Wet inburgering; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30308, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

02-05-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30308 nr. 16

27-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Marktwerking1.1. Algemeen1.2 KeurmerkVerdere uitwerking en planningGemeentelijke inkoop1.3. Transitietraject1.4. Meldingsprocedure bij de Europese Commissie2. Cliëntenparticipatie3. De inburgeringsplicht3.1 Oudkomers3.2. Specifieke groepen Nederlanders3.3 Geestelijke bedienaren4. Vrijstellingen en ontheffingenVrijstelling van personen die evident zijn ingeburgerdVrijstelling voor ex-nieuwkomers en ex-oudkomersVrijstelling van arbeidsongeschiktenVrijstelling op grond van Staatsexamen NT2Ontheffing op grond van een medische belemmeringVrijstelling op grond van vervolgopleidingMogelijkheid om bij lagere regeling andere vrijstellingen
of ontheffingen te creëren5. Financiële faciliteiten5.1 De leenfaciliteit5.2 De vergoedingsfaciliteit6. Aanbod van (gecombineerde) inburgeringsvoorzieningen6.1 AlgemeenGeen recht op aanbodAlleen aanbod aan bijzondere categorieënEenmaal examenAanbod na eigen initiatievenAllochtone vrouwen6.2. Gecombineerde inburgeringsvoorzieningAlleen voor arbeidsplichtigenVerschillende verschijningsvormen van trajectenWeigering van aangeboden inburgeringsvoorzieningGevolgen van tijdelijke arbeidPilotsAfstemming tussen gemeenten en het UWV7. Begeleiding en eigen verantwoordelijkheid8. InburgeringsexamenNiveau van het inburgeringsexamenNiveau van taalvaardigheid voor oudkomersRelatie tussen het inburgeringsexamen en de naturalisatietoetsEindtermen kennis van de Nederlandse samenlevingPraktijkexamensOrganisatie van het inburgeringsexamenVervolgtraject9. Handhaving10. Vreemdelingenrechtelijke aspecten11. Verhouding tot andere regelingen, waaronder internationaal
en communautair recht12. Uitvoeringsaspecten12.1 Verhuizing door de inburgeringsplichtige12.2 Informatievoorziening13. Financiële aspectenARTIKELENArtikel 5Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30308Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 232 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 308Regels inzake inburgering in de Nederlandse samenleving (Wet inburgering)nr. 16NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAGOntvangen 27 april 2006ALGEMEEN2   1.Marktwerking31.1Algemeen3 1.2 Keurmerk3 1.3.Transitietraject8 1.4. Meldingsprocedure bij de Europese
Commissie10   2.Cliëntenparticipatie10   3.De inburgeringplicht133.1. Oudkomers14 3.2Specifieke groepen Nederlanders14 3.3 Geestelijke bedienaren16    4.Vrijstellingen en ontheffingen van de inburgeringsplicht22   5.Financiële faciliteiten295.1 De leenfaciliteit29 5.2De vergoedingsfaciliteit32 6.Aanbod van (gecombineerde) voorzieningen356.1 Algemeen356.2. Gecombineerde inburgeringsvoorziening38   7.Begeleiding en eigen verantwoordelijkheid46   8.Inburgeringsexamen48   9.Handhaving54   10.Vreemdelingenrechtelijke aspecten59   11.Verhouding tot andere regelingen, waaronder internationaal en communautair
recht61   12.Uitvoeringsaspecten6512.1. Verhuizing van de inburgeringsplichtige65 12.2.Informatievoorziening 66    13. Financiële aspecten68   ARTIKELEN71ALGEMEENMet belangstelling heb ik kennisgenomen van de nadere vragen en opmerkingen
van de leden van de CDA-, PvdA-, GroenLinks-, D66- en ChristenUnie-fracties
in het nader verslag. Met genoegen stel ik vast dat de leden van de CDA-fractie
de doelstellingen en de uitgangspunten van het wetsvoorstel onderschrijven
en dat ook de leden van de D66-fractie in grote lijnen achter het voorliggende
wetsvoorstel staan.Sedert de indiening van de nota naar aanleiding van het verslag en de
nota van wijziging (Kamerstukken II 2005/06, 30 308, nrs. 7 en 8)
op 23 december 2005 heb ik gewerkt aan de verdere uitwerking van het
nieuwe inburgeringsstelsel. Bij die verdere uitwerking heb ik ook betrokken
de diverse meningen die de bij het wetsvoorstel betrokken instanties tijdens
de hoorzitting van 25 januari 2006 naar voren hebben gebracht. Dat betekent
echter niet dat het wetsvoorstel thans volledig aan de – soms tegengestelde –
wensen van die instanties tegemoet komt. Op de belangrijkste daaraan ten grondslag
liggende redenen zal ik hieronder bij de beantwoording van de nadere vragen
ingaan. De verdere uitwerking heeft geleid tot verschillende verbeteringen
van het wetsvoorstel. In dat verband wijs ik op de aanpassing van diverse
wetten in het domein werk en inkomen, waarmee efficiënte informatieuitwisseling
met behulp van de reeds bestaande infrastructuur wordt bevorderd. Voorts wijs
ik op de verlenging van de termijnen – waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald om voor een vergoeding in aanmerking te komen, waarbinnen
de inburgeringsplichtige gebruik kan blijven maken van de leenfaciliteit en
de termijn waarna een bestuurlijke boete kan worden opgelegd – ingeval
de inburgeringsplicht tijdelijk wordt onderbroken. Voor de overige wijzigingen
verwijs ik kortheidshalve naar de (tweede) nota van wijziging die met deze
nota naar aanleiding van het nader verslag is ingediend.Aangezien de uitkomsten van de uitvoeringstoets die door onderzoeksbureau
BMC zal worden uitgevoerd (Kamerstukken II 2005/06, 30 308, nrs. 11,
14 en 15) nog niet bekend zijn, heb ik daarop in deze nota uiteraard nog niet
in kunnen gaan. Ik ga er van uit dat ik daarover tijdens de mondelinge behandeling
van het onderhavige wetsvoorstel met de Tweede Kamer van gedachten kan wisselen.
Naar aanleiding van de brief van 21 maart 2006 van Actal aan de voorzitter
van de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2005/06, 30 308, nr. 14) kan
ik berichten dat over de administratieve lasten inmiddels overleg heeft plaatsgevonden
met Actal. De administratieve lasten die voortvloeien uit het onderhavige
wetsvoorstel inburgering en het ontwerp-Besluit inburgering dat ik de Tweede
Kamer bij brief van 23 december 2005 (Kamerstukken II 2005/06, 30 308,
nr. 8) heb toegezonden, zijn berekend en aan Actal ter beschikking gesteld.
De administratieve lasten voor het bedrijfsleven en de burgers nemen onder
het nieuwe stelsel naar verwachting af ten opzichte van de huidige Wet inburgering
nieuwkomers en de oudkomersregelingen.Hieronder ga ik nader in op de door de leden van de CDA-, PvdA-, GroenLinks-,
D66- en ChristenUnie-fracties gestelde vragen. Daarbij ben ik met het oog
op de leesbaarheid van de beantwoording verschillende malen afgeweken van
de volgorde van het nader verslag. Ik hoop dat deze antwoorden leiden tot
voorspoedige behandeling van het wetsvoorstel vóór het zomerreces,
zodat de noodzakelijke vernieuwingen van het inburgeringsstelsel op 1 januari
2007 in werking kunnen treden.1. Marktwerking1.1. AlgemeenBij de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel wordt marktwerking
ingevoerd, met andere woorden de gedwongen winkelnering voor nieuwkomers wordt
losgelaten. Het verheugt mij dat reeds eerder, bij het aangehouden wetsvoorstel
vrijgeven cursusaanbod nieuwkomers (Kamerstukken II, 2003/04, 29 646,
nrs. 1–3), de CDA-, VVD-, GroenLinks- en D66-fracties zich positief
hebben uitgesproken over het voornemen om de gedwongen winkelnering bij de
Regionale Opleidingencentra (ROC’s) in de huidige Wet inburgering nieuwkomers
(Win) af te schaffen, en dat ook de PvdA-fractie in het verslag bij het onderhavige
wetsvoorstel het principe van het vrije aanbod van inburgeringscursussen heeft
gesteund. Voorts heeft ook de Taskforce Inburgering het vrije aanbod van inburgeringscursussen
aanbevolen en heeft de evaluatie van de Win reeds in 2001 tot dezelfde aanbeveling
geleid.Doel van het loslaten van de gedwongen winkelnering is het vergroten van
de vrijheid van gemeenten om maatwerk in te kopen met een betere prijs/kwaliteitsverhouding.Voor het loslaten van de gedwongen winkelnering heb ik ook gekeken naar
de oudkomersmarkt. Mijn verwachtingen van het nieuwe stelsel zijn mede gebaseerd
op de ervaringen met de oudkomersmarkt, waar immers nooit gedwongen winkelnering
heeft gegolden. De gemeenten zijn vrij in te kopen en hanteren daarbij selectie-
en gunningcriteria.Die selectie- en gunningcriteria van de gemeenten spelen een belangrijke
rol. Op basis daarvan kiezen gemeenten immers die aanbieder uit die in relatie
tot de vraag het beste product levert. Dat is de wijze van kwaliteitswaarborging
waarin op de oudkomersmarkt is voorzien.Op de oudkomersmarkt ziet men een gedifferentieerd aanbod met dito prijzen
van een groot aantal andere aanbieders naast de roc’s, die qua niveau,
duur en inrichting van de cursussen meer maatwerk aan de diverse doelgroepen
bieden. Dat staat mij ook voor ogen met de invoering van marktwerking voor
de gehele inburgeringsmarkt. Hierdoor worden ook roc’s geprikkeld om
doelmatiger te gaan werken, hetgeen tevens de prijs/kwaliteitsverhouding ten
goede komt.1.2 KeurmerkIn het nieuwe inburgeringsstelsel ontstaat, naast de institutionele markt,
een consumentenmarkt, waarop inburgeringsplichtigen een cursus kunnen inkopen
als mogelijke voorbereiding op het inburgeringsexamen. De regering acht voor
het functioneren van de markt een vorm van consumentenbescherming, kwaliteitsborging
en transparantie van wezenlijk belang. Dat geldt zowel voor de institutionele
markt, als de consumentenmarkt Vanuit de uitgangspunten van het nieuwe stelsel
wil de regering tot een passende vorm komen, waarin de balans ontstaat tussen
consumentenbescherming enerzijds en vrije toegang tot de markt voor nieuwe
aanbieders anderzijds. Ik heb de Tweede Kamer daarover eerder geïnformeerd
in de Contourennota «Herziening van het inburgeringsstelsel» (Kamerstukken
II 2003/04, 29 543, nr. 2), die ik de Tweede Kamer op 23 april
2004 heb aangeboden. Daarin geef ik aan voorstander te zijn van een vorm van
certificering van cursusaanbieders, waar ook kwaliteitseisen deel van uitmaken.
Deze intentie heb ik herhaald in de brief die ik de kamer op 7 december
2004 heb toegestuurd (Kamerstukken II 2004/05, 29 543 nr. 4).Tijdens het transitietraject is hierover gesproken. Uit die gesprekken
is duidelijk de ambitie van vertegenwoordigers van branchepartijen gebleken
om zelf invulling te geven aan certificering in de vorm van een keurmerk,
met als uitkomst de gezamenlijke ontwikkeling van een keurmerk door opdrachtgevers
en opdrachtnemers, zoals ik de Tweede Kamer in mijn brief van 7 oktober
2005 heb meegedeeld (Kamerstukken 2005/06, 30 300 VIII en 30 300
VI, nr. 14). In lijn met het kabinetsstandpunt over het gebruik van certificatie
en accreditatie in het kader van overheidsbeleid (Kamerstukken II, 2003/04,
29 304, nr. 1) ben ik van mening dat bij kwaliteitsborging, consumentenbescherming
en transparantie zoveel mogelijk moet worden aangesloten bij het zelfregulerend
vermogen van de sector. Dit vergroot het draagvlak bij en de betrokkenheid
van de branche.Sinds eind 2005 zijn Borea, de Bve Raad en Paepon/Fotin bezig met de voorbereiding
van een keurmerk. Vertegenwoordigers van de inburgeringsconsumenten en van
de opdrachtgevers zijn bij deze voorbereidingen betrokken. Ik heb het volste
vertrouwen in de opdrachtgevers en opdrachtnemers en ga ervan uit dat zij
in goed overleg zullen komen tot een goed functionerend keurmerk.Het doel van het keurmerk is drieledig: consumentenbescherming, kwaliteitsborging
en transparantie. Transparantie van de markt is een voorwaarde voor goede
marktwerking. Daarbij is de inburgeringsplichtige gebaat. Voor kopers maakt
het keurmerk duidelijk dat de aanbieder aan bepaalde kwaliteitscriteria voldoet.
Bij de aanwijzing van het keurmerk zal ik toetsen of aan deze doelstellingen
is voldaan. Als voorwaarden voor de aanwijzing zullen gelden dat het systeem
adequaat is, dat de kwaliteit van het cursusaanbod gewaarborgd is, dat de
administratieve lasten van het keurmerk beperkt blijven en dat het systeem
de marktwerking bevordert.Indien het keurmerk na aanwijzing niet langer aan deze voorwaarden voldoet,
zal ik een inschatting maken of de opdrachtgevers en opdrachtnemers die situatie
kunnen verbeteren, of dat certificering door de overheid noodzakelijk is.
Hoofdstuk 3 (Overheidscertificering) van het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid
daartoe.Verdere uitwerking en planningDe planning van de partijen die het keurmerk ontwikkelen is er op gericht
op het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet inburgering (1 januari
2007) een goed werkend keurmerk – en daarmee een goed werkend systeem
van het keurmerken van de aanbieders – geoperationaliseerd te hebben.
Daarvóór zijn de eisen waaraan aanbieders moeten voldoen om
het keurmerk te verkrijgen bekend. Aanbieders ontvangen dan bij een positieve
audit een keurmerk op aanvraag. Na de eerste controleperiode kan het keurmerk
op aanvraag omgezet worden in een definitief keurmerk. Jaarlijks zullen audits
worden gehouden om te controleren of een aanbieder het keurmerk mag blijven
voeren. De audits worden uitgevoerd door partijen die zijn geaccrediteerd
door de Raad van Accreditatie. De ontwikkeling van het keurmerk verloopt tot
op heden geheel volgens de planning.De partijen die het keurmerk ontwikkelen, zijn voornemens het beheer van
het keurmerk en het toezicht te beleggen bij een onafhankelijke stichting,
de Stichting Blik op Werk. In de stichting Blik op Werk, die begin 2006 is
opgericht, werken de bij de arbo- en reïntegratiemarkt betrokken partijen
samen om de transparantie op deze markten te vergroten en de effectiviteit
van de geboden diensten te optimaliseren. In deze stichting zijn onder meer
het RWI, de FNV en VNO-NCW namens de Stichting van de Arbeid, de VNG en de
Landelijke Cliëntenraad vertegenwoordigd.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of de regering bereid is
om te voorzien in een centraal informatiepunt voor inkopers op de inburgeringsmarkt,
om daarmee de transparantie te vergroten. De regering onderschrijft het belang
van transparantie voor het goed functioneren van de markt voor inburgeringscursussen.
Het keurmerk is een middel om deze transparantie te bevorderen. Mede daarom
faciliteer ik vertegenwoordigers van de branche, Borea, de Bve Raad en Fotin/Paepon,
in de ontwikkeling van hun keurmerk. Een website met informatie over aanbieders
maakt daar deel van uit. Daarnaast zullen zowel de IB-groep als de gemeenten
beschikken over een lijst met gekeurmerkte aanbieders. Gemeenten kunnen daar
gebruik van maken bij hun informerende rol voor inburgeringsplichtigen. Deze
lijst zal kunnen worden geraadpleegd op de websites van de IB-Groep en van
de beheersstichting van het keurmerk.Gemeentelijke inkoopDe leden van de D66-, PvdA- en CDA-fracties hebben gevraagd of gemeenten
verplicht zijn bij een gecertificeerde instelling in te kopen. Bij de ontwikkeling
van het keurmerk is overleg gevoerd tussen de aanbieders (Bve Raad, Fotin/Paepon
en Borea) en VNG over de al dan niet verplichte inkoop voor gemeenten bij
gekeurmerkte aanbieders. Uit de brieven aan de Tweede Kamer van de Bve Raad
(mede namens Fotin/Paepon en Borea) van 2 februari 2006 en de reactie
van VNG van 14 februari 2006 is gebleken, zoals ook de leden van de D66-fractie
hebben geconstateerd, dat deze partijen lijnrecht tegenover elkaar staan.
De aanbieders stellen zich op het standpunt dat gemeenten wettelijk verplicht
moeten worden in te kopen bij gekeurmerkte aanbieders. De VNG stelt zich op
het standpunt dat gemeenten bij hun inkoop weliswaar gebruik kunnen maken
van het keurmerk, maar dat zij de vrijheid moeten hebben om daar van af te
wijken.De leden van de D66-fractie, die hebben aangegeven de argumenten van de
Bve Raad te onderschrijven, wijs ik er allereerst op dat de Bve Raad tijdens
het transitietraject en de gesprekken over het overgangsbudget heeft aangegeven
mee te willen werken aan het keurmerk, nadat overeenstemming met de Staat
zou zijn bereikt over het overgangsbudget en aldus een level playing field zou zijn gecreëerd. Aangezien ik het belang
van een level playing field op de nieuwe inburgeringsmarkt
onderschrijf, ben ik samen met staatssecretaris Rutte van OCW het gesprek
met de Bve Raad aangegaan over een overgangsbudget en het bereiken van een level playing field. Dat heeft geresulteerd in een samenhangend
pakket van maatregelen. Het betreffende convenant van 29 september 2005
is op 20 december 2005 gepubliceerd (Stcrt. 2005, 247). Hoofdbestanddeel
daarvan is de beschikbaarstelling van een overgangsbudget dat de roc’s
de mogelijkheid biedt om de omslag van publiek naar privaat te maken. Het
gaat dan met name om de verplichtingen van de roc’s ten opzichte van
personeel dat belast was met de uitvoering van de wettelijke WIN-taken (het
verzorgen van WIN-programma’s). In dit kader hebben de aanbieders van
inburgeringsonderwijs het initiatief genomen om een keurmerk te ontwikkelen.
Er bestaat algemene overeenstemming over het feit dat een keurmerk voor het
inburgeringsonderwijs een belangrijke bijdrage levert aan een goede invoering
van marktwerking. Verschil van opvatting resteert nog over de vraag of gemeenten
moeten worden verplicht in te kopen bij aanbieders
met een keurmerk. Ik meen dat dat om de navolgende redenen niet het geval
is.Het loslaten van de gedwongen winkelnering en dus de invoering van marktwerking
betekent dat gemeenten en individuele inburgeringsplichtigen in vrijheid kunnen
kiezen uit aanbieders. Belangrijk is dat de markt transparant is voor de kopers.
In dat geval kan de koper een aanbieder kiezen die het beste beantwoordt
aan de eisen die hij stelt. Er ontstaat in het verkeer tussen kopers en aanbieders
maatwerk: een grote diversiteit in aanbod, dat aansluit bij de zeer pluriforme
vraag van institutionele en individuele kopers van inburgeringsonderwijs.
Daarvoor is het van belang dat er voor aanbieders vrije toetreding bestaat
tot de markt. Aanbieders moeten zich op de markt kunnen onderscheiden op een
voor hen passende wijze.Met het ministerie van Economische Zaken vindt overleg plaats over een
verantwoorde invoering van de marktwerking. De wenselijkheid van verplichte
inkoop is daarbij ook besproken. Daarbij is een aantal knelpunten van verplichte
inkoop naar voren gekomen, die mogelijk afbreuk doen aan de doelstellingen
die ten grondslag liggen aan het vrijgeven van het cursusaanbod.Wat betreft de inkoop door gemeenten, sluit het nieuwe inburgeringsstelsel
aan bij de SUWI-wetgeving, waarin geen sprake is van verplichte inkoop bij
aanbieders met een keurmerk of een uitbestedingsverplichting en gemeenten
derhalve ook de vrijheid hebben om reïntegratieactiviteiten zelf uit
te voeren. Verplichte inkoop bij inburgering zou, zeker bij de samenloop van
reïntegratie en inburgering, het kabinetsbeleid voor reïntegratie
doorkruisen en een ongewenste uitwerking hebben op het gemeentelijk beleid
ten aanzien van de reïntegratie.Bij een vraag met een grote diversiteit hoort een pluriform aanbod. Die
diversiteit kan niet volledig gedekt worden door één keurmerk.
Aanbieders zonder keurmerk die wel een positieve bijdrage kunnen leveren aan
de diversiteit zijn bijvoorbeeld kleine aanbieders – zoals zelfstandigen
zonder personeel en NT2-docenten – met een specifieke deskundigheid,
bedrijven die mogelijkheden verkennen om op deze markt aan de slag te gaan
en in dat kader interessante nieuwe diensten of producten aanbieden. Een verplicht
keurmerk zou bij die verkenning als een administratieve last worden ervaren.
De betreffende bedrijven zouden het keurmerk wellicht pas in een later stadium
willen nastreven. In dit verband moet ook worden gedacht aan bedrijven die
niet aan alle eisen van het keurmerk kunnen of willen voldoen, maar op een
bepaald terrein wel goede kwaliteit kunnen leveren.Het verplicht stellen van inkoop bij een aanbieder met een keurmerk wekt
ten onrechte de suggestie dat aanbieders zonder keurmerk per definitie slechte
kwaliteit zouden leveren en dat gemeenten zouden kiezen voor inferieure kwaliteit.Verplicht inkoop van gemeenten bij keurmerkbezitters lijkt tot uitsluiting
bij de aanbesteding te leiden en dat lijkt op gespannen voet te staan met
de desbetreffende communautaire regelgeving.Verplichte inkoop bij instellingen met keurmerk brengt verder het risico
met zich mee dat zij drempels opwerpen voor nieuwe toetreders, hetgeen de
variëteit aan aanbieders op de markt zou beperken.Een ander risico van verplichte inkoop bij instellingen met keurmerk is
de regionale spreiding van het aanbod. In bepaalde delen van het land zou
monopolievorming dreigen, indien slechts één of enkele aanbieders
met een keurmerk in die regio actief is. Verplichte inkoop zou gemeenten in
dat geval de mogelijkheid ontnemen om naar andere oplossingen te zoeken.Voor verplichte inkoop bij aanbieders met een keurmerk lijkt de noodzaak
te ontbreken. Onder meer blijkens uitlatingen van de VNG, erkennen gemeenten
in de regel de betekenis van het keurmerk door de inhoudelijke
criteria van het keurmerk te hanteren als een beoordelingscriterium in de
aanbestedingsprocedures bij de inkoop van trajecten.Een landelijke verplichting tot aankoop bij keurmerkbezitters veronderstelt
een gebrek aan professionaliteit bij de inkoop door gemeenten. Gegeven het
feit dat ook voor de gemeenten uiteindelijk het resultaat zal tellen, blijkend
uit deelname aan de examens, ligt het voor de hand dat gemeenten zullen inkopen
bij die aanbieders die de voor specifieke doelgroepen vereiste kwaliteit kunnen
leveren.De Frontoffice Inburgering van het Ministerie van Justitie ondersteunt
de gemeenten op uiteenlopende wijze op het gebied van professionalisering
van de inkoop, aanbestedingsprocedures en aanpak van onder meer de samenloop
van reïntegratie en inburgering en andere bijzondere groepen.Het maatschappelijke belang van het keurmerk is dat het een betrouwbare
indicatie geeft van de kwaliteit van de aanbieder. Het keurmerk levert daarmee
een bijdrage aan het transparant maken van de markt voor inkopende inburgeringsplichtigen
en gemeenten, dus zowel voor de consumenten- als de institutionele markt en
zowel voor de nieuwkomers, als de oudkomers.Verplichte inkoop van gemeenten bij instellingen met keurmerk vermindert
daarenboven de waarde van het keurmerk. Zoals in het kabinetsstandpunt over
het gebruik van certificatie en accreditatie in het kader van overheidsbeleid
(Kamerstukken II 2003/04, 29 304, nr. 1, p. 17) is aangegeven,
biedt een verplichting tot het bezit van een keurmerk de betreffende instellingen
geen onderscheidend vermogen meer op de markt. Zij zullen het certificaat
dan tegen de laagst mogelijk kosten trachten te verwerven. De concurrentieslag
tussen aangewezen Certificerende Instanties, die daarvan het gevolg is, kan
juist leiden tot kwaliteitsverlies.Dat brengt mij ertoe gemeenten niet te verplichten bij een gekeurmerkte
aanbieder in te kopen. Transparantie, consumentenbescherming en kwaliteit
worden niet bevorderd door gemeenten te verplichten inburgeringscursussen
in te kopen bij aanbieders die in het bezit zijn van een keurmerk.Ik kan mij niet vinden in de veronderstelling van de Bve Raad in zijn
brief van 2 februari 2006, dat gemeenten geen minimale kwaliteitseisen
aan de in te kopen inburgeringsvoorzieningen zullen stellen, indien het keurmerk
niet verplicht wordt. De ervaringen op de oudkomersmarkt en op de reïntegratiemarkt
laten een groeiende professionalisering van de gemeenten zien bij de inkoop
van voorzieningen. Gemeenten hebben een direct belang bij de inkoop van goed
onderwijs en zullen hun inkoopprocedures ook daarop inrichten. Om een divers
onderwijsaanbod en maatwerk te realiseren is het daarbij van groot belang
dat gemeenten de vrijheid hebben om een bij hun eisen passend onderwijs in
te kopen. In bepaalde gevallen kan dat ook betekenen dat inkoop plaatsvindt
bij aanbieders die (nog) geen keurmerk bezitten. Ook de veronderstelling van
de Bve Raad dat een niet-verplicht keurmerk niet serieus wordt genomen, deel
ik niet. Veeleer verwacht ik het tegenovergestelde; indien voorzieningen uitsluitend
kunnen worden ingekocht bij aanbieders met een keurmerk, verliest het keurmerk
zijn onderscheidend vermogen in de markt. Het keurmerk komt naar mijn mening
dan ook het beste tot zijn recht, indien gemeenten niet verplicht worden om
in te kopen bij aanbieders met een keurmerk.Daarom staat mij het volgende voor ogen ten aanzien van het keurmerk.
Mede met het oog op de gewenste transparantie, is het de bedoeling dat het keurmerk, zoals dat momenteel door de Bve Raad, Borea en Paepon/Fotin
wordt ontwikkeld, in de markt de reguliere indicatie
wordt voor de kwaliteit van de aanbieder. Borea, de Bve Raad en Paepon/Fotin
zullen hun leden en andere aanbieders adviseren het keurmerk te verwerven.
De VNG zal de gemeenten adviseren om de kwaliteitseisen van het keurmerk mede
een beoordelingscriterium te laten zijn bij de inkoop van trajecten voor inburgering.Ik heb hiervoor al geschetst dat op de huidige oudkomersmarkt de selectie-
en gunningcriteria van de gemeenten de kwaliteitsborging vormen bij de inkoop
van inburgeringscursussen. Daar boven op komt met ingang van het nieuwe inburgeringsstelsel
het keurmerk, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie op hun vraag of de
argumenten van transparantie en kwaliteitsborging ook gelden voor de institutionele
markt (inkoop van gemeenten). Het antwoord daarop is zonder meer bevestigend,
maar dat «gelden» moet niet worden omgezet in een verplichting
tot inkoop bij bepaalde partijen. Het keurmerk gaat voorzien in transparantie,
consumentenbescherming en kwaliteitsborging voor de gehele markt. Daarmee
draagt het keurmerk dus bij aan een kwaliteitsslag voor zowel de institutionele,
als de consumentenmarkt; zowel voor de nieuwkomers, als de oudkomers.De betrokken partijen, aanbieders en gemeenten, kunnen vanuit dat perspectief –
ieder met behoud van eigen verantwoordelijkheid van opdrachtgever en opdrachtnemer,
maar ook vanuit de eigen belangenpositie – in de communicatie naar hun
leden en andere belanghebbenden het belang van het keurmerk onder de aandacht
brengen. Deze communicatie zal op de daartoe geëigende manieren plaatsvinden
in de vorm van informatiebijeenkomsten, voorlichting en conferenties. Op deze
wijze ga ik ervan uit dat een ieder op een passende wijze omgaat met zijn
verantwoordelijkheden.Het resultaat moet een door alle partijen vrijwillig gedragen keurmerk
zijn ter bevordering van de kwaliteit op de inburgeringsmarkt. 1.3. TransitietrajectIn het onderhavige wetsvoorstel wordt de liberalisering van de inburgeringsmarkt
geïntroduceerd. Daarmee komt een einde aan de gedwongen relatie tussen
gemeenten en roc’s zoals die nu bestaat voor de inburgering van nieuwkomers,
en krijgen gemeenten de mogelijkheid om de betreffende cursussen ook bij andere
aanbieders in te kopen. Met de inwerkingtreding van de Wet inburgering zal
het aantal inburgeringsplichtigen toenemen. Daarenboven zal het afschaffen
van de gedwongen winkelnering de concurrentie tussen de aanbieders bevorderen,
als gevolg waarvan de prijsvorming zal «uitmiddelen» tussen het
huidige prijsniveau voor inburgeringscursussen voor nieuwkomers en het prijsniveau
van de commerciële aanbieders.Hoewel de cursuskosten in het nieuwe stelsel adequaat zijn beraamd, blijft
het de vraag hoe de cursusprijs zich daadwerkelijk zal ontwikkelen. Mede om
die reden heb ik de VNG voorgesteld jaarlijks via een prijsmonitor de gerealiseerde
landelijk gemiddelde prijs in dat jaar voor het inkopen van cursussen voor
uitkeringsgerechtigden en voor oudkomers zonder inkomen uit arbeid of uitkering
(artikel 17, eerste lid, onderdelen a en b, van het wetsvoorstel) vast te
stellen. Op basis hiervan wordt de hoogte van de definitieve vergoeding vastgesteld
en verrekend met het reeds verstrekte voorschot. De gerealiseerde landelijk
gemiddelde prijs dient tevens voor de vaststelling van het voorschot het navolgende
jaar. Het Rijk zal gemeenten compenseren, indien de landelijk gemiddelde prijs hoger ligt dan het verstrekte voorschot in een bepaald jaar. Gemeenten
worden aldus op basis van de gerealiseerde landelijk gemiddelde prijs gecompenseerd,
waarmee het financiële risico voor gemeenten gereduceerd is.Daarnaast hebben de leden van de PvdA-fractie voorgesteld om steekproefsgewijs
te inventariseren wat de kostprijs van de oudkomerstrajecten is geweest. Ik
acht een dergelijke inventarisatie niet zinvol, omdat zij, anders dan deze
leden mogelijk veronderstellen, niet de gewenste informatie zal opleveren.
Met de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel wijzigt de situatie dusdanig –
er wordt voor het gehele stelsel marktwerking ingevoerd, het volume van de
markt neemt toe en de prijs/kwaliteitsverhouding zal verbeteren – dat
vergelijking met de huidige situatie geen meerwaarde heeft.De leden van de PvdA-fractie hebben geïnformeerd naar de totstandkoming
van de normvergoedingen van € 3 250 en € 4 250
in het nieuwe inburgeringsstelsel. De vergoeding voor een inburgeringsvoorziening
voor oudkomers zonder inkomen uit arbeid, bijstand of uitkering (artikel 17,
eerste lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel) bedraagt € 6 180.
Dat bedrag is opgebouwd uit € 4 300 voor de inburgeringscursus
de resterende middelen kunnen door gemeenten naar eigen inzicht worden besteed
aan deelname aan het examen, activiteiten zoals selectie, intake en beschikkingen
en andere, aan inburgering gerelateerde activiteiten. De vergoeding die de
gemeente ontvangt voor het inburgeringsdeel van een gecombineerde inburgeringsvoorziening
voor uitkeringsgerechtigden die ook aan een reïntegratietraject naar
werk deelnemen (artikel 17, eerste lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel),
zo antwoord ik deze leden, bedraagt € 4 235. Naast die vergoeding
zijn er voor reïntegratie naar werk middelen beschikbaar uit de reïntegratiemiddelen
van de Wet Werk en Bijstand, dan wel middelen van het UWV, de eigenrisicodrager
WGA of de overheidswerkgever. Het bedrag is opgebouwd uit een bedrag van € 3 225
voor de cursuscomponent. De resterende middelen kunnen door gemeenten naar
eigen inzicht worden ingezet, waaronder deelname aan het examen en handelingen
zoals het voeren van het (artikel 23 van het wetsvoorstel) en vervolggesprekken.
Het bedrag van de cursuscomponent van een gecombineerde inburgeringsvoorziening
voor inburgeringsplichtigen die al een reïntegratievoorziening hebben
(€ 3 455) is lager dan het bedrag voor de inburgeringscursus
voor oudkomers zonder inkomen uit arbeid, bijstand of uitkering (€ 4 300).
De reden daarvan is dat naast de voor inburgering beschikbare middelen tevens
middelen uit het reïntegratiebudget beschikbaar zijn. Daardoor kan gezamenlijke
inkoop plaatsvinden van geïntegreerde trajecten (de gecombineerde reïntegratie-
en inburgeringsvoorziening). Voor de cursuscomponent volstaat in deze gevallen
een lagere vergoeding, omdat de cursuskosten en de andere kosten die verband
houden met selectie en het inburgeringsonderzoek (artikel 23) lager zijn (efficiencybesparing).
De gecombineerde inburgeringsvoorziening is één geïntegreerd
traject met twee doelen: reïntegratie op de arbeidsmarkt en inburgering
in de Nederlandse samenleving. Met mijn ambtgenoot van SZW heb ik geconstateerd
dat de reïntegratietrajecten taalcomponenten bevatten, die weliswaar
niet toeleiden naar het inburgeringsexamen, maar daaraan een zeer belangrijke
initiale bijdrage – een «vliegende start» – leveren.
Ik wijs in dit verband naar de constatering van de Taskforce Inburgering en
de Onderwijsinspectie dat taalverwerving effectiever en efficiënter verloopt
in een duaal traject, waarin de taal wordt geleerd in een «duale omgeving»
en het geleerde ook direct in de praktijk kan worden toegepast.De rijksbijdragen zijn gemiddelde vergoedingen
en kunnen door gemeenten flexibel worden ingezet, hetgeen de gemeenten de
nodige ruimte biedt om maatwerk in te kopen en dat met de normvergoedingen
te dekken. Daarenboven zal het overgangsbudget effect hebben op de prijsontwikkeling
van inburgeringsonderwijs.Zoals gezegd, zal het aantal inburgeringsplichtigen bij de inwerkingtreding
van de Wet inburgering toenemen en zal het afschaffen van de gedwongen winkelnering
de concurrentie tussen de aanbieders bevorderen, met als gevolg een «uitgemiddelde»
prijs tussen het huidige prijsniveau voor inburgeringscursussen voor nieuwkomers
en het prijsniveau van de commerciële aanbieders. Op basis van het verzamelde
cijfermateriaal en de inschatting van het effect van de marktwerking op de
ontwikkeling van de cursusprijzen, heeft Deloitte beraamd dat de cursuskosten
in het nieuwe inburgeringsstelsel gemiddeld ongeveer € 4300 zullen
bedragen.1.4. Meldingsprocedure bij de Europese CommissieDe formele notitificatieprocedure van de Europese Commissie, zo meld ik
de leden van de CDA- en PvdA-fracties, is voorafgegaan door informele gesprekken
met de Europese Commissie (EC) over het voornemen om het overgangsbudget voor
de bve-sector aan te melden als staatssteun. Deze stap strekt ertoe om de
formele aanmeldingsprocedure van het overgangsbudget voor te bereiden en eventuele
vertraging in de formele aanmeldingsprocedure te voorkomen. De EC heeft op
basis van de hen gepresenteerde casus van het overgangsbudget een aantal aanvullende
vragen over het dossier gesteld. Deze vragen hebben voornamelijk betrekking
op de noodzakelijke scheiding van publieke en private geldstromen in de nieuwe
situatie met het oog op verstoring van de markt, de te verwachten concurrentie
(met het oog op eventuele klachten bij de EC) en de onderbouwing van de hoogte
van het overgangsbudget, waardoor de formele aanmelding enigszins is vertraagd.
De status van de gesprekken en de daaruit voortvloeiende contacten zijn informeel,
in die zin dat aan de uitkomsten van de prenotificatieprocedure geen rechten
kunnen worden ontleend. Nu de prenotificatieprocedure nagenoeg is afgerond,
kan de formele procedure worden gestart. De verwachting is dat de EC binnen
enkele maanden een beslissing neemt over de aanvraag voor de steunverlening.De leden van de CDA-fractie hebben voorts gevraagd naar de gevolgen voor
de tijdige invoering van de Wet inburgering en voor bepaalde onderdelen van
de wet, in het bijzonder het ontstaan van de institutionele en consumentenmarkt
voor de inburgeringstrajecten, indien de Europese Commissie zou oordelen dat
het overgangsbudget niet verenigbaar is met het Europees recht. In artikel
5, tweede lid, van het convenant tussen de Staat der Nederlanden en de Bve
Raad, optredend namens de Regionale Opleidingencentra, is geregeld, zo antwoord
ik deze leden, dat partijen in een dergelijke situatie met elkaar in overleg
treden over de dan ontstane situatie. Dat geldt zowel voor de situatie van
het overgangsbudget als de mogelijke gevolgen voor het ontstaan van de institutionele
en de consumentenmarkt. Het lijkt mij niet opportuun vooruit te lopen op de
gevolgen van een eventueel uitblijven van goedkeuring van de EC voor de invoering
van de Wet inburgering.2. CliëntenparticipatieDe leden van de CDA-, PvdA-, GroenLinks- en D66-fracties hebben aangegeven
een vorm van cliëntenparticipatie belangrijk te vinden. Zij hebben gevraagd
waarom dat in het wetsvoorstel niet geregeld is en waarom niet wordt aangesloten
bij één van de modellen uit de Wet maatschappelijke ondersteuning
(WMO) of de sociale zekerheidswetgeving. Ik kan deze leden antwoorden
dat ik het belang van cliëntenparticipatie in het nieuwe inburgeringsstelsel
onderschrijf, maar daarvoor geen specifieke verplichtingen in de Wet inburgering
noodzakelijk acht. Ik ben van mening dat in het nieuwe inburgeringsstelsel
binnen de bestaande kaders voldoende invulling kan – en zal –
worden gegeven aan cliëntenparticipatie. Alvorens de mogelijkheden hiertoe
en de invulling ervan te schetsen ga ik eerst nader in op het begrip cliëntenparticipatie
en de wettelijke vormgeving daarvan op andere terreinen.Cliëntenparticipatie ziet op het – door de overheid –
organiseren van inbreng en betrokkenheid van burgers en cliënten in de
diverse stadia van de beleidscyclus. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt
tussen betrokkenheid van cliënten bij de voorbereiding van het beleid,
de besluitvorming daarover, de uitvoering van het beleid en de beoordeling
van de resultaten van het beleid. Cliëntenparticipatie komt in verschillende
vormen en op verschillende niveaus op een aantal maatschappelijke terreinen
voor. Allereerst kan cliëntenparticipatie vorm krijgen op centraal niveau.
Voorbeelden hiervan zijn de instelling van een Landelijke Cliëntenraad
(LCR) op het terrein van de sociale zekerheid alsmede de verplichting voor
de uitvoeringsorganisaties in de sociale zekerheid (o.a. het UWV) om op centraal
niveau in adequate cliëntenparticipatie te voorzien; beide geregeld in
de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI).In de tweede plaats kan cliëntenparticipatie vorm krijgen op het
niveau van de instelling of de aanbieder. De meest sprekende voorbeelden hiervan
zijn de instelling van cliëntenraden of medezeggenschapsraden (op grond
van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen of de medezeggenschapswetgeving
in het onderwijs). De WMO brengt ook de aanbieders van maatschappelijke ondersteuning
onder de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (artikel 28 WMO).In de derde plaats komt cliëntenparticipatie voor op decentraal niveau.
Ik wijs in dat verband op de wettelijke verplichtingen voor de gemeenten in
de Wet werk en bijstand (WWB) en WMO om in cliëntenparticipatie te voorzien.
De WWB verplicht de gemeente om bij verordening regels te stellen over de
wijze waarop de cliënten worden betrokken bij de uitvoering van de wet
(artikel 47 WWB). De WMO verplicht tot cliëntenparticipatie bij de voorbereiding
van het gemeentelijk beleid «op de wijze voorzien in de krachtens artikel
150 van de Gemeentewet vastgestelde verordening» (artikel 11, eerste
lid, WMO). Opvallend is dat de WMO voor de wijze waarop de cliëntenparticipatie
vorm krijgt naar de verplichte gemeentelijke inspraakverordening verwijst.
Daarnaast regelt de WMO de betrokkenheid van cliënten bij de besluitvorming
over het gemeentelijke beleid (artikel 12 WMO) en wordt ten behoeve van de
beoordeling van het gevoerde beleid voorzien in jaarlijks cliënttevredenheidsonderzoek
(artikel 9 WMO).Ik reken ten slotte ook klachtvoorzieningen voor burgers/cliënten/onderwijsdeelnemers
tot het begrip cliëntenparticipatie, nu deze niet alleen op individuele
genoegdoening zijn gericht maar ook een bredere zin kunnen bijdragen aan verbeteringen
van het beleid of de uitvoering daarvan. In de zorgsector en de WMO is de
Wet klachtrecht cliënten zorgsector daarvoor van belang. Op de taakuitoefening
van tot de centrale of decentrale overheid behorende bestuursorganen is het
interne en externe klachtrecht van de Awb van toepassing.Een nadere regeling van landelijke cliëntenparticipatie in het nieuwe
inburgeringsstelsel, bijvoorbeeld door de instelling van een landelijke cliëntenraad
naar het model van de Wet SUWI, lijkt mij niet wenselijk of noodzakelijk.
Ik zie geen toegevoegde waarde om een nieuw vertegenwoordigend lichaam in
het leven te roepen of bestaande lichamen daartoe te bewegen. In dit verband
wijs ik er op dat ik op grond van artikel 2 van de Wet overleg minderhedenbeleid
reeds regelmatig overleg voer met de tot het Landelijk overleg minderheden
(LOM) toegelaten samenwerkingsverbanden over beleidsvoornemens ten aanzien
van de integratie van minderheden en over ontwikkelingen die voor minderheden
van belang zijn met het oog op het te voeren integratiebeleid.Daarnaast voer ik gesprekken met diverse andere organisaties die een gedeelte
van de doelgroep vertegenwoordigen. Ik noem als voorbeelden FORUM en de regiegroep
Allochtone vrouwen en arbeid. Deze organisaties kunnen de bestaande kanalen
gebruiken voor belangenbehartiging op het gebied van inburgering. Overigens
zal de Landelijke Cliëntenraad de inburgeringsplichtige uitkeringsgerechtigden
kunnen vertegenwoordigen. Deze raad is reeds betrokken bij de invulling van
cliëntenparticipatie in het kader van het keurmerk en bij het bestuur
van de stichting Blik op Werk, de beheerder van het keurmerk. Tevens wijs
ik erop dat ik met de IB-Groep – afnemer van het inburgeringsexamen
en uitvoerder van de financiële faciliteiten – prestatieafspraken
maak over het verrichten van cliënttevredenheidsonderzoek over haar functioneren.Het nieuwe inburgeringsstelsel leent zich naar mijn mening ook niet voor –
verplichte – cliëntenparticipatie op het niveau van (cursus)instellingen.
Om die reden regelt het wetsvoorstel niet de instelling van een cliëntenraad
bij een (cursus)aanbieder, zoals de WMO doet, of een medezeggenschapsraad
zoals de onderwijswetgeving. Zoals in de kabinetsreactie op het eindrapport
van de commissie Blok uitgebreid is aangegeven, worden de inburgeringsplichtigen
in het nieuwe inburgeringsstelsel niet benaderd als een zorgcategorie die
als het ware door de overheid bij de hand moeten worden genomen en door de
overheid door een inburgeringstraject moeten worden geleid. Inburgeringsplichtigen
dienen hun eigen verantwoordelijkheid voor hun inburgering te dragen en daarover
zelf de regie te voeren. De overheid stelt – kort gezegd – de
eisen waaraan de inburgeringsplichtige moet voldoen om in de Nederlandse samenleving
te kunnen functioneren en faciliteert hem slechts. De zelfbeschikking en het
zelfbeheer van de burger, die voor de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen
van belang zijn, worden reeds gediend door de wijze waarop het nieuwe inburgeringsstelsel
is vormgegeven en de keuzevrijheid die de inburgeringsplichtige daarin heeft.
Inburgeringsplichtigen kunnen zelf bepalen of zij aan cliëntenparticipatie
op het niveau van de cursusinstellingen een zodanig belang hechten dat zij
zich daarbij laten leiden bij hun keuze voor een bepaalde aanbieder. Ik verwacht
dat de cursusaanbieders op de geliberaliseerde cursusmarkt zullen inspelen
op de eventuele vraag van inburgeringsplichtigen naar cliëntenparticipatie.
Ik teken daarbij aan dat ook roc’s de vrijheid hebben om in cliëntenparticipatie
te voorzien voorzover het hun inburgeringsactiviteiten betreft. De voor de
BVE-sector geldende medezeggenschapswet (Wet medezeggenschap onderwijs 1992)
geldt immers niet voor de contractactiviteiten van de roc’s.De gemeenten die voorzieningen aanbieden, kunnen bij hun keuze voor (een)
bepaalde aanbieder(s) het belang van cliëntenparticipatie op instellingsniveau
afwegen en dat in hun selectie- en gunningcriteria opnemen.Het voorgaande neemt uiteraard niet weg dat cliëntenparticipatie
kan bijdragen aan de kwaliteit van het cursusaanbod. Daaraan worden in het
nieuwe inburgeringsstelsel, waarin de markt wordt vrijgegeven om een zo divers
mogelijk aanbod te genereren, geen wettelijke eisen gesteld. De branche
ontwikkelt het keurmerk en formuleert daarvoor zelf de kwaliteitseisen. Cliëntenparticipatie
en cliënttevredenheidsonderzoek zullen daar onderdeel van uitmaken.Wat betreft cliëntenparticipatie op gemeentelijk niveau meen ik dat
artikel 150 van de Gemeentewet de gemeenten in voldoende mate in staat stelt
om inspraak van burgers en cliënten te organiseren. Op grond van artikel
150 van de Gemeentewet stelt de gemeenteraad een verordening vast waarin regels
worden gesteld met betrekking tot de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden
bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken. Tenzij in die
verordening anders is bepaald, wordt die inspraak verleend door toepassing
van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. De gemeenteraad wordt
ten aanzien van de regeling van gevallen waarin inspraak zal worden verleend
volledige vrijheid gelaten. Het uitgangspunt daarbij is dat de gemeenteraad,
als het dichtst bij de bevolking staand vertegenwoordigend lichaam, het best
kan uitmaken in welke gevallen inspraak wenselijk is.In het feit dat in de WMO en WWB cliëntenparticipatie op gemeentelijk
niveau verplicht is gesteld, zie ik onvoldoende reden om aan te nemen dat
de afweging over de wenselijkheid van cliëntenparticipatie bij de vormgeving
van het gemeentelijke inburgeringsbeleid niet door de gemeenteraad zou kunnen
worden gemaakt. De gemeenteraad staat het dichtst bij de doelgroep en is naar
mijn mening het aangewezen orgaan om binnen de lokale context die afweging
te maken. Desgewenst kan worden aangesloten bij bestaande vormen van cliëntenparticipatie
op grond van de WWB en de WMO. Dit geldt met name voor cliëntenparticipatie
terzake van de (met reïntegratie) gecombineerde inburgeringsvoorzieningen.
Voor het reïntegratiedeel van die voorziening vloeit – verplichte –
cliëntparticipatie immers al uit de sociale zekerheidswetgeving voort.Als gezegd reken ik ook klachtvoorzieningen tot cliëntenparticipatie.
Ook daarvoor behoeft de Wet inburgering mijns inziens geen specifieke regeling
te bevatten. Op aanbiedersniveau zal een klachtenregeling onderdeel uitmaken
van het keurmerk. Daarnaast worden consumenten beschermd door het consumentenrecht.
De Consumentenautoriteit in oprichting, die per 1 januari 2007 operationeel
zal zijn, zal bijdragen aan de toegankelijkheid daarvan.Voor de gemeente en de IB-Groep geldt het interne en externe klachtrecht
van de Algemene wet bestuursrecht (hoofdstuk 9). Inburgeringsplichtigen dienen
hun klacht eerst voor te leggen aan het bestuursorgaan zelf, waarna zij –
indien de klacht niet naar tevredenheid is afgehandeld – bij een onafhankelijke
gemeentelijke ombudsman dan wel de Nationale ombudsman terecht kunnen.Tenslotte wijs ik nog op de mogelijkheid om, indien op later tijdstip
uit de evaluatie blijkt dat vertegenwoordigende organisaties via de bestaande
kanalen onvoldoende uit de verf komen, of indien de cliëntenparticipatie
op lokaal niveau niet of niet naar verwachting blijkt te functioneren, alsnog
over te gaan tot een nadere regeling van cliëntenparticipatie.3. De inburgeringsplichtHet streven van het kabinet is erop gericht om zoveel mogelijk mensen
mee te laten doen. Na adviezen van de ACVZ en de Raad van State is besloten
tot een omschrijving van de doelgroep voor wie een inburgeringsplicht geldt,
die veel personen omvat en tevens rekening houdt met bijzondere groepen die
specifieke aandacht behoeven. Het gaat om alle vreemdelingen en drie categorieën
genaturaliseerde Nederlanders (langdurig uitkeringsafhankelijken,
opvoeders en geestelijk bedienaren). Daarbij is zoveel mogelijk getracht de
inburgeringsplicht nauw aan te laten aansluiten op de inburgeringsbehoefte.
Daartoe zijn onder meer specifieke groepen Nederlanders benoemd ten aanzien
van wie op goede gronden een inburgeringsbehoefte kan worden aangenomen en
is voorzien in een stelsel van ontheffingen en vrijstellingen, met als sluitstuk
een (tijdelijke) regeling voor de vrijstelling van die personen die reeds
evident voldoende zijn ingeburgerd. Op dat laatste wordt nader ingegaan in
hoofdstuk 4 van deze nota.3.1 OudkomersDe leden van de PvdA-fractie merken terecht op dat in het wetsvoorstel
en het ontwerp-Besluit inburgering wordt geregeld dat degene die onder de
oude Wet inburgering nieuwkomers (WIN) heeft voldaan aan de toen geldende
plicht en kan bewijzen dat hij toen het in de nieuwe wet vereiste niveau heeft
gehaald, is vrijgesteld van de nieuwe inburgeringsplicht. Ik ben het echter
niet met deze leden eens waar zij menen dat dit betekent dat met terugwerkende
kracht de toen geldende plicht wordt aangescherpt. Onder de oude wet gold
alleen een deelnameplicht. De Wet inburgering stelt het resultaat centraal
en gaat daarom uit van een resultaatsverplichting. Deze resultaatsverplichting
is een aanscherping van de wettelijke eisen. Van het invoeren daarvan met
terugwerkende kracht is geen sprake. Ik zie dan ook geen aanleiding om een
uitzondering te maken voor nieuwkomers die op grond van de WIN aan een inburgeringsprogramma
hebben deelgenomen maar niet het in de nieuwe wet vereiste resultaat hebben
behaald. Dat wil zeggen dat zij beschikken over het niveau van kennis en vaardigheden
dat in de nieuwe wet van oudkomers wordt verlangd. De nieuwe wet beschouwt
de «ex-nieuwkomers» als oudkomers (artikel 1, onderdeel c, van
het wetsvoorstel).3.2. Specifieke groepen NederlandersBinnen de categorie genaturaliseerde Nederlanders zijn drie groepen geïdentificeerd,
waarbij het algemeen belang van integratie in de Nederlandse samenleving dermate
zwaar weegt dat een inburgeringsplicht noodzakelijk en evenredig wordt geacht.
Naast de eigen verantwoordelijkheid om kennis van de Nederlandse taal en de
Nederlandse samenleving te verwerven, is er bij deze categorieën sprake
van een bijzondere verantwoordelijkheid voor hun inburgering om zo te voorkomen
dat hun gebrek aan kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving
leidt tot een langdurige uitkeringsafhankelijke situatie of een negatieve
invloed uitoefent op de integratie van anderen, waaronder de minderjarige
kinderen die zij opvoeden.Een van de groepen wordt gevormd door de uitkeringsgerechtigden die ten
minste zes maanden geheel of gedeeltelijk afhankelijk zijn van bijstand of
een uitkering op grond van een socialezekerheidswet of -regeling op grond
waarvan hun arbeidsinschakeling kan worden bevorderd. Zoals in de memorie
van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven,
is arbeidsdeelname een belangrijke, zij het niet de enige, indicatie van integratie
en is langdurige uitkeringsafhankelijkheid een belangrijke factor die op achterstand
kan duiden. Voor deze groep draagt inburgering bij aan het terugdringen van
hun uitkeringsafhankelijkheid en bevordert tevens hun verdere integratie in
de Nederlandse samenleving. Daarmee kan worden gesteld dat arbeidsparticipatie
een zeer belangrijke graadmeter voor integratie is en voor de groep uitkeringsgerechtigde
genaturaliseerde Nederlanders aanleiding is geweest om hen onder de inburgeringsplicht
te brengen, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie.Dit wordt ondersteund door diverse onderzoeken, waaronder het eindrapport
van de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid (Commissie Blok) en
het rapport «Oudkomers in beeld» van het Sociaal Cultureel Planbureau
(SCP). Uit deze rapporten blijkt dat de arbeidsdeelname van allochtone Nederlanders
achterblijft ten opzichte van de totale beroepsbevolking. Een van de oorzaken
van deze achterblijvende arbeidsmarktpositie is dat deze categorie personen
de Nederlandse taal onvoldoende beheerst en daarnaast onvoldoende kennis heeft
van de Nederlandse samenleving. Volgens het SCP lopen oudkomers die de taal
onvoldoende beheersen het risico in een maatschappelijke achterstandpositie
te geraken. Hoewel maatschappelijke achterstand in een groot aantal aspecten
tot uitdrukking komt, blijkt met name de afstand tot de arbeidsmarkt, opleidingsniveau
en beheersing van de Nederlandse taal daarvoor voldoende indicatie te geven.
Uit het rapport van de Commissie Blok blijkt dat deelname aan arbeid een belangrijke
voorwaarde voor structurele integratie is.Arbeidsparticipatie is echter niet de enige graadmeter. Zo kan de betrokkenheid
bij en het deelnemen in de Nederlandse samenleving bijvoorbeeld ook tot uitdrukking
komen in de mate waarin vrijwilligerswerk wordt verricht en aan activiteiten
op de school van de kinderen wordt deelgenomen.De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben gevraagd waarom genaturaliseerde
Nederlanders pas inburgeringsplichtig worden nadat zij zes maanden een uitkering
hebben ontvangen. Deze leden, die er op wijzen dat de nadruk in de socialezekerheidswetgeving
steeds meer op preventie komt te liggen en menen dat deze zesmaandentermijn
de inzet van gecombineerde voorzieningen kan belemmeren, hebben voorts gevraagd
waarom niet is gekozen voor de mogelijkheid om op een eerder tijdstip met
inburgeren te beginnen.De inburgeringsplicht moet zo veel mogelijk aansluiten bij de daadwerkelijke
inburgeringsbehoefte. Binnen de categorie genaturaliseerde Nederlanders geldt
dat getracht is te voorkomen dat personen van wie aangenomen kan worden dat
ze niet inburgeringsbehoeftig zijn, wél onder de inburgeringsplicht
vallen. Van personen die een kortdurende socialezekerheidsuitkering ontvangen
kan niet op voorhand worden gesteld dat zij inburgeringsbehoeftig zijn. Indien
de betrokkene immers binnen een betrekkelijk korte periode weer een baan vindt,
is er geen reden om hem op grond van het gedurende een korte tijd ontvangen
van een uitkering inburgeringsplichtig te maken. Een langdurige uitkeringsafhankelijkheid
geeft daar naar mijn mening wél aanleiding toe. In overleg met mijn
ambtgenoot van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, heb ik gekozen voor de termijn
van zes maanden. Met het hanteren van deze termijn wordt recht gedaan aan
het uitgangspunt dat werk of reïntegratie voor inburgering gaat. Arbeidsparticipatie
is immers een zeer belangrijke vorm van integratie. Een gecombineerd aanbod
zal niet worden gedaan, indien dat de arbeidsinschakeling van een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige belemmert. Met andere woorden, een aanbod blijft achterwege
in het geval dat aanbod een inburgeringsplichtige zou beperken om binnen een
korte termijn werk te vinden. Een termijn van zes maanden vormt daarvoor een
goede indicatie. Daar komt bij dat het opleggen van een inburgeringsplicht
binnen de periode van zes maanden voor betrokkene een belemmering kan zijn
voor het vinden van werk. Voorkomen moet worden dat men daardoor langer dan
noodzakelijk uitkeringsafhankelijk blijft.Pas op het moment waarop een betrokkene inburgeringsplichtig is geworden
op grond van deze wet en een reïntegratievoorziening is aangeboden op
grond van SZW wet- en regelgeving, kan aan hem een gecombineerd aanbod worden
aangeboden. Daarom is het belangrijk dat partijen in het kader van de het
gecombineerde aanbod zodanige afspraken maken dat geen tijd onnodig verloren
gaat.In Nederland bevinden zich miljoenen personen die in Nederland zijn geboren
en getogen. Ten aanzien van deze groep is op voorhand te voorzien dat zich
daaronder nagenoeg geen inburgeringsbehoeftigen bevinden voor wie een inburgeringsplicht
noodzakelijk is. Om die reden, zo antwoord ik de leden van de ChristenUnie-fractie,
is een algemene inburgeringsplicht voor alle Nederlanders als middel om integratieachterstanden
onder met name andere groepen te verminderen, een weinig evenwichtige en dus
weinig passende maatregel. Zij zou zowel van zeer grote aantallen burgers
als ook van de overheid veel investeringen in tijd, moeite en geld vergen,
zonder dat daarvan een wezenlijke bijdrage kan worden verwacht aan de vermindering
van de nog resterende achterstanden onder die categorieën van wie de
integratie wel problematisch verloopt. Dat neemt niet weg, dat zich ook onder
degenen die van rechtswege de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen en
zich vanuit het buitenland in Nederland vestigen, inderdaad personen kunnen
bevinden die niet eerder in Nederland zijn geweest en die de Nederlandse taal
ook niet beheersen. Hun aantallen schat ik echter dermate laag in, dat dit
onvoldoende rechtvaardiging vormt om daarom alle in Nederland verblijvende
Nederlanders tot inburgering te verplichten. Zoals ik ook in de nota naar
aanleiding van het verslag heb aangegeven, meen ik dat er voldoende zwaarwegende
en objectieve rechtvaardigingsgronden zijn om dit onderscheid te maken.De twee alternatieven die de leden van de ChristenUnie-fractie in het
nader verslag schetsen, brengen een algemene verplichting in het kader van
de inburgering mee voor alle Nederlanders. Het eerste alternatief verplicht
hen allen immers tot medewerking aan een toets ter beoordeling van de inburgeringsbehoefte
en tot vaststelling van de inburgeringsplicht, terwijl die toets in het tweede
alternatief leidt tot ontheffing van de inburgeringsplicht. Omdat in beide
gevallen feitelijk sprake is van een algemene verplichting voor alle Nederlanders,
is te voorzien dat velen onnodig worden lastiggevallen met een toets om te
voorkomen dat zij inburgeringsplichtig worden of om van de algemene inburgeringsplicht
te worden ontheven. In het onderhavige wetsvoorstel worden die categorieën
waarvan op voorhand kan worden verwacht dat zich daaronder verhoudingsgewijs
zeer weinig inburgeringsbehoeftigen bevinden, ook op voorhand uitgesloten
van de inburgeringsverplichting.3.3 Geestelijke bedienarenBij brief van 25 april 2006 heb ik de Tweede Kamer de kabinetsreactie
op het advies «Toelating en Verblijf voor Religieuze doeleinden»
van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken van 26 juli 2005 aangeboden.
In de nota naar aanleiding van het verslag (p. 46) heb ik aangekondigd nog
nader in te gaan op enkele nog resterende vragen van de verschillende fracties
over de positie van de geestelijke bedienaar in het nieuwe inburgeringsstelsel
en op de gevolgen voor het ontwerp-Besluit inburgering dat ik de Tweede Kamer
bij brief van 23 december 2005 (Kamerstukken II 2005/06, 30 308,
nr. 8) heb toegezonden. In het nader verslag hebben verschillende fracties
nog nadere vragen over de geestelijke bedienaren gesteld.Zoals ik in de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel
(p. 44–46) heb aangegeven, vormen geestelijk bedienaren een aparte
inburgeringscategorie in het nieuwe inburgeringsstelsel. De leden van de ChristenUnie-fractie
hebben gevraagd naar de definitie van het begrip geestelijke bedienaar in
het wetsvoorstel en de reikwijdte daarvan. Het begrip geestelijk bedienaar
is in artikel 1, eerste lid, onderdeel g, van het wetsvoorstel gedefinieerd
als de persoon die arbeid verricht als geestelijk voorganger of godsdienstleraar.
Daarmee is aangesloten bij de terminologie die sinds jaar en dag in het vreemdelingenrecht
wordt gehanteerd (bijvoorbeeld artikel 3.4, eerste lid, onder g, van het Vreemdelingenbesluit
2000). Als geestelijk bedienaar wordt daarom ieder geval aangemerkt de vreemdeling
die houder is van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in
artikel 14 van de Vreemdelingenwet 2000, die is verleend onder een beperking
verband houdend met het verrichten van arbeid als geestelijk voorganger of
godsdienstleraar. Daarnaast moet uiteraard ook rekening worden gehouden met
personen die op andere gronden in Nederland verblijven – bijvoorbeeld
als gezins- of asielmigrant, als houder van een verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd of als genaturaliseerde Nederlander – en die feitelijk als geestelijk bedienaar werkzaam zijn. Daarom wordt voorts
als geestelijk bedienaar aangemerkt degene die, ongeacht op welke grond hij
of zij in Nederland verblijft, een geestelijk, godsdienstig of levensbeschouwelijk
ambt bekleedt, of ten behoeve van een kerkgenootschap of een ander genootschap
op geestelijke of levensbeschouwelijke grondslag, werkzaamheden van overwegend
godsdienstige, geestelijke of levensbeschouwelijke aard verricht. Daarbij
valt te denken aan werkzaamheden, niet alleen als geestelijk voorganger of
godsdienstleraar, maar ook als leraar levensbeschouwelijk onderwijs, vertrouwenspersoon
of pastoraal werker binnen een godsdienstige of levensbeschouwelijke gemeenschap,
en aan werkzaamheden op het terrein van het uitdragen en verklaren van een
bepaalde geloofsleer of levensbeschouwelijke opvattingen.Dat laatste betekent dat ook zendelingen, die naar Nederland willen komen
om een bepaalde geloofsleer uit te dragen, voor hun komst naar Nederland het
basisexamen inburgering in het buitenland zullen moeten behalen en tijdens
hun verblijf in Nederland verder moeten inburgeren en daarbij aan aanvullende
eisen moeten voldoen wat betreft hun kennis van de Nederlandse samenleving.
Anders dan de ACVZ in dit verband meent, kan ik niet op voorhand aannemen
dat zij het Nederlands wel zullen beheersen omdat zij anders hun zendingswerk
in Nederland niet kunnen verrichten; grote groepen burgers in de Nederlandse
samenleving kunnen immers zeer wel worden bereikt in andere talen dan het
Nederlands. Ook bij deze groep zendelingen is gedegen kennis van de pluriforme
Nederlandse samenleving en de hier geldende normen en waarden van groot maatschappelijk
belang. Hoewel het begrip geestelijke bedienaar op grond van artikel 1, tweede
lid, van het wetsvoorstel bij ministeriële regeling nader kan worden
omschreven, meen ik dat een en ander in de definitie in het eerste lid, onderdeel
g, van het wetsvoorstel duidelijker tot uitdrukking kan worden gebracht. Daarvoor
verwijs ik naar de bijgaande nota van wijziging.Of mensen die onder de vlag van zendingsorganisaties of religieuze hulpverlenersorganisaties
dan wel als kloosterling naar Nederland willen komen, als geestelijke bedienaar
inburgeringsplichtig worden, hangt af van de werkzaamheden die zij in Nederland
(gaan) verrichten. Zo zal de kloosterzuster die zich louter bezig gaat houden
met het onderhoud van het klooster en de kloostertuin of de administratie
van het klooster, geen werkzaamheden als geestelijke bedienaar verrichten
en zal zij dus niet als geestelijke bedienaar inburgeringsplichtig zijn. Dat
wordt echter anders indien zij godsdienstonderwijs gaat verzorgen, pastoraal
werk gaat verrichten of als zendelinge de geloofsleer gaat uitdragen.
Dan valt zij wèl onder het begrip geestelijke bedienaar. De redenen
waarom geestelijk bedienaren in het onderhavige wetsvoorstel een aparte inburgeringscategorie
vormen, is immers, zoals ik in de nota naar aanleiding van het verslag reeds
heb aangegeven, gelegen in hun sociaal-maatschappelijke en pastorale werkzaamheden
in onze samenleving. Om die redenen wordt ook iemand die naast die sociaal-maatschappelijke
en pastorale werkzaamheden nog andere activiteiten verricht, als geestelijke
bedienaar aangemerkt, en valt ook de oudkomer die als geestelijk verzorger
in een niet-religieuze omgeving als een justitiële inrichting werkt,
onder het begrip geestelijke bedienaar. Daarbij maakt het niet uit onder welke
benaming deze werkzaamheden worden verricht, en evenmin of het gaat om arbeid
in loondienst of werkzaamheden op vrijwillige basis, zo antwoord ik de leden
van de fractie van de ChristenUnie. Degene die in Nederland een speciale HBO-opleiding
voor dergelijke werkzaamheden heeft gevolgd, is uiteraard vrijgesteld van
de inburgeringsplicht. Kortheidshalve verwijs ik naar 2.3, eerste lid, onderdeel
b, van het ontwerp-Besluit inburgering.Zoals ik ook in de nota naar aanleiding van het verslag heb aangegeven,
hebben geestelijke bedienaren een breed pakket aan taken op het gebied van
maatschappelijk werk, geestelijke verzorging en vertegenwoordiging van de
gemeenschap waaraan zij zijn verbonden. Zij begeleiden leden van die gemeenschap
die in verschillende situaties worden geconfronteerd met vragen en problemen,
bemiddelen bij de verschillende Nederlandse instanties, dragen zorg voor geestelijke
verzorging en geven de achterban steun bij het bepalen van een houding ten
aanzien van de Nederlandse samenleving. De leden van de gemeenschap die zij
bedienen, moeten zich staande houden in de Nederlandse samenleving, die veelal
sterk verschilt van die in het herkomstland. De Nederlandse wetgeving, voorzieningen
en instellingen, waarden, normen en gebruiken, onder meer wat betreft de «rites
de passage» en andere leefgewoonten, zijn anders dan die in de herkomstlanden
van de migrantengemeenschappen, terwijl de sociale verbanden van het herkomstland
vaak zijn weggevallen. Daarom wordt de geestelijke bedienaar ook vaak benaderd
om geestelijke bijstand te bieden in bijvoorbeeld conflictbemiddeling bij
echtelijke twisten, generatieconflicten en voor aangelegenheden die nauw verbonden
zijn met het leven in de Nederlandse samenleving. Dit brengt mee dat de sociaal-maatschappelijke
en pastorale taken van de geestelijke bedienaar medebepalend zijn voor de
integratie van grote groepen anderen in de Nederlandse samenleving, en voorts
dat voor de vervulling van die taken in Nederland andere kennis en vaardigheden
nodig zijn dan voor dezelfde taken wanneer die in het herkomstland zouden
worden vervuld.Daarom zal de geestelijke bedienaar in de Nederlandse samenleving moeten
beschikken over aanvullende kennis en vaardigheden. Zo zal hij het Nederlands
actief in woord en geschrift op een aan zijn functie aangepaste wijze moeten
beheersen en zal hij moeten beschikken over een behoorlijke kennis over andere
in Nederland bestaande godsdienstige en levensbeschouwelijke stromingen en
opvattingen, over de in Nederland beschikbare instellingen, diensten en organisaties,
en over de methoden en technieken van pastorale dienstverlening.Dat betekent allereerst dat ten behoeve van het praktijkdeel van het inburgeringsexamen,
waarin de functionele taalvaardigheid van de inburgeringsplichtige wordt getoetst
in een aantal praktijksituaties ontleend aan de verschillende sectoren van
het maatschappelijk leven, een apart «domein» wordt ontwikkeld.
Naast de drie domeinen «burgerschap», «werk» en «opvoeding,
gezondheidszorg en onderwijs» (zie p. 59 van de nota naar aanleiding
van het verslag) zal de taalvaardigheid van de geestelijke bedienaar
in het praktijkdeel worden beoordeeld in een aantal praktijksituaties die
zijn ontleend aan het domein «burgerschap» en het domein «sociaal-maatschappelijke
en pastorale dienstverlening». Anders dan bij andere inburgeringsplichtigen,
zal dit aparte domein niet ter vrije keuze van de inburgeringsplichtige geestelijke
bedienaar zijn. Daarom zal bij de regeling van het praktijkdeel van het inburgeringsexamen
in het ontwerp-Besluit inburgering worden opgenomen dat, indien de kandidaat
geestelijke bedienaar is, het praktijkdeel een beoordeling van de taalvaardigheden,
bedoeld in artikel 2.8 van dat ontwerp-Besluit, omvat, in een aantal praktijksituaties
ontleend aan het domein burgerschap en het domein sociaal-maatschappelijke
en pastorale dienstverlening.Daarnaast zullen aanvullende eisen worden gesteld aan de kennis van de
Nederlandse samenleving, die verder gaan dan hetgeen nodig is voor de persoonlijke
inburgering van de geestelijke bedienaar. Bij de regeling in het ontwerp-Besluit
inburgering van de voor het inburgeringsexamen vereiste kennis van de Nederlandse
samenleving, zal op grond van artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel,
worden toegevoegd, dat de inburgeringsplichtige die geestelijke bedienaar
is, tevens op het niveau van de bij regeling van Onze Minister vast te stellen
eindtermen kennis van de Nederlandse samenleving verwerft, die naar het oordeel
van Onze Minister noodzakelijk is voor de vervulling van zijn sociaal-maatschappelijke
en pastorale taken.De eindtermen van deze aanvullende kennis van de Nederlandse samenleving
zullen worden opgenomen in de Regeling inburgering. Zij zullen worden afgestemd
op het functioneren van de geestelijke bedienaar, ongeacht diens nationaliteit
of religieuze achtergrond, in de pluriforme Nederlandse samenleving. Om die reden wordt, zo beantwoord ik de daartoe strekkende
vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie, aan een geestelijke
bedienaar met een islamitische of joodse achtergrond geen andere inburgeringsvoorziening
aangeboden dan aan een geestelijke bedienaar met een christelijke of hindoestaanse
achtergrond. Wat zij immers allen gemeen hebben, is dat zij hun taken in onze
pluriforme Nederlandse samenleving moeten kunnen vervullen. Wel wordt bij
die inburgeringsvoorziening veel nadruk gelegd op de omgang en contacten met
geestelijke bedienaren van andere geloofsrichtingen.Ook zie ik, zo antwoord ik de leden van de fractie van de ChristenUnie,
geen aanleiding om ten aanzien van christelijke voorgangers uit landen waarmee
vanouds intensieve kerkelijke relaties bestaan, zoals de Verenigde Staten
of Canada, een uitzondering te maken. Ook voor hun functioneren in de Nederlandse
samenleving zijn genoemde kennis en vaardigheden, toegespitst op hun werkzaamheden
in Nederland, van groot belang, doch niet op voorhand gegeven. Voor de individuele
voorganger die reeds beschikt over die kennis en vaardigheden, zal het behalen
van het inburgeringsexamen geen probleem vormen.Ook de aanvullende kennis van de Nederlandse samenleving zal in het praktijkdeel
van het inburgeringsexamen worden getoetst. Daartoe wordt een aanvullend examen
ontwikkeld. Aangezien daarbij een zwaar accent wordt gelegd op de interreligieuze
dialoog en op contacten met geestelijke bedienaren van andere geloofsrichtingen,
en omdat het aantal geestelijke bedienaren onder de inburgeringsplichtigen
betrekkelijk gering is, zal dit aanvullende examen worden afgenomen door één
nader aan te wijzen exameninstelling die tevens de aanvullende cursus zal
verzorgen. Om dat mogelijk te maken, wordt een nieuw vijfde lid van artikel
13 van het wetsvoorstel voorgesteld (zie bijgevoegde nota van wijziging).
Voorts zal op grond van dat nieuwe vijfde lid in het ontwerp-Besluit inburgering,
bij de regeling van het praktijkdeel van het inburgeringsexamen worden opgenomen dat het praktijkdeel van het inburgeringsexamen van de kandidaat
die geestelijke bedienaar is, tevens een examen omvat in de aanvullende kennis
van de Nederlandse samenleving. Verder zal daarbij worden geregeld dat het
assessment dan wel de combinatie van het assessment en een portfolio wordt
afgenomen en het portfolio wordt beoordeeld door een door Onze Minister aan
te wijzen exameninstelling, en dat bij regeling van Onze Minister regels kunnen
worden gesteld omtrent het aanvullende examen en de exameninstelling die dat
afneemt.Omdat hun sociaal-maatschappelijke en pastorale werkzaamheden medebepalend
zijn voor de integratie van grote groepen anderen in onze samenleving, wordt
aan geestelijke bedienaren die zelf nog niet zijn ingeburgerd, altijd van
gemeentewege een inburgeringsvoorziening aangeboden. Op grond van het wetsvoorstel
zijn zij niet verplicht dat gemeentelijke aanbod te aanvaarden, zo beantwoord
ik de daartoestrekkende vraag van de leden van de CDA-fractie. Wel zullen
aan organisaties die een geestelijke bedienaar naar Nederland willen laten
overkomen, nadere voorwaarden worden gesteld. Zoals ook in de kabinetsreactie
op het ACVZ-advies is aangegeven, zullen deze onder meer behelzen dat die
organisaties «hun» geestelijke bedienaar aan de van gemeentewege
aangeboden inburgeringsvoorziening zullen laten deelnemen. Daarmee wordt naar
mijn mening in voldoende mate de deelname van nieuwkomers aan deze aanvullende
cursussen gewaarborgd.De inburgeringsplichtige die reeds – bijvoorbeeld als Nederlander
of als houder van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd – in
Nederland verblijft en als geestelijk bedienaar werkzaamheden gaat verrichten,
zou er voor kunnen kiezen op andere wijze de benodigde kennis te verwerven,
maar ook voor hem, de organisatie waarvoor hij werkzaam is en voor zijn achterban
is aanvaarding van de aangeboden inburgeringsvoorziening dermate aantrekkelijk
dat ik ook onder die groep een hoge deelname verwacht. Daarbij komt dat uit
het ACVZ-advies naar voren is gekomen, dat alle migrantenkerken inclusief
de moslimorganisaties hebben aangekondigd dat zij hun al in Nederland verblijvende
geestelijk bedienaren zullen stimuleren om de aanvullende scholing die voor
nieuwkomers verplicht zal worden, vrijwillig te volgen.Uiteraard moet de aangeboden inburgeringsvoorziening ook de geestelijke
bedienaren toeleiden naar het inburgeringsexamen. De voorziening omvat het
eenmaal kosteloos afleggen van dat examen (artikel 17, vijfde lid, van het
wetsvoorstel). Zoals gezegd, zullen voor geestelijke bedienaren op basis van
artikel 6, tweede lid, van het wetsvoorstel, in een ministeriële regeling
(de Regeling inburgering) aanvullende eindtermen voor de kennis van de Nederlandse
samenleving worden vastgesteld, waaraan moet worden voldaan om het inburgeringsexamen
te kunnen behalen. De eenvoudigste wijze om die aanvullende kennis te verwerven
is deelname aan de aangeboden cursus, die deel uitmaakt van de aangeboden
inburgeringsvoorziening. Doordat die cursus door de rijksoverheid wordt ontwikkeld,
zo antwoord ik de daartoe strekkende vraag van de leden van de PvdA-fractie,
is gewaarborgd dat die aanvullende cursus ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd.
Het staat de gemeente niet vrij zelf een aanvullende cursus te organiseren.
Met het oog daarop wordt voorgesteld in artikel 17, vierde lid, van het wetsvoorstel
een delegatiebasis op te nemen die het de mogelijk maakt op rijksniveau regels
te stellen over het aanbod aan geestelijke bedienaren. Ik verwijs naar bijgaande
nota van wijziging. Op grond daarvan zal in het ontwerp-Besluit inburgering
worden geregeld dat de inburgeringsvoorziening, bedoeld in artikel 17, vierde
lid, van de Wet inburgering, een cursus omvat die toeleidt naar het aanvullende
examen, en dat bij regeling van Onze Minister regels worden gesteld omtrent
die cursus.Daarmee wordt in beperkte mate afgeweken van het uitgangspunt van de gemeentelijke
beleidsvrijheid om aangeboden inburgeringsvoorzieningen naar eigen inzicht
in te richten, uiteraard met dien verstande dat die voorziening moet toeleiden
tot het inburgeringsexamen. Voor de aanvullende cursus die de geestelijke
bedienaar die aanvullende kennis moet verschaffen die noodzakelijk is voor
de vervulling van zijn sociaal-maatschappelijke en pastorale taken in de Nederlandse samenleving, zal de rijksoverheid niet alleen
de eindtermen formuleren, maar ook het cursusmateriaal ontwikkelen. Daarbij
wordt een zwaar accent gelegd op de interreligieuze dialoog en op contacten
met geestelijke bedienaren van andere geloofsrichtingen. Gelet daarop, alsmede
gelet op het betrekkelijk geringe aantal geestelijke bedienaren, zal die aanvullende
cursus worden verzorgd door één cursusinstelling die tevens
het aanvullende examen zal afnemen, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie
op hun vraag of er plannen bestaan om het verplichte aanbod door gemeenten
aan geestelijke bedienaren een centraal vastgestelde inhoud te geven en om
een toelichting op deze keuze. Daarvoor zal ik een tender uitschrijven. De
geografische spreiding van de geestelijke bedienaren over de verschillende
gemeenten zal daardoor geen probleem vormen.Wel bepaalt de gemeente de aanvullende verplichtingen die aan het aanbod
zullen worden verbonden. Het ligt in de rede dat die onder meer zullen behelzen
dat het inburgeringsexamen binnen anderhalf of twee jaar wordt afgelegd. De
gemeente heeft daarbij echter de nodige ruimte om maatwerk te leveren en haar
expertise op het gebied van inburgering in haar beleid te verdisconteren.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de handhaving van de
inburgeringsplicht van geestelijke bedienaren in Nederland. Die handhaving
wordt ingepast in het stelsel van de handhaving van de inburgeringsplicht
van alle andere inburgeringsplichtigen. Kern daarvan is de mogelijkheid om
(herhaaldelijk) een forse bestuurlijke boete op te leggen, indien de stimulansen
van het nieuwe inburgeringsstelsel de betrokken inburgeringsplichtige er niet
toe hebben kunnen bewegen tijdig de vereiste kennis en vaardigheden te verwerven.
Zoals gezegd zal aan organisaties die een geestelijke bedienaar naar Nederland
willen laten komen, als voorwaarde worden gesteld dat zij «hun»
geestelijke bedienaar aan de aangeboden inburgeringsvoorziening zullen laten
deelnemen. Het niet deelnemen heeft tot gevolg dat de betrokken geestelijke
bedienaar wordt beboet (artikelen 32, onderdeel b, en 21, eerste en derde
lid, van het wetsvoorstel), en dat de betrokken organisatie zich daarmee belemmert
in de overkomst van nieuwe geestelijke bedienaren. Aan het aanbod kan naast
deelname als voorwaarde worden verbonden dat het inburgeringsexamen (waartoe
ook het aanvullende examen behoort) binnen een kortere termijn van bijvoorbeeld
anderhalf of twee jaar – desnoods meermalen – wordt afgelegd.
Ook bij niet-naleving van die voorwaarde wordt een bestuurlijke boete opgelegd.
Verder wordt het niet behalen van het inburgeringsexamen periodiek met een
(hogere) bestuurlijke boete beboet totdat het examen wel is behaald. In dit
verband wijs ik er op dat het zeker niet zo is dat alle geestelijke bedienaren
binnen vier jaar terugkeren naar het herkomstland. Nog daargelaten de migratiepatronen
van andere geestelijk bedienaren van onder meer de diverse christelijke, joodse,
hindoestaanse en boeddhistische geloofsrichtingen, verblijft met name de Marokkaanse
imam in het algemeen langere tijd in Nederland, zodat de bestuurlijke boete
naar mijn mening een zinvol sanctie-instrument is.Op dit moment is het verblijfsrecht van de geestelijke bedienaar van tijdelijke
aard, zodat deze niet in aanmerking kan komen voor een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. Na kennisneming van het ACVZ-advies ben ik echter voornemens
om ook de geestelijke bedienaar uitzicht te bieden op een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd, mits deze uiteraard aan alle voorwaarden voldoet. Dat
heeft tot gevolg dat het inburgeringsvereiste voor de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd ook voor hem een extra stimulans voor inburgering vormt.
Bovendien kan dat er toe leiden dat minder geestelijke bedienaren naar Nederland
hoeven te komen en dat er een prioriteitgenietend aanbod van geestelijke bedienaren
in Nederland zal ontstaan. Ook de geestelijk bedienaar die wél na twee
jaar terugkeert naar het land van herkomst en in die periode tegen een eigen
bijdrage van € 270 een aangeboden cursus heeft gevolgd, heeft in
die periode zijn voordeel kunnen doen met de tot dan toe opgedane kennis.
Hetzelfde geldt overigens ook voor de gezins- en asielmigrant die tijdens
de aangeboden inburgeringsvoorziening naar het eigen land terugkeert of daarnaar
moet terugkeren.4. Vrijstellingen en ontheffingenHet uitgangspunt van het onderhavige wetsvoorstel is dat de inburgeringsplicht
zo nauw mogelijk aansluit bij de daadwerkelijke inburgeringsbehoefte en dat
daarbij niet, zoals onder de huidige WIN het geval is, bepaalde groepen inburgeringsbehoeftigen
buiten de boot vallen. Wie niet beschikt over voldoende kennis van de Nederlandse
taal en de Nederlandse samenleving om aan de Nederlandse samenleving deel
te kunnen nemen, zal worden verplicht die nog ontbrekende kennis en vaardigheden
(alsnog) te verwerven. Voorkomen moet immers worden dat de bestaande achterstanden
voortduren en dat nieuwe achterstanden ontstaan. Daarom voorziet het nieuwe
inburgeringsstelsel in een brede inburgeringsplicht en in diverse (van rechtswege
werkende) vrijstellingen en (bij beschikking te verlenen) individuele ontheffingen.
Daarbij is uiteraard reeds op voorhand duidelijk dat bepaalde categorieën
personen op grond van internationaalrechtelijke bepalingen niet tot inburgering
kunnen worden verplicht en dat er ook individuele inburgeringsplichtigen zijn
die vanwege hun geestelijke of lichamelijk belemmeringen of handicaps niet
aan de inburgeringsplicht kunnen voldoen. Ook de positie van deze personen
is in het stelsel van vrijstellingen en ontheffingen verdisconteerd.Vrijstelling van personen die evident zijn ingeburgerdDoor de grote verschillen in de mate van achterstand en integratie tussen
de verschillende minderheidsgroepen en door de individuele verschillen binnen
die groepen is het niet mogelijk om de inburgeringsplicht met algemene regels
zo nauw aan te laten sluiten bij de inburgeringsbehoefte, dat voorshands kan
worden uitgesloten dat personen die duidelijk niet inburgeringsbehoeftig zijn
toch onder de groep inburgeringsplichtigen behoren. Voor dergelijke personen,
die evident reeds voldoende zijn ingeburgerd, is de tijdelijke regeling ontworpen.
In (artikel 2.6a van) het ontwerp-Besluit inburgering, dat in december 2005
aan de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstukken II 2005/06, 30 308, nr. 9),
heeft deze de vorm van een tijdelijke ontheffingsregeling; inmiddels heb ik
besloten tot een tijdelijke vrijstellingsregeling voor personen die reeds
evident zijn ingeburgerd, maar desalniettemin behoren tot de groepen die inburgeringsplichtig
zijn of kunnen worden. Het ontwerp-besluit is hierop aangepast.Deze vrijstelling vergt geen tussenkomst van de gemeente. Anders dan in
het geval van een ontheffing, behoeft de gemeente geen beslissing te nemen
op een aanvraag om vrijstelling, hetgeen de administratieve lasten voor de
gemeenten beperkt. Degene die inburgeringsplichtig is of verwacht in de toekomst
inburgeringsplichtig te kunnen worden, kan zich rechtstreeks wenden tot de
IB-Groep om een vrijstellingstoets af te leggen. Op basis van de uitslag van
deze toets geeft de IB-groep een beschikking, die van rechtswege tot vrijstelling
van de inburgeringsplicht leidt. Die beschikking wordt in het
Informatiesysteem Inburgering (ISI) geregistreerd en is daarmee ook voor de
gemeenten kenbaar. Indien de vrijstellingstoets is behaald, is de inburgeringsplichtige
van rechtswege vrijgesteld van de inburgeringsplicht en degene die nog niet
inburgeringsplichtig is, zal dat in de toekomst niet alsnog worden. Indien
de vrijstellingstoets niet is behaald, is de inburgeringsplichtige niet evident
ingeburgerd en blijft dan ook inburgeringsplichtig; degene die nog niet inburgeringsplichtig
is, kan dat later alsnog worden.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de tijdelijkheid van
deze regeling en met name naar de positie van de oudkomer die pas na enkele
jaren door de gemeente wordt aangeschreven. De tijdelijkheid van de vrijstellingsregeling,
zo antwoord ik deze leden, is gebaseerd op de verwachting dat met name in
de eerste periode na de inwerkingtreding van de Wet inburgering sprake zal
zijn van aanzienlijke aantallen oudkomers, die niet voor ontheffing of vrijstelling
van de inburgeringsplicht in aanmerking komen, maar die desalniettemin evident
niet inburgeringsbehoeftig zijn. De regeling is in beginsel bedoeld voor een
beperkte periode. Daarbij wordt op dit moment gedacht aan een periode van
twee jaar. Voor oudkomers die reeds inburgeringsplichtig zijn, wordt hiermee
een stimulans ingebouwd om zich snel bij de IB-Groep aan te melden voor de
vrijstellingsregeling en de daarvoor ontworpen toets af te leggen. Voor oudkomers
die nog niet inburgeringsplichtig zijn, maar verwachten dat in de toekomst
wel te kunnen worden, vormt deze periode eveneens een prikkel om zich bij
de IB-Groep aan te melden voor de toets. Reeds behaalde vrijstellingen blijven
uiteraard, ook nadat de tijdelijke regeling is vervallen, geldig. Overigens
is in het ontwerp-besluit uitdrukkelijk de mogelijkheid opengehouden dat deze
regeling een langere looptijd dan twee jaar kan hebben; indien de praktijkervaringen
in de eerste twee jaar na inwerkingtreding van de Wet inburgering daartoe
aanleiding geven, blijft de regeling langer dan twee jaar voortbestaan.De leden van de PvdA-fractie hebben voorts gevraagd naar de noodzaak om
bij ministeriële regeling nadere regels over deze tijdelijke regeling
te stellen, waarmee de gemeentelijke beleidsvrijheid zou worden ingeperkt
en de regeldichtheid zou worden vergroot. De mogelijkheid om nadere regels
te stellen, zo antwoord ik deze leden, is onder meer bedoeld als waarborg
voor de uniforme uitvoering van deze vrijstellingsmogelijkheid. Zo zal bij
ministeriële regeling de vrijstellingstoets worden geregeld, die waarborgt
dat een ieder die zich er op beroept reeds voldoende te zijn ingeburgerd,
aan de zelfde normen wordt getoetst. Ik vind het van groot belang, ook voor
de (potentiële) inburgeringsplichtige, dat de vrijstelling op deze grond
een objectieve basis heeft en onafhankelijk is van de subjectieve indruk van
degene die hierover moet beslissen. Om die reden wordt aan de IB-Groep, die
de toets zal afnemen en beoordelen, in deze geen beleidsvrijheid gelaten.
Nu niet langer sprake is van een ontheffing, die bij de gemeente moet worden
aangevraagd en waarover de gemeente moet beslissen, is inperking van de gemeentelijke
beleidsvrijheid niet langer aan de orde. Voorts zullen bij ministeriële
regeling de noodzakelijke procedurele uitvoeringsregels voor de goede gang
van zaken worden gesteld.Vrijstelling voor ex-nieuwkomers en ex-oudkomersDe leden van de CDA- en PvdA-fracties hebben gevraagd naar de vrijstellingen
(voor «ex-nieuwkomers») op basis van een WIN-certificaat. Zij
hebben onder meer gevraagd of het juist is dat veel certificaten het niveau
niet vermelden en in hoeverre roc’s nog beschikken over de noodzakelijke
gegevens van deelnemers aan inburgeringscursussen. De leden van de D66-fractie
hebben in dit verband aandacht gevraagd voor de positie van oudkomers die
al een inburgeringscursus hebben gevolgd en met name in hoeverre
deze «ex-oudkomers» in staat zullen zijn bewijzen te overleggen
aangezien in het verleden aan dit soort inburgeringstrajecten veel minder
gewicht werd toegekend waardoor niet altijd een certificaat of diploma werd
uitgereikt, aldus deze leden. Bij de beantwoording van deze vragen moet onderscheid
worden gemaakt tussen (ex-)nieuwkomers en (ex-)oudkomers.Op grond van de artikelen 13 en 15, tweede lid, van de huidige WIN is
de gemeente verplicht aan nieuwkomers een certificaat
uit te reiken, de voortgang met betrekking tot het inburgeringproces te bewaken
en het behaalde resultaat te registreren. Dit gebeurt op basis van de verklaring
van het roc, die op grond van artikel 7.4.15 WEB door het bevoegd gezag aan
de nieuwkomer wordt uitgereikt. Een afschrift van deze verklaring wordt door
het bevoegd gezag aan het college gezonden.In de WIN is voor die gevallen waarin voor alle taalonderdelen NT2-niveau
2 of hoger, dan wel KSE-niveau 2 voor Maatschappij Oriëntatie is behaald,
vermelding van het behaalde niveau op het certificaat voorgeschreven. Lagere
niveaus zijn te vinden op de onderliggende roc-verklaring, en worden niet
op het WIN-certificaat vermeld. De registratie van de verklaringen is goed
geborgd omdat de gemeente deze nodig heeft bij de vaststelling van de rijksbijdrage
inburgering nieuwkomers. In artikel 2.3, eerste lid, onderdeel j, van het
ontwerp-Besluit inburgering is geregeld dat ex-nieuwkomers van de inburgeringsplicht
zijn vrijgesteld, indien zij voor de schriftelijke taalonderdelen tenminste
niveau 1 hebben behaald, voor de mondelinge taalonderdelen niveau 2 en voor
Maatschappij-Oriëntatie niveau 2.Wat betreft de (ex-)oudkomers is van belang
dat de zogeheten oudkomerstrajecten de laatste jaren van steeds groter belang
zijn geworden en dat voor deze oudkomers, aangezien zij niet zoals nieuwkomers
in het bezit zijn gesteld van een certificaat, vorig jaar de Regeling certificaat
inburgering oudkomers (Stcrt. 2005, 195) tot stand is gebracht. Daarmee is
tegemoet gekomen aan een uitdrukkelijke wens van de gemeenten. Op grond van
deze regeling wordt aan oudkomers, die de zogenaamde NT2-Profieltoets als
eindtoets van een inburgeringstraject op grond van een van de oudkomersregelingen
hebben afgelegd, een certificaat uitgereikt, waarmee zij in het vervolgonderwijs
of op de arbeidsmarkt kunnen aantonen welke niveaus in de vier taalvaardigheden
(lezen, spreken, schrijven en luisteren) van NT2 zijn behaald. Uit het certificaat
en de daarbij horende verklaring blijkt welk niveau op de vier genoemde onderdelen
is behaald. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat het certificaat ook wordt
verstrekt aan oudkomers die vóór de inwerkingtreding van de
regeling omtrent het Certificaat een inburgeringsprogramma op grond van de
andere oudkomersregelingen hebben gevolgd en de NT2-Profieltoets hebben afgelegd.
Oudkomers kunnen de gemeente waarmee de inburgeringsovereenkomst is gesloten,
verzoeken om het certificaat alsnog te verstrekken. Van de gemeenten mag op
grond van de diverse (in artikel 1 van de Regeling certificaat inburgering
oudkomers genoemde) oudkomersregelingen worden verwacht, dat zij beschikken
over de resultaten die de oudkomers hebben behaald. In het kader van het Groot
Project inburgering oudkomers heb ik eisen gesteld aan een goede registratie
en informatie-uitwisseling tussen gemeenten en onderwijsinstellingen. In artikel
2.3, eerste lid, onderdeel k, van het ontwerp-Besluit inburgering is geregeld
dat oudkomers die beschikken over het certificaat waaruit blijkt dat zij de
schriftelijke taalvaardigheden op niveau A1 hebben behaald en de mondelinge
taalvaardigheden op niveau A2 onder de nieuwe Wet inburgering zijn vrijgesteld
van de inburgeringsplicht. Daarbij is er van uitgegaan dat de NT2-niveaus
1 en 2 overeenkomen met taalvaardigheidsniveaus A1, respectievelijk A2 van
het Europees Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen.Naast de verantwoordelijkheid van de registrerende instanties –
de scholingsinstituten en de gemeenten – ga ik ook uit van de eigen
verantwoordelijkheid van de betreffende (ex)oudkomers en (ex)nieuwkomers.
De wetenschap dat het document met het bewijs van hun taalvaardigheid een
belangrijk document is, zou ertoe moeten hebben geleid dat zij dit ook zelf
hebben bewaard. In voorkomende gevallen waarin noch de gemeente, noch de inburgeringsplichtige
beschikt over het vereiste document, kan de betrokken nieuwkomer het betrokken
roc benaderen en kan de betrokken oudkomer zich wenden tot het opleidingsinstituut
waar de cursus is gevolgd.Op grond van het vorenstaande en de berichten die ik heb gekregen van
verschillende gemeenten, voorzie ik vooralsnog geen problemen.Ik zie deze vrijstellingsgrond niet als bron van nodeloze administratieve
lasten, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie die in dit verband hebben
gevraagd naar de administratieve lasten, maar als een instrument om de inburgeringsplicht
in individuele gevallen nauwer te laten aansluiten op de inburgeringsbehoefte.
Wie zich op een vrijstelling beroept, moet dat nu eenmaal ook kunnen onderbouwen.
De Regeling certificaat inburgering oudkomers stelt de betreffende oudkomers
daartoe in staat. Indien de betreffende oudkomer daar niet direct tijdens
het inburgeringsonderzoek (artikel 23 van het wetsvoorstel) in slaagt, kan
hij dat op ieder later tijdstip alsnog doen, zo antwoord ik de leden van de
D66-fractie; een beroep op deze vrijstellingsgrond en de daarbij behorende
onderbouwing daarvan is niet aan tijd gebonden. De vaststelling dat een inburgeringsplichtige
geheel of gedeeltelijk is vrijgesteld, wordt – hetzij door de IB-Groep,
hetzij door de gemeente – in het ISI geregistreerd.Vrijstelling van arbeidsongeschiktenGenaturaliseerde Nederlanders die 80% of meer arbeidsongeschikt
zijn, zijn vrijgesteld van de inburgeringsplicht (artikel 2.5 van het ontwerp-Besluit
inburgering). Zoals in de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding
van het verslag is aangegeven, is arbeidsdeelname een belangrijke, zij het
niet de enige, indicatie van integratie en is langdurige uitkeringsafhankelijkheid
een belangrijke factor die op achtergebleven inburgering van genaturaliseerde
Nederlanders kan duiden. Terugkeer op de arbeidsmarkt is zeer belangrijk voor
de integratie van deze groep in de Nederlandse samenleving. Verplichte inburgering
voor deze groep inburgeringsplichtigen bevordert de integratie in de samenleving
en draagt bij aan het terugdringen van de uitkeringsafhankelijkheid. Bij volledige
arbeidsongeschiktheid ligt dat anders. Daar zijn de individuele omstandigheden
veelal zodanig dat directe toeleiding naar de arbeidsmarkt (nog) niet aan
de orde is. Om die reden, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie die hebben
gevraagd naar de ratio van deze vrijstelling, zijn deze personen niet inburgeringsplichtig.
Dat wordt eerst anders, indien de betrokkene niet langer volledig arbeidsongeschikt
is en in beginsel ook weer daadwerkelijk beschikbaar kan
zijn voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Daarnaast is het uiteraard
mogelijk dat een genaturaliseerde Nederlander op een andere grond dan zijn
langdurige uitkeringsafhankelijkheid inburgeringsplichtig is. Op grond van
artikel 3, eerste lid, aanhef en onder b, van het wetsvoorstel is ook de volledig
arbeidsongeschikte uitkeringsgerechtigde genaturaliseerde Nederlander inburgeringsplichtig,
indien hij het ouderlijk gezag over een in Nederland verblijvend minderjarig
kind heeft. In dat geval wordt niet op grond van de langdurige uitkeringsafhankelijkheid
een nog te overbruggen achterstand aangenomen, maar is inburgering van belang
om te voorkomen dat achterstanden worden overgedragen op de minderjarige kinderen
en om te bevorderen dat deze worden voorbereid op een volwaardige positie
in de Nederlandse samenleving. Met «of» in onderdeel b van artikel
3, eerste lid, van het wetsvoorstel, zo antwoord ik de leden
van de CDA-fractie op hun vraag hoe de verhouding tussen de onderdelen a en
b uitgelegd moet worden, wordt aangegeven dat het om alternatieve (niet cumulatieve)
criteria gaat; de inburgeringsplicht ontstaat indien aan een van de in de
onderdelen a, b of c opgenomen criteria wordt voldaan. Daarvoor is dus niet
vereist dat aan alle drie criteria tegelijkertijd wordt voldaan.Vrijstelling op grond van Staatsexamen NT2De vraag van de leden van de PvdA-fractie of de individuele inburgeringsplichtige
die méér kan en wil dan op grond van de wet van hem wordt verlangd,
ook direct kan kiezen voor het Staatsexamen NT2 en na het behalen van het
diploma vrijstelling kan vragen voor het verplichte inburgeringsexamen, antwoord
ik bevestigend. De inburgeringsplichtige die het Staatsexamen NT2 op niveau
B1 of B2 heeft behaald en daarmee beschikt over een hoger niveau dan wettelijk
minimaal is vereist, is op basis daarvan van rechtswege vrijgesteld van het
inburgeringsexamen. Deze gewezen inburgeringsplichtige komt echter niet in
aanmerking voor een forfaitaire vergoeding. Een gewezen inburgeringsplichtige
heeft alleen recht op een forfaitaire vergoeding bij het behalen van het inburgeringsexamen,
en niet bij het behalen van een ander examen dat vrijstelt van de inburgeringsplicht.
Van het toekennen van een forfaitaire vergoeding verwacht ik geen extra stimulans
voor de inburgeringsplichtige om het Staatsexamen NT2 in plaats van het inburgeringsexamen
af te leggen; die prikkel ligt veeleer in de positie die de individuele inburgeringsplichtige
wil verkrijgen op de arbeidsmarkt of in het onderwijs. Bovendien worden deze
Staatsexamens al voldoende gesubsidieerd door het Ministerie van OCW. Tenslotte
wijs ik er in dit verband op dat het toekennen van een forfaitaire vergoeding
gevolgen heeft voor het budget dat voor inburgering beschikbaar is, nu 15 000 à
20 000 personen op jaarbasis aan het Staatsexamen deelnemen.Ontheffing op grond van een medische belemmeringDe leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties, die hebben gevraagd waarom
niet is voorzien in de mogelijkheid van vrijstelling van mensen met een verstandelijke
handicap, wijs ik op artikel 5 van het wetsvoorstel. Op grond van dat artikel
kan het college inburgeringsplichtigen op grond van hun psychische of lichamelijke
belemmeringen geheel van de inburgeringsplicht ontheffen. Zoals ik in de nota
naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 2005/06, 30 308, nr. 7,
p. 151) op vragen van de leden van de CDA-fractie reeds heb aangegeven,
worden onder de psychische belemmeringen ook verstandelijke handicaps begrepen.
Het is altijd mijn bedoeling geweest dat ook inburgeringsplichtigen met een
verstandelijke beperking op grond van artikel 5 in aanmerking kunnen komen
voor ontheffing van de inburgeringsplicht. Om daarover geen enkel misverstand
te laten bestaan, zal dat in de tekst van artikel 5 uitdrukkelijk worden opgenomen.De vraag van de leden van de PvdA-fractie of ik in dit verband voornemens
ben om bij lagere regeling aanvullende mogelijkheden voor gemeenten te scheppen
om ontheffingen te kunnen verlenen, antwoord ik ontkennend. Op grond van de
artikelen 5 en 29, tweede lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel hebben gemeenten
de mogelijkheid om ontheffing van de inburgeringsplicht te verlenen. Ontheffing
op grond van artikel 5 wordt verleend indien de inburgeringsplichtige aantoont
door een psychische of lichamelijke belemmering, dan wel een verstandelijke
handicap, blijvend niet in staat is het inburgeringsexamen af te leggen. Op
grond van artikel 29, tweede lid, onderdeel b, wordt ontheffing verleend,
indien het college op grond van door de inburgeringsplichtige aantoonbaar
geleverde inspanningen tot het oordeel komt dat het voor hem redelijkerwijs
niet mogelijk is het inburgeringsexamen te behalen. Voor nadere mogelijkheden
om ontheffing op medische indicatie te verlenen, zie ik op dit moment geen
noodzaak. Daarbij moet tevens worden bedacht dat ontheffing bij beschikking
geschiedt en in ieder individueel geval een zorgvuldige voorbereiding en beslissing
vergt, hetgeen voor de gemeente de nodige uitvoeringslasten meebrengt. Ook
om die reden ben ik terughoudend met het creëren van ontheffingsmogelijkheden
en laat ik dat zwaarder wegen dan het creëren van extra beleidsruimte
voor gemeenten.De leden van de GroenLinks-fractie hebben gevraagd naar de situatie waarin
pas bij het opleggen van de bestuurlijke boete blijkt dat de betrokkene door
psychische of lichamelijke belemmeringen of een verstandelijke handicap (artikel
5 van het wetsvoorstel) niet in staat is om het inburgeringsexamen te behalen.
Voorts hebben deze leden gevraagd of, en zo ja hoe, de betrokken inburgeringsplichtige
in een dergelijk geval de voor inburgering gemaakte kosten vergoed kan krijgen.
De mogelijkheid om een aanvraag tot ontheffing van de inburgeringsplicht op
grond van artikel 5 van het wetsvoorstel inburgering in te dienen, zo antwoord
ik deze leden, is niet aan een bepaalde termijn gebonden; zo lang de betrokkene
inburgeringsplichtig is staat die mogelijkheid open. Dat betekent dat de inburgeringsplichtige
een dergelijke aanvraag direct na het ontstaan van de inburgeringsplicht kan
indienen, maar ook nadat de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen moest
zijn behaald met toepassing van artikel 29, tweede lid, van het wetsvoorstel
is verlengd. Het indienen van een dergelijke aanvraag is in beginsel een zaak
van de inburgeringsplichtige zelf. Deze zal bij de aanvraag die gegevens en
bescheiden moeten overleggen die voor de beslissing nodig zijn en waarover
hij redelijkerwijs kan beschikken (artikel 4:2, tweede lid, van de Algemene
wet bestuursrecht). Het college beschikt normaliter niet over dergelijke gegevens.
De gemeente zal bij het inburgeringsonderzoek (artikel 23 van het wetsvoorstel)
op deze mogelijkheid wijzen. In dit onderzoek komen daarnaast ook andere rechten
en verplichtingen van de inburgeringsplichtige aan de orde. Zo kan ook worden
gewezen op de ontheffingsgrond van artikel 29, tweede lid, onderdeel b, van
het wetsvoorstel. Voor ontheffing op grond van artikel 5, eerste lid, zal
in het Besluit inburgering steeds een verklaring van een door het college
aan te wijzen onafhankelijke arts (medisch adviseur) worden verlangd. De inburgeringsplichtige,
die weliswaar geen ontheffing heeft gevraagd maar door psychische of lichamelijke
belemmeringen of een verstandelijke handicap ook geen verwijt kan worden gemaakt
dat hij het inburgeringsexamen niet heeft behaald, wordt uiteraard geen boete
opgelegd. Deze inburgeringsplichtige kan alsnog met toepassing van artikel
29, tweede lid, onderdeel b, van het wetsvoorstel (op aanvraag of ambtshalve)
van de inburgeringsplicht worden ontheven, indien het college op grond van
door de inburgeringsplichtige aantoonbaar geleverde inspanningen tot het oordeel
komt dat het voor deze inburgeringsplichtige redelijkerwijs niet mogelijk
is om het examen te behalen.Aangezien inburgering kosten met zich mee kan brengen en het indienen
van een ontheffingsaanvraag primair op de weg van de inburgeringsplichtige
zelf ligt, is het ook in diens belang dat hij de ontheffingsaanvraag op grond
van artikel 5 zo spoedig mogelijk indient, zodat onnodige kosten voor inburgering
kunnen worden voorkomen. Indien de inburgeringsplichtige toch kosten heeft
gemaakt – bijvoorbeeld omdat hij geen ontheffing heeft gevraagd of omdat
de belemmering of de handicap pas later is ontstaan – staan in het algemeen
tegenover de gemaakte kosten geleverde diensten, zoals ontvangen onderwijs
of verworven kennis, waar de inburgeringsplichtige baat bij heeft gehad. Ook
in dit verband is van belang dat de kosten werden gemaakt in de periode waarin
de betrokkene op grond van wettelijke voorschriften inburgeringsplichtig was
en derhalve gehouden was aan zijn inburgering te werken.Voor ontheffing op grond van artikel 29, tweede lid, onderdeel b, van
het wetsvoorstel komt in aanmerking die inburgeringsplichtige ten aanzien
van wie het college op grond van aantoonbaar door de inburgeringsplichtige
geleverde inspanningen tot het oordeel komt dat het voor hem redelijkerwijs
niet mogelijk is om het inburgeringsexamen te halen. Ontheffing op deze grond
kan niet eerder worden gedaan dan zes maanden voor het verstrijken van de
termijn waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald. Dit betekent
dat de inburgeringsplichtige zal moeten aantonen dat hij inspanningen heeft
verricht om het inburgeringsexamen te behalen, bijvoorbeeld door de inkoop
van en deelname aan een cursus. Ook hier staan tegenover de gemaakte kosten
geleverde diensten, waarbij de inburgeringsplichtige in het algemeen in zekere
mate gebaat is.Vrijstelling op grond van vervolgopleidingDe leden van de GroenLinks-fractie hebben gevraagd waarom alleen die personen
die aansluitend op de volledige leerplicht een
opleiding volgen die leidt tot een vrijstellend diploma, worden vrijgesteld.
Deze leden moeten artikel 4, eerste lid, onderdeel e, van het wetsvoorstel
inderdaad zo begrijpen dat een persoon die een dergelijke opleiding volgt,
maar dat niet aansluitend op de volledige leerplicht doet, niet is vrijgesteld
van de inburgeringsplicht. De vrijstelling van artikel 4, eerste lid, onderdeel
e, moet in samenhang worden gezien met de vrijstelling van artikel 4, eerste
lid, onderdeel d, op grond waarvan jongeren die nog volledig leerplichtig
zijn van de inburgeringsplicht zijn vrijgesteld. Met deze vrijstellingen wordt
voorkomen dat jongvolwassenen die hier niet acht jaar tijdens de leerplichtige
leeftijd hebben verbleven, bij het bereiken van de leeftijd van 16 jaar inburgeringsplichtig
worden, terwijl zij nog wel deelnemen aan het reguliere dagonderwijs en zo
hun kansen in Nederland vergroten. De vrijstellingen zijn daarom uitdrukkelijk
gerelateerd aan de (continuïteit van de) leerplicht. Als de jongvolwassene
het onderwijs met een krachtens artikel 4, eerste lid, onderdeel c aangewezen
diploma verlaat, verkrijgt hij op dat moment een definitieve vrijstelling.Valt
hij eerder uit, dan wordt hij op dat moment inburgeringsplichtig. Het is uitdrukkelijk
niet de bedoeling dat andere inburgeringsplichtigen zich door inschrijving
op een opleiding – langdurig – aan de inburgeringsplicht en de
daartoe behorende examenplicht zouden kunnen onttrekken, zo antwoord ik deze
leden.Mogelijkheid om bij lagere regeling andere vrijstellingen
of ontheffingen te creërenIn het kader van de artikelen 4, vierde lid, onderdeel a, en 5, tweede
lid, onderdeel a, van het wetsvoorstel, die de grondslag vormen om bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur bepaalde categorieën inburgeringsplichtigen
alsnog geheel of gedeeltelijk van de inburgeringsplicht vrij te stellen of
te ontheffen, hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd naar de betekenis
hiervan, indien degene die op grond van een algemeen verbindend voorschrift
inburgeringsplichtig is en op enig moment nadien wordt vrijgesteld of ontheven,
reeds kosten voor zijn inburgering heeft gemaakt. Genoemde delegatiegrondslagen
zijn in het wetsvoorstel opgenomen, zo antwoord ik deze leden, om de nodige
flexibiliteit te scheppen en – zo daaraan behoefte blijkt te bestaan –
bepaalde categorieën personen van de inburgeringsplicht te kunnen ontheffen
of vrij te stellen. Een voorbeeld hiervan is de tijdelijke vrijstellingsregeling,
waarop ik hiervoor ben ingegaan. Zo lang zij niet van hun verplichting zijn
vrijgesteld of ontheven, blijven inburgeringsplichtigen uiteraard inburgeringsplichtig
en dienen aan hun inburgering te blijven werken, waarmee kosten gepaard kunnen
gaan. Latere ontheffing of vrijstelling van iemand die tot dat moment inburgeringsplichtig
was, werkt vanaf het moment van de vrijstelling of ontheffing en heeft geen
gevolgen voor de kosten die hij vóór dat moment al heeft gemaakt.
Die kosten zijn immers gemaakt in de periode waarin sprake was
van een wettelijke inburgeringsplicht en de betrokkene daaraan werkte.5. Financiële faciliteitenDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de prikkels voor de
oudkomer om op eigen initiatief met zijn inburgering aan de slag te gaan voordat
de gemeente hem, bijvoorbeeld twee jaar na het ontstaan van de inburgeringsplicht,
aanschrijft. De oudkomer wiens inburgeringsplicht nog niet door de gemeente
wordt gehandhaafd, zo antwoord ik deze leden, kan in die periode op eigen
initiatief inburgeren. Hij kan daarbij gebruik maken van de leenfaciliteit.
Bovendien is in deze periode de aanspraak op de vergoeding bij het behalen
van het examen nog niet in de tijd geclausuleerd. Eerst vanaf het moment waarop
de gemeente de inburgeringsplicht van deze oudkomer gaat handhaven, moet deze
oudkomer het binnen drie jaar voor het inburgeringsexamen zijn geslaagd om
in aanmerking te kunnen komen voor de vergoeding. De oudkomer die behoort
tot een van de bijzondere groepen die in aanmerking kunnen komen voor een
van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening, heeft de keuze: hij kan
op eigen initiatief beginnen met behulp van de lening en de vergoeding zelf
een cursus inkopen of hij kan in deze periode afwachten of de gemeente hem
een aanbod doet. Tenzij het geestelijke bedienaren betreft, is de gemeente
echter niet verplicht om inburgeringsplichtigen uit de bijzondere groepen
een aanbod te doen. Bij het voorgaande is het uiteraard zo dat ook de oudkomer
wiens inburgeringsplicht nog niet gehandhaafd wordt, groot belang heeft bij
het leren van de Nederlandse taal en het verwerven van kennis van de Nederlandse
samenleving. De snelheid waarmee de inburgeringsplichtige aan zijn inburgeringsplicht
zal voldoen en de keuzes die hij daarbij maakt zullen afhangen van het beginniveau,
zijn motivatie en de behoefte aan vrijheid om zelf het traject te bepalen.5.1 De leenfaciliteitDe leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben gevraagd waarop het
bedrag van de maximale hoogte van de lening van € 5 000 is
gebaseerd. De leden van de GroenLinks-fractie hebben daarnaast gevraagd hoe
dit bedrag zich verhoudt met de eerder genoemde € 6 000 die
een inburgeringscursus mogelijk zou gaan kosten.De prijzen van inburgeringscursussen zullen tot stand komen afhankelijk
van vraag en aanbod op de markt. Doelstellingen hierbij zijn maatwerk en een
betere prijs/kwaliteitverhouding.Bij het vaststellen van de maximale hoogte van de lening heb ik verder
rekening gehouden met het feit dat de hoogte van de kosten voor een inburgeringscursus
niet voor alle inburgeringsplichtigen gelijk zullen zijn. Immers, de inspanningen
die door inburgeringsplichtigen zullen moeten worden geleverd om het inburgeringsexamen
te behalen, zullen uiteenlopen. De precieze omvang van het bedrag dat een
persoon zal kunnen lenen, zal afhangen van de kosten die de inburgeringsplichtige
ten behoeve van zijn cursus (en examen) maakt. Ik acht het van belang om hierbij
wel een grens te stellen en vertrouw erop dat € 5 000 voldoende
is voor een inburgeringstraject op de markt voor individuele inburgeringsplichtigen
met verschillende beginniveaus. Zolang de inburgeringsplichtige het maximum
van € 5 000 nog niet heeft bereikt, is het ook mogelijk om
voor een herhaalde cursus en/of examen bij te lenen. Uiteindelijk zullen sommige
maar een klein deel van het maximale bedrag moeten lenen, anderen juist een
groot deel. Overigens staat het de inburgeringsplichtige vrij om voor een
cursus meer geld uit te geven (voor bijvoorbeeld extra maatwerk, snelheid
of intensiteit).De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben gevraagd of een lening
wordt geweigerd als betrokkene is geregistreerd bij het Bureau Kredietregistratie
(BKR). Net als bij studiefinanciering wordt bij de beslissing op een aanvraag
om een lening ten behoeve van de inburgeringscursus geen rekening gehouden
met schulden die de inburgeringsplichtige om een andere reden heeft aangegaan.
Ook wordt bij het toekennen van een lening, zo antwoord ik de leden van de
GroenLinks-fractie, niet beoordeeld of diegene in staat is om de lening daadwerkelijk
af te lossen. Ik wil zo veel mogelijk inburgeringsplichtigen in staat stellen
de inburgering te financieren. Daarom kan bij het terugbetalen van de lening,
zo antwoord ik deze leden, het draagkrachtbeginsel worden gehanteerd. In artikel
4.9 van het ontwerp-Besluit inburgering is voorzien in de mogelijkheid bij
het terugbetalen van de lening rekening te houden met de draagkracht van de
betrokken inburgeringsplichtige. De inburgeringsplichtige die aantoonbaar
niet in staat is om de vastgestelde terugbetalingstermijnen te voldoen kan
bij de IB-Groep een verzoek indienen om zijn draagkracht vast te stellen voor
de resterende terugbetalingsperiode. Indien blijkt dat zijn draagkracht lager
is dan de vastgestelde termijn, zal deze termijn daaraan worden aangepast.
Het maximaal te betalen maandbedrag en de lengte van de terugbetalingstermijn
(maximaal zeven jaar) is dan afhankelijk van draagkracht. Tenslotte wordt
in artikel 4.14 van het ontwerp-Besluit inburgering geregeld dat het restant
leenbedrag na een bepaalde tijd van terugbetalen teniet gaat. Op deze manier
wordt voorkomen dat inburgeringsplichtigen voor een (te) lange tijd in een
leensituatie verkeren. In verband daarmee is in artikel 16 van de wet voorzien
in een aanloopfase die voorafgaat aan de terugbetalingsperiode. De aanloopfase
duurt zes maanden en gedurende deze maanden bestaat geen aflosplicht. De aanloopfase
stelt de inburgeringsplichtige in staat voorafgaande aan de terugbetalingsperiode
een draagkrachtmeting aan te vragen.Daarnaast ben ik het met deze fracties eens dat problematische schulden
door overkreditering zoveel mogelijk moeten worden voorkomen. Dit is onderdeel
van het kabinetsbeleid zoals recent uiteengezet in het rapport «het
Rijk rond schulden» dat door de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid in november 2005 aan de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstukken
II 2005–2006, 24 515, nr. 71). Door het ministerie van Financiën
worden verder extra maatregelen getroffen ter voorkoming van overkreditering.
Hierover is de Tweede Kamer geïnformeerd door de minister van Financiën
(Kamerstuk 2005–2006, 29 507, nr. 31, Tweede Kamer). Door
het ministerie van Financiën wordt in overleg met betrokken overheidsinstellingen
bezien of de schuldenregistratie uitgebreid moet worden met bepaalde schulden
aan de overheid. De Tweede Kamer wordt hierover in de zomer door het ministerie
van Financiën geïnformeerd.De leden van de PvdA-fractie hebben verder gevraagd of leenbijstand kan
worden geweigerd als betrokkene een lening heeft in kader van zijn inburgering.
Leenbijstand, zo antwoord ik deze leden, is een vorm van bijzondere bijstand.
Er bestaat recht op bijzondere bijstand in het geval een persoon als gevolg
van bijzondere omstandigheden wordt geconfronteerd met noodzakelijke kosten
die de aanwezige draagkracht te boven gaan. Het instrument bijzondere bijstand
is zowel beleidsmatig als financieel volledig gedecentraliseerd aan gemeenten.
Het is aan gemeenten om in het individuele geval vast te stellen of er recht
is op bijzondere bijstand. Het betreft hier dus bij uitstek een kwestie van
maatwerk. In het geval een gemeente heeft vastgesteld dat er recht op bijzondere
bijstand bestaat, kan deze de vorm hebben van een geldlening in het geval
het college van oordeel is dat is voldaan aan de voorwaarden, zoals opgenomen
in artikel 48, tweede lid, WWB.Voorts hebben de leden van de PvdA-fractie, die hebben aangegeven dat
het iemand in een schuldhulp-traject niet is toegestaan nieuwe leningen aan
te gaan, gevraagd hoe hiermee zal worden omgegaan. Het aangaan van nieuwe
schulden is op zich zelf geen reden tot beëindiging van de schuldsanering
in het kader van de Wet schuldsanering natuurlijke personen. Wel is hiervoor
toestemming vereist van de rechter-commissaris dan wel de bewindvoeder. Als
een – zonder voorafgaande toestemming – aangegane schuld bovenmatig
is in de zin dat de voortgang van de schuldsanering erdoor in gevaar komt,
wordt de schuldsanering tussentijds beëindigd. Hetzelfde geldt voor een
minnelijk schuldhulp-traject. Ook hier mag in beginsel geen nieuwe schuld
worden aangegaan zonder voorafgaande toestemming van de schuld regelende instelling.Schulden in het kader van de inburgering, zo mag worden aangenomen, worden
niet nodeloos gemaakt, en zijn bovendien pas terugvorderbaar zes maanden nadat
drie jaar zijn verstreken sedert de verstrekking van de lening of indien dat
eerder is, zes maanden nadat het inburgeringsexamen is behaald. Dit brengt
de voortgang van de schuldsanering dan wel de schuldhulpverlening niet in
gevaar.De leden van de PvdA-fractie hebben daarnaast gevraagd hoe de uitbetalingstermijn –
de termijn van drie jaar waarbinnen het uiteindelijk geleende bedrag op basis
van facturen van de onderwijsinstelling aan de inburgeringsplichtige wordt
uitbetaald – zich verhoudt tot de mogelijkheid van gemeenten om de termijn
waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald, te verlengen. Deze verlenging
kan volgens de leden noodzakelijk zijn wanneer het examen nog niet is behaald
en nogmaals moet worden gedaan.De leningstermijn, die in artikel 4.2, eerste lid, van het ontwerp-Besluit
inburgering is geregeld, is voor álle inburgeringsplichtigen drie jaar
gerekend vanaf de eerste dag van de maand volgend op de eerste verstrekking
van de lening, ook voor de inburgeringsplichtigen die niet door de gemeente
aan hun termijn worden gehouden. Dit is in het algemeen een reële termijn
om het examen te behalen, ook als een herkansing nodig zou zijn. De termijn
van de lening van drie jaar heeft daarmee, zo antwoord ik de leden van de
PvdA-fractie, geen relatie met de termijn waarbinnen het examen moet worden
behaald. De termijnen van artikel 6, eerste lid, waarbinnen het examen moet
zijn behaald, zijn drieëneenhalf of vijf jaar. Voor oudkomers gaat deze
termijn overigens pas lopen op het moment dat de gemeente dit in de handhavingsbeschikking
te kennen heeft gegeven.Inburgeringsplichtigen komen voor een lening in aanmerking indien zij
een cursus volgen bij een aanbieder met een keurmerk. De leden van de GroenLinks-fractie
hebben gevraagd wat de mogelijke gevolgen voor de inburgeringsplichtige zijn
wanneer de aanbieder het keurmerk kwijtraakt, en of de inburgeringsplichtige
met een lening dan moet overstappen naar een andere aanbieder die wel over
een keurmerk beschikt. In artikel 4.1, tweede lid, van het ontwerp-Besluit
inburgering dat in december aan de Tweede Kamer is gezonden, zo antwoord ik
deze leden, is geregeld dat de cursusinstelling over het keurmerk moet beschikken
op het tijdstip waarop de inburgeringsplichtige zich voor de cursus heeft
aangemeld; later verlies van het keurmerk heeft geen gevolgen voor een aangegane
lening en noopt de inburgeringsplichtige die reeds een lening heeft afgesloten
er niet toe van cursusaanbieder te wisselen. Dit betekent overigens niet,
dat de cursist niet zou mogen overstappen naar een andere aanbieder die wél
nog steeds over het keurmerk beschikt. Of de individuele inburgeringsplichtige
om welke reden dan ook naar een andere aanbieder kan overstappen, hangt af
van de afspraken die hij heeft gemaakt met de cursusaanbieder
en daarmee dus onder meer van de door die aanbieder gestelde inschrijvings-
en betalingsvoorwaarden. Dat geldt ongeacht de vraag of de betrokken inburgeringsplichtige
al dan niet een lening heeft afgesloten. Wel zal de inburgeringsplichtige
die na de overstap in aanmerking wil blijven komen voor een lening, die overstap
moeten maken naar een nieuwe aanbieder die ten tijde van de aanmelding beschikt
over het keurmerk. Als de nieuwe aanbieder daar niet over beschikt, zal de
inburgeringsplichtige de cursus zelf betalen; hij komt dan niet langer in
aanmerking voor een lening en een eventuele gemaximeerde vergoeding.De leden van de GroenLinks-fractie hebben voorts gevraagd naar de mogelijkheden
voor inburgeringsplichtigen met een aanbod om naar een andere aanbieder over
te stappen. De inburgeringsplichtige kan besluiten om het aanbod van de gemeente
niet te accepteren en zelf zijn inburgering ter hand te nemen en daarbij gebruik
te maken van de beschikbare faciliteiten (lening en vergoeding). Indien hij
de van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening heeft geaccepteerd,
is een overstap naar een andere cursusinstelling niet mogelijk, tenzij het
gemeentelijke aanbod in die mogelijkheid voorziet of het aanbod is vervallen
als gevolg van een verhuizing. Indien de aangeboden inburgeringsvoorziening
eenmaal is aanvaard en bij beschikking is vastgesteld, vloeien daaruit verplichtingen
voort voor de betrokkene waaraan deze zich niet kan onttrekken. Niet meewerken
aan de inburgeringsvoorziening kan aanleiding zijn tot het opleggen van een
bestuurlijke boete door de gemeente. Als de inburgeringsplichtige ontevreden
is over de (uitvoering van de) aangeboden en aanvaarde inburgeringsvoorziening
kan hij zich met deze klacht – op grond van de Algemene wet bestuursrecht –
wenden tot de desbetreffende gemeente. Indien de gemeente de inburgeringsvoorziening
bij een gekeurmerkte aanbieder heeft ingekocht, kan de inburgeringsplichtige
ook met zijn klacht bij de instelling zelf terecht.5.2 De vergoedingsfaciliteitDe leden van de CDA-fractie, die opmerken dat er bij niet-verwijtbare
termijnoverschrijding betreffende het behalen van het inburgeringsexamen door
de gemeente geen bestuurlijke boete wordt opgelegd, maar wel het recht op
de vergoeding vervalt, hebben gevraagd of de regering het argument van de
verzwaring van de uitvoeringslasten nader kan onderbouwen, evenals de argumentatie
wat betreft de vergelijking met (het vervallen van het recht op) subsidies.De vergoeding, zo antwoord ik deze leden, is een positieve prikkel die
beoogt zoveel mogelijk mensen te stimuleren de voorbereiding op het inburgeringsexamen
zo snel mogelijk zelf ter hand te nemen. Indien zij het examen behalen (binnen
de termijn van drie jaar), ontvangen zij een vergoeding. De vergoeding kan
worden aangemerkt als een subsidie in de zin van artikel 4:21, eerste lid,
van de Algemene wet bestuursrecht. Dat betekent dat de wetgever in beginsel
vrij is om de voorwaarden te formuleren waaronder men voor de vergoeding in
aanmerking komt. De termijn van drie jaar is een reële termijn om het
examen te behalen, gebaseerd op de aanbevelingen uit het tweede deeladvies
van de onafhankelijke adviescommissie normering inburgeringseisen (verder:
de commissie Franssen). Een langere termijn doet naar mijn mening te veel
af aan de prikkel; de urgentie om snel aan de slag te gaan wordt dan immers
minder groot. Bovendien moet worden bedacht dat de «prikkel» van
de driejaarstermijn alleen geldt voor nieuwkomers en voor oudkomers ten aanzien
van wie de gemeente door middel van een handhavingsbeschikking te kennen heeft
gegeven dat de termijn waarbinnen het examen moet worden behaald, is ingegaan.
Voor de groep oudkomers van wie de inburgeringsplicht (nog) niet wordt gehandhaafd,
is de vergoeding niet aan een termijn gekoppeld; zij komen dus ook ná
drie jaar nog voor de vergoeding in aanmerking. Ik heb in paragraaf 2.4.2
van de nota naar aanleiding van het verslag bovendien aangegeven dat uitzonderingen
op de driejaarstermijn – bijvoorbeeld ingeval van niet-verwijtbare termijnoverschrijding –
een verzwaring van de uitvoeringslasten zouden betekenen. Niet alleen zou
het beoordelen van termijnoverschrijdingen (na drie jaar) voor de IB-Groep
of de gemeente een extra taak zijn (met extra bezwaar- en beroepsprocedures),
maar ook zouden de beslissingen van de IB-Groep of de gemeente «vooruit
gaan lopen» op de beslissingen van de gemeente over niet-verwijtbare
termijnoverschrijding in het kader van het opleggen van de bestuurlijke boete
(na drieëneenhalf of vijf jaar). Dit zou inhoudelijk kunnen gaan wringen
en tot moeilijk uit te leggen«verschillen» leiden omdat dezelfde
feiten en omstandigheden op een termijn van drie jaar in het kader van het
verstrekken van een subsidie mogelijk anders worden gewogen dan op een termijn
van drieëneenhalf of vijf jaar in het kader van het opleggen van een
boete. Ik acht deze complicering in de uitvoering onwenselijk.Zoals in artikel 4.19 van het ontwerp-Besluit inburgering is opgenomen,
komt degene die niet rechtmatig in Nederland verblijft, niet in aanmerking
voor een vergoeding. Dat betekent, zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie,
dat mensen zonder rechtmatig verblijf in Nederland ook niet voor een vergoeding
van de reeds gemaakte inburgeringskosten in aanmerking komen, nadat zij Nederland
hebben verlaten. Voor zover de toelichting bij dat artikel aanleiding zou
kunnen geven voor een andere uitleg, zal die toelichting worden verduidelijkt.
Een vergelijking met de Wet beperking export uitkeringen gaat in dit verband
niet op.Dat vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf niet in aanmerking komen
voor de vergoeding, is een uitwerking van het koppelingsbeginsel. De Centrale
Raad van Beroep heeft in zijn uitspraak van 26 juni 2001 en vele andere
uitspraken over de koppelingswetgeving (waarbij aan vreemdelingen slechts
onder bepaalde voorwaarden rechten worden verleend die aan Nederlandse onderdanen
zonder die voorwaarden worden toegekend) de doelstelling van de koppelingswetgeving
in het kader van onder andere artikel 26 van het Internationaal Verdrag inzake
burgerrechten en politieke rechten en artikel 14 van het EVRM steeds aanvaardbaar
geacht. Voorts heeft de Raad steeds geoordeeld dat het in de koppelingswetgeving
ter verwezenlijking van die doelstelling gehanteerde middel, behoudens een
hier niet van belang zijnde categorie van overgangsgevallen, in het algemeen
niet op bedenkingen stuit.Ook van strijd met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM) is in dit verband geen sprake. Het wetsvoorstel en ontwerp-Besluit
inburgering geven de inburgeringsplichtige geen onvoorwaardelijke aanspraak
op een vergoeding. Om daadwerkelijk voor de vergoeding in aanmerking te komen,
moet ingevolge het wetsvoorstel en de daarop gebaseerde lagere regelgeving
immers aan bepaalde voorwaarden – waaronder rechtmatig verblijf in Nederland –
worden voldaan. Volgens de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens en van de Centrale Raad van Beroep moet onder het begrip «possessions»
in artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM niet alleen worden verstaan
bestaande bezittingen, maar ook vermogensbestanddelen, met inbegrip van aanspraken,
met betrekking waartoe de betrokkene kan onderbouwen dat hij tenminste een
gerechtvaardigde verwachting heeft dat die zullen worden gerealiseerd. Een
voorwaardelijke aanspraak zoals die op de vergoeding, die vervalt omdat niet
aan de voorwaarden wordt voldaan, kan echter niet worden beschouwd als een «possession»
(zie EHRM 4 maart 2003, Jantner tegen Slowakije, nr. 39 050/97,
en CRvB 7 september 2005, nr. 04/4975 WW). De verwachtingen van
de inburgeringsplichtige omtrent zijn toekomstige aanspraken op de vergoeding
kunnen niets anders omvatten dan de verwachting dat, indien het inburgeringsexamen
binnen de daartoe gestelde termijnen zal worden behaald en ook aan de overige
daarvoor gestelde voorwaarden wordt voldaan, een aanspraak zou ontstaan op
de vergoeding. Of die aanspraak daadwerkelijk ontstaat, hangt steeds af van
de vraag of aan de in het wetsvoorstel en de daarop gebaseerde lagere regelgeving
omschreven objectieve voorwaarden wordt voldaan. Een vreemdeling kan op voorhand
niet de gerechtvaardigde verwachting hebben dat hij op het tijdstip waarop
hij het examen behaalt en in aanmerking kan komen voor de vergoeding, daadwerkelijk
rechtmatig in Nederland zal verblijven. In die zin is er dus ook geen sprake
van een «possession» waarop een inbreuk wordt gemaakt. Van ontneming
of beperking van een eigendomsrecht is dan ook geen sprake.In aanvulling op de regeling in het ontwerp-Besluit inburgering, zoals
dat op 23 december 2005 aan de Tweede Kamer is gezonden, zullen ook de
inburgeringsplichtigen die, na eerder rechtmatig verblijf in de zin van artikel
8, onder a tot en met e, dan wel l, van de Vreemdelingenwet 2000 hebben gehad,
rechtmatig verblijf in de zin van artikel 8, onder g, van die wet hebben en
het inburgeringsexamen behalen, voor een vergoeding in aanmerking kunnen komen,
indien zij ook aan de overige voorwaarden voldoen. Ook deze zogeheten continuanten
blijven inburgeringsplichtig. Kortheidshalve verwijs ik de leden van de PvdA-fractie
naar de aanpassing van artikel 2 in de tweede nota van wijziging.De leden van de GroenLinks-fractie, die de voorkeur hebben uitgesproken
voor meer positieve prikkels in plaats van negatieve prikkels, hebben gevraagd
waarom voor dit systeem is gekozen. Deze leden, die hebben aangegeven tot
enig meedenken bereid te zijn, hebben voorgesteld dat een inburgeringsplichtige
die binnen een jaar het inburgeringsexamen met succes afrondt voor 100%
voor de kosten van de cursus wordt gecompenseerd, binnen twee jaar voor 80%,
binnen drie jaar voor 60% etc. Op deze wijze wordt de inburgeringsplichtige
volgens deze leden gestimuleerd, eerder dan in het voorliggende voorstel tot
actie over te gaan en anderzijds is er een sterkere prikkel tot het sneller
behalen van resultaat.Het inburgeringstelsel kent twee financiële prikkels, zo antwoord
ik deze leden. Een positieve prikkel in de vorm van een vergoeding achteraf
als het examen binnen drie jaar is behaald, en een negatieve prikkel in de
vorm van een bestuurlijke boete indien het examen verwijtbaar niet is behaald
binnen drieënhalf (voor inburgeringsplichtigen die het basisexamen buitenland
hebben behaald) of binnen vijf jaar voor de overige inburgeringsplichtigen.
De termijn van de vergoeding wordt gesteld om te stimuleren dat zo snel mogelijk
wordt ingeburgerd. Na die drie jaar blijft de inburgeringsplicht wel bestaan,
maar zal de mogelijkheid om een vergoeding te krijgen, vervallen. Een volgend
moment is het opleggen van een bestuurlijke boete door de gemeente, dit gebeurd
wanneer een inburgeringsplichtige drieënhalf of vijf jaar na de aanvang
van de inburgeringsplicht het examen niet heeft behaald. Immers, een belangrijk
aspect van de inburgeringsplicht is de handhaving ervan. Hoewel het nieuwe
stelsel uitgaat van de eigen verantwoordelijkheid en het belang van de inburgering
vooral bij de persoon zelf ligt, is een plicht zonder enige vorm van handhaving
tandeloos. Ik vind het daarom van belang dat de nakoming van de inburgeringsplicht
zonodig kan worden afgedwongen met behulp van sancties. De termijnen van drieënhalf
en vijf jaar zijn gekozen om de positieve en negatieve prikkels van het nieuwe inburgeringsstelsel in de tijd te spreiden. Wanneer een inburgeringsplichtige
na drie jaar het examen niet behaalt, loopt hij namelijk de vergoeding al
mis.Overigens gelden de termijnen van de boetes, net als de termijn van de
vergoeding, niet voor alle inburgeringsplichtigen. Oudkomers die (nog) niet
door de gemeente worden gehandhaafd, kunnen na ommekomst van de termijn van
vijf jaar niet door de gemeente worden beboet.6. Aanbod van (gecombineerde) inburgeringsvoorzieningen6.1 AlgemeenVoor drie bijzondere groepen inburgeringsplichtigen voorziet het nieuwe
inburgeringsstelsel in de mogelijkheid van een van gemeentewege aangeboden
inburgeringsvoorziening. De uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen die
beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt én die tevens een voorziening
gericht op arbeidsinschakeling ontvangen, vormen één van de
drie bijzondere groepen. Vanuit de gedachte dat inburgering en reïntegratie
elkaar wederzijds versterken én dat dit effect zich optimaal laat gelden
in een situatie waarin men zich daadwerkelijk beschikbaar moet stellen voor
de arbeidsmarkt, heb ik aan de mogelijkheid van een gecombineerd aanbod de
arbeidsplicht als voorwaarde gesteld. Daarbij heb ik meegewogen dat een ontheffing
of vrijstelling van de arbeidsplicht op een zeker moment kan eindigen en dat
de betrokkene alsnog voor een aanbod in aanmerking kan komen. Daarop ga ik
hieronder in paragraaf 7.2 nader in. Een andere belangrijke groep die
voor een gemeentelijk aanbod van een inburgeringsvoorziening in aanmerking
komt zijn de oudkomers die geen (bijstands)uitkering ontvangen en evenmin
betaalde arbeid verrichten. Het gaat hierbij vooral om allochtone vrouwen
in een achterstandspositie. Participatie begint voor deze groep met inburgering.
Tenslotte noem ik in dit verband de groep geestelijke bedienaren, waarop ik
hiervoor in paragraaf 4.3 nader ben ingegaan.Geen recht op aanbodDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd waarom niet is gekozen voor
een recht op het aanbod van een inburgeringsvoorziening tegenover de wettelijke
verplichting tot inburgering, waarbij de betrokkene zelf kan aangeven of hij
al dan niet gebruik wil maken van de aangeboden voorziening. In dit verband
hebben zij voorts gevraagd of op die manier de centrale rol van de gemeente
niet verder zou kunnen worden versterkt en het evenwicht tussen rechten en
plichten beter zou zijn gewaarborgd. Een belangrijke pijler van het nieuwe
inburgeringsstelsel, zo antwoord ik deze leden, is de versterking van de eigen
verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige om te voldoen aan diens
inburgeringsplicht. Zoals ook in de kabinetsreactie bij het eindrapport van
de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid (Kamerstukken II 2003/04,
28 689, nr. 17) is aangegeven, heeft een aanbodstelsel de nodige nadelen.
Een daarvan is dat inburgeringsplichtigen het gevaar lopen een zorgcategorie
te worden die door de overheid bij de hand genomen moet worden. Door de focus
te verschuiven naar de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige
ontstaat een situatie waarin de inburgeringsplichtige zèlf keuzes maakt
ten aanzien van de vormgeving van zijn inburgeringstraject en zich zelfstandig,
al dan niet met de financiële faciliteiten die de overheid beschikbaar
stelt, op het inburgeringsexamen voorbereidt. Versterking van de eigen verantwoordelijkheid
van de inburgeringsplichtige brengt mee dat de wijze waarop deze de vereiste
kennis en vaardigheden verwerft, niet van overheidswege wordt geregeld, maar
aan de eigen inzichten en de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige
wordt overgelaten. Deze moet daartoe initiatieven ontplooien en keuzen maken, onder meer over de wijze waarop hij de vereiste kennis en vaardigheden
zal verwerven en de wijze waarop hij dat het beste kan verenigen met zijn
persoonlijke omstandigheden.Op dat uitgangspunt wordt voor slechts drie bijzondere groepen een uitzondering
voorzien, in die zin dat zij van overheidswege verdergaand kunnen worden gefaciliteerd
met een van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening. Ook voor diegenen
die voor een aangeboden inburgeringsvoorziening in aanmerking komen, is echter
sprake van een eigen verantwoordelijkheid. Deze inburgeringsplichtige heeft
de keuze om de aangeboden voorziening al dan niet te aanvaarden. Bij aanvaarding
behoudt hij een eigen financiële verantwoordelijkheid (de eigen bijdrage)
en blijft hij verantwoordelijk voor het te behalen resultaat (het behalen
van het inburgeringsexamen). Ik zie op dit moment geen aanleiding om deze
groepen verder uit te breiden.Vanuit het oogpunt van versterking van de eigen verantwoordelijkheid acht
ik het onwenselijk om tegenover de wettelijke inburgeringsplicht het recht
op een aangeboden inburgeringsvoorziening te stellen. In het nieuwe inburgeringsstelsel
staat tegenover de inburgeringsplicht het recht van de inburgeringsplichtige
op toegang tot de leen- en vergoedingsfaciliteiten. Een recht op een aangeboden
inburgeringsvoorziening zou afbreuk doen aan de versterking van de eigen verantwoordelijkheid
die met het nieuwe inburgeringsstelsel wordt beoogd. Daarbij speelt ook een
rol dat het budgettair gezien onmogelijk is om aan iedere inburgeringsplichtige
binnen een afzienbare tijd een aanbod te doen, hetgeen bij een recht op aanbod
een noodzakelijke randvoorwaarde is.Daarbij wijs ik er ten overvloede op dat geestelijke bedienaren vanwege
hun bijzondere maatschappelijke positie in alle gevallen een inburgeringsvoorziening
wordt aangeboden. Kortheidshalve verwijs ik naar paragraaf 4.3 van deze
nota.Alleen aanbod aan bijzondere categorieënDe leden van de D66-fractie hebben gevraagd of een inburgeringsplichtige
die niet tot een van de bijzondere doelgroepen behoort, niet in aanmerking
komt voor een van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening, terwijl
gemeenten hebben aangegeven dat zij die mogelijkheid wel zouden willen hebben.
Deze leden hebben voorts gevraagd hoe dit zich verhoudt tot de doelstelling
om meer maatwerk te leveren. Artikel 17 van het wetsvoorstel inburgering,
zo antwoord ik deze leden, maakt een gemeentelijk aanbod voor een inburgeringsvoorziening
mogelijk voor slechts drie bijzondere groepen. Dat betekent ook dat de gemeente
geen door de rijksoverheid gefinancierde inburgeringsvoorziening kan aanbieden
aan andere inburgeringsplichtigen die niet tot deze groepen behoren. Hiervoor
ben ik ingegaan op de versterking van de eigen verantwoordelijkheid van de
inburgeringsplichtige om te bepalen hoe deze zich voorbereidt op het inburgeringsexamen.
Dat is een belangrijk uitgangspunt van het nieuwe inburgeringsstelsel, dat
daarvoor de nodige financiële stimulansen bevat. Ik ben van mening dat
binnen dit nieuwe stelsel in beginsel iedere inburgeringsplichtige in staat
moet worden geacht zelf aan zijn inburgeringsplicht te kunnen voldoen en dat
de overheid daarbij niet langer een begeleidende taak heeft. Als gezegd, acht
ik het niet wenselijk om de bijzondere groepen inburgeringsplichtigen aan
wie een gemeentelijk aanbod voor een inburgeringsvoorziening kan worden gedaan,
verder uit te breiden.Doordat in het wetsvoorstel niet wordt voorgeschreven op welke wijze de
vereiste kennis en vaardigheden moet worden verworven, kan de inburgeringsplichtige naar eigen inzicht bepalen hoe hij die kennisverwerving
het beste kan vormgeven (daarbij rekening houdend met zijn persoonlijke omstandigheden).
Om zelf een inburgeringscursus te kunnen inkopen krijgen inburgeringsplichtigen
de mogelijkheid om een lening af te sluiten. Voorts kan de inburgeringsplichtige
aanspraak maken op een (kostengerelateerde of forfaitaire) vergoeding indien
het examen binnen de eventueel daarvoor geldende termijn is behaald. Het wetsvoorstel
en de onderliggende regelgeving, mede als gevolg van het vrijgeven van het
cursusaanbod, biedt naar mijn mening juist alle ruimte voor maatwerk.Eenmaal examenDe door de gemeente aangeboden inburgeringsvoorziening moet toeleiden
naar het inburgeringsexamen, dat eenmaal kosteloos kan worden afgelegd (artikel
17, vijfde lid, van het wetsvoorstel). Dat betekent, zo antwoord ik de leden
van de CDA-fractie, dat de inburgeringsplichtige die dat examen de eerste
maal niet behaalt, zelf de kosten zal moeten dragen die zijn verbonden aan
het opnieuw afleggen van het examen. Dat de aangeboden inburgeringsvoorziening
de inburgeringsplichtige moet voorbereiden op het inburgeringsexamen, brengt
mee dat die voorziening de inburgeringsplichtige in staat moet stellen die
taalvaardigheden en kennis van de Nederlandse samenleving te verwerven die
noodzakelijk zijn voor het behalen van het examen. De inburgeringsplichtige
die bij het examen nog onvoldoende blijkt te beschikken over de vereiste kennis
en vaardigheden, zal vervolgens naar eigen inzicht moeten bepalen welke aanvullende
activiteiten voor hem nodig zijn en deze ook zelf moeten organiseren. De inburgeringsplichtige
aan wie op enig moment een inburgeringsvoorziening is aangeboden en deze ook
heeft aanvaard, komt niet in aanmerking voor een lening, zo antwoord ik de
leden van de CDA-fractie voorts. Deze inburgeringsplichtige is immers met
de hem tegen een betrekkelijk geringe eigen bijdrage aangeboden inburgeringsvoorziening
reeds financieel ondersteund. Kortheidshalve verwijs ik hierbij naar artikel
4.1, derde lid, van het ontwerp-Besluit inburgering. Een uitzondering geldt
voor de inburgeringsplichtige wiens inburgeringsvoorziening als gevolg van
verhuizing is vervallen (artikel 21, vierde lid, van het wetsvoorstel). Deze
inburgeringsplichtige moet in de gelegenheid worden gesteld de inburgeringscursus
op eigen kracht voort te zetten, indien het aanbod door de nieuwe gemeente
niet wordt voortgezet. Daarom komt hij in die situatie alsnog in aanmerking
voor een lening.Aanbod na eigen initiatievenDe leden van de D66-fractie, die hebben aangegeven dat er bij hen nog
enige onduidelijkheid bestaat over de financiële regelingen voor inburgeringsplichtigen,
hebben gevraagd naar de financiële afwikkeling in die gevallen waarin
een inburgeringsplichtige, die op eigen initiatief een inburgeringscursus
volgt en daarvoor een lening heeft aangevraagd, zich na verloop van tijd bij
de gemeente moet melden voor een intakegesprek en een inburgeringsvoorziening
krijgt aangeboden. Een dergelijk aanbod aan een inburgeringsplichtige aan
wie reeds een lening is verstrekt, zo antwoord ik deze leden, wordt niet bekostigd,
tenzij de lening in zijn geheel is terugbetaald. Ik verwijs hierbij naar (artikel
1, onderdeel k, artikel 2, derde lid, artikel 6, eerste lid, letter B en D,
en artikel 14, onderdeel D, van) het ontwerp-Bekostigingsbesluit inburgering
dat ik in januari 2006 aan de Tweede Kamer heb gezonden (Kamerstukken II 2005/06,
30 308, nr. 10). De lening wordt in dat geval niet omgezet in een
gift. Slechts indien de lening wordt terugbetaald, wordt de door de gemeente
aangeboden voorziening door het rijk bekostigd. Dit geldt ook voor de inburgeringsplichtige
die zelfstandig aan een cursus begint en na verloop van tijd gaat behoren
tot een van de bijzondere groepen die in aanmerking komen voor een gemeentelijk
aanbod. Deze inburgeringsplichtige kan ervoor kiezen de lening terug te betalen
en het aanbod te accepteren. Hij kan er ook voor kiezen de cursus
af te maken, waaraan hij op eigen initiatief en met behulp van de lening is
begonnen, en, indien hij binnen de daarvoor gestelde termijn voor het inburgeringsexamen
slaagt, de vergoeding te ontvangen. De eerste optie is aantrekkelijk voor
degene die (nog) slechts een gering bedrag heeft geleend; de tweede optie
is aantrekkelijk indien de cursus al in een vergevorderd stadium is.Allochtone vrouwenDe commissie PaVEM heeft zich sterk gemaakt voor de positie van allochtone
vrouwen. Zij heeft zich tot doel gesteld een impuls te geven aan het wegwerken
van taalachterstanden bij allochtone vrouwen als middel voor hun participatie.
Dit heeft geresulteerd in het Nationaal Actieplan Taal Totaal. De gemeenten
Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Nijmegen en Groningen hebben de ambities
uit het Actieplan onderschreven en daarbij toegezegd daarin te zullen investeren.
Ik vind het belangrijk dat partijen, vooruitlopend op de inwerkingtreding
van de Wet inburgering, doorgaan met de uitvoering van het Nationaal Actieplan
Taal Totaal. In het Algemeen Overleg over de kabinetsreactie op het eindrapport
van de commissie PaVEM op 9 december 2005 (Kamerstukken II 2005/06, 29 203,
nr. 28) heb ik gezegd dat er voor het vervolg op PaVEM extra middelen
ter beschikking staan en dat bezien wordt wat met de zes genoemde gemeenten
kan worden bereikt. Inmiddels zijn deze zes gemeenten uitgenodigd om deel
te nemen aan de pilot inburgering voor vrouwen. Binnen die pilot wordt zo
veel mogelijk gewerkt volgens de regels van de toekomstige Wet inburgering.
Dat betekent onder meer dat de aangeboden inburgeringsvoorzieningen moeten
opleiden tot het inburgeringsexamen. Doel van de pilot is het realiseren van
extra inburgeringsvoorzieningen voor vrouwen in combinatie met de verbetering
van het rendement van de inburgeringsvoorzieningen. De inburgeringsvoorzieningen
zijn bestemd voor de groep uitkeringsgerechtigde vrouwen (aan wie eveneens
een reïntegratietraject is aangeboden en die arbeidsplichtig zijn) én
voor vrouwen zonder inkomen uit arbeid of uitkering. Op basis van een notitie
waarin de kaders voor de pilot zijn gegeven, stellen de gemeenten een projectplan
en een bijbehorende begroting op. Nadat hierover overeenstemming is bereikt,
zullen de afspraken met een convenant en beschikking worden geformaliseerd.
Het is de bedoeling dat de pilot zo spoedig mogelijk start.6.2. Gecombineerde inburgeringsvoorzieningAlleen voor arbeidsplichtigenIn het wetsvoorstel is voor drie bijzondere groepen de mogelijkheid van
een gemeentelijk aanbod opgenomen. Een van die groepen wordt gevormd door
inburgeringsplichtigen die bijstandsgerechtigd zijn of een uitkering op grond
van een socialezekerheidswet of -regeling ontvangen, die de plicht hebben
om arbeid te verkrijgen en te aanvaarden en aan wie in het kader van de uitvoering
van die wet of regeling een voorziening is aangeboden gericht op arbeidsinschakeling.
Om in aanmerking te komen voor een gecombineerde voorziening dient de uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige dus feitelijk beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
Dat geldt dus niet uitsluitend voor de bijstand maar ook voor de uitkeringen
op grond van de aangewezen socialezekerheidswetten of -regelingen.Indien het college een bijstandsgerechtigde vrouw ontheft van de arbeidsplicht,
kan zij, zo antwoord ik op de vraag van de leden van de CDA-fractie, op dat
moment (nog) niet in aanmerking komen voor een gecombineerde voorziening.
Zoals ook in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Wet inburgering
en in de nota naar aanleiding van het verslag is toegelicht, is de achterliggende
gedachte hierbij dat inburgering en toeleiding naar de arbeidsmarkt
in elkaars verlengde liggen en elkaar ook wederzijds kunnen versterken. Dit
effect laat zich optimaal gelden in die situatie waarin daadwerkelijk sprake
is van de verplichting om arbeid te verkrijgen en te aanvaarden. Omdat een
ontheffing van de arbeidsplicht op grond van de WWB tijdelijk is, heeft het
college de mogelijkheid om op een later moment alsnog een inburgeringsvoorziening
aan te bieden.De vraag van de leden van de CDA-fractie of het ontbreken van een arbeidsplicht
voldoende rechtvaardiging is om de betreffende inburgeringsplichtige uitkeringsgerechtigde
niet in aanmerking te brengen voor een gecombineerde inburgeringsvoorziening,
antwoord ik bevestigend. Arbeid is een belangrijke vorm van participatie,
maar participatie is meer dan arbeid alleen. Het uitgangspunt van het nieuwe
inburgeringsstelsel is dat alle inburgeringsplichtigen zelf verantwoordelijk
zijn voor hun voorbereiding op het inburgeringsexamen en het behalen van het
examen. Dit geldt óók voor de groep uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen
zonder arbeidsplicht, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. Ook voor
hen is inburgering belangrijk voor het integreren en participeren in de Nederlandse
samenleving; zij zullen dit met behulp van de ter beschikking staande faciliteiten
zelf ter hand moeten nemen. In paragraaf 7.1 heb ik toegelicht waarom
ik aan het gecombineerde aanbod de arbeidsplicht als voorwaarde heb gesteld.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de concrete gevolgen
voor de inburgeringsplichtige van het aanbod van een gecombineerde inburgeringsvoorziening.
Een gemeentelijk aanbod aan een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige
met een arbeidsplicht moet altijd bestaan uit een gecombineerd aanbod. Dit
aanbod omvat zowel de inburgerings- als reïntegratievoorziening. Omdat
het gaat om inburgeringsplichtigen die op grond van een socialezekerheidswet
of -regeling een reïntegratievoorziening ontvangen, is in artikel 19
van het wetsvoorstel bepaald dat de verschillende partijen, waaronder het
college, het UWV en de eigenriscodrager WGA, bij de uitvoering van een gecombineerde
voorziening met elkaar samenwerken. Om deze samenwerking meer richting te
geven wordt aan artikel 19 een tweede lid toegevoegd waarin wordt bepaald
dat partijen in ieder geval afspraken maken over de inkoop van een gecombineerde
voorziening, de wijze waarop die voorziening feitelijk wordt aangeboden en
de onderlinge gegevensuitwisseling. Deze wijziging is in de tweede nota van
wijziging opgenomen. Door de toevoeging aan artikel 19 wordt ondermeer duidelijk
gemaakt dat partijen kunnen afspreken dat een van hen fungeert als het loket
voor het feitelijk aanbieden van de gecombineerde voorziening en het onderhouden
van de in dat kader noodzakelijke contacten. Dit betekent dat een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige gedurende de uitvoering van de gecombineerde voorziening
zo veel mogelijk één aanspreekpunt heeft en daarvoor noodzakelijke
gegevens slechts een keer hoeft te verstrekken.Een gecombineerde voorziening moet niet worden gezien als twee te scheiden
of gescheiden trajecten, maar als één geïntegreerd traject
dat twee doelen heeft: reïntegratie én inburgering. Dit vraagt
dat bij de samenstelling, de inkoop en de invulling van gecombineerde voorzieningen
daarmee ook rekening wordt gehouden én dat goed naar de competenties,
vaardigheden en behoeften van de individuele inburgeringsplichtige wordt gekeken.
Het is belangrijk dat de Nederlandse taal wordt geleerd in een bepaalde context.
Inburgeringsplichtigen moeten de taal kunnen oefenen in praktijksituaties.
Ik zie het daarom juist als groot voordeel dat de uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen
de Nederlandse taal leren in hun weg naar werk. Daarmee wordt immers bereikt
dat zij het geleerde direct in de praktijk kunnen brengen en wordt gestimuleerd dat zij ook werkelijk actief blijven (in plaats dat zij in hun
oude situatie terugvallen).Zoals de leden van de CDA-fractie terecht opmerken, kan er zowel ten aanzien
van reïntegratie als inburgering sprake zijn van een «duaal»
traject. Het is de bedoeling dat binnen een gecombineerde voorziening deze
praktijkonderdelen zo veel mogelijk op elkaar worden afgestemd en aangewend
worden voor beide doelen (reïntegratie én inburgering).Ik ben er van overtuigd dat bij een goede vormgeving en uitvoering van
een gecombineerde voorziening de reïntegratie en inburgering elkaar versterken
en dat er daardoor juist geen vertraging, maar versnelling zal optreden in
het behalen van beide doelen. Tevens verwacht ik dat er efficiencyvoordelen
zullen optreden door het in elkaar schuiven van trajecten en gemeentelijke
werkprocessen.In het wetsvoorstel is het kader gegeven waarbinnen het college van burgemeester
en wethouders een gecombineerde voorziening kan aanbieden. Het is aan de gemeenten
om dit in de praktijk vorm te geven en daarover (onder meer) met het UWV,
eigenrisicodragers en overheidswerkgevers goede afspraken te maken. Ook hierdoor
wordt bevorderd dat beide doelen goed op elkaar worden afgestemd, onder meer
met als doel dat versnelling wordt gerealiseerd.Voorts hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd in hoeverre de geïntegreerde
trajecten van educatie en beroepsonderwijs vergelijkbaar zijn met gecombineerde
voorzieningen in het nieuwe inburgeringsstelsel. In beide trajecten vindt
taalverwerving plaats met een bepaald doelperspectief en binnen een bepaalde
context. Voor gecombineerde voorzieningen geldt dat zij primair gericht zijn
op de uitstroom naar werk. Het taalonderwijs is dan ook daarop gericht. Geïntegreerde
trajecten kennen een breder doelperspectief. Enerzijds dient de taalverwerving
te worden geplaatst in het kader van de opleiding/onderwijs. Anderzijds draagt
de taalverwerving ook bij aan de mogelijkheden tot participatie aan de Nederlandse
samenleving van de betrokkene.Een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige heeft geen recht op een
gecombineerde voorziening. Dit past niet binnen het nieuwe inburgeringsstelsel
waar de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige centraal staat
en waar het aan de beleidsvrijheid van gemeenten is om te bepalen aan wie
zij een (gecombineerd) aanbod willen doen. Daar komt nog bij dat een gecombineerd
aanbod de reïntegratie niet mag belemmeren. Of daarvan sprake is, is
afhankelijk van de individuele omstandigheden van de betrokken uitkeringsgerechtigde.
Gezien het vorenstaande is het naar mijn mening dan ook niet wenselijk om
wettelijk te bepalen, dat een traject naar werk voor iedere werkzoekende met
een sollicitatieplicht én een inburgeringsplicht in de vorm moet van
een duaal traject, zo antwoord ik op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie.
Dat geldt ook indien de inburgeringsplichtige een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
is wiens werkgever privaat is verzekerd (eigenrisicodrager).Verschillende verschijningsvormen van trajectenDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of er voldoende duale trajecten
zijn en hoe het rijk concreet de deelname daaraan door inburgeringsplichtigen
stimuleert. Op de eerste plaats wil ik opnieuw het belang van duale of geïntegreerde
trajecten onderstrepen (hierna uitsluitend te noemen: geïntegreerde trajecten)
onderstrepen en val van harte de leden van deze fractie op dit punt bij. Omdat
er in het kader van inburgering verschilllende soorten trajecten kunnen worden
onderscheiden – een duaal of geïntegreerd traject respectievelijk
een gecombineerd traject – zal ik voor een juist begrip hiervan eerst
aangeven wat onder geïntegreerde trajecten in relatie tot
inburgering moet worden verstaan. Hiervoor is reeds omschreven wat onder een gecombineerd traject moet worden verstaan. Bij geïntegreerde trajecten is altijd sprake van leren,
werken, taal- en praktijkonderwijs (binnen het beroepsonderwijs is extra taalonderwijs
opgenomen dat gericht is op de gekozen vakrichting). Daarmee is het doelperspectief
van een geïntegreerd traject breder dan alleen inburgering, vanwege de
combinatie tussen onderwijs, praktijk (stages, leren/werken) en taalonderwijs.
Daarmee is in het praktijkdeel van het inburgeringsexamen rekening gehouden,
juist met het oog op het bevorderen van geïntegreerde trajecten. De Minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratie stelt in het nieuwe inburgeringsstelsel
de eindtermen vast voor de onderdelen Nederlands als tweede taal en kennis
van de Nederlandse samenleving van het inburgeringsexamen en op basis van
deze eindtermen kunnen marktpartijen opleidingen ontwikkelen. Overigens geldt
dat wanneer een inburgeringsplichtige een MBO-opleiding op minimaal niveau
1 heeft gevolgd, hij van rechtswege is vrijgesteld van de inburgeringsplicht
en hij geen inburgeringsexamen meer behoeft te doen. Bij bedoelde MBO-opleiding
kan het ook gaan om een geïntegreerd traject.De leden van deze fractie hebben voorts gevraagd of er voldoende geïntegreerde
trajecten zijn en welke rol het Rijk en de gemeenten spelen bij het stimuleren
van enerzijds voldoende aanbod en anderzijds deelname daaraan wordt ingevuld.
Zoals gesteld, is met het vaststellen van het praktijkdeel van het inburgeringsexamen
de weg vrij voor het ontwikkelen van geïntegreerde trajecten. Het ligt
daarbij overigens voor de hand dat met name onderwijsinstellingen die al ervaring
en expertise hebben ontwikkeld, dit ook in het nieuwe inburgeringsstelsel
zullen blijven doen en er alle belang bij hebben een adequaat aanbod (kwantitatief
en kwalitatief) te kunnen doen. Daarnaast is tussen een aantal grotere gemeenten
en individuele roc’s een convenant/intentieverklaring getekend waarin
de samenwerking is overeengekomen om de gezamenlijke ambities van gemeenten
en roc’s voor wat betreft geïntegreerd beroeps-, taal- en praktijkonderwijs
waar te maken.De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben gevraagd of de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte wiens werkgever eigenrisicodrager is, recht heeft op een «duaal»
traject op kosten van zijn werkgever. Ik ga er bij de beantwoording vanuit
dat deze leden een gecombineerde voorziening bedoelen.Een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige kan in aanmerking komen voor een gecombineerd aanbod indien aan bepaalde
voorwaarden is voldaan. Zo moet hij de plicht hebben arbeid te verkrijgen
en te aanvaarden en moet hij in aanmerking komen voor een voorziening gericht
op arbeidsinschakeling. De gemeente is niet verplicht een inburgeringsvoorziening
aan te bieden. Indien zij dit wel doet, worden de reïntegratie- en inburgeringsvoorziening
gecombineerd. Dit betekent dat ook de gedeeltelijk arbeidsgeschikte inburgeringsplichtige
wiens werkgever eigenrisicodrager voor de Werkhervattingsuitkering (WGA) is, geen recht heeft op een gecombineerde voorziening. De
eigenrisicodrager is uitsluitend verantwoordelijk voor de reïntegratie
van de betrokkene, ook in financiële zin. De gemeente en de eigenrisicodrager
kunnen in onderling overleg wel overeenkomen dat een van hen aan de betrokkene
feitelijk de gecombineerde voorziening aanbiedt.Op grond van artikel 19 en het nieuwe tweede lid, dat bij de tweede nota
van wijziging wordt toegevoegd, geldt dat als door de gemeente aan een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige een gecombineerd aanbod wordt gedaan, partijen (waaronder
het UWV en de eigenrisicodrager WGA) in ieder geval afspraken dienen te maken
over de inkoop en de feitelijke uitvoering van de gecombineerde voorziening.De vraag van de leden van de CDA-fractie of de gemeente ook wordt afgerekend
op de realisatie van een van te voren afgesproken aantal duale trajecten,
antwoord ik ontkennend. De gemeenten worden in het nieuwe inburgeringsstelsel
voor een aantal taken gefinancierd, waaronder het doen van een aanbod aan
een drietal bijzondere groepen inburgeringsplichtigen. Het aanbod kan diverse
vormen hebben, waaronder een gecombineerde voorziening (indien het een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige betreft) waarin reïntegratie en inburgering zijn
samengevoegd of een geïntegreerd traject, waarbij onderwijs (beroepskwalificatie)
en inburgering worden gecombineerd. De gemeenten worden evenwel niet afgerekend
op een van te voren afgesproken aantal te realiseren geïntegreerde trajecten.De leden van de D66-fractie hebben gevraagd of het aanbod van duale trajecten
niet te vrijblijvend is en of het aanbieden van duale trajecten alleen wordt
gestimuleerd door opname van een praktijkeis in het inburgeringsexamen. In
het nieuwe inburgeringsstelsel staat de resultaatverplichting van het behalen
het inburgeringsexamen centraal. Het Rijk stelt in het nieuwe inburgeringsstelsel
eindtermen vast ten aanzien van het inburgeringsexamen en op basis van deze
eindtermen zullen marktpartijen cursussen ontwikkelen. Het is aan de gemeente
om bij een gemeentelijk aanbod de inhoud daarvan af te stemmen op de behoeften
van een inburgeringsplichtige en in die zin maatwerk te leveren. Ik hecht
groot belang aan geïntegreerde en gecombineerde trajecten in het kader
van inburgering. Om de inzet van deze trajecten te bevorderen, heb ik een
praktijkgericht deel in het nieuwe inburgeringsexamen opgenomen. Bij de profielen «werk»
of «onderwijs, gezondheidszorg en opvoeding» (OGO) en bij het
profiel «sociaal-maatschappelijke en pastorale dienstverlening»
voor geestelijke bedienaren wordt altijd gezorgd voor functionele taalvaardigheid
en het oefenen van de taal in de praktijk. In het inburgeringsexamen wordt
getoetst of de inburgeringsplichtige functioneel taalvaardig is. De gedachte
daarachter is dat hij sneller en effectiever leert, indien de inburgeringsplichtige
het geleerde in de praktijk kan en moet toepassen. De inburgeringsplichtige
kan op verschillende manieren laten zien dat hij voldoende taalvaardig is.
Het kan door het een portfolio samen te stellen, een assessment te doen, of
door een combinatie van beide. In het portfolio zullen door het doen van praktijkopdrachten
taalvaardigheidsbewijzen worden verzameld. Daarbij kan gedacht worden aan
het bewijs van een bezoek aan de huisarts, een inschrijving bij een bibliotheek
of het CWI. Indien de inburgeringsplichtige een opleiding volgt, ligt het
voor de hand dat de assessment wordt geïntegreerd in het onderwijs.Indien de gemeente een uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige een
aanbod voor een inburgeringsvoorziening doet, is er altijd sprake van een
geïntegreerd traject. In dat geval dient een inburgeringsvoorziening
immers altijd in combinatie met een voorziening gericht op arbeidsinschakeling
te worden aangeboden. Ik ben van mening dat op de hiervoor geschetste wijze
het aanbod van geïntegreerde en gecombineerde trajecten een zeer belangrijk
element gaat vormen in het nieuwe inburgeringsstelsel.Weigering van aangeboden inburgeringsvoorzieningDe leden van de CDA-fractie, die hebben gevraagd hoe vaak een inburgeringsplichtige
een gecombineerde voorziening kan afwijzen voordat de gemeente diens inburgeringsplicht
actief gaat handhaven, wijs ik er op dat aan het afwijzen van een aangeboden
voorziening geen wettelijke consequenties zijn verbonden. Uiteraard ontslaat
het afwijzen een gecombineerde voorziening de uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige
niet van de verplichtingen die hij uit hoofde van zijn socialezekerheidsuitkering
heeft. Indien er geen gecombineerde voorziening met succes kan worden aangeboden, zal de betrokkene immers nog wel een reïntegratietraject
aangeboden kunnen krijgen van de gemeente of het UWV (of de eigenrisicodrager
of overheidswerkgever). In dat geval moet hij wel meewerken aan zijn reïntegratie
en dus ook aan de aangeboden reïntegratievoorziening. Doet de betrokkene
dat niet, dan riskeert hij een gehele of gedeeltelijke weigering van zijn
uitkering. Het is aan de gemeente om op de afwijzing door een oudkomer van
de hem aangeboden inburgeringsvoorziening te reageren met een handhavingsbeschikking.
Daarmee vangt voor deze persoon de termijn aan waarbinnen op straffe van een
bestuurlijke boete het inburgeringsexamen moet zijn behaald.De gemeente kan bijzondere groepen inburgeringsplichtigen een inburgeringsvoorziening
aanbieden. Op grond van artikel 17, zevende lid, van het wetsvoorstel zullen
de gemeenten bij verordening regels moeten stellen omtrent het aanbieden van
inburgeringsvoorzieningen, de criteria die het college daarbij hanteert en
de samenstelling van de inburgeringsvoorziening. Het staat de inburgeringsplichtige
vrij een door de gemeente met inachtneming van de verordening aangeboden inburgeringsvoorziening
te weigeren. De inburgeringsplichtige kan tegen zijn eigen beslissing om de
aangeboden voorziening niet te aanvaarden, uiteraard geen bezwaar en beroep
aantekenen. Weigert de inburgeringsplichtige het aanbod dan zal hij zich zelfstandig
moeten voorbereiden op het inburgeringsexamen. De inburgeringsplichtige kan
daarbij gebruik maken van de lening- en vergoedingsfaciliteit, zo antwoord
ik de leden van de GroenLinks-fractie. Indien de inburgeringsplichtige het
aanbod voor een inburgeringsvoorziening aanvaardt, stelt het college de inburgeringsvoorziening
bij beschikking vast. De beschikking schept rechten en verplichtingen voor
de inburgeringsplichtige. Tegen deze beschikking staat bezwaar en beroep open.Gevolgen van tijdelijke arbeidDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe groot het risico is dat
men een baan aanvaardt terwijl men niet klaar is met de inburgering, en dat
na het verlies van de baan alle inspanningen opnieuw moeten worden geleverd.
Zij hebben in dit verband voorts gevraagd of het niet beter zou zijn werk
en inburgering gelijk op te laten lopen. Ik ben van mening, zo antwoord ik
deze leden, dat het vinden én aanvaarden van een baan juist een bevorderend
effect heeft op inburgering. Ook indien het «slechts» een tijdelijke
baan zou betreffen. Arbeidsparticipatie is immers een belangrijke middel tot
integratie en participatie.Met het beëindigen van de uitkeringssituatie door het aanvaarden
van werk eindigt de inburgeringsplicht niet. Ook de verplichte deelname aan
het inburgeringsdeel van de gecombineerde voorziening eindigt niet, maar loopt
door. De betrokkene blijft inburgeringsplichtig en zal binnen de gestelde
termijn het inburgeringsexamen moeten behalen. Omdat de omstandigheden voor
de inburgeringsplichtige wel zijn gewijzigd, kan de gemeente de beschikking
met daarin opgenomen verplichting aanpassen, waardoor betrokkene beter in
staat wordt gesteld, gelet op zijn werktijden, het inburgeringsdeel van de
voorziening af te ronden.Dit geldt ook als iemand na het aanvaarden van een baan opnieuw afhankelijk
wordt van een uitkering. Indien het inburgeringsexamen nog niet is behaald,
is de betrokkene nog steeds inburgeringsplichtig. Ook in deze situatie zal
de gemeente aan de hand van de gewijzigde omstandigheden kunnen bezien of
er aanpassingen in de beschikking noodzakelijk zijn.De gemeente kan binnen de wettelijke kaders maatwerk leveren aan de inburgeringsplichtige,
en zij kan dus mede rekening houden met gewijzigde, persoonlijke omstandigheden.
Daarom is het in mijn ogen geen probleem dat werk en inburgering niet strikt
gelijk lopen.PilotsUit de evaluatie van de pilots met gecombineerde inburgerings- en reïntegratievoorzieningen
blijkt dat de gemeenten hebben ervaren dat de WWB en de Wet inburgering goed
te combineren zijn voor wat betreft de uitvoering van gecombineerde voorzieningen.
Reïntegratie en inburgering vullen elkaar aan en kunnen bij een goede
implementatie elkaar versterken. Tevens wijst de evaluatie uit dat bij de
implementatie van samenloop voor de gemeenten er een aantal aandachtspunten
is. Daarvan is het ontwikkelen van een visie op inburgering in samenhang met
de visie op de WWB een van de belangrijkste. Zoals ik ook reeds in de nota
naar aanleiding van het verslag heb vermeld, is dit een serieus aandachtspunt
omdat dit bijdraagt aan een optimaal resultaat. De uitwerking daarvan zullen
gemeenten zelf ter hand dienen te nemen. Gemeenten zullen zich immers vooraf
dienen af te vragen aan welke bijstandsgerechtigde inburgeringsplichtingen
zij een aanbod willen doen én of dit aanbod met de reeds aangeboden
reïntegratievoorziening gecombineerd kan worden. De genoemde aandachtspunten
liggen in het verlengde van huidige (reïntegratie) taken en gemeentelijk
beleid op dat terrein en staan de implementatie van gecombineerde voorzieningen
naar mijn mening niet in de weg.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of er mogelijkheden zijn de
WWB en de Wet inburgering meer op elkaar af te stemmen, dan wel de beleidsvrijheid
van gemeenten te vergroten. In de Wet inburgering is uitsluitend opgenomen
aan welke groepen inburgeringsplichtigen het college van burgemeester en wethouders
een aanbod kan doen dat opleidt tot het inburgeringsexamen én dat een
aanbod aan uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtige uit een gecombineerd
aanbod moet bestaan. Binnen een beperkt wettelijk kader hebben gemeenten alle
(beleids)vrijheid om reïntegratie en inburgering op elkaar af te stemmen.
Zij kunnen daarbij eventueel gebruik maken van bestaande infrastructuren,
zoals bijvoorbeeld het casemanagement dat reeds is georganiseerd in het kader
van reïntegratie. Ik ben dan ook van mening dat binnen de gegeven kaders
gemeenten voldoende mogelijkheden hebben om de WWB en Wet inburgering op elkaar
af te stemmen.Verder hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd of er in de wet een
experimenteerartikel kan worden opgenomen waarin gemeenten ruimte wordt geboden
door middel van ontschotting van het reïntegratie- respectievelijk het
inburgeringsbudget te experimenteren met als doel de verantwoordingsbureaucratie
terug te dringen. Ik acht het opnemen van een dergelijk artikel niet noodzakelijk.
Door te bepalen dat gemeenten aan de groep uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen
uitsluitend de mogelijkheid hebben een inburgeringsvoorziening aan te bieden
binnen een combinatietraject, worden zij juist gestimuleerd om het reïntegratiebudget
samen te voegen met het inburgeringsbudget (en daardoor wederzijdse efficiencyvoordelen
te behalen). Aangezien de financiële verantwoording ten aanzien van het
inburgeringsdeel zeer beperkt is, zal dit de gemeenten niet onnodig bemoeilijken.Afstemming tussen gemeenten en het UWVDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe gemeenten en UWV omgaan
met hun beider verplichting om dezelfde «klant» een aanbod te
doen en hoe voldoende afstemming in het wetsvoorstel wordt gewaarborgd. Ik
stel hierbij voorop dat noch de gemeente noch het UWV een verplichting heeft
om aan een cliënt een aanbod te doen (ten aanzien van de inburgeringsvoorziening
respectievelijk de voorziening gericht op arbeidsinschakeling). De gemeente kan een inburgeringsvoorziening aanbieden aan een uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtige die de plicht heeft om arbeid te verkrijgen en te aanvaarden
en aan wie in het kader van de uitvoering van een socialezekerheidswet
of -regeling een voorziening gericht op arbeidsinschakeling wordt aangeboden.
Het UWV is weliswaar verantwoordelijk voor de bevordering van arbeidsinschakeling
van uitkeringsgerechtigden, maar dat betekent niet automatisch dat iedere
uitkeringsgerechtigde een reïntegratietraject krijgt aangeboden. Aan
de hand van de individuele situatie en problematiek zal het UWV moeten beoordelen
of en zo ja welke reïntegratieactiviteiten voor de betreffende uitkeringsgerechtigde
noodzakelijk zijn.In het onderhavige wetsvoorstel is bepaald dat het college van burgemeester
en wethouders verantwoordelijk is voor het aanbieden van een gecombineerde
voorziening. Bij de uitvoering daarvan werken het college, het UWV, de eigenrisicodragers
en de overheidswerkgever samen (artikel 19 van het wetsvoorstel). De gemeenteraad
moet, zo antwoord ik de leden van het CDA, bij verordening regels stellen
omtrent het aanbod van een inburgeringsvoorziening aan de bijzondere groepen
inburgeringsplichtigen zoals omschreven in artikel 17, eerste, vierde en vijfde
lid. Die regels zullen ook de criteria moeten stellen voor het doen van een
aanbod, de wijze waarop wordt omgegaan met verschillende groepen uitkeringsgerechtigden
aan wie een voorziening kan worden aangeboden en de prioritering die daarin
door het college wordt aangebracht. Tevens kunnen regels worden gesteld over
de afstemming van het aanbod met het UWV en de eigenrisicodragers. Het is
dus aan de beleidsvrijheid van gemeenten, het UWV en de eigenrisicodragers
om in onderling overleg tot een gecombineerd aanbod te komen. Indien een gecombineerde
voorziening wordt overeengekomen, zullen partijen in ieder geval afspraken
dienen te maken over de inkoop, de wijze waarop de gecombineerd voorziening
feitelijk wordt aangeboden én de onderlinge informatieuitwisseling.Het wetsvoorstel geeft het kader voor de samenwerking en het is aan genoemde
partijen om daarover in de praktijk goede afspraken te maken. Samenwerking
is in het belang van alle partijen. Daarom heb ik er alle vertrouwen in dat
in het kader van gecombineerde voorzieningen constructieve afspraken worden
gemaakt. Hoe de afspraken ook zullen luiden, de gemeente zal er rekening mee
dienen te houden dat zij te allen tijde haar verantwoordelijkheid op grond
van artikel 18, tweede lid van het wetsvoorstel, omtrent het aanbieden van
gecombineerde voorzieningen dient te dragen.Het is zeer belangrijk dat de Wet inburgering en de betreffende socialezekerheidswetgeving
zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd. Daarom heeft de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid het wetsvoorstel en het ontwerp-Besluit inburgering
ook voor een uitvoeringstoets voorgelegd aan het UWV en heeft hij mij geadviseerd
over de uitkomsten daarvan. Dit advies heeft geleid tot een aantal aanpassingen
van het wetsvoorstel, met name ten aanzien van de informatiebepalingen (hoofdstuk
7). In de tweede nota van wijziging die ik de Tweede Kamer gelijktijdig met
deze nota naar aanleiding van het nader verslag heb aangeboden, wordt in verband
daarmee voorgesteld ook enkele socialezekerheidswetten te wijzigen. Over de
verdere uitwerking van het wetsvoorstel, de implementatie daarvan en de daarvoor
nog benodigde afstemming is thans nog overleg gaande met de betrokken partijen,
zo antwoord ik op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie. Er is dus
zeker oog voor de benodigde afstemming.7. Begeleiding en eigen verantwoordelijkheidIn antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie, waarom in het
nieuwe inburgeringsstelstel minder behoefte aan begeleiding dan in het huidige
stelsel wordt verwacht, stel ik voorop dat in het nieuwe stelsel het resultaat –
het behalen van het inburgeringsexamen binnen de daarvoor gestelde termijn –
en de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtige centraal staan.
In het nieuwe inburgeringsstelsel wordt, anders dan onder het regiem van de
huidige WIN, een krachtig beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van
de inburgeringsplichtige om daadwerkelijk resultaat te boeken met zijn inburgering.
Daarbij geldt dat niet iedere inburgeringsplichtige in dezelfde mate behoefte
heeft aan begeleiding om zijn weg in de Nederlandse samenleving te kunnen
vinden en aan zijn inburgeringsplicht te kunnen voldoen. De individuele inburgeringsplichtige
zelf is de meest aangewezen partij om te bepalen hoe hij, gezien zijn leervermogen
enbehoefte en zijn andere persoonlijke omstandigheden, zich het beste op het
examen kan voorbereiden en wat hij daarvoor nodig zal hebben. Dat wordt dan
ook aan hemzelf overgelaten. Het nieuwe inburgeringsstelsel voorziet in een
financiële (leen)faciliteit om hem daartoe ook daadwerkelijk in staat
te stellen, in een positieve stimulans (de vergoedingsfaciliteit) om snel
resultaat te boeken, en in een handhavingsinstrumentarium (negatieve stimulans)
om hem aan zijn inburgeringsverplichting te houden.De leden van de GroenLinks-fractie hebben aangegeven het niet oormerken
van budget voor trajectbegeleiding inefficiënt te vinden, nu het voor
(asiel- en gezins)migranten cruciaal is om op professionele wijze te worden
begeleid bij het wegwijs worden in de Nederlandse samenleving. Zij hebben
gevraagd hoe inburgering en participatie worden bevorderd, nu trajectbegeleiding
onmogelijk wordt gemaakt. Ook hier stel ik voorop dat een krachtig beroep
op de eigen verantwoordelijkheid van de burger – de inburgeringsplichtige,
zijn gezinsleden en zijn medeburgers – essentieel is voor het overbruggen
van bestaande achterstanden en het voorkomen van nieuwe achterstanden. Zoals
ik in de nota naar aanleiding van het verslag (p. 56) reeds uiteen heb
gezet, zijn personen die onvoldoende zijn toegerust om aan de samenleving
te kunnen deelnemen, geen zorgcategorie die door de overheid als het ware
aan de hand moet worden genomen; wie duurzaam in Nederland wil verblijven
moet bereid zijn daarin zelf te investeren en zelf de regie te voeren over
zijn inburgering.Aangezien het wetsvoorstel niet voorschrijft op welke wijze de inburgeringsplichtige
de vereiste kennis en vaardigheden moet verwerven en hij daarin geheel wordt
vrijgelaten, kan hij volledig naar eigen inzicht bepalen hoe hij die kennisverwerving
het beste kan combineren met zijn persoonlijke omstandigheden en persoonlijke
leerbehoeften. Hij kan, zoals gezegd, zijn keuze voor de voor hem meest geschikte
wijze daarop afstemmen en zich daarbij desgewenst laten begeleiden door een
instantie, door begeleiding in te kopen. Daarnaast mag de inburgeringsplichtige
ook van zijn gezinsleden de nodige ondersteuning bij zijn introductie in de
Nederlandse samenleving en bij de verwerving van de vereiste kennis en vaardigheden
verlangen. Voorts moet de inburgeringsplichtige kunnen rekenen op de solidariteit
van zijn (allochtone en autochtone) medeburgers om de resterende sociale,
culturele en economische afstand te overbruggen. Ook kunnen deze de inburgeringsplichtige
bijstaan bij het treffen van de noodzakelijke voorbereidingen voor het inburgeringsexamen.
Ik heb onlangs een publiekscampagne gestart, die tot doel heeft allochtonen
en autochtonen de voordelen van «samen doen» te laten zien en
hen te stimuleren daaraan ook zelf mee te doen. Kortheidshalve verwijs ik
naar mijn brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer van 20 maart 2006
(Kamerstukken II 2005/06, 30 304, nr. 9). Verder is het is aan gemeentelijke initiatieven om de betrokkenheid van medeburgers bij het begeleiden
van inburgeringsplichtigen al dan niet te organiseren. Zo zijn er diverse
gemeenten die reeds nu in inburgeringstrajecten een koppeling leggen tussen
een inburgeringsplichtige en een andere medeburger die hem – onder meer
bij de taallessen – bijstaat.Begeleiding bij het verwerven van de vereiste kennis van de Nederlandse
taal en de Nederlandse samenleving is niet iets dat noodzakelijkerwijs van
overheidswege moet worden aangeboden. De inburgeringsplichtige die behoefte
heeft aan een zekere vorm van maatschappelijke begeleiding, kan zijn keuze
voor een bepaalde methode of aanbieder mede bepalen aan de hand van dat gegeven.
Van overheidswege aangeboden begeleiding acht ik slecht verenigbaar met de
liberalisering van het cursusaanbod en het loslaten van het aanbodstelsel
dat de huidige WIN kenmerkt en wijs ik op de nadelen daarvan, waarop in de
kabinetsreactie op het eindrapport van de Commissie Blok uitgebreid is ingegaan.Dat betekent niet dat iedere vorm van begeleiding van overheidswege in
het nieuwe inburgeringsstelsel wordt uitgesloten en dat er in het geheel geen
rol is weggelegd voor ondersteuning of begeleiding. De gemeente informeert
de inburgeringsplichtige over onder meer diens positie in het nieuwe inburgeringsstelsel
en cursusaanbieders. Daarnaast kan de gemeente aan bijzondere groepen inburgeringsplichtigen
een inburgeringsvoorziening aanbieden. Het wetsvoorstel en de daarop te baseren
regelgeving laat de gemeente alle vrijheid om daarbij maatwerk te leveren
en dus om in de daarvoor in aanmerking komende gevallen ook (traject)begeleiding
te bieden aan inburgeringsplichtigen die daaraan behoefte hebben. De gemeenten
ontvangen daarvoor een rijksbijdrage per aangeboden en aanvaarde inburgeringsvoorziening.
Daarvan kunnen de gemeenten de naar eigen oordeel noodzakelijke onderdelen
van een op de individuele inburgeringsplichtige toegesneden inburgeringstraject
inkopen. Aangezien de rijksbijdrage, zoals hiervoor in paragraaf 1.3
is toegelicht, is gebaseerd op de gemiddelde kosten van inburgeringsvoorzieningen,
kunnen de gemeenten daarmee flexibel omgaan. Het staat hen vrij om voor een
bepaalde voorziening meer middelen in te zetten dan voor een andere voorziening.
Het onderhavige wetsvoorstel laat maximale ruimte om maatwerk te bieden; de
gemeenten hebben bij het aanbieden van de meest passende inburgeringvoorziening
de benodigde vrijheid om begeleiding daarvan deel uit te laten maken. Bij
de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdrage per inburgeringsvoorziening
zijn ook eventuele kosten voor begeleiding of andere ondersteunende activiteiten
verdisconteerd. Tenslotte wijs ik er in dit verband nog op dat de gemeenten
bij hun aanbod voor gecombineerde reïntegratie- en inburgeringsvoorzieningen
kunnen aansluiten bij het casemanagement in het reïntegratieproces.Op grond van het voorgaande meen ik dat het nieuwe inburgeringsstelsel
voldoende ruimte laat om te kunnen voorzien in de benodigde begeleiding van
inburgeringsplichtigen.Daarnaast bevat het nieuwe inburgeringsstelsel verdere maatregelen gericht
op bevordering van de participatie van de inburgeringsplichtige. Voor zover
het arbeidsplichtige uitkeringgerechtigden betreft, geldt voor de gemeenten
die een voorziening aanbieden, de verplichting om inburgering te combineren
met reïntegratie op de arbeidsmarkt, aangezien inburgering en toeleiding
naar de arbeidsmarkt in elkaars verlengde liggen en elkaar wederzijds kunnen
versterken. Inburgering zorgt voor een betere beheersing van de Nederlandse
taal en kennis van de samenleving en arbeidsdeelname is een belangrijke voorwaarde
voor structurele integratie in de Nederlandse samenleving. Tevens wijs ik
op de structuur van het inburgeringsexamen, waarbij van de praktijkervaring
in de vorm van een portfolio of een assessment een stimulans uitgaat om de
inburgeringsplichtige ook bij diens voorbereidingen op het examen praktijkervaring
op te laten doen en actief aan de samenleving deel te nemen.8. InburgeringsexamenIn een resultaatgericht inburgeringsstelsel is een ijkpunt noodzakelijk
om inzicht te verkrijgen in de prestaties van inburgeringsplichtigen, de gemeenten
en de aanbieders van cursussen. Dat ijkpunt is het inburgeringsexamen. Evenals
dat het geval is bij de examens in bijvoorbeeld het voortgezet onderwijs,
biedt het inburgeringsexamen een algemeen herkenbaar niveau. Ook wordt met
het inburgeringsexamen aangegeven dat we van de inburgeringsplichtigen niet
alleen inspanning, maar ook resultaat verwachten.Het nieuwe inburgeringsexamen sluit aan bij verschillende recente ontwikkelingen
op het gebied van (taal)onderwijs. Zo toetst het inburgeringsexamen de functionele taalvaardigheid van de betrokken inburgeringsplichtige,
dat wil zeggen de taalvaardigheid op een bepaald onderwerp. Daarbij gaat het
om het doelperspectief van de betrokkene. Door de taal te leren en direct
ook toe te passen, leert men de taal sneller en beklijven de geleerde vaardigheden
beter. Een van de belangrijkste punten van kritiek op de WIN-trajecten is
dat de geleerde vaardigheden niet kunnen worden gedemonstreerd in de NT2-Profieltoets.
Met een geïntegreerde en op functionele taalvaardigheid gerichte manier
van toetsing wordt daaraan tegemoetgekomen. Bovendien is het van belang dat
toetsing plaatsvindt in praktijksituaties. Dit gebeurt in het praktijkdeel
van het nieuwe inburgeringsexamen. De inburgeringsplichtige stelt een portfolio
samen, dat bestaat uit verschillende bewijzen van taalvaardigheid die verzameld
zijn met «buitenschoolse» opdrachten of doet praktijkopdrachten.
Ook een combinatie van beide is mogelijk. Ten slotte stimuleert de gekozen
inrichting van het inburgeringsexamen de inburgeringsplichtige om zijn eigen
verantwoordelijkheid te nemen.Niveau van het inburgeringsexamenZoals ook naar voren is gekomen in onder meer het IBO-rapport «Perspectief
op integratie» (Den Haag, Ministerie van Financiën, 2002), het
advies van de Raad van Maatschappelijke Ontwikkeling («Inburgering:
educatieve opdracht voor nieuwkomer,overheid en samenleving, Den Haag, RMO,
november 2003) en het eindrapport van de Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid
(Commissie Blok), is inburgering een eerste stap op weg naar integratie. Hoewel
inburgering een belangrijk beginpunt is, omvat zij niet het gehele integratieproces.
Bij het zetten van deze eerste stap – inburgering – moet natuurlijk
wel het eind van het traject – integratie – goed voor ogen worden
gehouden. Dat dit in het verleden niet altijd in voldoende mate is gebeurd,
is één van de punten van kritiek op het inburgeringsbeleid op
basis van de WIN. Inburgering moet zich dus richten op het verhogen van de
kennis en vaardigheden die nodig zijn om te gaan participeren in de maatschappij.
Naast het domein «burgerschap», waarop alle inburgeringsplichtigen
worden getoetst, zijn er twee domeinen ter vrije keuze van de inburgeringsplichtigen
geïdentificeerd – «werk» en «onderwijs, gezondheidszorg
en opvoeding» (OGO) – en een afzonderlijk domein «sociaal-maatschappelijk
en pastoraal werk» voor geestelijk bedienaren. Het verwerven van de
Nederlandse taal is bij al deze domeinen een belangrijk aspect.De regering heeft zich bij de keuze voor het niveau A2 van het Europese
Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen gebaseerd op het advies van de commissie
Franssen, waarin dit A2-niveau wordt aangemerkt als «een eenvoudig
niveau van taalbeheersing, waarmee men in beperkte mate kan communiceren over
vertrouwde en alledaagse zaken». Die vertrouwdheid hangt dan uiteraard
samen met het domein waarbinnen men functioneert. Dit niveau biedt de inburgeringsplichtige
volgens de commissie een goede uitgangspositie voor verdere integratie in
de samenleving en maakt een redelijke mate van communicatie mogelijk met de
directe omgeving.Bij haar keuze voor het niveau A2 heeft de regering voorts betrokken dat
dit niveau volgens de door de Commissie Franssen berekende urenaantallen voor
laagopgeleiden een leerlast van 750 uur en voor hoogopgeleiden een leerlast
van 450 uur meebrengt. Verhoging van het vereiste niveau naar B1 zou nog een
substantiële leerlast betekenen. In kringen van de Raad van Europa gaat
men ervan uit dat men steeds ongeveer tweemaal zoveel tijd nodig heeft om
een naasthoger niveau van taalvaardigheid te bereiken. Dat geldt dan voor
hooggeschoolde jonge taalleerders, die een vreemde taal leren van binnen de
eigen taalgroep. De regering acht dit, mede gezien de langere cursusduur en
de financiële lasten die hieraan voor de inburgeringsplichtigen zijn
verbonden, niet verantwoord. Daarbij komt dat verwacht moet worden dat aanzienlijke
aantallen met name laagopgeleide inburgeringsplichtigen het niveau B1 niet
zullen kunnen bereiken.Het voorstel van de leden van de CDA-fractie om het niveau van het inburgeringsexamen
vast te stellen op B1 en daarop uitzonderingen toe te staan voor inburgeringsplichtigen
met een beperkt leervermogen zou betekenen dat veel laagopgeleiden een extra
leerbelasting opgelegd zouden krijgen met grote daaraan verbonden financiële
gevolgen. Om verschillende redenen, waarop ik hiervoor nader ben ingegaan,
is gekozen voor een inburgeringsexamen op het taalvaardigheidsniveau A2.In dit verband wijs ik er op dat ook voor het behalen van de naturalisatietoets
beheersing van de Nederlandse taal op het taalvaardigheidsniveau A2 is vereist
als blijk dat men voldoende is ingeburgerd om het Nederlanderschap te kunnen
verkrijgen. Dat voor het Staatsexamen Nederlands als Tweede Taal, programma
I, het eerstvolgende taalvaardigheidsniveau B1 is vereist, maakt dat niet
anders, nu daarmee wezenlijk andere doelen worden nagestreefd, te weten de
toegang tot opleidingen en beroepen op middelbaar niveau. Tenslotte wijs ik
er op dat inburgeringsplichtigen een traject zullen volgen dat bij hun niveau
en doelperspectief past. Dat betekent dat iemand met een hoger taalvaardigheidsniveau
eerder zal kiezen voor het Staatsexamen NT2 en bij het behalen daarvan zal
zijn vrijgesteld van de inburgeringsplicht. Niveau van taalvaardigheid voor oudkomersVoor de groep inburgeringsplichtigen die al in Nederland verblijft op
het tijdstip waarop het nieuwe inburgeringsstelsel in werking treedt («de
oudkomers»), geldt als uitgangspunt hetzelfde. Ten aanzien van deze
groep is echter voorzien in een beperkte uitzondering in die zin dat van hen schriftelijke taalvaardigheden (lezen en schrijven) op
het niveau A1 van het Europese Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen worden
verlangd. Deze keuze is ondermeer ingegeven door het tweede deeladvies van
de commissie Franssen, waarin wordt geconcludeerd dat het niveau A2 voor de
mondelinge en schriftelijke vaardigheden op de weegschaal van functionaliteit
en haalbaarheid voor de groep oudkomers als te ambitieus moet worden beschouwd.
De regering heeft dat advies overgenomen. Daarbij heeft de regering onder
meer in aanmerking genomen dat het grootste deel van de communicatie mondeling
plaatsvindt, en dat het bij deze groep veelal gaat om oudere personen die
vaak minder opleiding hebben genoten en voor wie het leren lezen en schrijven
dikwijls een onevenredig grote inspanning zal kunnen betekenen.De veronderstelling van de leden van de CDA-fractie, als zouden teksten
op het niveau A1 in levensechte situaties nooit voorkomen, is onjuist. Iemand
die kan schrijven op niveau A1, kan bijvoorbeeld de tijd, datum en plaats
van een afspraak noteren, basisgegevens invullen op een eenvoudig aanmeldingsformulier,
en zijn aan- of afwezigheid invullen op een rooster. Iemand die kan lezen
op niveau A1 kan bijvoorbeeld uit een eenvoudig werkrooster de eigen werktijden
afleiden, de meest frequente instructiewoorden begrijpen, de inhoud van eenvoudige
artikelen tot zich nemen en een korte en eenvoudige e-mail van een collega
of chef lezen. Volledigheidshalve verwijs ik in dit verband naar de brief
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2005/06, 29 543
en 30 300 VI, nr. 13).Relatie tussen het inburgeringsexamen en de naturalisatietoetsDe leden van de PvdA-fractie hebben tevens gevraagd naar de relatie tussen
de niveaus van het inburgeringexamen en de naturalisatietoets. Het inburgeringsexamen,
zo bevestig ik deze leden, is voor oudkomers inderdaad gedeeltelijk van een
lager taalvaardigheidsniveau dan de naturalisatietoets. Oudkomers dienen voor
het inburgeringsexamen immers, zoals gezegd, te beschikken over schriftelijke
vaardigheden op niveau A1, terwijl voor het behalen van de naturalisatietoets
niveau A2 is vereist. Wat de mondelinge taalvaardigheden betreft is er geen
verschil: zowel bij het inburgeringsexamen als bij de naturalisatietoets wordt
het taalvaardigheidsniveau A2 vereist. Hiervoor ben ik reeds ingegaan op de
redenen waarom van oudkomers bij het inburgeringsexamen, in navolging van
het advies van de Commissie Franssen, gedeeltelijk een lager taalvaardigheidsniveau
wordt verlangd. Ik acht het aldus ontstane niveauverschil niet problematisch.
Met het behalen van het inburgeringsexamen hebben deze oudkomers voldaan aan
hun wettelijke inburgeringsplicht. Willen zij echter naturaliseren tot Nederlander,
dan zullen zij alsnog moeten aantonen ook schriftelijk te kunnen communiceren
op een hoger niveau dan A1. Zij zullen zich dan verder moeten inspannen om
dit hogere niveau te behalen. Ik vind het redelijk dat te verlangen van die
personen, die de Nederlandse nationaliteit willen verwerven. In dit verband
kan het voor de oudkomer die nog niet is ingeburgerd en die voornemens is
te naturaliseren opportuun zijn om het inburgeringsexamen in zijn geheel op
het taalvaardigheidsniveau A2 af te leggen. Hij is dan ná het behalen
van het inburgeringsexamen vrijgesteld van de naturalisatietoets.Voor nieuwkomers komen de niveau-eisen voor inburgering en naturalisatie
overeen. De nieuwkomer die voor het inburgeringsexamen is geslaagd, zal zijn
vrijgesteld van de naturalisatietoets. Deze vrijstelling wordt in het Besluit
naturalisatietoets – een algemene maatregel van bestuur op basis van
de Rijkswet op het Nederlanderschap – opgenomen en werkt van rechtswege,
zo antwoord ik de leden van de PvdA-fractie.Ik merk in dit verband tevens op dat ik ernaar streef om bij inwerkingtreding
van de Wet inburgering de naturalisatietoets in zijn huidige vorm te vervangen
door het inburgeringsexamen. Daarmee zou een belangrijke stroomlijning worden
bewerkstelligd, zowel inhoudelijk (een eenvormige wijze van toetsing van «ingeburgerd
zijn») als procedureel (er hoeft maar één toetsingsmethode
te worden onderhouden). Het invoeren van het inburgeringsexamen als «naturalisatietoets»
vergt wijziging van het eerdergenoemde Besluit naturalisatietoets alsmede
van de desbetreffende ministeriële regeling. Een concept-wijzigingsbesluit
is inmiddels in voorbereiding. Als gezegd zal de verzoeker om naturalisatie
die in het bezit is van een inburgeringsdiploma met alle taalvaardigheden
op het niveau A2, zijn vrijgesteld van de naturalisatietoets. De verzoeker
om naturalisatie die voor het inburgeringsexamen is geslaagd met de schriftelijke
taalvaardigheden op het niveau A1 (oudkomer), zal om aan te tonen dat hij
de schriftelijke vaardigheden ook op niveau A2 beheerst, het
elektronisch praktijkexamen van het inburgeringsexamen op niveau A2 moeten
behalen. Voor de volledigheid vermeld ik voorts, dat de verzoeker om naturalisatie
die in het bezit is van een certificaat als bedoeld in de Regeling certificaat
inburgering oudkomers, met daarop de aantekening dat voor de onderdelen Lezen,
Spreken, Schrijven en Luisteren tenminste het niveau 2 van het Referentiekader
NT2 is behaald wel in het kader van zijn naturalisatieverzoek is vrijgesteld
van examenonderdelen die het taalniveau toetsen, maar dat hij, om aan te tonen
dat hij over voldoende kennis van de staatsinrichting en maatschappij beschikt,
voor zijn naturalisatie nog het examen kennis van de Nederlandse samenleving
dient te behalen.Het aanwijzen van het inburgeringsexamen als naturalisatietoets heeft
overigens alleen betrekking op de naturalisatietoets in Nederland, en niet
op de naturalisatietoets zoals die op 1 mei 2006 op Aruba wordt ingevoerd
(Regeling naturalisatietoets Aruba). Ik zal mijn voornemen het inburgeringsexamen
als naturalisatietoets aan te wijzen tevens betrekken bij het overleg met
de Minister van Buitenlandse Zaken over de in het evaluatierapport naturalisatietoets
opgenomen aanbeveling tot het laten vervallen van de mogelijkheid om de naturalisatietoets
op de Nederlandse vertegenwoordiging in het buitenland af te leggen. Ik verwijs
hiervoor naar mijn brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van 10 juni
2005 (Kamerstukken II 2004/05, 29 543, nr. 7, p. 3). Onderzocht
wordt in hoeverre het mogelijk is om in ieder geval het centraal deel van
het inburgeringsexamen op de buitenlandse posten af te nemen.Eindtermen kennis van de Nederlandse samenlevingDe eindtermen voor de vereiste kennis van de Nederlandse samenleving zullen
bij ministeriële regeling worden vastgesteld. Ik zal deze eindtermen
in mei 2006 in concept bekendmaken en deze zullen, zo antwoord ik de leden
van de ChristenUnie-fractie, aan de Tweede Kamer worden verzonden.PraktijkexamensPraktijkexamens worden ingezet omdat deze meer geschikt zijn voor het
examineren van lager opgeleiden. Standaardtests doen een relatief groot beroep
op algemene cognitieve vermogens en minder op toepassingsvaardigheden. Met
behulp van meer praktijkgerichte vormen van examinering wordt bovendien de
kwaliteit van het onderwijs gestimuleerd en wordt gericht ingezet op functionele
taalvaardigheid in voor de inburgeringsplichtige belangrijke praktijksituaties.
Het praktijkdeel van het inburgeringsexamen kan bestaan uit een portfolio,
dat wil zeggen een verzameling van taalvaardigheidsbewijzen, een assessment
of een combinatie van beide, al naar gelang de voorkeur van het opleidingsinstituut
of de inburgeringsplichtige.Een elektronisch praktijkexamen maakt deel uit van het centrale deel van
het inburgeringsexamen. Dit heeft mede tot functie om te controleren of inburgeringsplichtigen
serieus werk hebben gemaakt van het praktijkdeel en of de opleidingsinstellingen
voldoende aandacht hebben besteed aan dit onderdeel van het inburgeringsexamen.
Het dient zo mede als een kwaliteitsborging op de assessments die in het praktijkdeel
op de aangewezen exameninstellingen worden afgenomen. Het elektronische praktijkexamen
zal zowel op het schriftelijke taalvaardigheidsniveau A1 voor oudkomers als
op A2 voor nieuwkomers worden afgenomen.Organisatie van het inburgeringsexamenDe IB-groep is de enige organisatie die het centrale deel van het examen
mag afnemen. Het is de bedoeling dat dit centrale deel wordt afgenomen op
een aantal afzonderlijke, over het land gespreide examenlokaties. Daarover
is de IB-groep thans in overleg met instellingen die lokaties, die aan alle
eisen voldoen, ter beschikking kunnen stellen. Op de uitkomst daarvan kan
ik nu niet vooruitlopen. De examenlocaties zullen vanzelfsprekend voldoen
aan de eis dat de examens op een betrouwbare manier worden afgenomen. Het
centraal examen zal op elektronische wijze worden afgenomen, en de uitslag
wordt automatisch gegenereerd.Er is bewust gekozen voor de mogelijkheid dat een opleidingsinstelling
tevens kan functioneren als exameninstelling, zo beantwoord ik de vraag van
de leden van de D66-fractie of het met het oog op transparantie wenselijk
zou zijn te bepalen dat een cursist geen enkel onderdeel van het examen mag
afleggen bij de instelling waar hij of zij de cursus heeft gevolgd. In het
praktijkdeel van het inburgeringsexamen, dat geëxamineerd kan worden
door aangewezen exameninstellingen, wordt de inburgeringsplichtige getoetst
op zijn functionele taalkennis. Zowel het samenstellen van een portfolio als
het afleggen van assessments kan in het onderwijs worden geïntegreerd,
en daarom dient de mogelijkheid te bestaan dit dan meteen te toetsen. Er zijn
twee waarborgen voor kwaliteit en transparantie ingebouwd. De exameninstellingen
worden door de IB-Groep aangewezen en periodiek wordt bezien of de aangewezen
instellingen nog steeds voldoen aan de door mij daarvoor gestelde eisen. Daarnaast
moet iedere inburgeringsplichtige in het centraal examen een elektronisch
praktijkexamen afleggen, dat mede dient ter meerdere controle op de resultaten
van de in het praktijkdeel afgelegde examens. Op die manier kunnen de resultaten,
behaald bij de aangewezen exameninstellingen, worden vergeleken met resultaten,
behaald in het centraal deel, waarmee inzichtelijk wordt gemaakt hoe goed
opleidingsinstellingen hun kandidaten voorbereiden op het inburgeringsexamen.Voor inburgeringsplichtigen met een psychische of lichamelijke belemmering
dan wel een verstandelijke handicap, die niet om die reden van de inburgeringsplicht
ontheven zijn, worden voorzieningen getroffen in de sfeer van «bijzondere
examenomstandigheden». De IB-Groep, die het centraal deel van het inburgeringsexamen
afneemt, heeft hiermee ervaring. Zij kan bijvoorbeeld aangepaste apparatuur
verschaffen, extra examentijd geven of een examinator toewijzen die de gehandicapte
begeleidt. De wijze waarop examinering van het praktijkdeel geschiedt, is
afhankelijk van de aangewezen exameninstellingen.De leden van de GroenLinks-fractie hebben gevraagd of de extra kosten
die een lichamelijk gehandicapte zal maken door het volgen van een aangepast
traject zullen worden vergoed en welke maatregelen zullen worden getroffen
ten aanzien van inburgeringsplichtige gehandicapten. Indien de inburgeringsplichtige
vanwege psychische of lichamelijke belemmeringen of vanwege een verstandelijke
handicap het inburgeringsexamen niet kan afleggen zonder dat het examen wordt
aangepast – artikel 3.5 van het aan de Kamer toegezonden ontwerp-Besluit
inburgering wordt in die zin gewijzigd – of zonder dat er meer dan lichte
aanpassingen nodig zijn bij de voorbereiding op het examen, dan zal deze inburgeringsplichtige
op grond van artikel 5 van het wetsvoorstel van de inburgeringsplicht worden
ontheven. Hiermee wordt voorkomen dat deze inburgeringsplichtige door zijn
psychische of lichamelijke belemmeringen of verstandelijke handicap onevenredig
veel tijd en geld in zijn inburgering zal moeten investeren. Naar verwachting
zullen veel inburgeringsplichtigen met een belemmering of handicap zich met
lichte aanpassingen voldoende op het inburgeringsexamen kunnen voorbereiden
en dat examen met de beschikbare bijzondere examenomstandigheden kunnen afleggen.
De door de gemeente aan te wijzen onafhankelijke arts (medisch adviseur) zal
hierover een advies verstrekken aan de gemeente, conform artikel 2.7 van het
ontwerp-Besluit inburgering.Indien er sprake is van lichte aanpassingen in het voorbereidingstraject
op het examen, of als de inburgeringsplichtige het examen kan afleggen door
middel van de eerdergenoemde bijzondere examenomstandigheden, dan zal hij
niet worden ontheven van de inburgeringsplicht. Dit zal worden opgenomen in
de verklaring van de door de gemeente aan te wijzen onafhankelijke arts (medisch
adviseur). De IB-Groep zal hiermee bij het afnemen van het examen rekening
houden. Bij bijzondere examenomstandigheden kan het bijvoorbeeld gaan om extra
examentijd, een groter beeldscherm of een extra examinator.Bij de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de wijze waarop wordt
voorkomen dat een ander dan de inburgeringsplichtige zich voor een inburgeringscursus
inschrijft, ga ik er van uit dat deze leden doelen op het inburgeringsexamen,
aangezien met de inschrijving voor en deelname aan een inburgeringscursus
niet wordt voldaan aan de inburgeringsplicht. Aangezien in het nieuwe inburgeringsstelsel
het resultaat – daadwerkelijke inburgering – en niet de deelname
aan een inburgeringscursus centraal staat en aan de inburgeringsplicht pas
is voldaan indien het inburgeringsexamen is behaald, baat het de inburgeringsplichtige
niet indien deze een ander onder zijn identiteit aan een cursus laat deelnemen.
Voor inschrijving voor het centrale deel van het inburgeringsexamen moet de
inburgeringsplichtige voldoen aan de regels die de IB-Groep daaraan stelt.
Die regels omvatten onder meer dat de betrokkene zijn identiteit aantoont.
Nadat het examengeld is voldaan, kan de kandidaat zich op de door de IB-Groep
aangegeven plaats en tijd vervoegen voor het afleggen van het examen. Voordat
hij daadwerkelijk aan het examen begint, stelt het aanwezige personeel van
de IB-Groep zijn identiteit vast aan de hand van een identiteitsbewijs als
bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht.VervolgtrajectDe leden van de CDA- en PvdA-fracties hebben gevraagd naar de wijze waarop
de overheid een passend vervolgtraject voor inburgeringsplichtigen die geslaagd
zijn voor het inburgeringsexamen bevordert en naar de prikkels en mogelijkheden
om verder te leren indien het gestelde niveau feitelijk «onder het niveau»
van de individuele inburgeringsplichtige is.In het nieuwe inburgeringsstelsel en het onderhavige wetsvoorstel, zo
stel ik hierbij voorop, krijgt de inburgering zijn beslag. Zoals ik hiervoor
heb aangegeven, is inburgering de eerste, zij het zeer belangrijke, stap naar
integratie, maar het is niet gelijk aan integratie. Dat bepaalt de doelstelling
en de reikwijdte van het onderhavige wetsvoorstel. In het onderhavige voorstel
van wet (de Wet inburgering) zijn de nodige faciliteiten voor inburgeringsplichtigen
opgenomen om hen in staat te stellen het inburgeringsexamen te behalen. Het
inburgeringsexamen schept duidelijkheid over wat de samenleving verwacht van
de inburgeringsplichtige. Indien het inburgeringsexamen is behaald, is daarmee,
zoals gezegd, een eerste stap gezet naar integratie en participatie in de
Nederlandse samenleving.Op basis van het behaalde taalniveau en de verworven kennis van de Nederlandse
samenleving mag worden verwacht dat de inburgeringsplichtigen zelfstandig
hun verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de verdere ontwikkeling van hun
talenten. Daarbij kunnen zij onder meer gebruik maken van de voorzieningen
die door de overheid worden aangeboden op het terrein van educatie en beroepsonderwijs.
Overigens worden gemeenten geacht om bij het aanbod van inburgeringsvoorzieningen
rekening te houden met niveauverschillen tussen inburgeringsplichtigen en
het aanbod zo in te richten dat het voor iedere inburgeringsplichtige de uitdaging
biedt om zijn talenten volledig te benutten.9. HandhavingDe leden van de CDA-fractie, die het belang van de handhaving van de inburgeringsplicht
onderschrijven en wijzen op de administratieve lasten van die handhaving,
hebben gevraagd waarom er niet voor is gekozen de verantwoordelijkheid voor
de wijze waarop de handhaving op naleving van de inburgeringsplicht wordt
vormgegeven bij de gemeenten te laten en hen op het aantal behaalde examens
af te rekenen. Zij hebben voorts gevraagd of dat een mogelijkheid is om de
gemeenten meer beleidsvrijheid te geven en de regeldruk te verminderen. Ik
hecht eraan de leden van deze fractie erop te wijzen, dat de wijze van financiering
van gemeenten, zoals op hoofdlijnen neergelegd in het ontwerp-Bekostigingsbesluit
dat in januari 2006 aan de Tweede Kamer is gezonden, het resultaat is van
een intensief onderhandelingsproces over de systematiek van de financiering
van gemeenten en de prestatie-indicatoren. Daarbij stond mij aanvankelijk
voor ogen om, gelet op het doelperspectief van inburgering, het behalen van
het examen als een van de prestatie-indicatoren af te spreken. Evenwel heeft
de VNG zich op het standpunt gesteld dat een dergelijke wijze van financiering
een onaanvaardbaar financieel risico voor gemeenten betekent, omdat aldus
de VNG, nauwelijks invloed op het examenresultaat kan worden uitgeoefend.
Daarenboven heeft de VNG onder meer gewezen op de uitvalpercentages van de
huidige nieuw- en oudkomerstrajecten. Ik heb gemeend de gemeenten op dit punt
tegemoet te moeten komen en heb voorgesteld om de indicator «deelname
aan het examen» als een van de prestatie-indicatoren voor de financiering
te introduceren. Dit is door de VNG geaccepteerd. Dit laat evenwel onverlet
dat bij gelegenheid van de evaluatie van de Wet inburgering ook de wijze van
outputfinanciering wordt geëvalueerd en indien daartoe aanleiding is
de financiering nader aangescherpt.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd wat zij zich concreet moeten
voorstellen bij de toepassing door gedeputeerde staten van het bestaande instrument
van de taakverwaarlozingsregeling uit de Gemeentewet. Zij hebben gevraagd
hoe gedeputeerde staten kunnen weten dat een bepaalde gemeente de inburgeringsplicht
niet handhaaft en welke middelen gedeputeerde staten dan ter beschikking staan.
Het bestaande instrument van de taakverwaarlozingsregeling uit de Gemeentewet
is een uiterst instrument voor gedeputeerde staten om te hanteren. Dit instrument
is gelet op de diverse wettelijke taken van gemeenten bij de ene taak praktischer
toepasbaar dan bij de andere taak. Voor de controle op de uitvoering van de
gemeentelijke taken van het onderhavige wetsvoorstel en het aanspreken van
het college van burgemeester en wethouders in dat kader zie ik een belangrijkere
rol voor de gemeenteraad. Op gemeentelijk niveau is de gemeenteraad het controlerende
orgaan van het college van burgemeester en wethouders en dient het college
(politieke) verantwoording, i.c. over de uitvoering van de inburgeringstaken,
af te leggen aan de raad, indien de raad daarom vraagt.Overigens heb ik geen reden om te veronderstellen dat een of meerdere
gemeenten de wet niet nauwgezet zullen uitvoeren. Ik verwacht dan ook dat
een dergelijke situatie zich niet zal voordoen.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe groot de regering de kans
acht dat inburgeringsplichtigen het inburgeringstraject op zijn beloop laten
en «aan het eind van de rit» de boete betalen (alsook de daaropvolgende
boetes) en of dit de regering aanleiding geeft tot het heroverwegen van de
hoogte van de boetes. Ook de leden van de GroenLinks-fractie hebben gevraagd
of inburgeringsplichtigen er voor kunnen kiezen om geen cursus te volgen en
de boete voor lief te nemen. Eén van de uitgangspunten van het nieuwe
inburgeringsstelsel, zo antwoord ik deze leden, is de eigen verantwoordelijkheid
van de inburgeringsplichtige, met name voor de voorbereiding op en het behalen
van het inburgeringsexamen. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat het resultaat –
het behalen van het inburgeringsexamen – centraal staat. Bij deze uitgangspunten
hoort ook handhaving van die verplichting om het inburgeringsexamen te behalen
binnen de daartoe gestelde termijn (artikel 6, eerste lid, van het wetsvoorstel).
Behoudens die gevallen waarin de inburgeringsplichtige deelneemt aan een door
de gemeente aangeboden inburgeringsvoorziening, heeft een tussentijdse voortgangscontrole
voor het handhavingsinstrumentarium geen toegevoegde waarde. Nog daargelaten
dat een tussentijdse voortgangscontrole leidt tot een aanzienlijke toename
van de administratieve en financiële lasten, kan het ontbreken van (voldoende)
voortgang in het algemeen niet worden gesanctioneerd. Tegenover de resultaatsverplichting
om het examen tijdig te behalen, staat in het nieuwe inburgeringsstelsel immers
de volledige vrijheid van de inburgeringsplichtige om zelf te bepalen hoe
hij zich op het inburgeringsexamen voorbereidt. De inburgeringsplichtige die
dergelijke voorbereidingen achterwege laat, weet van te voren dat hij het
examen niet zal kunnen behalen en dat hem een mogelijk lange reeks herhaalde
boetes (elke keer maximaal € 1 000) te wachten staat totdat
hij het examen wel heeft behaald. Voor zover hij nog niet beschikt over een
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of een zelfstandige verblijfsvergunning,
weet hij eveneens dat het perspectief daarop ontbreekt zolang het inburgeringsexamen
niet is behaald.Daarbij komt dat het belang en de voordelen van inburgering niet alleen
liggen bij de samenleving als geheel, waarvan de betrokken inburgeringsplichtige
deel uitmaakt, maar ook bij hemzelf en zijn gezinsleden; het (alsnog) verwerven
van de Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse samenleving is voor de
betrokkene zelf immers van essentieel belang om aan de samenleving mee te
kunnen doen, zijn perspectieven in Nederland te verbeteren en te voorkomen
dat zijn gezinsleden in een achterstandpositie blijven verkeren. Inburgeringsplichtigen
weten voorts dat zij het voortduren van de achterstandspositie, de terugkerende
bestuurlijke boetes en mogelijk verblijfsrechtelijke consequenties kunnen
voorkomen door zich wel op het inburgeringsexamen voor te bereiden, en dat
zij daarbij kunnen worden ondersteund met de verschillende faciliteiten. Een
groot aantal komt in aanmerking voor een (gecombineerde) inburgeringsvoorziening
die tegen een betrekkelijk geringe eigen bijdrage van gemeentewege wordt aangeboden
en die toeleidt tot het examen. Anderen kunnen een beroep doen op de leen-
en vergoedingsfaciliteit.In dit verband is voorts van belang dat aan de van gemeentewege aangeboden
inburgeringsvoorziening nadere voorwaarden kunnen worden verbonden, bijvoorbeeld
om uitval en verzuim te beperken. Ook kan de gemeente als voorwaarde stellen
dat het inburgeringsexamen binnen een bepaalde termijn na afloop van de inburgeringsvoorziening
moet worden afgelegd. De inburgeringsplichtige die de aangeboden inburgeringsvoorziening
met die voorwaarden heeft aanvaard, is verplicht daaraan medewerking te verlenen.
Het nalaten daarvan is beboetbaar. Bij een met reïntegratie gecombineerde
inburgeringsvoorziening zal het nalaten daarvan tot een bestuurlijke reactie
respectievelijk sanctie op grond van de desbetreffende sociale zekerheidswet
of -regeling leiden. Op deze wijze kan ook vóór afloop van de
termijn waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn afgelegd, de voortgang
van het inburgeringsproces worden gecontroleerd en kan worden bewerkstelligd
dat het inburgeringsexamen ruim voor dat tijdstip wordt afgelegd.De kans dat inburgeringsplichtigen het inburgeringstraject op zijn beloop
laten en ervoor kiezen de boete en alle daaropvolgende boetes te betalen, acht ik daarom niet groot. Ik zie op dit moment dan ook geen aanleiding
om de boetes te verhogen.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd in hoeverre de regering het
als een mogelijkheid ziet om de termijnen met betrekking tot de handhaving
aan de gemeenten over te laten, deze een beslag te laten krijgen in een gemeentelijke
verordening en de gemeenten slechts op output af te rekenen. Tevens hebben
zij gevraagd welke positieve gevolgen dit zou kunnen hebben voor de administratieve
lastendruk voor gemeenten. De leden van de PvdA-fractie hebben in dit verband
gevraagd waarom er geen beleidsvrijheid aan de gemeente is gelaten en of ik
voornemens ben om andere regels te stellen waarmee de gemeenten wel beleidsruimte
krijgen om zelf te bepalen wanneer voor welke oudkomers de termijnen gaan
lopen en de handhaving van start gaat. Aan de handhaving van de inburgeringsplicht,
zo antwoord ik deze leden, zijn grote consequenties verbonden voor de inburgeringsplichtige.
Indien de inburgeringsplichtige niet binnen de daarvoor gestelde termijn het
inburgeringsexamen behaalt, wordt, tenzij verwijtbaarheid ontbreekt, een bestuurlijke
boete opgelegd. In verband met de rechtszekerheid en de rechtsgelijkheid hecht
ik er daarom sterk aan dat de termijnen waarbinnen het inburgeringsexamen
moet zijn behaald, in beginsel gelijk zijn: drieënhalf jaar voor de inburgeringsplichtigen
die het basisexamen inburgering in het buitenland hebben behaald en vijf jaar
voor de overige inburgeringsplichtigen. Wel is er, gelet op de omvang van
de groep oudkomers, beleidsvrijheid voor gemeenten om de handhaving van de
inburgeringsplicht van oudkomers gefaseerd ter hand te nemen. Dat wil zeggen
dat zij de termijn van vijf jaar waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn
behaald, gefaseerd kunnen laten ingaan. Indien de termijnen met betrekking
tot de handhaving aan de gemeenten worden overgelaten, heeft dit, anders dan
de leden van de CDA-fractie veronderstellen, geen positieve gevolgen voor
de administratieve lastendruk. Gemeenten moeten dan immers het beleid ten
aanzien van de termijnen neerleggen in een gemeentelijke verordening. Indien
bovendien de termijnen niet in alle gevallen uit de verordening voortvloeien,
maar in elk individueel geval middels een beschikking moeten worden vastgelegd,
levert dit extra werkzaamheden op voor de gemeente. Dit laatste zal bezwaar-
en beroepsprocedures tot gevolg kunnen hebben. Ook om deze redenen zou ik
daarom geen voorstander zijn van dit voorstel.Gemeenten bepalen zelf wanneer de wettelijke termijn aanvangt waarbinnen
oudkomers aan de inburgeringsplicht moeten hebben voldaan. Ten aanzien van
oudkomers die een van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening hebben
aanvaard, geeft het college op grond van artikel 20, tweede lid, van het wetsvoorstel
in de beschikking waarbij de inburgeringsvoorziening wordt vastgesteld, tevens
toepassing aan artikel 24 van het wetsvoorstel. Dat wil zeggen dat het college
op dat moment de termijn laat aanvangen waarbinnen het examen moet zijn behaald
en waarna een bestuurlijke boete kan worden opgelegd. Ten aanzien van oudkomers
aan wie geen inburgeringsvoorziening wordt aangeboden, geeft het college op
grond van artikel 24 van het wetsvoorstel een handhavingsbeschikking. Bij
ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld omtrent de handhaving
van dergelijke oudkomers (artikel 5.2 van het ontwerp-Besluit inburgering).
Of en wanneer aan deze facultatieve bepaling invulling wordt gegeven, hangt
onder meer af van de uitkomsten van de gesprekken die ik momenteel met gemeenten
en de VNG voer. Daarbij is in ieder geval van belang dat ook de inburgeringsplicht
van oudkomers die geen inburgeringsvoorziening aangeboden hebben gekregen
en aanvaard, door gemeenten gehandhaafd wordt. Zoals gezegd, zal de handhaving
van de inburgeringsplicht van deze groep, gelet op de omvang van die groep,
gefaseerd moeten plaatsvinden.Ook bij de handhaving van de inburgeringsplicht heeft de gemeente een
spilfunctie. De leden van de GroenLinks-fractie, die vrezen dat gefaseerde
handhaving zal leiden tot grootschalige ontheffing waardoor van inburgering
geen sprake zal zijn, hebben gevraagd naar de invulling van de handhaving
in het nieuwe inburgeringsstelsel en naar de faciliteiten en middelen waarover
de gemeenten kunnen beschikken om de lokale handhaving uit te voeren. Ook
de leden van de CDA-fractie, die betwijfelen of gemeenten ook daadwerkelijk
de minder kansrijken zullen benaderen, hebben gevraagd hoe groot de regering
de kans acht dat gemeenten op grote schaal zullen overgaan tot het verlenen
van vrijstellingen en ontheffingen.Op dit moment, zo antwoord ik deze leden, is niet voorzien in een verplichting
tot handhaving van de inburgeringsplicht van die oudkomers, die niet een van
gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening hebben aanvaard. Die mogelijkheid
tot een dergelijke verplichting bestaat echter wel; het ontwerp-Besluit inburgering
bevat daartoe een delegatiegrondslag (in artikel 5.2). Deze is facultatief
geredigeerd. Als gezegd, hangt het onder meer af van de uitkomsten van het
overleg dat ik momenteel met gemeenten en VNG voer of, hoe en wanneer aan
deze facultatieve bepaling invulling wordt gegeven. Het uitgangspunt is daarbij
uiteraard wel dat ook de inburgeringsplicht van oudkomers zonder van gemeentewege
aangeboden inburgeringsvoorziening door gemeenten (gefaseerd) gehandhaafd
wordt.De gemeenten ontvangen voor de uitvoering van hun handhavingstaken een
financiële vergoeding. Daarnaast worden zij bij hun handhavingstaken
ondersteund met gegevens uit het Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen
(BPI), waardoor zij beschikken over een bestand van oudkomers op hun grondgebied
die mogelijk inburgeringsplichtig zijn. Verder bevat het handhavingsinstrumentarium
dat de gemeenten ter beschikking staat het inburgeringsonderzoek (artikel
23 van het wetsvoorstel), de verplichtingen die gesteld kunnen worden in het
kader van de inburgeringsvoorziening en de boetes. De gemeenten kunnen bij
verordening nadere invulling geven aan hun beleid op het gebied van aanbod,
handhaving en beboeting.De verwachting dat gefaseerde handhaving zal leiden tot ontheffing en
vrijstelling op grote schaal, deel ik niet. Vrijstellingen worden niet door
de gemeenten verleend. Inburgeringsplichtigen zijn van rechtswege vrijgesteld
van de inburgeringsplicht, indien zij voldoen aan de terzake in de algemeen
verbindende voorschriften gestelde, objectief omschreven criteria, zoals het
bezit van bepaalde diploma’s of certificaten. Ik heb geen enkele reden
om aan te nemen dat de gemeenten die criteria bewust onjuist zullen toepassen
met het oogmerk om handhaving van de inburgeringsplicht van bepaalde categorieën
inburgeringsplicht te omzeilen. Evenmin verwacht ik van de gemeenten dat de
criteria en procedures voor het verlenen van ontheffingen met dat oogmerk
onjuist zullen worden toegepast.Ten aanzien van oudkomers geeft het college bij beschikking aan op welke
dag de termijn ingaat waarbinnen zij het inburgeringsexamen moeten hebben
behaald. Het wetsvoorstel regelt niet hoeveel dagen er maximaal mogen mogen
zitten tussen de bekendmaking van de beschikking en de datum waarop de termijn
gaat lopen, zo antwoord ik de leden van de CDA-fractie. Het ligt voor de hand
dat de gemeente in deze beschikking «de dag na bekendmaking van deze
beschikking» als startmoment voor de termijn aanhoudt. Het doel van
de individuele beschikkingen voor oudkomers is immers de gemeente in staat
te stellen de handhaving van de omvangrijke groep oudkomers te faseren. Heeft
de gemeente eenmaal besloten de inburgeringsplicht van een individuele oudkomer
te handhaven – al dan niet onder gelijktijdige vaststelling van een
(zonodig met reïntegratie gecombineerde) inburgeringsvoorziening –
dan wordt die beslissing in een beschikking neergelegd en aan de oudkomer
bekend gemaakt. De eerstmogelijke dag om de handhavingstermijn een aanvang
te laten nemen is de dag na bekendmaking van de beschikking. Voor de oudkomer
betekent dit dat op die dag de termijnen van de artikelen 6, eerste lid, onderdeel
b, en 16 gaan lopen.De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben gevraagd naar de mogelijkheid
van opschorting van de termijnen voor inburgering bij beperkende omstandigheden
als zwangerschap, ziekte, zorgtaken of handicaps. In reactie op deze vraag
is het van belang een onderscheid te maken tussen de termijn waarbinnen het
examen moet worden behaald om voor een vergoeding in aanmerking te komen (artikel
16) of waarna een bestuurlijke boete kan worden opgelegd (artikel 6 jo artikel
29). Dit zijn verschillende termijnen. Zoals ik in paragraaf 5.2 in reactie
op een daartoe strekkende vraag van de CDA-fractie heb aangegeven, is niet
voorzien in uitzonderingen op de vergoedingstermijn. Dat is anders bij de
termijn waarbinnen het examen moet worden behaald en waarna een bestuurlijke
boete kan worden opgelegd. In het wetsvoorstel is voorzien in de mogelijkheid
van verlenging van die termijn (artikel 29, tweede lid, aanhef en onderdeel
a, van het wetsvoorstel). Op grond van die bepaling legt het college geen
boete op en verlengt het de termijn waarbinnen het inburgeringsexamen alsnog
moet zijn behaald, indien de inburgeringsplichtige aannemelijk maakt dat hem
geen verwijt treft terzake van het niet tijdig behalen van het examen. De
mogelijkheid van termijnverlenging is opgenomen om tegemoet te komen aan individuele
situaties waarin de inburgeringsplichtige het inburgeringsexamen niet binnen
de daarvoor gestelde termijn haalt en hem daarvan geen verwijt treft. Daarbij
valt inderdaad te denken aan situaties als (langdurige) ziekte en handicaps.
Aangezien de inburgeringsplichtige meerdere jaren de tijd heeft om het inburgeringsexamen
te halen – de daarvoor gestelde termijnen bedragen drieënhalf jaar
voor nieuwkomers die het basisexamen inburgering in het buitenland hebben
behaald en vijf jaar voor de overige inburgeringsplichtigen – zullen
de termijnen niet bij iedere ziekte of handicap te kort zijn om het inburgeringsexamen
te kunnen behalen. Dat wordt beoordeeld door het college, dat daarbij rekening
houdt met de feiten en omstandigheden van het individuele geval. De inburgeringsplichtige
kan de aanvraag tot verlenging van de termijn niet eerder dan zes maanden
voor het verstrijken van die termijn indienen. Daarmee wordt de inburgeringsplichtige
gestimuleerd optimaal gebruik te maken van de beschikbare tijd die hem ter
beschikking staat om het inburgeringsexamen te behalen. Eerst tegen het verstrijken
van de termijn waarbinnen dat examen moet zijn behaald, zal immers duidelijk
kunnen zijn of die termijn voor de betreffende inburgeringsplichtige niet
voldoende is. In bijzondere gevallen die de inburgeringsplichtige betreffen,
zal het college ook ambtshalve kunnen besluiten tot verlenging van de voor
de inburgeringsplichtige geldende termijn. Ik meen dat op deze wijze voldoende
is voorzien in de mogelijkheid om de termijn waarbinnen inburgeringsplichtigen
aan hun inburgeringsplicht moeten hebben voldaan, te verlengen, zodat aan
inburgeringsplichtigen, voor wie dat nodig is, enerzijds meer tijd gegund
wordt om het inburgeringsexamen te behalen doch anderzijds wel de prikkel
van de bestuurlijke boete gehandhaafd blijft.De leden van de D66-fractie hebben gevraagd naar een reactie op de verwachting
dat gemeenten nooit in staat zullen zijn de inburgeringsplicht te handhaven
voor alle oudkomers en stellen voor de inburgeringsplichtige leeftijd naar
55 jaar te verlagen. De omvang van de groep oudkomers, zo antwoord ik deze
leden, stelt inderdaad capacitaire en budgettaire beperkingen aan de jaarlijkse
mogelijkheden tot handhaving van de inburgeringsplicht. Door die omvang is
het niet mogelijk om alle oudkomers direct met inwerkingtreding
van de Wet inburgering te handhaven. De oplossing daarvoor is niet gezocht
in verlaging van de leeftijdsgrens, maar in fasering van de handhaving. Door
deze gefaseerde handhaving zijn gemeenten in staat de inburgeringsplicht van
de oudkomers te handhaven. Ik zie dan ook geen reden om de inburgeringsplichtige
leeftijd voor alle inburgeringsplichtigen te verlagen naar 55 jaar. Ook voor
personen tussen de 55 en 65 jaar blijft inburgering ten behoeve van maatschappelijke
participatie van groot belang. Door de inburgeringsplicht kunnen ook zij in
aanmerking komen voor een inburgeringsvoorziening of voor een lening en vergoeding.
Wel heb ik in het wetsvoorstel als overgangsbepaling opgenomen dat oudkomers
die op het moment van inwerkingtreding van de inburgeringswet 60 jaar of ouder
zijn, maar nog geen 65 jaar, niet inburgeringsplichtig zijn. Deze groep kan
immers vanaf het moment van inwerkingtreding van de wet, gelet op de wettelijke
termijnen waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald, niet effectief
worden gehandhaafd.10. Vreemdelingenrechtelijke aspectenDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd om een reactie op de voorzichtige
conclusie van de IND als zou het wetsvoorstel in individuele gezinssituaties
mogelijk kunnen leiden tot onbillijkheden die in de uitvoeringspraktijk moeten
worden opgelost en dat het wetsvoorstel met de mogelijkheid van verblijfsbeëindiging
van asielmigranten na langdurig verblijf bewust schrijnende situaties schept.
Deze leden hebben gevraagd hoe dat zal worden voorkomen.Voor een goed begrip stel ik voorop dat het recht van de vreemdeling om
in Nederland te mogen verblijven niet rechtstreeks afhankelijk wordt gesteld
van het behalen van het inburgeringsexamen. Het verblijfsrecht wordt immers
niet beëindigd op de enkele grond dat het inburgeringsexamen niet is
behaald. In een dergelijk geval kan de vreemdeling zijn verblijf in Nederland
voortzetten op basis van de hem of haar verleende verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd, zolang hij of zij aan de daaraan gestelde voorwaarden blijft
voldoen. Voor de asielmigrant die er niet in is geslaagd het inburgeringsexamen
met goed gevolg af te leggen, betekent dit dat de geldigheid van diens verblijfsvergunning
asiel voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 28 van de Vreemdelingenwet
2000 kan worden verlengd zolang de rechtsgrond voor de verlening van die tijdelijke
verblijfsvergunning asiel nog steeds aanwezig is en er ook overigens geen
redenen, bijvoorbeeld in de sfeer van de openbare orde of nationale veiligheid,
aanwezig zijn om het verblijf te beëindigen. Daarmee worden situaties
die onverenigbaar zijn met het internationale recht en de daarin opgenomen
refoulementsverboden voorkomen. Voor de asielmigrant die het inburgeringsexamen
niet heeft behaald, heeft dat wel tot gevolg dat diens verblijf in ons land
ook na een langere periode dan vijf jaar nog kan worden beëindigd indien
de situatie in het land van herkomst zodanig is verbeterd dat diens terugkeer
onder veilige omstandigheden weer mogelijk is.Het enkele feit dat de individuele asielmigrant vijf
jaar – zijnde de termijn waarna een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd kan worden verleend – of langer in Nederland heeft verbleven,
leidt op zichzelf niet tot het oordeel dat vertrek naar het herkomstland per
definitie een schrijnende situatie oplevert. Veel migranten die in een ander
land zijn geboren en getogen en daar decennia hebben verbleven, zijn ook in
staat om zich in Nederland te vestigen. Op voorhand kan niet worden aangenomen
dat de asielmigrant die tijdens zijn verblijf in Nederland van vijf jaar of
langer nog steeds het Nederlands niet beheerst op het niveau A2 van het Europese
Raamwerk voor Moderne Vreemde Talen, zodanig in de Nederlandse samenleving
is geworteld dat diens veilige terugkeer naar het land van herkomst schrijnend
zou zijn. Achterblijvende inburgering in de Nederlandse samenleving duidt
in de regel juist niet op zodanig sterke banden. Wie ook na vijf jaar of langer
het inburgeringsexamen nog steeds niet heeft behaald en om die reden niet
in aanmerking is gekomen voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd,
zal als regel nog steeds verkeren in een vreemde samenleving waarvan hij de
regels niet kent en de taal niet spreekt en waar de ontplooiingsmogelijkheden
uiterst beperkt zijn.In dit verband wijs ik er op dat het blijkens het tweede deeladvies van
de Commissie Franssen in het algemeen mogelijk is om met goede scholing binnen drie jaar dit vereiste taalvaardigheidsniveau –
dat minimaal is vereist voor deelname aan de Nederlandse samenleving –
te behalen. Voorts wijs ik er op dat het hier gaat om vreemdelingen die gedurende
vijf jaar of langer op grond van de wet inburgeringsplichtig zijn geweest,
die in die periode ruimschoots de gelegenheid hebben gehad om zich die minimaal
vereiste kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving eigen
te maken die noodzakelijk is om in onze samenleving te kunnen participeren,
en die daartoe ook door de overheid zijn gefaciliteerd.Verder is in dit verband van belang dat het inburgeringsvereiste op grond
van artikel 3 107a, tweede lid, van het ontwerp-Besluit inburgering,
bij de beoordeling van de aanvraag om een verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde
tijd in een aantal gevallen niet wordt tegengeworpen. Het gaat hierbij onder
meer om gevallen waarin sprake is van psychische of lichamelijke belemmeringen –
waaronder begrepen ook verstandelijke handicaps – en gevallen waarin
het voor de betrokken asielmigrant, ondanks aantoonbare geleverde inspanningen,
redelijkerwijs niet mogelijk is gebleken om het inburgeringsexamen te behalen.
Ook wijs ik in dit verband op de in artikel 3.107a, derde lid, van het ontwerp-Besluit
inburgering opgenomen hardheidsclausule, op grond waarvan bij de besluitvorming
over de verlening van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd onbillijkheden
van overwegende aard kunnen worden voorkomen.Ten slotte wordt het gezinsleven van asiel- en gezinsmigranten, ongeacht
hun beheersing van de Nederlandse taal, door artikel 8 van het Europees Verdrag
tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)
beschermd tegen disproportionele inmenging. Die beoordeling vergt een op de
individuele zaak toegespitste belangenafweging. Daarin brengt het nieuwe inburgeringsvereiste
geen verandering.De suggestie dat het wetsvoorstel bewust gronden creëert die kunnen
bijdragen aan de conclusie dat sprake is van schrijnendheid of in de verschillende
denkbare gezinssituaties zal leiden tot onbillijkheden, wijs ik dan ook van
de hand. De kaders van het wetsvoorstel en het ontwerp-besluit bieden voldoende
flexibiliteit om de IND in staat te stellen in iedere individuele zaak met
inachtneming van de eisen die voortvloeien uit verdragsverplichtingen, waaronder
artikel 8 EVRM en het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind,
de juiste beslissing te nemen.In het algemeen komen vreemdelingen met een verblijfsvergunning voor een
tijdelijk doel na drie jaar niet in aanmerking voor een verblijfsvergunning
voor voortgezet verblijf, zo antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie.
Vreemdelingen die slechts tijdelijk in Nederland verblijven, moeten ons land
weer verlaten nadat zij het tijdelijk verblijfsdoel waarvoor zij naar Nederland
zijn gekomen hebben bereikt. Om die reden zijn zij niet inburgeringsplichtig
en komen zij na vijf jaar evenmin in aanmerking voor een verblijfsvergunning
regulier voor onbepaalde tijd (artikel 21, eerste lid, aanhef en onder f,
van de Vreemdelingenwet 2000). Voor voortgezet verblijf na toelating in het
kader van gezinshereniging of gezinsvorming komen als regel slechts in aanmerking
zij die zijn toegelaten voor gezinshereniging of gezinsvorming met een persoon
met een niet-tijdelijk verblijfsrecht (artikel 3.51, eerste lid, onderdeel
a, van het Vreemdelingenbesluit 2000). Dergelijke gezinsmigranten zijn vanaf
hun toelating reeds inburgeringsplichtig en komen derhalve in aanmerking voor
de financiële faciliteiten van de Wet inburgering.11. Verhouding tot andere regelingen, waaronder internationaal
en communautair rechtLos van de meldingsprocedure bij de Europese Commissie hebben de leden
van de CDA-fractie gevraagd naar de Hofzaak van mevrouw Jia tegen het Zweedse
Migrationsverket (C-01/05). Tijdens de mondelinge behandeling van deze zaak
op 21 februari 2006 heeft de Advocaat-Generaal aangegeven op 27 april
2006 te zullen concluderen. Op grond daarvan verwacht ik dat het Hof kort
voor of kort na de zomer arrest zal kunnen wijzen, zo antwoord ik de leden
van de CDA-fractie. Dat arrest zal geen gevolgen hebben voor de tekst van
het wetsvoorstel, maar mogelijk wel voor de invulling van de in artikel 4,
tweede lid, onderdeel c, van het wetsvoorstel opgenomen vrijstelling.Een van de vragen in de zaak Jia betreft de vraag of de toelating en het
verblijf van een onderdaan van een derde land, die familielid is van een Unieburger
die in een andere lidstaat zijn recht op vrij verkeer uitoefent, en die zich
zonder eerst legaal in een andere lidstaat te hebben verbleven bij die Unieburger
in de ontvangende lidstaat wil voegen, wordt beheerst door het secundaire
gemeenschapsrecht betreffende het vrije verkeer van Unieburgers of door het
nationale immigratierecht.In het eerste geval is het familielid uit hoofde van richtlijn 2004/38/EG
betreffende het vrij verkeer en verblijf gerechtigd Nederland binnen te komen
en er te verblijven, en verzet het secundaire gemeenschapsrecht zich tegen
een inburgeringsplicht, gelijk dat het geval is ten aanzien van de Unieburger
bij wie het familielid wil verblijven. In het tweede geval is het familielid
geen familielid dat uit hoofde van richtlijn 2004/38/EG gerechtigd is Nederland
binnen te komen en er te verblijven, en verzet het secundaire gemeenschapsrecht
zich niet tegen een inburgeringsverplichting.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd om een reactie op de zienswijze
van de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) dat het onderscheid maken tussen
Nederlanders op basis van de wijze waarop zij het Nederlanderschap hebben
verkregen in strijd is met artikel 5 van het Europees verdrag inzake de nationaliteit
en op de door deze commissie aangevoerde strijdigheid met artikel 1, tweede
lid, van het Internationale Verdrag inzake de uitbanning van elke vorm van
rassendiscriminatie (IVRD), waaruit voortvloeit dat geen onderscheid tussen
geboren en genaturaliseerde Nederlanders is toegestaan. Ik stel voorop dat
ik het verbod op discriminatie, zoals neergelegd in de door de CGB genoemde
verdragsartikelen, uiteraard onderschrijf. Het verbod op discriminatie of,
positief geformuleerd, het gelijkheidsbeginsel is van zeer groot belang en
om die reden ook neergelegd in artikel 1 van onze Grondwet. Het gelijkheidsbeginsel
sluit echter niet uit dat, als er zwaarwegende en objectief te formuleren
rechtvaardigingsgronden zijn om in beginsel gelijke gevallen verschillend
te behandelen, daarvoor ruimte bestaat, mits daarbij het proportionaliteitsbeginsel
in acht wordt genomen. Tegen die achtergrond ben ik gekomen tot
een inburgeringsplicht voor specifieke groepen inburgeringsbehoeftige Nederlanders.
Hiervoor zijn naar mijn mening zwaarwegende en objectieve rechtvaardigingsgronden
aanwezig.Miljoenen in Nederland geboren en getogen personen hebben van rechtswege –
door geboorte – de Nederlandse nationaliteit verkregen. Aangezien van
deze miljoenen Nederlanders is te voorzien dat zich daaronder nagenoeg geen
inburgeringsbehoeftigen bevinden voor wie een inburgeringsplicht noodzakelijk
is, acht ik een algemene inburgeringsplicht voor alle Nederlanders als middel
om achterstanden onder minderheden te overbruggen disproportioneel en daarmee
minder geschikt. Het inburgeringsbeleid is er met name op gericht achterstanden
onder minderheidsgroepen in Nederland te overbruggen en hen met succes te
laten meedoen aan het maatschappelijke leven. Ook van de Nederlanders die
door optie de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen, zijn verreweg de
meeste niet inburgeringsbehoeftig of zouden anderszins niet inburgeringsplichtig
zijn. Zij hebben veelal Nederlands onderwijs gevolgd of vallen vanwege hun
leeftijd buiten de nieuwe inburgeringsplicht. Een inburgeringsplicht voor
Nederlanders die van rechtswege of door optie Nederlander zijn geworden, brengt
veel lasten voor de burger en overheid met zich en levert vrijwel geen bijdrage
aan de overbrugging van de nog resterende achterstanden onder die categorieën
allochtonen van wie de integratie problematisch verloopt. Ik ben daarom van
mening dat voor het gemaakte onderscheid tussen Nederlanders die van rechtswege
(door geboorte) of door optie het Nederlanderschap hebben verkregen en bepaalde
categorieën Nederlanders die door naturalisatie het Nederlanderschap
hebben verkregen voldoende zwaarwegende en objectieve rechtvaardigingsgronden
aanwezig zijn.Voorts hebben deze leden gevraagd of de proportionaliteit van de voorgestelde
inburgeringsverplichting in relatie tot het doel nader kan worden onderbouwd,
mede in het licht van de mogelijke spanning met het verbod van onderscheid
op grond van ras in de zin van afkomst en etnische herkomst in de artikelen
5 van het IVRD, 26 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en
politieke rechten (IVBPR), 14 van het Europees Verdrag inzake de rechten van
de mens en de fundamentele vrijheden en artikel 1 van de Grondwet.De CGB is van mening dat het opleggen van verplichtingen, zoals de inburgeringsplicht
aan Nederlanders en vreemdelingen die rechtmatig in Nederland verblijven op
basis van hun afkomst, door deze verboden wordt bestreken en een daarbij gemaakt
onderscheid op grond van afkomst een rechtvaardiging behoeft. Naar de mening
van het CGB voldoet de in het wetsvoorstel aangevoerde rechtvaardiging niet.
Het doel, het bevorderen van participatie van nieuwkomers en oudkomers in
de Nederlandse samenleving, is – ook naar de mening van het CGB –
legitiem. Met het oog op de ingrijpende sancties bij het niet voldoen aan
de inburgeringsplicht, plaatst het CGB echter vraagtekens bij de proportionaliteit
van de voorgestelde inburgeringsverplichting ten opzichte van het beoogde
doel. Voor zover onderscheid noodzakelijk zou zijn voor het voeren van een
inburgeringsbeleid, is de CGB niet overtuigd van de noodzaak om dit beleid
te baseren op – zoals het zich uitdrukt – dwangmaatregelen en
stigmatisering. Naar de mening van het college zou bij het inburgeringsbeleid
meer nadruk moeten liggen op het bieden van sociale voordelen dan op verplichtingen
en daaraan verbonden sancties.Anders dan het CGB meen ik dat het nieuwe verplichtende en resultaatgerichte
inburgeringsstelsel in redelijke verhouding staat tot het doel en daarmee
de toets aan het proportionaliteitsbeginsel kan doorstaan. Tegenover de plicht
van de inburgeringsplichtige om zich daadwerkelijk en aantoonbaar die kennis
en vaardigheden eigen te maken die minimaal noodzakelijk zijn
om aan de Nederlandse samenleving deel te kunnen nemen, staat het zeer zwaarwegende
doel dat iedereen die duurzaam in Nederland verblijft daadwerkelijk moet beschikken
over voldoende kennis van het Nederlands en de Nederlandse samenleving om
in die samenleving te kunnen participeren. Inburgering biedt de individuele
burgers kansen om hun sociaal-maatschappelijke en economische positie in de
Nederlandse samenleving en de perspectieven van hun kinderen te verbeteren.
Daarnaast is – onder meer op grond van het eindrapport van de Commissie
Blok – duidelijk dat de bestaande achterstanden ook voor de Nederlandse
samenleving als geheel een ernstig en dringend probleem vormen; de continuïteit
van de samenleving is in het geding indien bevolkingsgroepen tegenover elkaar
komen te staan, maatschappelijke instellingen voor etnische groepen onvoldoende
effectief zijn en grote delen van de bevolking niet actief deelnemen aan de
maatschappij en de economie. Daarom moeten de bestaande achterstanden worden
weggenomen en mogen geen nieuwe achterstanden meer ontstaan. Dat vergt een
meer verplichtende en resultaatgerichte benadering van inburgering, verhoging
van de kwaliteit en versterking van de eigen verantwoordelijkheid van de burger.Het nieuwe inburgeringsstelsel is erop gericht om zoveel mogelijk mensen
die nog niet beschikken over de minimaal vereiste kennis en vaardigheden te
faciliteren en doet tegelijkertijd een krachtig beroep op hen om serieus met
hun eigen inburgering aan de slag te gaan. De inburgeringsplicht is in beginsel
beperkt tot de inburgeringsbehoeftigen. Aan de hand van objectieve criteria,
zoals verblijf in Nederland tijdens de leerplichtige leeftijd en het bezit
van diploma’s, worden zij die reeds beschikken over de noodzakelijke
kennis en vaardigheden, al dan niet gedeeltelijk, van de inburgeringsplicht
vrijgesteld. Wie niet over dergelijke diploma’s beschikt, kan zijn reeds
verworven kennis en vaardigheden aan de hand van een korte vrijstellingstoets
aantonen. Het verblijfsrecht van de tot Nederland toegelaten inburgeringsplichtige
wordt niet afhankelijk gesteld van het (op termijn) behalen van het inburgeringsexamen.De kennis en (taal)vaardigheden die van de inburgeringsplichtige worden
verlangd, zijn vastgesteld op een niveau dat niet hoger is dan noodzakelijk
om de maatschappelijke achterstanden te overbruggen en een volwaardige deelname
aan de samenleving mogelijk te maken voor allen die door inburgeringsachterstanden
daarvan afgehouden worden. Voor de inburgeringsplicht en handhavingsinstrumenten
zijn geen minder ingrijpende alternatieven voorhanden waarmee naleving van
de verplichting om de noodzakelijke kennis te verwerven kan worden bereikt.De termijn van drieënhalf, respectievelijk vijf jaar, die de inburgeringsbehoeftige
ter beschikking staat, is naar de mening van de regering ruim voldoende om
de vereiste kennis en taalvaardigheden te verwerven en de kennisverwerving
daadwerkelijk naar eigen inzichten te kunnen inrichten. Daarbij wijst de regering
er onder meer op dat voor de taalverwerving naar de mening van de Commissie
Franssen 450 tot 750 uur nodig is.Onder het nieuwe inburgeringsstelsel is, anders dan onder het inburgeringsstelsel
van de Wet inburgering nieuwkomers, geen sprake van een verplichting tot deelname
aan door de Nederlandse overheid georganiseerde inburgeringscursussen, waardoor
deelname aan het economische verkeer in Nederland van de inburgeringsplichtige
mogelijk in het gedrang zou kunnen komen. In het nieuwe stelsel kan de inburgeringsplichtige
geheel naar eigen inzicht bepalen op welke wijze hij die kennis verwerft en
hoe hij dat het beste kan verenigen met persoonlijke omstandigheden als werk,
zwangerschap of zorg voor gezinsleden. De inburgeringsplichtige die in Nederland
arbeid verricht, kan kiezen voor zelfstudie, al dan niet via internet, voor
schriftelijk of klassikaal onderwijs overdag, ’s avonds
of in de weekeinden of welke andere wijze dan ook die hij zelf het meest geschikt
acht. Door het vrijgeven van het cursusaanbod wordt de kwaliteit en de diversiteit
van dat aanbod vergroot.Het nieuwe inburgeringsstelsel biedt inburgeringsplichtigen de nodige
faciliteiten om met hun inburgering daadwerkelijk resultaat te boeken en hun
sociaal-maatschappelijke en economische positie te verbeteren. Voor hen die
niet beschikken over voldoende middelen om de kosten van hun inburgering zelf
te dragen, is een leenfaciliteit ontwikkeld. Zij die binnen de daarvoor gestelde
redelijke termijnen resultaat boeken, worden daarvoor beloond met een vergoeding
die in veel gevallen ook een tegemoetkoming in de kosten zal zijn. Voor anderen
bestaat de mogelijkheid om tegen een geringe eigen bijdrage een door de gemeente
aangeboden inburgeringsvoorziening te volgen. Daarbij bestaat specifieke aandacht
voor personen zonder inkomen uit arbeid of uitkering – veelal vrouwen –
die voor een dergelijke inburgeringsvoorziening in aanmerking kunnen worden
gebracht om hun emancipatie en weerbaarheid te vergroten.Omdat participatie op de arbeidsmarkt belangrijk is voor participatie
in de samenleving, is in het inburgeringsstelsel een verband gelegd met het
stelsel van de Wet werk en bijstand en andere socialezekerheidswetten. Daarom
is het van groot belang dat in het nieuwe inburgeringsstelsel voor uitkeringsgerechtigde
inburgeringsplichtigen reïntegratie en inburgering in één
voorziening kan worden gecombineerd. Gecombineerde trajecten zijn een goede
manier om maatschappelijke participatie te stimuleren. In het inburgeringsexamen
zullen dan ook praktijkgebonden onderdelen worden opgenomen, waardoor gestimuleerd
zal worden dat er in inburgeringsprogramma’s praktijkgericht zal worden
gewerkt. Taalvaardigheid op bepaalde gebieden kan alleen bewezen worden, als
iemand ook echt heeft geparticipeerd in de maatschappij.Tenslotte zijn de (overige) sanctie- en handhavingsmaatregelen waarin
het nieuwe inburgeringsstelsel voorziet, naar de mening van de regering passend
en evenredig aan de belangen die met de verplichte inburgering worden gediend.
De mogelijkheid om de betrokkene op te roepen en diens inburgeringsplichtigheid
te onderzoeken, zijn, gelet op het betrekkelijk geringe ongemak dat zulks
voor de burger meebrengt en het grote maatschappelijke belang om op het terrein
van inburgering ook daadwerkelijk resultaat te boeken, passend en evenredig.
Ook de hoogte van de bestuurlijke boete en de frequentie waarmee deze, behoudens
gevallen waarin van verwijtbaarheid geen sprake is, kan worden opgelegd, zijn
passend en evenredig aan de overtreding waarvoor zij wordt opgelegd en de
mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten (artikel 36 van het
onderhavige wetsvoorstel). Dat er in beginsel geen permanente verblijfsvergunning
wordt verleend zo lang de betrokken vreemdeling het inburgeringsexamen niet
heeft behaald, is naar de mening van de regering een passende maatregel om
te bevorderen dat de betrokken vreemdeling op dat moment daadwerkelijk de
noodzakelijke kennis en vaardigheden heeft verworven om op permanente basis
in de Nederlandse samenleving te kunnen functioneren. Die verblijfsvergunning
kan in de regel worden verleend na vijf jaar verblijf in Nederland op basis
van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, in welke periode de betrokken
vreemdeling ruimschoots de gelegenheid heeft gehad om al dan niet met de hem
geboden faciliteiten, het inburgeringsexamen af te leggen en aan de inburgeringsverplichting
te voldoen.Met een meer verbindend en resultaatgericht inburgeringsstelsel zullen
betere resultaten worden geboekt, dan met een meer vrijblijvend stelsel. De
ervaring heeft geleerd dat niet-resultaatgerichte en niet-verplichtende maatregelen
onvoldoende zeker stellen dat daadwerkelijk de noodzakelijk geachte
kennis en vaardigheden worden verworven. Daarom bevat het nieuwe stelsel als
sluitstuk ook sancties. Ik verwacht dat velen uit eigen beweging zullen inburgeren,
omdat ook zij doordrongen zijn van het belang van kennis van de Nederlandse
taal en de Nederlandse samenleving. Tevens is het een gegeven dat er altijd
migranten zullen zijn voor wie het belang van inburgering geen vanzelfsprekendheid
is. Voor deze categorie is een inburgeringsplicht waaraan sancties verbonden
zijn, noodzakelijk.Gelet op de hierboven kort uiteen gezette elementen van het nieuwe stelsel
acht ik, zoals al gesteld, de voorgestelde inburgeringseis ten opzichte van
het doel proportioneel en op grond daarvan niet op gespannen voet staan met
het verbod op onderscheid in de genoemde internationale verdragen en de Grondwet.12. Uitvoeringsaspecten12.1 Verhuizing door de inburgeringsplichtigeDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de voortgang van de inburgering
op het moment waarop de inburgeringsplichtige naar een andere gemeente verhuist.
Zij vragen met name of zekerheid kan worden geboden dat de inburgeringsplichtige
in de nieuwe gemeente moet doorgaan met inburgeren en hoe voldoende wordt
gewaarborgd dat de inburgeringsplichtige zonder al te veel vertraging zijn
inburgeringstraject kan voorzetten. Verhuizing naar een andere gemeente, zo
antwoord ik deze leden, brengt geen einde aan de reeds bestaande inburgeringsplicht
met zich mee; de inburgeringsplicht geldt in heel Nederland en is niet afhankelijk
van de gemeente waarin de betrokken burger woonachtig is. Indien de eerste
gemeente ten aanzien van de betrokken oudkomer een handhavingsbeschikking
heeft gegeven (artikel 24 van het wetsvoorstel), is daarmee de termijn aangevangen
waarbinnen het inburgeringsexamen moet zijn behaald. Verhuizing naar een ander
gemeente verandert daaraan niets. Ook voor de nieuwkomer verandert een verhuizing
binnen Nederland niets aan zijn plicht om in te burgeren en binnen de gestelde
termijn het inburgeringsexamen te behalen. Dat alles wordt niet anders, indien
de inburgeringsplichtige een (gecombineerde) inburgeringsvoorziening heeft
aanvaard. In dat geval is de termijn waarbinnen het examen moet zijn behaald
voor oudkomers reeds bij beschikking vastgesteld (artikelen 20 j° 24 van
het wetsvoorstel) en voor nieuwkomers volgt zij uit de wet. De handhaving
van de inburgeringsplicht wordt voortgezet door de gemeente waarheen de inburgeringsplichtige
is verhuisd.Wel is het zo dat de aangeboden en aanvaarde inburgeringsvoorziening bij
verhuizing naar een andere gemeente in beginsel vervalt, tenzij die andere
gemeente anders besluit. Dat is afhankelijk van het beleid van die andere
gemeente en daarmee ook van de feiten en omstandigheden van het individuele
geval. Die tweede gemeente kan binnen zes weken besluiten of de aangeboden
inburgeringsvoorziening van de eerste gemeente kan worden voortgezet (artikel
21, vierde lid, van het wetsvoorstel). Indien de tweede gemeente daartoe niet
besluit, zal de inburgeringsplichtige zich zelfstandig verder moeten voorbereiden
op het inburgeringsexamen, dat nu eenmaal zal moeten worden behaald. In dat
geval kan de inburgeringsplichtige wel in aanmerking komen voor de lening
en de vergoeding. Ook kan de tweede gemeente de inburgeringsplichtige een
nieuwe inburgeringsvoorziening aanbieden. Dit tweede aanbod aan de inburgeringsplichtige
zal echter buiten de inburgeringsbekostiging van de gemeente door het Rijk
vallen.Bij verhuizing zal het elektronische dossier van de inburgeringsplichtige
in het Informatiesysteem Inburgering (ISI) voor de tweede gemeente toegankelijk
worden, zo antwoord ik deze leden op hun vraag naar de overdracht van het
inburgeringsdossier. Het papieren dossier kan door de eerste gemeente uit
eigen beweging worden overgedragen aan de tweede gemeente, maar de eerste
gemeente kan ook wachten tot de tweede gemeente daarover contact met haar
opneemt. Door deze overdracht kan de tweede gemeente bij de voortzetting van
het inburgeringsproces rekening houden met persoonlijke omstandigheden van
de betrokken inburgeringsplichtige.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie of hierover afspraken met
gemeenten zijn gemaakt, antwoord ik dat over de verhuisproblematiek met een
aantal gemeenten is gesproken die op mijn verzoek samen als expertgroep de
introductie van de nieuwe wet begeleiden en terzake ook als «adviesorgaan»
voor mijn medewerkers optreden.12.2 InformatievoorzieningMet de leden van de CDA-fractie meen ik dat gemeenten de informatiefunctie
op een adequate wijze moeten uitvoeren. Voor een adequate uitvoering van de
Wet inburgering is het van groot belang dat inburgeringsplichtigen goed zijn
geïnformeerd over het nieuwe stelsel en hun daaruit voortvloeiende rechten
en plichten. Ook moeten zij op de hoogte zijn van de opbouw van het inburgeringsexamen
en de instellingen waarbij zij zich kunnen voorbereiden op het inburgeringsexamen.De gemeenten onderkennen het belang van een goede informatievoorziening
aan inburgeringsplichtigen. Zij hebben tijdens het transitieproces en later
in de consultatieronde van de wet, er op aangedrongen om hun beleidsvrijheid
in deze zo min mogelijk te beperken. Gemeenten kunnen deze informatiefunctie
nu zo inrichten dat optimaal rekening kan worden gehouden met lokale verschillen.
Gemeenten hebben dus een grote verantwoordelijkheid om de informatievoorziening
goed te organiseren.Verder hebben de leden van de CDA-fractie diverse vragen gesteld rond
de voortgang van de ontwikkeling en over de inhoud van de twee informatiesystemen
BPI (Bestand Potentiële Inburgeringsplichtigen) en ISI (het Informatie
Systeem Inburgering).De verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling en het beheer van beide systemen
en de «portal inburgering», een hulpmiddel voor het raadplegen
en invoeren van gegevens in de systemen, berust bij de Informatie Beheer Groep
(IB-Groep). Medewerkers van de IB-Groep en ambtenaren van mijn Ministerie
werken al geruime tijd nauw samen om de systemen te realiseren. Ook wordt
voortdurend informatie uitgewisseld met de andere betrokken partijen, te weten:
de VNG, een werkgroep van gemeentelijke vertegenwoordigers, SZW, Bureau Keteninformatisering
Werk en Inkomen, Inlichtingenbureau, IND en BPR. Uiteraard is hierbij veel
aandacht voor de uitvoerbaarheid van het geheel. Voor de uitvoerbaarheid op
zich is geen aparte ambtelijke werkgroep actief. Het ontwikkelproces verloopt
volgens planning.Het BPI is een hulpmiddel voor de gemeenten om te voorkomen dat personen
worden opgeroepen door de gemeenten, terwijl vooraf al met zekerheid kan worden
vastgesteld dat deze personen niet inburgeringsplichtig zijn. Bij het inburgeringsonderzoek
(artikel 23 van het wetsvoorstel) kan alsnog blijken dat een in het BPI opgenomen
persoon niet inburgeringsplichtig is. Het BPI is geen limitatieve selectie
van alle inburgeringsplichtigen. Eventuele onvolkomenheden in de GBA kunnen
ertoe leiden dat personen ten onrechte wel of ten onrechte niet als potentieel inburgeringsplichtige worden aangemerkt. In het eerste geval
neemt het aantal personen waarvan bij inburgeringsonderzoek moet worden vastgesteld
dat ze niet inburgeringsplichtig zijn toe. Dit betreft een beperkt aantal
gevallen. In het tweede geval leiden eventuele onvolkomenheden in de GBA ertoe
dat potentiële inburgeringsplichtigen niet als zodanig worden herkend
en daardoor niet voorkomen in het BPI. Mede om die reden is voorzien in een
periodieke herhaling van de GBA-bestandsanalyse, waardoor later aangebrachte
wijzigingen in de GBA alsnog worden meegenomen. De gemeente kan overigens
ook inburgeringsplichtigen handhaven die niet voorkomen in BPI, maar langs
andere weg (bijvoorbeeld via een uitkering) worden geïdentificeerd.Voor de uitvoering van de Wet inburgering is gebruik van de gegevensbestanden
die op grond van de Sociale Zekerheidswetten (UWV en gemeenten) worden bijgehouden,
noodzakelijk. In de 2e nota van wijziging die met de onderhavige nota wordt
ingediend, wordt daartoe een aantal wijzigingen van de SZW-wetgeving opgenomen.
Deze wijzigingen maken het ook mogelijk om gebruik te maken van elkaars ICT-faciliteiten
om tot een efficiënte uitvoering van de gegevensuitwisseling te komen.
In nauwe samenwerking tussen mijn medewerkers en medewerkers van SZW, het
Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen (als beheerder van Suwinet), het
Inlichtingenbureau, UWV en de VNG, wordt nu gewerkt aan het realiseren van
de gegevensuitwisseling. Nadere afstemming vindt plaats over eventuele kosten
die betrokken partijen voorzien met betrekking tot gegevensuitwisseling in
het kader van de Wet inburgering.Gemeenten kunnen, ook zonder eigen informatiesysteem, altijd via de portal
inburgering BPI raadplegen en ISI muteren en raadplegen. De IB-Groep faciliteert
deze koppeling, waarbij, met betrekking tot de technische definities zo veel
mogelijk wordt aangesloten bij bestaande ICT-infrastructuren bij de gemeenten.
Terzake vindt overleg plaats met de VNG, een werkgroep van gemeentelijke vertegenwoordigers,
en de leveranciers van de gemeentelijke systemen. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk
voor de technische ondersteuning van het inburgeringsproces binnen de gemeente. De gemeenten zijn autonoom in hun keuze of zij
gebruik willen maken van een eigen cliëntvolgsysteem, hoe zij een dergelijk
systeem willen inrichten en welke eisen zij daaraan stellen. De kosten van
deze systemen hangen direct samen met dit eisenpakket. In de Rijksbijdrage
aan de gemeenten is een bedrag verdisconteerd voor de registratie van gegevens
ten behoeve van de uitvoering van de Wet inburgering. Het is aan de gemeenten
hoe ze deze registratietaak invullen. De kosten voor de ontwikkeling en het
beheer van de fysieke infrastructuur ten behoeve van de gegevensuitwisseling
en de «portal inburgering» maken deel uit van de ontwikkel- en
exploitatiekosten die de IB-Groep in het kader van de Wet inburgering met
mijn departement verrekent.Over de privacyaspecten van de Wet inburgering vindt al vanaf het begin
van het wetgevingsproces afstemmingsoverleg plaats met het College Bescherming
Persoonsgegevens (CBP). Het CBP is ook betrokken bij de uitvoeringstoets van
de Wet inburgering. Op 21 december 2005 heeft het CBP haar schriftelijk
advies uitgebracht. Deze stukken zijn op 3 maart 2006 separaat aan de
Tweede Kamer toegezonden. Bij de verdere uitwerking door PMI en de IB-Groep
wordt rekening gehouden met de adviezen van het CBP.Tenslotte hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd of inburgeringsplichtigen
zelf de gemeentelijke en andere informatie zullen gaan bestuderen om te beoordelen
of zij inburgeringsplichtig zijn. In het nieuwe stelsel, zo antwoord ik deze
leden, staat de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeringsplichtigen centraal.
Zij zullen zich actief moeten inzetten om de voor hen benodigde
informatie te verzamelen. Daarbij wijs ik ook op de gemeenten als belangrijke
spil in het inburgeringsstelsel en specifiek op hun rol om gestructureerd
en op maat informatie aan inburgeringsplichtigen te verstrekken.De Frontoffice Inburgering van het Ministerie van Justitie organiseert
op dit moment cursussen om samen met de gemeenten communicatiemateriaal te
ontwikkelen over de inburgeringsplicht, het examen, de boetes en eventuele
verblijfsrechtelijke consequenties, ontheffingen en verlenging en opleidingen.
De website HANDIG van de Frontoffice Inburgering dient ook ter ondersteuning
van de gemeenten. Voorts is de IB-Groep bezig om informatie over leningen,
vergoedingen en het inburgeringsexamen op eenvoudige wijze en gevisualiseerd
in brochures te ordenen. Gemeenten kunnen deze brochures ter beschikking stellen
aan inburgeringsplichtigen. Daarnaast ga ik ervan uit dat marktpartijen die
de voorbereidingen op het inburgeringsexamen gaan faciliteren op een toegankelijke
wijze met hun doelgroepen zullen communiceren. Zij hebben er immers alle belang
bij om hun klanten op juiste en adequate wijze te benaderen en te informeren
over hun producten in relatie tot de verplichtingen van het nieuwe stelsel.
Met dit hele pakket aan maatregelen en een gezamenlijke inspanning van instanties,
maar ook van inburgeringsplichtigen en medeburgers, heb ik er vertrouwen in
dat inburgeringsplichtigen straks voldoende toegang hebben tot informatie
over het nieuwe stelsel.13. Financiële aspectenDe leden van de CDA-fractie hebben in het kader van de beschikbare financiën
gevraagd naar het nader overleg over de invulling daarvan en naar de geluiden
uit het veld dat de voor handhaving beschikbare middelen niet voldoende zouden
zijn. Op 24 januari 2006, zo antwoord ik deze leden, is aan de Tweede
Kamer een ontwerp-Bekostigingsbesluit gezonden. In dit ontwerpbesluit zijn
op grond van artikel 50 van het wetsvoorstel inburgering de hoofdlijnen van
de bekostigingssystematiek uiteengezet. Het ontwerp behoeft op onderdelen
nog nadere uitwerking en detaillering. Zoals te doen gebruikelijk vindt hierover
interdepartementaal overleg plaats en wordt het overleg met de VNG voortgezet.
De geluiden uit het veld als zouden de voor handhaving beschikbare middelen
onvoldoende zijn, zijn mij niet bekend, zo antwoord ik deze leden voorts.
Het overleg met de VNG over de wijze van financiering en de hoogte van de
onderscheiden vergoedingen, waaronder die voor handhaving, heeft tot overeenstemming
geleid.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de financiering van de
inburgeringsvoorzieningen in de opvang. Zoals ik in de memorie van toelichting
(p. 78) en de nota naar aanleiding van het verslag (p. 53) heb aangegeven,
wil ik het voor toegelaten asielmigranten, die nog in de opvang verblijven,
mogelijk maken dat zij direct beginnen met hun inburgering en met voorbereidingen
voor het inburgeringsexamen. Zij worden immers op het moment van statusverlening
inburgeringsplichtig, maar zullen als regel niet in aanmerking kunnen komen
voor een van gemeentewege aangeboden inburgeringsvoorziening, zolang zij nog
niet naar een gemeente zijn uitgeplaatst. In het nieuwe stelsel hebben zij
wel de mogelijkheid om een lening aan te gaan en zelf een cursus in te kopen.
Dat zal echter veelal niet eenvoudig zijn, omdat zij nog niet weten naar welke
gemeente zij zullen worden uitgeplaatst. Om die reden is het van belang dat
in de opvang faciliteiten voor het leren van de Nederlandse taal en het opdoen
van kennis van de Nederlandse samenleving worden aangeboden, waarmee een begin
kan worden gemaakt met de inburgering. Ten behoeve van deze faciliteiten is € 1 000
per toegelaten asielmigrant die van die faciliteiten gebruik maakt, beschikbaar.
Met dit bedrag is rekening gehouden met een steeds korter wordende
termijn van uitplaatsing. Door het dalende aantal asielzoekers dat naar Nederland
komt en daarmee het dalende aantal asielmigranten dat in aanmerking komt voor
een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, is deze termijn reeds teruggelopen
tot zes maanden. Het streven is om deze termijn terug te brengen tot drie
maanden. In deze betrekkelijk korte periode zal de toegelaten asielmigrant
in de opvang deel kunnen nemen aan één of meer modules Nederlandse
taal en kennis van de Nederlandse samenleving (KNS). Voor de KNS-module kan
gebruik worden gemaakt van het cursusmateriaal dat in het kader van het basisexamen
inburgering is ontwikkeld; de betrokken asielmigranten hebben immers voor
hun komst naar Nederland niet het basisexamen inburgering in het buitenland
afgelegd. Op basis van tussentijdse resultaten met de pilot«inburgering
in de opvang» ben ik voornemens het COA op te dragen deze faciliteiten
aan te bieden. Hierover ben ik op dit moment met het COA in gesprek. Indien
dat niet zou leiden tot aanwijzing van het COA als uitvoerende instantie,
zal ik nader bezien welke andere mogelijkheden er zijn, zo antwoord ik de
leden van de CDA-fractie op hun vraag wie deze inburgering zal verzorgen.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of het juist is dat het gemeenten
onder de gewijzigde WEB niet langer wordt toegestaan om middelen in te zetten
voor educatie Nederlands tot niveau 3 en waarom niet is gekozen voor een brede
inzetbaarheid van de resterende WEB-middelen voor elke cliënt die in
de ogen van de gemeente nog aanvullende educatie nodig heeft. Deze leden hebben
voorts gevraagd of het kabinet bereid is het voorstel tot wijziging van de
WEB middels een nota van wijziging zo aan te passen dat de huidige beleidsvrijheid
van gemeenten bij de inzet van de WEB volledig behouden blijft. Op verzoek
van de VNG en de G4/G27, zo antwoord ik deze leden, heeft staatssecretaris
Rutte van onderwijs besloten dat ook de opleidingen Nederlands als tweede
taal op de niveaus 1 en 2 – evenals de hogere niveaus – deel blijven
uitmaken van de educatie, maar uitsluitend voor niet-inburgeringsplichtigen.
Het wetsvoorstel tot wijziging van de WEB, waarnaar deze leden verwijzen,
is inmiddels door beide Kamers der Staten Generaal aangenomen en tot wet verheven
(Wet van 16 februari 2006, Stb. 2006, 128, tot wijziging van de Wet educatie
en beroepsonderwijs in verband met de voorschriften inzake educatie, splitsing
van instellingen en vaststelling ondergrens aan de bekostiging deeltijdse
beroepsopleidingen). De beleidsvrijheid van gemeenten bij de inzet van de
educatie blijft daarmee behouden.De leden van de D66-fractie, die het inburgeringsexamen terecht zien als
een eerste stap op weg naar volledige deelname aan de Nederlandse maatschappij,
hebben gevraagd in hoeverre het inburgeringsexamen de inburgeringsplichtige
voorbereidt op deelname aan het beroepsonderwijs en of het niveau hoog genoeg
is om door te stromen naar het beroepsonderwijs. Inburgering is een eerste
en noodzakelijke stap op weg naar deelname aan de Nederlandse samenleving.
Deelname aan de arbeidsmarkt is een belangrijke manier om te participeren.
Daarnaast kan ook het volgen van een beroepsopleiding een manier zijn om deel
te nemen. Het belang van participatie komt onder andere tot uiting in de wijze
waarop het inburgeringsexamen is vormgegeven, met een groot praktijkdeel en
veel functionele taalvaardigheid. Het inburgeringsexamen, waarin juist dat
praktijkgerichte element van belang is, stelt de deelnemer minimaal in staat
een assistentenopleiding (niveau 1 van het beroepsonderwijs) te volgen. Zowel
het beroepsonderwijs op niveau 1 als op niveau 2 kent echter een drempelloze
toelating. Doorstroom naar het beroepsonderwijs als iemand het inburgeringsexamen
heeft gehaald is dus heel goed mogelijk. Doorstroom is belangrijk, het is
wenselijk om sneller het doelperspectief van de participatie te bereiken en
beide elementen, taal en een opleiding, te combineren. Een beroepsopleiding
kan worden vormgegeven als geïntegreerd traject, waarin taalonderwijs
in de beroepsopleiding wordt verwerkt. Door het volgen en behalen van een
beroepsopleiding krijgt iemand een vrijstelling van de inburgeringsplicht.
Alles sluit dus goed op elkaar aan. Overigens kunnen gemeenten wanneer personen
het inburgeringsexamen hebben gehaald, ook educatiemiddelen inzetten om hen
indien nodig te helpen aansluiting te vinden bij het beroepsonderwijs.De leden van de D66-fractie hebben gevraagd naar de gevolgen van de overheveling
van WEB-middelen naar de inburgering voor de bekostiging van educatie en naar
mijn standpunt over de wens van de gemeenten om WEBmiddelen in te kunnen zetten
voor inburgering. Na de overheveling van een deel van de educatiemiddelen
zijn alle middelen voor inburgering samengebracht op de begroting van het
ministerie van Justitie (Vreemdelingenzaken en Integratie). De educatiemiddelen
die door gemeenten werden ingezet voor de opleidingen Nederlands als tweede
taal op de niveaus voor de inburgering, maken na de inwerkingtreding van de
Wet inburgering deel uit van de budgetten die op grond van de Wet inburgering
aan gemeenten beschikbaar worden gesteld. De naar Vreemdelingenzaken en Integratie
overgehevelde educatiemiddelen kunnen dan door gemeenten weer ingezet worden
voor de inkoop van inburgeringscursussen. De op de begroting van het ministerie
van OCW resterende educatiemiddelen kunnen ingezet worden voor de doelstellingen
van de educatie, zoals de alfabetisering van laaggeletterden en opleidingen
voor aansluiting bij het beroepsonderwijs. Daarnaast is de mogelijkheid open
gehouden om niet-inburgeringsplichtigen een NT2-opleiding op de niveaus 1
of 2 aan te bieden. In het onderhavige wetsvoorstel zijn regels opgenomen
voor gemeenten ten aanzien van de inburgeringsplichtigen en de inzet van de
inburgeringsmiddelen. Om deze reden vallen inburgeringsplichtigen niet meer
onder de werking van de WEB en kunnen ook educatiegelden niet meer ingezet
worden voor een inburgeringscursus voor deze doelgroep.Verder hebben de leden van de D66-fractie gewezen op het standpunt van
de gemeenten dat de bekostiging te rigide zou zijn en dat gemeenten liever
prestatieafspraken maken. De kern van het bekostigingsstelsel, zo antwoord
ik deze leden, is dat er met gemeenten prestatieafspraken worden gemaakt en
dat gemeenten op basis van de realisatie van deze prestatieafspraken worden
bekostigd. De systematiek van deze prestatieafspraken is – kort gezegd –
als volgt.De gemeenten kunnen jaarlijks inschrijven op een door het Rijk geformuleerde
ambitie over te starten aantallen inburgeringsplichtigen per doelgroep. Daarbij
kunnen zij ook afwijken van de geformuleerde ambitie; het beschikbare macro
budget voor inburgering is echter kaderstellend bij de honorering van de gewenste
afwijkingen. Op 1 december van ieder jaar wordt op basis van deze honorering
met de gemeenten een afspraak gemaakt over het aantal te starten trajecten
per doelgroep voor dat jaar. Dat wordt aangeduid als een cohort. Vervolgens
wordt een voorschot verstrekt op basis van de gehonoreerde ambitie van de
gemeenten in aantallen te starten trajecten, vermenigvuldigd met de daarbij
behorende voorschotvergoeding. Vervolgens worden na afloop van elk jaar per
doelgroep voor elk cohort de prestaties vastgesteld. De prestaties bestaan
uit het aantal gestarte trajecten en het aantal inburgeringsplichtigen dat
aan het examen heeft deelgenomen. Drie jaar na de start van een cohort worden
de met de gemeenten afgesproken en door de gemeente geleverde prestaties verrekend.
Voor de verrekening is vastgesteld dat binnen drie jaar een gestart traject
moet hebben geleid tot deelname aan het examen. Ik ben van mening dat met
de inrichting van het bekostigingsstelsel juist is gekozen voor
het maken van prestatieafspraken met gemeenten die passen bij het individuele
ambitieniveau van een gemeente. Daarbij wordt de gemeente de mogelijkheid
gegeven om de gewenste prestatie voor wat betreft de deelname aan het inburgeringsexamen
in drie jaar tijd te leveren, waarbij de verdeling van deze prestatie over
de drie jaren de verrekening niet beïnvloedt. Eerst na drie jaar wordt
de totale prestatie van een cohort verrekend.De leden van de GroenLinks-fractie, die hebben gewezen op het belang van
de gemeenten om flexibel om te kunnen gaan met verschillende geldstromen,
menen dat het mogelijk moet zijn om de inburgeringsplichtige die het inburgeringsexamen
net niet heeft behaald, aanvullende lessen aan te bieden die uit het lokale
budget gefinancierd worden. Dat zou betekenen dat gemeenten voor inburgering
zowel uit het inburgeringsbudget als het WEB-budget moeten kunnen putten.
Bij de inwerkingtreding van de Wet inburgering, zo antwoord ik deze leden,
worden de educatiemiddelen die ingezet worden voor de NT2-opleidingen op de
niveaus 1 en 2 overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Justitie
(Vreemdelingenzaken en Integratie). Na deze overheveling zijn alle middelen
voor inburgering samengebracht op de begroting van Justitie (Vreemdelingenzaken
en Integratie). De Wet inburgering geeft de voorschriften voor de inzet van
de inburgeringsmiddelen voor inburgeringsplichtigen. Uitgangspunt daarbij
is dat de inburgeringsplichtige zelf (financieel) verantwoordelijk is voor
zijn of haar inburgering. Een gratis taalaanbod vanuit de educatiemiddelen
past niet in die lijn. Met gemeenten en de VNG is daarom ook afgesproken dat
de educatiemiddelen nog ingezet mogen worden voor NT2-onderwijs, maar dan
uitsluitend voor niet-inburgeringsplichtigen. Dit voorkomt dat de ene inburgeringsplichtige
zijn inburgeringsprogramma zelf moet bekostigen en een andere inburgeringsplichtige
een gratis aanbod vanuit de educatie krijgt.De educatiemiddelen, die resteren na de overheveling van de NT2-middelen
voor inburgering, zijn bestemd voor de doelstellingen van educatie, zoals
alfabetisering van laaggeletterden, VSV-beleid en aansluiting bij het beroepsonderwijs.
Educatiemiddelen kunnen ook ingezet om personen die het inburgeringsexamen
hebben gehaald, te helpen aansluiting te vinden bij het beroepsonderwijs.ARTIKELENArtikel 5Hiervoor heb ik in hoofdstuk 4 reeds aangegeven dat onder de psychische
belemmeringen ook verstandelijke handicaps worden begrepen. Om daarover geen
enkel misverstand te laten bestaan, verwijs ik de leden van de PvdA-fractie
naar de tweede nota van wijziging, waarin zulks in de tekst van artikel 5
uitdrukkelijk is opgenomen.Deze leden hebben voorts gevraagd of de regering bereid is in een nota
van wijziging alsnog te voorzien in de mogelijkheid voor gemeenten vrijstelling
van de inburgeringsplicht te verlenen nadat een inburgeringsplichtige al het
redelijke heeft gedaan om aan de inburgeringsplicht te voldoen, maar vanwege
onvoldoende leervermogen of andere individuele omstandigheden er niet in is
geslaagd het examen te behalen. Ook de leden van de ChristenUnie-fractie hebben
aandacht gevraagd voor diegenen die wel voldoende inzet hebben gepleegd om
het inburgeringsexamen te halen en dat genoegzaam kunnen aantonen, maar toch
zakken. Zij hebben gevraagd of er niet toch een ontheffingsmogelijkheid moet
komen voor wie overigens voldoende activiteiten betoont waarmee voldoende
inburgering kan worden aangenomen. Artikel 29, tweede lid, aanhef en onderdeel
b, van het wetsvoorstel, zo antwoord ik deze leden, voorziet reeds in die
mogelijkheid. Op grond van die bepaling verleent het college ontheffing van
de inburgeringsplicht, indien het op grond van door de inburgeringsplichtige
aantoonbaar geleverde inspanningen tot het oordeel komt dat het voor die inburgeringsplichtige
redelijkerwijs niet mogelijk is het inburgeringsexamen te behalen. Het wetsvoorstel
noch het ontwerp-Besluit inburgering bevat een limitatieve opsomming van de
gevallen waarin ontheffing op deze grond mogelijk is. Ook de inburgeringsplichtige
die al het redelijke heeft gedaan om aan de inburgeringsplicht te voldoen,
maar die er vanwege onvoldoende leervermogen of andere individuele omstandigheden
redelijkerwijs niet in kan slagen het examen te behalen, kan dus voor ontheffing
in aanmerking komen. De inburgeringsplichtige zal daarvoor moeten onderbouwen
dat het voor hem redelijkerwijs niet mogelijk is het inburgeringsexamen te
behalen en moeten aantonen daarvoor wel voldoende inspanningen te hebben geleverd.
De beoordeling van het individuele geval is aan het college.De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,M. C. F. Verdonk 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30308-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl