjuist besluit, of het niet uitoefenen van bevoegdheden, tot aansprakelijkheid
van de overheid kan leiden. Die aansprakelijkheid geldt niet rechtstreeks
de «gezagdragers» (bestuurders), maar het bestuurorgaan of de
publiekrechtelijke rechtspersoon. De vraag of schade bij onjuist handelen
of nalaten door een bestuursorgaan voor een gedupeerde eenvoudig te verhalen
is, is in zijn algemeenheid niet te beantwoorden. Bij aansprakelijkheid en
verhaal van schade, hangt alles immers af van de concrete omstandigheden van
het geval.8. Geen verplicht vangnet (memorie van toelichting § 1.15)De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de kosten van de schade
c.q. vervuiling die niet op de vervuiler verhaald kunnen worden voor rekening
komen van de bevoegde instantie die maatregelen heeft moeten treffen. Ook
vragen zij of in de andere lidstaten wel een financieel vangnet ingesteld
wordt door de overheid. Tevens vragen deze leden of de regering bereid is
aanmoedigingsmaatregelen te verlangen teneinde te bewerkstelligen dat de gemaakte
kosten daadwerkelijk verhaald kunnen worden op de vervuiler.De richtlijn verplicht de vervuiler om milieuschade (in de zin van de
richtlijn) te voorkomen en te herstellen. Wanneer het bevoegd gezag kosten
maakt ter voorkoming en herstel van milieuschade, is het verplicht de kosten
daarvan te verhalen op de vervuiler. De richtlijn verplicht de overheid echter
niet tot het zelf nemen van deze maatregelen. Dit geldt ook voor het geval
van milieuschade waarin de vervuiler – om welke reden dan ook –
niet kan worden aangesproken. Zoals in het nader rapport is aangegeven is
dit niet anders dan in de huidige situatie, waarin een bestuursorgaan ook
voor een dergelijke milieuschade en bijbehorende kosten kan worden geplaatst.In de omliggende landen en Hongarije wordt er geen financieel vangnet
ingericht voor bevoegde instanties voor die gevallen waarin de kosten niet
verhaald kunnen worden op de vervuiler; dit overigens in tegenstelling tot
de voorstellen in Spanje. Van Spanje is bekend dat voor milieuschade veroorzaakt
door bijlage-III-activiteiten hierin zal worden voorzien, vanaf 2010.
Nederland wijkt met de gemaakte keuze niet af van de omliggende lidstaten.Het is de regering niet duidelijk waarop de leden van de CDA-fractie doelen
met «aanmoedigingsmaatregelen» in dit verband. De regering stelt
een telefoonnummer open bij Infomil voor de vragen die bestuursorganen hebben
bij de uitvoering van het wetsvoorstel. Ook zullen er enkele voorlichtingsbijeenkomsten
met betrekking tot het wetsvoorstel worden georganiseerd.9. Relatie met hoofdstuk 17 WM (memorie van toelichting § 1.20)De leden van de CDA-fractie willen weten of de bestaande regeling in hoofdstuk
17 van de Wet milieubeheer voldoet in het geval van ongewone voorvallen.De artikelen 17.1 tot en met 17.3 van de Wet milieubeheer strekken mede
tot implementatie van artikel 14 van Richtlijn nr. 96/82/EG van de Raad van
de Europese Unie van 9 december 1996 betreffende de beheersing van de
gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken (Seveso
II). De bestaande regeling voldoet in zoverre dat de naleving van de in deze
artikelen neergelegde verplichtingen voor degene die de inrichting drijft,
door het bevoegd gezag voor de milieuvergunning kan worden afgedwongen door
toepassing van bestuursrechtelijke sancties, desnoods met onverwijlde spoed.
In de praktijk doen zich geen onoverkomelijke problemen voor. In het kader
van de herijkingsoperatie van de VROM-regelgeving is er geen aandacht besteed
aan de regeling in het huidige hoofdstuk 17 Wm. Een meer fundamentele bezinning
op de regeling voor ongewone voorvallen, in het voetspoor van het rapport
van de Evaluatiecommissie Wet Milieubeheer zou gewenst zijn, maar heeft, gezien
de grote inzet vereist voor projecten zoals bijvoorbeeld de omgevingsvergunning
en het Activiteitenbesluit, geen prioriteit. Zoals in de memorie van toelichting
aangegeven kan een dergelijke fundamentele heroverweging en aanpassing van
de regelgeving echter niet plaatsvinden in het kader van de implementatie
van de richtlijn milieuaansprakelijkheid.10. Financiële gevolgen voor de overheid (memorie
van toelichting § 1.24)De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering aan te geven of bekend
is welke schadedrempels er door andere lidstaten gehanteerd zullen worden
en of de door Nederland gehanteerde drempel relatief laag of hoog is. Ook
vragen zij om de toezegging dat – indien blijkt dat lagere overheden
toch veel extra kosten maken als gevolg van dit wetsvoorstel – de regering
bereid is deze extra kosten te vergoeden.De kwalitatief omschreven schadedrempels in de richtlijn die als zodanig
zijn overgenomen in het wetsvoorstel liggen hoog. Er moet sprake zijn van «aanmerkelijke
negatieve effecten» op het bereiken of handhaven van de gunstige staat
van instandhouding (bij beschermde soorten en natuurlijke habitats), «een
aanmerkelijke negatieve invloed» op de ecologische, chemische of kwantitatieve
toestand of het ecologisch potentieel (bij wateren), of «een aanmerkelijk
risico» voor negatieve effecten op de menselijke gezondheid (bij bodem).
Naar verwachting zullen ook andere lidstaten deze kwalitatieve drempels uit
de richtlijn als zodanig in hun nationale regelgeving overnemen. Nederland
wijkt daarmee dus niet af. Het ontbreekt echter aan een overzicht van een
eventuele uitwerking van de schadedrempels in andere lidstaten. Voorts moet
bedacht worden dat in het Nederlandse systeem steeds in het individuele geval
door het bevoegde gezag zal moeten worden beoordeeld of er sprake is van overschrijding
van één of meer schadedrempels, waarbij de omstandigheden van
het geval worden meegewogen. De handreiking kan daarvoor slechts een kader
aanreiken.Het is de regering niet duidelijk op welke vele extra kosten er door de
leden van het CDA gedoeld wordt. De richtlijn en het wetsvoorstel verplichten
dat alle kosten verhaald worden op de vervuiler, naast de kosten van preventie
en herstel gaat het ook om de bijkomende kosten. Alleen in die gevallen waarin
de vervuiler niet kan worden opgespoord of niet solvabel is kan het bevoegd
gezag te maken krijgen met niet-verhaalbare kosten. Zoals in het nader rapport
uiteengezet betreft het geen meerkosten ten opzichte van het bestaande recht.
Voorts is de regering van mening dat de uit het wetsvoorstel voortvloeiende
taken voor het bevoegd gezag zodanig samenhangen en samenvallen met al bestaande
taken dat deze uit reeds ter beschikking staande budgetten dienen te worden
bekostigd.De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre er extra geld voor gemeenten
vrij wordt gemaakt om de problemen met riooloverstorten op te lossen.Het Rijk zal geen extra geld vrijmaken voor de aanpak van riooloverstorten.
De aanpak van riooloverstorten vindt plaats door gemeenten bij de invulling
van de gemeentelijke zorgplicht voor de inzameling en het transport van afvalwater.
De gemeente kan de maatregelen bekostigen uit het rioolrecht, dat binnenkort
zal worden vervangen door een rioolheffing. Het wetsvoorstel Verankering en
bekostiging van gemeentelijke watertaken (kamerstukken II, 2005–2006,
30 578, nr. 2) waarmee de rioolheffing wordt ingevoerd, is onlangs
in uw Kamer behandeld. Wanneer dit gelet op de specifieke situatie opportuun
is kunnen ook waterschappen bijdragen in de kosten van aanpak van een overstort.De leden van de SP-fractie vragen of de regering de extra bestuurlijke
lasten onderkent, vanwege extra overleg en afstemming, dat nodig is tussen
bevoegde instanties en eventueel zelfs het ingrijpen door het ministerie van
VROM. Zij vragen waarom de regering kiest voor deze benadering en waarom er
geen prioritaire volgorde wordt vastgesteld in de wettelijke bepalingen, of
waarom niet gekozen wordt voor een universele regel betreffende milieuaansprakelijkheid
die geldend is voor alle relevante wet- en regelgeving rond milieu en natuur.
Zij vragen tevens of de regering bij het vormgeven van de wetswijziging hierover
contact heeft gehad met de «handhavers in het veld» en zo ja,
hoe die de gekozen implementatie beoordeelden, en zo neen, waarom er geen
gebruik is gemaakt van de aanwezige praktijkervaring.Er is voor gekozen om die bestuursorganen bevoegd te maken in geval van
(onmiddellijke dreiging van) milieuschade die toch al bevoegd zijn ten aanzien
van het vervuilende bedrijf of ten aanzien van het ontvangende milieucompartiment.
Met betrekking tot milieuschade veroorzaakt door ggo’s is vanwege de
vereiste deskundigheid de Minister van VROM bevoegd gezag. Op deze wijze is
het bestuursorgaan dat beschikt over kennis van de vervuiler of het aangetaste
milieu, en dat veelal ook het meeste belang zal hebben bij het oplossen van
de milieuschade, bevoegd. Gekozen is voor een uniforme bestuursrechtelijke
regeling in de Wet milieubeheer; omwille van de strikte implementatie is ervoor
gekozen deze regeling alleen te laten gelden voor het toepassingsgebied van
de richtlijn. Er is niet gekozen voor het optuigen van een nieuwe structuur
die bestaande structuren doorkruist, mede vanwege het mogelijk geringe aantal
gevallen van milieuschade dat zich in de praktijk zal voordoen. Hierover is
overleg gevoerd met de eerder genoemde klankbordgroep waarvan de leden voor
hun standpuntbepaling uiteraard de mogelijkheid hebben zich te laten informeren
door hun achterban, en waarin ook de VROM-Inspectie was vertegenwoordigd.
Vanuit de UvW en de VNG is aangegeven dat men zich kan vinden in het voorstel
met betrekking tot het bevoegd gezag; vanuit de provincies werd
aangegeven dat men liever geen taak als bevoegd gezag ziet voor de provincies
met betrekking tot milieuaansprakelijkheid. Echter, de regering vindt de opstelling
van het IPO niet goed te rijmen met het feit dat gedeputeerde staten wel het
vergunningverlenend gezag zijn voor grotere Wm-inrichtingen. Bij hen zijn
immers kennis van en contacten met het vervuilende bedrijf aanwezig. Daarom
is er voor gekozen ook een rol aan de provincies toe te bedelen in geval van
milieuschade.11. Artikelsgewijze toelichting (memorie van toelichting
hoofdstuk 2)Artikel 17.2De leden van de VVD-fractie vragen om een toelichting op het begrip «onmiddellijke
dreiging»: waar ligt de grens tussen «onmiddellijk» en «niet
onmiddellijk»? En dient die grens te worden vastgesteld op basis van
jurisprudentie? Zo ja, welke jurisprudentie is er op dit gebied?Het begrip «onmiddellijke dreiging» is rechtstreeks ontleend
aan de richtlijn. De richtlijn geeft in artikel 2, lid 9, van «onmiddellijke dreiging van schade» de volgende omschrijving: «een
voldoende waarschijnlijkheid dat zich in de nabije toekomst milieuschade zal voordoen». Deze begripsbepaling is, op uitdrukkelijk
advies van de Raad van State, overgenomen in het wetsvoorstel.1 Concreter dan «in de nabije toekomst» wordt de grens tussen
onmiddellijk en niet-onmiddellijk dus niet aangegeven. Of sprake is van«onmiddellijke
dreiging» hangt af van de omstandigheden van het geval, omstandigheden
die door de betrokken exploitant en het bevoegd gezag dienen te worden beoordeeld.Het begrip «onmiddellijke dreiging» komt ook voor in andere
regelgeving met betrekking tot aansprakelijkheid, bijvoorbeeld in Boek 6 en
8 van het Burgerlijk Wetboek (de artikelen 6:184, 8:620, 8:1030, 8:1210 en
8:1670), en in het arbeidsomstandighedenrecht. Maar ook dichterbij huis; ik
doel op artikel 17.1 Wm, waarin wordt bepaald dat «indien zich in een
inrichting een ongewoon voorval voordoet (...), waardoor nadelige gevolgen
voor het milieu (...) dreigen te ontstaan, treft
degene die de inrichting drijft,onmiddellijk (..)
maatregelen (...)». De onmiddellijkheidseis ziet vooral op het zoveel
mogelijk voorkomen van schade doordat tijdig –
op eigen initiatief van de exploitant of anders op last van het bevoegd gezag
- preventieve maatregelen worden getroffen (zie
artikel 5 van de richtlijn, en het dienovereenkomstige artikel 17.12). Dus
niet wachten totdat de schade zich voordoet, maar reeds in actie komen indien
de verwezenlijking van het risico op handen is.In het maatschappelijk verkeer en meer bijzonder in het aansprakelijkheidsrecht
geldt het voorzorgsbeginsel: een algemene verplichting om tegen het ontstaan
van schade te waken. De richtlijn formuleert dat in overweging 2 van de preambule
als volgt: «Het basisbeginsel (...) dient te zijn dat een exploitant
wiens activiteiten (...) een onmiddellijk gevaar voor milieuschade hebben
veroorzaakt, financieel aansprakelijk worden gesteld, zodat exploitanten ertoe worden aangespoord maatregelen te treffen en praktijken
te ontwikkelen om het risico van milieuschade zo klein
mogelijk te houden (...)». Wanneer het moment intreedt waarop
onmiddellijk maatregelen dienen te worden getroffen, wordt in eerste instantie
ingeschat door de exploitant zelf (subjectieve waardering van feitelijke aard),
maar na melding aan het bevoegd gezag, is het oordeel van het bevoegd gezag
beslissend (objectieve waardering). Indien hieromtrent een geschil ontstaat,
zal uiteindelijk de bestuurs- of strafrechter uitmaken of de exploitant tijdig
maatregelen heeft getroffen en deze dreigende situatie tijdig aan het bevoegd
gezag heeft gemeld.Op dit moment bestaat nog geen jurisprudentie met betrekking tot een «onmiddellijke
dreiging van milieuschade», zoals bedoeld in de richtlijn milieuaansprakelijkheid.
Met betrekking tot het al dan niet tijdig melden van een ongewoon voorval
bestaat al wel enige jurisprudentie. Wat dient te worden verstaan onder «zo
spoedig mogelijk» – de tijdspanne tussen gebeurtenis en melding –
wordt door de bestuursrechter aan de hand van de concrete omstandigheden beoordeeld.
Uit de jurisprudentie blijkt dat een dergelijk voorval, zodra dit mogelijk
is, dient te worden gemeld aan het bevoegd gezag.1
Indien wel de brandweer en andere hulpdiensten konden worden gebeld, dan kan
ook de melding aan het bevoegd gezag zo spoedig mogelijk worden gedaan, zeker
indien op dat moment meer dan één persoon in de inrichting aanwezig
was.2Artikel 17.9De leden van de CDA-fractie vragen of het in het licht van de gang van
zaken met de Probo Koala niet noodzakelijk is het wetsvoorstel nogmaals te
bekijken en indien nodig aan te passen. Zij denken hierbij vooral aan de gecompliceerdheid
en verschillen in interpretatie en in hoeverre de gebruikte definities aansluiten
bij de Europese regelgeving. Deze leden hebben in december 2006 tijdens het
laatste debat over de Probo Koala gepleit voor het opstellen van een checklist
om met dergelijke ongewone gevallen om te gaan, en vragen of een dergelijke
lijst ook in verband met dit wetsvoorstel wenselijk zou zijn. Zij verzoeken
de regering het advies van de Raad van State over artikel 17.9, vijfde lid,
in heroverweging te nemen.De regering is van mening dat er met het wetsvoorstel een adequate invulling
wordt gegeven aan de richtlijn die steeds van toepassing is in geval van (onmiddellijke
dreiging van) milieuschade. Het feit dat het wetsvoorstel voorziet in een
uniforme regeling voor bestuursrechtelijke milieuaansprakelijkheid zal naar
verwachting bijdragen aan de kenbaarheid van de regeling. Wat betreft de gehanteerde
definities sluit het wetsvoorstel goed aan bij de richtlijn. Voor het geval
er tegelijkertijd meerdere bestuursorganen bevoegd zijn en er eventueel een
impasse zou ontstaan is er in het wetsvoorstel een vorderingsbevoegdheid toegekend
aan de Minister van VROM. In de handreiking zal er op worden geattendeerd
dat een bevoegd gezag zaken onder de aandacht van de Minister van VROM kan
brengen.Aan de suggestie om een checklist te ontwikkelen zoals waarvoor met betrekking
tot ongewone gevallen in het kader van de Probo Koala gepleit is, wordt tegemoet
gekomen door het opnemen van een stappenplan in het kader van de handreiking
voor het bevoegd gezag. Daarin zal voor gevallen van milieuschade waarin er
meerdere bestuursorganen bevoegdheden hebben, worden aangegeven dat in een
dergelijk geval andere bestuursorganen en overheidsdiensten actief moeten
worden geïnformeerd, en dat daarmee overlegd moet worden; ook wordt daarin
opgenomen dat in een dergelijk geval moet worden vastgelegd wie de regie voert.Zoals in het Nader rapport aangegeven voelt de regering niet voor een
aanpassing van artikel 17.9, vijfde lid (nu zesde lid). Uit het wetsvoorstel
volgt dat er voor iedere situatie van milieuschade één of meerdere
bestuursorganen bevoegd zijn (naast elkaar); het is een sluitend stelsel.
Een vangnet is derhalve overbodig en roept eerder vragen op. Aan de argumenten
om artikel 17.9, vijfde lid, niet in heroverweging te nemen voeg ik nog toe
dat het zeer lastig zo niet ondoenlijk is om algemeen toepasbare criteria
aan te leggen voor de bepaling van het coördinerende bevoegde gezag in
geval van (onmiddellijke dreiging van) milieuschade. Daarnaast
is de regering geen voorstander van een algemene regeling voor een coördinerende
rol met betrekking tot milieuaansprakelijkheid voor een bestuursorgaan dat
in het geheel geen bevoegdheid heeft voor het betreffende milieucompartiment
of ten aanzien van de vergunningverlening aan de vervuiler. Naar de mening
van de regering kan dit beter beoordeeld worden in het licht van de omstandigheden
van het geval.De regering deelt de veronderstelling van de leden van de SP-fractie niet
dat het wetsvoorstel tot veel onduidelijkheid en verwarring zal leiden. De
regering is van mening dat het wetsvoorstel een duidelijke regeling bevat:
het bevat een eenduidige regeling ten aanzien van de vraag wie als bevoegd
gezag mag optreden; ook de taken van het bevoegd gezag en de verplichtingen
van de vervuiler zijn duidelijk aangegeven. De regeling ter zake van het bevoegd
gezag in het wetsvoorstel is juist bedacht met het oog op de praktijk. In
de praktijk zal het veelal niet direct duidelijk zijn dat er sprake is van
overschrijding van een schadedrempel voor milieuschade. Toch komt er dan al
een bevoegd gezag in actie, een bestuursorgaan dat op grond van andere regelgeving
al bevoegd is. Het ligt voor de hand dat ditzelfde bestuursorgaan ook bevoegd
is ten aanzien van preventieve en herstelmaatregelen en kostenverhaal; de
regeling in het wetsvoorstel met betrekking tot het bevoegd gezag voorziet
hierin. Het is weliswaar mogelijk dat op grond van de voorgestelde regeling
meerdere bestuursorganen tegelijkertijd, naast elkaar bevoegd zijn; dit hoeft
niet tot verwarring te leiden. In de bestuurlijke milieuwetgeving komt dit
vaker voor.Bij deze gelegenheid maak ik uw Kamer erop attent dat in de Nederlandstalige
versie van de richtlijn een fout staat die is overgenomen in de memorie van
toelichting. In paragraaf 7 (Milieuschade) van de memorie van toelichting
staat vermeld wat er onder «beschermde soorten» wordt verstaan,
zoals dat in de richtlijn is vermeld. Echter, uit de Engelstalige versie van
de richtlijn blijkt dat het moet gaan om «de voortplantings- of rustplaatsen van de soorten genoemd in bijlage IV bij de habitatrichtlijn».
De cursief gedrukte woorden zijn in de Nederlandstalige versie weggevallen.
De regering zal de Europese Commissie hierop attenderen bij de toezending
van de implementatiewet.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. CramerXNoot1Tweede kamer, 2006–2007, 30 920, nr. 4, pag. 10.XNoot1Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State, 22 september 2004, nr. 200400556/1,
AB 2005/80.XNoot2Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State, 25 oktober 2006, nr. 200603135/1,
AB 2007/17. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30920-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl