Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005; Verslag wetgevingsoverleg over het Onderwijsverslag 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-VIII, nr. 244

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-VIII nr. 244

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005nr. 244VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 30 juni 2005De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 15 juni 2005 overleg gevoerd met minister Van der Hoeven
en staatssecretaris Rutte van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het Onderwijsverslag 2004.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,CornieljeDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De Kler Stenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Onderwijs, Cultuur en WetenschapWoensdag 15 juni 2005 15.00 uurDe voorzitter: SmitsAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:Azough, Eijsink, Hamer, Lambrechts, Visser, Vergeer, Jan de Vries en Smits,en mevrouw Van der Hoeven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
en de heer Rutte, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.De voorzitter:Ik open het tweede gedeelte van deze middag: het wetgevingsoverleg over
het Onderwijsverslag.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit, d.d. 20 april 2005 inzake het Onderwijsverslag en
de beleidsreactie hierop (29800 VIII, nr. 199), alsmede de lijst van vragen
en antwoorden (29800 VIII, nrs 219 en 220);de brief van de minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 15 december 2004 inzake de
aanbieding PISA-rapport (29800 VIII, nr. 150);de brief van de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 3 januari 2005 inzake
evaluatie werking toezichtkaders po, ec, vo, bve (27783, nr. 38), met als
bijlage "Ervaringen met het vernieuwde onderwijstoezicht" van het SCO-Kohnstamm
Instituut);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap d.d. 4 januari 2005 inzake homobeleid op Amsterdamse scholen
(27017, nr. 10);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 8 april 2005 inzake ontwikkeling lichamelijke opvoeding/bewegingsonderwijs
(OCW0500357);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 20 april 2005 inzake bestuurlijk natraject zeer zwakke
scholen (29800 VIII, nr. 200);de brief van de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap d.d. 21 april 2005 inzake leesonderwijs basisschool
(OCW0500422);de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 18 mei 2005 inzake Kerncijfers 2000-2004 OCW; Bestel
in beeld (OCW0500511);de brief van de Inspecteur-generaal van
het Onderwijs d.d. 17 mei 2005 inzake het inspectierapport Groepsgrootte
en personele inzet in het basisonderwijs 2004 (OCW0500495).MevrouwHamer(PvdA)Voorzitter. Ik begin met een compliment aan de Inspectie voor de vele
informatie die wij weer hebben gekregen over de stand en staat van het onderwijs.
Het is een belangrijk document voor ons waarvan ik ook wil zeggen dat wij
dat document niet alleen vandaag willen bespreken, maar het vooral ook de
komende tijd willen gebruiken bij de verschillende debatten. Daarom zal ik
vandaag niet veel zeggen over het Onderwijsverslag en het vmbo, de onderwijsachterstanden
en de integratie, waarover wij de komende weken nog komen te spreken. Ik beperk
mij dus tot de grote lijnen en licht er enkele punten ter illustratie uit,
omdat wij over de andere deelterreinen nog komen te spreken.Dit Onderwijsverslag zet ik in een serie zetten van verslagen die wij
de afgelopen jaren hebben gekregen. Mijn grootste zorg is dan dat de Inspectie,
die natuurlijk steeds zegt dat het goed gaat in het onderwijs en ondersteunt
wat de scholen doen om het zo goed mogelijk te laten lopen, maar toch steeds
de kanttekening maakt dat er ook grote zorgen zijn. Ik heb het idee dat die
zorgen eerder toenemen dan afnemen. En dat baart ons dan weer veel zorgen.
Dit komt ook in een aantal punten sterk naar voren.Ditmaal is het meest de conclusie opgevallen dat het met het technisch-leesonderwijs
zo slecht gesteld is. Deze week lazen wij in de krant dat één
op de tien kinderen thuis nooit een boek leest. Dat is op zichzelf niet zo
verwonderlijk als ongeveer 10% van de kinderen in groep acht ook niet verder
komt dan groep zes. Het één houdt verband met het ander. De
minister zegt dan dat zij een aantal zaken wil gaan doen om dat te verbeteren,
maar mijn fractie zou juist op dit punt graag meer inzicht krijgen in de analyse
van de Inspectie en in de acties van de minister om dit echt aan te pakken.Het tweede opvallende punt is natuurlijk dat de zwakke basisscholen er
nog steeds zijn en ook niet afnemen in aantal – zoals wij in het gesprek
met de Inspectie hadden begrepen – en dat daar een grote concentratie
van achterstandsleerlingen zit. Nu komen wij over hele onderwijsachterstandenbeleid
volgende week te spreken, maar ik vraag de minister, omdat dit
waarschijnlijk niet aan de orde komt, wat zij wil doen aan de bestuurlijke
situatie op die scholen.We hebben daarnet bij het jaarverslag al gesproken over het voortijdig
schoolverlaten. Ook daar zien wij een concentratie bij het vmbo, bij scholen
waar eigenlijk ook de ouders in een achterstandssituatie zitten en in de grote
steden. Ook daar is mijn vraag: wat kan daar nu concreet gebeuren, ook in
bestuurlijk opzicht? Voortijdig schoolverlaten zit aan de kant van de leerling,
maar ook aan de kant van de school. De Inspectie concludeert dat ook de scholen
hieraan te weinig doen. Wat gaat daaraan gebeuren? Ik heb ook de indruk dat
partijen wat dat betreft een beetje naar elkaar verwijzen. Voortijdig schoolverlaters
zeggen dat zij onvoldoende worden begeleid. In de uitleg van de minister waarom
kinderen de school verlaten, zegt zij dat dit vooral bij die kinderen zelf
ligt. Dus daar lijkt een soort mismatch te zijn in wat de ene partij dan wel
de andere partij aan problemen opgeeft. Wij waren recentelijk in Flevoland,
waar 500 leerlingen op een wachtlijst blijken te staan voor de voorbereiding
beroepsonderwijsarbeidsmarkt. Dat zijn schoolverlaters in de vmbo-fase die
dus wel willen, maar niet terecht kunnen.Ik begrijp dat wij later terugkomen op het sterk verouderde lesmateriaal,
maar dat signaal heeft ons wel zorgen gebaard. Wij hebben daarnet al even
over de techniek gesproken. Wij hebben de indruk dat de Inspectie iets anders
voorstaat dan de minister. Ik krijg de indruk dat de Inspectie meer centrale
sturing wil en de minister meer bottom-up. Daarover krijg ik graag duidelijkheid.Wij begrijpen dat het beeld van het sponsoringsbeleid teleurstellend is.
Daarop krijg ik ook graag van de minister een eerste reactie, hoewel wij hierover
ook nog een apart overleg zullen voeren, meen ik.Over de groepsgrootte en de personele inzet in het basisonderwijs hebben
wij een aparte rapportage gekregen, en een reactie van de minister. Moet ik
nu de reactie van de minister zo opvatten dat zij afstand neemt van die conclusies –
dat er eerder minder handen in de klas komen dan meer – of dat zij die
niet zo scherp vindt als in het inspectierapport staat? Dat is mij niet duidelijk.
Ik vond in ieder geval de rapportage van de Inspectie wel degelijk zeer zorgelijk.De heerJan de Vries(CDA)Waarom is het beeld dat de Inspectie over de groepsgrootte zo zorgelijk?MevrouwHamer(PvdA)Omdat wij het beeld hadden – dat zeggen zowel de minister als de
Inspectie – dat het goed is dat er meer handen in de klas kwamen en
ik de resultaten van het inspectieonderzoek zo lees, dat er weer meer mensen
in de management- of nevenfuncties terechtkomen en niet in de klas. Ik wil
hen graag in de klas hebben. Wij hebben steeds gezegd: wij gaan niet strikt
voorleggen dat er klassenverkleining moet komen, men mag het ook met meer
handen in de klas doen. Maar allemaal managementachtige of bureaucratische
functies leveren in ieder geval geen onderwijs op.De heerJan de Vries(CDA)Zegt mevrouw Hamer daarmee dat een remedial teacher of een leerlingbegeleider
niet de kwaliteit van het onderwijsproces en dus ook niet de individuele leerlingen
ten goede komt? Dat zijn toch keuzes die soms heel gerechtvaardigd kunnen
worden gemaakt en die ook de kwaliteit van het onderwijs ten goede komen?
De Inspectie schrijft toch ook niet in haar verslag dat alleen een extra onderwijsassistent
de kwaliteit van het onderwijs ten goede komt?MevrouwHamer(PvdA)Nee, inderdaad. Daarom zeg ik ook nadrukkelijk dat ik de rapportage zo
heb gelezen – als ik mij vergis, word ik graag gecorrigeerd –
dat het vooral in bureaucratische functies gaat zitten. Dat zijn naar mijn
gevoel dus niet remedial teachers, die wil ik absoluut niet onder die term
laten vallen. Ik zou het zorgelijk vinden als het weer in het middenmanagement
gaat zitten, of in coördinatoren of dat soort functies.MevrouwEijsink(PvdA)Voorzitter. Ik sluit mij uiteraard aan bij de complimenten van mevrouw
Hamer voor het inspectieverslag. Het persbericht van de Inspectie had als
kop 'Onderwijs aan zwakste leerlingen schiet te kort'. Dat is nogal wat. Met
dit inspectierapport heeft de Inspectie wat ons betreft definitief de schijnwerper
op het onderwijsproces gezet. Ik vind dat heel goed, dus dat ondersteunen
wij van harte. Wij spreken daar vanavond verder over.De minister verwees eerder al naar de vragen die wij hebben kunnen stellen.
Daarvan hebben wij ook goed gebruik gemaakt, zoals zij weet. Eén vraag
brengt mij tot een andere vraag, die ik hier aan de orde wil stellen. Wij
hebben gesproken over de 1000 extra plaatsen voor opvangvoorzieningen van
leerlingen. Dat zijn 1000 extra plaatsen ZMOK voor leerlingen die niet binnen
de kwalificaties passen. Maar in het antwoord van de minister lees ik dat
de 1000 extra plaatsen tijdelijke opvangvoorzieningen betreffen voor leerlingen
die nog niet voldoen aan de indicatiecriteria voor cluster 4. Dat baart mij
enige zorgen. Ik hoor graag van de minister wat zij daarvan vindt.Op blz. 191 van het Onderwijsverslag over de plaatsings-, aanmeldings-
en onderzoekslijsten ben ik geschrokken van de gegevens van 16 januari
van dit jaar. Wij spreken in het onderwijs liever over preventie dan over
curatief. Ik lees bij de plaatsingslijst op die datum dat er 604 kinderen
op de wachtlijst staan. Ik lees bij het totaal van wachtlijsten dat het gaat
om 3294 kinderen. Verder staat er nog een zinnetje bij dat van belang is om
te vermelden, namelijk: "van de scholen die gegevens hebben aangeleverd".
Hoe veel scholen hebben nu gegevens aangeleverd? De cijfers die ik noem, hebben
te maken met 31% van de aangeleverde scholen. Dat is dan toch een niet mis
te verstane boodschap om daar keihard aan te werken. Dan zal de minister gelijk
verwijzen naar de brieven die wij gisteren en eergisteren hebben ontvangen
en waarover wij ook nog komen te spreken, maar ik vind het belangrijk om daar
even op in te zoomen. Wij spreken ook nog over de oplossingen, maar wellicht
kan de minister hierover ook nog wat iets zeggen.Ik heb een vraag gesteld tijdens het gesprek met de Onderwijsinspectie
over de ontheffing van leerplicht in met name cluster 3. Het antwoord daarop
hebben wij inmiddels ook ontvangen. De minister stelt wat mij betreft terecht
dat er een toename is in cluster 3. Dat constateren wij ook al geruime tijd,
maar wij hebben ook behoorlijke aantallen leerlingen die een ontheffing krijgen
uit cluster 3 en de minister heeft al aangegeven dat dat moeilijk in kaart
te brengen is. In de brief die wij over de wachtlijsten hebben
ontvangen, geeft de minister aan dat er gesprekken komen met de leerplichtambtenaren
over de volgende ronde. Toch stel ik voor om daar wat scherper op in te gaan,
want het is mij nog niet duidelijk wat voor resultaat wij in een bepaalde
termijn kunnen ontvangen.De heerVisser(VVD)Voorzitter. Ik sluit mij aan bij opmerkingen over de kwaliteit van de
informatie die wij gekregen hebben en over de bruikbaarheid bij vele debatten
die nog zullen volgen.Ik zoom op dit moment in op het onderwerp "governance", goed bestuur.
Ik wijs op een aantal opmerkingen die wij in de twee voorafgaande uren hebben
gemaakt over de rol van Cfi. Maar ik wijs in het bijzonder op de trend die
wij hebben van overheveling van taken en bevoegdheden als het gaat om meer
autonomie, lumpsumfinanciering etc.. Daarmee veranderen niet alleen de taken
en bevoegdheden bij de instellingen zelf, maar ook die van het departement.
Ook dat krijgt een andere rol, en ook dat zal op een andere manier moeten
optreden. Dat zien wij in het primair onderwijs, in het voortgezet onderwijs
en in het hoger onderwijs.Afgelopen maandag hebben wij uitgebreid met de staatssecretaris
gesproken over de governance-structuur in het hoger onderwijs.Ik sta vooral – dat heb ik vorige week ook met mevrouw Kervezee
gedaan – stil bij de bladzijden 310 tot 313 over Goed bestuur in het
hoger onderwijs. Daar wordt in enkele bladzijden uitgelegd hoe het bestuur
en het toezicht bij het hoger onderwijs zijn geregeld en georganiseerd. Dat
gebeurt vrij feitelijk, en die feiten kloppen natuurlijk, maar het venijn
zit in de staart, in de laatste twee alinea's. In de één na
laatste alinea staat: "Belangrijkste gesprekspartners van de toezichtorganen
zijn de colleges van bestuur. In het algemeen zien zij geen centrale rol voor
zichzelf weggelegd in de verantwoording naar de samenleving". Ik vind het
nogal wat, als zij die rol niet voor zichzelf weggelegd zien. Je kunt duizend-en-één
structuren verzinnen, maar als men dat niet voor zichzelf weggelegd ziet,
gebeurt er vrij weinig. Wat doen wij daarmee en welke conclusie trekken wij
daaruit ? Er staat verder: "Het is meestal afhankelijk van persoonlijk initiatief".
Hoe gaan wij dat persoonlijk initiatief verbeteren en aanzwengelen? De conclusie
in ditzelfde deel is: "Het duurt nog enige tijd voordat duidelijk is hoe zij
hun taken adequaat kunnen invullen". Dan spreken wij weer over de raden van
toezicht. Opmerkelijk is, dat de raden van toezicht van de openbare universiteiten
vinden dat zij van het ministerie tegen hun verwachting in weinig substantiële
feedback krijgen op de verantwoording die zij afleggen voor hun activiteiten.De laatste zin luidt vervolgens: "De verantwoordingsplicht dreigt zo eerder
de vorm van een ritueel te krijgen dan van een bijdrage aan goed bestuur".
Ik vind dat nogal een conclusie. Wat dacht de staatssecretaris toen hij dit
las en wat doet hij er vervolgens mee? Wij kunnen gaan werken aan goed bestuur,
aan governance, aan nieuwe structuren en aan nieuwe verantwoordingsafdelingen,
maar dan moet blijkbaar niet alleen bij die raden van toezicht het één
en ander veranderen – daar hebben wij net over gesproken – maar
ook bij de instelling en de wijze van werken bij het departement zelf. Hoe
gaan wij dat doen, en gaat dat ook gebeuren? Wij kunnen de komende tijd werken
aan nieuwe toezichtstructuren en nieuwe organisatievormen, maar welke wij
ook kiezen: als de instelling en de manier van werken niet kloppen en niet
deugen, zal het nooit goed werken. Kortweg: hoe gaan wij die mentaliteit bij
de raden van toezicht verbeteren en hoe gaan wij die intern verbeteren?MevrouwVergeer(SP)Voorzitter. Uit het OESO-rapport van december 2004 blijkt dat Nederlandse
scholieren weer tot de best presterende ter wereld behoren. Maar er staat
ook heel duidelijk in dat kinderen uit de lagere sociale milieus en uit migrantenmilieus
opvallend minder presteren dan elders. In het PISA-rapport staat ook dat dat
ernstig is, omdat deze kinderen moeite hebben om mee te kunnen doen in onze
gecompliceerde maatschappij.Nu is het mij ook opgevallen dat in de Engelse versie van het PISA-rapport
nog veel ernstiger conclusies over het Nederlandse resultaat staan. Ik meen
dat het Cito het heeft bewerkt. In de Engelse versie staat namelijk dat het
duidelijk is dat de achterstand bij kinderen uit lagere sociaal-economische
klassen in Nederland sterker is dan in menig ander land, en dat er in Nederland
sprake is van een verschil tussen scholen. Dat heeft dus te maken met het
feit dat achterstandskinderen bij elkaar op school zitten: low-performing
schools. Dan is mijn vraag aan de minister: waarom komt dit niet aan de orde
in de Nederlandse variant van het rapport? Waarom heeft de minister daarover
in haar reactie niet gerept? Wat zijn de gevolgen hiervan voor de standpuntbepaling
bij het onderwijsachterstandenbeleid, waarover wij volgende week gaan praten?Ik kom nu op een aantal verontrustende cijfers in het inspectierapport:
11% van de Nederlandse leerlingen behoort tot het zwakste kwartiel in de OCD-landen,
10% kan aan het eind van groep drie onvoldoende lezen, 7% is aan het einde
van de basisschool functioneel analfabeet, de aanpak van spijbelaars schiet
tekort, 20% van de Nederlandse leerlingen tussen 20 en 24 jaar heeft geen
startkwalificatie, het effect van Weer Samen Naar School is heel klein, en
op 70% van de scholen ontbreekt een beredeneerd individueel ontwikkelingsperspectief.
Dat vind ik zeer zorgelijke cijfers. Zelfs met de veel bejubelde wiskunde
in Nederland gaat het veel minder goed dan het misschien wel lijkt: er is
een reactie gekomen van het Freudenthalinstituut – dit wordt trouwens
ook bevestigd in het rapport zelf – dat wij in 2000 op de OESO-ranglijst
nog gemiddeld 564 punten hadden, maar in drie jaar gekelderd zijn naar 538
punten. Ik geef hier een somber beeld over de stand van het Nederlandse onderwijs.
Ik vind dat wij daarover zeker volgende week een hartig woord moeten spreken,
maar dat het ook nu goed zou zijn als de minister zegt met een reactie te
komen – ook in verband met het algemeen overleg van volgende week –
op het verschil tussen de Engelse en de Nederlandse versie en haar interpretatie
van deze cijfers.Wat het puntje bekostiging algemeen betreft, staat ook in het inspectierapport
dat de scholen voldoende middelen moeten krijgen om hun moeilijke werk goed
te kunnen doen. Maar nergens staat of het onderwijs deze middelen volgens
de Inspectie ook krijgt. Ik meen dat dit de hamvraag is. Graag krijg ik daarop
een reactie van de minister.Over de groepsgrootte signaleert de Inspectie dat de scholen de extra
 formatie vooral inzetten voor coördinatiefuncties en steeds
minder vaak voor handen in de klas. Wat is volgens de minister de oorzaak
daarvan?Bij de zeer zwakke scholen maak ik mij veel zorgen over de leerlingen
die het betreft, want een school is zeer zwak als al drie jaar de opbrengsten
onvoldoende zijn. Dan wordt de school pas aangemeld bij de minister als ook
na een verbetertraject van twee jaar de kwaliteit onvoldoende is en er niet
binnen een jaar uitzicht is op verbetering. Dat betekent dus eigenlijk dat
een leerling zijn hele zesjarige basisschoolleven op een zeer zwakke school
kan zitten. Is dat wel verantwoord? Hoe worden de ouders daarover ingelicht?De heerJan de Vries(CDA)Voorzitter. Voor ons ligt een inzichtelijk en bruikbaar verslag. De Inspecteur-generaal
zei tijdens ons gesprek van vorige week: "Het gaat ons om de leerling. Dat
moet door de cijfers en de analyses heen zichtbaar blijven". Dat moet ook
de kern van het debat van vandaag zijn. Misschien lukt dat mij ook niet helemaal.Tegelijkertijd zien wij wel dat bij de Inspectie, maar ook bij de politiek,
steeds meer de behoefte bestaat tot meten. Dat vraagt van ons om wijze zelfbeperking.
Wij zijn overigens blij met de conclusie – daar houden wij ons maar
aan vast, mevrouw Vergeer – dat het over het algemeen goed gaat met
de kwaliteit van het onderwijs in Nederland. Wij onderschrijven ook de conclusie
van de Inspectie dat het onderwijs vitaliteit toont, ook in het oppakken van
nieuwe uitdagingen en noodzakelijke verbeteringen. Wij hebben wel zorgen over
het feit dat steeds meer maatschappelijke problemen op het bordje van de school
komen. Een vraag van ons aan de minister is wel waar de grenzen liggen van
de vitaliteit van de school. Wat kunnen scholen nog aan? Leidt dat ook nog
tot conclusies waar het bijvoorbeeld gaat om differentiatie in beleid? Graag
krijg ik een beschouwing van de minister op dat punt.Wij hebben ook al aan de Inspecteur-generaal gevraagd of het misschien
mogelijk is om het Onderwijsverslag te verrijken met een verantwoording van
de werkwijze van de Onderwijsinspectie en mogelijk zelfs een beoordeling van
de kwaliteit van het werk ervan, zodat het onderwijs ook kan zien hoe de Inspectie
tot deze prachtige resultaten is gekomen.Ik kom te spreken over de kwaliteit van het onderwijs zelf. Wij zouden
graag zien dat in het komende Onderwijsverslag een nadere analyse en beschouwing
wordt gegeven over het nieuwe leren in relatie tot de kwaliteit van het onderwijs.
Wij hebben daar in gesprekken met de Inspecteur-generaal ook over gesproken,
die heeft aangegeven dat de Inspectie nu nog geen conclusies kan trekken.
Wij vinden het wel van belang dat de Inspectie de ontwikkeling van het nieuwe
leren nauwgezet volgt. Laat er geen misverstand over bestaan dat ook de CDA-fractie
hecht aan nieuwe vormen van onderwijs die tegemoetkomen aan nieuwe vragen
en ontwikkelingen en maatwerk bieden dat tegemoetkomt aan de individuele talenten
en wensen van leerlingen. Natuurlijk moet het onderwijs ook opleiden tot zelfstandigheid.
Natuurlijk hechten wij aan het belang van competentiegericht leren, dat hieraan
verwant is. Maar er zijn voor de CDA-fractie wel een aantal aandachtspunten.
Gaat bijvoorbeeld het werk tijdens de verbouwing gewoon door? En gebeurt dat
ook op een goede wijze? Wat is de relatie tussen enerzijds het groepsleren
en het maken van groepsopdrachten en anderzijds de individuele beoordeling
en de individuele leerlingvolgsystemen? Kan iedere leerling de nieuwe vorm
van leren ook aan? Is er mogelijk een relatie tot uitval? En wat betekent
het voor docenten en leraren? Alles hangt samen met de kwaliteit van onderwijs.De kwaliteit van het taalonderwijs is zorgelijk. Onze kernvraag is eigenlijk:
leren scholen, leren teams, leren leraren voldoende van de kritiek van de
Onderwijsinspectie? Beklijft dus ook de kritiek die waarschijnlijk ook in
de rapporten per school wordt gegeven in voldoende mate? En ontstaat er ook
een verbetering in het leerproces?Ik kom te spreken over het onderwerp veiligheid, sociale cohesie en burgerschap.
De cijfers van de Onderwijsinspectie, maar ook van de Onderwijsbond CNV en
de AVS zijn verontrustend waar het gaat om het veiligheidsprobleem. Wij vragen
ons wel af of al die onderzoeken het werkelijke beeld weergeven. Zo bestrijkt
het AVS-onderzoek drie jaar en sluit het in presentatie misschien niet helemaal
aan bij de feitelijke situatie. U hoort van ons geen pleidooi om te komen
tot nieuwe registratiesystemen. Want als conform de motie-Kraneveld het veiligheidsbeleid
ook onderdeel wordt van het schoolplan – ik dacht dat dat de bedoeling
was en dat dat ook is toegezegd door het kabinet – hebben wij straks
toch een integrale verantwoording van het onderwijs, van de scholen, inclusief
hun veiligheidsbeleid en wat daarmee gebeurt? Dan staat dat gewoon in het
jaarverslag en hoeft dat ook niet tot nieuwe regeldruk te leiden.Overigens: ondanks de twijfels bij de precieze cijfers hebben wij wel
grote zorgen over de trends en de signalen die wij zien waar het gaat om die
onveiligheid, over bedreigingen en geweld, zaken die ook voor de CDA-fractie
niet acceptabel zijn. De Inspecteur-generaal was ook hierin helder en wij
onderschrijven met haar dat hier geen gedoogbeleid past. Er is wel een helder
beleid nodig. Daarin is met name de steun van de directie voor de medewerkers
in de school van groot belang. Geen taboe waar het gaat om de veiligheid op
school.De minister zegt dat het noodzakelijk is om aangifte te doen op het moment
dat daar alle reden toe is. Dan het een school natuurlijk niet aan zijn lot
worden overgelaten doordat de aangifte geen vervolg krijgt bij politie en
Openbaar Ministerie. Heeft de minister daarover met haar collega van Justitie
gesproken? Overigens verbaast het ons zeer – dat bleek ook uit de gesprekken
met de Inspecteur-generaal – dat er geen afstemming heeft plaatsgevonden
tussen de Onderwijsinspectie en de Arbeidsinspectie, die ook onderzoek heeft
verricht naar het gevoel van veiligheid op school. Graag krijg ik daarop een
reactie van de minister. Wij hopen dat zich dat niet opnieuw zal voordoen.Acht de minister het ook nodig dat er een nieuw toetsingskader op het
gebied van veiligheid komt, zoals dat op het gebied van burgerschap en integratie
inmiddels beschikbaar is? Ik kijk naar de griffier, want dat hebben wij vorige
week ontvangen. En als dat nieuwe toetsingskader nodig is, wordt dan ook het
veld daarin betrokken?Ik rond af met de zwakke scholen waarover mevrouw Vergeer ook sprak.
Het beoordelen van de kwaliteit van het bestuur en het beheer en management
is niet de eerste verantwoordelijkheid van de Inspectie. Dat komt pas aan
de orde als er een kwaliteitsprobleem is in het onderwijs. Dat vinden wij
op zichzelf heel begrijpelijk, maar wij constateren wel het toetsingskader
voor de Inspectie ontbreekt om de kwaliteit van management en beheer goed
te kunnen beoordelen als dat nodig is. Is het dan toch niet nodig om ook daarvoor
samen met het onderwijsveld een voorzet te doen? De minister heeft altijd
de mogelijkheid om in te grijpen via de weg van de bekostiging, maar is dat
niet een te beperkt middel, of zelfs een middel dat ook negatieve effecten
met zich mee kan brengen? Ik heb al eerder gevraagd of je ook niet zou moeten
denken aan de mogelijkheid van bestuurdersaansprakelijkheid conform de procedure
van de Ondernemingskamer, waarop ook de SER in haar advies op doelt. Graag
krijg ik ook hierop een reactie van de minister.MevrouwAzough(Groen Links)Voorzitter. Ook ik sluit mij aan bij de complimenten van mijn voorgangers
aan de Inspectie voor haar heldere en overzichtelijke rapport. Het is handig
en noodzakelijk, niet alleen nu en vanavond bij het algemeen overleg over
LGF en WSNS, maar ook in september bij de herijking en volgende week bij de
debatten over het vmbo en het onderwijsachterstandenbeleid. Ik concentreer
mij op het technisch-leesonderwijs, het spijbelen, de veiligheid op school
en de ouders en de ouderbetrokkenheid.Het is voor mij zeer zorgelijk om te zien dat het niveau van het technisch
lezen stagneert en op het eerste gezicht achteruitgaat. Ik vraag mij af in
hoeverre er in het onderwijs, bij de individuele scholen en individuele leraren,
voldoende aandacht en alertheid is om in een heel vroeg stadium, als kinderen
nog klein zijn, in te grijpen en te zien in hoeverre bij bepaalde leerlingen
flexibele methodieken en flexibel beleid zouden moeten worden toegepast. Dit
is geen nationaal probleem. Het is niet iets wat aan de grens van Nederland
ophoudt te bestaan: ook in andere landen in Europa is er sprake van stagnatie
als het gaat om de kwaliteit van technisch lezen. Ik weet er een paar maanden
geleden toevallig in Groot-Brittannië veel aandacht is geweest voor een
Schots model voor technisch lezen dat zeer succesvol en zeer effectief was
om jonge kinderen op vroege leeftijd mee te krijgen in de vooruitgang richting
goed kunnen lezen en uiteindelijk mee kunnen in de samenleving. Technisch
lezen – lezen überhaupt – geeft minder kans op uitval, op
spijbelen, op conflicten en creëert dat kinderen zich thuis voelen op
school, dat kinderen een zekere zelfwaarde hebben. Dus is het essentieel.Ik moet eerlijk zeggen dat ik niet zo negatief was over de uitkomst dat
één op de tien kinderen geen boeken leest. Ik had verwacht dat
een veel groter aantal geen boeken leest. De andere media en instrumenten
die er tegenwoordig zijn, zijn zozeer niet gericht op lezen, op je concentreren
en stil in een hoekje zitten, dat mij dat percentage nog meevalt. Dan juist
vind ik het jammer dat het percentage kinderen zo hoog is dat aan het einde
van groep acht niet goed leest, en zelfs het percentage schoolverlaters tussen
zestien en negentien jaar dat slecht leest.MevrouwHamer(PvdA)Ik begrijp niet helemaal wat u nu zegt. Zegt u: het is eigenlijk wel goed
dat het er één op de tien is?MevrouwAzough(Groen Links)Wat mij betreft leest 100% elke dag een boek, maar dat is nu eenmaal niet
het geval. Ik vraag mij af in hoeverre 10, 20 of 30 jaar geleden negen op
de tien kinderen regelmatig boeken lazen. Je moet een beetje reëel blijven.
Wat belangrijk is, is dat kinderen goed kunnen lezen, dat volwassenen mee
kunnen komen en bijvoorbeeld handleidingen voor apparaten, maar ook voor medicijnen
goed kunnen lezen. Ik vind niet dat iedereen per se hoeft te houden van lezen.
Dat is wat ik bedoel te zeggen. U koppelde het heel sterk aan het technisch
leesonderwijs en aan de kwaliteit van het niveau. Het was maar een losse opmerking
tussendoor.Veel belangrijker is dat ik het bizar vind – en vele collega's met
mij – dat er met name in het voortgezet onderwijs zo weinig aandacht
is voor de preventie en registratie van spijbelen. Ook opvallend in het verslag
van de Onderwijsinspectie is dat zelfs leerlingen aangeven dat zij het gevoel
hadden dat veel scholen niet eens merkten dat zij spijbelden. Dat geeft al
aan dat er te weinig aandacht is – met name in het voortgezet onderwijs –
voor het belang van het tegengaan van spijbelen. Daarin hebben de scholen
natuurlijk zelf ook een taak door het tegengaan van gaten in het lesrooster,
door te zorgen dat kinderen een aaneengesloten dag op school hebben. Afgezien
daarvan vind ik dat ouders goed moeten worden ingelicht en op de hoogte moeten
worden gehouden van het spijbelgedrag van hun kinderen. Ik weet dat het daar
op sommige scholen gewoonweg aan schort. Een van de punten die de Onderwijsinspectie
zelf aangeeft, is dat er nauwelijks sprake is van huisbezoeken naar aanleiding
van spijbelgedrag. Dat lijkt mij iets wat wel zou moeten worden toegepast
en wat zeker in de grote steden van groot belang is. Want ouders zijn niet
altijd op de hoogte van de brieven die worden gestuurd.Als het gaat om veiligheid op school wil ik niet spreken over de gedragsregels,
de protocollen en de strikte handhaving. Daarover hebben wij gesproken en
daar ben ik het volledig mee eens. Ik sta stil bij het pesten. Ik vraag mij
af of het pestbeleid op scholen niet weer enigszins achterop is geraakt, aangezien
er veel aandacht is voor fysiek en verbaal geweld, maar te weinig aandacht
voor het pesten tussen leerlingen. Daarom wil ik weten of er duidelijkheid
is in hoeverre de ontwikkeling van pestprotocollen zich in de afgelopen jaren
heeft doorgezet. De Onderwijsinspectie is daar redelijk negatief over en vindt
dat dit te weinig het geval is. Maar als je een pestprotocol hebt, ben je
er nog niet. Dan moet het ook worden toegepast. Daarvan vraag ik mij af: is
dat wel het geval? Ik krijg te veel signalen dat er nu veel te weinig aandacht
is voor kinderen die worden gepest. Dit heeft grote maatschappelijke en individuele
effecten.Mijn laatste punt betreft ouderbetrokkenheid. De cijfers van de Onderwijsinspectie
over agressie van ouders jegens leraren en directie waren al zorgwekkend.
Daar kwam nog eens het AVS-onderzoek overheen. De inspecteur, mevrouw Kervezee,
had aangegeven dat de conclusies van dat AVS-onderzoek redelijk zouden lijken
op het eigen onderzoek, maar de AVS was duidelijk negatiever. De percentages
 die daarin werden genoemd, waren duidelijk hoger. Waar komt dat
verschil vandaan? Ik vind het noodzakelijk om een nader, diepgaander beeld
te hebben van wat daar nu precies speelt tussen die ouders en die leraren.
Vooral het verschil tussen het landelijke beeld en de grote steden is zorgwekkend,
een verschil van 20% tot 25%. Ik vind het noodzakelijk om te weten wat voor
verhoudingen daar spelen, wat voor mechanismen daar optreden waardoor agressie,
schelden en bedreigingen zich voordoen.MevrouwLambrechts(D66)Voorzitter. Ik vind het buitengewoon knap hoe de Onderwijsinspectie er
telkens weer in slaagt om een heel goed onderbouwd beeld te geven van de staat
van het onderwijs, en dat dan ook nog eens – wij hebben het ook in het
Kohnstamm-rapport kunnen lezen – op een wijze waarover het merendeel
van de scholen tevreden is. Zij zijn tevreden over de wijze waarop het toezicht
plaatsvindt en herkennen zich in de aandachtspunten en verbeterpunten. Het
is heel knap, bij de kritiek die er soms toch ook is, als je dat zo presenteert
dat een ander niet alleen maar in de kramp van negativiteit schiet, maar er
ook echt iets mee wil doen.Wat de inhoud van het Onderwijsverslag betreft, beperk ik mij ook tot
een aantal hoofdpunten. Wij hebben ook al het één en ander met
de inspecteur besproken. Ik ondersteun overigens ook hier het verzoek van
de heer De Vries om in de toekomst ook eens naar het nieuwe leren te kijken.
Ik heb zelf ook wat berichten uit de kranten geciteerd, omdat ik mij buitengewoon
veel zorgen maak over de trend van beter onderwijs met zogenaamd minder les
en minder relatie tussen leraar en leerling. Eerlijk gezegd heb ik daar zo
mijn sterke bedenkingen bij. De zaken die vanavond nog komen, zoals het speciaal
onderwijs en het vmbo, laat ik hier even liggen. De komende tijd hebben wij
nog veel gelegenheid om daarover uitgebreid te spreken.Bij zeer zwakke scholen mogen wij ervan uitgaan dat er slecht wordt gepresteerd.
Eén moment dacht ik dat het inmiddels veel beter ging met die scholen,
omdat ik zag dat er nog maar 34 van de 2068 als 'zeer zwak' werden gekwalificeerd.
Dat is 1,5%, terwijl dit vorig jaar en het jaar daarvoor nog 4% was. Maar
in het gesprek met de inspecteur bleek dit uiteindelijk toch een vergissing,
die te maken heeft met de vierjarige ronde van beoordeling. Dus de aanname
moet zijn dat wij nog steeds met hetzelfde percentage slecht functionerende
scholen zitten als in eerdere jaren. Dat is natuurlijk een situatie die naadloos
aansluit bij de constatering in het jaarverslag dat 10% van de basisschoolleerlingen
een taalachterstand van twee jaar heeft en 7% uiteindelijk op de leeftijd
van zestien tot negentien jaar als functioneel analfabeet het onderwijs verlaat.
Voor die slecht functionerende scholen – daarover hebben wij inmiddels
in april ook een brief van de minister ontvangen – is een verbetertraject
in gang gezet. In de brief staat dat leerlingen niet langer dan strikt noodzakelijk
onderwijs moeten krijgen op een slechte school. Daar ben ik het zeer mee eens.
Tegelijkertijd wordt in diezelfde brief een verbetertraject uitgezet dat er
naar het oordeel van D66 – ik proef bij mijn collega's dezelfde vragen –
juist toe leidt dat leerlingen veel langer dan strikt nodig op een slecht
functionerende school kunnen zitten. Een school mag pas als 'zeer zwak' worden
gekwalificeerd als hij drie of meer jaren slecht functioneert. Daarna volgt
een geïntensiveerd toezicht. Pas als dat na twee jaar onvoldoende resultaat
biedt – en er bovendien geen zicht is op verbetering na nog eens een
jaar – wordt de minister ingelicht. Dan zijn wij dus vijf of zes jaar
verder. Dan volgt een bestuurlijk verbetertraject met alle hens aan dek: de
Inspectie, besturenorganisaties, eventueel financiële hulp of financiële
sancties. Mevrouw Hamer en ik hebben al eens gezegd: stuur naar die scholen
een vliegende brigade om te zien of je hen op welke wijze dan ook –
met financiële middelen, met personeel, met sancties – kunt helpen
op het goede spoor te komen. Maar dan zijn wij dus zes of zeven jaar verder.
Dat is bijna de hele basisschool van een kind. En niet van één
kind, maar van 4% van de kinderen. Dat zijn toch 80 tot 85 scholen met gemiddeld
200 leerlingen, en gaat het dus om 16.000 kinderen die op zo'n school zitten.Ik begrijp niet waarom dit zo lang moet duren. Ik vind echt dat wij daar
in de versnelling moeten. Ik begrijp ook niet dat de minister zich pas na
vijf of zes jaar laat inlichten of er zeer zwak functionerende scholen zijn.
Heel lang zijn er dan al scholen in het land die ver onder de maat functioneren.
Kunnen wij het niet gewoon anders doen en zeggen: na twee jaar op alle fronten
slecht functioneren is een school een zeer zwakke school, wordt de minister
ingelicht en gaat meteen het mechanisme in van alle hens aan dek. Dan moet
ook na één of twee jaar helder zijn of er perspectief is of
niet. Dan zit je dus met maar de helft van die periode, met een kans ook voor
de kinderen die daar zitten dat zij ooit nog zullen aanhaken in het onderwijssysteem.
Wie als kind zes of zeven jaar op zo'n school zit, maakt verder in zijn hele
schoolcarrière geen enkele kans meer. Dus ik doe echt een beroep op
de minister om dit op te pakken en dit zo te doen dat die kinderen een kans
maken.Ik vind ook dat ouders van kinderen die op een school zitten die als 'zeer
zwak' wordt bestempeld niet pas na drie jaar, maar al na één
of twee jaar daarover persoonlijk bericht moeten krijgen, met ook van de school
een oplossing in de zin van: op deze wijze gaan wij eraan werken – eventueel
afgesproken met de Inspectie – en dat is wat u de komende tijd van ons
kunt verwachten. Dan weten ouders dat. Als zij dan hun verantwoordelijkheid
willen nemen om voor een andere school te kiezen, kunnen zij dat alsnog doen.
Dan is het er niet afhankelijk van of zij toevallig op het internet gaan zoeken
wat de Inspectie daarover heeft gezegd. Dit moet echt beter. Want wij kunnen
alles doen wat wij willen, maar als wij toestaan dat er scholen zijn die zes,
zeven jaar ver onder de maat presteren – en dan weliswaar een voorzichtig
verbetertraject inzetten – doen wij die kinderen onrecht. Ik begrijp
dat je dan welwillend naar die scholen optreedt, maar je doet die kinderen
echt groot onrecht.De klassenverkleining, de groepsgrootteverkleining ligt ons na aan het
hart. Daar is ook heel veel geld in geïnvesteerd; ik meen circa 1,4 mld.
gulden. Dat heeft ook direct en indirect effect gesorteerd in een forse groei
van de Pabo's, en uiteindelijk in een gestage verkleining van de groepsgrootte.En nu ligt er dan een rapport dat weliswaar op zichzelf nog niet heel
zorgelijk is, maar dat wel een kentering laat zien. Een kentering die ik ook heel zorgelijk vind. Een kentering die past bij mijn waarneming,
want ik heb hier het afgelopen jaar al een paar keer neergelegd dat er met
name in het noordoosten van het land scholen zijn waar de ouders erop wijzen
dat de groepsgrootte weer zo groot aan het worden is. Ik kreeg die informatie
eigenlijk nooit hard. Het past natuurlijk ook sterk in het beeld van de evaluatie
van Weer Samen Naar School en LGF, waarover de kern van de conclusie was dat
de lobstructuur van Weer Samen Naar School en van een deel van de LGF niet
is geland op de werkvloer, in de klas, en niet de die leraar en de leerling
terechtkomt. Daar past dit dus ook bij. Het is een trend – weliswaar
nog voorzichtig – die nu ook nog te keren is, dus ik vraag daarbij wel
degelijk de inzet van de minister. Dit laat zien dat, als wij – ook
misschien wel in het licht van de lumpsumbekostiging – niet duidelijk
maken wat wij verwachten, er een trek zal zijn weg van inzet op de werkvloer,
in de klas, bij de leerkracht en de leerling, naar coördinerende, managementachtige
functies. Dan zeg ik niet zoals de heer De Vries dat dat de keuze van de school
is. Ik zeg: het is onze verantwoordelijkheid om te zorgen dat het geld dat
wij in onze ambities hebben ingezet om echt op die werkvloer iets te betekenen
voor beter onderwijs daar terecht komt. Voorzitter, ik daag de minister uit.
Wij moeten zorgen dat die kleinschaligheid handen en voeten krijgt. Dat hoeft
wat mij betreft niet heel precies in de trant van: daarin moet u het steken.
Het mag een klassenassistent, het mag een leraar zijn. Maar het mag niet een
coördinerende functie of management zijn. Daarover moeten wij heel expliciet
en duidelijk naar de scholen zijn.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn van de kant
van de Kamer.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.MinisterVan der HoevenVoorzitter. Ik onderstreep graag de complimenten die u aan de Inspectie
hebt uitgebracht. Ik vind het ongelooflijk belangrijk dat wij een onafhankelijke
Inspectie hebben en dat die ook elk jaar een onafhankelijk verslag uitbrengt.
Zowel voor u, voor mij als voor de scholen biedt dit een mogelijkheid om het
eigen beleid op een aantal punten misschien bij te stellen of nader te bekijken.
Dus dat moeten wij vooral zo houden. Ik vind het ook heel goed dat wij dat
een aantal jaren geleden in gang hebben gezet, dat wij in het kader van de
WOT uiteraard op tijd evalueren en kijken of de toezichtkaders nog kloppen.
Maar aan die onafhankelijkheid hecht ik zeer. Dat betekent ook dat de Inspectie
haar werk op deze manier moet blijven doen.Mevrouw Hamer, de heer De Vries en mevrouw Azough willen over het technisch
leesonderwijs meer inzicht in de analyse van de Inspectie en wat wij gaan
doen. Op dit moment kan zo'n 7% van de vijftienjarigen onvoldoende lezen om
zich te kunnen redden. Dat komt erop neer dat zij bijvoorbeeld niet in staat
zijn om een bijsluiter van medicijnen op een goede manier te lezen. Ik ben
het eens met mevrouw Vergeer dat het technisch lezen daaraan ten grondslag
ligt. Het beeld in het Cito-onderzoek is niet erg rooskleurig. Dan is natuurlijk
de vraag: wat gaan wij eraan doen en wat gaat de Inspectie eraan doen?Wat de Inspectie in ieder geval gaat doen, is contact houden met de Schotse
inspectie of wij in het kader van leren van elkaar daar iets kunnen oppikken
wat wij nog niet weten. Dat zal leiden tot een advies van de Inspectie in
mijn richting. Wat wij in ieder geval al in gang hebben gezet zijn de doorlopende
leerlijnen, tussendoelen voor VVE-instellingen en voor het primair onderwijs.
Die zijn er en die moeten ook worden geïmplementeerd.Van de scholen heeft 40% dat gedaan, maar dat is natuurlijk niet voldoende.
Het Expertisecentrum Nederlands speelt hierin een rol. Voor het VVE geldt
dat wij in 2004 een slag hebben gemaakt met de Taallijn VVE, waarvoor ik ook
uw Kamer nog dank moet zeggen. Want u hebt daarin bewust een eigen lijn gekozen
die ik ook graag heb gevolgd, van deskundigheidsbevordering van het personeel,
aanpassing van programma's en leesbevorderingsactiviteiten. Het komend jaar,
tot 2007, gaan wij ermee verder om die implementatie en de verankering van
die taallijn in het VVE verder gestalte te geven. Ik ben altijd in voor suggesties
die vanuit de Inspectie komen nadat zij ook met de Schotse collega's van gedachten
heeft gewisseld. Je bent nooit te oud om te leren van elkaar.Dat brengt mij tot het volgende punt: de zwakke basisscholen. Daar hebt
u allen over gesproken, en met name over de duur van het traject uw zorg uitgesproken.
Wat gaan wij doen aan die zeer zwakke scholen? Inderdaad is stoppen met de
bekostiging een heel rigoureuze maatregel, maar dat kun je alleen maar doen
als er veel andere zaken aan zijn voorafgegaan. Dit is een fluctuerend bestand.
Het is dus niet zo dat het steeds dezelfde scholen zijn. Er wordt stimulerend
toezicht op gehouden door de Inspectie en een aantal gevallen leidt dat er
ook toe dat die signalen worden opgepakt, dat men zelf een verbetertraject
in gang zet en dat er geen melding meer hoeft plaats te vinden. Overigens
is het natuurlijk wel de vraag of die termijn vijf jaar moet zijn. Die vijf
jaar is wel de maximale termijn. Ik ben het met u eens dat dit natuurlijk
korter moet. Ik zal in ieder geval ook de Inspectie willen oproepen om –
als er bijzondere omstandigheden zijn – zo'n school zo snel mogelijk
te melden, zonder dat dat geïntensiveerde toezichtarrangement al is doorlopen.
Met name de situaties waar mevrouw Lambrechts op doelde moeten eerder worden
aangemeld. Het kan niet zo zijn dat zaken te lang blijven liggen. Ik meen
dat het goed is dat de Inspectie en ik op dat punt nog een keer goed kijken
hoe de afspraken lopen en functioneren. Welke mogelijkheden heeft dat natraject?De Wet op het primair onderwijs kent daarvoor twee mogelijkheden. De eerste
is de bekostiging inhouden, en dat is inderdaad bijzonder rigoureus, maar
je kunt ook andere maatregelen treffen naast die bekostigingssanctie. Het
kan zijn dat je onder voorwaarden juist extra geld geeft of – die suggestie
is ook gedaan – bijstand geeft voor het bevoegd gezag door een extern
deskundige. Daarvoor kun je extra middelen ter beschikking stellen. Die middelen
zijn dan wel gekoppeld aan dat doel. Op dit moment is er nog geen bestuurlijk
natraject in gang gezet. Ik kan op dit moment ook geen oordeel vellen over
de toereikendheid van het huidige stelsel van voorschriften. Ik meen wel dat
het heel goed is om dit te bekijken, om de vinger aan de pols te houden. Het
moet niet zo zijn dat zaken te lang blijven liggen, dat ben
ik zeer met u eens.De vraag van een aantal uwer was of er niet een toetsingskader op dat
punt moet komen. In het regulier toezicht kijkt de Inspectie inderdaad niet
naar het aspect van het bestuur. Mocht er aanleiding voor zijn, dan heeft
de Inspectie wel het instrument van het nader onderzoek, met indicatoren op
het gebied van bestuur en management. Dat betekent dat er wel degelijk een
mogelijkheid is om ook op die manier bestuur en management ter verantwoording
te roepen.Op dit moment zijn alle scholen die tijdens dat geïntensiveerde toezicht
verbeteracties hebben gehouden in kwaliteit vooruitgegaan. Het was dus nog
niet nodig geweest om natrajecten op kwaliteit in te zetten. Als het niet
nodig is om dat soort zware instrumenten in te zetten, moeten wij dat natuurlijk
ook niet doen. Maar ik ben het zeer met u eens dat dit een belangrijk onderwerp
is, dat wij vooral ook in beeld moeten houden. Ik heb dit ook met de Inspecteur-generaal
besproken.MevrouwVergeer(SP)Mevrouw Lambrechts en ik hebben onze bezorgdheid uitgesproken over de
positie van de leerling. Als de school zeer zwak is, zou ik mijn kind niet
graag op zo'n school willen hebben. Weten de ouders wat de situatie is? Als
u niet van plan bent om meteen op dat moment al in te grijpen – dat
wil niet zeggen met een sanctie, maar met hulp, waardoor dat kind wel goed
les krijgt; misschien een extra leerkracht er naar toe, of de vliegende brigade –
vind ik dat de ouders moeten worden ingelicht, dat zij een keuze hebben om
hun kind van school te halen.MevrouwLambrechts(D66)Geen opheffingsbeleid, maar een opkrikbeleid, daar moet de inzet op gericht
zijn. Kunnen wij er ook echt op rekenen dat het hele principe alle hens aan
dek niet pas na vijf of zes jaar in werking wordt gesteld, maar liefst na
één jaar? Als het werkelijk op alle fronten slecht gaat, moet
er onmiddellijk zo'n alle hens aan dekbeleid worden gevoerd.MevrouwHamer(PvdA)Zowel vanuit de AOB als de ABB is weleens voorgesteld om vanuit het veld
zelf zo'n vliegende brigade in te stellen. Hoe staat het daarmee en gaat de
minister dat ondersteunen?MinisterVan der HoevenEr spelen drie zaken. Moet je meteen als de Inspectie stimulerend toezicht
van toepassing verklaart een bestuurlijk natraject in gang zetten? Ik meen
van niet. Dat bestuurlijk natraject is echt iets anders. Het stimulerend inspectietoezicht
gaat over de kwaliteit die men zelf kan verbeteren. Als er aanwijzingen voor
zijn dat er problemen zijn bij het bestuur, krijg je het bestuurlijk natraject.MevrouwLambrechts(D66)Dat is mijn punt. Waarom haalt u die zaken uit elkaar? Waarom niet veel
eerder, in een veel vroeger stadium alle hens aan dek, waarbij bestuur, Inspectie
en eventueel hulpbrigades van de organisatie zelf betrokken zijn om dat weer
op de rails te zetten?MinisterVan der HoevenHet gaat toch echt om iets anders. Het bestuurlijk natraject is het aanpakken
van het schoolbestuur op zijn verantwoordelijkheid. Dat kan pas op het moment
dat die andere zaken – die gericht zijn op het verbeteren van het onderwijs
in de school zelf – niets uithalen. Ik ben het wel met u eens dat je
dat niet vier jaar lang moet laten wachten. Ik wil graag samen met de Inspectie
kijken op welke manier de ouders daarover kunnen worden geïnformeerd,
ook tussentijds. Als het gaat om het inzetten van vliegende brigades: de mogelijkheid
bestaat om geld ter beschikking te stellen voor bijvoorbeeld de ondersteuning
van het bestuur of de directie om te zorgen dat die zaken goed lopen. Op welke
manier dat pad dan wordt ingezet – bijvoorbeeld door daarvan een aantal
mensen in te huren – laat ik graag aan de scholen zelf over. Ik ga niet
een vliegende brigade organiseren. De mogelijkheden zijn er wel: je kunt namelijk
onder voorwaarden extra financiële middelen toekennen voor bijvoorbeeld
het geven van bijstand voor het bevoegd gezag door externe deskundigen. Dat
is de ene kant van de zaak. Maar hoe je dat organiseert en op welke manier
je die hulp erbij vraagt: ik vind toch echt dat de scholen zelf een functie
daarin hebben.MevrouwLambrechts(D66)Ik kan mij niet voorstellen dat een school die op alle punten al een paar
jaar op rij slecht functioneert, en waarvoor dan een hulpmechanisme of geld
beschikbaar komt, zelf kan beslissen hoe zij dat inzet. Dan moet er een Inspectie
zijn die zegt: luister, je hebt je kans gehad en dat is niet gelukt, nu doen
wij het zo en niet anders.MinisterVan der HoevenLaten wij even nuchter daarnaar kijken. Ik zie wel het probleem, dat moet
worden aangepakt. Daarover zijn wij het helemaal eens, de drie partijen die
hier aan tafel zitten. Wat ik niet kan is een bestuur ontzetten uit zijn eigen
bevoegdheden. Wat wij wel kunnen en moeten doen: ik wil graag verder van gedachten
wisselen hoe je dat stimulerend inspectietoezicht tot resultaten kunt laten
komen. De Inspectie zit er al bovenop. Ik ben het met u eens: je moet dat
niet één keer in de vier jaar doen. Je moet zorgen voor tussentijdse
berichten, ook aan de ouders. Bij het inzetten van geld voor hulptroepen kunt
u ervan overtuigd zijn dat de Inspectie daarin een rol speelt. Maar het besluit
kan alleen door het bevoegd gezag worden genomen. Uiteraard is er betrokkenheid
van de Inspectie. Die zit erbovenop; ik wil ook dat zij erbovenop zit, net
als u.Ik kom bij de techniek. De Inspectie wil meer centrale sturing dan ik
wil. Ik denk daar iets anders over. De Inspectie kan die mening natuurlijk
hebben en heeft daar haar eigen positie en haar eigen oordeel in. Ik kom daar
ook in de governance-brief op terug, als het gaat om de bevoegdheden die je
hebt, en als het erom gaat wat eigenlijk autonomie betekent voor de positie
van, en voor de houding vanuit een departement. De staatssecretaris zal daar
verder op ingaan voor het hoger onderwijs.Dit zijn typisch elementen die in de governancebrief aan de orde komen.
Ik ga daarin ook in op het thema van de ministeriële verantwoordelijkheid.
Waar de een zegt dat er toch meer centraal zou moeten worden gestuurd, ben
ik van plan bij mijn geloof te blijven. In dit geval is dat: autonomie, transparantie
en doorzicht. Ik vind het belangrijk om daaraan vast te houden. Het Deltaplan
bèta en techniek waar wij mee bezig zijn is het aanknopingspunt daarvoor,
met de acties en de resultaten die men daarbij behaalt. Daarbij kijken wij
in samenspraak met het Deltaplan, het Platform Bèta en Techniek en
de andere betrokke nen hoe wij dat verder kunnen stimuleren.
Maar ik ben niet van plan om daar centrale regie op los te laten. Hier denk
ik dus echt anders over dan de Inspectie.Dat brengt mij tot een ander punt dat mevrouw Hamer aanhaalde: de sponsoring.
De Inspecteur-generaal zegt dat zij dat niet heeft gezegd, maar dat gaat zij
nu opzoeken, meen ik. Het is een feit dat het algemene beeld inzake het sponsoringbeleid
teleurstellend is. Dat vind ik een punt van aandacht. Je ziet ook dat de knelpunten
rondom sponsoring liggen bij de naleving van de wettelijke voorschriften.
De convenantpartners zijn een verplichting aangegaan om te komen tot een gezamenlijke
communicatiestrategie – dat heb ik ook aan de Kamer beloofd –
om te zorgen dat de naleving van de wettelijke voorschriften verbetert en
de informatievoorziening aan de ouders verbetert. Ik vind dus ook dat dit
gewoon moet blijven tot volgend jaar. De naleving van het sponsorbeleid is
het punt waar het om draait. Wij hebben met elkaar afgesproken dat wij in
2006 de werking van het convenant evalueren. Als blijkt dat er nadere actie
nodig is, kom ik daar uiteraard op terug. Wat gebeurt er als er intussen andere
berichten zijn die een verkeerde kant uit wijzen? Echte uitwassen hebben mij
tot op dit moment via de Inspectie ook niet bereikt, maar het is wel goed
om dit punt heel goed in de gaten te blijven houden.De groepsgrootte is ook een punt dat door velen van u aan de orde is gesteld.
Wij hebben nu het rapport over 2001-2004 gezien. De gemiddelde groepsgrootte
in de onderbouw neemt af en is in 2004 iets gestegen. De afschaffing van de
oormerking zie je hierin terug. Je ziet dat 70% van de scholen de extra functionaris
ook in de bovenbouw inzet. Een derde van de scholen zet in de bovenbouw meer
handen in de klas in. De Inspectie maakt zich zorgen dat de basisscholen minder
vaak kiezen voor meer handen in de klas, maar de scholen maken wel hun eigen
keuzes. Ik vind ook dat de Inspectie de inzet van de formatie moet blijven
volgen en de scholen een spiegel moet voorhouden, vooral als het gaat om de
kwaliteit die daarmee te maken heeft. Ik zal in ieder geval ook aan de Inspectie
vragen – ik kom u dan op een aantal vragen tegemoet – om wat preciezer
te kijken naar de kwaliteitsverschillen tussen scholen die de extra formatie
op verschillende wijze inzetten. Want dat is natuurlijk waar het om draait:
leidt de andere inzet van die extra formatie tot kwaliteitsverschil? Ik zal
de Inspectie in ieder geval vragen om daarop toe te zien, want daar ben ik
ook wel benieuwd naar. Ik kan mij voorstellen dan inzet op wijze A tot kwaliteitsverbetering
leidt en inzet op wijze B en C niet. Maar daarover kan ik op dit moment echt
geen oordeel geven; daarvoor heb ik nader onderzoek van de Inspectie nodig
voor de komende jaren. Dat kan ook heel goed, want begin 2006 hebben wij het
eindrapport van het onderzoek van de Universiteit van Groningen naar de effecten
van die extra formatie op de kwaliteit van het onderwijs en op de leerprestaties
van leerlingen. Dus die zaken komen dan mooi bij elkaar.MevrouwVergeer(SP)De minister zegt: scholen maken hun eigen keuzes. Voor de Kamer is het
natuurlijk belangrijk om te weten op grond waarvan die keuzes worden gemaakt.
Er zijn evaluaties geweest van de lumpsum in het voortgezet onderwijs, die
er allemaal op wijzen dat geldgebrek, toename van de beheerslasten door de
lumpsum en alle rompslomp rond Weer Samen Naar School en het rugzakje ertoe
leiden dat er allerlei mensen in administratieve en coördinerende functies
komen. Ik krijg graag van u een analyse daarover. Anders zou het hier net
lijken alsof sommige managers van scholen verkeerde keuzes maken. Maar het
kan noodgedwongen zijn. Die analyse wil ik van u horen.MevrouwLambrechts(D66)Ik weet eigenlijk niet of ik een analyse wil. Wat ik van de minister wil,
is dat zij dossiers aan elkaar verbindt en erkent dat de trend bij Weer Samen
Naar School en LGF is dat het geld niet landt in de klas. Wij zien weliswaar
een lichte kentering, maar toch significant in de groepsgrootte. Ik wil dat
de minister de signalen die ik krijg – en die zij ook moet hebben, al
was het maar via mij – met elkaar verbindt en ook durft te zeggen: dit
is een trend waarop ik nu actie onderneem. Als je aan de scholen gaat vragen
of de kwaliteit beter wordt bij wat zij nu doen, zeggen zij natuurlijk allemaal
ja. Waarom zou een school van zichzelf zeggen dat dat niet zo is? Wij hebben
al allerlei uitkomsten van onderzoeken van de Inspectie en van anderen die
laten zien dat er een trend is van geld en personeel weg uit de klas –
juist op een moment dat het niet eens hoeft – naar coördinerende,
ondersteunende, managementachtige functies. Ik verwacht van de minister dat
zij daar stelling in neemt.MevrouwHamer(PvdA)Aan de lumpsum in het basisonderwijs kan het niet liggen, want die moeten
wij nog invoeren. Ik vraag mij ook af of de relatie die mevrouw Lambrechts
nu legt in alle gevallen zo te leggen is. Dus ik vind dat wij nu niet een
beeld moeten creëeren dat niet bestaat bij de scholen. Mijn belangrijkste
zorg is dat wij bezig zijn met deregulering van de landelijke overheid naar
de scholen. Waar ik zo bang voor ben is dat als het ware via coördinatiefuncties
en managementfuncties of via de schoolbesturen zelf de bureaucratisering op
de scholen begint. Daarom vind ik elk signaal daarover van belang. Dit is
een eerste signaal, dus laten wij er vroeg bij zijn. Dus minister: prima als
u gaat analyseren, maar kijk dan niet alleen naar het kwaliteitseffect, maar
ook naar het effect van verschuiving van de bureaucratie.MinisterVan der HoevenWij moeten inderdaad niet een beeld creëren dat er niet is. Ik ben
het daar zeer mee eens. Bij de overhead in het primair en het voortgezet onderwijs
gaat het om 11% tot 12%. Ik meen dat dat heel normaal is om een tent goed
te runnen. Dat heb je op een gegeven ogenblik nodig. Ik ben het ook met u
eens dat zichtbaar moet zijn wat de feitelijke situatie is, die niet alleen
te maken heeft met de manier waarop het geld wordt ingezet, maar ook met de
resultaten die worden geboekt. Dat is wat ik van de Inspectie wil weten. Ik
ga dus niet aan de scholen vragen: levert uw inzet betere kwaliteit op of
niet? Nee, daar heb ik de Inspectie voor. Ik meen ook dat dat goed is. Dat
moet je niet aan scholen vragen; dat moet je via de Inspectie op tafel zien
te krijgen. Dat is het punt waar het om draait.Ik vind het dus prima dat wij hier zo over spreken. Van dit debat gaat
ook een signaal naar het veld uit, namelijk dat er in de gaten wordt gehouden
wat daar gebeurt. Maar dat wil niet zeggen dat je nu al meteen
moet gaan ingrijpen, want je hebt niet de signalen om dat op dit moment te
kunnen doen.De governance is zo ongelooflijk belangrijk, omdat je daar ook met name
de verantwoordelijkheden moet benoemen. Maar dat heeft niet alleen consequenties
voor wat vanuit het ministerie gebeurt. Dat zal ook consequenties hebben voor
uw eigen rol. Dat zal ook betekenen dat u op een aantal punten via andere
mechanismen en op een ander niveau over zaken zult gaan spreken en niet alleen
maar kunt spreken over incidenten, als ik dat zo mag noemen. U kunt niet van
mij verwachten dat dit consequenties heeft in de verhouding tussen het departement
en het veld, maar niet voor het werken van de politiek. Dat kan natuurlijk
niet.De voorzitter:Ik stel voor dat wij de zaken die met governance te maken hebben, bespreken
als de brief van de minister over dit onderwerp binnen is.MinisterVan der HoevenOver de groepsgrootte zal ik inderdaad de Inspectie vragen om echt te
kijken naar de kwaliteitsverschillen tussen scholen die hun extra formatie
op verschillende manieren inzetten. Dat, samen met de andere zaken die lopen,
geeft ons in ieder geval een beeld om te kunnen kijken hoe de situatie er
echt uitziet.Mevrouw Eijsink vroeg wat ik vind van de plaatsings-, aanmeldings- en
onderzoekslijsten in het VSO. Over de groei van cluster 4 en de wachtlijsten
heb ik u geïnformeerd. Ik zie overigens ook dat een aantal zaken waarover
wij vanavond zullen spreken heel goed oplosbaar is, zij het nog niet alles
op dit moment. Als u het goed vindt, voorzitter – want ik neem aan dat
mevrouw Eijsink er vanavond ook bij is – kunnen wij daar dan misschien
wat verder daarop ingaan, ook omdat haar vraag vooral is gericht op de toekomst
en hoe wij ermee omgaan voor de toekomst, en wat minder op wat er is geconstateerd.
Zij en ik weten dat dit een onderwerp is dat ons beiden zeer ter harte gaat,
dus ik kom daar graag straks uitgebreid op terug.Het nieuwe leren is nog niet een duidelijk omschreven begrip, waaronder
meerdere onderwijsvormen kunnen vallen. Er wordt al ervaring mee opgedaan.
U kent het studiehuis, u kent de leerwerktrajecten, het vmbo en Slash21. Ik
ben het zeer eens met de heer De Vries dat je zicht moet houden op de vorderingen
van leerlingen en op de mogelijkheid van leerlingen om hun examens te halen.
Want dat is natuurlijk het punt waarom het draait. Het is niet alleen maar:
nieuwe leren, leuk idee, wij gaan op een andere manier leren. Het gaat er
ook om waar dat toe leidt. De Inspectie houdt dat in ieder geval verdraaid
goed in het oog en zal ook aan het nieuwe leren volgend jaar extra aandacht
besteden. Ik vind dat een goede zaak. Overigens start NWO binnenkort een inventariserend
onderzoek naar allerlei vormen van het nieuwe leren, want er is af en toe
toch wel enig misverstand over wat daar wel onder valt en wat niet.Het is waar dat steeds meer maatschappelijke problemen komen op het bordje
van de school, en echt niet altijd terecht. Ik vind in dit verband met name
de acties die wij ondernemen binnen het kader van de Operatie Jong heel belangrijk
om ervoor te zorgen dat de problemen waar het om gaat juist niet allemaal
op het bord van de school terecht komen. Het is wel de vindplaats van problemen,
maar er zijn ook anderen die om die school heen moeten zorgen dat het tot
een oplossing komt.MevrouwVergeer(SP)De minister zegt terecht dat wij goed moeten definiëren wat onder
het nieuwe leren wordt verstaan. Ik zou het misschien zelfs nog iets willen
verbreden, door te vragen of de Inspectie ook wil kijken naar bepaalde vormen
van competentiegericht leren. Ik wil dat niet onder het nieuwe leren scharen,
maar er zijn bepaalde uitvoeringsmethodes waarbij de extensiviteit van het
contactonderwijs enorm is gegroeid en waarbij men bijna zou kunnen spreken
van een schriftelijke cursus of een telewerkcursus.De heerJan de Vries(CDA)Begrijp ik het nu goed dat de minister zegt dat er zowel een inventariserend
onderzoek van de Inspectie komt naar wat nu eigenlijk Nieuw Leren is en wat
er plaatsvindt als een rapportage van de Inspectie met extra aandacht voor
de vraag naar de kwaliteitsgevolgen van het nieuwe leren, met name voor de
mogelijkheid om individuele leerlingen te volgen en naar hun eindexamen toe
te brengen?MinisterVan der HoevenHet laatste is de bedoeling en dat betekent dat het ook over alle scholen
gaat. Dat competentiegericht leren zit erin. Anders zou men denken: dit wel
en de rest niet. Dat is niet de bedoeling; het zit er allemaal in. Er is geen
inventariserend onderzoek van de Inspectie, maar van NWO, naar allerlei vormen
van het nieuwe leren.Dat brengt mij bij de veiligheid. Als een school aangifte doet, moet de
school een vervolg zien. Er lopen gesprekken met Justitie, na eerder overleg
hierover. Er moet bekeken worden hoe het vanuit Justitie ook in de richting
van het vervolgtraject mogelijk is om stappen te zetten. Ik ben het daar zeer
mee eens.Wat de toetsingskaders voor veiligheid betreft waarnaar de heer De Vries
heeft gevraagd, gaan wij doen wat mevrouw Kraneveldt in haar motie heeft gevraagd,
dus dat wordt opgenomen in de wet. Dat betekent dat het vanuit die invalshoek
ook een plaats heeft in het toezichtskader van de Inspectie. Dat zit er dan
ook gewoon in, en het krijgt hierin ook nadrukkelijk een plaats. Dan gaat
het om inzicht in de aard en omvang van de onveiligheidsincidenten, inzicht
in de veiligheidsbeleving bij personeel en leerlingen en inzicht in de vraag
of de school een preventief en curatief veiligheidsbeleid heeft en wat voor
resultaten dat heeft. Het draait natuurlijk vooral om de laatste vraag.De verantwoording van de werkwijze van de Inspectie in het Onderwijsverslag
zetten ben ik niet van plan. Dat doe ik niet. Ik zal u ook zeggen waarom.
Wij hebben de staat van het onderwijs, waarin het gaat om het onderwijs als
zodanig. Dat is ook prima. Dat is ook zo geregeld in de Grondwet en in de
Wet op het onderwijstoezicht. Dat wordt het Onderwijsverslag. Het gaat dan
om de kwaliteit van het onderwijs in Nederland en om de ontwikkeling van die
kwaliteit. Het jaarverslag van de Inspectie is iets anders. Daarin moet de
Inspectie zelf haar eigen werkwijze verantwoorden. Dan gaat het om gegevens
over de uitoefening van het toezicht van de Inspectie, over de bedrijfsvoering
van de Inspectie, over de ontwikkelingen in de inspectieorganisatie en over
het eigen financiële beheer. Dat jaarverslag van de Inspectie
krijgt u één dezer dagen van mij, maar wij moeten die twee zaken
niet in elkaar gaan stoppen. De huidige werkwijze vloeit voort uit de bestaande
regelgeving en biedt ook een helder onderscheid tussen de rapportage over
de staat van het onderwijs en de rapportage over de werkwijze van de Inspectie.Dat brengt mij bij de PISA-cijfers. U hebt de resultaten gezien. De Nederlandse
leerlingen functioneren volgens PISA 2003 goed. Daar mag je echt niet over
mopperen. Het is wel waar dat de Nederlandse resultaten een relatief geringe
spreiding hebben. Dat betekent dat de goede positie van Nederland ook te danken
is aan scores van vmbo-leerlingen, beroepsgerichte leerwegen die het beter
doen dan vergelijkbare leerlingen. Want dat is altijd een vergelijking op
niveau. Ik meen ook dat dat goed is. De verschillen tussen de Nederlandstalige
en de Engelstalige versie ken ik niet. Ik zal dat nagaan en u daarover schriftelijk
berichten.MevrouwVergeer(SP)Is het mogelijk om in verband met het algemeen overleg over onderwijsachterstanden
van volgende week die informatie voor die tijd te verstrekken?MinisterVan der HoevenNee voorzitter, daar begin ik niet aan. Dit is een verschil in vertalingen.
Ik moet dat laten nagaan en ik krijg dat echt niet tussen nu en volgende week
bij u op het bord. Ik moet u ook heel eerlijk zeggen: ik doe dit, maar ik
vind dat andere zaken meer prioriteit hebben.MevrouwVergeer(SP)Ik kan u de passages zo toemailen. Het gaat er vooral om dat die niet
voorkwamen in de Nederlandse versie.MinisterVan der HoevenIk heb u toegezegd dat ik daar schriftelijk op antwoord en ik weet niet
of u dat antwoord voor het debat over de onderwijsachterstanden hebt. Dat
durf ik echt niet voor te garanderen.De achterstandsleerlingen waarover mevrouw Vergeer in het kader van PISA
sprak, presteren in Nederland echt niet lager dan diezelfde soort leerlingen
in het buitenland. Wat allochtonen betreft – buiten Nederland geboren
of van buitenlandse ouders – doet Nederland het beter dan andere landen
met vergelijkbare groepen. Wel bestaat in Nederland een groter verschil tussen
scholen dan in het buitenland. Dat ligt er ook aan dat wij een gedifferentieerd
schoolsysteem hebben, met vier leerwegen binnen het vmbo, havo en vwo. Dus
dat zijn wel zaken die allemaal meespelen als het gaat om de vergelijkbaarheid
van één en ander.De voorzitter:Ik stel voor om vragen over het vorige onderdeel te betrekken bij het
komende algemeen overleg over onderwijsachterstanden. Dan kan mevrouw Vergeer
ook haar cijfers uit de verschillende rapporten naast elkaar leggen.MinisterVan der HoevenMet de aanpak van spijbelen moet je inderdaad vroeg beginnen. Ouders moeten
inderdaad goed worden ingelicht. Daarin heeft mevrouw Azough gelijk, ook dat
je uitval moet voorkomen. Dat kun je onder andere doen door het onderwijs
aantrekkelijker te maken. Wij doen dat met het vmbo: een betere aansluiting
tussen vmbo en mbo. Inderdaad heb je ook te maken met de taak van de leerplichtambtenaar
en met het vroegtijdig signaleren en ook meteen actie ondernemen. Het is ook
niet voor niets dat wij een RMC-functie hebben.De 1000 onhandelbare leerlingen zijn de ZMOK-plaatsen, die wij uitbreiden
met 1000. Ik weet niet helemaal waarop mevrouw Eijsink doelde. Misschien kunnen
wij straks even zien wat precies de achtergrond van haar vraag was. Daarop
kom ik dan graag terug.Krijgen de scholen voldoende middelen voor hun moeilijke taak? Ja, zij
worden doelmatig bekostigd. Dan zijn er mogelijkheden dat scholen, als er
meer problemen zijn, ook extra middelen krijgen. Dat is geld voor bijvoorbeeld
het lwoo, dat direct naar het vmbo gaat. Voor veiligheid gaat zo'n € 90
mln. extra naar de scholen. Voor leerwegondersteunend onderwijs gaat zo'n
70% extra per zorgleerling naar de scholen toe, die zelf kunnen bepalen waarvoor
en hoe zij het inzetten. Wat dat betreft denk ik dat de bekostiging wel degelijk
doelmatig en voldoende is. Als er extra problemen zijn, gaan er ook extra
gelden naar de scholen toe.StaatssecretarisRutteVoorzitter. Ik begin met de vraag van mevrouw Hamer wat je kunt doen om
het voortijdig schoolverlaten ook in bestuurlijk opzicht te borgen. Ik geef
het voorbeeld van wat wij doen in de sector van het mbo, ook in het kader
van de aanpak die uit Koers Bve voortkomt en het feit dat wij nu werken aan
het formuleren van regionale ambities. Daarbij vragen wij de scholen om voor
Een leven lang leren en het vroegtijdig schoolverlaten hun ambities te formuleren.
Dat moet er nog dit jaar toe leiden dat dit op papier staat, maar het zal
nog niet dit jaar leiden tot een openbare benchmark, omdat wij het eerst één
keer willen doen met de sector, zodat iedereen er eerst ook even aan kan wennen.
Volgend jaar gebeurt dat weer. Het is de bedoeling om dat dan ook in 2007
in de vorm van een openbare benchmark te presenteren, zodat je ook echt inzicht
hebt in die ambities en het bovendien voor ons in de landelijke politiek mogelijk
is om te kijken of de optelsom van al die ambities genoeg is om dit monster
de kop in te drukken. Dat is een voorbeeld hoe je dit in een bestuurlijk arrangement
kunt vormgeven, waarbij de hele gedachte is: je stuurt vooraf globaal –
met ambities – en je rekent achteraf af, vooral in termen van het inzichtelijk
maken in een ranking van wat die ambities voorstellen.De heer Visser heeft gesproken over het lastige probleem – wij hebben
er ook maandag over gesproken en wij komen er ook zeker op terug in de governancebrief –
van de raden van toezicht. Het is lastig hoe zij precies zijn gepositioneerd
in het kader van dat hele mbo en het hbo en wo. Het eerste en gemakkelijkste
antwoord is dat wij hierop terugkomen in de governancebrief, maar daar zal
ik het niet bij laten. Ik vind dat de heer Visser gelijk heeft dat wij gelet
op de positie van de openbare universiteiten – dat is ook mijn waarneming
en één van de redenen waarom wij hun de mogelijkheid bieden
van kleur te verschieten in het kader van de nieuwe Wet op het Hoger Onderwijs
en te verbijzonderen – niet altijd goed gebruik maken van die bijzondere
positie van die raden van toezicht van die openbare universiteiten. Wij zouden
met hen, vanwege de positie die zij nu hebben ten opzichte van het departement
en het feit dat wij hen min of meer benoemen, nog meer de dialoog kunnen
aangaan. Eigenlijk gebeurt dat heel weinig. Een van de punten waarop wij in
de governancebrief zullen terugkomen is ook de positie van de raden van toezicht,
uiteraard voor de verbijzonderde instellingen, maar ook als een universiteit
openbaar zou blijven. Moet je dan nog steeds een bijzondere positie aan de
raad van toezicht van de openbare universiteit geven, of moet je die gelijkschakelen
met de positie van de raden van toezicht van andere instellingen? Dat iséén
thema.Het tweede thema is: hoe ga je om met initiatieven uit de sector zelf?
Wij zien nu in de sector van het mbo dat er heel grote stappen worden gezet
om te komen tot een professionalisering van die raden van toezicht. Er wordt
zelfs een beroepsvereniging opgericht voor de leden van raden van toezicht.
De Bve Raad zelf is met een governancecode gekomen. Rien Meijerink, oud-voorzitter
van het college van bestuur van het Ziekenhuis Rotterdam, heeft die club voorgezeten.
Men komt daarbij ook met profielen voor de leden van de raden van toezicht.
Een van de zaken die ik wil bevorderen is om in overleg met de sector van
het hoger onderwijs te zien of dat niet een ontwikkeling is die men ook daar
zou willen doortrekken.Het departement moet zelf, als het gaat om de governance richting de instelling,
heel scherp zijn. In de brief zullen wij daar ook nader op ingaan. Wat nu
natuurlijk al geldt is dat wij helder moeten sturen, waarbij wat mij betreft
geldt: vooraf sturend op duidelijke ambities, achteraf afrekenend in termen
van financiële geldstromen die worden verlegd als het niet goed gaat,
dan wel in termen van openbare ranking die duidelijk maken wie het wel en
wie het niet goed doet, zodat ook zichtbaar is of het gezamenlijk bouwwerk
van raden van toezicht en colleges van bestuur in die sectoren van het Bve
en het hoger onderwijs ook daadwerkelijk de resultaten oplevert die het moet
opleveren. Wij komen hierop in een wat gestructureerdere vorm op terug. Een
spannende ontwikkeling vind ik zelf wat er nu in de Bve-sector gebeurt met
de governancecode en het feit dat daar ook door middel van de beroepsvereniging
die professionalisering zeer serieus ter hand wordt genomen.De voorzitter:Ik geef het woord nog even de minister, want er lag nog een vraag.MinisterVan der HoevenIk kom graag straks even terug op de vraag van mevrouw Eijsink. Het gaat
om twee afzonderlijke projecten. Het één is Herstart, het andere
zijn die 1000 ZMOK-plaatsen. In het antwoord zijn die twee zaken bij elkaar
gezet. Omdat je in beide gevallen over 1000 plaatsen spreekt, leidt dat tot
onhelderheid. Ik kom daar graag straks nog even op terug.De voorzitter:Dan zijn wij nu gekomen aan het einde van de eerste termijn van de kant
van de regering. Wij zouden de tweede termijn van het eerste en het tweede
onderdeel van vanmiddag met elkaar combineren. Daar geef ik u nu de gelegenheid
voor.MevrouwHamer(PvdA)Voorzitter. Wij hebben – als wij even terugkeren naar het jaarverslag –
een belangrijke toezegging gekregen, dat wij in toenemende mate meer zicht
zullen krijgen waar het geld terecht komt. Het is goed dat wij hier vaststellen
dat de Kamer natuurlijk interesse blijft houden in de ontwikkeling van een
bestuurscultuur, maar dat wij daar op een minder gedetailleerde wijze verslag
van zullen krijgen. En van de minister heb ik begrepen dat de beheersing van
de personeelskosten in stijgende mate zal worden opgelost. Dat vinden wij
dan volgend jaar terug.Wat het Onderwijsverslag betreft, vind ik het belangrijk dat wij inderdaad
nader analyseren wat er met het technisch lezen aan de hand is. Als de inspectie
in Schotland gaat kijken, kan zij daar nog meer interessante zaken zien op
het gebied van de voorschool, maar daarover heb ik al eens een motie ingediend.
Dus dat ondersteun ik van harte.Ik vat de opmerking van de minister over de vliegende brigade, waarin
zij zegt dat zij het niet kan organiseren, zo op dat zij het wel kan ondersteunen,
met name in financiële zin. Ik meen ook dat het de beste ontwikkeling
zou zijn dat scholen elkaar ook gaan helpen om de boel op poten te zetten.
Maar daar hebben zij dan geld van de minister bij nodig. Een belangrijke toezegging
is ook die van een analyse van wat er bij de groepsgrootte aan de hand is. Laten wij vooral ook oppassen als het gaat om het nieuwe leren dat wij
nu niet weer alles op één hoop gooien. Het Nieuw Leren in het
voortgezet onderwijs – zeg ik nu maar even tegen mevrouw Vergeer –
is toch echt iets anders dan het nieuwe leren in het hoger onderwijs. Ik vond
in die zin die opmerking over het contactonderwijs meer slaan op het hoger
onderwijs dan op het voortgezet onderwijs.MevrouwEijsink(PvdA)Voorzitter. De minister heeft voorgesteld vanavond verder te antwoorden.
Dat is prima wat mij betreft. Ik stel voor dat ik mijn vragen dan niet opnieuw
inbreng.De voorzitter:Ik zal de volgende voorzitter influisteren welke vragen u hebt gesteld.
Dan beschouwen wij die als gesteld en kan de minister daarop in haar eerste
termijn terugkomen.De heerVisser(VVD)Voorzitter. In het verantwoordingsdebat is natuurlijk de hamvraag: zijn
wij tevreden over de besteding van de € 27 mld. in 2004 en over
de resultaten die daarmee zijn gehaald? Dat is een oordeel dat niet alleen
de Kamer, maar ook de minister voor zichzelf zou moeten formuleren. De verantwoordingsdebatten
die wij nu voeren hebben een tweeledig karakter: aan de ene kant gaan zij
over de wijze van verantwoorden, de systematiek van begroten en de wijze waarop
wij zaken beschrijven, aan de andere kant – en daarna pas – over
de inhoud van het verantwoorde. Omdat wij nog in een overgangsproces zitten
en veel tijd besteden aan de wijze van verantwoorden en omdat daar ook nog
veel kritiek en dus verbetering in zit, is het echte oordeel – zoals
wij dat over een paar jaar zouden moeten hebben – helaas nog niet mogelijk.
Dat geldt voor ons de minister en ons. Neem het voorbeeld van bèta
en techniek : je moet het natuurlijk wel allemaal eens zijn over de definities
en de criteria voordat je kunt beoordelen of je ergens tevreden over bent
of niet en of je resultaten haalt. Iemand zei dat wij ergens € 90
mln. aan besteden en dat wij uiteindelijk moeten zien of wij daar tevreden
over zijn. Nee, ik zou zeggen: vóórdat wij die € 90
mln. besteden, moeten wij met elkaar afspreken wat de criteria zijn om er
later op terug te kijken. Dus bij de allereerste stap in hetproces
begint het al. Vandaar mijn vraag in de eerste termijn: gaat bij de begroting
van 2006 ook de systematiek van comply and explain in? Als wij dat op een
goede manier doen en dit ook bij de begrotingsbehandeling in de discussie
betrekken, kunnen wij ook terugkijken op het jaar 2006 op een manier die aan
het begin en het einde synchroon loopt. Dat is belangrijk.Mijn tweede opmerking is over die governance en goed bestuur. Verantwoording
gebeurt niet alleen hier. Als je autonome instellingen hebt, gebeurt dat ook
op andere plekken. Ik begreep de opmerking van de minister zeer goed dat daar
ook aan de bel moet worden getrokken en dat niet alle opmerkingen hier moeten
worden geplaatst. Ik zeg er wel bij dat ik de opmerkingen van de staatssecretaris
niet van genoeg urgentie vond getuigen. Als je aan de vooravond zit van een
grote omslag op het gebied van verantwoording en de nieuwe Wet op het Hoger
Onderwijs en als je leest in een jaarverslag dat de wijze waarop verantwoording
nu invulling krijgt een soort ritueel is, zou ik daar behoorlijk van schrikken
en zou ik als politiek verantwoordelijke meteen aan de bel trekken. In het
antwoord heb ik nog niet gehoord wat ik had wilde horen: "ik ben daar enorm
van geschrokken en ik heb de boel intern wakker geschud". Want wij mogen niet
doorgaan met een ritueel. De staatssecretaris kan daar in tweede termijn op
terugkomen, want ik mocht geen interruptie plaatsen. Dat wil ik toch even
gezegd hebben. Mijn slotopmerking is: met die hele overgang van verantwoording
en verantwoordingsprocessen ligt de ultieme taak niet alleen hier in de toekomst,
maar ook op andere plaatsen. En die moeten wij op alle plekken goed invullen.MevrouwVergeer(SP)Voorzitter. Ik heb niet zo'n behoefte om concluderend af te ronden, omdat
wij nog een aantal algemeen overleggen krijgen. Wel maak ik nog de opmerking
dat de bekostiging zwaar tekort schiet omdat – daar zullen wij vanavond
over spreken – inclusief onderwijs bijna niet mogelijk is met grote
groepen, veel zorgleerlingen en onvoldoende middelen.Het competentiegericht leren dat mevrouw Hamer weer even aanhaalt, zien
wij natuurlijk vooral bij het vmbo, de Bve-sector en het hoger onderwijs,
omdat daar ook beroepsvaardigheden een rol spelen. Mij gaat het vooral om
de manier waarop dat wordt ingevuld. Samenwerkend leren leren, dat ten grondslag
ligt aan het competentiegericht leren, kan ertoe leiden dat je elkaar als
leerling gaat evalueren en dat er heel weinig docenten meer aan te pas komen.
Daar wil ik met name voor waarschuwen.Ten slotte is er gezegd dat er nog geen lumpsum is in het basisonderwijs,
dus er kan nog geen kwestie zijn dat dat een rol speelt bij de vraag wat voor
soort personeel je aanneemt. Ik wijs er toch op dat het schot tussen materieel
en personeel al weg is en dat bovendien de scholen, als zij personeelsbekostiging
krijgen, er zelf voor kunnen kiezen of zij daarvoor een klassenassistent of
een manager aanstellen. Dus het is nog wel geen totale lumpsum, maar het lijkt
er al wel sterk op en ik meen dat dat wel degelijk een rol speelt.De heerJan de Vries(CDA)Voorzitter. Over het jaarverslag heb ik nog één resterend
punt. De beleidsinformatie moet beter; daar zijn wij het over eens. De minister
heeft daarover toezeggingen gedaan. Maar wij vinden het van cruciaal belang
bij de aanwending van de enveloppenmiddelen, de aanwending van de vier beleidsprioriteiten
die op onderwijsgebied spelen, dat er een integrale verantwoording plaatsvindt,
zowel in de begroting als in het jaarverslag, van de beleidsdoelen die daarbij
horen en van de beleidsresultaten. Dan kunnen wij niet volstaan – zoals
ik de minister heb begrepen, maar hopelijk verkeerd – met een verwijzing
naar het artikel waarin het geld is besteed. Het gaat ons namelijk niet zozeer
om de aanwending van de gelden – als is die ook belangrijk om te kennen –
als wel om de integrale beleidsverantwoording, zelfs over departementen heen.
Juist in innovatie – de Operatie Jong kwam vanmiddag ook al even aan
de orde – liggen de thema's die integraal verantwoording verdienen,
zodat het voor de Kamer maar ook voor de samenleving zichtbaar wordt waar
de meerwaarde van deze middelen en van deze inzet wordt gerealiseerd.Dan kom ik op het Onderwijsverslag. Dank voor de toezeggingen om te komen
tot nadere analyses, ook door de Onderwijsinspectie, van de klassenverkleining
en het nieuwe leren. Want wij moeten waken, waar het gaat om de kwaliteit
van het onderwijs, voor ongenuanceerde en te snelle conclusies. Nadere inzichten
en analyses zijn ook nodig. Daarvoor maken wij dankbaar gebruik van de Onderwijsinspectie,
zodat wij ook volgend jaar, maar ook voortdurend die kwaliteit kunnen bewaken.
Want dat is onze gezamenlijke taak.MevrouwAzough(Groen Links)Voorzitter. Over het jaarverslag zijn veel vragen beantwoord, hoewel ik
met mijn collega's vind dat er meer duidelijke cijfers hadden kunnen worden
gegeven. Ik hoop dat dat in de komende jaren wel het geval zal zijn.Over de onregelmatigheden die bij het personeelsbeheer nog een rol spelen
heeft de minister toegezegd dat zij in 2005 zullen zijn opgelost. Ik vraag
haar om een harde garantie dat het jaarverslag volgend jaar zal aangeven dat
er op dit vlak geen onregelmatigheden of vlekjes te zien zullen zijn.Wat het Onderwijsverslag betreft, dank ik de minister dat zij mijn suggestie
over de Schotse ontwikkelingen op het vlak van technisch lezen overneemt.
Maar zij is wat mij betreft niet voldoende ingegaan op het spijbelen, en op
het volledige gebrek aan beleid, aan registratie en aan handhaving in het
voortgezet onderwijs. Mijn vraag is nogmaals: wat gaat u doen om hierin een
ommekeer teweeg te brengen?"Over pesten en het beleid daarop geven veel leerlingen aan dat er geen
consequente aanpak en soms zelfs geen aanpak is. Ik vind dit een prioriteit.
Van de schoolverlaters geeft 40% aan dat conflicten op school een reden zijn
voor hun uitval. Dat kan natuurlijk een conflict met de leraar zijn, maar
het kan ook onderling zijn. Het kan ook te maken hebben met andere leerlingen.
Daarom vraag ik nogmaals: hoe hoog is de prioriteit als het gaat om pesten
en pestbeleid?Ik heb verder gevraagd om een nadere analyse, om een duidelijker onderzoek
naar de factoren die meespelen in de toename van problemen, van incidenten
tussen ouders en leraren. Dit is iets wat vooral in de vier grote steden naar
voren komt. Wij krijgen nu alleen cijfers te horen. Prima, die cijfers zijn
heel handzaam; die moeten wij hebben. Maar ik zou toch willen weten
welke factoren nog meer meespelen, behalve de maatschappelijke verruwing en
verharding. Het feit dat dit in de vier grote steden speelt, kan erop duiden
dat er ook factoren meespelen die te maken hebben met verschillen in communicatie,
misschien zelfs met verschillen in cultuur. Kan de minister daar verder op
ingaan?MevrouwLambrechts(D66)Voorzitter, Ik laat het financieel jaarverslag verder rusten, waarover
wij voldoende zijn beantwoord.Ik kom nog even terug op het punt van de zwakke scholen, omdat ik denk
dat onze idealen om de situatie snel te verbeteren niet ver uiteenlopen. Wat
ik nog niet zo helder heb – dat zou ik toch echt van de minister op
schrift willen zien – is wat wij bij deze aanpak nu concreet gaan doen
om tot een versnelling te komen, tot een verkorting van dat traject, wat de
minister ook zegt te willen. Welk instrumentarium is daarvoor beschikbaar
en hoe worden ouders daarvan in kennis gesteld? Dat is heel belangrijk om
echt handen en voeten te geven aan dat ideaal, waarvan ik echt overtuigd ben
dat wij dat allen delen: dat het sneller moet dan zes,zeven jaar voordat hierin
verbetering komt.Ik kom ook nog even terug op de groepsgrootteverkleining. Als iets echt
een positief effect heeft gehad in het basisonderwijs, is het toch de groepsgrootteverkleining
geweest. Ik zou het dan ook echt doodzonde vinden als die door onze vingers
glipt, zeker als dat zou gebeuren onder de vlag van autonomievergroting en
deregulering. Tegelijkertijd zie ik dat de winst die daar is behaald om allerlei
redenen – de oormerking is eraf – ook dreigt te verdwijnen.Dit koppel ik voor mijzelf aan een aantal andere constateringen. De behoefte
aan deregulering is er absoluut, maar wij willen ook de kleinschaligheid zichtbaar
gemaakt hebben, en hebben dat ook op diverse momenten uitgesproken. Wij willen
de één-op-éénrelatie, wij willen dat het landt
in de klas. Juist omdat de situatie in het basisonderwijs eigenlijk nog heel
goed is – 11 tot 12% noemde de minister al – moeten wij ervoor
waken dat de ontwikkeling van een trek weg uit het onderwijs niet het voortgezet
onderwijs voorbij naar mbo en hbo gaat:. Spijbelen en vroegtijdig schoolverlaten zitten nu bij twee verschillende
bewindspersonen. Uit ons gesprek van vorige week met de Inspecteur-generaal
bleek dat er toch een kloof zit tussen de aanpak van beiden van spijbelen
en vroegtijdig schoolverlaten. Wat de bewindspersonen zelf zouden kunnen doen
om scholen ertoe te bewegen over die kloof na te denken is daar één
geïntegreerd traject van te maken.De voorzitter:Dan geef ik voor haar geïntegreerde tweede termijn het woord aan
de minister.MinisterVan der HoevenVoorzitter. Ik ben het eens met de conclusies van mevrouw Hamer.De heer Visser kan ik bevestigen dat in de begroting voor 2006 het element
'comply and explain' zit. De brief daarover krijgt de Kamer voor het zomerreces.
Ik ben het volledig met hem eens dat governance betekent dat verantwoording
niet alleen hier gebeurt, maar op meerdere plaatsen. Horizontale verantwoording
gebeurt elders en niet hier.Criteria vooraf afspreken doen wij meer en meer, maar er is nog wel een
verbeterslag te maken. Bij bèta en techniek hebben wij vooraf wel aangegeven
wat de uitkomst zou moeten zijn.Van mevrouw Vergeer ken ik haar stokpaardje dat er gewoon te weinig geld
naar onderwijs gaat. Dat moet zij vooral elke keer blijven zeggen, maar zij
zegt elke keer hetzelfde en ik ben het gewoon niet met haar eens. Ik noem
twee cijfers: tussen 2000 en 2004 is de bekostiging voor het speciaal onderwijs
per leerling van € 6490 naar € 8790 gegaan, die voor het
voortgezet speciaal onderwijs van € 11.360 naar € 15.020.
Dan kan men toch echt niet met droge ogen blijven beweren dat die bekostiging
niet op orde is?Binnen het formatiebudget hebben de scholen inderdaad enige vrijheid,
maar die hebben wij hun ook bewust gegeven. Je kunt niet met de ene hand iets
toestaan wat je met de andere hand weer terug gaat pakken. Dat kun je niet
maken; ik ben dat ook niet van plan.De heer De Vries antwoord ik dat ik in eerste termijn heb toegezegd dat
ik volgend jaar inzichtelijk zal maken hoe de enveloppenmiddelen zijn toegedeeld.
Maar laten wij wel wezen: wij spreken uiteindelijk over circa € 1,3
mld, misschien met alles erbij € 1,5 mld. op een totale begroting
van € 26 mld. Wij willen toch toe naar minder afzonderlijke verantwoordingen.
Die enveloppenmiddelen zijn wezenlijk en fungeren ook op een aantal punten
als aanjager, maar er gaat natuurlijk meer geld naar het onderwijs en naar
leraren toe. Het zit niet alleen in de enveloppenmiddelen. Dat neemt overigens
niet weg: ik heb u die toezegging gedaan en wij moeten maar zien op welke
manier dat beantwoordt aan uw vraag.De heer De Vries sprak over beleidsverantwoording over departementen heen.
Van de Operatie Jong bijvoorbeeld is het ministerie van VWS de penvoerder.
Je zult dat dan ook daar moeten laten gebeuren. Wij kunnen er hier wel over
spreken, maar dat project wordt verantwoord op de begroting van VWS. Iets
wordt altijd verantwoord op een bepaalde begroting, zo werkt dat nu eenmaal.Ik kan mij niet voorstellen dat mevrouw Azough nog meer cijfers wil. Ik
wil die haar graag toesturen, maar dan krijgt zij gewoon een pakket erbij.
Ik denk niet dat zij daarop zit te wachten, dus ik meen dat zij iets anders
bedoelt.MevrouwAzough(Groen Links)Ik bedoelde de resultaatcijfers. Daar sprak ik over: resultaten.MinisterVan der HoevenAls er resultaten zijn, zullen wij u die melden in het jaarverslag en
in de bijgaande stukken, zoals u ze deze keer ook hebt gekregen.Voor het personeelsbeheer kan ik natuurlijk nooit garanties afgeven dat
er niets meer gebeurt in de komende jaren. Wat ik wel kan doen: wij hebben
betere procedures ingezet. Die leiden tot een zo goed mogelijke verwerking
van alle wijzigingen in personeelsdossiers. Verbetertrajecten zijn ingezet.
Van de oude gevallen – als ik die zo mag noemen – waarover de
Rekenkamer spreekt is het de bedoeling dat het daarmee voor de volle 100%
op orde is. Maar ik kan nooit de garantie geven dat er niets zal gebeuren.Ik heb wel degelijk gesproken over het spijbelen binnen het voortgezet
onderwijs. Ik heb daarbij genoemd de RMC-functie, het aantrekkelijker maken
van het onderwijs, wat wij met het vmbo doen en de plannen die wij hebben
om vmbo en mbo beter op elkaar te laten aansluiten, zodat die
kinderen niet tussen wal en schip vallen. Want dat is wat er gebeurt. Wat
ik nog niet heb genoemd, heeft te maken met de leerplichtambtenaar. Ik heb
binnenkort nog een overleg met de vertegenwoordiger van de leerplichtambtenaren
om te bezien hoe dat instrument scherper dan tot nu toe kan worden ingezet.
Want je ziet daar heel grote verschillen tussen gemeenten. Die hebben niet
alleen te maken met de omvang van de gemeente, maar ook met andere zaken.
Daar wil ik graag verder op ingaan, omdat ik mij daarover – net als
u overigens – zorgen maak.De Kamer heeft in het vragenuur met de staatssecretaris gesproken over
het scholenpanel primair onderwijs van de AVS. Er zijn nog altijd onveilige
situaties, die niet alleen te maken hebben met het gedrag van leerlingen,
waar je vooral met pesten te maken hebt. Daar zie je dat er pestprotocollen
zijn en dat er een pro-actief beleid op dat punt wordt gevoerd. Dat gebeurt
niet voor 100%. Ik vind het ook hier nodig dat wij blijven benadrukken –
ook vanuit de Inspectie – dat hier aandacht voor moet zijn.Het punt van de ouders vind ik een probleem. Scholen gaan nu ook pro-actief
beleid voeren, willen tijd investeren in cursussen en trainingen omgaan met
agressie en geweld. Daar is vraag naar bij personeel, en het moet ook gebeuren.
Er is ook toenemende aandacht voor binnen de opleidingen voor leraren. Ik
heb dit jaar een rondetafelgesprek gehad met ouderorganisaties, schoolbesturen
en de vakorganisaties. Daaruit komt eveneens naar voren hoe belangrijk het
is dat ook de ouderorganisaties op hun manier ondersteuning geven aan de aangesloten
leden, aan de aangesloten medezeggenschapsraden. Dat is van belang.Deze zomer houden wij ook een rondetafelgesprek met personeel, werkgevers
en scholingsinstituten, omdat in de praktijk en in de nascholing echt beter
invulling moet worden gegeven aan het signaleren en handelen van onderwijspersoneel.
Hiervoor zijn extra middelen ter beschikking, oplopend tot € 29
mln. in 2007. Vanuit het Arbo-plusconvenant is de cursus interventiecoach
agressie en geweld onderwijs in ontwikkeling. Dat zal betekenen dat ongeveer
700 interventiecoaches voor het primair en voortgezet onderwijs kunnen worden
opgeleid die ook op die manier kennis en vaardigheden kunnen overdragen aan
hun collega's – want iedereen moet daarmee kunnen omgaan – en
die zo kunnen bijdragen aan de schoolveiligheid. Maar ik ben het met u eens:
dit is een onderwerp dat echt extra aandacht behoeft.Ik heb u nu aangegeven waar ik mee bezig ben. Dat doe ik niet alleen;
dat doen wij samen met de mensen in het veld. Want daar zal toch op een gegeven
moment de verbetering vandaan moeten komen, waarbij voor mij van belang is:
breng mensen bij elkaar, kijk wat je kunt organiseren en financieren. En dan
zullen zij het ook zelf moeten doen.Ten aanzien van de zwakke scholen heb ik aangegeven wat ik ga doen. Ik
vind het prima om dat nog eens op papier te zetten.Wat de groepsgrootte betreft, heb ik over de relatie tussen kwaliteit
en de wijze van inzet van middelen toegezegd dat de Inspectie dit nader zal
bekijken. Wij hebben ook andere afspraken daarover lopen wat de evaluatie
betreft, dus wij komen hierop zeker in 2006 terug.De staatssecretaris en ik houden ons beiden bezig met spijbelen en voortijdig
schoolverlaten. Dat is waar, en dat is ook goed. Wij hebben beiden te maken
met schoolsoorten waarbij het voortijdig schoolverlaten een rol speelt. Spijbelen
is bij de groep van de staatssecretaris iets minder aan de orde, maar daar
is het, als mensen intekenen voor een opleiding, wel de bedoeling dat zij
die opleiding afmaken.Ik heb overigens ook toegezegd dat de Kamer voor de zomer een brief krijgt
over de uitvoering van de motie over de leerwerkplicht. Ook daarin zullen
dit soort zaken aan de orde komen.De voorzitter:Dan geef ik nu het woord aan de staatssecretaris voor een korte nagekomen
beantwoording.StaatssecretarisRutteVoorzitter. De heer Visser en ik zijn elkaar in de eerste termijn in het
donkere bos van de raden van toezicht kwijtgeraakt. Ik had zijn vraag niet
helemaal begrepen. De Inspectie schrijft in het Onderwijsverslag dat de verantwoordingsplicht –
de heer Visser refereerde er aan – de vorm van een ritueel dreigt te
krijgen. Daarmee bedoelt men het feit dat die raden van toezicht wel aan het
departement hun verslag sturen, maar dat het departement daarmee vervolgens
niets zou doen. Daar zal ik in duiken. In de toekomst, als de universiteiten
van kleur zouden verschieten – daar lijkt op grote schaal gebruik van
te worden gemaakt – is er sowieso een andere verantwoordingsrelatie,
want dan zullen die raden van toezicht wat ons betreft net als bij de andere
instellingen intern werken.Maar dan komt hier nog een ander punt achter weg dat ik veel belangrijker
vind: hoe functioneren die raden van toezicht eigenlijk? Ik heb daarvan een
heel wisselend beeld. Soms gaat het heel goed. Ik heb er ook een aantal gezien
waarvan ik denk: het lijkt mij wat minder goed. Ook hier is de Onderwijsinspectie
er niet zo kritisch over wat wij uiteindelijk met die verslagen doen, maar
zij zegt wel dat er een divers beeld naar voren komt. Dat sluit sterk aan
bij mijn eigen waarneming. Het antwoord op de vraag of ik op dat punt die
urgentie voel, is ja, met hoofdletters. Hieraan moeten wij dus ook werken.De voorzitter:Dan zijn wij daarmee gekomen aan het einde van de tweede termijn van de
kant van het kabinet. De Inspecteur-generaal heeft gevraagd of zij nog enkele
opmerkingen mag maken. Ik meen dat het mooi is als de Inspecteur-generaal
vandaag het debat besluit. Daarom geef ik haar graag als laatste het woord.DeInspecteur-generaalVoorzitter. Dank voor de waardering die er is uitgesproken, ook door de
minister. Ik onderstreep graag ook de onafhankelijkheid, die de minister als
heel belangrijk aangaf, door te zeggen dat er geen verschil van mening is
over centraal en bottom-up, omdat ik vind dat dat niet bij onze onafhankelijkheid
hoort. Wij signaleren alleen maar en vervolgens laten wij uiteraard aan de
minister en aan de Kamer over wat de oplossingsrichting is. Anders lijkt dit
een misverstand, dat een eigen leven gaat leiden. Daarover laten wij ons als
Inspectie per definitie niet uit. Dat laat ik heel graag aan de minister en
aan de Kamer. Dat leek even te gaan ronddraaien en dat vond ik niet juist,
want dat is niet onze positie. Wij spreken geen voorkeur daarover uit.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank u allen voor uw komst, uw bijdragen en uw geduld.Sluiting 17.00 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Cornielje (VVD), voorzitter, Lambrechts (D66),
Hamer (PvdA), Van Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Blok (VVD),
Balemans (VVD), Slob (ChristenUnie), Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Joldersma
(CDA), Jan de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Eski (CDA), Smeets (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Leerdam
(PvdA), Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA),
Visser (VVD), Azough (GroenLinks) en Roefs (PvdA). Plv. leden: Ferrier (CDA), Rijpstra (VVD), Bakker (D66), Bussemaker (PvdA),
Tonkens (GroenLinks), Brinkel (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD),
Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma (PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA),
Atsma (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum (CDA), Verbeet (PvdA), Arib (PvdA),
Stuurman (PvdA), De Krom (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA),
Aptroot (VVD), Halsema (GroenLinks) en Kalsbeek (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-VIII-244.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl