Wijziging Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 i.v.m. invoering van leerrechten en wijziging financiering hoger onderwijs; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30387, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30387 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.05 0350/III
met een redactionele kanttekening die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30387Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 387Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met onder meer invoering
van leerrechten in het hoger onderwijs, herziening van de collegegeldsystematiek,
invoering van het collegegeldkrediet en invoering van een nieuw aflossingssysteem
(financiering in het hoger onderwijs)nr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 7 oktober
2005 en het nader rapport d.d. 22 november 2005, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mede namens
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 21 juli 2005, no. 05 002742, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, drs. M. Rutte, mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het
voorstel van wet houdende wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek en de Wet studiefinanciering 2000 in verband
met onder meer invoering van leerrechten in het hoger onderwijs, herziening
van de collegegeldsystematiek, invoering van het collegegeldkrediet en invoering
van een nieuw aflossingssysteem (financiering in het hoger onderwijs), met
memorie van toelichting.Het voorstel strekt tot invoering van leerrechten in het hoger onderwijs.
Het doel hiervan is tot vraagsturing in het hoger onderwijs te komen, in plaats
van de huidige aanbodsturing, en studenten in een sneller tempo te laten afstuderen.
Daartoe krijgt elke student een aantal leerrechten, die elk recht geven op
inschrijving aan een instelling voor hoger onderwijs tegen een laag bedrag
aan collegegeld. Deze leerrechten zijn in beginsel voldoende voor het succesvol
kunnen afronden van één bachelor- en één masteropleiding.
De bekostiging van de onderwijstaak van hogescholen en universiteiten vindt
voortaan uitsluitend plaats op basis van het aantal ingeschreven studenten,
zonder bijzondere factoren, zoals investeringen in gebouwen, wachtgelden of
de extra kosten voor kunstopleidingen of lerarenopleidingen mee te tellen.Om te voorkomen dat studenten om financiële redenen veel tijd moeten
besteden aan bijbanen, waardoor zij langer over hun studie doen, komt er naast
de bestaande studiefinanciering een aparte mogelijkheid tot het sluiten van
een lening ten behoeve van het collegegeld, het zogenaamde collegegeldkrediet.
De studiefinanciering kan zo voor een groter deel aan het levensonderhoud
worden besteed. Ook wordt de terugbetaling van leningen op basis van de Wet
studiefinanciering 2000 versoepeld, door deze afhankelijk te maken van het
latere inkomen en de terugbetaling over een langere periode te laten plaatsvinden. De Raad van State onderschrijft de doelstellingen van het wetsvoorstel,
maar constateert dat de in het voorstel opgenomen wijzigingen op zichzelf
onvoldoende zijn om de beoogde doelstellingen te bewerkstelligen en in bepaalde
opzichten overbodig en tegenstrijdig. Voorts maakt hij opmerkingen met betrekking
tot het systeem van leerrechten, de consequenties van de nieuwe wijze van
bekostiging, de systematiek van de studiefinanciering, de gevolgen voor bepaalde
groepen studenten, en over de samenhang met de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (AWIR). Hij is van oordeel dat het voorstel in verband daarmee
deels nader dient te worden overwogen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 21 juli
2005, nr. 05.002742, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 7 oktober 2005, nr. W05.05.0350/III, bied ik U
hierbij aan.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden dan nadat met zijn opmerkingen
rekening zal zijn gehouden. Hieronder ga ik in op de bezwaren en opmerkingen
van de Raad.De Raad van State onderschrijft de doelstellingen van het wetsvoorstel
maar constateert dat de in het voorstel opgenomen wijzigingen op zichzelf
onvoldoende zijn om de beoogde doelstellingen te bewerkstelligen en in bepaalde
opzichten overbodig en tegenstrijdig zijn. De Raad is van oordeel dat het
wetsvoorstel in verband daarmee deels nader dient te worden overwogen.Ik deel het oordeel van de Raad niet. In de volgende onderdelen van dit
nader rapport zal ik aangeven dat er geen aanleiding is een of meer delen
van het wetsvoorstel nader te overwegen. Dit laat onverlet dat vanwege het
advies van de Raad de toelichting bij het wetsvoorstel is uitgebreid en aangepast.1. AlgemeenDit voorstel beoogt de kwaliteit van het hoger en wetenschappelijk onderwijs
te verbeteren door de introductie van leerrechten, die vraagsturing en de
daaraan gekoppelde concurrentie tussen opleidingen mogelijk maken. Tevens
komt dit tegemoet aan de behoefte aan meer keuzemogelijkheden voor groepen
studerenden, die heterogener zijn samengesteld en andere eisen stellen aan
opleidingen dan voorheen, zoals de toelichting aangeeft. Daarnaast brengt
het voorstel een duidelijker onderscheid aan tussen het publiek gefinancierde
deel van de studie door de aan de leerrechten gekoppelde studiefinanciering
en het particulier gefinancierde deel van de studie (te lange uitloop van
een studie of een tweede studie na verbruik van leerrechten). De leerrechten
kunnen op elk moment van de levensloop worden benut, hetgeen meer keuzemogelijkheid
voor studie op de daarbij gewenste leeftijd inhoudt. Met deze maatregelen
beweegt het hoger en wetenschappelijk onderwijs zich meer in de richting van
internationaal vergelijkbare onderwijsstelsels en wordt de internationalisering
van opleidingen vergemakkelijkt. De Raad onderschrijft de doelstellingen om
een kwaliteitsimpuls te geven aan het huidige stelsel van hoger en wetenschappelijk
onderwijs (meer aandacht voor concurrentie en excellentie) en om dit stelsel
meer internationaal gericht te maken.Wel merkt de Raad hierbij op dat de keuze van de verschillende middelen
om deze op zich nastrevenswaardige doelstellingen te bereiken elk voor zich
en in samenhang met elkaar geenszins onproblematisch zijn en gevolgen kunnen
hebben die de realisering van de beoogde kwaliteitsverbetering juist kunnen
verstoren of zelfs verhinderen. Dit geldt voor drie hoofdlijnen, waar de Raad
tegenstrijdigheid van gekozen middelen of uitgangspunten constateert.Het betreft ten eerste de spanning die ontstaat tussen de introductie
van leerrechten met de daaraan gekoppelde vraagsturing en de gehandhaafde
onderdelen van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
(WHW), die de eindverantwoordelijkheid voor de opleiding legt bij de instellingsbesturen
(zie nader onder punt 2a).Ten tweede betreft het de spanning tussen vraagsturing en concurrentie
tussen de opleidingen. Indien studenten elk half jaar en voor elk willekeurig
onderdeel van de opleiding naar een andere onderwijsinstelling kunnen gaan
en daartoe zelfs worden aangemoedigd, ontstaat de situatie dat onderwijsinstellingen
een oordeel moeten geven over het geheel van alle onderwijsresultaten voor
de diploma-toekenning, terwijl in geval van wisseling van instelling
geen van de instellingen voldoende overzicht en verantwoordelijkheid van de
opleiding gehouden heeft. Wanneer de vraagsturing zich concentreert op de «natuurlijke»
momenten van een opleiding (namelijk bij de eerste inschrijving, na de propedeuse
voorzover nog bestaand, na het bachelorexamen en na de masteropleiding) kunnen
opleidingen goed met elkaar worden vergeleken en met elkaar concurreren. Het
voorstel houdt in dit opzicht onvoldoende rekening met deze spanning tussen
vraagsturing en concurrentie, en tussen flexibiliteit en de minimaal noodzakelijke
eenheid van opleidingen, waarbij cumulatie in de kennisverwerving centraal
staat en dient te blijven staan. De kwaliteit van het opleidingenaanbod kan
alleen dan worden verbeterd door vraagsturing, indien de onderlinge concurrentie
zich toespitst op afgewogen opleidingstrajecten (zie nader onder 2b).Ten derde bestaat er een spanning tussen bekostiging van onderwijsinstellingen
op basis van per halfjaar ingeschreven studenten met leerrechten en de mogelijkheden
tot vernieuwing van de opleidingen. Doordat er grote schommelingen in ingeschreven
studenten per halfjaar kunnen plaatsvinden, zal de grote financiële onzekerheid
bij instellingen, anders dan de toelichting verwacht, niet tot vernieuwing
alom, maar juist tot behoedzaamheid en behoudzucht bij instellingen kunnen
leiden, die liever geen te grote risico’s nemen, maar zich blijven richten
op grote, populaire en niet al te moeilijke opleidingen (zie nader onder 3,
bekostiging).De toelichting houdt geen rekening met de tegengestelde effecten van de
vernieuwende maatregelen en met de te verwachten negatieve gevolgen voor de
kwaliteitsverbetering van het onderwijs door de vele maatregelen die tegelijkertijd
worden genomen. De Raad adviseert in de toelichting nader in te gaan op de
onderlinge verenigbaarheid van de verschillende nieuwe maatregelen en het
wetsvoorstel zo nodig aan te passen.1. AlgemeenDe Raad van State onderschrijft de doelstellingen om een kwaliteitsimpuls
te geven aan het huidige stelsel van hoger en wetenschappelijk onderwijs (de
Raad doelt kennelijk op het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs)
en om dit stelsel meer internationaal gericht te maken. De Raad constateert
evenwel tegenstrijdigheid in de gekozen middelen om die doelstellingen te
bereiken en wel op drie punten. Op die punten komt de Raad terug in het vervolg
van zijn advies.Aan het advies van de Raad van State om in de toelichting nader in te
gaan op de onderlinge verenigbaarheid van de verschillende nieuwe maatregelen
in het kader van de kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs geef ik
gevolg. Ik zie echter geen aanleiding om het wetsvoorstel aan te passen. Voor
de redengeving hiervan moge ik verwijzen naar de onderdelen van dit nader
rapport waar ik reageer op de hierboven bedoelde punten uit het advies van
de Raad.2. Systematiek van leerrechtenHet nieuwe stelsel neemt de leerrechten als uitgangspunt. Elke student
krijgt een aantal leerrechten, die elk recht geven op een half jaar inschrijving
aan een instelling voor hoger onderwijs tegen een laag collegegeld. Bij verbruik
per leerrecht verplicht de student zich tot betaling van het collegegeld voor
de periode van een half jaar, en is de instelling verplicht om gedurende die
periode onderwijs voor de student te verzorgen. Na afloop van elk leerrecht
wordt de inschrijving automatisch verlengd, waarmee een nieuw leerrecht wordt
verbruikt, tenzij de student overstapt naar een andere instelling of zich
uitschrijft. Deze opzet moet leiden tot zowel meer keuzemogelijkheden en differentiatie
in het hoger onderwijs als grotere flexibiliteit en mobiliteit van studenten,
en daarmee tot meer vraagsturing in het hoger onderwijs.De Raad maakt hierover de volgende opmerkingen.a. Het voorstel kan niet los worden gezien van de aangekondigde ingrijpende
wijziging van de WHW. Zo zal de mogelijke invoering van zogeheten «domeinen»
of de verbreding van opleidingen gevolgen hebben voor de mogelijkheid om gedurende
een bacheloropleiding over te stappen naar een andere instelling. Nu de inhoud
van de wijzigingen van de WHW nog onvoldoende bekend is, is het niet goed
mogelijk te beoordelen hoe het systeem van leerrechten aansluit op het nieuwe
stelsel van hoger onderwijs. Tegelijkertijd wordt de invoering
van leerrechten ingepast binnen de bestaande en de te handhaven artikelen
van de WHW, hetgeen de vraag oproept hoe de bevoegdheden van de examencommissie
tot beoordeling of aan alle verplichtingen is voldaan, en van het instellingsbestuur
dat het diploma toekent zich verhouden tot de mogelijkheid om aan verschillende
instellingen onderwijsonderdelen te volgen. Zo is niet duidelijk welk bestuur,
krachtens artikel 7.8b van de WHW, aan het einde van het eerste jaar van inschrijving
een bindend advies moet uitbrengen. Evenmin is duidelijk welk instellingsbestuur
uiteindelijk een graad moet verlenen, als een student zich per half jaar aan
een andere instelling kan laten inschrijven. Voorts is niet duidelijk hoe
het voorstel zich verhoudt tot de door instellingen vast te stellen onderwijs-
en examenregeling als bedoeld in de artikelen 7.13 en 7.14 van de WHW. De
toelichting besteedt geen aandacht aan de inpassing van de voorgestelde wijziging
in de gehandhaafde bevoegdheden uit de bestaande WHW, noch aan de verhouding
tot de nieuw aangekondigde WHW. De Raad adviseert in de toelichting de noodzaak
en wenselijkheid thans tot invoering van leerrechten over te gaan van een
dragende motivering te voorzien, alsmede aandacht te besteden aan de verhouding
tot de bestaande en de nieuwe WHW, en zonodig het wetsvoorstel aan te passen.b. De invoering van een gedeelde bachelor-masterstructuur, in plaats
van de vroegere ongedeelde opleidingen, vond mede plaats om een geschikt moment
voor instap, tijdelijke uitstap of overstap te creëren1. Na het voltooien van zijn bacheloropleiding kan de student kiezen
voor doorstroming naar een master van zijn eigen instelling, een master van
een andere instelling of tijdelijk stoppen met zijn studie om werkervaring
op te doen.De bacheloropleiding vormt in beginsel een afgerond geheel, en verschaft
in de regel die kennis en vaardigheden die nodig zijn om de daarop aansluitende
masteropleidingen met succes af te ronden. Op het moment van de overgang van
de bachelor- naar de masteropleiding is de beoogde vraagsturing en mobiliteit
te realiseren. Voor mobiliteit nà de bacheloropleiding is de invoering
van leerrechten echter niet strikt nodig. Anders ligt dit bij de overstap
tijdens deze opleidingen. Op dit moment is het, met goedkeuring van de examencommissie,
reeds mogelijk om elders afzonderlijke studieonderdelen te volgen. Wanneer
studenten per cursusonderdeel overstappen naar andere instellingen of opleidingen,
moet de examencommissie van de instelling die uiteindelijk de graad van Bachelor
of Master uitreikt, beoordelen of de door de student behaalde vakken voldoende
zijn voor het toekennen van deze graden. Ook bij de toelating van een student
tot een aansluitende masteropleiding zal deze beoordeling moeten plaatsvinden.
Deze problematiek klemt sterk bij studies die opleiden tot een bepaald beroep,
of die civiel effect hebben, zoals de studies medicijnen of Nederlands recht.
Nog sterker geldt deze onduidelijkheid bij de beoordeling van stages en de
goedkeuring van stageplaatsen in het hoger beroepsonderwijs en bij medische
opleidingen. Hierbij is bijvoorbeeld niet duidelijk welke instelling verantwoordelijk
is voor welk specifiek onderdeel.Het ligt dan ook in de rede dat de overstap naar een andere opleiding
of instelling, al dan niet in het buitenland, zoveel mogelijk eerst na afronding
van de propedeuse of de bacheloropleiding plaatsvindt. De Raad adviseert in
de toelichting in te gaan op de verhouding tussen de uitgangspunten van de
bachelor-masterstructuur en het bevorderen van mobiliteit gedurende de bachelor-
of masteropleiding.c. Voor het vergroten van de mobiliteit onder studenten door het
vervangen van inschrijving per collegejaar door een inschrijving per half
jaar, alsmede de betaling van collegegeld per half jaar wordt uitgegaan van
de veronderstelling dat studenten zonder al te veel moeilijkheden kunnen overstappen
naar een andere instelling of opleiding. Dit veronderstelt dat instellingen
ook daadwerkelijk toestaan dat studenten gedurende de opleiding instromen
en dat elders behaalde vakken meetellen voor het behalen van de opleiding.
Voorts veronderstelt dit dat het onderwijs overal in semesters, en niet in
trimesters is verdeeld, en dat tentamens en andere toetsen, inclusief de herkansingen,
binnen één semester plaatsvinden. Ten slotte moeten deze opleidingen
ook voldoende op elkaar aansluiten qua opbouw, inhoud en niveau, zodat aansluitingsproblemen
voorkomen worden. De Raad acht het weinig aannemelijk dat instellingen hun
opleidingen zodanig op elkaar afstemmen dat aansluitingsproblemen
zoveel mogelijk worden voorkomen. Voorts zal het instellingsbestuur, wanneer
een student halverwege het studiejaar overstapt, informatie moeten inwinnen
bij de instelling waar de student eerder stond ingeschreven, teneinde een
studieadvies als bedoeld in artikel 7.8b, eerste lid, van de WHW te kunnen
afgeven, of om de studievoortgang, als bedoeld in artikel 7.9a, eerste lid,
vast te kunnen stellen. Dit zal leiden tot grotere administratieve lasten
voor instellingen. Voorts zal dit moeten leiden tot complexere examenreglementen
en zal het beroep op de examencommissie toenemen. De halfjaarlijkse verstrekking
van informatie over de studievoortgang aan de Informatie Beheer Groep (IBG)
brengt eveneens een hogere administratieve last voort. De toelichting besteedt
geen aandacht aan deze toename van de administratieve lasten. De Raad betwijfelt
dan ook op grond van het hierboven onder a, b, en c aangevoerde of het nieuwe
stelsel van leerrechten, met meer mobiliteit tijdens de opleidingen, zal leiden
tot een efficiëntere inrichting en verbetering van het onderwijs.Voor de vergroting van mobiliteit wordt een zekere mate van inwisselbaarheid
tussen verwante opleidingen verondersteld. Deze werkt echter weer belemmerend
op het streven naar meer differentiatie en biedt onvoldoende prikkels voor
studenten om over te stappen. Voor een goede wisselwerking in het gekozen
stelsel is een juiste balans nodig tussen enerzijds voldoende aansluiting
om overstappen reëel mogelijk te maken, en anderzijds voldoende verschillen
om overstappen aantrekkelijk te houden. De toelichting gaat echter niet in
op de spanning tussen deze uitgangspunten.De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op de verhouding tussen
differentiatie en mobiliteit, alsmede op de praktische gevolgen van het voorstel.2. Systematiek van leerrechtena. De Raad van State legt een relatie tussen de ingrijpende wijziging
van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en het
onderhavige wetsvoorstel. Ik heb begrip voor het standpunt van de Raad dat
zonder voldoende informatie over de inhoud van het voorstel voor de Wet op
het hoger onderwijs en onderzoek (WHOO) het moeilijk is een oordeel te geven
over de aansluiting van het stelsel van leerrechten op het nieuwe stelsel
van hoger onderwijs. In dit verband merk ik op dat invoering van de zogenoemde
domeinen in het hoger onderwijs niet wordt overwogen. Verder zal het leerrechtensysteem,
zoals thans voorgesteld, inhoudelijk onverkort worden overgenomen in het voorstel
voor de WHOO.De vragen van de Raad van State over de bevoegdheden van de examencommissie
en het instellingsbestuur en de verhouding tussen het onderhavige wetsvoorstel
en de onderwijs- en examenregeling beantwoord ik als volgt. De bevoegdheden
van de examencommissie en het instellingsbestuur wijzigen niet vanwege dit
wetsvoorstel: ik acht deze bevoegdheden afdoende om ook bij een verdergaande
flexibiteit en mobiliteit van studenten dan nu al het geval is tot gezaghebbende
uitspraken en besluiten te kunnen komen. Indien een student ook na de invoering
van de leerrechten aan (gelijksoortige) opleidingen van verschillende instellingen
onderwijs heeft gevolgd en tentamens heeft afgelegd, zal het instellingsbestuur
van de instelling waar de student op dat moment staat ingeschreven een beslissing
over een bindend advies of over graadverlening moeten nemen. In dit verband
is van belang dat een student die naar een nieuwe instelling overstapt, in
het kader van zijn inschrijving de desbetreffende examencommissie kan verzoeken
onderdelen van het curriculum van de opleiding die elders met succes zijn
afgerond, als vrijstellingen aan te merken. De bevoegdheid van een examencommissie
om vrijstellingen te verlenen is neergelegd in artikel 7.13, tweede lid, onderdeel
r, van de WHW.Het advies van de Raad van State om in de toelichting een dragende motivering
op te nemen over de noodzaak en wenselijkheid thans tot invoering van leerrechten
over te gaan en daarin aandacht te besteden aan de verhouding tussen de huidige
WHW en het nieuwe voorstel voor de WHOO neem ik over. Het advies van de Raad
het wetsvoorstel aan te passen neem ik, gelet op het bovenstaande, daarentegen
niet over. Ik teken daarbij nog aan dat in het voorstel voor de WHOO de systematiek
van leerrechten, collegegeldheffing, inschrijving en uitschrijving, dat in
het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld, inhoudelijk onverkort zal
worden ingebed. Het bedoelde voorstel voor de WHOO heeft eigenstandige
doelen die niet interferen met de voorliggende voorstellen. Er is sprake van
een eigenstandig wetsvoorstel Financiering in het hoger onderwijs, gelet op
de specifieke beleidsmatige aard daarvan zoals uiteengezet in de beleidsbrief
Financiering in het hoger onderwijs (brief van 29 oktober 2004, Kamerstukken
II, vergaderjaar 2004–2005, 29 853, nr. 1) en het daarover gevoerde
overleg met de Tweede Kamer, de samenhangende wijziging van de Wet studiefinanciering
2000 (WSF 2000) en tot slot de lange doorlooptijd die gepaard gaat met wijziging
van de systemen die de instellingen en de Informatie Beheer Groep hanteren
bij de uitvoering daarvan: tijdige behandeling van het wetsvoorstel is nodig
om deze wijzigingen invulling te kunnen geven.b. De Raad van State is van oordeel dat voor mobiliteit na de afronding
van een bacheloropleiding de invoering van leerrechten niet strikt nodig is.
Ik deel het oordeel van de Raad dat leerrechten voor de mobiliteit van studenten
die zich voor een masteropleiding hebben ingeschreven, minder betekenisvol
zijn dan bij de inschrijving voor – langer durende – bacheloropleidingen.
Met het oog op de afbakening van de overheidsverantwoordelijkheid voor de
bekostiging van deze opleidingen zijn leerrechten echter evenzeer van belang
voor masteropleidingen als voor bacheloropleidingen. Leerrechten in de masterfase
zijn overigens van belang om ook in die fase instellingen te prikkelen tot
kwalitatief hoogwaardig en doelmatig hoger onderwijs, gegeven de koppeling
aan de instellingsbekostiging.Het ligt vervolgens naar de mening van de Raad in de rede dat de overstap
van een student naar een andere opleiding of instelling zoveel mogelijk eerst
na afronding van de propedeutische fase of van de bacheloropleiding plaatsvindt.
Ik merk hierover op dat de overstap niet alleen tot die «natuurlijke
momenten» beperkt hoeft te blijven. Onverlet het belang van de genoemde
natuurlijke momenten kan een student ook tijdens of in de jaren na de propedeutische
fase om goede redenen van opleiding willen veranderen.Aan de aanbeveling van de Raad in de toelichting in te gaan op de verhouding
tussen de uitgangspunten van de bachelor-masterstructuur en het bevorderen
van mobiliteit gedurende de bacheloropleiding en de masteropleiding geef ik
gevolg.c. De Raad van State acht het weinig aannemelijk dat de instellingen
hun opleidingen zodanig op elkaar afstemmen dat aansluitingsproblemen zoveel
mogelijk worden voorkomen. Hij noemt in dat verband een aantal voorwaarden
waaraan moet zijn voldaan om de mobiliteit van studenten mogelijk te maken.
Ik deel de opvatting van de Raad niet dat instellingen hun opleidingen niet
zullen gaan afstemmen op de vraag van studenten zoals die zich bij overgang
en aansluiting zal voordoen. Daarbij teken ik aan dat het Nederlandse hoger
onderwijs uit een diversiteit aan instellingen en opleidingen bestaat, elk
met een eigen profiel, invulling van het pedagogisch-didactisch klimaat en
materiële voorzienigen: er is voor studenten voldoende te kiezen. Instellingen
zullen zich, naar ik verwacht, mede gelet op de bijbehorende financiële
prikkel, steeds meer gelegen laten liggen aan de verwachtingen van studenten,
waarbij zij zullen zorgdragen voor een adequate aansluiting tussen opleidingen
en onderdelen daarvan. Overigens is het van belang goed te volgen of de flexibiliteit
van het hoger onderwijs toeneemt, en welke belemmeringen waar nodig weggenomen
kunnen worden. Zo biedt de Inspectie van het onderwijs jaarlijks inzicht in
de toename van de flexibiliteit door de invoering van de bachelor-masterstructuur.
De invoering van leerrechten vormt weliswaar een prikkel voor de instellingen
om belemmeringen weg te nemen, maar zal gemonitord worden om goed zicht te
krijgen op de effecten.De Raad van State veronderstelt dat het leerrechtensysteem tot grote administratieve
lasten voor de instellingen zal leiden en signaleert dat aan de toename van
die lasten in de toelichting geen aandacht is besteed. In de toelichting is
over deze kwestie een passage opgenomen en ik ga er per saldo vanuit dat de
administratieve lasten zullen afnemen als gevolg van de voornemens betreffende
de wijziging van bepalingen over inschrijving en uitschrijving, de invoering
van leerrechten en de wijzigingen van de collegegeldheffing en terugbetaling
daarvan.Verder signaleert de Raad dat in de toelichting niet is ingegaan op de
spanning tussen het uitgangspunt van voldoende aansluiting om overstappen
reëel mogelijk te maken en het uitgangspunt dat er voldoende
verschillen zijn om overstappen aantrekkelijk te houden. Het advies van de
Raad in de toelichting in te gaan op de verhouding tussen differentiatie en
mobiliteit alsmede op de praktische gevolgen van het voorstel volg ik.3. Systematiek van de bekostigingHet nieuwe stelsel gaat uit van een bekostiging van de onderwijstaak voor
instellingen van hoger onderwijs, die per half jaar wordt vastgesteld en die
uitsluitend is gebaseerd op het aantal ingeschreven studenten met leerrechten.
De bekostiging houdt niet langer rekening met bijzondere omstandigheden, zoals
onderhoud van gebouwen, wachtgelden en extra bekostiging voor kunstopleidingen
en lerarenopleidingen. Volgens paragraaf 4.1 van de toelichting wordt
de herziening van de instellingsbekostiging voornamelijk geregeld in een nieuw
Bekostigingsbesluit WHW, en is hiervoor geen wijziging van de bestaande wettelijke
bepalingen vereist. De Raad kan dan ook nog geen oordeel geven over alle consequenties
van het nieuwe stelsel en behoudt zich het recht voor om in het advies over
het nieuwe Bekostigingsbesluit WHW terug te komen op het huidige voorstel,
voor zover dit op de bekostiging van de instellingen betrekking heeft. De
Raad wijst alvast op de consequenties die de gekozen wijze van financiering
kan hebben.a. Indien studenten uitsluitend na afloop van hun propedeuse of na
het behalen van de graad van Bachelor overstappen, zijn de schommelingen in
aantallen studenten voor instellingen te voorzien, en kunnen zij een verantwoorde
schatting maken hoeveel docenten en onderwijsruimte nodig zijn, en tegen welke
kosten. Indien het voorstel daadwerkelijk leidt tot meer mobiliteit van studenten
gedurende de opleidingen, worden instellingen geconfronteerd met moeilijk
voorspelbare halfjaarlijkse schommelingen in aantallen studenten. Van instellingen
wordt vereist dat per boekjaar een sluitende begroting wordt opgesteld, hetgeen
wordt bemoeilijkt door onzekerheid over de te schatten inkomsten. Voorts valt
moeilijker te berekenen hoeveel docenten en onderwijsruimte elk half jaar
nodig zijn. Bij onvoorziene instroming van grote aantallen studenten kan niet
tijdig worden voorzien in voldoende gekwalificeerde docenten en onderwijsruimte,
in het bijzonder waar het gaat om laboratoria. Dit zal een nadelig effect
hebben op de kwaliteit van het aangeboden onderwijs. Bij onvoorziene tegenval
doet zich juist het knelpunt van wachtgeld en leegstand voor. Een voldoende
aantal vaste docenten in verhouding tot tijdelijk personeel is van groot belang
voor de kwaliteit van de opleiding, mede in relatie tot de beschikbaarheid
van laboratoria en andere onderzoeksmogelijkheden. De kwaliteit van de docenten
bepaalt mede de concurrentiekracht van de instellingen. Indien door steeds
wisselende instroom van ingeschreven studenten, niet meer kan worden gegarandeerd
dat er voldoende inkomsten zijn om de vaste kosten van vaste docenten te betalen,
zal de kwaliteit van het onderwijs door onvoldoende gekwalificeerd personeel
dalen.De Raad adviseert in de toelichting aandacht te besteden aan deze consequentie.b. De afhankelijkheid van de bekostiging van wisselende aantallen
ingeschreven studenten veronderstelt dat instellingen voor hoger onderwijs
in Nederland, net als bepaalde instellingen voor hoger onderwijs in het Verenigd
Koninkrijk en in de Verenigde Staten van Amerika, beschikken over voldoende
reserves, hetgeen in Nederland in de regel niet of onvoldoende het geval is.
De toelichting besteedt geen aandacht aan instellingen die bijzondere lasten
hebben, zoals bijvoorbeeld relatief veel wachtgelders of achterstallig onderhoud,
of die in het bezit zijn van bijzondere monumentale gebouwen of bijzondere
collecties die veel onderhoud en investering vergen. Deze instellingen komen
in de nieuwe bekostigingssystematiek in een slechte uitgangspositie, omdat
zij al in het begin met grote extra uitgaven worden geconfronteerd.De Raad adviseert in de toelichting op de hierboven geschetste problemen
in te gaan en in het bijzonder op de problematiek van de benodigde financiële
reserves.3. Systematiek van de bekostiging Ik neem er kennis van dat de Raad van State bij gelegenheid van zijn advies
over het ontwerp voor een nieuw Bekostigingsbesluit WHW eventueel terugkomt
op het onderhavige voorstel, voorzover dit op de bekostiging van de instellingen
betrekking heeft.a. In de toelichting is nader ingegaan op de beoogde bekostigingssystematiek
en de gevolgen daarvan voor de instellingen. Met het nieuwe bekostigingsmodel
is het de bedoeling dat de instellingen de financiële gevolgen gaan ondervinden
van meer of minder ingeschreven studenten die een leerrecht aanwenden. Daarbij
teken ik aan dat op basis van de WHW de rijksbijdrage voor universiteiten
en hogescholen vanwege het verzorgen van initieel hoger onderwijs reeds mede
bepaald wordt op basis van aantallen studenten en hun studieresultaten. In
de nieuwe systematiek zal vanaf het begrotingsjaar 2008 bekostiging met name
op basis van het aantal studenten geschieden en in veel mindere mate dan nu
het geval is op basis van studieprestaties (ofwel het aantal verleende graden).
Door de verminderde afhankelijkheid van het aantal verleende graden is niet
alleen sprake van een minder kwetsbare bekostigingssystematiek maar is ook
sprake van een meer voorspelbaar en transparant beeld over de inkomsten die
een instelling gegeven haar inspanningen tegemoet kan zien. Instellingen ontvangen
een rijksbijdrage op basis van de inzet van leerrechten door studenten bij
inschrijving en behoeven niet in onzekerheid te verkeren over de slagingskansen
van deze studenten. Dat stelt een instelling in de gelegenheid om een welbewuste
keuze te maken over het aantal aan te stellen personeelsleden en de overige
voorzieningen en deze keuzes ook tijdig te kunnen herzien. Gegeven de bestedingsvrijheid
kan het instellingsbestuur daarbij eigenstandige keuzes maken waarbij de interne
allocatie van middelen geenszins overeenkomstig de bekostigingssystematiek
van de overheid behoeft te zijn. Verder merk ik op dat de rijksbijdrage aan
instellingen mede bepaald zal worden op basis van een onderwijsopslag (naast
het studentgebonden deel van de rijksbijdrage) waarmee een instelling de door
de Raad aangehaalde niet-studentgebonden voorzieningen kan blijven financieren.
Op basis van de conclusies van het onderzoek naar nut en noodzaak van de opslag
en naar de wijze waarop dynamisering van de onderwijsopslag invulling kan
krijgen, zal nadere besluitvorming plaatsvinden over continuering van de opslag
vanaf het begrotingsjaar 2010. In dit onderzoek wordt de motie-Visser betrokken
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2004–2005, 29 853, nr. 19).Het advies van de Raad van State om in de toelichting aandacht te besteden
aan de schommelingen in studentenaantallen als gevolg van de toegenomen mobiliteit
onder studenten en het eventueel niet tijdig kunnen voorzien in voldoende
gekwalificeerde docenten en voldoende onderwijsruimten neem ik over.b. Het beeld dat de Raad van State schetst dat instellingen in Nederland
in de regel niet of onvoldoende beschikken over reserves, herken ik niet.
Op basis van de jaarrekeningen van de universiteiten en hogescholen kan worden
vastgesteld dat instellingen voor hoger onderwijs in het algemeen over voldoende
reserves beschikken en deze bij hogescholen de laatste jaren weer toenemen.
Deze reserves worden door instellingen benut voor de nodige investeringen.
Ik zie gelet op het voorgaande geen aanleiding het advies van de Raad te volgen
om in de toelichting op deze problematiek in te gaan.4. Gevolgen voor afzonderlijke categorieën studentenDe Raad constateert dat in het voorstel de problematiek van het overgangsregime
en het toepassingsgebied onvoldoende is overdacht. Dit roept vragen op met
betrekking tot de positie van studenten die op 1 januari 2007 zijn ingeschreven,
maar nog niet zijn afgestudeerd en de positie van studenten in het niet-bekostigde,
aangewezen onderwijs, die recht hebben op studiefinanciering.a. Ingevolge artikel VI, eerste lid, treedt het nieuwe stelsel in
werking met ingang van 1 januari 2007, en is het stelsel vanaf 1 september
2007 van toepassing op personen die vóór 1 januari 2007
zijn ingeschreven. Artikel 7.42a van de WHW kent studenten die zich voor de
eerste keer aan een universiteit of hogeschool inschrijven leer- en uitlooprechten
toe. De omvang daarvan is geregeld in de artikelen 7.42b tot en
met 7.42d. Artikel 7.42f bepaalt dat degenen die een bachelor- of een masteropleiding
dan wel een daarmee vergelijkbare opleiding in het hoger onderwijs hebben
voltooid, geen aanspraak meer hebben op leer- en uitlooprechten. Artikel 18.58
van de WHW regelt dat de aanspraken van studenten die in het studiejaar 2006–2007
na afronding van hun studie een tweede studie volgen onaangetast blijven.Het voorstel bevat echter geen specifieke regels voor de vaststelling
van het aantal leerrechten dat studenten krijgen toegekend die op 1 januari
2007 al eerder in het hoger onderwijs waren ingeschreven en die onder het
oude stelsel al een aantal halve jaren aan studiefinanciering hebben verbruikt.Volgens paragraaf 3.1.3 van de memorie van toelichting hebben alle
voor 1 januari 2007 ingeschreven studenten een volledige aanspraak op
leerrechten, wanneer zij ook na 1 januari 2007 ingeschreven blijven en
in het studiejaar 2007–2008 deze inschrijving herbevestigen. Zij hebben
aanspraak op leerrechten behorend bij de betrokken opleiding ongeacht het
aantal jaren dat nog nodig is om de studie af te ronden. Op deze wijze is
er geen sprake van inperking van rechten van zittende studenten of de problematiek
van vaststelling van het verbruik in het verleden, aldus de toelichting.Dit zou betekenen dat alle ingeschreven studenten het maximale aantal
leerrechten krijgen toegekend, zonder dat enig onderscheid wordt gemaakt naar
het aantal jaren dat zij onder het oude stelsel reeds waren ingeschreven.
Naar het oordeel van de Raad valt deze maximale toekenning niet uit de tekst
van de WHW af te leiden. Bovendien zou het toekennen van extra leerrechten
aan bijna afgestudeerde studenten afbreuk doen aan het streven om studenten
sneller te laten afstuderen. De toelichting bevat ook geen rechtvaardiging
om studenten die al een aantal jaren gestudeerd hebben, te behandelen alsof
zij voor de eerste keer in het hoger onderwijs worden ingeschreven, anders
dan een verwijzing naar problemen die de verrekening van het aantal genoten
jaren hoger onderwijs meebrengt.De Raad adviseert aan het voorstel een regeling toe te voegen van de toekenning
van leerrechten aan reeds eerder ingeschreven studenten, waarbij rekening
wordt gehouden met het aantal jaren dat zij reeds waren ingeschreven.b. Ingevolge artikel 7.1, tweede lid, van de WHW is titel 3 van hoofdstuk
7 van deze wet, en daarmee ook de in te voegen paragraaf over leerrechten,
niet van toepassing op niet-bekostigde, aangewezen opleidingen. De toelichting
bevat geen motivering waarom het stelsel aan leerrechten gekoppelde collegekredietfaciliteiten
uitsluitend van toepassing is op bekostigde opleidingen, en niet op niet-bekostigde,
aangewezen opleidingen. Het voorstel besteedt geen aandacht aan de vraag of
studenten aan deze instellingen, die thans op grond van artikel 2.9 van de
WSF 2000 studiefinanciering ontvangen, ook een collegegeldkrediet kunnen krijgen,
en hoe dat werkelijk is geregeld. De tekst van artikel 3.16a, derde lid, van
de WSF 2000 lijkt uitsluitend betrekking te hebben op bekostigd hoger onderwijs,
maar sluit aangewezen onderwijs niet uitdrukkelijk uit. Ook de definitie van
collegegeldkrediet in artikel 1.1 van de WSF 2000, gelezen in samenhang met
de definitie van hoger onderwijs in deze bepaling, alsmede met de artikelen
2.9 en 5.2 van deze wet, sluit zulks niet uit.De Raad wijst erop dat het toekennen van collegegeldkrediet aan studenten
in het niet-bekostigde onderwijs past in het streven naar meer vraagsturing.
Bovendien bevat de studiefinanciering thans een normbedrag voor collegegeld,
dat ook wordt verstrekt aan studenten in het aangewezen onderwijs. Deze bijdrage
zal in de regel niet voldoende zijn voor de financiering van het collegegeld.
De afschaffing van dit bedrag voor deze categorie studenten verdient dan ook
nadere motivering.De Raad adviseert het al dan niet van toepassing zijn van de mogelijkheid
van collegegeldkrediet voor studenten in het aangewezen onderwijs, duidelijk
te regelen en de gemaakte keuze te motiveren.4. Gevolgen voor de afzonderlijke categorieën studentena. Naar het oordeel van de Raad van State is de problematiek van
het overgangsregime onvoldoende overdacht. De Raad signaleert in dat verband
dat alle ingeschreven studenten het maximale aantal leerrechten wordt toegekend,
zonder dat enig onderscheid wordt gemaakt naar het aantal jaren dat zij onder
het oude stelsel reeds waren ingeschreven. Dit valt naar zijn oordeel niet
uit de tekst van de WHW af te leiden. Met de Raad ben ik eens dat met
name voor studenten die voorafgaand aan het tijdstip van inwerkingtreding
van het wetsvoorstel in het hoger onderwijs zijn ingeschreven, niet duidelijk
is geregeld dat zij over het maximaal aantal leerrechten zullen beschikken.
Dit is in het wetsvoorstel aangescherpt. Ik voeg hier wel aan toe dat een
student die voor een masteropleiding is ingeschreven, slechts het maximaal
aantal leerrechten voor die opleiding toekomt.De Raad van State merkt op dat de toelichting onvoldoende rechtvaardiging
bevat om een dergelijk overgangsregime in het wetsvoorstel op te nemen. De
toelichting is op dit punt aangevuld.Het advies van de Raad aan het voorstel een regeling toe te voegen over
de toekenning van leerrechten aan reeds eerder ingeschreven studenten, waarbij
rekening wordt gehouden met het aantal jaren dat zij reeds waren ingeschreven,
volg ik niet. Indachtig eerdere ervaringen bij de herziening van de collegegeldsystematiek
en van de systematiek van studiefinanciering ben ik zeer terughoudend met
het met terugwerkende kracht beperken van rechten van studenten, wat het geval
zou zijn indien de bedoelde regeling aan het wetsvoorstel zou worden toegevoegd.
Dit laat onverlet dat het voor studenten van belang is tijdig af te studeren.
Een prikkel daartoe blijft bestaan via de aanspraken op studiefinanciering
(prestatiebeurs) die niet wijzigen door de invoering van leerrechten. Indien
een student in zijn laatste jaar voor het afstuderen alsnog leerrechten krijgt
(een perspectief op enkele jaren studeren tegen het wettelijk collegegeld),
dan zal die student zich bovendien gemotiveerd weten om de studie af te ronden
vanwege het perspectief op een carrière op de arbeidsmarkt (loonderving
bij langere studieduur).b. De opmerkingen van de Raad van State over het al dan niet van
toepassing zijn van de mogelijkheid van collegegeldkrediet voor studenten
in het aangewezen onderwijs brengt mij tot de volgende verheldering. Het collegegeldkrediet
is onderdeel van de studiefinanciering.Er wordt dan ook geen onderscheid gemaakt tussen bekostigde en aangewezen,
niet-bekostigde opleidingen waarvoor men studiefinanciering kan ontvangen.
In beide gevallen kan men straks collegegeldkrediet ontvangen. Ik deel de
mening van de Raad dat dit past in het streven naar meer vraagsturing. Wel
heb ik gekozen voor een maximum collegegeldkrediet van vijf keer het wettelijk
collegegeld om te voorkomen dat zeer hoge collegegelden in met name het niet-bekostigd
onderwijs via deze route door de overheid worden gefinancierd. Ter verduidelijking
zijn het wetsvoorstel en de toelichting aangepast, waardoor een en ander explicieter
is geformuleerd.5. Positie van uitgelote studenten medicijnenIngevolge artikel 7.42f, eerste lid, van de WHW hebben degenen aan wie
de graad Bachelor of een ander diploma in het hoger onderwijs is verleend,
geen aanspraak meer op leer- en uitlooprechten voor een bacheloropleiding.
Ingevolge het tweede lid van dit artikel hebben degenen aan wie al de graad
Master of een ander vergelijkbaar diploma is verleend, geen aanspraak meer
op leer- en uitlooprechten voor een masteropleiding. Ingevolge artikel 7.42g
is het voorgaande artikel niet van toepassing op degenen die voor de eerste
maal een opleiding op het gebied van onderwijs of gezondheidszorg gaan volgen.Volgens paragraaf 3.2 van de toelichting gaat het hierbij om opleidingen
die in het onderdeel Onderwijs of Gezondheidszorg van het Centraal register
opleidingen hoger onderwijs (CROHO) staan vermeld en wordt deze uitzondering
ingegeven door de specifieke verantwoordelijkheid van de overheid voor deze
sectoren en voor de arbeidsmarktproblematiek.De Raad wijst erop dat niet alle opleidingen die betrekking hebben op
gezondheidszorg in het CROHO onder het domein Gezondheidszorg staan geregistreerd.
Nu uitsluitend de registratie van de eerder gevolgde opleiding als criterium
wordt gebruikt, leidt dit ertoe dat studenten die al een opleiding hebben
gevolgd die onder Gezondheidszorg staat geregistreerd, zoals bijvoorbeeld
de opleiding Health Law, geen nieuwe leerrechten krijgen, terwijl studenten
die een vergelijkbare of zelfs dezelfde opleiding hebben gevolgd, die echter
onder een ander domein staat geregistreerd, wel nieuwe leerrechten ten behoeve
van een opleiding Gezondheidszorg toegekend krijgen. Deze problematiek doet
zich in het bijzonder voor bij uitgelote studenten geneeskunde, die, in afwachting
van een nieuwe loting voor deze studie, tijdelijk een verwante studie volgen,
en bij studenten die vanuit het hoger beroepsonderwijs willen
doorstromen naar de universiteit, zoals HBO-verpleegkundigen die daarna de
opleiding nurse practitioner willen volgen of geneeskunde willen gaan studeren.
De Raad acht deze situatie onwenselijk, te meer nu artikel 7.42g juist beoogt
het aantal studenten in opleidingen op het gebied van gezondheidszorg, waarvoor
nu een numerus fixus bestaat, te vergroten.Hij adviseert een voorziening te treffen voor de bedoelde categorieën
studenten en daarbij duidelijker aan te geven welke opleidingen in het CROHO
vallen onder de noemer «Gezondheidszorg».5. Positie van uitgelote studenten medicijnenHet advies van de Raad van State om in het wetsvoorstel een voorziening
te treffen voor onder meer studenten die een opleiding willen gaan volgen
die in het Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO) valt onder
het CROHO-onderdeel Gezondheidszorg en die al leerrechten hebben aangewend
vanwege het volgen van een (deel van een) andere opleiding binnen of buiten
dit onderdeel van het CROHO, geeft mij aanleiding tot de volgende reactie.
Kennelijk heeft de Raad het oog op uitgelote studenten geneeskunde die een «parkeerstudie»
volgen. De keuze door een student om bij uitloting een andere opleiding te
volgen dan geneeskunde is een vrijwillige. Er is geen noodzaak dat iemand
kiest voor inschrijving bij een «parkeerstudie» om de tijd te
overbruggen, totdat de mogelijkheid zich aandient voor een opleiding waar
het hart (meer) ligt. De studiekeuze is geen vrijblijvende keuze. Wel voorziet
het wetsvoorstel in artikel 7.42g van de WHW in nieuwe leerrechten om zogezegd
extra handen aan het bed en extra mensen voor de klas te krijgen. Het streven
is er niet op gericht om binnen of tussen de maatschappelijke sectoren Onderwijs
en Gezondheidszorg personele verschuivingen te ondersteunen via extra leerrechten.
Gelet op het voorgaande zie ik geen reden om het advies van de Raad te volgen
en een voorziening te treffen voor «parkeerstudenten».De aanbeveling van de Raad van State om duidelijker aan te geven welke
opleidingen in het CROHO vallen onder het CROHO-onderdeel Gezondheidszorg
versta ik zo dat niet alleen helder moet zijn welke opleidingen in dat onderdeel
zijn geregistreerd maar dat er ook sprake moet zijn van helderheid over de
achtergrond van deze indeling. Uit het CROHO blijkt ondubbelzinnig welke opleidingen
in welk onderdeel zijn geregistreerd. De Informatie Beheer Groep maakt deze
informatie onder meer via haar website voor alle betrokkenen inzichtelijk.
Bij de daadwerkelijke registratie van de opleidingen in een bepaald onderdeel
zal ik nadrukkelijker dan reeds het geval is (laten) toetsen of de beoogde
indeling inhoudelijk en ook anderszins opportuun is.6. Positie van buitenlandse studentenIngevolge artikel 7.48, tweede lid, van de WHW betalen studenten die zijn
ingeschreven aan een instelling voor hoger onderwijs buiten Nederland doch
in Nederland onderwijs genieten slechts het verschil tussen de reeds betaalde
bijdrage en het hogere Nederlandse collegegeld. Ingevolge het derde lid van
deze bepaling kunnen studenten worden vrijgesteld van collegegeld indien het
buitenlandse collegegeld hoger of gelijk is aan het Nederlandse collegegeld.
Volgens paragraaf 3.6 van de toelichting is in Europees verband afgesproken
dat uitwisselingsstudenten met gesloten beurzen gebruik kunnen maken van onderwijs.De Raad wijst erop dat de werving van buitenlandse studenten door Nederlandse
universiteiten en hogescholen hierdoor onaantrekkelijk wordt, omdat de Nederlandse
instellingen hiervoor geen of weinig bekostiging ontvangen, terwijl zij wel
moeten investeren in voorzieningen voor buitenlandse studenten zoals taalcursussen
of het geven van onderwijs in het Engels.De Raad adviseert in de toelichting aan te geven hoe dit probleem kan
worden ondervangen.6. Positie van buitenlandse studentenDe opmerkingen die de Raad van State heeft gemaakt over de positie van
de buitenlandse studenten die in het buitenland een eerste inschrijving kennen
en derhalve bij een tweede inschrijving aan een Nederlandse instelling geen
collegegeld verschuldigd zijn, geven mij aanleiding om mijn beleidsvoornemen
als volgt te verhelderen. Het wetsvoorstel beoogt een bestaande afspraak en
praktijk een wettelijke basis te geven, namelijk om in Europees verband uitwisselingsstudenten
in de gelegenheid te stellen met gesloten beurzen gebruik te
maken van onderwijs bij de deelnemende Europese instellingen: de «zendende»
instelling ontvangt bekostiging en aldaar is de student in voorkomende gevallen
collegegeld verschuldigd. De huidige bepalingen in de WHW vereisen dat een
student zich laat inschrijven om gebruik te kunnen maken van de voorzieningen
van de instellingen, waarbij hij collegegeld verschuldigd is, en staan dan
ook op gespannen voet met de bestaande praktijk. Het voorstel beoogt deze
spanning op te lossen. Deze studenten dienen zich in te laten schrijven maar
zijn vrijgesteld van aanwending van leerrechten en betaling van het (instellings)collegegeld.
Een dergelijke inschrijving levert geen aanspraak op studiefinanciering op.
In de vigerende bekostigingspraktijk is reeds rekening gehouden met de hiervoor
bedoelde afspraak: uitwisselingsstudenten worden niet geacht te worden opgegeven
voor bekostiging. Het wetsvoorstel verandert daarmee niet de feitelijke bekostigingspraktijk
(berekenen van de rijksbijdrage en mogelijkheden om deze aan te wenden).De Raad wijst er verder op dat de werving van buitenlandse studenten door
Nederlandse instellingen als gevolg van het uitgangspunt van «gesloten
beurzen» onaantrekkelijk wordt.Deze constatering van de Raad onderschrijf ik niet. Het wetsvoorstel codificeert
de huidige bekostigingssituatie waarmee van een verandering – meer of
minder aantrekkelijk – geen sprake is.Gelet op het bovenstaande zie ik dan ook geen aanleiding om tot aanvullende
maatregelen te komen en volg ik het advies van de Raad om de toelichting op
dit punt uit te breiden niet.7. Vervanging RaulinvergoedingVolgens paragraaf 9.2.1 van de toelichting heeft de invoering van
het collegegeldkrediet gevolgen voor de Raulinvergoeding voor studenten uit
de EER-landen en uit Zwitserland. Deze studenten ontvangen een bedrag ter
hoogte van de basisbeurs voor thuiswonenden, ter compensatie van het te betalen
collegegeld. Het collegegeldkrediet zal deze vergoeding vervangen, zodat nieuwe
studenten uit deze landen geen recht meer hebben op de Raulinvergoeding, maar
nu aanspraak kunnen maken op het collegegeldkrediet.In het arrest-Bidar van 15 maart 2005 oordeelde het Hof van Justitie
van de Europese Gemeenschappen dat steun aan legaal in de lidstaat verblijvende
studenten die wordt toegekend ter dekking van hun kosten van levensonderhoud,
in de vorm van een gesubsidieerde lening, dan wel als beurs, onder de werking
van het discriminatieverbod van artikel 12 van het EG-Verdrag valt1. Voorts oordeelde het Hof in deze zaak dat artikel 12
van het EG-Verdrag in de weg staat aan een nationale regeling die studenten
slechts recht geeft op steun ter dekking van hun kosten van levensonderhoud
indien zij in de ontvangende lidstaat gevestigd zijn, en die tegelijkertijd
uitsluit dat een onderdaan van een andere lidstaat als student de status van
gevestigd persoon kan verwerven, ook al verblijft die onderdaan legaal in
de ontvangende lidstaat, en heeft hij er een groot deel van zijn middelbaar
onderwijs gevolgd, waardoor hij een reële band met de samenleving van
deze staat heeft gelegd. De toelichting besteedt geen aandacht aan de gevolgen
van dit arrest, waar het gaat om de mogelijkheid dat studenten die burger
van de Europese Unie zijn op basis van deze uitspraak aanspraak kunnen maken
op studiefinanciering voor het levensonderhoud. Evenmin besteedt de toelichting
aandacht aan de consequenties van richtlijn 2004/38, die op 30 april
2006 moet zijn geïmplementeerd, en in het bijzonder van artikel 24, tweede
lid, van deze richtlijn, voor de aanspraken van studenten uit de EER-landen
en uit Zwitserland op een bijdrage in de kosten van het levensonderhoud2. De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op de
gevolgen van het arrest-Bidar en van richtlijn 2004/38. 7. Vervanging RaulinvergoedingDe Raad van State adviseert in de toelichting in te gaan op de gevolgen
van het arrest-Bidar en van richtlijn 2004/38/EG. De toelichting is op dit
punt aangevuld met een passage over de aanspraken van studenten uit andere
EER-landen en Zwitserland op studiefinanciering voor levensonderhoud.8. StudiefinancieringHet voorstel leidt tot afzonderlijke vormen van studiefinanciering voor
het levensonderhoud en voor het collegegeld. Naast de basisbeurs, die al dan
niet in een lening kan worden omgezet, komt er een afzonderlijk collegegeldkrediet.
De hoogte daarvan is afhankelijk van het collegegeld dat een student moet
betalen. De Raad onderkent het belang van deze extra financiële voorziening
voor studenten, maar wijst erop dat de introductie van het collegegeldkrediet
leidt tot een ingewikkelder stelsel van studiefinanciering. Het stelsel kent
verder naast leerrechten ook uitlooprechten en extra leerrechten, en naast
het wettelijke collegegeld, het instellingscollegegeld en, in ieder geval
tot 2010, het gemaximeerde collegegeld. Voorts komen er een afzonderlijk terugbetalingsregime
voor binnenlandse belastingplichtigen en een voor zowel degenen die vóór
het studiejaar 2007–2008 studiefinanciering ontvingen als voor de buitenlandse
debiteuren. Binnen deze categorie wordt bovendien op sommige onderdelen nog
onderscheid gemaakt.De toelichting gaat er in de paragrafen 8.1 en 11 van uit dat het voorstel
uitvoerbaar is en dat de administratieve lasten van de instellingen en de
studenten zullen afnemen door het vervallen van regels met betrekking tot
de begroting van instelling en de inschrijving per studiejaar. De Raad wijst
echter op het risico dat de voordelen van dit nieuwe stelsel teniet worden
gedaan door de verregaande complexiteit daarvan. Hij adviseert in de toelichting
op dit gevaar in te gaan en de systematiek zo veel mogelijk te vereenvoudigen.
Daarnaast adviseert de Raad in de toelichting in te gaan op de wijze waarop
voorlichting over het nieuwe systeem aan de studenten zal plaatsvinden.8. StudiefinancieringDe opmerkingen van de Raad van State over de complexiteit van de onderscheiden
maar samenhangende stelsels van leerrechten, collegegeld en studiefinanciering
brengen mij tot de volgende verheldering.De leerrechten en het collegegeldkrediet zijn nieuwe elementen in de financiering
van het hoger onderwijs die de studenten zich eigen moeten maken. Wat betreft
de systematiek van de leerrechten is het zo dat met de keuze voor meer vraagsturing
door studenten bewust gekozen wordt voor een systeem dat aandacht van studenten
vraagt.Het collegegeldkrediet is een uitbreiding van de studiefinanciering die
zorgt voor een verbinding met het stelsel van leerrechten. De Raad onderkent
het belang van deze extra financiële voorziening in zijn advies.Het studiefinancieringsstelsel wordt overigens op een aantal terreinen
juist eenvoudiger. De opbouw van het normbudget wordt beperkt tot twee categorieën
en in het nieuwe systeem is er één terugbetalingssystematiek
in plaats van een annuïteitensystematiek en een draagkrachtregeling.
Daarnaast is de nieuwe inkomensafhankelijke terugbetalinssystematiek eenvoudiger
en transparanter dan de bestaande draagkrachtregeling. De laatste kent vier
verschillende groepen debiteuren en naast de vrije voet drie schijven met
verschillende terugbetalingspercentages. In het nieuwe regime worden drie
groepen debiteuren onderscheiden en is er boven de vrije voet één
terugbetalingspercentage.De Raad van State gaat expliciet in op de keuze voor twee terugbetalingssystematieken,
waarbij nog een aparte positie voor debiteuren is gecreëerd die niet
binnenlands belastingplichtig zijn. Ik erken dat dit het geheel er niet eenvoudiger
op maakt. De keuze voor twee terugbetalingssystematieken komt evenwel voort
uit de onmogelijkheid om het bestaande terugbetalingssysteem met terugwerkende
kracht te wijzigen. Voor zittende studenten kunnen de regels rond afbetalen
niet tussentijds worden gewijzigd; het is derhalve noodzakelijk dat het oude
terugbetalingssysteem voor deze groep blijft bestaan. De omvang van het oude
systeem wordt wel zoveel mogelijk beperkt door studerenden die onder het oude
terugbetalingsregime vallen, de mogelijkheid te geven om te kiezen voor het
nieuwe regime. Een aparte positie wordt ingenomen door debiteuren die onder het nieuwe
regime vallen maar niet-binnenlands belastingplichtig zijn. Deze betalen terug
volgens de oude systematiek, zij het dat de nieuwe terugbetalingstermijn wordt
gehanteerd. Het hanteren van de oude terugbetalingssystematiek voor deze groep
vind ik verantwoord, omdat anders risico’s van misbruik en oneigenlijk
gebruik zouden worden vergroot. Bij deze debiteuren is het lastig het inkomen
te bepalen, omdat de Belastingdienst hun inkomen niet kent. Door deze debiteuren
volgens de annuïteitensystematiek te laten terugbetalen hoeft het inkomen
niet te worden achterhaald. Dat voor deze groep debiteuren de nieuwe terugbetalingstermijn
wordt gehanteerd maakt, vanuit het perspectief van debiteur en de uitvoering,
het terugbetalingssysteem niet ingewikkelder. De debiteur kan eerst niet-binnenlands
belastingplichtig zijn en in een later jaar wel binnenlands belastingplichtig
worden of omgekeerd. De debiteur switcht dan van terugbetalingssysteem; feitelijk
beïnvloedt dit alleen de hoogte van zijn maandbetaling in een nieuw terugbetalingsjaar.
Door de keuze voor de 25-jaarstermijn voor niet-binnenlands belastingplichtige
debiteuren verandert de terubetalingstermijn niet, wanneer deze debiteuren
op enig moment binnenlands belastingplichtig worden. Dit zou wel het geval
zijn als gekozen was voor de 15-jaarstermijn voor deze niet-binnenlands belastingplichtige
debiteuren. Dit zou vooral in die gevallen waarin de 15-jaarstermijn al is
verlopen, voor problemen zorgen. Daarom is gekozen de terugbetalingstermijn
van 25 jaar voor deze groep wel van kracht te laten zijn. Voor verreweg de
meeste studenten zal overigens gelden dat zij slechts met één
terugbetalingssysteem te maken zullen krijgen.Wat betreft de samenhang tussen de stelsels merk ik op dat hiermee bij
de totstandkoming van dit wetsvoorstel terdege rekening is gehouden. Zo is
er gekozen voor een collegegeldkrediet waarvan de hoogte afhangt van de hoogte
van het te betalen collegegeld. Hierdoor worden beide stelsels met elkaar
verbonden. Daarbij loopt de termijn waarbinnen men het collegegeldkrediet
kan benutten (gelijk aan de aanspraak op studiefinanciering), overigens niet
gelijk op met die van de leerrechten en uitlooprechten. Dit geeft de studenten
die uit hun leerrechten en uitlooprechten zijn gelopen, de gelegenheid om
nog enige tijd de kosten van een hoger instellingscollegegeld te financieren
met behulp van studiefinanciering.De verschillen in de twee stelsels zijn deels te verklaren uit de verschillende
doelstellingen die nagestreefd worden. Met de leerrechten ondersteunt de overheid
de student in de kosten van een opleiding, terwijl de studiefinanciering ook
als een ondersteuning in de kosten van levensonderhoud is bedoeld. Dit leidt
tot verschillende keuzes voor de verschillende stelsels.Per saldo ben ik van mening dat de nieuwe stelsels voor studenten en instellingen
begrijpelijk en uitvoerbaar zijn. Ik onderschrijf daarbij het belang dat de
Raad van State hecht aan de communicatie over deze stelsels, mede om te voorkomen
dat de voordelen op het gebied van de verlichting van de administratieve lasten
te niet worden gedaan door de inrichting van de onderscheiden stelsels. Overeenkomstig
het advies van de Raad is in de toelichting aandacht gegeven aan voorlichting
over het nieuwe systeem aan studenten.9. Samenhang van het voorstel met de Aanpassingswet AwirHet voorstel bevat begrippen en regels voor de draagkrachtbepaling van
hen die een studieschuld dienen terug te betalen1.
Deze begrippen, zoals «gecorrigeerd verzamelinkomen» en een specifiek
partnerbegrip, en de daarop aansluitende regels waarvan het begin van het
cursusjaar 2007–2008 het tijdstip van de beoogde inwerking is2, zijn nagenoeg alle ontleend aan de bestaande Wet studie-financiering
2000. Inmiddels is de parlementaire behandeling van de Aanpassingswet Algemene
wet inkomensafhankelijke regelingen (Aanpassingswet Awir) waarmee onder meer
de Wet studiefinanciering 2000 wordt herzien, in een vergevorderd stadium
gekomen3. Ingevolge deze aanpassingswet zal wijziging
worden aangebracht in de hiervoor bedoelde begrippen en regels en in andere
begrippen en regels van de Wet studiefinanciering 2000 die niet in het voorstel
zijn begrepen. De achtereenvolgende tranches van de Awir-wijzigingen van de
Wet studiefinanciering 2000 treden in werking met ingang van 1 januari
2006, 1 januari 2007 en 1 januari 20084.
Bij vergelijking van het voorstel van wet, dat bij de Raad op
21 juli 2005 aanhangig is gemaakt, met de Aanpassingswet Awir moet worden
vastgesteld dat in het voorstel, mede gelet op verschillende regimes voor
de inwerkingtredingtijdstippen1, geen rekening
is gehouden met de hiervoor bedoelde wijzigingen in de Aanpassingswet Awir.
De tot nu toe gevolgde procedure brengt mee dat artikel IV van het onderhavige
wetsvoorstel feitelijk achterhaald is door de eerder ingediende Aanpassingswet
Awir, zoals deze aan de Eerste Kamer is voorgelegd. Tevens kan worden vastgesteld
dat de tekst van dit laatste voorstel van wet zoals deze bij de Eerste Kamer
ligt bijna een half jaar bekend was ten tijde van de aanhangigmaking van het
onderhavige voorstel bij de Raad.Het voorgaande brengt mee dat het voorstel, voorzover dat niet wordt geactualiseerd
ingevolge de Aanpassingswet Awir, met een verouderde inhoud wordt voorgelegd
aan de Tweede Kamer. Tijdens de parlementaire behandeling zal het voorstel
dan alsnog moeten worden geactualiseerd vanuit de Aanpassingswet Awir. De
Raad tekent hierbij aan dat over de samenhang van het voorstel met de Aanpassingswet
Awir en van de daarmee samenhangende complicaties en de nog te volgen stappen
geen enkele mededeling wordt gedaan in de memorie van toelichting.De Raad adviseert dit laatste alsnog te doen en het voorstel met het oog
op de Aanpassingswet Awir alsnog te actualiseren. Voor zover die actualisering
tot inhoudelijke wijzigingen van het wetsvoorstel leidt, gaat de Raad ervan
uit dat die wijzigingen ter advisering aan hem zullen worden voorgelegd.9. Samenhang van het voorstel met de Aanpassingswet AwirDe Raad van State wijst erop dat er in het wetsvoorstel geen rekening
is gehouden met de Aanpassingswet Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen
(Aanpassingswet AWIR). De Raad heeft daarin gelijk. Er is destijds geen rekening
gehouden met deze Aanpassingswet vanwege het feit dat een wijzigingswet in
voorbereiding was die de Aanpassingswet zou gaan wijzigen (Wijziging van de
Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en enige andere wetten). Deze
wijzigingswet is inmiddels ingediend bij de Tweede Kamer. In het licht van
de opmerking van de Raad heb ik ervoor gekozen om zowel de wijzigingen naar
aanleiding van de Aanpassingswet AWIR als die van de bovengenoemde wijzigingswet
te verwerken in dit wetsvoorstel. Voor het oude systeem wordt tot 1 januari
2008 nog met een aantal oude begrippen gewerkt vanwege de gekozen trapsgewijze
afbouw van de correctie op het verzamelinkomen. Deze begrippen worden per
1 januari 2008 gewijzigd in de per genoemde datum geldende termen uit
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (AWIR). Dit wetsvoorstel wijzigt
derhalve ook de Aanpassingswet AWIR, aangezien een aantal wijzigingen nu in
dit wetsvoorstel is opgenomen en daardoor uit de Aanpassingswet AWIR kunnen
worden geschrapt. Voor het nieuwe terugbetalingssysteem ben ik daarbij direct
uitgegaan van de begrippen uit de AWIR. De nieuwe terugbetaling start vanwege
de kalenderjaarsystematiek in de terugbetaling immers pas feitelijk per 1 januari
2008.10. Voor een redactionele kanttekening verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.10. Redactionele kanttekeningDe redactionele kanttekening van de Raad van State heb ik overgenomen.Van de gelegenheid maak ik gebruik nog enige wijzigingen van inhoudelijke,
technische en redactionele aard in het wetsvoorstel aan te brengen. De toelichting
is in dit verband waar nodig aangevuld. De inhoudelijke wijzigingen in het
wetsvoorstel licht ik hieronder toe.a. In artikel 2.6, derde lid, (artikel I, onderdeel C) is een koppeling
gelegd tussen de leerrechtensystematiek en de bekostiging van het hoger onderwijs.
Hierdoor kan de derde volzin van het vierde lid vervallen; verwezen wordt
ook naar de wijziging onder c. De materie die in de eerste en tweede volzin
van dat artikellid is geregeld, wordt thans vastgelegd in artikel 7.42a, eerste
lid. Daarom kan het volledige derde lid van artikel 2.6 worden geschrapt. b. In artikel 7.42 (artikel I, onderdeel Q) is omwille van de uitvoerbaarheid
aangegeven dat de inschrijving wordt beëindigd in de tweede maand na
de maand dat een student daartoe een verzoek heeft gedaan.c. In artikel 7.42a betreffende de aanspraak op leer- en uitlooprechten
(artikel I, onderdeel R) is een zodanige aanpassing aangebracht dat de impliciete
vereiste in de vervallen derde volzin van artikel 2.6, vierde lid, dat een
student in nabijheid van Nederland moet wonen om daadwerkelijk in Nederland
onderwijs te kunnen volgen en te kunnen meetellen bij het bepalen van de rijksbijdrage,
expliciet betrokken wordt bij het bepalen of een student aanspraak heeft op
leer- en uitlooprechten. Een student die gelet op zijn nationaliteit aanspraak
kan maken op leer- en uitlooprechten, moet wonen in Nederland, Bremen, Nedersaksen,
Noordrijn-Westfalen, Vlaanderen of Brussel om deze aanspraak daadwerkelijk
te kunnen effectueren.d. In artikel 7.42a, eerste lid, (artikel I, onderdeel R) is voor
de Open Universiteit eveneens de leerrechtensystematiek ingevoerd, waarbij
rekening is gehouden met het specifieke karakter van deze instelling. Dit
vloeit voort uit de afspraken die daarover met het instellingsbestuur van
de Open Universiteit zijn gemaakt. Dit betreft de gevolgen van het verzorgde
afstandsonderwijs (een student aan de Open Universiteit mag het onderwijs
ook buiten Nederland volgen) en de inschrijving per onderwijseenheid (de leerrechten
bij de Open Universiteit zijn niet beperkt in de tijd maar in de hoeveelheid).e. In artikel 7.47 betreffende de voldoening van het collegegeld
(artikel I, onderdeel X) is aangegeven dat een instellingsbestuur overeenkomstig
de huidige situatie het collegegeld kan heffen voor een periode van een jaar
ineens in plaats van in zes maandelijkse termijnen. Dit laat onverlet de mogelijkheid
om het collegegeld maandelijks te innen.f. Artikel 7.48 betreffende geen verbruik van leerrechten is in overeenstemming
gebracht met de systematiek van leerrechten. Deze bepaling, verplaatst naar
het slot van de paragraaf leerrechten, is nu zo geformuleerd dat een student
ingeval van een tweede inschrijving bij een Nederlandse of buitenlandse instelling
geen leerrechten behoeft aan te wenden en geen (instellings)collegegeld verschuldigd
is. Aan die bepaling is een onderdeel toegevoegd dat is bedoeld om misbruik
te voorkomen door studenten van de mogelijkheid om vrijgesteld te worden van
collegegeldbetaling. Het gaat dan om de situatie dat een student zich enkel
laat inschrijven bij een buitenlandse instelling omdat hij daarmee de collegegeldverplichting
in Nederland ontloopt, met als bijkomstig gevolg dat de Nederlandse instelling
geen bekostiging ontvangt. Het is aan het college van bestuur om te bepalen
of een dergelijke situatie van misbruik zich voordoet dan wel of sprake is
van een EU-onderwijsprogramma gericht op mobiliteit (o.a. Socrates en Erasmus
Mundus) of een samenwerkingsverband tussen twee of meer instellingen gericht
op mobiliteit.g. Artikel 7.50, dat het cursusgeld voor de aan de Open Universiteit
ingeschreven studenten regelt (artikel I, onderdeel AA), is aangepast aan
de systematiek van het wettelijk en instellingscollegegeld zoals die voor
de andere instellingen voor hoger onderwijs gelden.h. Artikel 7.51 betreffende het profileringsfonds (artikel I, onderdeel
BB) is zodanig aangepast dat het instellingsbestuur financiële ondersteuning
kan bieden aan studenten die vanwege hun nationaliteit geen aanspraak maken
op leerrechten (dit zijn zogenoemde kennisbeurzen). Tevens is de voorziening
in artikel 7.51a (artikel I, onderdeel CC) voor die gevallen dat het instellingsbestuur
gebruik maakt om de studielast van een opleiding te verhogen en financiële
ondersteuning van studenten vereist is, opgenomen in artikel 7.51. Artikel
7.51a vervalt daarmee geheel.i. De oorspronkelijk in artikel I opgenomen wijzigingsopdracht inzake
het vervallen van de inhoudsopgave van de wet kan vervallen, omdat een identieke
opdracht is opgenomen in artikel X, onderdeel S, van de Reparatiewet OCW 2005.
Die wet zal naar verwachting eind 2005 in werking treden. j. In artikel 2.3 van de Wet studiefinanciering 2000 (artikel IV,
onderdeel B) is de harde leeftijdsgrens geschrapt maar daarmee abusievelijk
ook de bepaling dat de studerende na zijn 30e jaar ononderbroken moet studeren
om aanspraak te blijven behouden. Dat laatste is hersteld.k. In artikel 3.16a (artikel IV, onderdeel F) was abusievelijk geen
rekening gehouden met studenten die in het buitenland gaan studeren en, voor
het betalen van de kosten voor het onderwijs daar, collegegeldkrediet willen
opnemen. Hetzelfde geldt voor studenten die aan een aangewezen, niet-bekostigde
instelling een opleiding volgen. Die maken ook aanspraak op het collegegeldkrediet.
Voor beide categorieën is nu ook een maximum opgenomen voor het door
hen te lenen bedrag.l. Naast het verwerken van de wijzigingen in verband met de Invoerings-
en aanpassingswet Zorgverzekeringen is ook rekening gehouden met de wijziging
van het artikel waarin de normbedragen staan (artikel 3.18) als gevolg van
een motie van het kamerlid Dittrich (Kamerstukken II, vergaderjaar 2005–2006,
30 300, nr. 25). Deze motie is via een nota van wijziging meegenomen
in het wetsvoorstel tot wijziging van de wet houdende wijziging van de Les-
en cursusgeldwet, de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
en de Wet studiefinanciering 2000 in verband met afschaffen lesgeld in het
voortgezet onderwijs alsmede voor deelnemers van 16 en 17 jaar in het beroepsonderwijs.
Tevens is van dit moment gebruikgemaakt om de maatstaf te wijzigingen van
het jaar 2005 naar het jaar 2006.m. Artikel 6.4 (artikel IV, onderdeel M) is aangepast zodat de formulering
beter past bij de bedoeling van de wetgever en de bestaande uitvoeringspraktijk.n. Aan artikel 6.9 (artikel IV, onderdeel M) is een derde lid toegevoegd
op grond waarvan bij ministeriële regeling voorschriften kunnen worden
gesteld met betrekking tot de aanvraag tot opschorting van de terugbetaling
op grond van het tweede lid van dat artikel.o. Artikel 6.11 (artikel IV, onderdeel M) is aangepast. Geconstateerd
is dat de groep debiteuren met alleenstaande ouderkorting in de nieuwe terugbetalingssystematiek
erop achteruit zou gaan. Om dit te voorkomen is de vrije voet net als in het
oude systeem gelijkgesteld aan de vrije voet voor debiteuren met een partner.p. In artikel 6.21 (artikel IV, onderdeel M) is een toezegging aan
de Tweede Kamer (bij de totstandkoming van de WSF, Aanhangsel bij de Handelingen
II 1993/94, 453; zie ook Uitleg 25 mei 1994, p. 17) gecodificeerd. Hiermee
wordt een beleidsregel in de WSF 2000 opgenomen: de draagkrachtregeling wordt
zo toegepast dat niemand met een minimuminkomen terug hoeft te betalen.q. De Informatie Beheer Groep kan op grond van artikel 7.1 (artikel
IV, onderdeel N) een aantal beschikkingen herzien. In dit artikel is nu ook
de mogelijkheid tot het herzien van een beschikking omtrent het collegegeldkrediet
opgenomen.r. Artikel 10.4 (artikel IV, onderdeel R) is aangepast. Om de regelgeving
zo eenvoudig en eenduidig mogelijk te houden worden de wijzigingen in het
studiefinancieringsstelsel ook van toepassing voor de groep studenten die
onder het tempobeursregime vallen. Voor de leeftijdsgrens moet dit expliciet
in dit artikel worden geregeld.s. In artikel IV, eerste lid, is het tijdstip van inwerkingtreding
van het wetsvoorstel bepaald op 1 september 2007. Mede vanwege de uitvoeringstoets
die de Informatie Beheer Groep over het wetsvoorstel heeft uitgebracht, heb
ik er voor gekozen om de systematiek van de leerrechten niet per 1 januari
2007 maar per 1 september 2007 in te laten gaan.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden. De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkDaartoe gemachtigd door de Ministerraad moge ik U, mede namens de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde
voorstel van wet en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal te zenden.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. Rutte Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W05.05 0350/III
met een redactionele kanttekening die de Raad in overweging geeft.– Artikel IV, onder H: overzicht 2 van het voorgestelde artikel
3.18 van de Wet studiefinanciering 2000 in overeenstemming brengen met de
Zorgverzekeringswet zoals deze vanaf 1 januari 2006 zal gelden. XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Kamerstukken II 2001/02, 28 024, nr. 3, blz. 3.XNoot1HvJ EG 15 maart 2005, C-209/03.XNoot2Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 29 april
2004 betreffende het recht van vrij verkeer en vrij verblijf op het grondgebied
van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging
van Verordening (EG) 1612/68 en tot intrekking van Richtlijnen 64/221/EEG,
68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG
en 93/96/EG.XNoot1Zie vooral artikel IV, onderdeel M, artikelen 6.1 – 6.31 van de
Wet studiefinanciering 2000.XNoot2Artikel VI, derde lid.XNoot3Wijziging van een aantal wetten in verband met de invoering van de Algemene
wet inkomensafhankelijke regelingen (Aanpassingswet Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen), Kamerstukken 2004/05, 29 765, in het bijzonder het Nader
gewijzigd voorstel, gedagtekend 13 februari 2005, dat aan de Eerste Kamer
der Staten-Generaal is aangeboden.XNoot4Aanpassingswet Awir, hoofdstuk 1, afdeling C, Artikelen I, II en III.XNoot1Begin van het cursusjaar versus begin van het kalenderjaar. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30387-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl