Instelling Nederlands Vaccin Instituut als baten-lastendienst; Verslag schriftelijk overleg over de brief van 23 augustus 2005 over omvorming van NVI tot een baten-lastendienst (kamerstuk 30205, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30205, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30205 nr. 2

19-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI InleidingOmvorming tot baten-lastendienstPositie en functioneren van het NVIII Vragen en antwoordenVragen PvdA-fractie1 en tevens antwoord op vraag 72345 en tevens antwoord op vraag 13 (VVD)67891011 en tevens antwoord op vraag 16 (VVD)12Vragen VVD-fractie1314151617 en tevens antwoord op vraag 24 (SP)18192021 en tevens antwoord op vraag 25 (SP)Vragen SP-fractie222324252627
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30205Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 205Instelling Nederlands Vaccin Instituut als baten-lastendienstnr. 2VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 19 december 2005Ter griffie van de Tweede Kamer ontvangen op 19 december 2005. De
Kamer kan zich tegen het voorgenomen besluit uitspreken uiterlijk op 28 januari
2006. Bij de termijnen is rekening gehouden met de recesperiode van de Tweede
Kamer.In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen
ter beantwoording voor te leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de brief van 23 augustus 2005 inzake de omvorming van het
Nederlands Vaccin Instituut (NVI) tot een baten-lastendienst (30 205,
nr. 1).De op 23 september 2005 toegezonden vragen zijn met de door de minister
bij brief van 19 december 2005 toegezonden antwoorden voorzien van een
inleiding hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,BlokAdjunct-griffier van de commissie,SjerpI InleidingOp grond van de voorhangprocedure van artikel 10 van de Comptabiliteitswet
2001, heb ik u bij brief «Omvorming Nederlands Vaccin Instituut (NVI)
tot baten-lastendienst» (kamerstuk 30 205, nr. 1) van 23 augustus
2005 mijn voornemen voorgelegd om, met ingang van 1 januari 2006, over
te gaan tot het instellen van het Nederlands Vaccin Instituut (NVI) als dienst
die een baten-lastenstelsel voert, in het vervolg aangeduid als baten-lastendienst.Naar aanleiding daarvan heeft de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport mij op 23 september 2005 de bijgevoegde vragen toegezonden.
Hierbij zend ik u de antwoorden op uw vragen. Volgens de voorhangprocedure
wordt het besluit genomen tenzij de Kamer binnen 14 dagen na het verstrekken
van nadere inlichtingen zich uitspreekt tegen het voorgenomen besluit.Tevens heb ik u toegezegd in mijn brief van 9 juni 2005 (kamerstuk
22 894, nr. 60) dat ik u zou informeren over mijn oordeel over het functioneren
van het instituut. Vooruitlopend daarop heb ik bij brief van 26 oktober
2005 (kamerstuk 22 894, nr. 71) reeds geïnformeerd dat het NVI weer
voldoet aan de GMP-eisen. In deze brief zal ik ingaan op de positie en het
functioneren van het NVI.Omvorming tot baten-lastendienstOp 1 februari 2002 heeft de Ministerraad bevestigd dat de mogelijkheid
om vaccins te ontwikkelen en produceren onder overheidsverantwoordelijkheid
dient te worden gehandhaafd. Het is van belang dat er altijd voldoende vaccin,
van goede kwaliteit, beschikbaar is, vooral nu het aantal private producenten
van vaccins sterk is afgenomen en daarmee de kwetsbaarheid van de vaccinmarkt
is toegenomen. Dit geldt voor vaccins van de reguliere vaccinatieprogramma’s,
maar ook voor calamiteitenvaccins die nodig zijn ten tijde van crisissituaties
door een epidemie of een terroristische aanslag. Bescherming van de volksgezondheid
staat in beide gevallen centraal en er is daarmee sprake van een publiek belang.
Daarnaast werd besloten dat de vaccinproductietaken van loonproducent SVM
en de vaccinontwikkelingstaken van de sector vaccins van het RIVM moesten
worden samengevoegd in een nieuwe organisatie, het NVI, om de aansturing van
en de afstemming tussen de sector vaccins en de SVM te verbeteren. Zie voor
een nadere toelichting mijn brieven van 20 december 2002 en 29 maart
2005 (respectievelijk POG/ZP-2343972 en PG/ZP-257802).Het NVI is een dienst van het ministerie van VWS en valt zonder voorbehoud
onder de ministeriële verantwoordelijkheid. De omvorming tot baten-lastendienst
van het NVI doet daar niets aan af. Wel wordt met deze omvorming een zakelijker
verhouding tussen uitvoering en beleid beoogd door middel van prestatie-afspraken
vooraf en verantwoording achteraf. In principe krijgt het management van een
agentschap een redelijke vrijheid van handelen om binnen professionele kaders
zelf te bepalen hoe met de gegeven middelen zo goed mogelijk het afgesproken
resultaat kan worden behaald. Een dergelijke meer bedrijfsmatige aansturing
past goed bij de aard van het instituut. Maar net als bij elk ander onderdeel
van het ministerie kan ik het NVI, ook als het een baten/lastendienst is,
aanwijzingen geven en indien nodig ingrijpen.Positie en functioneren van het NVIZoals ik de Kamer bij brief van 26 oktober 2005 heb laten weten heeft
de Inspectie voor de Gezondheidszorg het NVI inmiddels een voldoende beoordeling
gegeven over het GMP-niveau. Dit resultaat is bereikt dankzij de grote inspanningen
die het NVI de afgelopen maanden heeft geleverd. Het NVI is echter
nog niet klaar. De verankering van de verbeterde werkwijzen kost tijd en ook
geld. Zoals ook in andere sectoren van de maatschappij worden steeds hogere
garantieniveaus binnen de vaccinproductie vereist. De behoefte aan meer veiligheid
gaat ook in de farmaceutische sector vanzelfsprekend gepaard met hogere kosten.
Ik verwacht dat het NVI nog een jaar extra moet investeren in haar verbeterprogramma
om blijvend op niveau te zijn, maar ook dat de structurele kosten van de activiteiten
die het NVI in opdracht van mijn ministerie uitvoert hierdoor naar schatting
met €2 miljoen zullen stijgen.De kwaliteitseisen die aan de farmaceutische industrie worden gesteld
zijn vanuit de Europese regelgeving (GMP) de afgelopen jaren sterk verhoogd.
Alle farmaceutische bedrijven leveren grote inspanningen om aan deze eisen
te kunnen blijven voldoen. Achteraf heb ik moeten constateren dat het NVI
deze GMP-ontwikkelingen onvoldoende scherp heeft gevolgd en heeft vertaald
in de productieprocessen en kwaliteitsprotocollen. Naast het herstellen van
de GMP-tekortkomingen is het daarom evenzeer van belang om structurele aanpassingen
door te voeren in de organisatie en het toezicht daarop om te voorkomen dat
dit probleem zich in de toekomst nogmaals kan voordoen. Ik heb hiervoor een
aantal maatregelen genomen.– In de eerste plaats is al een begin gemaakt met scholingsactiviteiten
en een organisatieveranderprogramma waarmee wordt geïnvesteerd in een
blijvend hoger kwaliteitsbewustzijn van NVI-medewerkers op alle niveaus.– In de tweede plaats zal in 2006 een auditprogramma worden opgezet,
aan de hand waarvan externe deskundigen alle vitale bedrijfsprocessen van
het NVI periodiek zullen beoordelen. Er vinden wel al diverse audits plaats
bij het NVI (bijvoorbeeld via ISO-certificering en op financieel gebied door
de auditdienst van VWS), maar de GMP-problemen hebben laten zien dat daarmee
nog onvoldoende systematisch de belangrijke risico’s in beeld werden
gebracht. Een dergelijk auditprogramma kan zowel voor de directie van het
NVI als voor de departementsleiding van VWS een belangrijk instrument zijn
om tijdig objectieve signalen te ontvangen over waar verbeteracties nodig
zijn.– Een derde aanpassing betreft de Raad van Toezicht van het NVI.
Achteraf bezien moet ik concluderen dat bij de totstandkoming van het NVI
een Raad van Toezicht is opgericht zonder dat voldoende duidelijk de taken
en bevoegdheden van deze raad zijn vastgesteld. De recente problemen bij het
NVI zijn voor mij reden om op dit punt alsnog scherpte aan te brengen. Enerzijds
suggereert de naam «raad van toezicht» ten onrechte dat hier sprake
is van een toezichthouder naar privaatrechtelijk model die ook kan ingrijpen
in de onderneming (zoals een raad van commissarissen). Een dergelijk model
past echter niet bij een instelling die hiërarchisch onderdeel uitmaakt
van een ministerie. Bij gebrek aan specifieke bevoegdheden heeft de Raad van
Toezicht van het NVI dan ook als een Raad van Advies voor de directie gefunctioneerd.
Om recht te doen aan de feitelijke situatie zal voortaan ook formeel gesproken
worden over de Raad van Advies van het NVI.  Anderzijds heb ik een actievere rol voor de Raad van Advies voor
ogen. Ik verwacht van de Raad van Advies dat deze mede op basis van de resultaten
van het auditprogramma, verslagen van de directie en eigen waarnemingen een
krachtige en kritische «sparringpartner» is voor de directie van
het NVI. De specifieke kennis en ervaring van ieder van de leden van de Raad
van Advies moet daarvoor borg staan. Daarnaast is het gewenst om ook periodiek
direct contact tussen de Raad van Advies en de departementsleiding te hebben.
Daarbij kan de Raad van Advies de in zijn ogen noodzakelijke managementbeslissingen
met het departement bespreken.– Ten slotte heb ik zoals u weet, sinds mei 2005 een externe adviseur
toegevoegd aan de directie van het NVI. Nu het NVI het GMP-niveau naar een
voldoende niveau heeft gebracht ligt het in de rede die situatie weer te normaliseren.
Daarin past niet dat er nog heel lang namens mij een externe adviseur naast
de directie staat. De complexiteit van de organisatie van het NVI en de dynamiek
van de omgeving waarin het NVI moet functioneren, blijven echter in de komende
jaren onverminderd groot. Ik overweeg daarom te komen tot een permanente versterking
van het topmanagement van het NVI. De vorm waarin dat zal gebeuren is nog
onderwerp van gesprek tussen mij en de leiding van het NVI.Bovengenoemde maatregelen geven mij voldoende vertrouwen in een gezonde
toekomst van het NVI.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J. F. HoogervorstII Vragen en antwoordenVragen PvdA-fractie1 en tevens antwoord op vraag 7Kunt u toelichten wat de voor- en nadelen zijn van
het voorgenomen besluit om het Nederlands Vaccin Instituut (NVI) in te stellen
als dienst die een baten-lastenstelsel voert?De omvorming tot baten-lastendienst heeft als doel de doelmatigheid binnen
de rijksoverheid te bevorderen door resultaatgericht management. Resultaatgericht
management houdt in dat vooraf met het moederministerie afspraken worden gemaakt
over prestaties, kwaliteit en kosten en dat hierover tussentijds en achteraf
eveneens verantwoording wordt afgelegd. Dit houdt in dat producten worden
gedefinieerd en tarieven vastgesteld. Voor baten-lastendiensten gelden bepaalde
afwijkingen ten opzichte van de beheersregels voor de rijksoverheid. Het gaat
daarbij onder andere om het voeren van een baten-lastenstelsel, waarmee de
outputsturing en kostprijsbepaling beter wordt ondersteund dan met het kasverplichtingenstelsel.
Daarnaast houden baten-lastendiensten bij de Rijkshoofdboekhouding van het
ministerie van Financiën een eigen rekening-courantverhouding aan. Als
tijdelijke baten-lastendienst zijn de afwijkende beheersregels de afgelopen
jaren op het NVI van toepassing geweest. De implementatie van het resultaatgerichte
besturingsmodel is feitelijk hand in hand gegaan met de ontwikkeling ervan.
Met uw instemming voor toekenning van de status van baten-lastendienst, wordt
dit proces afgerond en gaat het werk voor de verdere verbetering ondertussen
door.Bij de belangenafweging voor een publiekrechtelijke inbedding van het
NVI heb ik mij laten leiden door het rapport «Verantwoord verzelfstandigen»
van de Commissie Sint om de juiste organisatievorm te bepalen. Op 1 februari
2002 heeft de Ministerraad bevestigd dat de mogelijkheid om vaccins te ontwikkelen
en produceren dient te worden gehandhaafd onder overheidsverantwoordelijkheid.
Het is van belang dat er altijd voldoende vaccin, van goede kwaliteit, beschikbaar
is, vooral nu het aantal private producenten van vaccins sterk is afgenomen
en daarmee de kwetsbaarheid van de vaccinmarkt is toegenomen. Daarnaast werd
besloten dat de vaccinproductietaken van loonproducent SVM en de vaccinontwikkelingstaken
van de sector vaccins van het RIVM moesten worden samengevoegd in een nieuwe
organisatie, het NVI, om de aansturing van en de afstemming tussen de sector
vaccins en de SVM te verbeteren. Zie voor een nadere toelichting mijn brieven
van 20 december 2002 en 29 maart 2005 (VWS 0300037 en Kamerstuk
22 894/29 800 XVI, nr. 52).Vergelijking met de situatie vóór 2003 is alleen kwalitatief
mogelijk, omdat de samenstellende delen van het NVI toen nog deel uitmaakten
van twee organisaties: het RIVM en de SVM. Het RIVM was toen nog een budgetgestuurde
organisatie en de SVM een productiebedrijf met overheidsbemoeienis.2Indien in november a.s. wederom wordt geconstateerd
dat het NVI nog steeds niet voldoet aan de eisen van Good Manufacturing Practices
(GMP-standaarden), hoe verhoudt zich dit dan het met voornemen om over te
gaan tot het instellen van een baten-lastendienst?Zoals ik u bij brief van heb geïnformeerd, voldoet het NVI inmiddels
weer aan de GMP-normen.3Kunt u toelichten of de omvorming tot een baten-lastendienst
een positieve uitwerking zal hebben op de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten
op het terrein van vaccins?Binnen NVI zijn de O&O-activiteiten van de voormalige sector vaccins
en de productie- en distributietaken van de SVM in één hand
gebracht. Toekenning van de definitieve status van baten-lastendienst bij
de aansturing van het NVI heeft als zodanig geen direct inhoudelijk effect
op de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. De effecten zijn vooral merkbaar
in de sfeer van bedrijfsvoering. In dat opzicht zal er sterker dan nu sprake
zijn van een opdrachtgestuurde relatie met het NVI, ook op het terrein van
O&O. Overigens behoudt het NVI in de vorm van een budget voor strategisch
onderzoek de mogelijkheid om fundamenteel onderzoek te doen op terreinen die
voor het moederministerie als opdrachtgever op de korte termijn niet direct
relevant hoeven te zijn, maar voor de lange termijn continuïteit van
de Nederlandse vaccinvoorziening in het algemeen en het RVP in het bijzonder.4Heeft een omvorming tot een baten-lastendienst gevolgen
voor de samenstelling en/of bezoldiging van de directie?Nee. Op dit moment is er sprake van een tweehoofdige Directie die bestaat
uit een Algemeen Directeur en een Wetenschappelijk Directeur. De Algemeen
Directeur treedt op als bestuurder in de zin van de Wet op de Ondernemingsraden.
Er zijn geen gevolgen voor de bezoldiging van de directie. Ik verwijs u tevens
naar de in mijn brief genoemde maatregel omtrent de versterking van het management.5 en tevens antwoord op vraag 13 (VVD)Op welke wijze kan de omvorming van het NVI naar een
baten-lastendienst bijdragen aan een betere samenwerking van kennisinstituties
en bedrijven en de vorming van een sterk economisch cluster in de medisch
life sciences? Gaat het NVI participeren in het Technologisch Topinstituut
voor de Pharma?Voor de uitvoering van de kerntaken van het NVI, met name op het terrein
van vaccinontwikkeling, is Publiek Private Samenwerking inderdaad van cruciaal
belang. Het ontwikkelen van een nieuw vaccin is een dermate langdurig en kostbaar
proces, dat vaccinontwikkeling tot de introductie van een nieuw product in
het RVP ondenkbaar is zonder samenwerking met derden. Het NVI heeft dan ook
al geruime tijd het beleid om bij vaccinontwikkelingstrajecten gebruik te
maken van PPS. Zo worden vaccins ontwikkeld tegen meningokokken B en Cytomegalovirus
met respectievelijk Wyeth en Rhein Biotech/Mubio. Ook in de toekomst zullen
dit soort samenwerkingen actief worden gezocht. Participatie in Top Instituut
Pharma sluit daar naadloos op aan. Ik ondersteun dit en dit past ook in het
innovatiebeleid van het kabinet. Op deze manier kan de overheid direct invloed
uitoefenen op het beschikbaar maken van nieuwe vaccins die relevant zijn voor
de Nederlandse situatie.6Welke concrete mogelijkheden heeft u om in te grijpen
in de dagelijkse bedrijfsvoering van het NVI?Het NVI valt volledig onder de verantwoordelijkheid van de minister van
VWS. Ik kan dus bindende aanwijzingen geven voor de bedrijfsvoering van het
NVI zoals bij elk onderdeel van mijn departement.7In de brief wordt medegedeeld dat de keuze voor een
baten-lastendienst recht doet aan de vereiste publieke taak en de mogelijkheid
biedt voor een bedrijfseconomische aansturing binnen een resultaatgericht
besturingsmodel. Kunt u dat concretiseren? Op welke wijze kan de aansturing
worden verbeterd ten aanzien van de huidige situatie? Welke resultaten kunnen
worden behaald door deze verbeterde aansturing? Welke verbeteringen zijn opgetreden
sinds de instelling van de tijdelijke baten-lastendienst in 2003?Zie antwoord bij vraag 1.8Heeft u enigszins het gevoel dat het resultaat gericht
werken reeds «tussen de oren zit» bij zowel het NVI als haar omgeving?Bij het NVI en ook bij zijn omgeving, als u daarmee doelt op de opdrachtgever,
is resultaatgericht werken al langere tijd de praktijk. Er wordt een traject
ingezet om met behulp audits door externe deskundigen een betere beoordeling
van met name de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten van het NVI mogelijk
te maken. Op die manier verwacht ik het resultaatgericht werken optimaal te
kunnen bevorderen.9In hoeverre is er momenteel door het NVI voldaan aan
de twaalf instellingsvoorwaarden?Het NVI voldoet volledig aan de twaalf instellingsvoorwaarden. Op basis
van de instellingsprocedure kan dat trouwens ook niet anders, aangezien aanvragen
voor verkrijgen van de status van baten-lastendienst alleen bij uw Kamer worden
ingediend als aan alle instellingsvoorwaarden is voldaan.10Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd of de doelmatigheid
van dienst van het NVI, met behulp van de nulmeting, is toegenomen?De doelmatigheidsindicatoren zijn beschreven in de notitie «Doelmatigheidsindicatoren
NVI», v1.2 d.d. 8 maart 2005, die electronisch aan de griffie is
aangeboden. Het is de bedoeling de resultaten van de nulmeting van de doelmatigheidsindicatoren
te presenteren in de eerste suppletore begrotingswet 2006. Vervolgens zal
via de begrotings- en verantwoordingsstukken worden gerapporteerd over de
doelmatigheidsontwikkeling. In overleg met het ministerie van Financiën
zal ik nog bezien of de huidige rapportagestructuur in de begrotingscyclus
daarvoor voldoende ruimte biedt.11 en tevens antwoord op vraag 16 (VVD)Is er reeds duidelijkheid of en hoeveel de werkelijke
integrale kostprijzen zullen afwijken van de door het College Tarieven Gezondheidszorg
(CTG) vastgestelde prijzen? Wat zijn de aanpassingen die in de kostprijs-
en tariefsystematiek zullen worden aangebracht.De bij uw Kamer ingediende agentschapparagraaf in de ontwerpbegroting
2006 is gebaseerd op de huidige bekostigingssystematiek. Het nieuwe kostprijsmodel
zal vanaf 1 januari 2007 worden toegepast. Voor de begroting 2007
zullen de kostprijsberekeningen uit de notitie «Kostprijsmodel»
worden geactualiseerd. In algemene zin kan worden gesteld dat de integrale
kostprijs om uiteenlopende redenen hoger zal zijn dan het huidige CTG-tarief.
Voor veel producten geldt dat de CTG-tarieven in een ver verleden
zijn bepaald en sindsdien alleen met een algemeen prijsindexcijfer zijn aangepast.
In lijn met de bij de start van de agentschapvorming opgestelde kaders worden
alle vaste kosten toegerekend aan de kerntaken van het NVI en aan de kerntaken
gerelateerde activiteiten. De overige activiteiten worden getypeerd als inzet
van de minimale of restcapaciteit die tegen variabele kosten worden gewaardeerd
maar waarvoor reële marktprijzen als verkoopprijs in rekening worden
gebracht. De kosten voor onderzoek en ontwikkeling worden toegerekend aan
de vaccins voor het RVP. Op dit moment komt hiervoor een (lumpsum) bedrag
uit de VWS-begroting. Met de nieuw opgebouwde kostprijzen ontstaat een beter
beeld op de werkelijke kosten van de vaccinproducten. De totale kosten en
het beslag op de collectieve middelen veranderen niet aangezien de meeropbrengsten
van de benutting van de restcapaciteit terugvloeien naar VWS en kunnen worden
gebruikt om de hogere kosten van het RVP te dekken. Bovendien wordt het bedrag
voor O&O-activiteiten op de VWS-begroting overgeheveld naar de beschikbare
middelen voor het RVP.12Kunt u toelichten, wat de beheersmaatregel «beperken
en verminderen» ten aanzien van de te lopen bedrijfsvoeringsrisico’s,
zoals een te hoge kostprijs, concreet inhoudt?Op het moment dat een onderkend risico zich manifesteert, bijvoorbeeld
een te hoge kostprijs, zullen maatregelen genomen moeten worden om dit risico
te beperken of te verminderen. De oorzaak van bijvoorbeeld een hoge kostprijs
zal geanalyseerd moeten worden. Aan de hand van de analyse zullen concrete
maatregelen getroffen moeten worden om de efficiency van het productieproces
te verhogen en daarmee de kostprijs te verlagen.Vragen VVD-fractie13Is het niet wenselijker om, gezien de afhankelijkheid
van het NVI van de marktsector met betrekking tot de vaccins die daar wel
worden ontwikkeld, terwijl het NVI zelf al jaren niet in staat blijkt om nieuwe
vaccins te ontwikkelen, in plaats van het NVI als baten-lastendienst te opteren
voor de weg van Publiek Private samenwerking (PPS)? Een PPS om zodoende vanuit
de overheid de belangen van de publieke gezondheidszorg veilig te stellen
en anderzijds meer ontwikkelingskracht te ontwikkelen door intensieve samenwerking
met marktpartijen. Een koppeling aan het topinstituut Pharma lijkt hier voor
de hand te liggen.Zie antwoord bij 5.14Is het, gezien de problemen die het NVI de afgelopen
periode had met de organisatie en het op orde hebben van de financiën,
verstandiger om nu niet over te gaan op een baten-lastendienst?Het financieel beheer bij het NVI was gedurende 2003 nog onvoldoende.
De onvoldoende werd veroorzaakt door de korte tijd die beschikbaar was voor
de afsplitsing van de Sector Vaccins van het RIVM. De doorgevoerde verbeteringen
hebben geresulteerd in een goedkeurende accountantsverklaring bij de jaarrekening
2004. Daarmee voldeed NVI ook aan de laatste instellingsvoorwaarde, nadat
het zich al eerder had gekwalificeerd voor de overige voorwaarden.De stukken die – deels schriftelijk, deels digitaal – bij
u zijn ingediend, maken duidelijk op welke wijze aan de instellingsvoorwaarden
is voldaan. Zoals onder 2 vermeld, voldoet het NVI weer aan de GMP-normen.
Overigens staat het al dan niet zijn van een baten-lastendienst
los van dergelijke operationele problemen. Die kunnen zich in beide gevallen
voordoen.15Het onderzoek wordt in principe op drie wijzen gefinancierd,
waaronder een opslag op de vaccin-inkoop. Deelt u de mening, indien het NVI
een procentueel model hanteert, dat hoe hoger de prijs des te hoger het onderzoeksbudget?
Het merendeel van de vaccins wordt op dit moment ingekocht. Men mag ervan
uitgaan, dat de onderzoekskosten van de fabrikanten in die inkoopprijzen gedekt
zijn, waardoor dubbel wordt betaald voor dit onderzoek.Het onderzoeksbudget is een nominaal bedrag. Door een fluctuatie van de
prijs zal het percentage fluctueren en niet het bedrag van het onderzoeksbudget.16Kunt u toelichten waarom er een opslag is voor onderzoek
op de levering van de vaccins? Dit betekent een extra belasting van de AWBZ
met 18 miljoen euro.Zie antwoord bij 11.17 en tevens antwoord op vraag 24 (SP)Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) bestaat op dit moment
volledig uit vaccins die worden ingekocht of waarvoor een licentie is verkregen.
Aan een aantal projecten heeft het NVI medewerking verleend maar voorzover
bekend heeft het NVI hiervoor geen patenten op zijn naam gekregen. Een aansprekend
voorbeeld is het acellulair kinkhoest vaccin waar het NVI momenteel probeert
een «mee-too» te ontwikkelen daar waar de producten al enige tijd
bij verschillende leveranciers te verkrijgen zijn. Wat heeft het onderzoek
opgeleverd en hoeveel van de huidige vaccins in het RVP zijn het resultaat
van onderzoek door het NVI?Onderzoek van het NVI (destijds RIV, weer later RIVM) heeft geleid tot
vaccins tegen difterie, tetanus, polio, kinkoest, rubella, mazelen en pokken.
Een door het Instituut ontwikkeld vaccin tegen meningokokken C is door Wyeth
gebruikt als eerste ontwikkelingsstap voor hun huidige meningokokken C vaccin.
Op het terrein van combinatievaccins was Nederland een mondiale pionier. Het
instituut heeft ook een productieproces voor polio ontwikkeld, waarbij in
plaats van met apenniercellen met een cellijn gewerkt wordt.Op dit moment worden voor de NVV de vaccins tegen difterie, polio en tetanus
gebruikt los en als DTP combinatievaccin. BMR wordt onder licentie geproduceerd.
Het pokkenvaccin dat Nederland bij een calamiteit moet beschermen is ook door
het NVI gemaakt. Het NVI koopt de volgende vaccins in: DaKTP-Hib, Hib, hepatitis
B, kinkhoest (acellulair vaccin), meningokokken C, meningokokken variant ACWY,
Japanese Encephalitis en griepvaccin. Het acellulair kinkhoestvaccin wordt
in bulk geleverd. Het NVI verzorgt het afvullen. Tenslotte heb ik het NVI
verzocht ervoor te zorgen dat bij een grieppandemie zo spoedig mogelijk vaccin
beschikbaar is voor de Nederlandse bevolking. Het vaccin wordt bij een grieppandemie
in bulk aangekocht en door het NVI afgevuld zodat de bevolking snel gevaccineerd
kan worden.Tot de 80-er jaren was het niet gebruikelijk voor een overheidsinstantie
om patenten te vergaren en al zeker niet voor een product als vaccins. De
uitspraak van Jonas Salk, één van de grondleggers van het vaccin
tegen polio, «it is like patenting the sun» weerspiegelt hoe over
vaccinkennis gedacht werd. Dit verklaart ook waarom veel kennis
op het terrein van vaccins vroeger gewoon weggegeven of uitgeruild werd. Zo
heeft het Instituut kennis over het verbeterde polio productieproces ter beschikking
gesteld aan Pasteur Merieux, nu Sanofi, en het RIT, nu GSK.Die tijd is voorbij. Patenten spelen nu voor het huidige NVI een belangrijke
een rol. Zij versterken onder meer de onderhandelingspositie van het NVI met
(potentiële) private partners. Op dit moment werkt het NVI aan de ontwikkeling
van vaccins tegen meningokokken B. Het vaccin wordt binnenkort in klinische
studies in mensen getest. Met behulp van moderne technologie is een kandidaat
vaccin tegen Respiratoir Syncytieel Virus ontwikkeld. Dit vaccin wordt momenteel
pre-klinisch getest op werkzaamheid en veiligheid. De resultaten tot dusver
zijn gunstig. Pre-klinisch onderzoek naar een verbeterd kinkhoestvaccin heeft
geleid tot een product dat beter beschermt. Op al deze producten rust een
NVI-patent.Het NVI is sinds 1999 ook betrokken bij het ontwikkelen van een vaccin
tegen Haemophilus Influenzae b (Hib). Aanleiding
was de mondiale tekorten aan Hib vaccin, met name in ontwikkelingslanden als
gevolg van met name de hoge prijs en bescherming van de Hib technologie door
de industrie. Het NVI heeft inmiddels in samenwerking met lokale vaccinproducenten
in ontwikkelingslanden een Hib conjugaat productieproces ontwikkeld dat kan
worden toegepast door met name ontwikkelingslanden, omdat er geen duur patent
op rust en dus relatief goedkoop is. Het vaccin wordt momenteel in klinische
studies in mensen getest.18Voor zover het NVI in de publiciteit is gekomen is
dat met de ontwikkeling, samen met Crucell, van een vaccin tegen het West-Nile
virus. Dat lijkt niet direct gekoppeld aan de behoeften zoals die voor de
Nationale Vaccin Voorziening (NVV) of het RVP relevant zijn. Wat is de inhoud
van het Strategisch Vaccinonderzoek Programma (SVOP)? Wat is hiervan de afgelopen
jaren gerealiseerd?De activiteiten in het SVOP hebben ten doel de langetermijnaanpassing
van de Nederlandse Vaccin Voorziening in het algemeen en het Rijksvaccinatieprogramma
(RVP) in het bijzonder te faciliteren. De activiteiten zijn gericht op het
instandhouden, verwerven en innoveren van wetenschappelijke kennis en expertise
noodzakelijk voor de uitvoering van de kerntaken van het NVI en zijn daarmee
van belang voor de continuïteit van met name het Rijksvaccinatieprogramma.
Binnen de SVOP projecten staan niet zozeer specifieke vaccins centraal, maar
meer de onderwerpen die algemeen toepasbaar zijn voor meerdere vaccins of
vaccinaties zoals bijvoorbeeld onderzoek naar de optimalisatie van de immuunrespons.Een zeer belangrijk resultaat van SVOP is dat met behulp van moderne technologie
een kandidaat vaccin tegen Respiratoir Syncytieel Virus is ontwikkeld. RSV
is de meest voorkomende ziekteverwekker bij jonge kinderen die in een ziekenhuis
opgenomen worden met een acute luchtweginfectie. Uit een studie die in 2006
wordt gepubliceerd blijkt dat in de regio zuidwest Nederland van de 20 000
geborenen per jaar gemiddeld 700 kinderen jonger dan 1 jaar in het ziekenhuis
moest worden opgenomen met een RSV infectie. Er zijn geen gegevens voor heel
Nederland, maar de verwachting is dat in totaal per jaar ongeveer 6 500
kinderen jonger dan 1 jaar in het ziekenhuis moeten worden opgenomen vanwege
RSV. Naast de directe ziektelast is ziekenhuisopname door RSV infectie ook
geassocieerd met latere problemen met de luchtwegen en wellicht ook met het
ontwikkelen van astma en andere luchtwegallergie. Recent is overigens ook
duidelijk geworden dat RSV ook een belangrijke ziekte- en doodsoorzaak vormt
bij ouderen, en onder de 65+ bevolking tot een vergelijkbare
ziektelast als niet-pandemische influenza kan leiden. Dit vaccin wordt momenteel
pre-klinisch getest op werkzaamheid en veiligheid. Door het NVI is verder
een unieke isotooplabelingsstrategie ontwikkeld, waarmee bijvoorbeeld onderdelen
van virussen en bacteriën geïdentificeerd kunnen worden die van
belang zijn voor toekomstige vaccins. Het voert te ver om hier aan te geven
wat binnen het SVOP de afgelopen jaren is gerealiseerd. Voor een compleet
overzicht van recente resultaten zou ik u willen verwijzen naar de jaarrapportage
over het SVOP 2004.Het West-Nile Virus komt op dit moment niet voor in Nederland. Echter,
het virus beperkt zich niet tot Noord-Amerika. Ook in Europa komt het inmiddels
voor. Het heeft in Roemenië tot een epidemie geleid waarbij zelfs doden
zijn gevallen. In Israël zijn mensen ziek geworden en in Frankrijk, Italië,
Polen en het Verenigd Koninkrijk is het virus gedetecteerd bij dieren. Het
vaccin zou voor de NVV dus wel degelijk relevant kunnen zijn; in eerste instantie
als reizigersvaccin en wellicht op termijn ook voor bescherming in Nederland.
Verder steun ik de samenwerking tussen het NVI en Crucell ook, omdat dit mijns
inziens de innovatieve kracht van het NVI bevordert.19Uit de stukken blijkt dat het NVI grote risico’s
loopt bij de vaccinontwikkeling. Omdat het te klein is, lijkt het aangewezen
op het vormen van coalities. Door het ter beschikking stellen van een vast
bedrag vanuit overheidswegen kunnen deze coalities eenvoudiger worden gevormd
en is er grotere kans op een vruchtbare samenwerking. Bovendien blijft dan
inzichtelijk wat de overheid uitgeeft en wat we er als samenleving voor terug
krijgen. Waarom wordt het onderzoek niet gefinancierd via de methode van de
topinstituten zoals het Top Instituut Pharma, WCFS en het Polymeer instituut?Ik stel twee budgetten beschikbaar aan het NVI voor vaccinontwikkeling.
Allereerst een lumpsum voor Strategisch Vaccin Onderzoeks Programma (SVOP).
Het SVOP heb ik hierboven nader beschreven. Binnen het SVOP kunnen vaccins
ontwikkeld worden tot de fase van klinisch onderzoek. Voor de volgende fasen
van een vaccinontwikkelingstraject geef ik opdrachten met een daarbij behorend
budget. Omdat vaccinontwikkeling langdurig en kostbaar is, gaat het NVI voor
dit laatste traject over het algemeen een strategische samenwerking aan met
een internationaal opererend farmaceutisch bedrijf. Dit bedrijf draagt bij
in de ontwikkeling van het vaccin en vermarkt vervolgens het vaccin buiten
Nederland. In ruil hiervoor draagt dit bedrijf royalties af aan het NVI/de
Staat der Nederlanden. Inderdaad is voor deze benadering een basisfinanciering
door de overheid een noodzaak. Het NVI probeert deze basisfinanciering te
vergroten door het aangaan van meer samenwerkingsverbanden, zoals academisch
samenwerkingsverbanden en het verwerven van bijvoorbeeld Europese subsidies.
In vrijwel alle gevallen voorzien subsidies niet in 100% van de kosten,
maar gaat het om cofinanciering. Ook het Top Instituut Pharma, waarvan het
NVI deel uitmaakt, voorziet alleen in cofinanciering.20Zowel de CTG-lijst als de apothekers inkoopprijs (AIP)
reflecteren niet de kostprijs. Op beide bedragen wordt winst gemaakt door
het NVI. In de AIP zit bovendien de kosten van opslag en distributie. Deze
kosten gelden voor stuks leverancties. Het zal duidelijk zijn, dat er op de
hoeveelheden die het NVI normaal inkoopt kortingen en bonussen te behalen
zijn. De prijsstructuur van de aangeboden vaccins is onduidelijk en wekt niet
de indruk, dat doelmatig wordt ingekocht. Kunt u daarop ingaan?De opbouw van de vaccinprijs is conform de agentschapsvoorwaarden kostendekkend,
er is geen sprake van een winstopslag. Op de leveringen ten behoeve van de
publieke taak wordt geen winst gemaakt.Omdat NVI een publieke organisatie is, vindt de inkoop van vaccins via
Europese Aanbesteding plaats. Deze wijze van inkoop is aan regelgeving verbonden,
welke ertoe moet leiden dat gegeven de eisen, welke aan een in te kopen product
gesteld worden, tegen de goedkoopste prijs ingekocht wordt.In vragen 11 en
21 ga ik dieper in op het kostprijsmodel.21 en tevens antwoord op vraag 25 (SP)De taxe prijs voor het acellulaire DKTP-Hib was in
maart 34,50 euro, exclusief btw, en niet 44,19 euro zoals de lijst ons doet
geloven. De prijs inclusief btw is 36,50 euro. Voor MenC bedraagt de prijs
29,50 euro exclusief btw en niet 35,90 euro. De prijs inclusief btw bedraagt
31,29 euro. De prijzen zijn gebaseerd op de maart taxe gegeven het feit, dat
het document op 8 maart 2005 is gedateerd. De prijzen op de lijst uit
stuk «kostprijs model en kostprijzen NVI» kloppen niet. Kunt u
deze verschillen verklaren?De in de notitie «Kostprijsmodel en kostprijzen» genoemde
kostprijzen komen uit de periode, waarin het NVI het kostprijsmodel ontwikkelde
conform de in de notitie genoemde uitgangspunten en zijn niet gebaseerd op
prijspeil maart 2005 (zie ook antwoorden op de vragen 11 en 16).De door u geconstateerde verschillen in de gepresenteerde prijzen volgens
het CTG-tarief en de marktprijzen ontstaan onder meer door het niet opnemen
van onderzoek- en ontwikkelkosten in het CTG-tarief. Ook zijn de CTG-tarieven
reeds langere tijd uitsluitend met een algemeen prijsindexcijfer aangepast,
terwijl aan producten en productieprocessen in de loop van de tijd steeds
hogere kwaliteitseisen gesteld zijn. Deze brachten een autonome stijging van
kosten met zich mee, die niet vertaald is in hogere CTG-tarieven.De verschillen tussen de integrale NVI-tarieven volgens het gehanteerde
kostprijsmodel met de marktprijs ontstaan onder meer door volledige toerekening
van alle vaste kosten aan producten uit de kerntaken. De overige activiteiten,
getypeerd als inzet van de minimale of restcapaciteit, zijn uitsluitend tegen
variabele kosten gewaardeerd. Zoals uit het antwoord in vraag 11 blijkt, worden
voor deze laatste producten wel de reële marktprijzen als verkoopprijzen
in rekening gebracht.Zoals reeds bij vragen 11 en 16 aangegeven worden de kostprijsberekeningen
nog geactualiseerd.Vragen SP-fractie22Functioneert het NVI voldoende goed om te kunnen waarborgen
dat er altijd voldoende vaccins van goede kwaliteit zijn? Dit gezien de problematiek
met betrekking tot het vereiste kwaliteitsniveau (GMP standaarden). Hierdoor
mag het NVI geen nieuwe vaccins produceren tot na de inspectie in oktober
2006. Dat betekent dat ze bijvoorbeeld het nieuwe DaKTP-vaccin voor vierjarigen
niet per 1 januari 2006 kan leveren en dit voorlopig via externe aankoop
gecontinueerd moet worden.De praktijk van de afgelopen decennia laat zien dat de Nederlandse wijze
van organiseren van de vaccinproductie en leveranties (via NVI en zijn rechtsvoorgangers)
voldoende waarborg biedt voor beschikbaarheid. Omvangrijke problemen met beschikbaarheid
hebben zich niet voorgedaan.Dat het niet eenvoudig is altijd voldoende vaccins van goede kwaliteit
te waarborgen illustreert de situatie in de Verenigde Staten. Bij 9 van de
12 benodigde vaccins zijn er sinds 1998 leveringsproblemen geweest. In 2002
en 2003 waren daar langdurige tekorten aan de vaccins die nodig zijn voor
het routine pediatrische vaccinatieprogramma. In 2004 was het meest opvallende
tekort dat aan het griepvaccin. Door productieproblemen bij één
van de leveranciers waren er 48 miljoen doses minder dan de geplande 100 miljoen.
En de VS is niet het enige land dat regelmatig met vaccintekorten kampt. Essentieel
onderdeel van de strategie van het NVI om tijdige beschikbaarheid te borgen
is het zelf produceren van met name die vaccins waarvoor weinig aanbieders
beschikbaar zijn (DKTP, Men-B, BMR). Ik vind het dan ook erg belangrijk dat
het NVI zo snel mogelijk een nieuw DKTP-Hib vaccin met eigen DTP in het RVP
introduceert. Op dat moment beschouw ik de borging van de beschikbaarheid
weer als optimaal. Het spreekt voor zich dat het NVI om beschikbaarheid te
kunnen garanderen ook moet voldoen aan algemene kwaliteitseisen zoals GMP.23Worden bij het NVI ontwikkelde vaccins volgens Europese
normen onderzocht wat betreft veiligheid en effectiviteit bij kinderen? Is
het onderzoek naar bijwerkingen van vaccins door het RIVM inmiddels versterkt
en wordt er actief onderzoek verricht zoals de minister in zijn brief van
29 maart 2005 (22 894, nr. 52) heeft toegezegd?Bij het NVI ontwikkelde vaccins worden, net als alle andere geneesmiddelen,
pas op de markt toegelaten na registratie. De registratie autoriteiten beoordelen
of een vaccin voldoet aan de Europese normen voor veiligheid, kwaliteit en
effectiviteit in de doelgroep. Vaccins worden bij uitstek al jaren in kinderen
onderzocht, dit in tegenstelling tot veel andere types geneesmiddelen. De
registratiehouder is vervolgens verantwoordelijk voor het borgen van de kwaliteit,
effectiviteit en vooral de veiligheid van het vaccin zo lang als dit verkrijgbaar
is. Ook hiervoor worden de eisen en procedures beschreven in Europese richtlijnen.
Als een vaccin niet meer voldoet aan de vigerende regelgeving kunnen de registratie
autoriteiten dit van de markt halen.Ik had aangekondigd dat versterking van het onderzoek naar bijwerkingen
van vaccins plaats zou vinden, door hier actief onderzoek naar te verrichten.
Dit onderzoek is door het RIVM uitgevoerd en hierover zal eind 2005 worden
gerapporteerd. Een vergelijkbaar onderzoek wordt ook komend jaar uitgevoerd
en zal eind 2006 tot rapportage leiden.24Hoeveel vaccins zijn door het NVI ontwikkeld en geproduceerd?
Welke vaccins worden ingekocht, welke vaccin componenten worden ingekocht
en vervolgens verwerkt door het NVI, welke vaccins worden door het NVI geproduceerd
en welke daarvan zijn door het NVI zelf ontwikkeld?Zie antwoord bij 17.25Kunt u meer inzicht geven in de in- en verkoopprijzen
van het NVI? Waarin zit bijvoorbeeld het verschil tussen het CTG-tarief van
17,39 euro, het integrale tarief van 44,514 euro en de marktprijs van 39,50
euro bij MenC?Zie antwoord bij 21.26Worden de ontwikkelkosten van nieuwe vaccins via indirecte
kosten omgeslagen op de bestaande vaccinproducten? Betreft dat zowel voor door het NVI geproduceerde als aangekochte vaccins? Is het waar dat
ontwikkelkosten van een aangekocht vaccin al in de prijs zijn opgenomen?Het is juist, dat in het NVI kostprijsmodel de ontwikkelkosten zijn omgeslagen
over alle vaccins, die geleverd worden tbv het RVP dit wil zeggen over zowel
door NVI geproduceerde vaccins als ingekochte vaccins. Voor de invoering van
het kostprijsmodel met ingang van 1 januari 2007 zal hierover nog definitieve
besluitvorming moeten plaatsvinden. Ik beschik niet over inzicht in de opbouw
van de prijs van een aangekocht vaccin.27Kunt u een toelichting geven op het voldoen aan de
beheersregels door het NVI? Vormt de problematiek met betrekking tot het vereiste
kwaliteitsniveau hierbij geen belemmering?Als voorwaarde voor de toekenning van de status van baten-lastendienst
geldt dat de kandidaat moet beschikken over een goedkeurende accountantsverklaring
over het meest recent afgesloten begrotingsjaar en dat er een plan van aanpak
financieel beheer is. NVI heeft over 2004 een goedkeurende accountantsverklaring
gekregen. Het plan van aanpak financieel beheer is electronisch aan de griffie
aangeboden met de stukken bij mijn brief van 23 augustus 2005. De uitvoering
van het plan van aanpak wordt gemonitord en gerapporteerd aan het Audit Committee.
Eventuele nieuwe aandachtspunten worden bij de uitvoering van het plan van
aanpak betrokken.Zoals ik u in mijn brief van 26 oktober 2005 heb geïnformeerd
voldoet het NVI inmiddels weer aan de GMP-standaarden. XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Buijs (CDA), Atsma (CDA),
Arib (PvdA), Vendrik (GL), Kant (SP), Blok (VVD), voorzitter, Smits (PvdA), Örgü
(VVD), Verbeet (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA), ondervoorzitter, Vergeer
(SP), Vietsch (CDA), Joldersma (CDA), Varela (LPF), Van Heteren (PvdA), Smilde
(CDA), Nawijn (Groep Nawijn), Van Dijken (PvdA), Timmer (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Schippers (VVD), Omtzigt (CDA), Azough (GL), Koşer
Kaya (D66) en Van der Sande (VVD).Plv. leden: Rouvoet (CU), Verdaas (PvdA), Ferrier (CDA), Çörüz
(CDA), Blom (PvdA), Halsema (GL), Gerkens (SP), Veenendaal (VVD), Hamer (PvdA),
Weekers (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), vacature
algemeen, Ormel (CDA), Koomen (CDA), Van As (LPF), Waalkens (PvdA), Mosterd
(CDA), Bussemaker (PvdA), Heemskerk (PvdA), Oplaat (VVD), Hermans (LPF), Hirsi
Ali (VVD), Eski (CDA), Van Gent (GL), Bakker (D66) en Nijs (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30205-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl