Wijziging van de regeling van het DNA-onderzoek in strafzaken; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26271, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26271 nr. 4

27-04-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUD I ALGEMEENII MEMORIE VAN TOELICHTING 1. Inleiding2. De betrouwbaarheid van onderzoek van het wangslijmvlies3. Vrijwillige medewerking aan het onderzoek4. Het bewaren en vernietigen van celmateriaal5. De dringende noodzakelijkheid van het onderzoek6. De verplichting tot medewerking7. De misdrijven van artikel 195d, eerste en tweede lid,
WvSv8. De DNA-registratie9. Het besluitIII ARTIKELSGEWIJZE BEHANDELING ARTIKEL I Artikel 151 aArtikel 195dARTIKEL IIIV OVERIGE OPMERKINGENOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26271Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 271Wijziging van de regeling van het DNA-onderzoek in strafzakennr. 4VERSLAGVastgesteld 27 april 1999De vaste commissie voor Justitie1, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, brengt als volgt
verslag van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
tijdig zal hebben beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging
over dit voorstel van wet voldoende voorbereid. INHOUD IAlgemeen1IIMemorie van toelichting3  1. Inleiding3 2. De betrouwbaarheid van onderzoek van het wangslijmvlies6 3. Vrijwillige medewerking aan het onderzoek7  4.
Het bewaren en vernietigen van celmateriaal11  5. De dringende
noodzakelijkheid van het onderzoek14  6. De verplichting
tot medewerking15  7. De misdrijven van artikel 195d, eerste
en tweede lid, WvSv17  8. De DNA-registratie19  9.
Het besluit21 IIIArtikelsgewijze behandeling22 IVOverige
opmerkingen23I ALGEMEENDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorstel om de mogelijkheden voor toepassing van DNA-onderzoek in strafzaken
te verruimen om opsporingsonderzoeken te vergemakkelijken en – door
het uitbreiden van de registratie van DNA-profielen – op een effectievere
wijze vast te stellen of een verdachte betrokken is bij eerdere, onopgeloste
zaken.De fractie van de VVD heeft met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Terecht merkt de regering op dat het afnemen van bloed naar
de huidige stand van de techniek, in vergelijking met hetafnemen
van wangslijmvlies, een onnodig belastend voorschrift behelst. Het afnemen
van wangslijmvlies is een minder ingrijpende maatregel en biedt voldoende
betrouwbaar materiaal. In de afweging tussen het belang van de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte en het belang van de opsporing
van strafbare feiten is de ballans verschoven. Verruiming van de mogelijkheden
van het gebruik van DNA-onderzoek in strafzaken is daarom, naar oordeel van
de VVD, op zijn plaats. Daarmee kan het gebruik van dit identificatiemiddel
uitgroeien tot een meer belangrijk instrument dat de politie ter hand staat.
Een rol vergelijkbaar met het afnemen van vingerafdrukken. Sprekend is dat
DNA-profielen wel «DNA-fingerprints» worden genoemd.De afweging tussen het belang van de verdachte en het belang van het onderzoek
vormt de kern aan de hand waarvan de VVD het wetsvoorstel zal beoordelen.
Voorop staat dat een inbreuk op het recht van eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer en onaantastbaarheid van het lichaam slechts mogelijk is in gevallen
geregeld bij wet.De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
dit wetsvoorstel. Zij onderschrijven de hoofdoverwegingen die ten grondslag
liggen aan dit wetsvoorstel, te weten het verruimen van de mogelijkheden voor
het uitvoeren van DNA-onderzoek, als gevolg van het minder ingrijpende onderzoek.De leden van de fractie van D66 hebben met kritische belangstelling kennisgenomen
van de voorgestelde wijzigingen. Naar de mening van bovenstaande leden is
de aanpassing van de vereisten voor toepassing van DNA-onderzoek in de voorgestelde
wijziging niet vergaand genoeg. Uit het wetsvoorstel blijkt dat de regering
nog altijd erg terughoudend is ten aanzien van het toepassen van DNA-onderzoek.
Het wetsvoorstel behelst geen uitbreiding ten aanzien van misdrijven bij welker
verdenking een DNA-onderzoek kan worden bevolen. De grens blijft liggen bij
misdrijven waarop een gevangenisstraf van acht jaar of meer is gesteld en
bij een aantal met name genoemde misdrijven, waaronder alle zedenmisdrijven
waarop zes jaar detentie staat. Voorts vinden de leden van de fractie van
D66 dat het wetsvoorstel onvoldoende tegemoet komt aan de wens om over een
goede DNA-databank te beschikken. Geen enkele aandacht wordt in de memorie
van toelichting door de regering aan de positie van het Gerechtelijk Laboratorium
besteed.De leden van de GroenLinks-fractie hebben met kritische belangstelling
kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn verheugd dat de
technische mogelijkheden zodanig zijn toegenomen, dat DNA-onderzoek thans
in beginsel zal kunnen worden uitgevoerd met gebruikmaking van celmateriaal
uit het wangslijmvlies, zodat de bloedafname nog slechts in uitzonderlijke
gevallen nodig zal zijn. Terecht stelt de regering vast, dat de inbreuk op
de lichamelijke integriteit die bij DNA-onderzoek na afname van wangslijmvlies
gemaakt moet worden een geringere is. Dat neemt echter niet weg, dat wel degelijk
sprake blijft van een aantasting van de integriteit van het menselijk lichaam.
Om die reden moet naar het oordeel van de leden van de GroenLinks-fractie
grote terughoudendheid worden betracht bij het aanbrengen van versoepelingen
ten opzichte van de huidige regeling. Hieronder zullen zij dan ook de aanpassingen
die het wetsvoorstel bevat, kritisch tegemoet treden.De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel.
Zij zijn het er volledig mee eens dat voortdurend moet worden beoordeeld of
nieuwe technologische ontwikkelingen niet moeten leiden tot aanpassing van
de wetgeving. En dat geldt mogelijkerwijs ook bij de ontwikkelingen op DNA-gebied,
nu duidelijk is dat het niet in alle gevallen noodzakelijk is om bloed af
te nemen, maar in plaats daarvan wangslijmvlies vergelijkbaar
betrouwbare resultaten oplevert. De leden zijn er echter niet van overtuigd,
dat deze ontwikkeling moet leiden tot de onderhavige wijziging van wetgeving.De leden van de fracties van de RPF en het GPV hebben met belangstelling
kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Het wetsvoorstel staat in
het verlengde van een eerder voorstel uit 1992 waarmee deze fracties destijds
konden instemmen. Vooral gelet op de stand der techniek worden nu enkele wijzigingen
voorgesteld, die in het algemeen als versoepelingen gelden. De meest belangrijke
is om ook DNA-onderzoek toe te staan in de fase dat de verdachte al wel bekend
is, mits althans de betrokkene (niet noodzakelijkerwijs de verdachte) hiertegen
geen bezwaar heeft.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling en ten principale
ook wel met instemming van het wetsvoorstel kennisgenomen. Nochtans geeft
het voorstel en de memorie van toelichting aanleiding tot verscheidene vragen. II MEMORIE VAN TOELICHTING 1. InleidingOmdat het met de beschikbare technische mogelijkheden niet langer noodzakelijk
is bloed af te nemen voor een betrouwbaar DNA-onderzoek en volstaan kan worden
met het afnemen van wangslijmvlies (in geval van gedwongen afname van lichaamsmateriaal)
ziet de regering geen noodzaak deze gedwongen medewerking te beperken tot
het geval waarin DNA-onderzoek dringend noodzakelijk is voor het aan de dag
brengen van de waarheid. Het afnemen van het wangslijmvlies is immers minder
belastend, vormt een geringere inbreuk op de lichamelijke integriteit van
de verdachte; reden waarom de regering voorstelt DNA-onderzoek «in het
belang van het onderzoek» toe te staan.De leden van de PvdA-fractie onderschrijven de wenselijkheid om de mogelijkheden
tot effectievere opheldering van misdrijven – ook in internationaal
verband – te verruimen; nu wordt voorgesteld het vereiste van inschakeling
van de rechter-commissaris bij gedwongen afname van lichaamsmateriaal te handhaven,
evenals de eis dat tegen de verdachte «ernstige bezwaren» moeten
zijn gerezen menen zij dat de bescherming van de verdachte in beginsel voldoende
kan worden gewaarborgd.Omdat, zij het in uitzonderingsgevallen, nog wel eens bloed moet worden
afgenomen doet zich de vraag voor of in dat geval het vereiste van «dringende
noodzakelijkheid» zonder meer ingewisseld kan worden voor «in
het belang van het onderzoek». In de Memorie van toelichting wordt gesteld
dat «het niet voor de hand ligt» afname van wangslijmvlies aan
andere normen te binden dan afname van bloed. Hoewel de leden van de PvdA-fractie
zich realiseren dat het aan de meest bezwarende methode aanpassen van de norm
(zoals ook door de Raad van State gesuggereerd) de ruimere toepassing van
DNA-onderzoek t.b.v. het opsporingsonderzoek weer buiten beeld brengt, vragen
zij de regering zijn voorstel op dit punt nog eens nader toe te lichten.Het voorstel behelst geen aanpassing van de misdrijven bij welker verdenking
een DNA-onderzoek kan worden bevolen, omdat ook het afnemen van wangslijmvlies
een inbreuk op de lichamelijke integriteit vormt, die het DNA-onderzoek tot
een van de meer ingrijpende onderzoeksmethoden maakt. Het uitbreiden van de
categorie misdrijven gaat de regering daarom een stap te ver. De leden van
de PvdA-fractie kunnen deze afweging vooralsnog niet onderschrijven en vragen
de regering de door hem gemaakte keuze nader te beargumenteren. Het voorstel roept bij de leden van de VVD-fractie wel vragen op. De meest
prangende vraag behelst die over het toepassingsbereik van de dwangmaatregel.
Ondanks dat naar zeggen van de regering, het afnemen van wangslijmvlies een
minder vergaande maatregel behelst, wordt hieraan niet de conclusie verbonden
dat dan ook deze maatregel toepasbaar zou moeten zijn op minder zware delicten.
De reden om in het huidige wetboek van strafrecht het gebruik te beperken
tot delicten met een strafbedreiging van 8 jaar lag in de ernst van de inbreuk
op de lichamelijke integriteit van de verdachte. Ligt het niet voor de hand
om daar waar een minder ingrijpende methode wordt voorgesteld te komen tot
verruiming van het toepassingsbereik? Vastgehouden wordt aan de grens van
een strafbedreiging van 8 jaar en de eis van een «ernstig bezwaar».
Wel wordt de dringende noodzakelijkheid van het onderzoek niet langer vereist.
Dit met de motivatie dat het nog steeds gaat om een betrekkelijk ingrijpend
onderzoek aan het lichaam. Is het afnemen van wangslijmvlies niet veelmeer
op te vatten als het afnemen van excrementen uit een lichaamsholte?De leden van de CDA-fractie onderschrijven de mogelijkheid om ook het
DNA-materiaal van niet-verdachten bij het onderzoek te betrekken. Met betrekking
tot de gevolgen voor het onderzoek hebben de leden van de CDA-fractie de volgende
vragen. Kan het niet vrijwillig meewerken door een niet-verdachte aan een
DNA-onderzoek aanleiding zijn betrokkene alsnog als verdachte aan te merken?
De leden van de CDA-fractie wijzen op voorbeelden in het buitenland, met name
in Groot Brittannië, waar degene die een DNA-onderzoek traineerde uiteindelijk
de dader bleek te zijn.De leden van de fractie van D66 zijn het met de regering eens dat de wijze
van uitvoering van het DNA-onderzoek in de huidige wetgeving onnodig belastend
is. Door de huidige stand van de techniek is een kleine hoeveelheid wangslijmvlies
reeds voldoende om een DNA-profiel te kunnen verkrijgen. Dit betekent dat
de inbreuk op de lichamelijke integriteit die bij DNA-onderzoek gemaakt moet
worden niet aanwezig is in tegenstelling tot het afnemen van bloed, zoals
voorheen. De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat het verkrijgen
van DNA-materiaal gelijk moet worden gesteld met het afnemen van een vingerafdruk.
De bovenstaande leden betreuren het dan ook dat de twee identificatie-methoden
niet op dezelfde manier worden behandeld door de regering.Thans ligt de grens voor toepassing van DNA-onderzoek bij misdrijven waarop
een gevangenisstraf van acht jaar of meer is gesteld (voor zedendelicten is
de grens zes jaar). In het wetsvoorstel is niet gekozen voor een lagere strafmaat
waarbij DNA-onderzoek mogelijk wordt, aangezien het afnemen van wangslijmvlies
volgens de regering een inbreuk op de lichamelijk integriteit blijft. Kan
de regering dit uitgebreid toelichten? Vormen de belangen die de samenleving
heeft bij de opheldering van een delict geen reden voor de regering om de
strafmaat waarbij DNA-onderzoek is toegestaan te verlagen? Hoe verhouden de
belangen die de samenleving heeft zich tot de afname van DNA met een wattenstaafje?De leden van D66 vinden dat DNA-onderzoek mogelijk moet worden bij misdrijven
met een lagere strafmaat, zowel vanwege het feit dat er bij afname van DNA-materiaal
geen sprake is van een inbreuk op de lichamelijke integriteit van de verdachte,
als vanwege het opsporingsbelang. Verruiming van de wettelijke mogelijkheden
voor DNA-onderzoek is naar de mening van de leden van de fractie van D66 gewenst.
De leden van de fractie van D66 vinden dat verdachten, die in verzekering
zijn gesteld of in voorlopige hechtenis worden genomen, verplicht moeten kunnen
worden om DNA-materiaal af te staan. In de praktijk komt dit neer op een grens
van 4 jaar. Dit zal zowel het ophelderingspercentage van gepleegde
misdrijven vergroten als de kans dat er koppelingen met andere misdrijven
gelegd kunnen worden. Is de regering het met de leden van de fractie van D66
eens dat door de strafmaat te verlagen de dader van een relatief licht misdrijf
in verband zou kunnen worden gebracht met meer en zwaardere delicten?Het succes van het pilot-project «DNA bij inbraken», een samenwerkingsverband
tussen het Gerechtelijk Laboratorium en de Politiekorpsen Utrecht en Midden
en West Brabant pleit voor een ruimere toepassing van het DNA-onderzoek. De
leden van de fractie van D66 willen met name wijzen op het succes van het
koppelen middels DNA-profiel vergelijking die bijdroeg aan een aanzienlijke
verhoging van het oplossingspercentage van woninginbraken. Wat is de reactie
van de regering op dit pilot-project? Gelet op huidige terughoudendheid van
de regering om de termijn van acht jaar aan te passen, kan een verdachte van
een inbraak niet worden gedwongen celmateriaal ten behoeve van DNA-onderzoek
af te staan. De verdachte van een zedendelict kan wel worden gedwongen celmateriaal
af te staan. Zo ontstaat de paradoxale situatie dat men wel een inbraak kan
oplossen wanneer het DNA-profiel van een verdachte van een zedendelict wordt
bekeken, terwijl de omgekeerde situatie juridisch niet mogelijk is. Acht de
regering dit wenselijk?Door vast te houden aan de termijn voor acht jaar op misdrijven waarbij
een bevel tot DNA-onderzoek mogelijk is, is het slechts mogelijk de zwaardere
misdrijven op te lossen. Acht de regering dit gewenst nu blijkt dat een project
als «DNA bij inbraken» aantoonbaar succesvol is? Is het niet van
belang voor de strijd van de overheid tegen de criminaliteit dat er een ruimere
toepassing komt van DNA-onderzoek? Indien de regering het bevel tot DNA-onderzoek
mogelijk maakt bij misdrijven waarbij voorlopige hechtenis mogelijk is, kan
er veel effectiever worden opgetreden tegen de criminaliteit. Welke belangen
heeft de regering afgewogen bij haar keuze om vast te houden aan de acht jaar
termijn? Is de regering bereid dit punt te heroverwegen? De leden van de D66-fractie
overwegen het wetsvoorstel op dit onderdeel te amenderen, tenzij de regering
zelf haar voorstellen wijzigt.De regering stelt in de memorie van toelichting dat de onderhavige wetswijziging
zal bewerkstelligen dat meer DNA-profielen zullen worden opgeslagen. De leden
van de fractie van D66 vinden dat het huidige wetsvoorstel hier onvoldoende
aan tegemoet komt. Zo besteedt de regering geen enkele aandacht aan de capaciteit
van het Gerechtelijk Laboratorium. Een forse capaciteitsuitbreiding van het
Gerechtelijk Laboratorium is noodzakelijk, zowel om het DNA-materiaal te verwerken
als te vergelijken. Is de regering bereid te investeren in een capaciteitsuitbreiding
van het Gerechtelijk Laboratorium? Welke kosten zullen hieraan verbonden zijn?
Is het Gerechtelijk Laboratorium, naar de mening van de regering, wel de juiste
instantie voor grootschaliger DNA-onderzoek? Dient DNA-onderzoek in de toekomst
bij het CRI te worden onder- gebracht? Wie controleert of een verdachte, na
later gebleken onschuld, weer verwijderd wordt uit de databank? Hoelang blijft
een DNA-profiel opgeslagen in een databank? Welke eigenschappen kunnen uiteindelijk
aan een DNA-profiel worden ontleend? Welke regeling wordt voorgesteld zodat
gegevens, opgeslagen ten behoeve van de criminaliteitsbestrijding, niet worden
doorgegeven aan derden voor andere doeleinden? Kan de regering meer inzicht
verschaffen in de inhoud van de algemene maatregel van bestuur met betrekking
tot de procedurele waarborgen? Heeft de regering op deze punten advies ingewonnen
bij de Registratiekamer?De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven echter de door de regering
gemaakte keuzen, om geen voorstellen te doen met betrekking tot aanpassing
van de misdrijven bij welker verdenking een DNA-onderzoek kan
worden bevolen, en om ook de eis te handhaven dat tegen de verdachte «ernstige
bezwaren» moeten zijn gerezen. Het is de leden van de GroenLinks-fractie
niet geheel duidelijk waarop de regering de verwachting baseert dat de onderhavige
wetswijziging zal bewerkstelligen dat meer DNA-profielen zullen worden opgeslagen.
Kan hij nader ingaan op het kwantitatieve effect van elk van de onderdelen
van het wetsvoorstel, dat zijns inziens te verwachten valt? Daarbij zouden,
zo menen de aan het woord zijnde leden, tevens de gevolgen van het wetsvoorstel
voor de capaciteit van het Gerechtelijk Laboratorium, openbaar ministerie
en rechter-commissariaat aan de orde moeten komen, alsmede de geraamde kosten
van invoering van dit wetsvoorstel.De toelichting gaat uit van een aantal veronderstellingen die de leden
niet op voorhand overtuigend vinden. In de eerste plaats wordt er van uitgegaan
dat de inbreuk op de lichamelijke integriteit in geval van wangslijmvlies
een geringere is dan in geval van bloedafname. De leden begrijpen dat wangslijmvlies
makkelijker bij een betrokkene kan worden afgenomen dan bloed, maar zien niet
in dat daarmee de lichamelijke integriteit minder in het geding zou zijn.
Zij verzoeken de regering hier een nadere argumentatie voor te geven.In de tweede plaats wordt in het voorstel er van uitgegaan dat de registratie
van DNA-profielen een grote bijdrage aan de opheldering van ernstige geweldsdelicten
kan leveren. De leden vragen de regering een nadere onderbouwing van deze
stelling.De leden van de fracties van de RPF en het GPV hebben over het wetsvoorstel
enkele vragen. Zij stellen vast dat de ontwikkeling van de techniek van het
DNA-onderzoek binnen enkele jaren een wijziging van de wet nodig, c.q. wenselijk
maakt. Dit gegeven doet de vraag rijzen of het van wezenlijk belang is de
gebruikte methode in de wet op te nemen. Zou niet kunnen worden volstaan met
de omschrijving dat die methode wordt gebruikt die naar de stand van de techniek
het minst belastend is? Zij geven daarbij aan dat overigens noch in artikel
151a WvSv oud, noch in artikel 151a WvSv nieuw, een methode wordt genoemd.
Moet daaruit geconcludeerd worden dat onder het bestek van het in dat artikel
bepaalde elke methode om DNA-onderzoek te doen toelaatbaar is?Allereerst merken de leden van de SGP-fractie op dat in de memorie van
toelichting sprake is van adviezen naar aanleiding van het concept-voorstel –
enkele instanties worden ook genoemd –, maar dat deze adviezen blijkbaar
niet ter inzage zijn gelegd voor de leden van de Kamer, hetgeen de beoordeling
van de – vermelde – reacties van de regering op deze adviezen
bemoeilijkt. Kunnen deze adviezen alsnog ter inzage worden gegeven? 2. De betrouwbaarheid van onderzoek van het wangslijmvliesDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de afname van wangslijmvlies,
respectievelijk de afname van bloed in geval afname van wangslijmvlies om
medische redenen niet mogelijk is – beide op bevel van de rechter-commissaris –
nader zal worden geregeld bij een op art. 195 d achtste lid gebaseerde AMvB.
Hoewel in de memorie van toelichting wordt gesteld dat de nadere regeling
betrekking heeft op de wijze waarop de arts aan het bevel van de rechter-commissaris
gevolg zal dienen te geven vragen deze leden of het in de bedoeling ligt de
afname van wangslijmvlies en eventueel zelfs van bloed in concreto te doen
plaatsvinden door een daartoe opgeleide opsporingsambtenaar.De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat in de AMvB die op basis
van art. 151 a negende lid zal worden vastgesteld, wel degelijk een «volgorde»
dient te worden vastgesteld waarin lichaamsmateriaal (op vrijwillige basis)
wordt afgenomen.De leden van de fractie van D66 stemmen in met het wetsvoorstel om het
afnemen van wangslijmvlies in de plaats te stellen van het afnemen van bloed.
Wel plaatsen deze leden vraagtekens of het bevel tot het afnemen van wangslijmvlies
door de rechter-commissaris moet worden gegeven, indien de verdachte niet
wil meewerken. Het juridisch-administratieve traject vormt een aanzienlijk
knelpunt in de huidige procedure. Kan de regering dit juridische-administratieve
traject toelichten en aangeven welke mogelijkheden zij ziet dit te verbeteren,
opdat een efficiënte procedure tot stand komt? Acht de regering het noodzakelijk
dat de rechter-commissaris op deze wijze betrokken blijft bij het DNA-onderzoek?
Kan het traject niet vereenvoudigd worden door bijvoorbeeld de officier van
justitie de bevoegdheid te geven om het bevel tot het afnemen van wangslijmvlies
te laten geven? Indien de beslissing tot het afnemen van wangslijmvlies wordt
gelegd op het niveau, waarop besloten wordt een vingerafdruk te nemen, op
welke punten dient het wetsvoorstel dan aangepast te worden? Maken rechters-commissarissen
in de huidige wetssystematiek reeds voldoende gebruik van de mogelijkheid
om een DNA-profiel te laten maken en te vergelijken met celmateriaal in oude
zaken? Is hier onderzoek naar gedaan?Een ander knelpunt is het inzetten van een arts om te oordelen over de
vraag of het wangslijmvlies van de verdachte geschikt materiaal oplevert.
De leden van de fractie van D66 wijzen op de praktische problemen die dit
oproept. Niet altijd is bijvoorbeeld een arts beschikbaar. Acht de regering
het een mogelijkheid om deze taak over te laten aan een daartoe speciaal gecertificeerde
eenheid van de technische recherche? Mede gelet op de verruiming van de mogelijkheden
om DNA-onderzoek in het voorbereidend onderzoek te gebruiken zal dit een aanzienlijke
hoeveelheid tijd van de artsen kunnen besparen.De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering de eis van dringende
noodzakelijkheid wil laten vallen, zowel voor DNA-onderzoek door middel van
het afnemen van wangslijmvlies als voor het afnemen van bloed. De Raad van
State had hier kritiek op. De nadere motivering van de regering heeft deze
leden niet overtuigd. Is het niet inconsequent om het criterium dringende
noodzaak ook te laten vervallen wanneer bloedafname moet worden toegepast? 3. Vrijwillige medewerking aan het onderzoekMet het voorstel dat onderzoek aan sporenmateriaal moet kunnen plaatsvinden
op last van de officier van justitie, ook als een verdachte bekend is, kunnen
de leden van de PvdA-fractie instemmen.Daarmee wordt tevens de mogelijkheid gecreëerd voor de verdachte
om buiten het kader van het gerechtelijk vooronderzoek op vrijwillige basis
mee te werken aan DNA-onderzoek teneinde van de verdenking gezuiverd te worden.Deze leden hebben overigens toch goed begrepen dat ook de rechter-commissaris
onderzoek kan blijven bevelen op verzoek van de verdachte?Mag de betrokkene dan zelf kiezen of hij zijn vrijwillige medewerking
aan het DNA-onderzoek verleent aan een officier van justitie of aan een rechter-commissaris?Zo ja, ontstaat dan een nieuwe mogelijkheid om een gerechtelijk vooronderzoek
uit te lokken? Op basis van welke bepaling moet de opening van het onderzoek
dan worden gebaseerd?Ook al moet de toestemming bij vrijwillig ondergaan DNA-onderzoek ex art.
151 a WvSv schriftelijk worden verkregen, een nadere regeling m.b.t. de wijze
waarop de medewerking moet worden gevraagd en vastgelegd is dringend
noodzakelijk. Van verkapte dwang mag – nu de rechter-commissaris hier
niet verplicht wordt ingeschakeld – geen sprake zijn; voorkomen dient
te worden dat het nemo tenetur-beginsel geweld wordt aangedaan.De regering stelt dat niet in de plaats van aan afgenomen lichaamsmateriaal
DNA-onderzoek mag worden verricht aan lichaamsmateriaal dat de verdachte op
koffiekopjes en dergelijke heeft achtergelaten. Voor DNA-onderzoek aan dergelijk
sporenmateriaal is immers geen schriftelijke toestemming verkregen. Ook al
stelt de regering dat van de door het wetsvoorstel verleende bevoegdheid een
behoorlijk gebruik dient te worden gemaakt, niet geheel ondenkbaar is dat
de verleiding van het aanwezige materiaal oneigenlijk gebruik te maken wel
eens te groot kan blijken te zijn. Wordt e.e.a. middels de voorgestelde AMvB
uitgesloten? Deze leden vragen de regering over de inhoud van de AMvB reeds
bij de Memorie van Antwoord duidelijkheid te verschaffen.Duidelijkheid dient er ook te worden verschaft m.b.t. de consequenties
van het vrijwillig medewerken aan DNA-onderzoek door verdachte, maar ook door
niet-verdachten (slachtoffer, getuigen, deelnemers aan zgn. «DNA mass-screening»).De leden van de PvdA-fractie gaan ervan uit dat de vrijwillige medewerking
aan DNA-onderzoek door niet-verdachten slechts kan plaatsvinden in het kader
van opheldering van een bepaald delict; bijvoorbeeld om door vergelijking
van hun DNA-profiel met de DNA-profielen verkregen uit sporenmateriaal te
kunnen vaststellen welk sporenmateriaal (dus) van een verdachte afkomstig
kan zijn, dan wel om – in geval van evt. DNA-groepsonderzoek –
vast te stellen welke personen zeker niet als verdachte kunnen worden aangemerkt.
Het is toch niet de bedoeling dat aldus verkregen DNA-profielen van niet-verdachten
in de databank worden opgeslagen, laat staan worden vergeleken met aanwezige
DNA-profielen van sporenmateriaal van onopgeloste delicten.Behoort de bescherming van niet-verdachten die vrijwillig aan DNA-onderzoek
meewerken, maar ook die van de vrijwillig medewerkende verdachte indien het
onderzoek de verdenking niet bevestigt, namelijk de bepaling dat
hun DNA-profielen en bijbehorend celmateriaal dienen te worden vernietigd,
niet in de wet zelf opgenomen te worden? De leden van de PvdA-fractie vragen
de regering e.e.a. serieus in overweging te nemen.De leden van de CDA-fractie zien gaarne nader toegelicht waarom het verrichten
van DNA-onderzoek aan lichaamsmateriaal dat de verdachte op koffiekopjes en
dergelijke heeft achtergelaten (Memorie van toelichting blz. 3) niet past
binnen een behoorlijk gebruik van de bevoegdheid. Kan de regering concreet
aangeven waar hij deze beperking uit de wet afleidt? De leden van de CDA-fractie
vermogen niet in te zien waarom deze wijze van DNA-onderzoek zou leiden tot
een aantasting van de integriteit van het lichaam van de verdachte.De leden van de fractie van D66 stemmen in met de verruiming van artikel
151a WvSv, indien de betrokkene vrijwillig meewerkt. Wat deze leden betreft
dient er niet zo zwaar getild te worden aan het onderscheid vrijwillig/onvrijwillig
vanuit de gedachte dat DNA-onderzoek naar af te staan wangslijmvlies geen
lichamelijke inbreuk met zich mee brengt en de opsporing van strafbare feiten
ermee gediend is. Hoe zou artikel 151a WvSv moeten luiden, indien afname van
wangslijmvlies gelijk gesteld wordt aan het nemen van een vingerafdruk? De leden van de GroenLinks-fractie hebben reserves met betrekking tot
de voorgestelde mogelijkheid om DNA-onderzoek aan celmateriaal op last van
de officier van justitie te doen plaatsvinden, ook indien de verdachte bekend
is. De regering benadrukt in de memorie van toelichting dat dit alleen aanvaardbaar
is in geval van vrijwillige medewerking van de verdachte, die
daarvan schriftelijk moet laten blijken. De huidige restrictieve inzet van
het DNA-onderzoek, namelijk uitsluitend in het kader van een gerechtelijk
vooronderzoek en derhalve op last van de rechter-commissaris, acht de regering
niet wenselijk gelet op de minder ingrijpende wijze waarop dit onderzoek voortaan
kan plaatsvinden en het streven het DNA-onderzoek ruimer toe te passen. De
leden van de GroenLinks-fractie kunnen deze argumentatie niet goed plaatsen,
in het licht van de opmerkingen van de regering in het inleidende deel van
de memorie van toelichting. Daar wordt immers met zoveel worden gesteld dat
registratie van DNA-profielen op grotere schaal dan thans als een belangrijk
te verwachten neveneffect van dit wetsvoorstel wordt beschouwd; de doelstellingen
van het wetsvoorstel bestaan er daarentegen in, enerzijds de uitvoering van
het DNA-onderzoek niet onnodig belastend te laten zijn voor de verdachte en
anderzijds de zorgvuldigheidswaarborgen in de wet aan te passen aan de geringere
inbreuk op de lichamelijke integriteit die hiermee zal worden gemaakt. Naar
het oordeel van de leden van de GroenLinks-fractie past het daarom niet om
het streven om het DNA-onderzoek ruimer toe te passen verderop in de memorie
van toelichting als zelfstandig argument voor onderdelen van het wetsvoorstel
te presenteren. Ook overigens achten deze leden de gegeven argumentatie niet
zonder meer overtuigend. Zij herinneren de regering aan de beweegredenen die –
nog betrekkelijk kort geleden – golden om de rechter-commissaris in
de regeling van het DNA-onderzoek een belangrijke plaats te geven: «de
overweging dat het om een ingrijpend dwangmiddel gaat, waarbij fundamentele
rechten van de verdachte in het geding zijn. De rechter-commissaris is in
staat alle betrokken belangen te overzien en af te wegen en te waken tegen
het onnodig opleggen van dit bevel. Bovendien wordt zodoende voldaan aan de
eisen die de artikelen 6 en 8 EVRM aan de toepassing van een ingrijpend dwangmiddel
als het onderhavige stellen». Naar het oordeel van de leden van de GroenLinks-fractie
kan deze argumentatie niet terzijde worden geschoven met de enkele motivering
dat het hier geen dwangmiddel meer betreft, aangezien DNA-onderzoek op last
van de officier van justitie alleen plaats zal kunnen hebben op basis van
vrijwilligheid. Zeker nu DNA-onderzoek op basis van artikel 151a ook kan plaatsvinden
in verband met andere delicten dan de in artikel 195d genoemde, is immers
het risico reëel aanwezig dat verdachten onder druk worden gezet door
politiefunctionarissen om hun handtekening te zetten onder een verklaring
dat zij vrijwillig celmateriaal willen afstaan ten behoeve van DNA-onderzoek.
De leden van de GroenLinks-fractie menen dat dit risico niet mag worden genomen.
Zij zien bovendien als voordeel van behoud van de thans geldende procedure
via de rechter-commissaris, dat daarmee onverkwikkelijke discussies ter terechtzitting
worden vermeden over de mate van vrijwilligheid waarmee bedoelde verklaring
is afgelegd. Zeker nu hier niet alleen sprake is van een mogelijk zelf-incrimineren
van de verdachte, maar bovendien van het grondrecht op behoud van de lichamelijke
integriteit, past het niet om op deze wijze te tornen aan de rechtspositie
van de verdachte. Indien de regering niettemin wenst vast te houden aan de
keuze voor de officier van justitie, zijn naar het oordeel van de leden van
de GroenLinks-fractie ten minste enkele extra waarborgen noodzakelijk, om
het risico van het onder druk instemmen met de celmateriaal-afname zoveel
mogelijk te beperken. In de eerste plaats, zo menen zij, mag de beslissing
om tot afname van celmateriaal over te gaan niet door een politiefunctionaris
worden genomen, maar zal daaraan voorafgaand een last door de officier van
justitie moeten zijn afgegeven. De thans voorliggende tekst laat de mogelijkheid
open dat eerst celmateriaal wordt afgenomen, en pas later door de officier
van justitie wordt beslist of DNA-onderzoek aan dat materiaal mag plaatsvinden.
Nu niet alleen het onderzoek zelf, maar ook de afname van het wangslijmvlies
een inbreuk op de lichamelijke integriteit vormt, past het naar
het oordeel van de leden van de GroenLinks-fractie niet om de politie zo'n
ingrijpende bevoegdheid toe te kennen. Voorts achten deze leden het geboden
dat de officier van justitie niet mag besluiten over de afname van celmateriaal
en onderzoek daaraan, dan nadat de verdachte is gehoord, althans opgeroepen
(analoog aan het bepaalde in artikel 195d lid 4). Tenslotte menen de aan het
woord zijnde leden dat de verdachte nadrukkelijk in staat moet worden gesteld
om contact te hebben met een advocaat, voordat hij toestemt in vrijwillige
afname van celmateriaal. Zoals zij hiervoor al hebben aangegeven zijn hier
wezenlijke rechtsbeginselen aan de orde, en het is ongewenst dat een verdachte
B daartoe uitgenodigd door politie en justitie B daar afstand van doet zonder
de portee van zijn handelen ten volle te begrijpen.De voorgestelde bewoordingen van artikel 151a openen nadrukkelijk de mogelijkheid
van DNA-onderzoek aan lichaamsmateriaal, afgestaan door niet-verdachten. De
regering voert ter onderbouwing aan, dat dergelijk onderzoek op vrijwillige
basis van groot belang kan zijn, met name als duidelijk is dat de dader van
een ernstig delict in een beperkte kring van personen moet worden gezocht.
Hier dringt zich ogenblikkelijk de vraag op, wat dan wel onder een beperkte
kring van personen moet worden verstaan, zo menen de leden van de GroenLinks-fractie.
Als het de bedoeling van de regering is om hiermee grootschalig bevolkingsonderzoek
als de Utrechtse politie onder 600 mannen wenst te verrichten (op zoek naar
een serieverkrachter) wettelijk te verankeren, dan is een duidelijker toelichting
toch op zijn plaats. Ook een nadere regeling bij algemene maatregel van bestuur
komt dan ontoereikend voor. Graag vernemen zij nader wat de regering hiermee
precies voor ogen staat. In elk geval komt het de leden van de GroenLinks-fractie
onjuist voor, de beslissing tot inzet van een dergelijk nieuw en bijzonder
opsporingsmiddel in handen te leggen van de officier van justitie.Het verheugt de leden van de GroenLinks-fractie dat de regering met hen –
en anders dan zijn ambtsvoorganger Hirsch Ballin – van mening is, dat
uit een behoorlijk gebruik van de verleende bevoegdheid voortvloeit, dat niet
in de plaats van aan afgenomen lichaamsmateriaal DNA-onderzoek mag worden
verricht aan lichaamsmateriaal dat de verdachte op koffiekopjes en dergelijke
heeft achtergelaten. Daarmee zouden de waarborgen en beperkingen die de wet
aan het afnemen van lichaamsmateriaal stelt, worden omzeild, zo menen ook
deze leden.De leden van de fracties van de RPF en het GPV begrijpen dat geen DNA-onderzoek
is toegestaan van lichaamsmateriaal dat door de verdachte op koffiekopjes
en dergelijke is achtergelaten. Zij vragen hoe zij een en ander nu moeten
begrijpen. Wat is nu het verschil tussen sporenonderzoek op de plaats van
het misdrijf en sporenonderzoek van lichaamsmateriaal dat elders door de verdachte
is achtergelaten? Is er overigens enig verschil tussen het vergelijken met
het sporenmateriaal op de plaats van het misdrijf en het (mogelijk eerder)
opgeslagen DNA-profiel en de vergelijking van het tussen het sporenmateriaal
op de plaats van het misdrijf en elders gevonden lichaamsmateriaal van de
verdachte?In dit kader is van belang welk belang nu precies wordt beschermd door
de waarborgen en beperkingen die de wet stelt aan het afnemen van lichaamsmateriaal.
Is dat belang niet gelegen in het inbreuk maken op de lichamelijke integriteit
door het zich, onder dwang dan wel drang, laten welgevallen van het afnemen
van materiaal ten behoeve van het onderzoek? In geval elders sporen worden
aangetroffen, is die inbreuk niet aan de orde. De leden van de fracties van
de RPF en het GPV vragen de regering een en ander nader toe te lichten.De leden van de SGP-fractie menen te hebben begrepen dat de verplichte
tussenkomst van de rechter-commissaris vervalt wanneer de verdachte geen
bezwaar heeft tegen het onderzoek. Houdt het scheppen van waarborgen voor
een zorgvuldige toepassing niet in dat de vaststelling dat de toestemming
werkelijk in vrijheid wordt gegeven bij wet, en niet bij algemene maatregel
van bestuur, wordt geregeld? 4. Het bewaren en vernietigen van celmateriaalDe leden van de PvdA-fractie onderschrijven de mening van de regering
dat het wenselijk is voor het bewaren en vernietigen van celmateriaal een
zorgvuldige procedure uit te werken, waarbij het advies van de Registratiekamer
zal worden ingewonnen.Nog afgezien van het feit dat door de rechter-commissaris blijkbaar nogal
eens wordt nagelaten opdracht te geven tot vernietiging, waardoor een zekere
mate van «willekeur» ten aanzien van bij het Gerechtelijk Laboratorium
opgeslagen celmateriaal kon ontstaan, is voor het bewaren van celmateriaal
ook een aantal positieve argumenten aan te voeren. Zo kunnen bij het toepassen
van modernere analysetechnieken bestaande DNA-profielen, die dan niet meer
vergelijkbaar zijn met de volgens die nieuwe methode tot stand gekomen DNA-profielen
a.h.w. opnieuw gemaakt worden aan de hand van nog aanwezig celmateriaal (op
basis waarvan die oude DNA-profielen tot stand waren gekomen). Deze leden
gaan ervan uit dat het up to date brengen van oude profielen van oud sporenmateriaal –
waarvoor immers geen vernietigingsplicht bestaat – zonder meer mogelijk
is. Kan de regering dit bevestigen? Is het de bedoeling dat ook oude DNA-profielen
van reeds afgenomen celmateriaal zullen worden vernieuwd met behulp van de
modernere analysetechnieken, indien dit celmateriaal nu nog voorhanden is?
Zo ja, is daarbij de toestemming van de rechter-commissaris vereist, nu dit
is afgenomen voordat de voorgestelde regeling van kracht is?Deelt de regering de mening dat het wenselijk is dat oud celmateriaal –
indien er sprake is van matchen van een DNA-profiel, dat al in de databank
is opgeslagen, met het profiel van afgenomen materiaal – mag worden
gebruikt voor het opnieuw checken van het «oude» profiel; van
de zijde van het Gerechtelijk Laboratorium werd één en ander
ter bescherming van de verdachte naar voren gebracht.Ook kan het bewaren van (eerder) afgenomen celmateriaal een verdachte
het voordeel bieden dat, wanneer het DNA-profiel van sporen van een nieuw
delict overeenkomt met het DNA-profiel van eerder afgenomen celmateriaal,
niet opnieuw gedwongen celmateriaal behoeft te worden afgenomen.Wat wordt in dit verband bedoeld met de uitspraak van de regering «Er
zijn derhalve argumenten voor een beperkte, aan de opname van een DNA-profiel
in de registratie gekoppelde uitzondering op de vernietigingsplicht»?
Of, met andere woorden, waarin is die beperking gelegen? Welke is de extra
informatie ter identificatie, waarvan het Gerechtelijk Laboratorium stelt
dat deze over een aantal jaren uit het nu afgenomen lichaams- materiaal kan
worden gehaald? Kan de regering buiten elke twijfel stellen dat het ook daarbij
zal gaan om informatie (ter identificatie) bedoeld om deze en soortgelijke
informatie onderling te vergelijken?Naast het bewaren van DNA-profielen wordt ook overwogen om het celmateriaal
zelf te bewaren. Ook hier geldt dat eventuele strijd met het recht op bescherming
van de persoonlijke levenssfeer nauw verbonden is met de AMvB waarin de regels
worden vastgelegd omtrent de bewaring van celmateriaal. De fractie van de
VVD weegt de voordelen van bewaring af tegen de aantasting van de persoonlijke
levenssfeer die dit oplevert, onder voorwaarde dat wordt zorg gedragen voor
een zorgvuldige opslag waarbij misbruik waar mogelijk wordt uitgesloten. Kan
de regering aangeven onder welke voorwaarden voor de opslag hij deze afweging
positief beantwoord? De leden van de fractie van D66 stemmen ermee in dat de plicht tot vernietiging
van celmateriaal, thans artikel 195a, vierde lid WvSv, niet in het wetsvoorstel
wordt overgenomen. Deze leden achten het van belang dat celmateriaal, op basis
waarvan een DNA-profiel is vervaardigd, bewaard blijft, behalve bij gebleken
onschuld. Dit is van belang vanwege het feit dat door technische ontwikkelingen
het risico bestaat dat de DNA-profielen in de toekomst niet meer vergelijkbaar
zijn. Het is tevens van belang voor de internationale vergelijkbaarheid van
DNA-profielen.Het bewaren van celmateriaal roept echter wel enkele vragen op. Wat voor
informatie kan uiteindelijk aan celmateriaal worden ontleend? De leden van
de fractie van D66 zijn van mening dat het afgenomen cel- materiaal alleen
gebruikt mag worden voor het vaststellen van een DNA-profiel. Hoe wordt dit
gecontroleerd?Hoe lang mag het celmateriaal bewaard worden? Ligt het voor de hand, om
wat betreft de termijn voor het bewaren van celmateriaal, aan te sluiten bij
de termijnen die gelden voor het bewaren van DNA-profielen? Levert dit geen
capaciteitsproblemen op? Op dit moment liggen er 4500 sporen opgeslagen in
het Gerechtelijk Laboratorium. Acht de regering het wenselijk dat van dit
celmateriaal DNA-profielen worden gemaakt, teneinde deze dan alsnog in de
DNA-databank te plaatsen?Voorts willen de leden van D66 wijzen op het gevaar van contaminatie bij
het verzamelen van celmateriaal. Acht de regering het van belang om in een
wettelijke richtlijn voorschriften te stellen aan de wijze waarop het celmateriaal
wordt verzameld? Zijn opsporingsambtenaren zich voldoende bewust van het gevaar
van contaminatie op de plaatsdelict?De leden van de GroenLinks-fractie waarderen het dat de regering de huidige
praktijk, dat de rechter-commissaris celmateriaal veelal niet tijdig laat
vernietigen, zodanig onwenselijk acht dat maatregelen worden voorgesteld.
Met de aard van de gekozen oplossing, en de daarbij gegeven toelichting, zijn
zij evenwel minder gelukkig. Onder de huidige wet geldt immers niet voor niets
het uitgangspunt, dat celmateriaal zo spoedig mogelijk moet worden vernietigd
om zoveel mogelijk het gevaar tegen te gaan dat het materiaal misbruikt wordt.
De leden kunnen zich voorstellen, dat andere procedures om dat te bewerkstelligen
denkbaar zijn dan die, via de rechter-commissaris. Dat neemt echter niet weg,
dat vernietiging nog steeds het uitgangspunt zou moeten zijn. De regering
meent echter dat er voldoende argumenten zijn voor «een beperkte, aan
de opname van een DNA-profiel in de registratie gekoppelde uitzondering op
de vernietigingsplicht». Kijkend naar de argumenten die de regering
aanvoert lijkt het de leden van de GroenLinks-fractie dat de regering veeleer
een volledige breuk met het uitgangspunt van vernietiging voorstaat. In elk
geval blijkt hieruit niet, waarom hij slechts in een beperkte categorie gevallen
de mogelijkheid open zou willen laten op een later tijdstip nieuwe onderzoeken
te verrichten aan celmateriaal, en welke categorie hij dan voor ogen heeft.
Naar het oordeel van de leden zou een zodanig onderscheid uitdrukkelijk in
de wet zelf moeten worden aangebracht. Zij zouden het op prijs stellen als
de regering nog uitgebreid op deze punten in wil gaan. Verder valt op, dat
de regering zonder eigen commentaar verwijst naar de stelling van het openbaar
ministerie, dat door veranderende analysetechnieken het risico bestaat dat
DNA- profielen in de toekomst niet meer vergelijkbaar zijn. Onderschrijft
de regering deze stelling, en waarom heeft het Gerechtelijk Laboratorium hier
dan niet op gewezen? Het andere argument, dat de regering ontleent aan het
advies van dat Gerechtelijk Laboratorium, is dat het mogelijk moet zijn om
over een aantal jaren meer informatie ter identificatie uit nu afgenomen lichaamsmateriaal
te halen. Ook dit argument snijdt zonder nadere argumentatie geen hout, zo
menen de leden van de fractie van GroenLinks. Eén van de voorwaarden
waaronder DNA-onderzoek als identificatiemiddel een plaats heeft verworven
in het Wetboek van Strafvordering, is toch juist dat het hierbij
alleen mag gaan om vergelijking van zogeheten DNA-profielen, die worden gehaald
uit de 95% van het menselijk DNA dat niet codeert voor de samenstelling van
eiwitten. Hieruit kunnen laboratoria met zeer grote betrouwbaarheid opmaken
of er genetische verschillen zijn tussen verschillende monsters DNA-materiaal,
zonder de individuele kenmerken van de betreffende mensen ook inhoudelijk
bloot te leggen. Als dit juist is, zo stellen de leden van de GroenLinks-fractie,
dan is toch enerzijds niet goed denkbaar dat er behoefte kan bestaan aan het
verkrijgen van nog meer informatie ter identificatie – de huidige analyse
is toch betrouwbaar genoeg – en anderzijds dat die extra informatie
zou kunnen worden verkregen zonder de genetische kenmerken van de betrokkenen
bloot te leggen. Het kan toch niet zo zijn dat nu reeds de wettelijk vastgelegde
procedure voor het bewaren en vernietigen van celmateriaal wordt aangepast
en daarmee de bescherming van de persoonlijke levenssfeer wordt verminderd,
teneinde de ruimte te bieden aan onderzoeken en analyses die we thans nog
niet toelaatbaar achten en waaraan bovendien geen behoefte bestaat?Verder wijzen de aan het woord zijnde leden erop, dat het naar hun mening
in de rede ligt om reeds omtrent de in dit wetsvoorstel gemaakte keuze het
advies van de Registratiekamer in te winnen, en niet pas in het kader van
de totstandkoming van de algemene maatregel van bestuur.De leden van de GroenLinks-fractie menen tenslotte, dat in de wet zelf
in elk geval moet worden vastgelegd dat noch het celmateriaal, noch de DNA-profielen
van niet (meer) verdachte personen bewaard mogen worden.De leden van de fracties van de RPF en het GPV hebben begrip voor de voorgestelde
verruiming van de mogelijkheden om lichaamsmateriaal langer te bewaren.Het korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen stemmen ermee
in dat een behoorlijke bescherming van de privacy en de rechten van de verdachte
een absolute voorwaarde zijn bij het hanteren van het opsporingsmiddel DNA-onderzoek.
Het afgenomen celmateriaal zal alleen gebruikt mogen worden voor het vaststellen
van een DNAprofiel. Moet echter niet nader worden bepaald welke gegevens uit
het DNA-materiaal in dienst kunnen staan van het opsporingsonderzoek als het
gaat om de identificatie van de dader? Voor de relatie tussen delict en verdachte
is de bepaling van een profiel voldoende, maar voor de opsporing van een onbekende
verdachte kunnen andere gegevens uit het celmateriaal waardevolle informatie
opleveren over de identificatie.Wat betreft de opneming van DNA-profielen in een registratie en het vernietigen
van celmateriaal merken de leden van de SGP-fractie het volgende op.In de memorie van toelichting wordt erkend dat het vervallen van de wettelijke
vernietigingsplicht op zichzelf een (extra) inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
van de onderzochte persoon betekent. Is het, in dat licht bezien, niet onjuist
om regels terzake niet in de wet in formele zin, maar in een algemene maatregel
van bestuur onder te brengen?Verder vragen deze leden of wat betreft de beperkingen van de registratie
van DNA-profielen van niet-verdachten die vrijwillig een DNA-onderzoek ondergaan
hebben, van getuigen en slachtoffers en van veroordeelden, (meer) inzicht
kan worden verschaft in de inhoud van de algemene maatregel van bestuur.Een meer specifieke vraag betreft de opmerking dat de officier van justitie
het DNA-profiel van een verdachte die vrijwillig meewerkt «als het de
verdenking bevestigt, andere bij algemene maatregel van bestuur te stellen
beperkingen in de DNA-registratie kan laten opnemen» (toelichting, p.
6). Niet helder is of de beperking «als het de verdenking bevestigt» ergens is neergelegd. Deze beperking staat niet in de wet (artikel
151a) en komt – zo zou men uit de geciteerde passage kunnen afleiden –
ook niet in de algemene maatregel van bestuur. Is dan wel voldoende gewaarborgd
dat DNA-profielen van vrijwillig meewerkende verdachten die de verdenking
niet bevestigen, niet in de DNA-registratie worden opgenomen?Het bewaren en gebruiken van DNA-profielen valt thans onder de werking
van de Wet persoonsregistraties en zal gaan vallen onder de Wet bescher- ming
persoonsregistraties (toelichting p. 7). Onduidelijk is of deze over- gang
nog (belangrijke) gevolgen heeft voor het op de DNA-registratie toepasselijke
regime. Kan de regering hierover uitsluitsel geven?In de laatste alinea van p. 8 van de toelichting wordt gesteld dat, door
een redactionele wijziging van artikel 195a, de mogelijkheid ontstaat de registratie
als een politieregister vorm te geven. Kan duidelijk gemaakt worden wat de
achtergrond hiervan is en welke gevolgen dit kan hebben?Kan tenslotte, wat dit onderdeel betreft, meegedeeld worden wat de stand
van zaken is met betrekking tot de uitwisseling van DNA-profielen in Europees
verband? Beschikken andere lidstaten inmiddels over nationale DNA-databanken? 5. De dringende noodzakelijkheid van het onderzoekWaar de leden van de VVD-fractie het afschaffen van het vereiste van dwingende
noodzakelijkheid omarmt waar het gaat om het afnemen van wangslijmvlies, daar
hebben wij nog vragen over de wenselijkheid dit ook af te schaffen in gevallen
waar, vanwege medische redenen, slechts de mogelijkheid tot afname van bloed
bestaat. Kan de regering toelichten waarom nu, in tegenstelling tot de huidige
situatie, dit vereiste bij het afnemen van bloed niet langer op zijn plaats
zou zijn? De leden van de fractie van D66 stemmen in met het voorstel van de regering
om de voorwaarde, «dringende noodzakelijkheid» van artikel 195d
WvSv, te laten vervallen. Waarom handhaaft de regering dat er ernstige bezwaren
tegen de verdachte moeten bestaan? De leden van de D66-fractie voelen ervoor
aan te knopen bij artikel 27 WvSv en het redelijk vermoeden van schuld. Hoe
staat de regering daar tegenover?Met het voorliggende wetsvoorstel komt de thans in het derde lid van artikel
195d WvSv neergelegde subsidiariteitsnorm («indien het onderzoek dringend
noodzakelijk is voor het aan de dag brengen van de waarheid») te vervallen.
De regering motiveert deze keuze aldus, dat een zo zware subsidiariteitsnorm
niet meer nodig is nu het onderzoek (bedoeld zal zijn: de afname van lichaamsmateriaal
ten behoeve van het DNA-onderzoek) minder bezwarend wordt dan thans het geval
is. Bovendien ligt gelijktrekking met artikel 195 (onderzoek aan de persoon)
in de rede, nu dit de eis van dringende noodzakelijkheid slechts verbindt
aan het niet vrijwillige onderzoek van een niet-verdachte. De leden van de
GroenLinks-fractie zijn, gelet op de wetsgeschiedenis, verbaasd over deze
keuze en haar motivering. In het oorspronkelijke wetsvoorstel dat de thans
geldende regeling van het DNA-onderzoek in het Wetboek van Strafvordering
introduceerde, was immers een andere subsidiariteitsnorm neergelegd: het onderzoek
moest redelijkerwijs nodig zijn voor het aan de dag brengen van de waarheid.
Toentertijd werd codificatie van het subsidiariteitsvereiste, hoewel dat ingevolge
ongeschreven recht in beginsel voor elk dwangmiddel geldt, gewenst geacht.
Deze formulering vergde van de rechter-commissaris een afweging van het belang
van de bescherming van de grondrechten van de verdachte enerzijds en het belang
van de waarheidsvinding anderzijds: alleen als het bevel redelijkerwijs nodig
was voor het aan de dag brengen van de waarheid mocht het worden gegeven,
aldus de toenmalige ambtsvoorganger van de regering. Het was hem
niet duidelijk of en in hoeverre deze belangenafweging anders zou uitvallen
als het criterium «redelijkerwijs noodzakelijk» zou worden vervangen
door «dringend noodzakelijk». De leden van de GroenLinks-fractie
brengen de regering in herinnering, dat eerst na herhaald aandringen van de
D66-fractie, die deze aanscherping van de norm juist ook in vergelijking met
de formulering van artikel 195 WvSv op haar plaats achtte, de thans geldende
bepaling bij tweede nota van wijziging werd geïntroduceerd. Kort samengevat
komt het erop neer, zo stellen de aan het woord zijnde leden vast, dat indertijd
het belang van codificatie van het subsidiariteitsvereiste buiten kijf stond
en dat de toenmalige ambtsvoorganger eerst na het overwinnen van enige aarzeling
zich tot het standpunt bekeerde, dat met de woorden «dringend noodzakelijk»
enige – gerechtvaardigde – aanscherping ten opzichte van «redelijkerwijs
noodzakelijk» plaatsvond. De leden van de GroenLinks-fractie kunnen
hiermee niet rijmen, dat de regering thans op basis van de minder ingrijpende
afname van lichaamsmateriaal, codificatie van dit subsidiariteitsvereiste
in het geheel niet meer noodzakelijk oordeelt. Deze leden zijn het hier ten
zeerste mee oneens. Voorts wordt hen uit de memorie van toelichting niet duidelijk,
wat nu in de praktijk het onderscheid tussen de beide formuleringen inhoudt.
Kan de regering zaken noemen, waarbij de rechter-commissaris DNA-onderzoek
ontoelaatbaar achtte, omdat dit wellicht wel «redelijkerwijs»,
maar niet «dringend noodzakelijk» was?Voor zover de minder ingrijpende afname van celmateriaal uit het wangslijmvlies
al een minder stringente formulering van de subsidiariteitsnorm rechtvaardigt,
bestaat er naar het oordeel van de leden van de GroenLinks-fractie geen enkele
aanleiding om thans ook de criteria voor bloedafname te versoepelen. De motivering
in de memorie van toelichting om zulks niettemin te doen, namelijk dat het
niet voor de hand ligt de afname van wangslijmvlies aan andere normen te binden
dan de afname van bloed, achten deze leden volstrekt ontoereikend. Een zo
lichtvaardige omgang met de wettelijke verankering van deze inbreuk op de
lichamelijke integriteit past de regering niet, zo menen de leden van de GroenLinks-fractie.De leden van de SP-fractie vragen de regering nader uit te leggen wat
het in de praktijk betekent dat de voorwaarde dat «het onderzoek dringend
noodzakelijk is voor het aan de dag brengen van de waarheid» komt te
vervallen.De leden van de SP-fractie vinden de redenering dat ook de afname van
bloed voortaan niet langer gebonden zal zijn aan de voorwaarde van dringende
noodzakelijkheid niet kloppen. In de huidige regelgeving is het immers zo
dat vanwege de inbreuk op de lichamelijke integriteit de dringende noodzakelijkheid
juist als voorwaarde is opgenomen. In dit opzicht is er niets veranderd. Zij
vinden de wetswijziging in dit opzicht daarom onbegrijpelijk. Graag krijgen
zij een nadere uitleg van de regering. 6. De verplichting tot medewerkingIn navolging van de commissie Moons begin jaren '90 werd door de toenmalige
regering van Justitie gesteld dat DNA-onderzoek in strafzaken, zoals geregeld
in de sinds '94 van kracht zijnde bepalingen van het Wetboek van Strafvordering
m.b.t. de gedwongen afname van lichaamsmateriaal t.b.v. DNA-onderzoek, geen
inbreuk vormt op het nemo tenetur-beginsel. Het later gewezen Saunders arrest
van het Europese Hof (17-2-'96) lijkt niet duidelijk op dit punt. De leden
van de PvdA-fractie vragen de regering welke betekenis hij hecht aan deze
uitspraak.Hoe beoordeelt de regering de stelling dat het afnemen van DNA-materiaal
in overeenstemming is met het nemo tenetur-beginsel? Welke rol speelt
hierbij de uitspraak van het Europees Hof voor de rechten van de mens in het
Saunders arrest van 17 december 1996 waarin met zoveel woorden wordt gesteld
dat het zelfincriminatie-beginsel niet in de weg staat aan het op grond van
een bevel afstaan van ondermeer lichaamsmateriaal ten behoeve van DNA-onderzoek?
Is hierbij ook bepalend de uitspraak van het zelfde Hof in het arrest Funke
vs France van 25 februari 1993 waarin het Hof uitgaat van een soortgelijke
stellingname? Naar oordeel van de VVD-fractie dringt zich de vergelijking
op met de bloedproef ten behoeve van alcoholcontrole waarover de Hoge Raad
in een arrest van 15 februari 1977, NJ 1977 557, oordeelde dat er in
het Nederlands recht geen onvoorwaardelijk recht of beginsel verankerd ligt
dat een verdachte op generlei wijze kan worden verplicht tot het verlenen
van medewerking aan het verkrijgen van voor hem mogelijk bezwarend materiaal.
Ondersteunt de regering deze stelling?De leden van de GroenLinks-fractie missen een analyse van de relevante
(Europese) jurisprudentie over DNA-onderzoek in strafzaken in relatie tot
het nemo tenetur-beginsel.Tot dusver is er van uitgegaan dat het DNA-onderzoek geen inbreuk vormt
op het nemo tenetur-beginsel. Wil de regering, zo vragen de leden van de SGP-fractie,
in dit verband ingaan op het Saunders arrest van 17 decem- ber 1996 (NJ 1997,
699, m. nt. Kn) en de commentaren daarop. Welke betekenis heeft dit arrest
naar de opvatting van de regering voor het wetsvoorstel?Voorzover er een grens moet bestaan waaronder het gedwongen afnemen van
DNA-materiaal niet is toegestaan, zou er gedacht kunnen worden aan het toestaan
van gedwongen afname in gevallen waar een voorlopige hechtenis is toegestaan.
Deze grens zou recht doen aan het minder ingrijpende karakter van de maatregel.
Is de regering van mening dat het oplossen van delicten waarbij voorlopige
hechtenis mogelijk is, van voldoende groot belang is en dat dit belang opweegt
tegen de geringe inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer?
Zou daarom niet het afnemen van wangslijmvlies mogelijk moeten worden in vergelijkbare
gevallen als waar nu vingerafdrukken kunnen worden genomen? Wat is de reactie
van de regering op het advies van Het Korpsbeheerdersberaad waarin wordt gepleit
voor een grens bij voorlopige hechtenis?De leden van de CDA-fractie ontvangen gaarne een nadere toelichting bij
de rol van de rechter-commissaris. In de wet ontbreekt de principiële
afweging waarom de zware procedure van inschakeling van de rechter commissaris
is gehandhaafd indien de verdachte niet wil meewerken. In de memorie van toelichting
wordt als argumentatie gegeven dat de rechter-commissaris de verdachte ook
onder de huidige wet in beginsel moet horen. Naar de mening van de leden van
de CDA-fractie is hier sprake van een cirkelredenering: horen is onder de
nieuwe wet vereist, omdat dit onder de oude wet ook zo was. In de motivering
is niet de belangrijkste overweging tot wijziging van de wet mee gewogen,
te weten dat de inbreuk op de persoonlijke integriteit veel geringer is, dan
bij invoering van de oude wet werd voorzien. Evenmin zijn de argumenten van
de commissie Meijers gemotiveerd weerlegd. De leden van de CDA-fractie verzoeken
de regering alsnog op deze twee elementen in te gaan.In de memorie van toelichting stelt de regering zich op het standpunt
dat voor afname van DNA een bevel van de rechter-commissaris noodzakelijk
is, in die gevallen waarin de verdachte niet wil meewerken aan het DNA-onderzoek.
De leden van de fractie van D66 zijn niet overtuigd van de argumenten van
de regering om de officier van justitie niet de bevoegdheid te
geven om bij het bestaan van ernstige bezwaren tegen de verdachte het bevel
te geven tot DNA-onderzoek.De regering rechtvaardigt haar standpunt door te wijzen op het feit dat
in de situatie van het DNA-onderzoek de tijdsdruk ontbreekt. Het lichaamsmateriaal
van de verdachte verandert niet, zo stelt de regering. Zij gaat echter geheel
voorbij aan het lange juridisch-administratieve traject dat moet worden doorlopen
in de huidige procedure. Dit levert voor alle betrokken partijen een aanzienlijke
werklast op. In de praktijk gebeurt het niet zelden dat de honderd dagen voorlopige
hechtenis al zijn verstreken voordat het DNA-onderzoek begonnen c.q. voltooid
is. Acht de regering dit een gewenste situatie? De leden van de D66-fractie
nodigen de regering uit maatregelen te treffen om de juridisch-administratieve
procedure te vereenvoudigen en de rol van de rechter-commissaris nog verder
terug te dringen.De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven de keuze van de regering,
om bij niet vrijwillige medewerking van een verdachte de thans geldende procedure
via de rechter-commissaris in stand te laten.De leden van de fracties van de RPF en het GPV stellen vast dat zowel
in artikel 151a als in 195a lichaamsmateriaal alleen met instemming van de
betrokkene mag worden afgenomen, ten behoeve van de waarheidsvinding. Zij
vragen welke bevoegdheid de officier van justitie in artikel 195a verkrijgt,
die hij krachtens artikel 151a niet alreeds bezit. 7. De misdrijven van artikel 195d, eerste en tweede lid,
WvSvDe leden van de PvdA-fractie hebben eerder in dit verslag (Inleiding)
reeds opgemerkt de regering vooralsnog niet te volgen m.b.t. het handhaven
van de in artikel 195 d, eerste en tweede lid, WvSv besloten liggende afbakening
van misdrijven ten aanzien waarvan een bevel tot DNA-onderzoek kan worden
gegeven. Het heeft deze leden bevreemd dat de regering het minder belastende
karakter van het afnemen van wangslijmvlies – en daarmee een mindere
mate van inbreuk maken op de lichamelijke integriteit – enerzijds hanteert
als argument voor het afschaffen van de inschakeling van de rechter-commissaris
bij vrijwillige medewerking aan DNA-onderzoek én voor het creëren
van de mogelijkheid van gedwongen DNA-onderzoek in het belang van het onderzoek
(minder zware subsidiariteitsnorm), maar anderzijds juist de ingrijpendheid
van de onderzoeks-techniek als argument naar voren brengt om deze voor zwaardere
delicten te reserveren. Ook al gezien het feit dat misdrijven met een minder
zware strafbedreiging bijdragen aan een gevoel van onveiligheid bij mensen,
zeker indien zij niet worden opgehelderd, is er alle reden de mogelijkheid
om DNA-onderzoek toe te passen te verruimen nu daarmee tot een effectievere
opsporing kan worden gekomen.Zo laat het inbraak pilot-project (Midden- en West-Brabant en Utrecht)
zien dat niet alleen bij veel onopgeloste zaken dezelfde dader betrokken is,
maar dat ook in een aantal gevallen de dader zelf van een aantal serie delicten
kon worden getraceerd.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering van wie de adviezen afkomstig
zijn, waarin «van verschillende kanten» wordt bepleit de mogelijkheid
om een bevel tot DNA-onderzoek te geven bij méér misdrijven
te introduceren.Zeker nu de eis van ernstige bezwaren die tegen de verdachte zijn gerezen
blijft gehandhaafd vragen deze leden de categorie misdrijven waarbij het bevel
tot DNA-onderzoek kan worden gegeven opnieuw te bezien. Wat verzet zich tegen
het voorstel de ondergrens te leggen bij alle misdrijven waarvoor voorlopige
hechtenis mogelijk is? De leden van de CDA-fractie vermogen niet in te zien waarom de regering
vasthoudt aan de hoge grens van delicten waarop 8 jaar of meer staat. Deze
keuze is nodeloos beperkend en komt op hen arbitrair over. Kan de regering
gemotiveerd aangeven waarom de grens van 8 jaar – met uitzonderingen –
gehandhaafd blijft. Is de grens van 8 jaar of meer een internationaal gebruikelijke?
Bij welke misdrijven kan in de landen om ons heen DNA-onderzoek worden gevorderd?
Kan de regering tevens aangeven welke organisaties hebben geadviseerd het
aantal misdrijven waarvoor een DNA-onderzoek kan worden gelast uit te breiden?
De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat sedert de totstandkoming van de
DNA-wetgeving de geloofwaardigheid van de rechtshandhaving verder onder druk
is komen te staan. Ophelderingspercentages van misdrijven, vooral voor wat
betreft inbraken, de afgelopen jaren bijzonder laag geweest. In de toepassing
van DNA-onderzoek zit een uitgelezen mogelijkheid om de ophelderingspercentages
te verhogen. Voorbeelden in met name Groot Brittannië wijzen dit uit.
Ook een pilot-project in midden en West-Brabant heeft tot opvallende resultaten
geleid. De conclusie van die pilot luidt: «het bepalen van DNA-profielen
bij inbraken en het opnemen van het DNA-profiel in de DNA-profielen registratie
levert derhalve een significante verhoging op van het ophelderingspercentage
bij inbraken.» De leden van de CDA-fractie zouden gaarne toegelicht
zien waarom deze regering, die zich uitdrukkelijk aan verbetering van de veiligheid
committeert, de beperkte inbreuk op de persoonlijke integriteit van het afnemen
van wangslijmvlies van een verdachte tegen wie «ernstige bezwaren»
bestaan zwaarder laat wegen dan het verhogen van het ophelderingspercentage
van misdrijven.De leden van de fractie van D66 achten het teleurstellend dat de regering
in het onderhavige wetsvoorstel de mogelijkheden om een bevel tot DNA-onderzoek
te geven niet bij meer misdrijven introduceert. Door dit standpunt vindt er
geen wezenlijke verruiming van het DNA-onderzoek plaats. De grens blijft liggen
bij misdrijven waarop een gevangenisstraf van acht jaar of meer is gesteld
en bij een aantal met name genoemde misdrijven, waaronder alle zedenmisdrijven
waarop zes jaar detentie staat.De leden van de fractie van D66 achten het gewenst dat verdachten, die
in verzekering of voorlopige hechtenis worden genomen, verplicht kunnen worden
DNA-materiaal af te staan. DNA-onderzoek moet dus mogelijk worden bij delicten
waarop een lagere strafmaat staat. De onderbouwing van de regering om dit
niet te doen achten de leden van de fractie van D66 te mager.De regering acht DNA-onderzoek niet vergelijkbaar met een vingerafdruk.
Kan de regering nog eens uitgebreid op deze stelling ingaan? Met name de term
«betrekkelijk ingrijpend», met betrekking tot het afnemen van
DNA-materiaal, doet overdreven aan nu door een verfijnde techniek DNA-materiaal
kan worden verkregen door een kleine hoeveelheid wangslijmvlies met een wattenstaafje
uit de mond te halen of een haar ter beschikking te stellen. Een volstrekt
pijnloze situatie die naar de mening van de leden van D66-fractie niet als
«betrekkelijk ingrijpend» kan worden gekwalificeerd. Tevens is
het naar de mening van de leden van de D66-fractie geen ingrijpende inbreuk
op de privacy. De DNA-print geeft namelijk geen enkele informatie over de
persoon van wiens celmateriaal een print is vervaardigd. Kan de regering deze
term in dit verband nader toelichten? De leden van de D66-fractie verzoeken
de regering de achtjaar grens uit de wet te halen. Op dit punt overwegen zij
het wetsvoorstel te amenderen, indien de regering niet zelf tot wijziging
overgaat.De leden van de GroenLinks-fractie zijn met de regering van mening, dat
DNA-onderzoek een te ingrijpend dwangmiddel blijft om het bij meer misdrijven
dan thans al mogelijk, dan wel bij het ontbreken van ernstige bezwaren
tegen de verdachte, mogelijk te laten zijn. Zij stemmen in met de afweging
die de regering op dit punt maakt.De leden van de SP-fractie stemmen in met het oordeel van de regering
om de misdrijven waarbij DNA-onderzoek mogelijk is niet uit te breiden.De leden van de fracties van de RPF en het GPV stellen vast dat afgedwongen
DNA-onderzoek nog steeds wordt gekoppeld aan relatief zware misdrijven. Zij
vragen of, waar de methode van het verkrijgen van lichaamsmateriaal minder
ingrijpend en belastend is geworden, dit geen consequenties moet hebben voor
het moment waarop afnemen van lichaamsmateriaal mag plaatsvinden. In navolging
het korpsbeheerdersberaad vragen zij of in die zin, (nog) meer dan voorheen,
DNA-onderzoek niet te vergelijken is met ander normaal recherche-onderzoek
als het nemen van vingerafdrukken en het nemen van foto's. Bovendien lijkt
het deze leden in de rede te liggen afgedwongen DNA-onderzoek in meer gevallen
toe te staan, omdat van deze beperking in de artikelen 195a en 151a immers
ook geen sprake is.Deze leden constateren dat geen uitbreiding van de misdrijven, bij welker
verdenking DNA-onderzoek kan worden bevolen, wordt voorgesteld. Nu in de memorie
van toelichting wordt erkend dat het afnemen van wangslijmvlies minder ingrijpend
is dan het afnemen van bloed, rijst de vraag of dit gegeven geen reden kan/moet
zijn om minder strikt vast te houden aan de oorspronkelijk omschreven categorie
zware delicten. Wat is de reactie op het voorstel van het Korpsbeheerdersberaad
en de Raad van Hoofdcommissarissen om DNA-onderzoek als opsporingsmiddel in
te zetten als er – op het moment van inverzekeringstelling – sprake
is van een verdachte van een strafbaar feit waarop voorlopige hechtenis is
toegestaan? 8. De DNA-registratieDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering méér inzicht
te verschaffen over de inhoud van de AMvB m.b.t. DNA-registratie, zoals hij
zich die voorstelt. Niet duidelijk is in de Memorie van toelichting aangegeven
onder welke beperkingen en op welke wijze opslag, maar ook verwerking van
DNA-profielen zullen plaatsvinden; zo is bijvoorbeeld ook niet helder of met
aparte registratie van DNA-profielen van sporen en van DNA-profielen van verdachte
zal worden gewerkt, of DNA-profielen uit sporen worden verwijderd na koppeling
aan een verdachte en opheldering van het misdrijf; en indien dit het geval
is, op welk moment dan. Niet duidelijk is of DNA-profielen van verdachte na
gedwongen DNA- onderzoek bewaard blijven indien het onderzoek de verdenking
niet bevestigt (maar ook overigens de zaak niet wordt opgehelderd, terwijl
bijvoorbeeld DNA-profiel van die verdachte wel overeenkomt met DNA- profiel
van sporen). Meer in het algemeen vragen zij of en zo ja, wanneer DNA-profielen
van verdachten uit de registratie worden verwijderd wanneer er geen veroordeling
volgt, maar de zaak onopgehelderd blijft.Deze leden herhalen de vraag waarom niet in de wet zelf de beperking wordt
opgenomen t.a.v. het vastleggen van DNA-profiel van getuigen en slachtoffer
in de registratie. De leden van de PvdA-fractie vragen meer duidelijkheid
over de positie van mensen die meewerken aan een DNA-mass-screening: worden
zij allen gedurende het onderzoek voor potentiële verdachten gehouden
en blijft hun DNA-profiel in de registratie opgenomen zolang het misdrijf
waarom het gaat niet is opgehelderd?Deze leden vragen ook of de overgang van de Wet Persoonsregistratie naar
de Wet bescherming persoonsgegevens nog belangrijke gevolgen heeft voor het
toepasselijke regime. Wat zijn de gevolgen van het als politieregister vorm
geven? Nu het de bedoeling is te komen tot internationale uitwisseling van DNA-profielen,
om te beginnen in Europees verband, vragen de leden van de PvdA-fractie hoe
één en ander in de andere lidstaten is, respectievelijk zal
worden geregeld. Hebben de andere lidstaten nationale DNA-databanken; welke
landen betreft dit? Matchen de systemen? Hoe is de privacy geregeld? Op welke
wijze wordt rekening gehouden met het feit dat de frequentie van een profiel
per populatie kan verschillen?In de afweging van de belangen van de verdachte mag niet aan het belang
van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer worden voorbijgegaan. Strijd
met dit belang hangt nauw samen met de aard van de gegevens en de wijze van
verwerking daarvan. Kan de regering aangeven welke uitgangspunten hij zal
hanteren bij het inrichten van de AMvB waarin dit geregeld zal worden? Belangrijk
is het om hierbij in te gaan op de vraag welke gegevens mogen worden gekoppeld
aan een bepaald profiel. Wil de regering daarnaast ingaan op de vraag wie
toegang mag hebben tot de opgeslagen gegevens? Kan hierbij aansluiting worden
gezocht bij de opvatting dat het hanteren van een dwangmiddel een opsporingstaak
is en dus zou moeten worden uitgevoerd door daarvoor speciaal aangewezen opsporingsambtenaren
van bijvoorbeeld het CRI?Een vraag die hiermee verband houdt, is de vraag wie in het DNA-register
mag worden opgenomen. Daarbij moet een onderscheid worden gemaakt tussen vrijwillige
en gedwongen opname. Kunnen alleen verdachten worden opgenomen in het register
of gaat het juist om onherroepelijk veroordeelden? Hoe vindt de verwijdering
plaats van opgenomen profielen? Hoelang na de melding mag een profiel opgeslagen
blijven? Voor welk doel mag een profiel worden opgenomen in het register?
Is dit beperkt tot opsporing van bestaande delicten of mag dit ook ten behoeve
van toekomstige delicten? Streeft de regering naar een vergelijkbaar register
als het vingerafdrukken register?De regering schrijft in de memorie van toelichting in Europees verband
voorstellen te hebben gedaan om op dat niveau een uitwisseling van DNA-profielen
mogelijk te maken. De leden van de CDA-fractie verzoeken concreet aan te geven
wat zij heeft voorgesteld, en wat de stand van zaken is met betrekking tot
deze voorstellen. Wordt er gewerkt aan een Europees initiatief? Zo ja, wanneer
kunnen hiervan resultaten worden verwacht? Kan de regering aangeven of en
zo ja in hoeverre thans reeds op Europees niveau sprake is van de uitwisseling
van DNA-gegevens? Hoe wordt door de Nederlandse justitie omgegaan met een
verzoek van een buitenlandse autoriteit naar DNA-gegevens?De leden van de CDA-fractie merken op dat momenteel bij de Tweede Kamer
in behandeling is de wet bescherming persoonsgegevens (Kamerstuk 25 892)
Kan de regering aangeven in hoeverre deze wet gevolgen heeft voor de inrichting
van het DNA-register?In de memorie van toelichting acht de regering het onwenselijk dat de
registratie van DNA-profielen slechts op beperkte schaal plaatsvindt. De wetswijziging
zal bewerkstelligen dat meer DNA-profielen zullen worden opgeslagen. De leden
van de fractie van D66 achten het wetsvoorstel op dit punt nog te beperkt
en niet goed uitgewerkt.Zo besteedt het wetsvoorstel geen aandacht aan waar deze DNA-profielen
opgeslagen dienen te worden. Acht de regering het Gerechtelijk Laboratorium
in Rijswijk daartoe geschikt? Op welke manier wil de regering er zorg voor
dragen dat er voldoende capaciteit aanwezig is? Welke waarborgen biedt het
huidige wetsvoorstel, dat een onschuldige ver- dachte, waarvan een DNA-profiel
is opgemaakt, weer wordt verwijderd uit de databank? Welke gevolgen heeft
de overgang van de Wet persoonsregistraties naar de Wet bescherming
persoonsgegevens voor het op de DNA-registratie toepasselijke regime? Voorts
stelt de regering dat door een redactionele wijziging van artikel 195a, de
mogelijkheid ontstaat de registratie als politieregister vorm te geven. De
leden van de fractie van D66 zouden van de regering een toelichting willen
hebben wat de achtergrond hiervan is en welke gevolgen dit kan hebben?Uitwisseling van DNA-profielen in Europees verband is met name mogelijk
als ook Nederland beschikt over een databank met voldoende DNA-profielen.
De leden van de fractie van D66 zijn benieuwd welke initiatieven de regering
heeft genomen om te komen tot een Europese uitwisseling van DNA-profielen.
Hoe is de wetgeving omtrent de databanken van andere Europese landen? De D66-fractie
stelt voor dat er een Europese kwaliteitsstandaard komt om de DNA-profielen
te waarborgen? Wil de regering daarop reageren?De leden van de GroenLinks-fractie menen, dat in de wet zelf in elk geval
moet worden vastgelegd dat noch het celmateriaal, noch de DNA-profielen van
niet (meer) verdachte personen bewaard mogen worden. Gegeven de gevoeligheid
en het specifieke karakter van de onderhavige persoonsgegevens, ligt naar
het oordeel van deze leden op deze materie toegesneden wetgeving, die past
binnen het kader dat de toekomstige Wet bescherming persoonsgegevens biedt,
meer voor de hand dan nadere regelgeving bij algemene maatregel van bestuur.De leden van de GroenLinks-fractie hebben behoefte aan een toelichting
op de consequenties van vormgeving van de DNA-registratie als een politieregister.De leden van de SP-fractie vragen de regering een nadere uitleg te geven
van de wettelijke garanties dat DNA-profielen van getuigen en slachtoffers
niet in de DNA-databank zullen worden opgenomen. Kan hij bovendien aangeven
hoe deze mensen kunnen controleren dat zij niet in de databank zijn opgenomen?Daarnaast vragen de leden zich af hoe dit is geregeld voor verdachten,
veroordeelden en gewezen verdachten. Kan de regering nader uitleggen wat hun
rechten zijn in het geval hun DNA-profiel in een databank is opgenomen en
hoe lang hun DNA-profiel daar in blijft? 9. Het besluitDe leden van de PvdA-fractie hebben zich erover verbaasd dat in de Memorie
van toelichting met geen woord wordt gerept over de uitvoeringsaspecten. De
mogelijkheden die het wetsvoorstel biedt van (de resultaten van) DNA-onderzoek
in ruimere mate gebruik te maken en het voornemen van de regering deze onderzoeksmethode
minder restrictief in te zetten dan voorheen zullen er zeker toe leiden dat
het Gerechtelijk Laboratorium, maar wellicht ook het onderzoeksinstituut te
Leiden waar DNA-onderzoek t.b.v. strafzaken mag worden verricht, met capaciteitsproblemen
te kampen zal krijgen. Hoe schat de regering deze problematiek in? Welke extra
voorzieningen zijn noodzakelijk, indien het inbraak pilot-project landelijk
navolging zou krijgen? III ARTIKELSGEWIJZE BEHANDELING ARTIKEL I Artikel 151 aDe leden van de PvdA-fractie vragen, nu de betrokkenheid van een arts
bij het afnemen van wangslijmvlies niet vereist zal zijn, dus noch door hem
zelf, noch onder zijn verantwoordelijkheid zal plaatsvinden, wie bepaalt of
afnemen van wangslijmvlies op medische grond niet kan plaatsvinden. Ligt het
niet voor de hand om, zoals t.a.v. art. 195 d wordt voorgesteld, het oordeel
over de vraag of het wangslijmvlies geschikt materiaal oplevert met uitsluiting
van anderen aan de (verantwoordelijkheid van de) arts toe te vertrouwen; ook
degene die vrijwillig aan onderzoek meewerkt (slachtoffer, getuige, verdachte)
is er immers bij gebaat dat een juiste beoordeling over de geschiktheid van
het wangslijmvlies plaatsvindt.Artikel 151a, zesde lid WvSv, bepaalt dat DNA-profielen onder beperkingen,
te stellen bij algemene maatregel van bestuur, worden opgenomen in een registratie.
De leden van de fractie van D66 vinden het belangrijk om op de hoogte te worden
gebracht van deze beperkingen die met betrekking tot de registratie zullen
worden gesteld. Kan de regering meer inzicht verschaffen in de inhoud van
de algemene maatregel van bestuur? Volgens het voorgestelde artikel 151a WvSv
kan ook een niet verdachte, bijvoorbeeld een getuige, lichaamsmateriaal afstaan.
Hoe wordt de opslag, registratie en vernietiging van dit materiaal geregeld?
De leden van de fractie van D66 vinden de regeling, zoals die in de algemene
maatregel van bestuur vervat zal worden van zodanig belang, dat hun voorkeur
uitgaat naar een zogenaamde voorhangprocedure, zodat de Tweede en Eerste Kamer
de gelegenheid hebben op de inhoud ervan terug te komen bij gebleken meningsverschil
met de regering. Hoe staat de regering hier tegenover? Indien positief, dan
zou aanpassing van lid 9 bij nota van wijziging in de rede liggen.Lid 2 geldt slechts in de situatie, dat slechts één verdachte
bekend is. De leden van de GroenLinks-fractie zijn benieuwd naar de procedure
die de regering voorstaat, indien meerdere verdachten bekend zijn.Lid 4 schrijft voor dat de officier van justitie een verzoek om een contra-expertise
inwilligt, «als daarvoor voldoende celmateriaal beschikbaar is».
Deze bepaling lijkt de leden van de GroenLinks-fractie overbodig, gelet op
het bepaalde in lid 2.Tegenonderzoek op verzoek van de verdachte wordt door die verdachte betaald.
Nu is dit bedrag bepaald op 300,–. De leden van de fracties van RPF
en het GPV willen graag weten of hier nog een wijziging in komt? Welke wijzigingen
zijn overigens voorzien bij de regelingen in de uitvoeringssfeer? Artikel 195dArtikel 195d, zesde lid WvSv, bepaalt dat afname van bloed op bevel van
de rechter-commissaris door een arts plaatsvindt. Nu de afname van wangslijmvlies
minder medische kwalificaties vereist, stelt de regering voor dit lid te wijzigen
door wangslijmvlies onder verantwoordelijkheid van een arts te laten afnemen.
In een algemene maatregel van bestuur zal worden neergelegd welke personen
onder de verantwoordelijkheid van een arts wangslijmvlies mogen afnemen. Aan
welke categorie personen denkt de regering hierbij? Is de betrokkenheid van een arts nog wel noodzakelijk, nu het afnemen
van wangslijmvlies niet gezien kan worden als een medische behandeling? ARTIKEL IIDe leden van de PvdA-fractie gaan ervan uit dat de inwerkingtreding slechts
kan geschieden samen met de AMvB(s). Zij herhalen hun vraag, reeds bij de
memorie van antwoord duidelijkheid te krijgen met betrekking tot de inhoud
van de nadere regeling.Is het tijdstip van inwerkingtreding van de wet mede afhankelijk van de
ingevolge dit wetsvoorstel vereiste totstandkoming van algemene maatregelen
van bestuur? IV OVERIGE OPMERKINGENNaarmate het gebruik van DNA-onderzoek zal toenemen, zal een groter beslag
worden gelegd op de capaciteit die hiervoor beschikbaar is. Daarnaast zal
een succesvolle toepassing in de hele strafrechtelijke keten doorwerken. Kan
de regering inzicht geven in de uitvoeringsaspecten, de capaciteitsproblemen
bij het gerechtelijk laboratorium en de financiële gevolgen die met de
beoogde verruiming gemoeid zijn?Van invloed op het beslag dat DNA-onderzoek legt op de strafrechtsketen
is onder andere de zeer ruim opgezette besluitvormingsketen. Waar mogelijk
zou moeten worden gestreefd naar vereenvoudiging hiervan. De VVD stemt daarom
in met het onder verantwoordelijkheid van een arts laten verzamelen van wangslijmvlies
waarbij de arts niet zelf aanwezig hoeft te zijn. Ziet de regering mogelijkheden
om dezelfde ambtenaren die een vingerafdruk mogen nemen ook toe te staan wangslijmvlies
te verzamelen? Wel vraagt de VVD zich ondermeer af of het noodzakelijk is
dat naast de mogelijkheid tot het laten verrichten van een contra-expertise
er ook de mogelijkheid moet zijn tot het laten bijwonen van het DNA- onderzoek
door een door de verdachte aangewezen deskundige overeenkomstig de bepaling
van artikel 232 WvSv. Is de regering bereid bij het opstellen van de AMvB
rekening te houden met de bevindingen die zijn opgedaan met het proefproject
in Utrecht en Breda met name waar het gaat om de mogelijkheid tot het doorvoeren
van vereenvoudigingen in uitvoering? De VVD-fractie denkt hier bijvoorbeeld
aan zaken als een vereenvoudiging van de vele contacten tussen gerechtelijk
laboratorium, officier van justitie, rechter-commissaris enz.Wordt, tenslotte, bij de inrichting van de AMvB ook rekening gehouden
met afstemming met de gehanteerde werkwijze in andere landen van de Europese
Unie? Dit met oog op het mogelijk maken van internationale rechtshulp. Waar
in toenemende mate spraken is van grensoverschrijdende criminelen, daar zal
meer behoefte bestaan aan het wederzijds gebruik maken van elkaars DNA-bestanden.
Welke stappen onderneemt de regering om binnen het verband van de Europese
Gemeenschap te komen tot nauwere samenwerking?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het gebruik van DNA- profielen
een steeds geaccepteerder middel bij de opsporing van strafbare feiten zal
worden. Deze ontwikkeling staat, ook buiten het kader van het strafrecht,
niet stil. Zij wijzen hierbij naar het voorstel van staatssecretaris Cohen
om bij gezinshereniging DNA-onderzoek te doen. Gelet op deze ontwikkeling
vragen de leden van de CDA-fractie de regering of deze wet wel voldoende met
de ontwikkelingen mee gaat. Loopt deze wet, die nog zo strikt is waar het
de toepassing van DNA-profielen betreft, niet achter de maatschappelijke
en technologische ontwikkeling en aan? De leden van de CDA-fractie vrezen
dat deze wet binnen enkele jaren reeds opnieuw zal moeten worden aangepast,
wanneer de mogelijkheden van het gebruik van DNA bij de opsporing niet optimaal
worden benut. De leden van deze fractie vragen de regering hier op in te gaan.De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering nader in te gaan op
de uitvoeringsaspecten van deze wet. Verwacht mag worden dat jaarlijks meer
DNA-onderzoeken zullen plaatsvinden. Kan de regering een inschatting maken
van de toename van het aantal onderzoeken. Is er voldoende capaciteit om een
dergelijke toename op te vangen. Welke extra kosten zal de invoering van deze
wet met zich meebrengen?Wat betreft de mogelijke gevolgen van het wetsvoorstel voor het aantal
DNA-onderzoeken dat jaarlijks zal worden uitgevoerd, bevat de toelichting
nauwelijks enige informatie, zo constateren de leden van de SGP-fractie. Kan
ingegaan worden op de te verwachten jaarlijkse groei, op de beschikbare onderzoekscapaciteit
en de daarmee alsmede met de contra-onderzoeken gepaard gaande kosten?De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier voor dit verslag,Jonker XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66),
ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), O. P. G. Vos
(VVD), Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA), Niederer
(VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van der Staaij (SGP),
Wijn (CDA), Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA),
Van Vliet (D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA),
Barth (PvdA), De Graaf (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van
den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA),
Passtoors (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De
Vries (VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA), Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26271-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl