Cultuurnota 2001-2004; Verslag nota-overleg over de Cultuurnota 2001-2004: Cultuur als confrontatie, tussen de vaste commissie en de staatssecretaris OCW
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27432, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27432 nr. 22

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en WetenschappenEerste termijn van de zijde van de commissieEerste termijn van de zijde van de regeringEerste termijn van de zijde van de commissie
over specifieke onderdelenEerste
termijn van de zijde van de regering over specifieke onderwerpenTweede termijn van de zijde van de commissieTweede termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27432Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 325 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 432Cultuurnota 2001-2004nr. 22VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 16 november 2000De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 13 november 2000 overleg gevoerd met staatssecretaris Van
der Ploeg van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de Cultuurnota 2001–2004:
Cultuur als confrontatie (27 432).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van der HoevenDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Coenen Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en WetenschappenMaandag 13 november 2000 11.15 uurDe voorzitter: Van der HoevenAanwezig zijn 6 leden der Kamer, te weten:Belinfante, Nicolaï, Dittrich, Visser-van Doorn, Halsema en Van Bommel,alsmede de heer Van der Ploeg, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen.Aan de orde is de behandeling van:de Cultuurnota
2001-2004: Cultuur als confrontatie (27432).De voorzitter:Ik deel de leden mede dat de heer Stellingwerf wegens familieomstandigheden
verhinderd is, deze vergadering bij te wonen. Het was de bedoeling dat hij
het woord zou voeren namens de fracties van RPF/GPV en SGP. De inbreng van
deze fracties zal in ieder geval bij het eerste gedeelte van dit overleg moeten
worden gemist, omdat de heer Van der Vlies bij een ander overleg aanwezig
dient te zijn.Afgesproken is dat begonnen zal worden met een algemene inleiding. Alle
woordvoerders zullen hierbij het woord voeren. Na het antwoord van de staatssecretaris
gaan wij verder met een ronde waarin specifieke onderwerpen aan de orde mogen
worden gesteld, wederom gevolgd door het antwoord van de staatssecretaris.
Na de dinerpauze zullen wij ten slotte een tweede termijn houden met daarin
zowel algemene als specifieke onderwerpen.De spreektijden zijn bekend. De fracties zijn vrij om hun spreektijd naar
believen in te delen. Ik wijs er wel op dat ik zal controleren dat er niet
te veel spreektijd wordt gebruikt. De woordvoerders zullen het woord krijgen
in de volgorde van de grootte van de fracties.Eerste termijn van de zijde van de commissieMevrouwBelinfante(PvdA)Mevrouw de voorzitter! Allereerst wil ik een beeld rechtzetten dat de
afgelopen dagen in de pers is geschetst. Dat is het beeld als zou de fractie
van de Partij van de Arbeid negatief tegenover deze Cultuurnota zou staan.
Ik hecht eraan om aan het begin van mijn bijdrage al duidelijk te zeggen dat
dit absoluut niet het geval is.Dat er overleg is gevoerd met de coalitiepartners, komt in dit huis wel
vaker voor, sterker nog: dat is altijd de eerste route die wordt genomen.
Een en ander betekent niet dat dit debat al volledig is dichtgetimmerd. Tenslotte
zijn wij hier om met elkaar en met de staatssecretaris van gedachten te wisselen.
Deze dag moet dan ook daaraan worden besteed. Pas vanavond zal de beslissing
vallen over de vraag hoe wij verder gaan.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wat mevrouw Belinfante zegt, betekent dat er, in tegenstelling tot de
berichten die via de pers tot mij gekomen zijn, geen vast compromis ligt van
de coalitiepartners.MevrouwBelinfante(PvdA)Mevrouw Halsema weet nog beter dan ik dat niets zo verstandig is als vooruitzien
als je wenst te regeren. Ook dat is in dit huist niet ongebruikelijk.MevrouwHalsema(GroenLinks)Er ligt dus wel een dichtgespijkerd compromis van de coalitiepartners?MevrouwBelinfante(PvdA)Ik hoef niet meer te zeggen dan ik nu heb gedaan.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat moet mevrouw Belinfante wel, want haar woorden impliceren dat concurrerende
voorstellen van de oppositiepartijen bij voorbaat niet op haar steun kunnen
rekenen. Als er sprake is van een dichtgespijkerd compromis wordt de rol van
de oppositie en van het parlement wel enigszins kwetsbaar.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik heb de indruk dat mevrouw Halsema dit verhaal in deze zaal wel vaker
heeft gehouden. Ik kan mij verder zeker niet aan de indruk onttrekken dat
het voorstel van mevrouw Halsema voor mijn partij in ieder geval niet aanvaardbaar
is.MevrouwHalsema(GroenLinks)Waarom zegt mevrouw Belinfante dan dat zij de antwoorden wil afwachten
en een debat wil voeren? Eigenlijk zegt zij nu met zoveel woorden dat zij
haar mening al heeft gevormd en dat zij daarover een compromis heeft gesloten.
Als dat zo is, zit de oppositie eigenlijk alleen maar voor de versiering bij
dit debat.MevrouwBelinfante(PvdA)Het enige wat ik tot nu toe heb gezegd, is dat de voorstellen die mevrouw
Halsema in de krant heeft gelanceerd, voor mijn fractie niet aanvaardbaar
zijn. Meer heb ik niet gezegd. Als zij andere voorstellen inbrengt dan die
in de krant hebben gestaan, ben ik daar benieuwd naar.Voorzitter! "Logica brengt je van A naar B. Verbeelding brengt je overal."
Deze twee korte regels zijn van Albert Einstein. Het is zo paradoxaal
als de kunst zelf, want het is logisch om te denken dat de logica je van A
naar B brengt. Hoe het met de verbeelding zit, is echter niet zo eenvoudig
aan te geven. Een beleid formuleren en een kader scheppen waarin die verbeelding,
de kunsten en de cultuur, zich moet ontwikkelen – beleid dat je uiteindelijk
van A naar B moet voeren– is dan ook een buitengewoon ingewikkelde bezigheid.
Toch moeten wij ons daar vandaag mee bezighouden. Wij spreken vandaag over
de Cultuurnota 2001-2004 die gebaseerd is op het advies van de Raad voor cultuur
van de "schaerste en de overvloet". Van de 754 aanvragen werden er 305 gehonoreerd,
21 instellingen kregen minder subsidie en van 33 instellingen werd de subsidie
beëindigd. Dat wil zeggen dat meer instellingen dan ooit binnen de Cultuurnota
een plek hebben gekregen.Over de verschillende sectoren spreken wij in het tweede gedeelte van
deze eerste termijn, zoals de voorzitter al gezegd heeft. Nu ga ik in op meer
algemene punten die wat de PvdA betreffen een richting moeten aangeven naar
de toekomst. Daarbij gaat het over een aantal onderdelen: over achterstand
en nieuw beleid, over de groei van het cultuurbudget naar 1% van de netto
rijksuitgaven, over culturele infrastructuur en gedifferentieerde regionalisering
en over de functies van de Raad voor cultuur.Ik wil beginnen met de inzet van de staatssecretaris. Hij heeft in de
afgelopen tijd een grote hoeveelheid kritiek over zich heen gekregen en de
PvdA is van oordeel dat dit niet terecht is. De cultuur heeft in de afgelopen
decennia een veel verstrekkender plaats in de samenleving ingenomen en heeft
ook veel meer invloed verworven dan voordien het geval was. Stap voor stap
komen wij in de richting van het ideaal van de sociaal-democratie, namelijk
dat cultuur van de beste kwaliteit terug te vinden is tot in de haarvaten
van de samenleving. Culturele planologie is bij uitstek een deel van de cultuur
dat van belang is voor iedereen, want iedereen woont in een stad of dorp en
rijdt door het landschap van de ene plek naar de andere. Voor iedereen in
deze samenleving heeft culturele planologie dan ook een functie. Wij steunen
de inzet van de nota Belvedere.Om de haarvaten van de samenleving te bereiken, moet je op zoek naar nieuwe
wegen. Het uitgangspunt van de staatssecretaris, namelijk het goede populair
maken en het populaire beter, kan de fractie van de PvdA dan ook geheel onderschrijven.
Het door de staatssecretaris aangaan van de confrontatie – niet voor
niets heet de nota "Cultuur als confrontatie" – is moedig geweest. Door
sommige betrokkenen is deze echter als een bedreiging ervaren en soms zelfs
als een diskwalificatie, terwijl de erkenning van een veranderende samenleving
dat helemaal niet hoeft te zijn. Het is eerder een verrijking, een versterking
van de culturele rijkdom in diversiteit.Wat zien we? Steeds meer festivals, evenementen en jongerenuitbureaus
worden door het hele land heen geïnitieerd. Er was afgelopen zaterdag
in Amsterdam een museumnacht en ik heb nog nooit zoveel fietsen voor het Rijksmuseum
zien staan.Het doelgroepenbeleid voor migranten en nieuwe groepen in de samenleving
ondersteunen wij van harte. Culturele diversiteit ontwikkelt zich nu. Daarvoor
is nu 6% van de podiumgelden bestemd, wat in de buurt komt van het seven percent
solution pamflet. De vraag laat zich stellen hoe het komt dat een dergelijk
bescheiden percentage zo'n beroering teweeg heeft gebracht.Het Atanaproject voor hoog opgeleide bestuurders in de cultuurwereld,
migranten of allochtonen, is zo'n succes dat er meer aanvragen voor bestuursleden
zijn dan cursisten. De Phenix Foundation wordt gestart. Daarbij staat professionalisering
voorop. De archievenkoepel DIVA begint zijn digitaliseringsproject met de
inwoners van Nederland, waaronder begrepen alle migranten vanaf 1830. Mijn
vraag in dit verband aan de staatssecretaris is: hoe zit het met een instituut
voor Arabische cultuur en hoe zit het met de nieuwe podia in Amsterdam-Zuidoost?De activiteiten in het onderwijs, zoals Cultuur en School, worden door
ons van harte ondersteund. Doordat de cultuurvouchers nu ook ter beschikking
zijn voor het gehele voortgezet onderwijs, inclusief het VMBO, is voor iedereen
in het voortgezet onderwijs de mogelijkheid opengesteld om culturele uitingen
te bezoeken. Dat verheugt ons. Uit onderzoeken is de afgelopen jaren gebleken,
dat muziek taalvaardigheid bevordert, dat ruimtelijk inzicht door creatieve
vakken verbeteren kan en dat het leerproces door creatieve culturele activiteiten
wordt bevorderd. Wij zijn blij dat het vak CKV is ingevoerd. Wij hopen dat
het zal bijdragen aan de vorming van creatieve en veelzijdige mensen, omdat
onze snelle technologische samenleving daar meer en meer behoefte aan heeft.In het primair onderwijs, op de basisschool, is in kerndoelen vastgelegd
dat cultuurvakken door een vakdocent kunnen worden gegeven, maar dat is nog
niet overal het geval. Op 25% van de scholen wordt volgens onze informatie
eigenlijk niet zoveel aan cultuur gedaan. Zou de staatssecretaris kunnen vragen
om een inspectierapport over de wijze waarop de basisscholen cultuuronderwijs
geven? Immers, het inzetten van vakleerkrachten kan het lerarentekort helpen
verminderen en bovendien voor die autonome kunstenaars een deel van hun inkomen
garanderen.Ten slotte is er het essay over technologie en cultuurbeleid, dat de staatssecretaris
heeft laten schrijven in het kader van de Cultuurnota. Het kan als basis dienen
voor een verdere culturele invulling van dit nieuwe medium, dat voor de Partij
van de Arbeid belangrijk is, omdat het het brengen van de cultuur naar de
haarvaten van de samenleving nog een stap dichterbij brengt. Wij verwachten
dat de nieuwe media binnen niet al te lange tijd bij iedereen thuis aanwezig
zullen zijn. De wereld van individualisering, van internet, vraagt een nieuw
interpretatiekader. Wij stellen hogere kwaliteitseisen aan ons leven en dus
ook aan de cultuur. Cross over, fusion en andere vermengingen van nieuwe en
oude cultuurvormen dienen zich overal aan. Wij leven in een tijd vol veranderingen.
Wij zijn blij dat in de nota daar ook ruimte voor is gemaakt.Voorzitter! Zaterdag in de vroege avond heb ik namens u een petitie in
ontvangst genomen met 60.000 handtekeningen uit het veld en van publiek, waarin
gevraagd wordt om een onmiddellijke budgetvermeerdering van 150 mln. en een
incidenteel bedrag van 25 mln. Ik heb er behoefte aan om even bij deze petitie
stil te staan. Als wij spreken over schaarste en overvloed, bedoelen
wij dat er een overvloed aan kunst- en cultuuruitingen bestaat, dat creativiteit
bloeit, maar dat er op een of andere manier te weinig geld van overheidswege
is om die overvloed naar behoren te betalen. Deze overvloed is in tijden van
bezuinigingen ontstaan. Kunst en cultuur, creativiteit, staan niet stellen
en trekken zich niets aan van hoog- en laagconjunctuur. Het is de bezetenheid
van degenen die ermee bezig zijn die drijft. Vanaf de jaren tachtig, in de
jaren van de bezuinigingen, heeft het departement veel nieuwe initiatieven
alleen maar kunnen steunen door de gelden voor de prijscompensatie niet aan
de instellingen uit te keren. Dat betekent dat de solidariteit van het veld
zelf de huidige overvloed mogelijk heeft gemaakt, evenals de al gerealiseerde
verbeteringen in de arbeidsvoorwaarden voor de podiumkunsten en de dans.Ook zijn vanaf de jaren tachtig nieuwe financieringen als giften en sponsoring
veel gewoner geworden dan vroeger. Zij vormen een deel van de cultuurbudgetten.
Op deze plaats wil ik zeggen, dat zonder de inzet en betrokkenheid, niet alleen
van de kunstenaars, maar ook van 50% ondersteuning van de culturele instellingen,
zoals de inspiciënten, de mensen van de boekhouding, de kleedsters en
de financiers, de bloei van de Nederlandse cultuur en kunst zoals die nu geworden
is niet mogelijk zou zijn geweest.De acties van de afgelopen maanden geven aan dat de solidariteit niet
is afgenomen, maar dat in een periode van economische bloei de achterstanden
moeten worden ingelopen. De fractie van de Partij van de Arbeid steunt dit
standpunt. Al eerder heeft fractievoorzitter Melkert aangegeven, dat het zijn
streven en het streven van de Partij van de Arbeid is, het cultuurbudget uit
te breiden van 0,7% van de rijksuitgaven naar 1%. Dat is een vermeerdering
met 300 mln.De heerVan Bommel(SP)Dat voorstel hebben wij van harte gesteund. Daar is ook een Kamermeerderheid
voor gekomen. Uiteindelijk zal die uitbreiding er wat mij betreft en wat u
betreft dus moeten komen. Kunt u nu eens een tijdspad aangeven voor het bereiken
van dat niveau? Praat u over tien jaar, vijf jaar, twee jaar?MevrouwBelinfante(PvdA)In de politiek is tien jaar een soort eeuwigheid, dus dat staat ons niet
voor ogen. Als u destijds goed hebt opgelet, hebt u gehoord dat de heer Melkert
heeft gezegd, dat indien de uitbreiding niet binnen de huidige kabinetsperiode
kan worden gerealiseerd, althans de weg daar naartoe niet zodanig kan worden
uitgezet, dat wij weten hoe het zal gaan, dit punt deel zal worden van het
verkiezingsprogramma van de Partij van de Arbeid. Ik vraag de staatssecretaris
dan ook of hij kan aangeven op welke manier hij dit plan wil realiseren. Ik
zal echter straks nader ingaan op de nog bestaande achterstanden en het nieuwe
beleid dat volgens ons gevoerd moet worden.De heerVan Bommel(SP)Dat blijft voorlopig nog onduidelijk. Nu blijkt dat ik, toen ik voor de
motie stemde, eigenlijk voor een paragraaf in het toekomstige verkiezingsprogramma
van de PvdA stemde. Als dit een goede paragraaf is heb ik daar op zich geen
moeite mee, maar ik wil nog steeds weten wat de termijn in die paragraaf wordt.MevrouwBelinfante(PvdA)Als u het ook goed voor hebt met wat wij vandaag behandelen, dan helpt
u mee dat wij de staatssecretaris scherp naar een plan vragen voor de uitvoering
van die 1%. Een dergelijk plan kan hij ons dan het komende jaar, bijvoorbeeld
in de buurt van de Voorjaarsnota, voorleggen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik hoor mevrouw Belinfante met belangstelling aan, maar ik wacht nog op
een oplossing van het probleem waarmee wij nu te maken hebben dat bestaat
uit versnippering en kaalslag bij vele organisaties die via de Cultuurnota
geld verwachten. Zij heeft de sector uitgebreid over de bol gestreken, daar
is niets mis mee, en zij heeft de staatssecretaris over zijn bol gestreken.
Zij spreekt over een langetermijnoplossing, maar nu zitten wij met een acuut
probleem. En ik ben benieuwd naar de oplossing daarvan.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik kan mij voorstellen dat u daar benieuwd naar bent, maar dit is nog
het algemene gedeelte van mijn speech. Wij willen een visie op lange termijn
neerleggen en ik kom in het tweede deel van mijn eerste termijn op de huidige
problemen terug.Het zal u duidelijk zijn dat 300 mln. niet onmiddellijk in een jaar kan
worden vrijgemaakt. Bovendien gaat het om geld van ons allemaal. Wij moeten
dus heel goed weten hoe dat wordt besteed. Het is echter duidelijk dat de
PvdA de noodzaak om de achterstanden die uit het veld zijn aangedragen weg
te werken, van harte ondersteunt. Daarnaast moet nieuw beleid uit nieuw geld
worden betaald.Waarom willen wij op een vast percentage afkoersen? Een vast percentage
betekent dat wordt aangegeven dat de overheid belang hecht aan het groeiende
belang van cultuur voor het land, de regio en de gemeenten, als een uitdrukking
van identiteit en leefkwaliteit. Een vast percentage draagt bij aan een goede
culturele infrastructuur die opnieuw tot in de haarvaten van de samenleving
doordringt. De motie-Melkert vraagt dan ook om een structurele uitbreiding
van het cultuurbudget. En nu komt de vraag waar de heer Van Bommel op zit
te wachten. Wij vragen de staatssecretaris om voor de Voorjaarsnota een plan
aan de Kamer te zenden waarin hij aangeeft op welke wijze hij deze structurele
uitbreiding tot stand wil brengen en welke prioriteiten hij daarbij voor ogen
heeft. Kan hij dit toezeggen?Een van de grote achterstanden, zoals ook de Raad voor cultuur aangeeft,
betreft de arbeidsvoorwaarden en de effecten van de nieuwe wetgeving op vooral
de podiumkunsten. De staatssecretaris gaf in de schriftelijke vragen aan dat
hij met een onderzoek bezig is. De onderzoeken naar de Pemba en de Arbowet
hebben lang geduurd en ons is nog niet duidelijk wat daarmee zal gebeuren.
In de motie op stuk nr. 18 wordt gevraagd om in de Voorjaarsnota voornemens
kenbaar te maken om de arbeidsvoorwaarden in de kunstensector te verbeteren.
Hoe staat het daarmee? Kunnen wij niet alleen een plan verwachten, maar ook
de budgetten die nodig zijn om effectief bij de Voorjaarsnota te kunnen handelen?De PvdA-fractie praat niet alleen over de CAO-voorwaarden, maar ook over
individuele kunstenaars, de slechte honorering van vertalers en literatoren,
muziekinstrumenten van musici, de problemen rond de WIW-banen in de cultuursector
die op een gegeven moment niet meer gesubsidieerd kunnen worden
de opvang van oudere musici, voorzieningen voor dansers en pensioenen en VUT-regelingen
voor museumpersoneel. Kan de staatssecretaris onderzoeken of in deze context
een plaats gevonden kan worden voor het Promenade Orkest? Dit is een orkest
voor musici die niet meer in het gewone kader van het orkestbestel functioneren,
maar nuttig werk leveren bij de begeleiding van amateurs.De volgende vraag, die daar natuurlijk bij hoort, is dan: op welke wijze
de staatssecretaris de andere achterstanden in wil lopen, zoals bij de monumentenzorg.
Immers, volgens het antwoord op de schriftelijke vragen zou dat 4 mld. moeten
zijn. Ik hoop evenwel dat het minder is. Voorts zijn er nog conserveringsproblemen
waar ook miljarden mee gemoeid zijn, en verder de huisvestingsproblemen van
de musea en de uitvoering van het Verdrag van Malta.Wat het nieuwe beleid betreft, zal vooral e-culture een belangrijke rol
spelen en grote investeringen nodig hebben, naast structurele uitbreiding
van de begroting. De erfgoedkoepels hebben al een nauwe samenwerking tot stand
gebracht voor digitalisering, ook ten behoeve van Kennisnet, maar de vraag
is hoe deze vernieuwing gerealiseerd zal worden: als er toch gedigitaliseerd
wordt, moet dat ook voor scholen uiteraard ter beschikking zijn. De raad vraagt
daarvoor 200 mln., en 50 mln. structureel, maar wat ons betreft is er behoefte
aan meer dan alleen maar het digitaliseren van collecties. Tot mijn genoegen
heb ik gezien dat er nu plannen zijn voor een tweede fase kunstvakopleiding
die zich bezig gaat houden met nieuwe media, maar er zullen ook andere opleidingen
moeten zijn die zich daar meer en meer mee bezig gaan houden. Uiteindelijk
zullen op een gegeven moment de podiumkunsten zichzelf op het net kunnen zetten.
Zou de staatssecretaris mogelijkerwijze een onderzoek kunnen laten doen om
te zien welke verdere toepassingen van de nieuwe media in kunst en cultuur
mogelijk zijn naast de digitalisering, wat de financiële consequenties
daarvan zijn en welke mogelijkheden dat geeft voor verdere cultuuruitbreiding?Voorzitter! Slijtage bestaat niet alleen in huisraad of kleren, maar ook
in bestuurlijke systemen. Een gebrek aan onderhoud maakt dat wat ooit effectief
en helder was, zijn glans verliest en niet meer doeltreffend functioneert.
Ik doel hier zowel op de beoordelingssystematiek van de Raad voor cultuur,
als op de relatie tussen de verschillende overheden.Cultuur heeft in ons land een grote vlucht genomen. Van de 168 aanvragen
in het Kunstenplan in 1988 voor 290 mln. is dit nu uitgegroeid tot die 754
voor bijna 800 mln. Niet voor niets wordt cultuur in de Troonrede genoemd
als een belangrijke factor voor het leefklimaat. De lagere overheden besteden
samen 2,5 mld. aan cultuur, wat twee keer zoveel is als bij de rijksoverheid.
Er is op lokaal niveau, met de erfgoedinstellingen, de bibliotheken, Cultuur
en School en de vouchers voor het VO een samenhangend cultuurpakket ontstaan,
waarbij vooral de lokale overheden een belangrijke rol spelen in het tot stand
brengen van dat leefklimaat waaraan gerefereerd wordt.De vierjaarssystematiek die destijds als nieuw werd geïntroduceerd,
is aangevuld met cultuurnota's van gemeenten en provincies, met cultuurprofielen
van vijf landsdelen en met convenantsbesprekingen met het Rijk, die daardoor
een steeds verdere vlucht nemen. De verantwoordelijkheid voor de culturele
infrastructuur is een gezamenlijke van alle overheden, maar de ooit ingevoerde
scheiding tussen de taken van de verschillende overheden, terzake van aanbod,
distributie, afname en participatie, is opnieuw vervangen door vervlechting
en moet wat ons betreft opnieuw verhelderd worden.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Voorzitter! Ik ben heel blij met dit pleidooi van mevrouw Belinfante voor
het belang van de regionale overheden en de lokale overheden. Betekent dit
dat ik haar steun kan verwachten bij voorstellen die ik ga indienen om de
acute problemen in de regionale besluitvormingen naar aanleiding van de Cultuurnota
te steunen?Ik heb u niet eerder zo nadrukkelijk horen spreken, mevrouw Belinfante,
over het belang van de regionale overheden en dat verheugt mij zeer.MevrouwBelinfante(PvdA)Mevrouw Visser, ik heb uw voorstellen nog niet gehoord. Het is een beetje
voorbarig om nu te zeggen dat ik ze zal steunen. Op zichzelf heeft u terecht
gesignaleerd dat de groei van de cultuur in gemeentes en in landsdelen zodanig
is dat je moet herbezien of dat niet op een andere manier georganiseerd moet
worden, met meer nadruk op verantwoordelijkheden die ook daar moeten liggen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Dat is een duidelijke uitspraak die mij deugd doet.MevrouwBelinfante(PvdA)Voorzitter! Het Actieplan Cultuurbereik, waar wij overigens zeer vóór
zijn omdat het positieve effecten heeft voor het bereiken van nieuwe doelgroepen,
heeft door de gematchte gelden waar het over gaat, toch de verwevenheid van
30 steden, twaalf provincies en het Rijk alleen maar doen toenemen. We hebben
gezien in de stukken die naar de Kamer zijn gestuurd, dat de procedures van
al die verschillende overheden niet voldoende op elkaar zijn afgestemd, soms
een ander tijdpad hebben dan de behandeling van de Cultuurnota en in feite
de democratische controle daarmee ook compliceren, zeker als wij een integrale
afweging nastreven tussen de verschillende overheden. Zo hebben wij dit weekend
pas kunnen zien hoe de relaties tussen het Rijk en de verschillende overheden
eigenlijk zijn.Ook zit er een innerlijke tegenstelling tussen de beoordeling van de Raad
voor cultuur met de nadruk op artistieke kwaliteit en vernieuwing en de behoeften
van de lagere overheden tot het in stand houden van hun culturele infrastructuur.
Die behoeften waren tien jaar geleden niet geformuleerd zoals nu het geval
is. Ze zijn beschreven in de verschillende cultuurprofielen en in de verschillende
nota's van die overheden. Het heeft ons dan ook verdriet om in het gesprek
met de Raad voor cultuur na de hoorzitting te horen dat de culturele infrastructuur
in de beoordeling van de raad zelf nauwelijks een rol heeft gespeeld. Daardoor
zijn er hier en daar misschien toch gaten gevallen in die infrastructuur,
die lokaal zeer worden betreurd, alhoewel het kwaliteitsoordeel van de raad
daaraan ten grondslag ligt.Het negatieve advies van de raad over De Appel en de vermindering van de subsidie van het Nationale Toneel betekent een absolute verarming
van de culturele infrastructuur van Den Haag. Enschede Muziekstad, waarvoor
voor veel geld een cultureel centrum moet worden gebouwd, blijft onzeker tot
het muziekadvies klaar is, omdat wij nu niet kunnen overzien of de Reisopera
wel kan blijven en op welk niveau die kan functioneren. Het landsdeel het
Noorden heeft uitgesproken plannen, maar door het stagneren van het netwerk
van het Beeldinstituut komt ook Noorderlicht niet echt tot zijn recht. Kan
de staatssecretaris alsnog een deel van de culturele infrastructuur betrekken
bij zijn overwegingen?MevrouwHalsema(GroenLinks)Aangezien mevrouw Belinfante nu al veel specifieker allerlei instellingen
noemt, lijkt mij de vraag op zijn plaats wanneer zij het voorstel gaat doen
waarover de kranten al drie dagen schrijven.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik begrijp uw nieuwsgierigheid geheel, maar in een coalitieoverleg heeft
iedereen zijn eigen motiveringen en zijn eigen manier om daarmee om te gaan,
zo ook in dit geval. U moet uw nieuwsgierigheid dan ook nog even opzouten,
althans wat mij betreft.MevrouwHalsema(GroenLinks)Mag ik het zo begrijpen dat u over de instellingen die u nu noemt geen
compromis heeft kunnen bereiken?MevrouwBelinfante(PvdA)Dat hoort u mij niet zeggen. Dat begrijpt u zeker wel.Ik heb gezien dat Flevoland het enige landsdeel is dat niet wil tekenen.
Hoe staat het daarmee? Omdat het allemaal nieuw is en de verstedelijking van
Almere in de komende jaren nog zijn beslag moet krijgen, vraag ik de staatssecretaris
of er naar analogie van Zeeland een cultureel ontwikkelingstraject mogelijk
kan worden gemaakt.De fractie van de PvdA wil bouwstenen aandragen voor de evaluatie van
de systematiek. Zij wil dat door bestuurlijk onderhoud de verantwoordelijkheden
van de verschillende bestuurslagen beter worden gescheiden. De balans in de
systematiek is veranderd door het grote aantal nieuwe aanvragen en ook door
de grotere inzet van de lagere overheden op cultuurgebied. Er moet een nieuwe
balans komen tussen ieders eigen verantwoordelijkheden en de gezamenlijke
keten van productie, distributie, afname en participatie. Wij zien graag dat
de culturele infrastructuur een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid blijft,
maar dat die van onderop wordt opgebouwd en niet meer alleen van bovenaf wordt
aangestuurd, zoals nu het geval lijkt te zijn. Juist in gemeenten worden initiatieven
ontwikkeld die je vanuit Den Haag bijna niet kunt waarnemen, maar die van
groot belang zijn voor de ontwikkeling van het leefklimaat. Zou het niet mogelijk
zijn om het proces om te draaien? Ik stel mij voor dat na een uitgangspuntennotitie
de lagere overheden eerst hun eigen traject uitzetten, dat daarna in overleg
met de landsdelen en de provincies een landsdeelprofiel wordt opgesteld en
dat uiteindelijk met de rijksoverheid wordt overlegd hoe dat profiel tot stand
moet komen. Tevens zou dan aangegeven moeten worden welk budget daarbij hoort
en wie welk deel daarvan betaalt. Nu gaat alle aandacht richting rijksoverheid.
Het lijkt mij goed voor iedereen die er mee te maken heeft, dat er een eigenstandige
route ontstaat die van onderop wordt gestuurd. Wij zijn van oordeel dat de
rijksoverheid hierover de regie moet houden en de kwaliteit moet bewaken.
Zij moet dat doen op basis van het ook in de nota aanwezige begrip van de
meervoudige kwaliteit. Bovendien moet de rijksoverheid een eigen subsidiëringstaak
houden voor vernieuwing, kwaliteitsimpulsen, fondsen en landelijke instellingen
met grote continuïteit. Wij denken dat kwaliteitsbewaking mogelijk is
om sectormonitoring en sectorbeoordeling te doen. Deze bestuurlijke richting
bevordert de transparantie, omdat de sectormonitoring en sectorbeoordeling
kunnen plaatsvinden tussen de vierjaarssystematiek in, zodat niet alles boven
op elkaar in een keer moet worden afgewerkt.Een dergelijke bestuurlijke richting zou in onze optiek de transparantie
kunnen bevorderen, meer overeenkomen met de financiële werkelijkheid
en de ontstane schijnbare tegenstelling tussen kwaliteit en regio teniet kunnen
doen. Bovendien maakt het de democratische controle een stuk beter. Zou de
staatssecretaris deze richting mogelijkerwijs in zijn evaluatie kunnen betrekken?Dan de Raad voor cultuur. Daar is veel kritiek op geweest, maar ook hierbij
moeten wij constateren dat de cultuurnotaprocedure een ontwikkeling doorgemaakt
heeft die de procedure en de processen eromheen in ieder geval niet eenvoudiger
hebben gemaakt. Een deel is politieke sturing en het loslaten van de scheiding
tussen de verantwoordelijkheden. Er hebben ook autonome ontwikkelingen plaatsgevonden
die van buitenaf het systeem hebben beïnvloed, zoals de juridisering
die meer en meer de bestuursrechter deel maakt van het systeem. In de cultuur
is natuurlijk ook veel veranderd. In 1988 was de vierjaarssystematiek een
verademing nadat je jaar op jaar geld moest vragen om te kijken of je wel
verder kon. Inmiddels is het zo dat voor grote internationale instellingen,
zoals de Opera, het Concertgebouworkest, de balletten en de grote festivals,
de vierjaarstermijn allang te kort is. Contracten worden nu al afgesloten
over 2003 en 2004. Ons lijkt dan ook een meer gedifferentieerde aanpak nodig
tussen de instellingen, vooral de instellingen van grote continuïteit.
Zo is ook voor het Holland Festival de huidige onzekerheid een grote belemmering
in de voortgang van het werk. Die continuïteit moet toch gegarandeerd
worden. Hoe wil de staatssecretaris dat doen?De Raad voor cultuur heeft twee taken, de algemene adviestaak en de verdelingstaak.
Wij hebben moeten constateren, dat vier maanden voor meer dan 750 instellingen
eigenlijk te weinig is om beide taken naar behoren te kunnen vervullen. De
raad heeft ook niet de financiële gegevens die nodig zijn om de verdelingstaak
werkelijk goed te kunnen doen, zoals uit het advies van de commissie-Van Huis
is gebleken; die moest namelijk opnieuw ingesteld worden, omdat de raad daar
zelf niet toe in staat was. Ook hierbij is sprake van bestuurlijke slijtage.
Uit de woorden van de voorzitter in Groningen heb ik opgemaakt dat ook de
raad zelf het duidelijk is dat evaluatie en vernieuwing noodzakelijk zijn.
Naar ik heb begrepen, vindt het eerste evaluatiegesprek nog deze week binnen
de raad plaats.Hoezeer tijdnood een rol heeft gespeeld, blijkt wel uit het advies "Voortgezette
opleidingen kunstvakonderwijs", dat naar eigen zeggen van de raad
geen advies is maar dat desalniettemin wel wordt gebruikt. In de opvatting
van de PvdA had dat advies niet gebruikt mogen worden en had de staatssecretaris
het niet over mogen nemen. Wij vragen hem het opnieuw te laten doen, zodat
het wel een echt advies is waarover wij goede controle kunnen uitoefenen.De verdeeladviezen van de raad geven op het ogenblik aanleiding tot ruim
150 juridische procedures. Nadat wij allemaal met Djazzex te maken hebben
gehad, rijst de vraag of voorkomen kan worden dat het bezwaarschrift weliswaar
wordt toegewezen maar dat de instelling reeds failliet is gegaan. Welke maatregelen
kan de staatssecretaris daarvoor nemen?Voorzitter! In de toekomstvisie van de Partij van de Arbeid zou de dubbele
functie van de Raad voor cultuur eigenlijk gesplitst moeten worden: een verkleinde
raad als wettelijk adviesorgaan en daarnaast een fonds dat een beperkter aantal
rijksmiddelen direct zou moeten verdelen en daartoe voldoende geëquipeerd
is.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Wil mevrouw Belinfante aanvullende financiën voor de
instellingen die nu in procedure gaan en niet het moratorium dat GroenLinks
heeft voorgesteld? Volgens mij zou dat betekenen, dat zij een geweldige premie
zet op het voeren van juridische procedures.MevrouwBelinfante(PvdA)Dat zeg ik helemaal niet. Ik heb het absoluut niet over instellingen die
negatief zijn beoordeeld. Ik heb het alleen maar over instellingen die al
bestaan. Dat zal u duidelijk zijn. Dat was bij Djazzex ook het geval. Ik heb
het absoluut niet gehad over een moratorium voor iedereen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dan beperken we de kwestie tot de instellingen die nu met opheffing worden
bedreigd. Er zijn inmiddels 100 bezwaarschriften ingediend. U vraagt de staatssecretaris
daarvoor wat te regelen. Ik kan dat niet anders opvatten dan dat u wilt, dat
de voorlopige voorzieningen niet door de rechter, maar door de staatssecretaris
worden getroffen. Dat komt volgens mij neer op een moratorium, maar u dwingt
eerst al die instellingen juridische procedures te gaan volgen.MevrouwBelinfante(PvdA)Mevrouw Halsema, ik heb het niet over een moratorium, maar vraag de staatssecretaris
alleen hoe hij denkt te handelen. Ik ben een groot tegenstander van juridisering,
omdat dat er alleen maar voor zorgt dat de beoordelingen gecompliceerder worden.
Dat neemt niet weg, dat we in een dilemma terecht zijn gekomen. Dat onderkent
u evengoed als ik. Waar dat nodig is, moet je naar een oplossing zoeken. Het
enige wat ik nu doe is aan de staatssecretaris vragen wat zijn opvatting is,
anders niet.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter! Alles goed en wel, maar ik ben zeer geïnteresseerd in
de opvatting van de Partij van de Arbeid over dit vraagstuk. Mevrouw Belinfante
schetst een situatie die niemand wenst en zij vraagt vervolgens aan de staatssecretaris:
wat gaat u daaraan doen? Maar wat is het standpunt van de Partij van de Arbeid.
Hoe wil zij uit dit moeras komen?MevrouwBelinfante(PvdA)Als het aan ons zou liggen, komen er geen 170 bezwaarschriften. Dat is
iets wat wij niet willen.De heerVan Bommel(SP)Mevrouw Belinfante, u zit in het moeras en u zegt tegen de staatssecretaris:
wijs ons de weg eruit. Ik vrees echter, dat u vandaag uit die hoek geen antwoord
krijgt. Daarom vraag ik de Partij van de Arbeid: wat is uw weg uit het moeras?MevrouwBelinfante(PvdA)Voorzitter! Als je de weg uit het moeras wilt vinden, moet je naar de
paaltjes en de stevige plekjes kijken. Dan weet je waar je kunt staan. Wat
ik in deze fase doe, is aan de staatssecretaris vragen of hij een stevig plekje
kan maken. Daarover zal ik de heer Van Bommel nog nader informeren.Wat ons betreft moet voor de volgende cultuurnota de systematiek zijn
aangepast. Wij willen dan ook vragen om een snelle, onafhankelijke evaluatie
van deze cultuurnotaprocedure. Wij willen die evaluatie zo spoedig mogelijk
na het kerstreces ontvangen. Anders gaat de periode zolang duren, dat er misschien
nog een volgende cultuurnotaprocedure nodig is, en dat willen wij niet.Voorzitter! Er zijn veel instellingen bijgekomen en er zullen ook instellingen
verdwijnen. Zou het langzamerhand niet goed zijn daarvoor procedures te maken,
zodat we allemaal weten waaraan we toe zijn als iets ophoudt te bestaan? Het
is namelijk lang niet altijd mogelijk veranderingen van de ene op de andere
dag aan te brengen. Contracten moeten namelijk nagekomen worden.De heerDittrich(D66)Voorzitter! Ik wil nog terugkomen op het vorige punt. Sorry voor de nabrander.Als de bestuursrechter in beroep bezwaarschriften heeft gehonoreerd, moet
de overheid dan niet goed zijn voor haar geld en gewoon de rechterlijke uitspraak
uitvoeren? Dan zal de staatssecretaris toch altijd met geld over de brug moeten
komen?MevrouwBelinfante(PvdA)Daar heeft u volstrekt gelijk in. Ik meen dat u zich met Djazzex hebt
beziggehouden. Het is mogelijk dat de procedure is, dat een goede oplossing
niet kan worden gevonden. Eigenlijk zijn er twee vragen, maar ik wil graag
dat eerst daarop de staatssecretaris antwoordt. Het gaat in dezen om termijnen
en om het zoeken naar mogelijkheden om niet al te lang met dit soort procedures
bezig te zijn.De heerDittrich(D66)Waarschijnlijk is het moeras veel minder groot dan zo-even in het interruptiedebatje
bleek. De overheid moet namelijk altijd een rechterlijke uitspraak honoreren.MevrouwBelinfante(PvdA)Daar heeft u volstrekt gelijk in. In de vorige periode van de Cultuurnota
zijn twee van de bezwaarschriften toegewezen. Dat is op zichzelf juist, maar
dat neemt niet weg dat wij ervoor moeten zorgen dat kwaliteit niet teloor
gaat. Dat is een sociale verantwoordelijkheid.Voorzitter! Ik heb veel kritiek op deze nota, maar ik heb ook aangegeven
op welke punten er naar mijn meningen verbeteringen mogelijk zijn.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Het verbaast mij dat u aan het begin van uw betoog complimenten gaf aan
de staatssecretaris en dat u nu zegt veel kritiek te hebben op
deze nota. Daar zit volgens mij veel ruimte tussen. Bent u nu tevreden of
niet tevreden?MevrouwBelinfante(PvdA)Ik ben tevreden over de inhoud en ik ben kritisch over de bestuurlijke
manier waarop aan de nota uitvoering is gegeven.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Dan bent u dus niet tevreden over de nota.MevrouwBelinfante(PvdA)Nee, dat is absoluut niet waar. Er is een verschil tussen uitvoering en
inhoud. Ik mag aannemen dat u dat weet.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ja, dat weet ik ook. Toch zie ik behoorlijk wat ruimte tussen uw eerste
opmerking en uw laatste.MevrouwHalsema(GroenLinks)Als ik het goed begrijp heeft mevrouw Belinfante geen moeite met de inhoud
van de nota, maar wel met de procedurele kant ervan. Vindt zij dat er opheffingsbesluiten
mogen worden genomen op basis van een cultuurnotaprocedure waarover zij een
vernietigend oordeel uitspreekt.MevrouwBelinfante(PvdA)Het woord "vernietigend" heb ik niet in de mond genomen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Nee, dat neem ik nu in de mond als conclusie na alle kritiek die u geuit
hebt.MevrouwBelinfante(PvdA)Uw conclusies zijn voor uw rekening en niet voor de mijne. Ik heb aangegeven
dat er sprake is van bestuurlijke slijtage. In dit huis is het vaker voorgekomen
dat gesignaleerd is dat er sprake is van bestuurlijke slijtage. Dat uiten
wij dan en wij vragen om daar verbetering in aan te brengen. Dat wil helemaal
niet zeggen dat wij daarmee hetgeen op dat moment aan de orde is te niet doen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Vindt u het getuigen van behoorlijk bestuur als op basis van een versleten
bestuurlijke procedure opheffingsbesluiten worden genomen?MevrouwBelinfante(PvdA)Dezelfde procedure maakt dat meer dan 350 instellingen gewoon aan het
werk kunnen. Als u voor die afweging zou staan, dan zou u absoluut niet willen
dat dit niet gebeurde.MevrouwHalsema(GroenLinks)Daarom hebben wij ook gepleit voor een partieel moratorium op de negatieve
besluiten. U kunt niet aan de hand van cijfers uw veel principiëlere
kritiek op de gehele procedure weer terzijde schuiven. Of je vindt de procedure
geslaagd en dan kunnen ook alle besluiten worden genomen, of de procedure
is niet geslaagd en dan heb je in ieder geval als Kamer verantwoordelijkheid
te nemen voor instellingen die opgeheven dreigen te worden als gevolg van
een slechte procedure.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik denk dat het soms interessanter is om te bedenken hoeveel mensen erbij
betrokken zouden zijn als wij de nota zouden afkeuren. Daar moet u zich goed
rekenschap van geven.Voorzitter! Ten slotte wil ik nog opmerken dat veel mensen er in bestuurlijk
opzicht alles aan gedaan hebben om deze Cultuurnota gestalte te geven ten
behoeve van honderden instellingen en de duizenden mensen die daar werken.
Los van de uitkomst van deze behandeling wil ik hier mijn waardering uitspreken
voor het bijna onmogelijke werk en de inzet van alle betrokkenen.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! De vorige inbreng eindigde met discussie over onduidelijkheid
over de tevredenheid van de PvdA. Laat ik namens de VVD-fractie met de deur
in huis vallen. De VVD-fractie is ontevreden over de nota en is heel ontevreden
over de gang van zaken.De VVD heeft eerder een aantal keren gebotst als het ging om de kunst
en cultuur en de uitgangspunten voor het beleid daarvoor met deze staatssecretaris.
Het terugkerende thema daarbij was de discussie over de vraag in welke mate
het bij kunst- en cultuurbeleid gaat om kunst en cultuur als doel of in welke
mate je het als middel wilt opvatten voor maatschappelijk gewenste veranderingen
of anderszins. Daarbij heeft de VVD steeds het accent gelegd om het zoveel
mogelijk als doel op zichzelf te zien. In de discussie met de staatssecretaris
hebben wij er steeds op gewezen dat hij meer oog moest hebben voor andersoortige
oogmerken, die ook mooi zijn. Het standpunt van de VVD fractie was steeds:
concentreer je primair op kwaliteit; dan komt een tijd niks en dan komt de
rest. De staatssecretaris benadrukte juist de rest.De VVD botste al met die opvatting in de tijd dat velen nog gecharmeerd
waren van deze staatssecretaris vanwege zijn moderne politiek correcte ideeën
en de frisse houding waarmee hij de knuppels in het hoenderhok durfde te gooien.
Naar onze mening was de discussie over de eerste grote nota over de uitgangspunten
van het cultuurbeleid een belangrijk moment. Daarin was de 3% strafkorting
aan de orde: als gezelschappen of instellingen niet genoeg deden aan het binnenhalen
van allochtonen of andere nieuwe publieksgroepen, zouden zij gekort worden.
Dat was voor ons een voorbeeld van hoe het echt te ver de verkeerde kant op
dreigde te gaan. Gelukkig heeft een meerderheid in de Kamer dat weten te voorkomen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Na de discussie over de uitgangspunten is de VVD wel akkoord gegaan met
die uitgangspunten.De heerNicolaï(VVD)Ja, maar ik ben net begonnen. Ik zal precies uitleggen welke ontwikkeling
heeft plaatsgevonden.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Goed, maar voordat wij aan dit debat beginnen, wil ik weten waar wij aan
toe zijn. Kunnen wij hier echt een debat voeren – ik refereer aan de
vraag van mevrouw Halsema – of gaan wij hier praatjes voor de vaak verkopen?
Zaterdag is een ANP-bericht verschenen waarin staat dat de heer Nicolaï
heeft gezegd dat hij vond, dat naar een bepaalde groep gezelschappen nog eens
gekeken moet worden en dat de samen te stellen commissie niet te maken zou
krijgen met het criterium: jong en allochtoon publiek trekken en vernieuwend
zijn.Als de heer Nicolaï akkoord is gegaan met de uitgangspunten, zit
hier toch wel een heel grote opening tussen. Mevrouw Belinfante heeft afstand
genomen van het persbericht. Neemt de heer Nicolaï daar ook afstand van?Mevrouw Belinfante heeft ook gezegd: zoals dat gaat in coalitieoverleg,
heeft ieder zo zijn eigen voorkeuren. Dat persbericht is van
zaterdag en komt van de coalitie.De heerNicolaï(VVD)Ik wil hier met alle plezier op ingaan, maar ik vind het wel heel erg
voorbarig. Ik ga een heleboel opmerkingen maken die volgens mij een reactie
zijn op de opmerking van mevrouw Visser.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Als het dichtgetimmerd is, heeft het ...De voorzitter:Misschien kan mevrouw Visser het antwoord afwachten voordat zij verder
interrumpeert.De heerNicolaï(VVD)Om iets van de spanning weg te nemen, kan ik een deel van mijn betoog
in een paar woorden samenvatten. Dan zeg ik het straks nog een keer.Wij hebben vanaf het begin moeite gehad met de lijn die de staatssecretaris
trok. Daar zal geen enkel misverstand over zijn geweest. Wij hebben erg ons
best gedaan om dat bij te stellen en dat is naar onze mening op een aantal
punten wel degelijk gebeurd. Onze ontevredenheid over de uitgangspunten was
in het begin dus aanzienlijk groter dan later. Over het geheel – en
daar gaat mijn formulering zo dadelijk over – zijn wij ontevreden.Dan kom ik op het persbericht. Aan het eind van mijn betoog zal ik zeker
aangeven wat de VVD-fractie voorstelt om te bezien of er nog iets te doen
is.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Er ligt dus geen dichtgetimmerde afspraak tussen de coalitiepartners waarin
is aangegeven hoe het moet worden, zonder dat er nog enige ruimte is voor
andere ideeën van de oppositie.De heerNicolaï(VVD)Geen sprake van.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Het is een heel vreemd persbericht en dat komt niet zomaar uit de lucht
vallen.De heerNicolaï(VVD)Mevrouw Visser richt zich nu misschien tegen de pers, maar de VVD heeft
geen geheimzinnige activiteiten ontplooid. Wij zullen voorstellen doen waarover
volstrekt geen onduidelijkheid zal zijn. Iedereen die zich daarin wil voegen,
is van harte welkom.MevrouwBelinfante(PvdA)Mijnheer Nicolaï, ik wil u de volgende tekst voorlezen.Bijzondere aandacht vraagt de jeugd als doelgroep van kunst- en cultuurbeleid.
Verder is in het belang van de diversiteit en veelkleurigheid van de samenleving
bijzondere aandacht nodig voor kunst en cultuur van en voor minderheden.Herkent u deze tekst?De heerNicolaï(VVD)Is dit quizvraag? Ik weet niet hoelang ik de tijd heb om over het antwoord
na te denken.Ik pas.MevrouwBelinfante(PvdA)De tekst komt uit het regeerakkoord. Gelet op de manier waarop de heer
Nicolaï in de pers heeft menen te moeten formuleren dat dit niet kan,
lijkt het mij in het vervolg beter dat hij het document op basis waarvan wij
regeren, in het oog houdt. Kan de heer Nicolaï wellicht daarover iets
zeggen?De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Het is ook een beetje uw orde. Ik ben net begonnen met het
maken van opmerkingen. Ik wil graag reageren, maar dan zal ik straks dingen
dubbel doen.De voorzitter:Mijnheer Nicolaï, aan u wordt een vraag gesteld. Geeft u daar een
kort antwoord op. Daarna kunt u uw betoog vervolgen. U moet wel een antwoord
geven op de vraag van mevrouw Belinfante.De heerNicolaï(VVD)Ik heb in de pers niets gezegd waarover onduidelijkheid hoeft te zijn
of wat ik terug zou moeten nemen. Zo'n citaat heb ik ook niet horen noemen.
In het regeerakkoord staat dat een van de eerste overwegingen bij de extra
inspanningen voor cultuur, waarvoor 60 mln. is afgesproken, het bevorderen
van de bestaande kwaliteit moet zijn, dus er staat een heleboel in het regeerakkoord.MevrouwBelinfante(PvdA)Er staat in: intensiveringen van 60 mln. voor een brede impuls van verschillende
vormen van kunstuitingen en culturele voorzieningen, met extra en bijzondere
aandacht voor... Ik vind niet dat dit zonder meer weggelaten kan worden.De heerNicolaï(VVD)Ja, maar wie laat hier wat weg? Ik begrijp de vraag niet helemaal. Wij
hebben een aantal overwegingen. De VVD heeft steeds benadrukt dat kwaliteit
voldoende voorop moet worden gesteld. Dat hebben wij in het regeerakkoord
bevorderd. Daar staat het in en vervolgens hebben wij dat in de discussie
met de staatssecretaris benadrukt.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik wil de interpretatie van het regeerakkoord door de coalitiepartners
niet betwisten, maar de heer Nicolaï zei daarnet zo ontzettend aardig,
waarvoor mijn nederige dank, dat andere partijen zich mogen voegen in de voorstellen
waar zij later mee komen, maar waarover nu schijnbaar nog niet gepraat mag
worden. Mag de heer Nicolaï zich als VVD'er ook voegen in voorstellen
die door oppositiepartijen worden gedaan? Of kan hij alleen maar akkoord gaan
met een voorstel van een oppositiepartij als de hele coalitie daarmee akkoord
gaat? Die gang van zaken ken ik namelijk net iets te goed van de Vreemdelingenwet.De heerNicolaï(VVD)Ik vrees dat er inderdaad ervaringen rond de Vreemdelingenwet zijn. Als
er betere voorstellen zijn van de oppositie, zal ik daar graag aan meedoen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Daarvoor hoeft u niet eerst instemming te bereiken met de hele coalitie?De heerNicolaï(VVD)Nee, tenzij iemand van de coalitie nu naar de interruptiemicrofoon loopt.Dit was het eerste thema waarbij wij nogal eens tegenover de staatssecretaris
stonden wat betreft de uitgangspunten. Een tweede terugkerende reden waarom
wij moeite hebben met de benadering van de staatssecretaris, is dat hij een
positie koos waarbij het leek of hij de sector min of meer de les ging lezen
en ging vertellen hoe het moest. Daardoor werden de tegenstellingen waar velen
het over hebben gehad, juist bevorderd en kwam de karikatuur van het blanke,
bejaarde bolwerk dat alle aanvallen zou weten af te slaan, in de lucht te
hangen. Dat is heel jammer voor de discussie en het is jammer,
omdat de staatssecretaris naar onze overtuiging onvoldoende oog heeft voor
wat er allemaal in de cultuurwereld gebeurt, ook wat betreft het bereiken
van nieuw publiek. Hierdoor ontstond het beeld dat het niet zozeer gaat om
een staatssecretaris voor cultuur, maar om een staatssecretaris tegen cultuur.
Dat is een erg ongelukkig beeld, waardoor misschien wordt verklaard dat zoveel
partijen zich door de staatssecretaris in het harnas gejaagd lijken te voelen.Bij al deze kritiek voelt de VVD zich allang rechts en links ingehaald.
Zoals dat gaat wanneer de beweging draait, slaat deze wat ons betreft zelfs
door.MevrouwBelinfante(PvdA)Als u zegt dat de kritiek doorslaat, vindt u dan dat deze kritiek op de
staatssecretaris buiten de maat is van wat zij hoort te zijn, zoals ik al
eerder heb gezegd?De heerNicolaï(VVD)Mevrouw Belinfante noemde allerlei dingen uit de pers en ik lees ook wel
dingen waarbij ik denk dat men doorslaat en dat er onrecht wordt gedaan aan
wat er is gepoogd en gedaan. Helaas doet dat niet af aan de ontevredenheid
die ik aan het begin uitsprak.De heerVan Bommel(SP)De heer Nicolaï heeft het over doorslaan van de kritiek, maar dat
heb ik nog niet gehoord, ook gisteren niet, toen ik naar Radio 1 luisterde,
waar ik de volgende kwalificaties van de heer Nicolaï hoorde: apekool
schade aan de sector, geen respect. Bedoelt hij dergelijke kwalificaties,
als hij het heeft over doorslaan, of bedoelt hij nog zwaardere?De heerNicolaï(VVD)Dit lijkt mij een prachtig voorbeeld van een zogenaamde retorische vraag.
Het antwoord is: nee, dat bedoelde ik niet. Dat antwoord verbaast hem niet.
Met deze woorden heb ik willen zeggen dat de VVD-fractie heel ontevreden is
over de gang van zaken, omdat zij vindt dat er per saldo onnodige schade is
aangericht in de sector. Als de heer Van Bommel graag wil dat ik dat hier
herhaal, wil ik dat voor zijn plezier bij dezen nog een keer doen.De heerVan Bommel(SP)Dat was het onderdeel "schade aan de sector". Daarover zijn wij het in
ieder geval eens. Hoe zit het met de onderdelen "apekool" en "geen respect"?
Neemt u dat terug of is dat nog steeds uw kritiek? U zegt dat u ontevreden
bent en u gebruikt dan dergelijke kwalificaties. Dan wil ik u niet meemaken
als u echt boos wordt.De heerNicolaï(VVD)Ik weet niet meer waar dat "apekool" op sloeg. Ik kan dus moeilijk aangeven
of ik het daar wel of niet mee eens ben. Dat er in het hele proces dingen
zijn gebeurd die ik apekool vind, zal zeker zo zijn.De heerVan Bommel(SP)Kunt u dan toelichten wat wel apekool is? U bent misschien vergeten waar
apekool gisteren op sloeg, maar dan kunt u vast zeggen waarvoor u dat woord
"apekool" nu bedoelt.De heerNicolaï(VVD)Het wordt een beetje een doublure. Ik heb net een aantal voorbeelden gegeven.
Ik gebruik het woord "apekool" voor de radio misschien eerder dan hier, maar
ik oordeel hier niet anders.De voorzitter:Dan stel ik voor dat u nu uw betoog vervolgt en dat u aangeeft wat wel
of geen apekool is.De heerNicolaï(VVD)Dat lijkt mij uitstekend. Ik zal per opmerking proberen om de mate van
apekool aan te geven.Voorzitter! Er is natuurlijk altijd gedoe en gedonder als er cultuurgeld
verdeeld wordt, maar wij moeten constateren dat er nog nooit zoveel gedoe
en gedonder is geweest als deze keer. Tegelijkertijd moeten wij constateren
dat er nog nooit zoveel extra geld te verdelen was als deze keer: 100 mln.
Als je de berekening van de staatssecretaris volgt, is het zelfs nog meer
dan 100 mln. extra. Dan is er toch iets heel raars aan de hand. Wat de VVD-fractie
betreft ligt het primair aan het opereren van de staatssecretaris, maar het
gaat om meer factoren. De Raad voor cultuur heeft hier natuurlijk ook een
belangrijke rol in gespeeld.De voorzitter:Ik zie u allemaal weer dreigend naar de microfoons lopen, terwijl de heer
Nicolaï nog bezig is met het formuleren van zijn opmerkingen. Ik stel
voor dat de heer Nicolaï nog even doorgaat en dat u dan kijkt of u nog
wilt interrumperen.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! De Raad voor cultuur heeft veel verwijten om de oren gekregen,
onder andere dat hij te veel is meegegaan in de politieke overwegingen van
de staatssecretaris. Daar heeft zich eigenlijk iets geks voorgedaan, want
in zekere zin was de Raad voor cultuur begonnen. De raad had in een vooradvies
het kwaliteitsbegrip al zo genuanceerd benaderd dat het ongeveer een relativering
daarvan was. Dat zette in zekere zin de deur open voor de staatssecretaris
met zijn veel verdergaande plannen. Dat beoordeel ik overigens nog niet als
apekool. In zekere zin is dat wat ons betreft niet minder erg. Wij vinden
het gek dat er eerder vanuit de Kamer op aangedrongen moest worden om kwaliteit
als belangrijkste criterium te zien dan vanuit de Raad voor cultuur. Een ander
verwijt dat de Raad voor cultuur treft, is dat de advisering op een aantal
punten slordig was. Je kunt het ook zo zien dat de Raad voor cultuur juist
te netjes is geweest. Men heeft in feite een opdracht aanvaard die bijna niet
uit te voeren was. Er was te weinig tijd, te veel onduidelijkheid over de
criteria en te weinig geld.Ik zal die drie punten toelichten. Ik begin met de tijd. De staatssecretaris
heeft bevorderd dat zoveel mogelijk aanvragers zich zouden melden. Dat is
gelukt. Er waren er anderhalf keer zoveel. De tijd die de Raad voor cultuur
kreeg, bleef echter hetzelfde en was niet anderhalf keer zoveel. Wat betreft
de onduidelijkheid over de criteria heeft zich iets heel vreemds voorgedaan.
Twee jaar lang hebben wij daar discussie over gehad in de Kamer en daarbuiten.
De staatssecretaris had vaak de neiging om buiten de Kamer nog veel verdergaande
en wildere ideeën te verkondigen dan in de Kamer om vervolgens weer in
de Kamer te benadrukken dat het allemaal wel meeviel en dat het wel degelijk
om kwaliteit ging. Dat zwiepte zo'n beetje heen en weer, waardoor verschillende
partijen, in ieder geval wij, zich soms op het verkeerde been gezet voelden.
Wij hebben daar hard aan getrokken en er ook het een en ander aan gedaan,
maar dan verklaart de staatssecretaris op 19 september jongstleden doodleuk
in NRC Handelsblad dat al die discussies over criteria, beoordeling en uitgangspunten
slechts tot kleine aanpassingen heeft geleid van zijn lijn. Zo
hadden wij dat toch niet bedoeld, maar ook niet begrepen. Ik noem die 3%-minmaatregel,
waarvoor nu die 2%-plusmaatregel in de plaats is gekomen. Volgens mij is ook
die 2%-plusmaatregel mislukt. Ik krijg daar graag een reactie op van de staatssecretaris.Eindelijk waren wij het politiek gezien voldoende eens over de adviesaanvraag
en de criteria die daarin werden geformuleerd: ten eerste de kwaliteit, dan
een tijd niets en vervolgens de andere drie criteria van subsidie per bezoeker,
het publieksbereik en de functie, oftewel de positie in het bestel. Wie schetst
onze verbazing dat wij in de schriftelijke gedachtewisseling die aan dit overleg
voorafging, op onze vragen inzake het wegen van de criteria als antwoord kregen,
dat eigenlijk alleen bij gelijke kwaliteit die andere drie criteria zijn meegenomen.
Blijkbaar vindt de staatssecretaris dat prima. Die benadering spreekt ons
als VVD op zich wel aan, alleen hadden we ons dan die twee jaar gedoe kunnen
besparen door het meteen van tevoren zo af te spreken. Heeft dat niet erg
veel onduidelijkheid veroorzaakt over hoe er eigenlijk gewogen wordt?Een tweede punt in deze categorie waarover volstrekt onduidelijkheid bestond,
is of nieuwkomers al dan niet voorrang moesten hebben bij de beoordeling.
In de adviesaanvrage staat gewoon dat zij een streepje voor moeten hebben
bij de beoordeling. De staatssecretaris heeft in de Kamer gezegd: dat moet
u helemaal niet zo lezen en als u dat wel doet, zeg ik bij dezen dat het niet
zo is. Maar ja, de vraag is wat de raad heeft gedaan. In het ene geval misschien
het een en in het andere geval misschien het ander.Nog een punt in dit verband is, dat het volgens de VVD meer om de praktijk
moet gaan dan om wat er op papier staat. Het moet meer gaan om wat een club
heeft gedaan dan om het mooie verhaal en de verwachting voor de toekomst.
Dat was in onze ogen ook niet goed in de adviesaanvrage verwoord. De staatssecretaris
zei hier in de Kamer: nee, dat moet je inderdaad wel ongeveer zo zien. Maar
het is de vraag hoe de raad die beide kanten moet wegen.Het beschikbare geld is een andere reden waarom het volgens mij een bijna
onuitvoerbare opdracht is geweest voor de Raad voor cultuur. Het is toch idioot –
laat ik dat woord maar gebruiken, kijkend naar de heer Van Bommel –
dat terwijl er in het regeerakkoord minimaal 60 mln. extra is afgesproken,
de Raad voor cultuur aan de slag moest om een advies te geven, zonder rekening
te kunnen houden met extra financiële ruimte. Het is toch idioot dat
de Kamer er bij de staatssecretaris op moest aandringen het grootste deel
van de 60 mln. niet voor zijn goede doelen achter te houden, maar door de
raad te laten meenemen in de advisering over de aanvragen van instellingen.
De Raad voor cultuur heeft deze opdracht geaccepteerd. Wij spreken nu met
de staatssecretaris. Ik zou hem willen vragen of hij het ermee eens is dat
er eigenlijk een bijna niet goed uitvoerbare opdracht is gegeven vanwege de
factoren die ik daarnet noemde.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Ik weet niet of de heer Nicolaï nog meer kritiek op de
staatssecretaris heeft, of dat die hiermee is afgesloten.De voorzitter:De heer Nicolaï is op dit moment tien minuten aan het woord. Ik kan
mij niet voorstellen dat hij daarmee zijn spreektijd heeft beëindigd,
want hij heeft 42 minuten.MevrouwHalsema(GroenLinks)Laat ik dan toch maar alvast mijn vraag stellen. Ik begin namelijk steeds
nieuwsgieriger te worden naar het antwoord.De heer Nicolaï zegt dat hij ontevreden is over de Cultuurnota en
erg ontevreden is over de gang van zaken, die voor 90 à 100% te wijten
is aan het functioneren van de staatssecretaris. Er wordt erg idioot gehandeld.
Het is apekool. Ik zal niet alles herhalen wat de heer Nicolaï heeft
gezegd.Wat voor politieke consequenties verbindt de VVD daar eigenlijk aan? Als
ik de heer Nicolaï zo beluister, koerst hij hard af op tenminste een
motie van afkeuring.De heerNicolaï(VVD)Goh, dat mevrouw Halsema dat verwacht. Nee, dat is niet de bedoeling van
onze inbreng en dat is ook niet de verwachting die zij daarvan zou kunnen
hebben. Ik word overigens steeds enthousiaster geciteerd. Ik heb het helemaal
niet gehad over 90 à 100% verantwoordelijkheid. Ik heb mijn woorden
zorgvuldig gekozen. Ik heb gezegd, dat het toch wel heel raar is dat er zoveel
gedonder is met zoveel extra geld, en dat wij dat primair aan de staatssecretaris
wijten.MevrouwHalsema(GroenLinks)U kunt niet eindeloos kritiek hebben op de regering zonder daaraan ook
politieke consequenties te willen verbinden. Als dat geen motie van afkeuring
is, dan kan het niet anders dan dat de VVD de staatssecretaris onder curatele
zou willen stellen.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Ik weet niet wat mevrouw Halsema allemaal hoopt, denkt of
meent te horen in opmerkingen die ik niet maak. Ik kan haar in ieder geval
zeggen dat wat zij hoopt of denkt allemaal niet het geval is. Ik heb net een
paar opmerkingen gemaakt over hoe het is gegaan. Het is voor niemand, ook
voor mevrouw Halsema niet, een verrassing dat wij kritisch zijn. Dat is steeds
de rode draad geweest. En wij hebben geprobeerd het zoveel mogelijk eens te
worden. Op een aantal punten is dat wel degelijk gelukt. Ik zal straks ook
zowaar nog een paar positieve opmerkingen maken over zaken die de goede kant
op zijn gegaan. Dat is dus het beeld. Vervolgens zullen wij bekijken of er
binnen de zeer kleine marges die er nu nog zijn na de vele rondes die er al
zijn geweest, nog iets kan worden gedaan aan het corrigeren of bijstellen
van de plannen die er nu liggen.Voorzitter! De VVD-fractie heeft zich kritisch uitgelaten over het advies
van de Raad voor cultuur. Wij hebben niet alleen onmiddellijk aangegeven dat
onze gesprekspartner niet de raad maar de staatssecretaris is, maar ook dat
de versnippering in dit advies een belangrijk punt van onze kritiek is. Bij
andere gelegenheden, ook voordat het advies werd uitgebracht, hebben wij daar
al op gewezen. Onze kritiek op deze versnippering heeft twee kanten en wel
een cultuurinhoudelijke en een bestuurlijke. Ik zal de staatssecretaris een
aantal aspecten van deze versnippering voorleggen in de hoop dat hij in zijn
antwoord wil aangeven of hij het hiermee wel of niet eens is.Er is nu ongeveer 10% meer beschikbaar voor cultuur. Vindt hij het dan
ook niet ongelukkig dat de gemiddelde armslag van een instelling kleiner in
plaats van groter wordt? Dit effect treedt op omdat de middelen over meer
instellingen worden versnipperd en wordt niet gecompenseerd door
die 10%. Dat het niet wordt gecompenseerd, is een gevolg van de toegenomen
reguliere kosten.Is het niet een bezwaar van versnippering dat er minder ruimte overblijft
om selectief extra mogelijkheden voor excellente kwaliteit te bevorderen?Uit de schriftelijke beantwoording kan ik niet opmaken of de staatssecretaris
het met mij eens is dat het in principe beter is om vijf nieuwkomers van genoeg
geld te voorzien dan tien van te weinig. Is het niet überhaupt beter
om vijf gezelschappen met voldoende geld te hebben dat tien met te weinig?Iedereen hecht aan diversiteit in de cultuur. Is hij het echter niet met
mij eens dat die diversiteit niet zozeer een maximum heeft als wel een optimum?
Dit klinkt wellicht ietwat ingewikkeld, maar ik bedoel niets meer te zeggen
dan dat nog meer versnippering kan leiden tot meer van hetzelfde in plaats
van tot meer diversiteit.De staatssecretaris heeft meermaals aangegeven dat hij hecht aan wisselwerking
met het publiek. De VVD-fractie is het daar roerend mee eens. Versnippering
kan er echter toe leiden dat er per instelling minder publiek is. Wellicht
is het zelfs een gevolg van versnippering dat mensen door de bomen het bos
niet meer zien en de wisselwerking zelfs afneemt.Over het belang van het zoeken naar mogelijkheden om vernieuwing en doorstroming
te bevorderen, zijn de meningen niet verdeeld. Het is echter de vraag of die
vernieuwing en doorstroming niet juist moet worden gecreëerd bij de grote
instellingen. Deze instellingen moeten dan natuurlijk wel de ruimte hebben
om dergelijke activiteiten te ontplooien.Dit waren enige cultuurinhoudelijke aspecten van versnippering en onze
bezwaren daartegen. Ik kom nu te spreken over de gevolgen van versnippering
voor de bestuurlijke besluitvorming. Is de staatssecretaris het met mij eens
dat een te grote en te gedetailleerde directe politieke bemoeienis dreigt
te ontstaan als er over zulke aantallen moet worden gesproken als waar wij
het nu over hebben? Is het niet betere om fondsen of andere mogelijkheden
te zoeken voor directere, snellere en meer inhoudelijke besluitvorming? Deelt
hij verder de zorg van de VVD-fractie dat de systematiek door de grote aantallen
verzandt in bureaucratie?Op mijn volgende vraag is de staatssecretaris in de schriftelijke beantwoording
al ingegaan, maar ik stel deze vraag graag opnieuw aan de orde. De vierjarige
subsidies die een uitvloeisel zijn van de Cultuurnota, vereisen dat je vertrouwen
in een bepaalde instelling moet kunnen hebben. Je geeft een dergelijke instelling
immers een "carte blanche" voor vier jaar. Met het oog daarop moeten criteria
als "voldoende kwaliteit", "voldoende continuïteit" en "voldoende nationale
betekenis" worden gehanteerd. Is de staatssecretaris het hiermee eens? Is
hij het misschien zelfs met mij eens dat hieraan een kwantitatief aspect moet
worden toegevoegd?MevrouwBelinfante(PvdA)Wij spreken voortdurend over "nieuwe instellingen". Deze instellingen
zijn echter alleen nieuw in de zin dat zij voor het eerst in de Cultuurnota
worden genoemd. Het zijn immers allemaal instellingen die al een aantal jaren
actief zijn. Ik denk dan ook dat het niet zozeer de vraag is of er nieuwe
instellingen bij kunnen, maar hoe die instellingen moeten worden beoordeeld.
Wij kunnen namelijk vooraf geen monitor op deze instellingen loslaten onder
het mom: wij wisten al dat zij eraan kwamen. Het is in ieder geval verkeerd
om te suggereren dat nieuwe instellingen geen kwaliteit zouden hebben, omdat
zij nieuw zijn. Zoals gezegd: er zit geen instelling bij die niet al jaren
in het veld bezig is.De heerNicolaï(VVD)Ik heb mijzelf vandaag al heel veel horen zeggen, maar zeker niet dat
nieuwe instellingen geen kwaliteit zouden kunnen hebben. Dat zou zeker apekool
zijn.De andere opmerking van mevrouw Belinfante dat het gaat om bestaande instellingen,
omdat zij anders geen geld vragen, is absoluut waar. Wij moeten ook niet denken
dat wij door het geven van geld instellingen creëren. Instellingen ontstaan
zelf wel en gelukkig maar.De vraag is gesteld of je niet meer via fondsen zou moeten laten lopen.
Daaraan is de vraag gekoppeld: moeten die fondsen dan niet meer mogelijkheden
krijgen om meerjarig te subsidiëren?Dan ben ik aangeland bij de discussie over de systematiek. De VVD-fractie
hecht sterk aan een grondige, integrale evaluatie van de hele systematiek.
Dat is, als ik het goed begrijp, toegezegd door de staatssecretaris in antwoord
op schriftelijke vragen. Wat ons betreft, kunnen daarbij alle varianten overwogen
worden. Ik heb net nog een verrassende van de kant van de PvdA gehoord. Vooralsnog
begrijp ik die niet, maar dat hoeft ook niet want wij gaan er later nog over
praten. Dat lijkt mij heel goed, want wij moeten voorkomen dat wij in de consternatie
van nu via onze bezwaren te veel weggooien van de huidige systematiek. Wij
hechten er sterk aan, alle varianten te bekijken en als uitgangspunt daarbij
te hanteren – en gelukkig doet de staatssecretaris dit ook – de
vierjaarlijkse integrale heroverweging.Ik heb er behoefte aan ook het tweede uitgangspunt te benadrukken en dat
is het belang van de scheiding tussen politici en inhoudelijke deskundigen,
ook al om de Raad voor cultuur zijn sterke positie te laten behouden. In dat
kader geldt bij uitstek dat wij met onze bezwaren niet moeten doorslaan. Ik
denk dat wij het er allemaal over eens zijn dat het nog slechter is wanneer
de beoordeling via ambtenaren of politici loopt.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik wil een vraag stellen naar aanleiding van het Thorbeckeprincipe. Hoe
verhoudt de heiligverklaring daarvan zich tot uw voorstel dat wel in de krant
is gedaan maar nog niet hier, waarbij de drie coalitiepartners nog een aantal
instellingen selecteren die als gerenommeerd te boek komen te staan?De heerNicolaï(VVD)Wij hebben gezocht naar de kleine mogelijkheden die er nog zijn om laat
ik zeggen ten aanzien van de ergste gevallen te bezien of gekomen kan worden
tot een heroverweging. De stap die ik vanuit de VVD-fractie niet zou willen
nemen, is dat wij als politici of politieke partijen inhoudelijke oordelen
overrulen. Wij zullen dat zeker niet doen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat lijkt mij een onhoudbaar standpunt. Bij de selectie van instellingen
die u voordraagt voor heroverweging heeft u wel degelijk een
inhoudelijk oordeel geleverd over welke wel en welke niet in aanmerking komen.
Ik geloof dat op uw lijstje ook een heleboel instellingen niet voorkomen.
Die vindt u dus schijnbaar kwalitatief niet goed genoeg.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Er wordt van alles gehoord in wat ik niet gezegd heb. Wij
geven geen kwaliteitsoordeel als wij voorstellen de ergste gevallen voor heroverweging
in aanmerking te laten komen. Sterker, wij geven dat niet, want wij willen
juist dat een inhoudelijk deskundige commissie daarover alsnog een inhoudelijk
oordeel geeft.De voorzitter:Nee mevrouw Halsema, uw punt is helder. Nu is de heer Van Bommel aan de
beurt.De heerVan Bommel(SP)Wat nog niet helder is, is hoe de heer Nicolaï het begrip "ergste
gevallen" wil kwalificeren. Ik heb vanmorgen in de Volkskrant gelezen dat
het in ieder geval gaat om een aantal instellingen van naam en faam die al
jaren bestaan en nu te zeer de dupe worden van het advies van de Raad voor
cultuur. Wanneer spreekt u over erg, erger en ergst?De heerNicolaï(VVD)Misschien is het allemaal wel erg. Wij hebben te maken met de marge of
de ruimte die er nu nog is. Daarbinnen zoeken wij naar de gevallen waarvan
wij denken: die zijn te zeer de dupe geworden van onduidelijkheid in de besluitvorming.
Het moet dan wel gaan om al jaren bestaande, gesubsidieerde instellingen.De heerVan Bommel(SP)U heeft het over de marge of de ruimte die er nog is. Die zou bepalen
welke en hoeveel instellingen voor heroverweging in aanmerking komen. Over
welke marge of ruimte heeft u het dan?De heerNicolaï(VVD)De ruimte is onder andere de financiële ruimte, want het moet ook
nog betaald worden. Dat is niet het probleem van de heer Van Bommel, want
de oppositie hoeft niet te betalen, maar binnen de coalitie moet er wel worden
betaald. De VVD geeft sowieso geen ongedekte cheques in de politiek. Als geld
geen probleem was, was alles anders, maar geld is wel een probleem.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Twee dingen vallen mij op. Er wordt toch een selectie aangebracht. Dat
doet dan niet de Raad voor cultuur, maar dat dreigen enkele coalitieleden
te doen. Er wordt geselecteerd op erg, minder erg, gerenommeerd en ook nog
op boegbeelden. Dan worden er toch allerlei vreemde criteria aangelegd, die
niet waren afgesproken.Vervolgens zou ik graag weten hoe lang het lijstje eigenlijk is. Als er
14 instellingen op staan, vallen er 16 buiten.Het is typisch een VVD-manier om buiten de Kamer allerlei wilde dingen
te roepen en vervolgens in de Kamer te zeggen, dat het niet zo'n vaart loopt.De heerNicolaï(VVD)Ik denk hard na wat die VVD-manier dan is. Ik laat dat maar even ter zijde.
Ik vraag mij af wat mevrouw Visser concreet bedoelt. Voorzover er door mij
buiten de Kamer iets is gezegd, zal ik dat herhaald hebben als ik mijn verhaal
heb afgerond.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Het is natuurlijk heel slecht als er een scherp gestelde motie op het
ANP wordt gezet. De motie blijkt nog niet te bestaan. Over aantallen weten
wij niets. Toch gaat dat het debat beheersen. U blijft maar in de mist bezig.
Ik vind het heel onhandig.De heerNicolaï(VVD)Dat spijt mij voor mevrouw Visser. Er is geen motie op het ANP gezet.
De VVD heeft buiten de Kamer niets anders gezegd dan ik nu hier zeg. Verdere
verwarring kan ik niet voor mijn rekening nemen.Bij de evaluatie van de systematiek maak ik drie opmerkingen. Het zijn
drie kritische constateringen, over dingen die niet goed zijn gegaan.Het eerste punt betreft de rol van de andere overheden, gemeenten en provincies
en ook landsdelen. Er is een systeem van convenanten, cultuur en culturele
profielen. Wij horen van alle kanten dat dit niet naar bevrediging heeft gewerkt.
Wij hebben die culturele profielen met z'n allen bedacht. De vorige keer werden
ze voor de eerste keer gebruikt. Deze keer zou het netjes lopen. Ik begrijp
nu echter, dat ze helemaal niet fatsoenlijk zijn meegenomen.Het tweede punt betreft de evaluatie van het beleid. De VVD heeft er bij
meerdere gelegenheden op aangedrongen, in de procedure ruimte te maken voor
een systematische, goede evaluatie. Eigenlijk is dat, gelet op de stappen
die zijn gezet, nergens gebeurd. Dat is niet goed. Ik doel vooral op het sectorbeleid
en het algemene beleid en in mindere mate op het instellingsbeleid. In het
laatste geval is wel een oordeel gegeven over de afgelopen jaren, maar dat
is niet altijd duidelijk gerelateerd aan een beleidsplan en aan het oordeel
van de vorige keer. Er is erg veel vooruitgekeken, door de staatssecretaris
voorop, maar ook door de Raad voor cultuur, en te weinig achterom, om te kijken
op grond waarvan bepaalde stappen worden genomen. Is de staatssecretaris het
daarmee eens?Mijn derde punt van kritiek betreft de gele kaarten. De fractie van de
VVD vindt het niet goed dat instellingen zonder goede vooraankondigingen,
zonder overleg, zonder tussentijds bericht, zonder mogelijkheden om ergens
op te anticiperen of om iets terug te zeggen dan wel bij te stellen een rode
kaart krijgen van de Raad voor cultuur, of eigenlijk van de staatssecretaris.
Is de staatssecretaris het ermee eens, dat er een systeem moet worden verzonnen
waarin bijvoorbeeld halverwege de periode een gesprek met de Raad voor cultuur
plaatsvindt of misschien meer dan dat?Wij hebben schriftelijk veel vragen gesteld over de financiële aspecten.
Het kan aan ons liggen, maar wij hebben niet voldoende opheldering gekregen.
Voor ons blijft onduidelijk wat er financieel precies is gebeurd. Van de staatssecretaris
begrijp ik, dat er meer dan 100 mln. bij is gekomen, boven op de 60 mln. van
het regeerakkoord en de 40 mln. die de Kamer er later bij heeft gelegd. Wat
is er nu van al dat extra geld, meer dan 200 mln. volgens de staatssecretaris,
bij de instellingen terechtgekomen? Wat is per saldo structureel beschikbaar
gesteld aan de Raad voor cultuur om te gebruiken bij het adviseren over de
instellingen? Hoeveel geld is er buiten de Raad voor cultuur en de Tweede
Kamer om verdeeld? Ik ben er bang voor dat dit een heel groot bedrag is en
de VVD-fractie zou er grote moeite mee hebben als dit buiten de genoemde instanties
is verdeeld.MevrouwBelinfante(PvdA)U suggereert dat de Kamer niets te maken heeft gehad met
de bedragen die in de Cultuurnota staan. Ik herinner mij een uitgebreide discussie
over het Actieplan Cultuurbereik en over het bedrag van 130 mln. extra en
daarom meen ik dat u niet kunt suggereren dat de Kamer er niets mee te maken
heeft gehad.De heerNicolaï(VVD)De verdeling daarvan is, voorzover mij bekend, buiten de Kamer om gegaan.
Ik heb mevrouw Belinfante zojuist horen zeggen dat ook zij niet gelukkig was
met de wijze waarop dit gegaan is, waarbij zij wees op de mogelijkheden van
democratische controle. Het is mooi dat er aan goede doelen geld is uitgegeven,
maar ik heb er moeite mee dat dit buiten de Raad voor cultuur en de Tweede
Kamer om is gebeurd.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik meen dat er een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen het
vaststellen van hoofdlijnen voor financieel beleid en de constatering dat
de verschillende overheden, zoals de Tweede Kamer, statenleden en raadsleden
als controleurs in elkaars vaarwater zitten en niet precies weten wat er gebeurt.De heerNicolaï(VVD)Wij zijn er ontevreden over dat dit buiten de Raad voor cultuur en de
Tweede Kamer om gebeurt, maar als mevrouw Belinfante daar anders over denkt,
kan dat natuurlijk.Heeft de staatssecretaris geprobeerd, extra geld te claimen ten behoeve
van de Cultuurnota bij de laatste rondes en de begrotingen? Volgens berichten
heeft hij dit niet gedaan, maar ik hoor hierop graag zijn reactie. Vervolgens
heeft de Kamer 40 mln. geregeld. Een van mijn positieve opmerkingen betreft
de verdeling van dat bedrag. De staatssecretaris heeft daarbij op de juiste
wijze een evenwicht gevonden tussen het respecteren van het inhoudelijke advies
van de Raad voor cultuur en het zoveel mogelijk tegemoet komen aan de wensen
van de Kamer, in ieder geval van de VVD. Ik vind dat hij aan de belangrijkste
wens van de VVD om nog iets bij te stellen om de versnippering tegen te gaan
tegemoet is gekomen. Hij heeft ervoor gezorgd dat extra gezelschappen daar
niet van betaald zijn, maar dat de bestaande en gesubsidieerde gezelschappen
meer armslag kregen.Dit betekent niet dat alle problemen zijn opgelost. De VVD-fractie heeft
bij de schriftelijke vragen nog vele zaken, zoals instellingsadviezen, aan
de orde gesteld. Daar is netjes, maar vaak onbevredigend antwoord op gegeven.
Wij spraken over het Holland Festival, Huis Doorn, De Appel, Orkater en de
Rotterdamse Dansgroep. Als wij daarover dezelfde vragen stellen, ben ik er
bang voor dat er weer een onbevredigend antwoord komt. Dat brengt de VVD-fractie
ertoe, de staatssecretaris te vragen of voor de ergste gevallen, waarover
de meeste discussie bestaat – en de criteria heb ik al met de heer Van
Bommel gewisseld – en waarvan de continuïteit en de kwaliteit door
het voorgenomen besluit te zeer de dupe blijken te worden, een heroverweging
kan plaatsvinden. Voor de wijze waarop dit moet gebeuren, verwijs ik naar
de manier waarop dit bij de commissie muziek gebeurt. De Raad voor cultuur
heeft zelf al aangegeven dat een belangrijk deel van het terrein van de muzieksector
opnieuw moet worden bekeken. Hiertoe is een commissie ingesteld die een goede
band heeft met de Raad voor cultuur. Wij willen de staatssecretaris vragen
of hij op een dergelijke wijze voor enige heroverweging zorg zou kunnen dragen.De voorzitter:Ik wijs degenen die willen interrumperen erop dat het risico bestaat,
dat zij nu hun eigen mening al gaan geven. Dat is niet de bedoeling, want
daar heeft u uw eigen termijn voor. U krijgt de mogelijkheid om één
vraag te stellen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het blijft toch onduidelijk wat erge of ergste gevallen zijn. Ik hoor
de heer Nicolaï nu een kleine opsomming geven van vier instellingen ongeveer.
Daar hoort De Appel bij, maar Discordia niet. Wat is nu het criterium waarop
hij tot dit oordeel komt? Zij zijn beide gerenommeerd, met lange tradities,
enz.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Wat ik nu noemde als voorbeelden, zijn de gevallen waarvoor
wij in onze schriftelijke vragen nadrukkelijk aandacht hebben gevraagd, waarbij
wij twijfels hebben over de hele besluitvorming en ten aanzien waarvan wij
een onbevredigend antwoord hebben gekregen. Ik kan aanvullend tegen mevrouw
Halsema zeggen – want ik zie dat zij nog graag een tweede vraag had
willen stellen – dat wij hier, zo hebben wij afgesproken, nu een streep
moeten trekken tussen algemeen deel en specifiek deel. Ik zal straks vanuit
onze fractie aangeven wat per terrein en ook qua instellingen waarbij dit
aan de orde is, onze specifieke bezwaren en overwegingen zijn. Dan kunnen
we daar nog een tijdje over doorpraten.De voorzitter:Maar niet onbeperkt!De heerVan Bommel(SP)Voorzitter! De heer Nicolaï licht in ieder geval een tipje van de
sluier op. Was dit lijstje nu wat hem betreft uitputtend of zegt hij dat de
budgettaire ruimte – hij kon deze niet exact aangeven – nog meer
toelaat? Zo ja, dan hoor ik dat graag.De heerNicolaï(VVD)Dit was het lijstje van voorbeelden die in ieder geval door de VVD-fractie
al eerder zijn genoemd. Er zijn er echter wel meer waar ik niet gelukkig over
ben; er zijn er meer waar we vragen over hebben gesteld in de schriftelijke
ronde. Andere fracties, waaronder uw fractie, het CDA en GroenLinks en iedereen,
hebben er nog wel veel meer. Als het er derhalve om gaat of het uitputtend
is, dan zeg ik dat we nog een tijd kunnen vullen met meer namen te noemen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik heb twee vragen. Welke termijn ziet u daarbij? Moeten mensen dan nog
anderhalf jaar wachten tot zij uiteindelijk horen of zij tot de prominenten –
of hoe u dit ook heeft aangeduid – behoren? En waar denkt u dat dan
uit te betalen? Immers, er hangt ook een prijskaartje aan.De heerNicolaï(VVD)Voor de duidelijkheid zeg ik nog eens dat het niet gaat om prominenten.
Het gaat om hetgeen zoals ik het zonet formuleerde en dat heb ik nu een paar
keer gedaan. Het gaat gewoonweg om bestaande gezelschappen die te zeer de
dupe dreigen te worden van onduidelijkheid in de advisering. De termijn is
wat ons betreft een jaar verlenging voor díe gevallen van subsidiëring.
Dan zou de advisering daarover vóór de zomer in ieder geval
goed en wel afgerond moeten zijn, zodat je daar bijtijds voor
dat jaar nieuwe besluiten over kunt nemen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Voorzitter! Ook ik begin, zoals afgesproken, met een algemeen deel.Vandaag is het de "tweede maandag in november", zoals de orkesten bij
hun protestoptreden hier in huis aangaven op een mooi koffertje: niet alleen
een beslissende dag voor de orkesten, maar voor elke discipline die vanuit
de Cultuurnota wordt gesubsidieerd. Het is tevens een beslissende dag voor
het publiek, de cultuurafnemer. Vandaag wordt onder andere bepaald of voor
dit publiek het gewenste aanbod op haalbare afstand en tegen een redelijke
prijs beschikbaar is. Oók is het een beslissende dag voor duizenden
bevlogen kunstenaars die hun vak met optimale ruimte voor creativiteit willen
uitoefenen. We praten hier niet alleen over dossiers en systematieken, maar
we praten ook over mensen.Het CDA vindt cultuur van groot belang, omdat zij bijdraagt aan de ontplooiing
van mensen en aan de kwaliteit van het leven. Ieder mens moet dat genoegen
kunnen smaken, zo vinden wij: jong en oud, allochtoon en autochtoon, woonachtig
in de Randstad of in Dwingeloo, in Drenthe. Daarbij heeft in onze visie het
zélf beoefenen van kunst- en cultuuruitingen een extra dimensie. Het
wordt namelijk veelal met anderen samen gedaan en zorgt daarmee voor meer
samenhang in de maatschappij. Het is juist hierom – dit heeft ook de
nadruk – dat wij zozeer hechten aan bereikbaarheid van cultuur in de
regio en aan de amateurkunst. Vanuit die noties ook is de CDA-fractie ontevreden
over de voorliggende Cultuurnota. Ontevreden zijn wij ook over het proces
dat is doorlopen om tot die nota te komen.De door de staatssecretaris vurig gewenste "confrontatie" heeft een zeer
negatieve bijsmaak gekregen. Nog nooit was het protest vanuit de culturele
sector zó luid en waren de verwijten zó hard. De confrontatie
die er één had moeten zijn tussen "kwaliteit en maatschappelijkheid"
is verworden tot een confrontatie tussen het culturele veld en de staatssecretaris.
Het enige applaus komt uit het allereerste boekje in pocketvorm. Als je dat
opendoet, zie je de handjes op elkaar gaan. Dit is jammer, ik had meer verwacht.
Met instellingen en organisaties is onzorgvuldig omgegaan. Mijn fractie betreurt
dit en zij verlangt een intensieve evaluatie van de gehele cultuurnotaprocedure,
opdat wij als Kamer over vier jaar niet weer de puinruimer zijn van ontspoord
beleid. Ik kom hier nog op terug.De Raad voor cultuur is mede ingesteld om voorafgaand aan de Cultuurnota
advies aan de staatssecretaris én de Kamer uit te brengen over de kwaliteit
van de aanvragen. Helaas lijkt het er op, dat in de verantwoordelijkheidsverdeling
daarbij dingen scheef zijn gaan lopen. De raad oordeelt over de kwaliteit,
heeft formeel geen zeggenschap over de verdeling van het geld, maar wordt
wel geacht daar terdege rekening mee te houden. Deze spagaat dient in een
volgende periode verholpen te worden. Hoewel wij het oneens zijn met diverse
afwegingen van de raad, scharen wij ons nu toch op hoofdlijnen achter dit
advies, omdat anders de bodem onder de cultuurnotaprocedure wegvalt en de
onduidelijkheid en onzekerheid alleen maar groter worden.De kwaliteitsadviezen van de raad zijn in een aantal gevallen discutabel.
Kritiek zal er natuurlijk altijd zijn maar komt mede voort uit de vaak slecht
of onduidelijk onderbouwde adviezen. De uitwerking van de Cultuurnota leidt
volgens de leden van de CDA-fractie tot versnippering van het aanbod. De leden
ondersteunen het uitgangspunt van vernieuwing en doorstroming in de sector,
maar mijn fractie zet grote vraagtekens bij de snelheid waarmee dit gebeurt.
De spanning tussen doorstroming en continuïteit is te groot.Uiteraard beseffen ook wij dat keuzes gemaakt moeten worden. Een grote
aanvraag en beperkte middelen leiden tot keuzes met soms pijnlijke gevolgen.
In die selectie heeft de staatssecretaris zich laten leiden door het advies
van de raad die primair op kwaliteit heeft getoetst. Een aantal kwaliteitsoordelen
heeft grote onrust teweeggebracht. Mijn fractie is van mening dat de staatssecretaris
zijn politiek-bestuurlijke verantwoordelijkheid had moeten nemen en de aanvragen
breder had moeten toetsen dan alleen artistiek-inhoudelijk.Hoe de aanvullende criteria, zoals publieksbereik, subsidie-per-bezoek,
functie in het bestel en niet te vergeten de infrastructuur, zijn meegewogen
in de adviezen én bij de uiteindelijke afweging is niet altijd even
helder. De uitspraak alleen "dat deze criteria wel degelijk hebben meegewogen",
is voor de CDA-fractie onvoldoende. De staatssecretaris had bij zijn uiteindelijke
besluitvorming deze "andere" factoren zwaarder moeten laten wegen, dan op
de willekeurige manier waarop dit nu lijkt te zijn gebeurd.Naar de waarneming van de CDA-fractie heeft de staatssecretaris geen rekening
gehouden met de zogenaamde culturele profielen die in zijn opdracht door de
regio's zijn opgesteld. In de ogen van de CDA-fractie is de regionale culturele
infrastructuur van zwaarwegend belang. De decentrale overheden spelen immers
een niet te onderschatten en steeds belangrijkere rol bij de totstandkoming
van het cultuurbeleid. Het beleidsterrein is in grote mate gedecentraliseerd,
want het zijn immers de provincies en de gemeenten die het leeuwendeel van
de culturele voorzieningen bekostigen. Echter, de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de verschillende bestuurslagen is onvoldoende duidelijk. De gezamenlijke
verantwoordelijkheid van decentrale overheden en het Rijk is nu vastgelegd
in convenanten die worden omgeven door een dikke laag mist. Afspraken zijn
niet inzichtelijk en vaak onduidelijk, zo is gebleken tijdens de hoorzitting
van 16 oktober. De teksten zien er prachtig uit, maar met de uitwerking daarvan
is het bar en boos gesteld. Convenantpartners hebben enorm veel tijd gestoken
in het opstellen van ambitieuze plannen, geënt op de uitgangspunten van
de staatssecretaris. Zij willen daaraan meebetalen maar voelen zich genegeerd
en aan de kant gezet. Mijn fractie vindt ook, dat de staatssecretaris de decentrale
overheden onvoldoende serieus neemt en het is dan ook een teken aan de wand
dat diverse partners weigeren de convenanten met het Rijk te ondertekenen,
zoals de provincie Flevoland en de gemeente Enschede. De provincies Noord-
en Zuid-Holland twijfelen nog.In de slotparagraaf van de Cultuurnota stelt de staatssecretaris dat "bijdragen
van provincies en gemeenten minstens zo belangrijk zijn als de bijdrage van
het Rijk". Tevens stelt de staatssecretaris in zijn convenantenbrief
van 8 november dat hij het bestuurlijk overleg met de bestuurlijke bondgenoten
als nuttig heeft ervaren. Hoe ziet de staatssecretaris deze uitspraak in het
licht van het zojuist gestelde? Dan moeten het toch heel bijzondere gesprekken
zijn geweest.Mijn fractie stelt vast dat de noordelijke provincies in verhouding weinig
zien van het door het Rijk verdeelde cultuurbudget voor de instellingen. Ook
Flevoland is mager bedeeld met een schamele ƒ 70.000. Drenthe lijkt
zelfs helemaal vergeten, gelet op de ƒ 0 die zij krijgen! Hoe kijkt
de staatssecretaris aan tegen het feit dat 10% van de Nederlandse bevolking,
woonachtig in de noordelijke provincies, de beschikking heeft over 3,7% van
het cultuurbudget? Voor de zuidelijke provincies geldt in wezen eenzelfde
situatie.Het gehele proces sinds het verschijnen van het advies van de Raad voor
cultuur dit voorjaar is er één van onrust en onzekerheid. Die
onrust gaat naar onze mening ten koste van de creativiteit in het culturele
veld. Het wordt instellingen onmogelijk gemaakt een fatsoenlijke bedrijfsvoering
te handhaven en kunstenaars verkeren in grote onzekerheid over hun arbeidsplaats.
Vele instellingen zien zich genoodzaakt de gang naar de bestuursrechter te
maken. Het stoort de leden van de CDA-fractie dan ook bijzonder dat de staatssecretaris
er niet in is geslaagd om in een eerder stadium meer geld te verkrijgen, bijvoorbeeld
voor de wensbegroting van de Raad voor cultuur. Volgens de raad zelf wordt
dit extra geld van de wensbegroting voor de komende vier jaar immers "noodzakelijk
geacht omdat anders het investeren in de toekomst van cultuur niet mogelijk
is". Wat de staatssecretaris niet deed, heeft de Kamer wel gedaan met 40 mln.
extra als resultaat. In de brief van 19 oktober jongstleden heeft de staatssecretaris
de verdeling daarvan aangegeven. Ik vond dat een slimme brief met onder andere
een gebaar naar de podiumkunsten: een dempende deken smoorde de hevigste protesten!Helaas vond de staatssecretaris het nodig de wensbegroting van de Raad
voor cultuur niet in zijn geheel te honoreren. Ondanks kritiek van mijn fractie
op bepaalde adviezen van de raad lijkt het realiseren van de wensbegroting
ons de manier om alsnog evenwichtigheid aan te brengen. In de verdelingsbrief
zegt de staatssecretaris dat bepaalde onderwerpen, die in de brief van 19
oktober niet zijn gehonoreerd, op een andere wijze of een ander moment aan
de orde kunnen worden gesteld. Welke onderwerpen zijn dit dan wel en wanneer
wordt hier dan over gesproken? Welke cultuurpolitieke afweging heeft hij hier
gemaakt? Heeft hij een lijstje? Wat ons betreft, had de wensbegroting in zijn
geheel gehonoreerd moeten worden.De leden van de CDA-fractie willen, om zoals de Raad voor cultuur zegt
"investeren in de toekomst van cultuur" mogelijk te maken, alsnog uitvoering
geven aan het resterende deel van de wensbegroting van de raad. Bovendien
willen de leden van mijn fractie enkele aanvechtbare beoordelingen alsnog
honoreren. In totaal willen wij hiervoor 25 mln. extra uittrekken. Wij verlangen
eveneens een grondige evaluatie en verandering van de gehele cultuurnotaprocedure.De heerDittrich(D66)Voorzitter! Mevrouw Visser noemt een bedrag van 25 mln. Kan zij uitleggen
waar zij dat geld vandaan haalt?MevrouwVisser-van Doorn(CDA)U zult van het CDA gewend zijn dat wij nooit komen met voorstellen zonder
dekking, zo ook in dit geval. Op een aantal momenten in het reguliere systeem
kun je de geldstromen enigszins buigen; ik noem de Najaarsnota, de Voorjaarsnota
en de algemene politieke en financiële beschouwingen. Dan is er een mogelijkheid
om geld te vinden. Voordat ik daartoe overga – ik moet er nog even over
nadenken of ik dat nu doe of in tweede termijn – wil ik graag horen
of u het voorstel steunt om de wensbegroting alsnog te honoreren. Als u het
daarmee eens bent, is die dekking te vinden.De voorzitter:Voor de helderheid, de heer Dittrich stelt een vraag en u geeft een antwoord
en niet andersom.De heerDittrich(D66)Ik begrijp dat u in de cultuurbegroting geen ruimte van 25 mln. hebt gevonden.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Neen, niet in de cultuurbegroting.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wij zijn a priori gelukkig met elk extra bedrag, maar ik wil voor de duidelijkheid
wel iets weten. U zoekt dat geld ook niet binnen de onderwijsbegroting, maar
u stuurt de staatssecretaris eigenlijk terug naar het kabinet om opnieuw te
onderhandelen over de besteding van de algemene middelen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik wil een motie indienen waarin ruimte wordt gevraagd om dit probleem
op te lossen bij de Najaarsnota, de Voorjaarsnota of wanneer dat geld dan
ook beschikbaar is. Wij zullen er eerst over moeten discussiëren of u
dat de moeite waard vindt. Ik vind dat wij, gelet op de vele knelpunten en
bestuurlijke onevenwichtigheden, dit probleem nu moeten oplossen. Het uitvoeren
van de wensbegroting van de raad vind ik de meest fatsoenlijke en evenwichtige
oplossing. Als wij het daarover eens zijn, kan de dekking daarvoor worden
gevonden. In principe heeft de CDA-fractie die achter de hand.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik kan mij niet voorstellen dat het uit de partijkas van het CDA komt.
Nu lijkt mij de Voorjaarsnota echt te laat, want dan zijn namelijk al een
aantal instellingen opgeheven. Dus is het van belang dat uw motie uitspreekt
dat de staatssecretaris nu met Zalm moet gaan onderhandelen over het vinden
van extra geld.De voorzitter:Dat is iets voor de tweede termijn, die vanavond plaatsvindt.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik wil er nog bij zeggen dat wij niet op inhoudelijke gronden maar op
beleidsmatige gronden een opsomming hebben gegeven van zaken die naar onze
mening bijgestuurd moeten worden.De heerNicolaï(VVD)Zegt mevrouw Visser nu dat het CDA een selectie maakt op meer beleidsmatige
gronden?MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik heb aangegeven dat naar bepaalde punten nog eens goed gekeken moet
worden.De heerNicolaï(VVD)Ik herken mij daar op zichzelf wel een beetje in, maar ik
dacht dat het CDA moeite had met enige selectie.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik heb wel moeite om als politiek criteria aan te geven in de zin van
navolgende criteria. Er zitten beoordelingen bij waar je vraagtekens bij kunt
plaatsen. Welnu, die heb ik verzameld en ik wil proberen om er ruimte voor
te krijgen. U probeert het via een commissie. Ik zeg dat er fouten zijn gemaakt
en dat wij als politiek onze verantwoordelijkheid moeten nemen door die fouten
te herstellen. Daar behoren een paar knelgevallen bij.De heerNicolaï(VVD)Nu wordt het nog vreemder, want nu zegt u in feite dat een inhoudelijk
deskundige er niet naar moet kijken, maar dat de Kamer moet uitmaken wat er
met bepaalde gezelschappen moet gebeuren.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Er zijn knelgevallen die wij allemaal kennen, waarnaar wij moeten gaan
kijken om tot een oplossing te komen. Voorop staat evenwel het invullen van
de wensbegroting. Als daarmee een aantal knelgevallen weggenomen wordt, dan
is dat alleen maar goed.Voorzitter! Verder verlangen de leden van mijn fractie een grondige evaluatie
en verandering van de cultuurnotaprocedure. Duidelijkheid over wie welke verantwoordelijkheid
heeft, staat daarbij voorop. Ik wil een paar bouwstenen staccato aandragen.
Er moet een visie op het bestel en de sectoren ontwikkeld worden. Pas daarna
komt een financieel beleid voor de lange termijn aan de orde. De decentrale
overheden dienen een grotere rol te krijgen. Er moeten tussentijdse evaluaties
van de instellingen en hun prestaties plaatsvinden. Instellingen mogen in
de toekomst niet meer op een dergelijk abrupte manier geconfronteerd worden
met een stopzetting van de subsidie. Een beoordeling van verschillende soorten
instellingen op verschillende momenten moet volgens de leden van de CDA-fractie
ook overwogen worden. De transparantie in de gehele procedure dient veel groter
te worden, omdat de betrokken instellingen het recht hebben op duidelijkheid
hoe een oordeel tot stand is gekomen. Elke zweem van vermeende belangenverstrengeling
moet worden vermeden. Naar ik heb begrepen, komt er in januari een evaluatie.
Ik hoop dat wij dan ruim als Kamer de gelegenheid krijgen om mee te denken
over hoe het beter zou kunnen.De Cultuurnota eindigt met de zin dat "is aangetoond dat de Cultuurnota
nog steeds een goed middel kan zijn voor verandering en beweging in het culturele
leven". De leden van de CDA-fractie moeten helaas constateren dat de Cultuurnota
haar doel, het creëren van een evenwichtig cultureel landschap, niet
heeft bereikt. Verandering en beweging zijn helaas doelen op zich geworden,
met alle overbodige en ongewenste onrust van dien, ten koste van de kwaliteit
en continuïteit van het cultuuraanbod.Helaas is de staatssecretaris niet in staat gebleken zijn ambitieuze plannen
deugdelijk te realiseren. En de verliezers zijn de kunstenaars, het publiek
en het culturele leven in ons land. Mijn fractie weigert zich daarbij neer
te leggen.De heerDittrich(D66)Mevrouw de voorzitter! Helaas heb ik een beperkte spreektijd en daarom
begin ik met Thorbecke wiens leer gebiedt de politiek op afstand te blijven
bij het beoordelen van de kunsten. Thorbecke wordt rond de Cultuurnota wel
erg vaak en gemakkelijk van stal gehaald. In zijn tijd werd eigenlijk nog
geen kunst door de overheid gesubsidieerd. Maar naarmate de rol van de overheid
als subsidiegever sterker wordt, bijvoorbeeld wanneer zij subsidie onder voorwaarden
gaat verlenen, wordt die grens allengs vloeiender. Toch is de kern van Thorbecke's
uitspraak helder en die wordt natuurlijk ook door D66 onderschreven. Als voorbeeld
geef ik dat de vroegere minister Brinkman het beginsel van Thorbecke met de
voeten trad door de P.C. Hooft-prijs niet toe te kennen aan Hugo Brandt Corstius.
Daar heeft D66 toen een pamflet over laten verschijnen. Zo zie je dat al tientallen
jaren geleden dat Thorbeckebeginsel met de voeten getreden werd.De Raad voor cultuur is ingesteld om als deskundige een inhoudelijk oordeel
over de prestaties en de subsidieaanvragen van de kunstinstellingen te vellen.
De medewerkers worden uit de kunstwereld gerekruteerd Zo kunnen wij met z'n
allen volhouden dat de kunstwereld zichzelf beoordeelt. De staatssecretaris
kan die beoordeling eigenlijk maar marginaal toetsen. Neemt hij het standpunt
van de raad over, dan is het zijn beslissing geworden. De Kamer kan in wezen
die beslissing dan ook alleen maar toetsen aan de hand van de vraag of de
beslissing zorgvuldig tot stand gekomen is. Die vraag is overigens lang niet
zo gemakkelijk te beantwoorden als op het eerste gezicht het geval lijkt.Twee jaar geleden heb ik mondelinge Kamervragen gesteld over de situatie
die was ontstaan rondom Djazzex. De subsidieaanvraag was toen afgewezen. De
raad beweerde een aantal voorstellingen bezocht te hebben en kwam op grond
daarvan tot een negatief kwaliteitsoordeel. Maar Djazzex vocht die beslissing
aan en kreeg ook later gelijk van de rechter. Het probleem was alleen dat
Djazzex toen al was opgeheven. Ik heb twee jaar geleden geprobeerd de staatssecretaris
ervan te overtuigen dat deze cultuurnotaprocedure zo zorgvuldig en transparant
mogelijk zou moeten zijn. Naarmate de adviezen van de Raad voor cultuur ondoorzichtiger
zijn, wordt ook de ruimte voor de instellingen groter om van die adviezen
af te wijken en voor de politiek om de adviezen verder aan te vechten. Ik
moet eerlijk zeggen dat sommige van de adviezen van de raad, waarbij de raad
tot stopzetting van de subsidie pleitte, mijn fractie absoluut niet kunnen
overtuigen. De leer van Thorbecke mag dan niet als een schaamlap gebruikt
worden om je achter zo'n advies te verschuilen. Ik vind dat het dan aan de
Kamer is om haar eigen verantwoordelijkheid te nemen.In dit verband nog een voorbeeld. Als de raad overweegt dat Huis Doorn
als verblijfplaats van de Duitse keizer geen directe banden met Nederland
en de Nederlandse geschiedenis heeft, dan mag de Tweede Kamer daar gerust
afstand van nemen. Koningin Wilhelmina verleende de Duitse keizer asiel en
Nederland werd bijna door Groot-Brittannië de oorlog verklaard. Wat D66
betreft moet Huis Doorn dus niet gesloten worden. Wij ondersteunen de beslissing
die de staatssecretaris genomen heeft om samen met de staatssecretaris van
Volkshuisvesting naar de exploitatiemogelijkheden te kijken.Over de cultuurnotaprocedure wil ik het volgende opmerken. In het verleden is ervoor gekozen om elke vier jaar de subsidieaanvragen
van de instellingen te beoordelen. Mijn fractie vindt dat daaraan voordelen
verbonden zijn. Een instelling die het groene licht heeft gekregen, kan zich
dan ook vier jaar lang op de inhoud concentreren en hoeft zich niet elk jaar
af te vragen of zij in haar voortbestaan wordt bedreigd. Maar het moet ook
duidelijk zijn dat subsidieverstrekking geen levensverzekering is. Dus een
periodieke beoordeling is op z'n plaats. Maar dat betekent niet dat alle instellingen
in eenzelfde procedure moeten worden beoordeeld. Wij vermogen niet in te zien
waarom bijvoorbeeld het Rijksmuseum of het Concertgebouworkest of het Nederlands
Danstheater elke keer een soort examen zouden moeten afleggen, waaruit de
suggestie kan volgen dat zij hun bestaansrecht moeten bewijzen. Wij denken
dat het beter is voor boegbeelden een aparte procedure af te spreken. Daar
komen wij hopelijk op korte termijn met de staatssecretaris verder over te
spreken.Wij zijn er voorstander van dat alleen die instellingen in de cultuurnotaprocedure
worden opgenomen die een landelijke uitstraling hebben of, wanneer het nieuwkomers
betreft, dat die verwachting daarvan gerechtvaardigd is. Regionaal georiënteerde
gezelschappen zouden in ander verband beoordeeld moeten worden. De fondsen
beoordelen volgens de huidige systematiek kortlopende aanvragen. Wij kunnen
ons voorstellen dat daar wellicht wat verruiming in komt, bijvoorbeeld dat
een fonds een subsidie voor een periode van twee jaar kan beoordelen. Wil
de staatssecretaris daar straks op reageren?D66 heeft er net als mevrouw Visser en de heer Nicolaï moeite mee
dat sommige instellingen van de vorige Raad voor cultuur een prima beoordeling
hebben gekregen, tussentijds gesprekken hebben gevoerd en niets negatiefs
hebben gehoord, maar bij verrassing opeens een rode kaart uitgereikt hebben
gekregen van deze Raad voor cultuur. Het lijkt D66 daarom een goed idee, tussentijds
attenderingen te doen uitgaan en gesprekken te hebben met de raad. Dat betekent
dat meer van de raad wordt verwacht, maar wij menen dat dit in bestuurlijk
opzicht alleen maar zorgvuldiger is. Ook hierop verneem ik graag een reactie
van de staatssecretaris.Een instelling die met een negatief advies werd geconfronteerd, is Orkater.
Het advies is op de keper beschouwd geen controleerbare kwaliteitsbeoordeling.
Het is een opsomming van subjectieve kwalificaties: de theaterstukken zijn
nauwelijks als geslaagd te beschouwen, van het elan van vroeger is weinig
meer te bespeuren, toenemende oppervlakkigheid, etc. Als de politiek op een
marginale manier wil toetsen of een advies van de Raad voor cultuur overtuigend
is, moet zij echt weten op welke feiten dat is gebaseerd. Bij sommige van
de adviezen – ik gaf nu een voorbeeld – is dat heel moeilijk te
volgen.Ik stel dan ook voor dat in de volgende cultuurnotaprocedure nog een toets
wordt ingebouwd, uit te voeren nadat het advies van de raad verschenen is.
Die toets zou bijvoorbeeld door juristen moeten kunnen worden uitgevoerd.
De toets moet niet kwalitatief inhoudelijk zijn; bekeken zou moeten worden
of de adviezen logisch in elkaar zitten, of zij consistent zijn, of de opbouw
ervan helder is en of de motivering deugdelijk is.Ik kom dan meteen te spreken over het fenomeen van de voorstellingsbezoekers.
Bij veel adviezen schrijft de raad dat voorstellingsbezoek heeft plaatsgevonden.
Als een instelling het verslag van dat voorstellingsbezoek opvraagt, wil de
raad dat niet afgeven. De staatssecretaris ondersteunt dat. Met het Djazzex-debacle
in het achterhoofd is het de vraag of het niet ter inzage geven bij de rechter
stand zal houden. Transparant wordt de procedure er in elk geval niet door
en dat is wat wij met deze staatssecretaris hadden afgesproken. Het argument
dat voorstellingsbezoekers geen verslagen meer zullen willen schrijven als
zij weten dat die door anderen worden gelezen, vind ik geen sterk argument.
Ik meen dan ook dat de staatssecretaris met iets beters moet komen. Ik vraag
hem dan ook daarop straks inhoudelijk te reageren.Onduidelijk vindt D66 waarom de Raad voor cultuur de na de kwaliteitsbeoordeling
komende drie secundaire aandachtspunten, namelijk maatschappelijk bereik,
subsidiebedrag per bezoeker en de positie die de instelling binnen het bestel
inneemt, soms wel, maar soms ook niet expliciet in de advisering betrekt.
Wij hebben daarnaar gevraagd. De staatssecretaris antwoordde dat niet-vermelding
niet betekent dat de drie aandachtspunten geen rol hebben gespeeld bij de
desbetreffende beoordeling. Hoe weet de staatssecretaris dat? Wij vinden deze
gang van zaken niet bijdragen aan een helder beeld. Ons lijkt dat belangrijke
gegevens bij de beoordeling betrokken moeten worden. Ik wil dan ook graag
een reactie van de staatssecretaris hierop.Overigens betreuren wij het dat de Raad voor cultuur niet consequent heeft
beoordeeld wat die instellingen de afgelopen vier jaar hebben waargemaakt
van hun beleidsplannen uit 1996. Ook daar horen wij graag een reactie op.Begin 2000 heb ik schriftelijk Kamervragen gesteld omdat ik er bang voor
was dat de leden van de beoordelingscommissies van de raad de schijn van belangenverstrengeling
tegen zich konden hebben. De kunstwereld is klein. Als je uit dat kleine reservoir
put, ontstaat al gauw het gevaar dat leden van een beoordelingscommissie direct
of indirect belangen hebben bij de aanvraag van een bepaalde instelling. Met
de publicatie in de bijlage bij het advies probeert de raad zoveel mogelijk
openheid te verschaffen. De werkwijze dat een lid van de beoordelingscommissie
even op de gang gaat staan terwijl zo'n aanvragen wordt besproken, geeft mijn
fractie geen vertrouwen in de zuiverheid van die procedure. Toen D66 vroeg
of niet voorkomen moest worden dat leden van de beoordelingscommissies oordelen
over de subsidieaanvragen van concurrerende instellingen, was het antwoord
van de staatssecretaris dat er een onwerkbare situatie zou ontstaan, als wij
daaraan zouden beginnen.Ik moet zeggen dat dit antwoord van de staatssecretaris ons niet echt
overtuigt. De schijn van belangenverstrengeling die de raad poogt te voorkomen,
moet ook voor die andere categorie worden voorkomen. Hoe kun je nu verwachten
dat een instelling vertrouwen heeft in een zorgvuldige beoordeling als de
aanvraag mede werd afgewezen door een lid dat belangen heeft bij een concurrerende
instelling die wel subsidie van de commissie heeft gekregen? Graag hoor ik
van de staatssecretaris of er inderdaad al 150 bezwaarschriften
zijn ingediend en of het thema van de schijn van belangenverstrengeling een
dominante rol speelt in die bezwaarschriften. Ik hoop dat wij hierover binnenkort
uitgebreid met de staatssecretaris kunnen spreken.MevrouwBelinfante(PvdA)Wij hebben al eerder gedebatteerd over dit onderwerp ...De voorzitter:Dan hoeft u dat niet te herhalen.MevrouwBelinfante(PvdA)Dat ben ik absoluut niet van plan, ik denk er niet over. Met deze manier
van formuleren wordt de schijn gewekt dat er sprake is van belangenverstrengeling,
maar ik heb altijd geleerd dat zulke zaken eerst bewezen moeten worden. Ik
heb het nagevraagd over de bezwaarschriften van de vorige periode, maar daarbij
is er niet één geweest die ook maar iets met belangenverstrengeling
te maken had. Ik vraag mij af of het wel toelaatbaar is om de betrouwbaarheid
van de raad op een dergelijke manier ter discussie te stellen.De heerDittrich(D66)Ik denk het wel, omdat de raad zelf zegt dat hij de schijn van belangenverstrengeling
probeert te vermijden en daarom de lijst in bijlage 3 heeft gepubliceerd.
Er is een aparte brief van de raad uitgegaan om deze zoveel mogelijk te voorkomen.
Ik zeg erbij dat dit is gebeurd nadat er in de Kamer opmerkingen over zijn
gemaakt. Ik weet niet of mevrouw Belinfante met veel instellingen heeft gesproken,
maar het zal haar bekend zijn dat hierbij soms forse vraagtekens zijn geplaatst
door de instellingen. Dat wil nog niet zeggen dat het echt zo is, maar die
vraagtekens zijn ook in bezwaarschriften van advocaten terechtgekomen. Daarom
hebben wij er allemaal belang bij dat hierover heel heldere afspraken worden
gemaakt bij de volgende cultuurnotaprocedure. Ik ben van mening dat wij die
afspraken in de afgelopen periode onvoldoende hebben gemaakt.De heerNicolaï(VVD)Het is te makkelijk wat de heer Dittrich doet. Hij wekt de indruk dat
het een keuze is in opereren van de Raad voor cultuur, maar de samenstelling
van de raad is een politieke keuze. De heer Dittrich is hier als lid van het
parlement medeverantwoordelijk voor. Het lijkt mij wel interessant om te bespreken
hoe het anders moet, maar daar hoor ik de heer Dittrich niets over zeggen.
Hij noemt de bezwaren van dit systeem, maar heeft hij een beter alternatief?De heerDittrich(D66)U zegt dat de politiek erover gaat wie er in de beoordelingscommissies
van de Raad voor cultuur komen. Ik weet dat de staatssecretaris de kroonleden
benoemt, maar ik kan mij niet voorstellen dat wij hier Kamerdebatten hebben
over wie erin zouden moeten komen, en dat lijkt mij een heel slechte zaak.
Die stelling van de heer Nicolaï lijkt mij niet te kloppen, maar hij
heeft gelijk dat ik een aantal kritiekpunten op de cultuurnotaprocedure heb
opgesomd. Op verzoek van onder andere D66 hebben wij afgesproken dat wij hier
uitgebreid op ingaan, omdat ik wil voorkomen dat wij de volgende keer in dezelfde
valkuil stappen. Het algemene gedeelte van dit debat is bedoeld om een aantal
ijkpunten aan te geven.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het zou geen novum zijn om de Kamer een rol te geven bij benoemingsprocedures
om de onafhankelijkheid van kroonleden van de raad te vergroten, omdat wij
dat ook bij de Ombudsman en de Hoge Raad doen. Ik voel daar wel voor, omdat
de relatie tussen raad en departement daardoor wordt doorbroken.De heerDittrich(D66)Het lijkt mij buitengewoon ongewenst om hier een politiek debat te hebben
over wie er in de beoordelingscommissie voor muziek of podiumkunst of wat
dan ook komt te zitten, omdat je dan een politieke discussie krijgt over of
de heer X of mevrouw X erin moet. Ik denk dat dit geen goede gang van zaken
is.De voorzitter:Nee, mevrouw Halsema, de heer Dittrich vervolgt nu zijn betoog. Wij kunnen
wel blijven interrumperen, maar ik kijk ook naar de klok. U heeft ook nog
uw eigen termijn.De heerDittrich(D66)In het kader van de cultuurnotaprocedure vind ik dat ook de rol van de
ambtenaren op het departement niet onbesproken kan blijven. Bij het onderhouden
van contacten met het veld is het van belang dat ambtenaren niet al te lang
op één plek zitten, maar dat zij na verloop van jaren rouleren.
Gebeurt dat niet, dan ontstaat het gevaar dat de ambtenaar als het ware een
eigen koninkrijkje creëert en dat hij of zij een buitenproportionele
invloed op het beleid krijgt. Nu hebben wij in een ander verband met de regering
afgesproken dat er een actief rouleersysteem komt voor ambtenaren die lang
op één plek zitten. Hoe heeft deze staatssecretaris dat ingevuld
of hoe gaat hij dat invullen met betrekking tot ambtenaren die zich met cultuur
bezighouden?Als ik kijk hoeveel geld er uiteindelijk naar de kunstenaars en de kunstproducerende
instellingen gaat, dan vraag ik mij af hoe zich dat verhoudt tot de vaste
lasten van de regering. Dan kijk ik naar de fondsen, de Raad voor cultuur,
de ambtenaren op het departement, salarissen, huisvesting, overheadkosten
en gebouwen. Staat dat nog wel in verhouding tot elkaar? Gaat er niet zoveel
geld in de administratie zitten dat er veel te weinig naar het culturele veld
gaat?Op 9 mei 2000 bespraken de cultuurwoordvoerders de conceptadviesaanvrage
met de staatssecretaris. De periode daaraan voorafgaand lieten veel bewindspersonen
weten dat zij met minister Zalm contact hadden gehad en dat zij extra geld
hadden gekregen. Ik denk aan minister Borst, minister Korthals en minister
Hermans. Op 9 mei vroeg ik de staatssecretaris of hij zich sterk had gemaakt
bij minister Zalm voor de cultuursector. De staatssecretaris antwoordde mij
toen dat hij niet kon zeggen om hoeveel extra geld hij in het kader van de
Voorjaarsnota had gevraagd. Wel, zo staat er in het verslag, had hij op zijn
"bescheiden" wijze bij andere bewindslieden aangeklopt.Nu hebben wij de afgelopen maanden vaak het verhaal in de krant gelezen
dat de staatssecretaris zijn beurt bij minister Zalm voorbij heeft laten gaan
en dat minister Zalm de cultuursector wel extra geld wilde geven, maar dat
de staatssecretaris zich niet liet zien. Wat is hier nu van waar? Ik vind
dat de staatssecretaris daar in dit debat duidelijkheid over moet verschaffen.
Overigens heeft de staatssecretaris in diezelfde periode via een interview
in het Parool de indruk gewekt dat hij zich niet helemaal thuis voelt op zijn
post. Het staatssecretariaat zou geen hele dagtaak voor hem zijn.
Ik kan mij eigenlijk nauwelijks voorstellen dat de staatssecretaris dat gezegd
heeft. En als hij dat gezegd heeft, kan ik mij nauwelijks voorstellen dat
hij dat serieus meende. Dat interview is in de cultuurwereld uitgelegd als
zou de staatssecretaris neerkijken op de kunstwereld. Ik vind dat de staatssecretaris
vandaag de gelegenheid moet worden geboden om daarop in te gaan. Ik krijg
dus graag een toelichting op dat interview en ik wil graag weten hoe de staatssecretaris
zijn werk ziet.In elk geval heeft het ons ernstig teleurgesteld wat de cultuursector
aan geld heeft gekregen op Prinsjesdag. In een tijd van overvloed, waarin
veel departementen er ruim extra geld bij kregen, werd cultuur in onze ogen
onderbedeeld. De Kamer heeft dat zelf voor een deel weten te repareren bij
de Algemene politieke beschouwingen, toen de motie van D66 werd aanvaard en
er 160 mln. extra voor de cultuurnotaperiode bijkwam, 40 mln. per jaar structureel.
De staatssecretaris heeft dat geld verdeeld in zijn brief van 19 oktober 2000.
Mijn fractie is het in grote lijnen eens met de verdeling die de staatssecretaris
heeft aangebracht. Waar ik vooral blij mee ben, is de bijna 15 mln. voor de
versteviging van de podiumsector. Bij de wat kleinere bedragen heeft de staatssecretaris
gekozen voor een verhoging van de reeds toegekende bedragen met 30% tot een
maximum van 3 ton. Daarmee is ook wat pijn weggenomen bij nieuwkomers in de
cultuurnotaprocedure, zoals 't Barre Land. De tragiek bij dat soort gezelschappen
was dat zij wel tot het bestel werden toegelaten, maar structureel te weinig
betaald kregen, waardoor de acteurs de helft van de tijd gedwongen zouden
worden van een uitkering rond te komen of ergens een kortdurend baantje te
nemen. Dat zou niet goed zijn voor de continuïteit van zo'n gezelschap.
Dat is het eerste compliment dat ik aan de staatssecretaris geef. Die brief
vind ik vernuftig in elkaar zitten en mijn fractie ondersteunt hem.Mevrouw de voorzitter! Hoeveel tijd van mijn schamele 19 minuten heb ik
al opgemaakt?De voorzitter:Ervan uitgaande dat u voor deze termijn 24 minuten wilde hebben, moet
ik vaststellen dat u daarvan op dit moment nog 7,5 minuut over heeft.De heerDittrich(D66)Dan wil ik alsnog ingaan op iets wat ik had overgeslagen, maar wat mij
nogal dwars zit, namelijk de wat ik noem formulierencultuur die in deze procedure
is ontstaan.De staatssecretaris heeft formulieren laten ontwikkelen, die de instellingen
bij hun aanvragen moesten gebruiken. Ik denk dat het goed is, dat daar verandering
in komt. Want die formulieren nodigen uit tot bureaucratische invuloefeningen.
En dat is zo contrair aan de creativiteit van de kunstenaar. We hebben het
dan echt over twee aparte werelden. De formulieren wekken de suggestie dat
de raad bij de beoordeling allerlei meetpunten afloopt en dat er als het ware
punten gegeven worden, wanneer de raad zijn eindbeoordeling bekend maakt.
De gedetailleerdheid van de invuleisen staan in schril contrast met de vaagheden,
die de Raad voor cultuur zich soms permitteert bij de beoordeling van het
betreffende gezelschap. Helaas zijn er gezelschappen die bureaus inschakelen,
die voor hen de beleidsplannen schrijven en de formulieren invullen. Ik vraag
mij af of wij, als wij het op zo'n manier gaan doen niet bezig zijn met een
grote vertoning.Als voorbeeld van hoever de wereld van de formulieren afstaat van wat
kunstinstellingen soms beogen, noem ik het beleidsplan van Felix Meritis en
de formulieren die deze instelling moest invullen met betrekking tot de zomeruniversiteit
en Essay international. Hiermee weet Felix Meritis diepgaande contacten met
kunstenaars en kunstinstellingen uit het buitenland te bewerkstelligen. Dat
internationale netwerk leidt tot moeilijk te fotograferen resultaten, maar
is essentieel voor de Nederlandse cultuurbeleving. De Nederlandse cultuurmakers
profiteren daar ook van. Maar het is ontzettend lastig om zoiets duidelijk
te maken aan de Raad voor cultuur. De raad oordeelt hard, maar ook nogal oncontroleerbaar
over Felix Meritis. De raad stelt: "Van weinig projecten springt de noodzaak
in het oog, vergeleken met wat in het verleden al is gedaan." Eigenlijk zou
volgens mij een Raad voor cultuur niet op zo'n manier een oordeel moeten vellen
over een instelling.De voorzitter:Mevrouw Halsema, ik zie dat u weer wilt interrumperen, maar wij hebben
het er net over gehad, dat iedereen ruim de tijd heeft gekregen om te interrumperen.
U kunt niet bezig blijven, want wij hebben afspraken gemaakt, ook over de
spreektijden en de eindtijd van dit debat, elf uur vanavond.Ik verzoek de heer Dittrich om zijn betoog af te ronden, anders heeft
hij geen tijd over om nog op de specifieke onderwerpen in te gaan en dat zou
ook jammer zijn.De heerDittrich(D66)Dat zou zeker jammer zijn. Daarom rond ik af met de vraag aan de staatssecretaris
hoe hij de afgelopen cultuurnotaprocedureperiode, dus de periode vanaf 1999
zelf heeft ervaren. Hij heeft door middel van allerlei toespraken stenen in
vijvers gegooid. Hij wilde veel discussie oproepen en heeft ook de confrontatie
gezocht. Dat is allemaal oké. Alleen, je kunt je de vraag stellen of
aan die confrontatie wel op een goede manier vormgegeven is. Uiteindelijk
lijkt het alsof delen van de cultuurwereld tegenover elkaar zijn komen te
staan, alsof allochtonen tegenover witte autochtonen zijn komen te staan.
Volgens mij kan dat niet de bedoeling van deze staatssecretaris zijn geweest.
Ik zou dus willen weten hoe hij zelf vindt dat hij het de afgelopen tijd heeft
aangepakt en of hij ook mogelijkheden ziet dat de discussie uiteindelijk ook
weer over de inhoud kan gaan en niet zozeer over al dat soort randverschijnselen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Vanwege de zeer krap bemeten tijd zal ik deze keer geen ruimte
reserveren voor een wat uitgebreider cultuurpolitiek verhaal. In de ongeveer
9 minuten die ik in dit algemene deel heb, beperk ik mij tot het op 45-toerensnelheid
beschrijven van de grote problemen rond de Cultuurnota en zal ik een oplossing
aanreiken.Voorzitter! Sinds het verschijnen van het advies van de Raad voor cultuur,
inmiddels een halfjaar geleden, is er groot rumoer in de kunstwereld ontstaan.
Dat daarbij het behartigen van particuliere belangen niet wordt geschuwd,
is tot daar aan toe. Het valt echter op dat het protest behoorlijk eensgezind
is en breed wordt gedragen. Dat is goed te begrijpen, want er is nogal wat
mis in het "cultuurnotacircus". Al met al is de uiteindelijke Cultuurnota vooral een koude douche, zeker
na de verwachtingen die de staatssecretaris eerder heeft gewekt. Het leek
er namelijk lang op dat hij daadwerkelijk een cultuurpolitiek debat op gang
wilde brengen. Met slogans als "het beste populair willen maken en het populaire
beter", de wens om nieuwe kunstenaars in grote getale een plek te geven in
het bestel en de doorstroming te verbeteren wist hij de indruk te wekken een
culturele renaissance in Nederland op gang te willen brengen.Zoals bekend heeft een en ander geresulteerd in een recordaantal subsidieaanvragen.
Het waren er maar liefst 60% meer dan bij de vorige cultuurnota. Verder is
het overgrote deel van deze aanvragen van kwalitatief hoog niveau, zo stelde
de raad in zijn advies.Het moet eigenlijk vanzelfsprekend zijn dat dit enthousiasme van de kunstwereld
wordt beantwoord met een substantiële verhoging van het beschikbare budget.
De raad heeft echter, waarschijnlijk in te korte tijd, moeten adviseren op
een te krap budget. Zijn advies kan dan ook worden gezien als herverdeling
van de schaarste. De door de raad opgestelde "wensbegroting" is pas bij de
algemene beschouwingen door de Tweede Kamer bij elkaar gesprokkeld. De noodzakelijke
regeling van de arbeidsvoorwaarden is door de Kamer afgedwongen in een motie
van de heer Rosenmöller. Waarom wordt over deze motie overigens niet
meer gesproken in de 40 mln.-brief?De staatssecretaris heeft ronkende persberichten doen verschijnen over
de toename van de cultuurbudgetten. Het bleek echter hoofdzakelijk te gaan
om oud geld en geld voor eigen liefhebberijen. Kan hij aangeven of het bericht
in de Volkskrant van afgelopen zaterdag dat hij afwezig was bij de vergadering
van de ministerraad waarin over extra geld voor de kunsten werd gesproken,
waar is? Het reparatiebedrag van 40 mln. verlicht voor sommigen de pijn, maar
schiet voor anderen nog steeds tekort, nu een groot aantal instellingen dreigt
te worden opgeheven.Bij de algemene beschouwingen heeft mijn fractie gesteld dat er 100 mln.
extra voor de kunsten beschikbaar moet worden gesteld. Nadien zijn wij overtuigd
geraakt van de juistheid van de onderbouwing door de betrokken kunstorganisaties
van hun stelling dat er 175 mln. extra nodig is. Van dit bedrag is 25 mln.
incidenteel en de rest bestemd voor "cultuurnotareparatie" en arbeidsvoorwaarden.
De motie die op dit punt is aangekondigd, kan dan ook op onze steun rekenen,
temeer omdat wij het verweer dat hiervoor geen geld zou zijn als zeer relatief
van de hand wijzen. Ik wijs er maar op dat de paarse partijen de eigen begrotingsregels
ook niet zo serieus nemen, nu zij zelf allerlei wensenlijstjes opstellen.
Of er begrotingsruimte is, is vooral afhankelijk van het korset van de paarse
begrotingsregels en de voorkeur voor lastenverlichting en staatsschuldreductie.Een andere reden waarom het kunstenprotest rechtvaardig is, is de discutabele
en vaak groteske procedure van de subsidiebeoordelingen. Al met al kan worden
geconstateerd dat de staatssecretaris de Raad voor cultuur een ratjetoe aan
nieuwe beleidscriteria heeft voorgeschreven, naast het klassieke kwaliteitscriterium
waaraan kunstenaars en kunstinstellingen hebben te voldoen.In het eilandenrijk van de Raad voor cultuur heeft ieder eilandsbestuur,
in casu commissie, naar eigen goeddunken kwaliteit laten prevaleren of toch
een beetje de zin van de staatssecretaris gedaan. Gevolg hiervan is dat de
argumenten die bij de ene instelling leiden tot een negatief advies, ontbreken
bij de andere, positief adviserende, instelling. Wie de adviezen, waarvan
de raad zelf tijdelijk afstand heeft genomen maar die de staatssecretaris
heeft gevolgd, leest, kan niet anders dan concluderen dat er willekeur heerst.Hierbij komt dat er klaarblijkelijk van alles is misgegaan tijdens de
procedures. Er zijn voorstellingen bezocht op een avond dat het gezelschap
niet speelde. Ik noem Warnaar. Er zijn instellingen op oude situaties beoordeeld
zoals de Rotterdamse Dansgroep. Er zijn de aanhoudende geruchten van belangenverstrengeling.
De heer Dittrich heeft hier al het een en ander over gezegd. Er lijkt verder
geen rekening te zijn gehouden met regionale spreiding. Ik volg op dit punt
mevrouw Visser. Het noorden krijgt in totaal maar 4% van de middelen. Er is
verder ook geen overleg gevoerd met de lokale en regionale raden en instellingen.De adviezen zijn maar beperkt openbaar en de instellingen die stellen
dat zij in de procedure onrechtvaardig zijn behandeld, hebben tot dusver nul
op rekest gekregen. Deze instellingen rest nu nog alleen de gang naar de rechter.Deze willekeur is niet verminderd met de komst van de 40 mln.-brief. In
een onnavolgbare redenering heeft de staatssecretaris besloten, de "wensbegroting"
van de raad slechts gedeeltelijk over te nemen en zonder noemenswaardige argumentatie
een aantal instellingen tot boegbeelden te verheffen. Hij treft daarbij voor
andere instellingen een regeling die erop neer komt dat zij er 30% bij krijgen,
waarbij de ingediende begroting of het bedrag van ƒ 300.000 als plafond
dienen. Waarop is de beslissing voor de instelling van boegbeelden gebaseerd?
Waarom sommige wel en andere niet? Waarom is bijvoorbeeld Hoofdstad Operette
geen boegbeeld? Waarom 30% en bijvoorbeeld geen 25%, waardoor meer geld wordt
vrijgespeeld voor specifieke toekenningen? Waarom een plafond van 300.000
en bijvoorbeeld niet van 250.000? Waarom zijn de productiehuizen buiten deze
maatregel gehouden?Het is mij allemaal nogal duister en, belangrijker, het is in strijd met
de kern van de cultuurnotaprocedure, namelijk individuele kwaliteitsbeoordeling.
Wat hiervoor overblijft, is de grijpstuiver van 1,3 mln. voor specifieke maatregelen.
Wat ik inmiddels heb begrepen maar wat ik nog niet bevestigd heb gezien, is
dat de coalitiepartijen niet willen komen aan de resterende 1,3 mln. Ik hoop
dat zij bij de specifieke onderdelen daarover iets zeggen.Ik denk dat wij kamerbreed kunnen vaststellen dat deze procedure niet
voor herhaling vatbaar is. De roep om evaluatie en herordening van het bestel
heb ik van alle vorige sprekers gehoord. Wij zijn er ook van overtuigd dat
het bestel opnieuw moet worden geordend. Voor een herordening wil ik alvast
vier voorstellen doen.1. De onafhankelijkheid van de raad moet wat ons betreft worden vergroot
door de relatie met het ministerie te verbreken en de Tweede Kamer tot belangrijkste
opdrachtgever te maken. 2. Er moet een organisatorische, inhoudelijke scheiding worden aangebracht
tussen de twee centrale taken van de raad, te weten beleidsadvies en beoordeling
van subsidies.3. Het verdient onze voorkeur om de systematiek van vierjaarlijkse subsidieverlening
los te laten, zodat bij subsidies variabele termijnen kunnen worden gehanteerd
en een negatief kwaliteitsoordeel niet per definitie leidt tot opheffing,
maar bijvoorbeeld tot een waarschuwing.4. Er dient een onafhankelijke beroepsinstantie te komen. Deze moet een
oordeel kunnen uitbrengen in de periode tussen het advies van de raad en het
definitieve besluit van regering en Kamer. Dan kan namelijk een beslissing
worden herzien voordat een gezelschap ter ziele is.De heerDittrich(D66)U hebt gezegd: de raad moet onafhankelijker worden en de banden met het
ministerie moeten verbroken worden. Welke banden zijn dat, behalve de salarisbetaling?MevrouwHalsema(GroenLinks)De salarisbetaling kan wat mij betreft intact worden gelaten, aangezien
de Kamer vrij weinig middelen heeft. Waaraan ik vooral denk, is een verhouding
zoals de Kamer die heeft met de Rekenkamer. Daarbij wordt de onafhankelijkheid
in veel sterkere mate gegarandeerd, doordat de Kamer meestal in overleg treedt,
via de commissie voor de rijksuitgaven, met de Rekenkamer. Ik heb al gezegd
dat je zou kunnen nadenken over de benoemingsprocedure. Ik heb het dan niet
over alle commissieleden, want dat lijkt mij vooral iets wat in eigen kring
moet worden vastgesteld, maar over de Kroonleden.De heerDittrich(D66)De Raad voor cultuur is zo onafhankelijk dat hij ook ongevraagd aan de
Tweede Kamer, niet aan de regering, adviezen kan verstrekken.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat is zo. Dat gebeurt nu ook door de Rekenkamer. Dit neemt niet weg dat
de raad tot nu toe een adviesorgaan van de regering is en dat elke keer door
de regering gevraagd wordt om commentaar op beleid. Natuurlijk kan ongevraagd
aan de Kamer advies worden uitgebracht, maar ik zou ook willen dat de Kamer
om adviezen gaat verzoeken.Voorzitter! Vooralsnog is dit toekomstmuziek. Het mag de aandacht niet
afleiden van de mankementen, de willekeur en de onrechtvaardigheid in de huidige
procedure. Sterker, met de vaststelling dat de huidige procedure en het bestaande
bestel hun houdbaarheidsdatum hebben bereikt – en ik heb alle voorgaande
sprekers die conclusie horen trekken – wordt het zeer discutabel of
de Kamer de besluiten tot opheffing die deze week voorliggen mag accepteren.
Voor GroenLinks is het antwoord hierop heel duidelijk en dat is: dat zouden
wij niet mogen accepteren. Anders zal vernietiging van cultureel kapitaal
dreigen zonder artistieke of politieke rechtvaardiging en dat verhoudt zich
slecht met de beginselen van behoorlijk bestuur en de uitgangspunten van de
regering in het kunstenbeleid.Bij het vooral in de media gelanceerde voorstel van de coalitie plaatsen
wij grote vraagtekens. Het lijkt ons de verkeerde Pavlov-reactie op een slechte
procedure. Als de grootste kritiek is gebrekkige transparantie in de besluitvorming
en onzorgvuldigheid in de procedure, kunnen de paarse woordvoerders niet vervolgens
door een weekendje te gaan zitten pim-pam-petten en zelf een kwaliteitsoordeel
te geven over wat zij een beperkt aantal gerenommeerde instellingen noemen,
de procedure van de Cultuurnota aan kwaliteit en rechtvaardigheid laten winnen.
Sterker, hun voorstel lijkt in lijn te staan met wat zij zelf bekritiseren.Veel beter lijkt het ons dan als er een moratorium komt op alle negatieve
besluiten.De voorzitter:De publieke tribune kan rustig meegenieten, maar het is niet de bedoeling
dat er wordt geklapt of op een andere manier blijk wordt gegeven van goedkeuring
of afkeuring.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wij vinden dat de instellingen die een positief besluit hebben gekregen
van start kunnen gaan. De instellingen die nu met opheffing worden bedreigd
en de instellingen die beneden hun huidige subsidiegrens terecht zijn gekomen,
behouden deze voor een bevriezingsperiode van ongeveer een half jaar. Op zeer
korte termijn formuleert een werkgroep van de Kamer een voorstel voor instelling
van een ad-hocgezelschap, bestaande uitleden van de Raad voor cultuur en een
aantal andere betrokkenen uit de kunstwereld. Dit gezelschap geeft in een
periode van vier à vijf maanden een second opinion over alle negatieve
besluiten. Daarna nemen de staatssecretaris en de Kamer gezamenlijk een definitieve
beslissing.Er bestaat een gerede kans dat dan extra geld moet worden uitgetrokken.
Voor de Kamer kan dit geen probleem zijn. De Kamer heeft zich gebonden aan
de belofte, de begroting voor het kunstbeleid op termijn substantieel te verhogen,
tot 1% van de rijksbegroting. Bovendien durf ik er nog wel wat onder te verwedden,
dat als er geen moratorium wordt ingesteld de procedurekosten plus het alsnog
moeten toekennen van subsidies nadat mensen bij de rechter in het gelijk zijn
gesteld ongeveer een gelijk bedrag zal kosten.De voorzitter:De leden hebben nog veel tijd in tweede termijn. Zij kunnen dan rustig
reageren op hetgeen nu is gezegd.De heerVan Bommel(SP)Mevrouw de voorzitter! Toen de staatssecretaris in 1998 aantrad, hield
ik mijn hart vast. Ik vroeg mij af wat deze kwajongenseconoom ging doen met
onze kunst en cultuur. De vele provocerende toespraken bij openingen wekten
veel verwachtingen. De grote woorden over democratisering van de cultuur,
het bredere bereik en de grotere toegankelijkheid blijken allemaal praatjes
voor de vaak te zijn geweest, gebakken lucht. Met deze Cultuurnota toont de
staatssecretaris zijn werkelijke aard, die van een boekhouder met een kruideniersmentaliteit.Zonder pardon worden er kwalitatief goede gezelschappen opgedoekt. Het
afknijpen van instellingen en initiatieven verraadt een gebrek aan visie.
De Cultuurnota is volgens de SP paars op z'n slechtst. De staatssecretaris
wekt niet de indruk dat erg te vinden. Het Parool van 19 september werd al
even aangehaald. Daar spreekt geen bevlogenheid uit. Het lijkt meer op een
afscheidsinterview. Het uitgangspunt van vernieuwing en doorstroming geldt
kennelijk ook voor het eigen ambt.Volgens de Socialistische Partij moet er juist nu worden geïnvesteerd
in kunst en cultuur. Dat hebben wij nodig om met cultuurbeleid
een dam op te werpen tegen het oprukkende consumentisme en hedonisme. Weg
dus met de verendemolisering van de samenleving! Maar ik vraag mij af of deze
staatssecretaris daar werkelijk een rol in wil spelen. Mevrouw de voorzitter!
Herinnert u zich ook de foto nog van de staatssecretaris van cultuur met een
grote wc-bril en een fuck you-gebaar erdoorheen? Dat is toch geen uithangbord
voor een Nederlandse staatssecretaris die eigenlijk zou moeten waken over
het cultureel erfgoed. Ik geef toe dat het vernieuwend is en jongeren onder
de achttien aanspreekt, maar volgens mij is dat niet de bedoeling.De verwachtingen die de staatssecretaris heeft gewekt met uitspraken over
vernieuwers, over jongeren en over allochtonen hebben geleid tot een lawine
aan aanvragen, maar er is maar beperkt extra geld. Dat spoort qua omvang helemaal
niet met de verwachtingen. De staatssecretaris heeft dat probleem over zichzelf
afgeroepen. Hij gaat nu uit budgettaire overwegingen korten en opheffen. Het
gevolg is een regelrechte afbraak, zo u wilt, een uitverkoop van de culturele
beschaving. Na zorg en onderwijs, is nu de culturele sector aan de beurt.
De staatssecretaris die anders altijd met zijn mening vooraan staat, zwijgt.
Waarom eist hij nu niet veel meer voor de cultuurbegroting? Om kwaliteit te
behouden? Om deelname te bevorderen en nieuwe initiatieven toch te honoreren?
Heeft hij inderdaad zitten slapen toen het extra geld verdeeld werd? De bewering
dat er geen geld is, is ronduit onwaar. Er is sprake van een politieke keuze
en daar moet niemand in deze Kamer voor weglopen, ook de staatssecretaris
niet. Dit jaar heeft het kabinet een inkomstenmeevaller gehad van 11 mld.,
volgend jaar wordt 20 mld. verwacht. De sector vraagt 75 mln. en dat kan en
moet er dus bij. Staatssecretaris, laat zien waar u staat. Uw eigen PvdA wil
op termijn 1% van de rijksbegroting aan cultuur besteden. Volgens mij kan
dit al in twee jaar bereikt worden; 175 mln. in 2001, waarvan 25 mln. incidenteel
en 150 mln. structureel in 2002. De SP wil daar vandaag graag op inzetten
en ik verwacht een reactie van de staatssecretaris op dat punt.Voorzitter! De Raad voor cultuur heeft veel kritiek over zich heen gekregen
en dat is deels terecht. Sommige adviezen lijken flinterdun en het is moeilijk
om zicht te krijgen op de achterliggende motieven voor de beoordelingen. De
procedure moet transparanter, maar de Raad voor cultuur is ook met een onmogelijke
opdracht het bos in gestuurd. Veel te veel vragen moesten worden beoordeeld
in te weinig tijd en met te weinig geld. De raad erkent dit en had wellicht
de opdracht moeten teruggeven. Men heeft geprobeerd, te roeien met één
riem en dat lukt heel slecht. Nu besluiten op basis van adviezen waarvan eigenlijk
velen in deze Kamer zeggen dat ze op ondeugdelijke wijze tot stand zijn gekomen,
is volgens mij onbehoorlijk bestuur. Dit is een aanfluiting van de eerste
orde en die zal onherroepelijk leiden tot rechtszaken en procedures die uiteindelijk
misschien meer geld gaan kosten dan nu wordt gehonoreerd. Daarom stelt de
SP voor, alle negatieve besluiten en besluiten tot kortingen opnieuw te beoordelen
en op korte termijn te komen tot een grondige evaluatie van de werkwijze van
de Raad voor cultuur. Ik verwacht op dat punt een duidelijke reactie van deze
staatssecretaris.De vergadering wordt van 13.45 uur tot 14.30 uur geschorst.Eerste termijn van de zijde van de regeringDe voorzitter:Met het oog op het vervolg van het debat wil ik de collega's vragen hun
interrupties tot, pakweg, een stuk of drie te beperken. Ik kan me daarbij
voorstellen dat zij wat dat betreft een beetje kritisch ten opzichte van zichzelf
zijn.StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik wil beginnen met een aantal vragen van de heer Van Bommel,
vragen die ook wel doorklonken bij een aantal andere Kamerleden. Heeft u er
nog wel zin in? – zo luidde, meen ik, de argumentatie. Welnu, ik heb
er voluit zin in. Ik zie voor mezelf ook een heel zware agenda de komende
jaren, met name op het gebied van de monumentenzorg, de archeologie en het
museumbeleid, alsmede op het hele gebied van de informatiesamenleving, als
het erom gaat wat dat betekent voor de cultuur. Ik heb dus mijn handen vol.Er heeft in Het Parool een uitspraak gestaan, die aanleiding gaf om te
vragen: hoe zit het nu, want u zit altijd duimen te draaien? Dat is inderdaad
waar. Sinds mijn achttiende maak ik er gebruik van één of twee
uur per dag duimen te draaien om dan gewoon na te denken. In zo'n baan als
deze – ook in mijn vorige baan als hoogleraar was dit het geval –
moet je echt tijd voor jezelf reserveren om erover na te denken waar je naartoe
wilt gaan en ook om na te kijken wat je bereikt hebt en wat ervan terechtkomt.
Misschien is hier en daar die krantenkop verkeerd overgekomen, maar in het
artikel zelf staat het goed. Dat duimen draaien zorgt gewoon dat je elke dag
ook evalueert en kijkt waar je naartoe wilt gaan. Dat is erg belangrijk; ik
zou het iedereen willen aanraden.Het tweede punt dat genoemd werd, wil ik verre van mij werpen. Ik heb
ooit een vrij doorwrocht betoog gehouden over het werk, aan het begin van
de eeuw, van de kunstenaar Duchamp, bij de opening van de expositie in een
galerie. Het werk van Duchamp ging inderdaad over een toilet, net zoals de
Rijksbouwmeester een wedstrijd heeft uitgeschreven, vorig jaar en dit jaar,
voor de design van de kleinste kamer van het huis, waarbij zeer veel resultaten
geboekt zijn. Ik moet u zeggen dat toen ik die toiletbril de lucht in stak,
mijn hand er inderdaad doorheen ging, maar dat was niet om het gewraakte teken
te maken dat de heer Van Bommel suggereerde, maar om hallo tegen het publiek
te zeggen.Ook aardig is het om, voordat we beginnen, eens te kijken hoe nu het advies
van de Raad voor cultuur viel, toen het uitkwam. Wat doe ik dan? Dan kijk
ik terug naar de knipsels en de persberichten die ik toentertijd gezien heb.
Ik zou derhalve willen beginnen met een aantal krantenkoppen: "Geschokte reacties
op kunstenplan", "Stel besluit kunstenplan uit, anders chaos compleet", "Kunstenplan
brengt sector grote schade toe" en "Kunstwereld bundelt zich tegen bewindspersoon".
Het zijn krantenkoppen die menig Kamerlid en krantenlezer vertrouwd in de
oren klinken. Ze zijn echter niet van de afgelopen weken, maar van acht jaar
geleden. We zijn nu in de slotfase terechtgekomen van de cultuurnotaprocedure en
in die slotfase gaat het over de allocatie van de beschikbare financiële
middelen. Het is inmiddels traditie dat dit met enig publicitair geweld gepaard
gaat. Iedereen probeert er met alle middelen nog uit te halen wat hij of zij
denkt dat er nog in zit, en dat is volstrekt begrijpelijk. Elke culturele
organisatie heeft het recht, en moet dit recht ook nemen, om haar belangen
zo goed mogelijk voor het voetlicht te brengen. Maar te midden van alle commotie
is het belangrijk voor mij als bewindspersoon alles in de juiste verhoudingen
te blijven zien.Er zijn veel vragen gesteld in de zin van: er is te weinig geld. Ik kom
daar later nog uitgebreid op terug, maar ik zeg u nu alvast drie dingen. Er
is in deze Cultuurnota meer geld dan ooit. Voorts zijn er meer instellingen
dan ooit die subsidie krijgen; ik zal dit dadelijk voor een aantal gevallen
precies aangeven. De instellingen krijgen allemaal meer van hun wensbegroting
gehonoreerd dan ooit tevoren: gemiddeld 80%. Ik geef in dit verband een paar
cijfers. Het cultuurbudget is gestegen met 15%. Daarvan is een kleine 90 mln.,
om precies te zijn: 88 mln., direct extra aan instellingen toegekend. Hiermee
beantwoord ik een vraag van de heer Nicolaï. Het kunstenbudget in enge
zin stijgt met 23%. Dans krijgt bijvoorbeeld 28%, theater 17% en voor erfgoed
is 18% meer beschikbaar.Er is ook een aantal dingen die niet direct in de Cultuurnota zijn vervat.
Daarover zijn vragen gesteld. Men moet hierbij denken aan bijvoorbeeld het
Actieplan Cultuurbereik en projecten als Cultuur en School, inclusief de vouchers
die voor scholieren beschikbaar gesteld worden, ook in het beroepsonderwijs.
Men moet verder denken aan Belvedere en aan het zichtbaar maken van het cultureel
vermogen, maar ook aan de monumentenzorg. Over deze onderwerpen hebben wij
in dit huis uitvoerig met elkaar gesproken en zij zijn zeker niet uitgesloten
van de onderwerpen met democratische verantwoording. Het staat iedereen natuurlijk
vrij om te pleiten voor meer geld, maar het gaat toch te ver als in het licht
van deze cijfers beweerd wordt, dat in de cultuur schraalhans keukenmeester
is.Hoe kan het dan dat er bij zoveel extra geld zoveel rumoer is? De reden
daarvoor is naar mijn mening niet zo moeilijk aan te geven. Ik noem het het
gebradenduiveneffect. Als men het gevoel heeft dat er extra geld te halen
valt, komt men in beweging. Iedereen doet dat, het is een natuurlijke reactie.Ik heb al gezegd, dat in het gros van de sectoren het percentage van het
budget vrij substantieel stijgt. Het budget voor het jeugdtheater stijgt zelfs
met 63% en dat van de bouwkunst met 35%. In de Cultuurnota hebben wij daaraan
gezamenlijk ook prioriteit gegeven. We hebben gezegd: cultuur moet met de
beste kwaliteit proberen in de haarvaten van de samenleving terecht te komen.
Als dat de visie is, gelden een paar afgeleide, toekomstgerichte programma's.
Op die programma's kon men intekenen. Ik noem in dit verband de culturele
planologie. Daarom stijgt het budget voor bouwkunst sterk. Ik noem verder:
de jeugd- en de kunsteducatie. Voor dat onderdeel gaat er meer geld naar het
project Cultuur en School en de vouchers en is er een stijging van 63% van
het budget voor het jeugdtheater. Voor andere zaken is er niet altijd de gewenste
oplossing. Voor de culturele diversiteit is er bijvoorbeeld niet de 7% die
in het pamflet van het veld was genoemd, maar we kwamen toch behoorlijk dicht
in de buurt. Dat was al aangegeven door mevrouw Belinfante. Ik heb dus het
gevoel dat op een flink aantal terreinen meer geld ter beschikking komt. Voor
sommige terreinen is zelfs erg veel beschikbaar, zoals voor de archeologie.Voorzitter! Velen vroegen zich af: heeft die Van der Ploeg een beetje
zitten slapen toen het geld werd verdeeld? Ik slaap elke dag, acht à
tien uur, maar toen het geld werd verdeeld heb ik zeker niet zitten slapen.
Wel is het zo, dat ik niet altijd aanwezig kan zijn. Vandaag, op dit moment,
is er een gesprek tussen de ministers Hermans en Zalm over de Najaarsnota
gaande. Gisteravond heb ik daarover uitvoerig beraad gehad en ik heb het volste
vertrouwen in minister Hermans dat hij ook mijn belangen op het gebied van
cultuur zal behartigen. Ik heb de heer Zalm al laten weten welke dat zijn.De heerDittrich(D66)Het gaat erom of u bij de heer Zalm heeft aangeklopt en heeft gezegd:
ik wil van het geld dat vrijkomt een substantieel deel voor de cultuursector.
Andere bewindspersonen hebben dat wel gedaan. Het is helemaal niet relevant
op welke dag u dat gedaan heeft.StaatssecretarisVan der PloegDat heb ik zeer zeker gedaan, mijnheer Dittrich, en vele keren. Ik herinner
mij de vele overleggen met de heer Zalm over de door de Kamer zozeer gewenste
renovatie van het Rijksmuseum. Ik herinner mij mijn vele pleidooien bij de
heer Zalm en in het kabinet voor meer geld voor de Cultuurnota. Toen werd
gesproken over een wensbegroting van 30 mln. voor de Raad voor cultuur, was
mijn pleidooi daarvoor in de Cultuurnota 25 mln. uit te trekken. Dat stond
los van zaken als Belvedere. Uiteindelijk is het 5 mln. minder geworden, maar
met de nadrukkelijke afspraak dat het binnen de OCW-begroting gecompenseerd
wordt. Toen is er zelfs 9 mln. bijgekomen: de 5 mln. plus de 4 mln. Met opgeheven
hoofd zeg ik dat er meer geld bij is gekomen voor de cultuurbegroting. Het
kan ook niet anders, want dan hadden de begrotingen voor die sectoren niet
met al die percentages kunnen stijgen. Wij moeten het perspectief van de 1%
voor de langere termijn in de gaten houden. Ik zal er dadelijk meer in detail
op ingaan.De heerDittrich(D66)Vindt u niet dat u slecht hebt onderhandeld, als het de Kamer lukt om
in een dag meteen structureel 40 mln. per jaar, dus 160 mln. voor de komende
periode, erbij te krijgen?StaatssecretarisVan der PloegNeen, er is veel maatschappelijke druk geweest, ook uit het culturele
veld, sinds het uitkomen van de Cultuurnota. Daardoor zijn veel wensen nog
nadrukkelijk op het netvlies gekomen. Als de Kamer mijns inziens terecht pleit
voor een perspectief van 1%, is het ook goed als daarvoor zichtbaar wat geld
wordt geregeld. In de discussies in het kabinet ter voorbereiding van de algemene
politieke beschouwingen heb ik deze claims van de Kamer moeten onderbouwen.
Ik heb moeten zeggen dat het echt belangrijk is. Ik zie dat dan ook als winst
voor ons allen.De heerDittrich(D66)Hebt u er een verklaring voor dat er steeds weer verhalen opdoemen dat
u dit toch niet bij de heer Zalm hebt aangekaart?StaatssecretarisVan der PloegNeen, daar heb ik geen verklaring voor. Ik kan alleen zeggen dat ze onjuist
zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! De staatssecretaris heeft inderdaad allerlei kleinere bedragen
voor andere activiteiten weten te verzamelen, maar hij is er niet in geslaagd
om de benodigde gelden voor de wensbegroting van de Raad voor cultuur bij
elkaar te brengen. Daarover kunnen wij het toch eens zijn?StaatssecretarisVan der PloegIk wil het zien in het totale spectrum van datgene waarover de Raad voor
cultuur positief heeft geadviseerd. Er is later meer geld bij gekomen. Vaak
paste het advies van de Raad voor cultuur niet helemaal binnen het budgettaire
plaatje. Daarvoor heb ik een deel van mijn geld moeten gebruiken. Naar aanleiding
van een nadere adviesaanvraag heeft de Raad voor cultuur nog eens voor een
kleine miljoen geadviseerd. Ook daarvoor heb ik geld moeten vinden. De uiteindelijke
slachtoffers zijn degenen die van een positief advies zijn voorzien, maar
die nog niet zijn bediend. Mevrouw Visser sprak er al over. Het gaat dan vooral
om de fondsen, de programmeringsgelden en de metamorfose in de sfeer van papierconservering.
Die drie prioriteiten staan nadrukkelijk op mijn netvlies bij lopende besprekingen,
de Najaarsnota en de Voorjaarsnota, los van andere zaken waar ik nog uitgebreid
op terugkom.De CDA-fractie heeft concreet gevraagd wanneer de staatssecretaris extra
geld wil realiseren voor het uitvoeren van de wensbegroting: bij de Voorjaarsnota
of bij de Najaarsnota. Bij de Najaarsnota gaat het altijd om incidenteel geld.
Dat is ook afhankelijk van de totale beschikbare ruimte. Ik mag er geen uitspraak
over doen, alhoewel de contouren daarvan geleidelijk aan zichtbaar worden.
In ieder geval wil ik als resultaat van mijn claim voor de Najaarsnota een
deel hebben dat groter is dan het deel pro rato van cultuur in de begroting.
Ik zal er ook voor staan.Zal ik de wensbegroting voorzover die nog niet is gehonoreerd, maar wel
van een positief advies is voorzien bij de overwegingen betrekken? Ik heb
er eigenlijk al op geantwoord. Het antwoord is ja. Datgene wat ik heb genoemd
zal ik er zeker bij betrekken.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Bij de Najaarsnota of bij de Voorjaarsnota?StaatssecretarisVan der PloegBij de Najaarsnota gaat het om incidentele middelen. Bij de Voorjaarsnota
zou er eventueel perspectief zijn op middelen die structureel beschikbaar
kunnen komen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Zal de wensbegroting gehonoreerd zijn na de besprekingen over de Najaarsnota
en de Voorjaarsnota?StaatssecretarisVan der PloegDaarop wil ik niet vooruitlopen. U vraagt een soort prioriteitenstelling.
Ik zal dadelijk meer zeggen over hetgeen ik belangrijk vind bij de Voorjaarsnota.
Er is ook een motie van GroenLinks geweest, die is ondersteund door de Kamer,
op het gebied van arbeidsvoorwaarden. Ik moest er even aan herinnerd worden,
maar die is ook belangrijk. Verschillende Kamerleden hebben er aandacht voor
gevraagd. Geeft u mij even de kans om dat perspectief dadelijk iets beter
te schetsen.De motie-Melkert/De Graaf is een belangrijke motie, waarmee een belangrijk
punt is gezet. Volgens deze motie moet er na een aantal magere jaren ruimte
komen voor intensiveringen in kunst en cultuur. Nu lijkt het soms dat wij
het hebben over een kunstenbegroting, maar het gaat natuurlijk over de cultuurbegroting,
cultuur in de brede zin, dus ook het cultureel erfgoed.De regering is verzocht de mogelijkheden na te gaan van een meerjarig
perspectief van de uitgaven aan kunst en cultuur, gericht op een structurele
verhoging van het huidige cultuurbudget van 0,7% naar 1% van de cultuurbegroting.
Dan gaat het om een aantal honderden miljoenen guldens. Wat betreft het tijdpad
kan ik zeggen, dat wanneer het ongeveer gaat zoals de afgelopen jaren, waarbij
wij praten over ruim 200 mln. in twee, drie jaar tijd, je dan nog twee keer
zo'n periode nodig hebt als je in dit tempo doorgaat. Bij een sneller tempo
kan het sneller. Het betekent dus dat wij dit kabinet nodig hebben en het
volgende kabinet. Dan moet het toch wel lukken om behoorlijk in die richting
te komen. Daar zitten wij met z'n allen ook zelf bij. Ik zeg hierbij toe,
dat ik bij Voorjaarsnota 2001 mijn plannen met betrekking tot een meerjarig
perspectief cultuur aan de orde zal stellen. Ik zal daar natuurlijk ook bij
betrekken de motie-Rosenmöller over de arbeidsvoorwaarden. Ik zal over
die arbeidsvoorwaarden eerst overleg voeren met de vertegenwoordigers van
werkgevers en werknemers. Ik zal een inventarisatie in bredere zin maken van
die arbeidsvoorwaarden. Er is een probleem bij de pensioenen van bijvoorbeeld
medewerkers van musea die oplossing behoeft. Daarnaast geldt dat door het
nieuwe belastingsysteem het moeilijker wordt voor musici in orkesten en ensembles
om te investeren in muziekinstrumenten. Als het niet in de fiscale sfeer kan,
moeten wij kijken of er in de uitgavensfeer iets gedaan kan worden. Zo zijn
er nog een aantal probleempunten die door een aantal leden van deze Kamer
naar voren zijn gebracht.Wat zijn dan mijn prioriteiten in het kader van de 1% in relatie tot het
meerjarig perspectief? Allereerst is dat de wensbegroting van de Raad voor
cultuur. Daar behoort haast vanzelfsprekend bij de verdere ontwikkeling van
e-culture, de digitalisering van archieven, musea en bibliotheken en het investeren
in R&D van bijvoorbeeld webkunstenaars. Overigens worden in de Cultuurnota
al een flink aantal impulsen gegeven op dat gebied, maar binnen het meerjarig
perspectief doen wij er nog een paar toefjes bovenop.Daarnaast gaat het om de knelpunten op het terrein van het cultureel erfgoed.
Het advies van de commissie-Van Huis geeft aan dat in het meerjarig perspectief
goed moet worden gekeken naar de gebouwenproblematiek van de musea. Ik wijs
er ook op, dat er hier en daar noden zijn op het gebied van de invoering van
het Verdrag van Valletta. Voor monumentenzorg geldt dat het een frapper toujours
is, waarbij wij telkens met kleine stapjes verdergaan. Ik hoop daarover dus
te kunnen rapporteren in het kader van zowel de Voorjaarsnota als de Najaarsnota. Mevrouw Belinfante en mevrouw Visser-van Doorn hebben
terecht aandacht gevraagd voor de verdere vermaatschappelijking van het cultuurbeleid.
Dan gaat het om Cultuur en School en om vergroting van de vraag door distributie,
afnamemaatregelen en dergelijke. Het is natuurlijk niet een limitatieve lijst.
Bij de ontwikkeling van het meerjarig perspectief zal ik ook de signalen vanuit
de Kamer betrekken.Nog even over de arbeidsvoorwaarden. Ik ga dus echt zo spoedig mogelijk
met de representatieve werkgevers- en werknemersorganisaties in overleg om
een actuele inventarisatie te maken van de aard, de omvang en de achterstanden
inzake het arbeidsvoorwaardenbeleid. Ik streef ernaar dat die gegevens tijdig
voor de Voorjaarsnota op tafel liggen, opdat wij ook echt zaken kunnen doen.Voorzitter! Ik constateer bij vele Kamerleden enige kritiek op het raadsadvies
en ik denk dat ik mij dan eufemistisch uitdruk. Nu wil ik een aantal reacties
op het raadsadvies citeren die in de pers zijn weergegeven onmiddellijk na
uitkomst van het raadsadvies. Het eerste citaat is: "Leuk dat veel instellingen
subsidie krijgen; het levert een dynamisch cultuurbeeld op." Het tweede is:
"Moedig advies, dat nieuwe groepen in het kunstbeleid durft te introduceren
en niet kiest voor de status quo." Het derde: "De raad hakt knopen door; zij
zeggen dat bij nieuw meer kwaliteit zit dan bij oud; dat vind ik interessant."
Het zijn reacties op het raadsadvies van leden van deze Kamer, respectievelijk
mevrouw Belinfante, mevrouw Halsema en de heer Dittrich. Alleen de heer Nicolaï
was al kritisch over het gebrek aan selectiviteit van de raad en benadrukte
met name het probleem van de versnippering. Dit probleem is overigens door
verschillende Kamerleden naar voren gebracht. Dit heeft ertoe geleid dat de
verstevigingsoperatie is voorgesteld in de 40 mln.-brief. Bij mij resteert
vervolgens de vraag hoe het mogelijk is dat de Kamer haar opvattingen over
het raadsadvies, dat ik heb overgenomen, in zo'n korte tijd heeft bijgesteld.Er is veel discussie over de zorgvuldigheid van de raad. Ik ben van mening
dat het nog nooit zo zorgvuldig gegaan is. Misschien zitten er haken en ogen
aan het advies, maar in het voorjaar zal uitvoerig besproken worden hoe het
beter kan. Ik heb veel gedaan om het proces transparanter te maken.De heerDittrich(D66)De staatssecretaris citeert een aantal Kamerleden en doet dan net alsof
dat de eindbeoordeling van hun kant was op de dag dat het rapport van de Raad
voor cultuur uitkwam, terwijl dat een eerste reactie was. Bovendien is in
mijn geval slechts een onderdeel van mijn reactie naar voren gebracht. Ik
heb inderdaad gezegd dat ik het interessant vond dat ook nieuwkomers worden
toegelaten. Maar dat wil helemaal niet zeggen dat de raad op andere punten
al dan niet onzorgvuldig heeft gehandeld. Dus ik begrijp niet in welk opzicht
deze citaten het standpunt van de staatssecretaris kunnen onderbouwen.StaatssecretarisVan der PloegIk probeerde niet mijn standpunt te onderbouwen; ik probeerde een beter
evenwicht in het beeld te brengen. Ik ondersteun deze citaten. Ik ben het
daar van harte mee eens. Tegelijkertijd heeft de Kamer het volste recht om,
nu wij aan het eind van de rit zijn, op punten te wijzen waarop het misschien
een beetje mis gegaan is. Mevrouw Belinfante en mevrouw Visser-van Doorn hebben
gewezen op het probleem van de regio. De heer Nicolaï heeft gewezen op
het probleem van de versnippering en gaf nieuwkomers niet te veel voorrang
boven oudkomers. Ook wees hij op een aantal punten waar het met name de zorgvuldigheid
betreft bij instellingen die al langer bestaan. Dan gaat het om de continuïteit.
Toch wijs ik er nog eens op dat er een zekere blijdschap getoond kan worden,
omdat zoveel nieuwe gezelschappen in allerlei sectoren – van danstheater
tot jeugdtheater – een kans krijgen om aan de slag te gaan in deze vierjarige
systematiek van de Cultuurnota. Dat laat onverlet dat wij nu wij ons een eindoordeel
moeten vormen, moeten onderzoeken of het gehele beeld nog iets verfraaid kan
worden. Bovendien moeten wij nagaan welke lessen wij ervan kunnen leren voor
de toekomst. Dat debat moeten wij nog voeren.Voorzitter! Ik wil nu iets zeggen over wat ik gedaan heb om het proces
transparanter te maken. Ten eerste heb ik veel werk gemaakt van de samenstelling
van commissies. Ik heb gepleit voor de zogenoemde "nebenbei-professionals";
mensen die niet expert zijn op de vierkante millimeter, maar wel voldoende
verstand van zaken hebben om afstand te kunnen nemen. Ik heb er ook op aangedrongen
dat er open advertentieprocedures zijn. Daar is gehoor aan gegeven. Dan doel
ik op een open inschrijving bij de benoeming van raadsleden. Ik heb van tevoren
profielen van raadsleden en criteria vastgesteld. Ik heb de raad zelf extra
geld toegekend in het licht van de vele nieuwe aanvragen, waarvan er misschien
een aantal afgewezen worden, maar waardoor er een ruimere keuze is, zodat
meer kwalitatief hoogstaande instellingen een kans krijgen. Meer aanvragen
betekent ook meer keuze, dus ook meer kwaliteit. De raad had dus meer middelen
nodig om dat allemaal te kunnen beoordelen. Die heb ik toegekend. Ik heb afspraken
gemaakt over dossiervorming, inclusief het voorstellingsbezoek. De raad bepaalt
wel zelf zijn manier van werken en er is aanleiding, daar voorzichtig over
te zijn. De heer Dittrich vroeg of de dossiers niet openbaar gemaakt kunnen
worden. Het is de raad die daarover gaat.Dan de protocollen bij betrokkenheden van raadsleden bij instellingen.
De heer Dittrich heeft nog niet alle bezwaarschriften gezien. De eerste 80
heb ik goed bekeken. In geen enkel geval werd betrokkenheid aangevoerd. De
bezwaren die daarna zijn ingediend, heb ik nog niet goed kunnen bekijken.
Misschien zitten er daar wel een paar tussen, maar bij de eerste 80 werd geen
enkele keer het argument van belangenverstrengeling aangevoerd. Vanaf het
begin heb ik duidelijk gemaakt dat ik het advies overneem, mits dit zorgvuldig
tot stand is gekomen, deugdelijk is gemotiveerd en uitvoerbaar is. Ik heb
mij niet achter het advies verscholen, maar de politieke verantwoordelijkheid
genomen – ik ben degene die dat hoort te doen en dat doe ik ook –
voor de keuze die de professionals uit het culturele veld hebben gemaakt.
Daarmee heb ik het kwaliteitsoordeel volledig tot zijn recht laten komen.
De heer Nicolaï had in een krant gezien – dat zal ook wel een beetje
uit de context zijn gehaald – dat er maar een paar aanstellingen zijn
geweest. De motie-Dittrich vond ik heel belangrijk, maar ik heb tegelijkertijd
gezegd dat het kwaliteitsbegrip in mijn uitgangspuntennota ook
een heel belangrijke rol heeft gespeeld. Ik had een vrij breed kwaliteitsbegrip,
een pluriform kwaliteitsbegrip, in lijn met het kwaliteitsbegrip van de Raad
voor cultuur. Kwaliteit is echter het primaire criterium en er zijn deskundigen
om het oordeel daarover te vellen.De heerVan Bommel(SP)Een wezenlijke klacht heeft betrekking op de transparantie.StaatssecretarisVan der PloegOm de transparantie verder te vergroten, heb ik gelegenheid geboden op
het advies te reageren. Ik heb ook zelf vragen gesteld aan de raad. Ik heb
die vragen aan de Kamer toegestuurd. Over de adviesaanvraag hebben wij in
de Kamer van gedachten gewisseld. Naar aanleiding van het aanvullend advies
en de aanvullende vragen zijn drie adviezen bijgesteld. Dat heeft ook geleid
tot extra uitgaven. Ik heb gedetailleerd dossieronderzoek laten doen en gesprekken
gevoerd met de afgewezen instellingen. Het is niet uitgesloten dat toch fouten
zijn gemaakt. Ook adviseren is mensenwerk. De bezwaarschriftencommissie en
de bestuursrechter toetsen dit. Bij de afwikkeling van de subsidies zal ik
niet als een scherprechter, maar coulant te werk gaan. Dat betekent dat ik
aan een aantal culturele organisaties waarvan wij afscheid moeten nemen en
die al geïnvesteerd hebben in producties, de middelen geef om de producties
uit te spelen. Het is natuurlijk doodzonde als een productie die al af is,
niet gespeeld kan worden omdat men gaat stoppen of op een andere manier verdergaat
en de grens toevallig 1 januari 2001 is. Voor die situaties tref ik een overgangsmaatregel.Ik voel mij verantwoordelijk voor een zorgvuldig en transparant proces.
Over de uitgangspunten die de Raad voor cultuur hanteerde – mijn uitgangspuntenbrief
en het vooradvies van de raad hebben ook een rol gespeeld – is nadrukkelijk
van gedachten gewisseld met de Kamerleden. Ik verwijs hierbij met name naar
de heer Nicolaï. Natuurlijk had iedereen zijn kanttekeningen bij de uitgangspuntenbrief,
maar uiteindelijk hebben wij steun kunnen krijgen – die heb ik in ieder
geval gevoeld – om de uitgangspuntenbrief en de adviesaanvraag naar
aanleiding van de uitgangspuntenbrief, waarover ook van gedachten is gewisseld,
voor te leggen aan de Raad voor cultuur. Ik zeg niet dat iemand dat aan mij
vraagt, maar uit het oogpunt van bestuurlijke zorgvuldigheid vind ik het niet
behoorlijk om halverwege de rit de spelregels te veranderen. Dat kan ik niet
en dat doe ik niet. Dat betekent dat wij altijd moeten kijken naar onze uitgangspunten.
Veel mensen hebben op die uitgangspunten en op die procedure ingeschreven.
Daar moeten wij op letten.Er is veel discussie geweest over kwaliteit en de aanvullende criteria.
In de uitgangspuntennota staat dat kwaliteit het leidende subsidiecriterium
is en blijft. Dat is verhelderd in het debat met de Kamer. Ik herinner mij
een belangrijke bijdrage van de heer Nicolaï over de volgende casus.
Hij zei: stel dat je een kwalitatief goede instelling hebt die geen groot
publiek en geen jongeren bereikt, terwijl een andere instelling een jong publiek
heeft, maar niet zoveel kwaliteit. Waar kies je dan voor? Dan kies ik voor
de eerste. Die casus hebben wij behandeld en dat heeft geleid tot een aanscherping
van het kwaliteitsbegrip. De discussie over de uitgangspuntennota was in dit
opzicht belangrijk.Het is ook zo dat de Raad voor cultuur veel instellingen heeft afgewezen
die zijn gericht op jongeren of cultuur uit minderhedengroeperingen, omdat
hij van oordeel was dat deze onvoldoende kwaliteit hebben. Tegelijkertijd
heeft de raad gezegd dat er op dit gebied een aantal initiatieven zijn die
hij graag positief honoreert. Kwaliteit is hierbij het uitgangspunt.De heerNicolaï(VVD)Ik begreep de opmerking van de staatssecretaris over de spelregels niet,
want hij draait het volgens mij een beetje om. Hij zegt dat hij niet tussentijds
wil bijstellen. De Kamer heeft in het allerlaatste stadium, toen de adviesaanvraag
al bij de Raad voor cultuur lag, over een aantal essentiële onderdelen
van de uitgangspuntennota gezegd dat zij anders moesten. De staatssecretaris
heeft bij een paar van die punten nog ter plekke gezegd dat hij die voorkeur
begreep en dat wij het anders moesten lezen dan er stond. Daardoor is verwarring
ontstaan over de spelregels. Hoe heeft de staatssecretaris dit overgebracht
bij de Raad voor cultuur?StaatssecretarisVan der PloegDe afspraken en verhelderingen uit het Kamerdebat over de uitgangspuntennota
en over de adviesaanvraag hebben een plaats gevonden in de adviesaanvraag
en als uitgangspunt gefungeerd voor het advies van de Raad voor cultuur.De heerNicolaï(VVD)Die adviesaanvraag lag al bij de Raad voor cultuur. Mijn vraag is of er
na de behandeling in de Kamer van die adviesaanvraag, die al verzonden was,
nog een bijstelling naar de Raad voor cultuur is gestuurd, zodat deze wist
of waar was wat in het stuk stond of wat de staatssecretaris mondeling in
de Kamer heeft verklaard.StaatssecretarisVan der PloegDe Raad voor cultuur was aanwezig bij het Kamerdebat. Hij heeft deze punten
goed gehoord en ook meegenomen.De heerNicolaï(VVD)Dit is toch verwarring over spelregels?StaatssecretarisVan der PloegNee, dat vind ik niet. Wij hebben een uitgangspuntenbrief opgesteld en
een nadere aanvullende adviesaanvraag gedaan. Er zijn een aantal punten verhelderd
in het Kamerdebat, die ook van betekenis waren voor het advies aan de Raad
voor cultuur.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)De staatssecretaris sprak over een overgangsregeling voor instellingen
die stoppen met hun voorstellingen. Hoe zit dat met de Hoofdstad Operette?
Belandt er bij haar nog een vergoeding of bij de muziekcommissie die een nieuwe
operettevoorziening gaat installeren?StaatssecretarisVan der PloegIk ga nu niet in op individuele gezelschappen, want daarvoor hebben wij
de volgende termijn. De Hoofdstad Operette zit ook in de muziekcommissie.
De subsidie eindigt per 1 januari 2001. Het is de bedoeling dat er een nieuwe
operettevoorziening in het leven wordt geroepen. Deze opdracht is meegegeven
aan de muziekcommissie en daar is ook een stelpost bij gegeven.De heerVan Bommel(SP)Na de uitleg van de staatssecretaris over wat er allemaal is verbeterd,
blijft mijn vraag staan over de transparantie van het proces. Kennelijk bestaan
er voor verschillende partijen nog forse onduidelijkheden over de procedure.
Door aanvragers is meer zicht gewenst op hoe het advies tot stand is gekomen,
omdat het uiteindelijke advies vaak kwalificerende termen bevat waar men niet
mee uit de voeten kan. Ik hoor graag of de staatssecretaris hierbij verdere
verbetering kan toezeggen of meent dat er gewoon sprake is van een verschil
van inzicht over een negatief advies.StaatssecretarisVan der PloegIk weet niet wat de context is van deze vraag. Veel punten die vandaag
worden gewisseld, worden meegenomen in de evaluatie van de cultuurnotaprocedure.De heerVan Bommel(SP)De staatssecretaris wekt nu een beetje de indruk dat hij deze klacht voor
het eerst hoort. Dat lijkt mij toch niet het geval te zijn. Hij staat uitgebreid
stil bij alles wat op dat punt verbeterd is, waarvan ik overigens ook zeg
dat het verbeteringen zijn, maar toch denk ik dat wij op dat punt niet helemaal
tevreden mogen zijn. Of is de staatssecretaris tevreden en zegt hij dat dit
het niveau is dat hij wenst op het gebied van transparantie?StaatssecretarisVan der PloegHet huidige stelsel van de cultuurnotasystematiek hebben wij zo met elkaar
afgesproken. Ik kan nu niet meer opeens de spelregels veranderen en een heel
systeem omgooien. Mevrouw Belinfante en mevrouw Visser-van Doorn wilden dat
er wat meer aandacht kwam voor de regio. Dat is iets voor een eventueel toekomstig
stelsel, want het kan best zijn dat daar verschillende visies over bestaan.
De heer Nicolaï had weer een iets ander verhaal over de toekomst en de
heer Dittrich ook, maar daarover gaan wij nog een gesprek aan met elkaar.
Ik heb voor deze Cultuurnota gedaan wat binnen mijn vermogen lag. Het stelsel
kon ik niet meer veranderen in de korte tijd tussen mijn aankomst als staatssecretaris
van Cultuur en de nieuwe vierjarige systematiek.Vervolgens is de vraag of je het eens bent met de Raad voor cultuur als
het gaat over de individuele kwaliteitsoordelen. Is daar zorgvuldig gehandeld?
Ik heb daar de nodige dingen voor gedaan. Ik heb al een hele waslijst opgenoemd.
Als bepaalde instellingen het er niet mee eens zijn, kunnen zij overigens
bezwaar indienen. Dat is de vorige keren ook gebeurd. Vele tientallen instellingen
hebben bezwaar aangetekend, waarvan er uiteindelijk twee door de rechter gegrond
zijn verklaard. Die weg staat altijd open. Ik kan er niet op voorhand van
uitgaan dat de Raad voor cultuur onzorgvuldig gehandeld heeft.De heerDittrich(D66)Waarom neemt de staatssecretaris adviezen van de Raad voor cultuur over,
terwijl die gebaseerd zijn op voor de betrokkene niet toegankelijke verslagen
van bijvoorbeeld voorstellingsbezoekers? Dan kan de staatssecretaris toch
zeggen dat hij die verslagen wil inzien om te kijken of zij een goede grondslag
waren voor het advies van de raad? Hij kan toch ook aan de raad kenbaar maken
dat hij als bestuurlijk verantwoordelijke vindt dat die verslagen geopenbaard
zouden moeten worden? Het advies mag waarschijnlijk niet geopenbaard worden.StaatssecretarisVan der PloegHet kan wel geopenbaard worden, maar dan anoniem. De Raad voor cultuur
bepaalt zelf zijn manier van werken.De heerDittrich(D66)Het is toch helemaal niet relevant om te weten wie de voorstellingsbezoeker
is; relevant is wat de beoordeling was van die voorstellingsbezoeker. Het
gaat erom in hoeverre de raad daar dan weer zijn advies op heeft gebaseerd.StaatssecretarisVan der PloegDe weerslag van het oordeel van de voorstellingsbezoeker is terug te vinden
in het advies van de Raad voor cultuur voor elke betrokken instelling. Ik
vind dat er wel een zorgvuldige procedure heeft plaatsgevonden. Wij kunnen
dadelijk in tweede termijn nog spreken over individuele instellingen. Dan
zal ik ook de spelregels behandelen en hoe ik daartegenover sta. De vraag
is eigenlijk of er nog wat te veranderen valt. Ik heb een aantal vragen gesteld
bij de adviesaanvraag. Ik heb gevraagd om dingen te heroverwegen en gekeken
of dat aanleiding gaf om het advies bij te stellen. In de volgende termijn
zal ik heel goed luisteren naar wat de Kamer zegt over individuele instellingen,
waarvan men de indruk heeft dat het advies incorrect, onvolledig of inconsistent
is. Dan kan ik mij ervan vergewissen of ik die vraag ook heb gesteld en of
ik daar een antwoord op heb gekregen. Als dat niet het geval is, dan zal ik
die vraag alsnog stellen aan de Raad voor cultuur. Alle instellingen in dit
land die een aanvraag hebben gedaan, hebben de gelegenheid gehad om kritische
vragen te stellen aan de Raad voor cultuur en te wijzen op inconsistenties,
onduidelijkheden en feitelijke onjuistheden. Nu waren daar wel heel veel van.
Daarom was het voor mij nuttig dat ik in een nadere adviesaanvraag die specifieke
vragen over specifieke cultuurinstellingen heb kunnen stellen. Dat heeft hier
en daar geleid tot een bijstelling.De heerDittrich(D66)Ik neem aan dat u zelf ook hebt gelezen hoe de Raad voor cultuur op al
die nadere vragen heeft geantwoord, namelijk met wat wij in dit huis noemen,
kluitje in het riet-antwoorden. Er werd niet ingegaan op de bezwaren die de
mensen naar voren brachten. Er werd slechts herhaald wat er in het eerste
advies stond.StaatssecretarisVan der PloegDat kunnen wij straks bezien bij de bespreking van de afzonderlijke gezelschappen
en organisaties. In een aantal gevallen heeft de Raad voor cultuur duidelijk
zijn advies herzien naar aanleiding van vragen. In een groot aantal gevallen
heeft de raad dat niet gedaan, blijkbaar omdat hij zijn werk goed had gedaan.MevrouwHalsema(GroenLinks)U zegt, dat u met alle beperkingen van de korte tijd die u er zat, heeft
geprobeerd verbeteringen aan te brengen in de procedure. U zegt tegelijkertijd
dat er geëvalueerd moet worden en dat het bestel waarschijnlijk opnieuw
moet worden ingericht of moet worden geherordend. Dan mogen wij toch wel de
conclusie trekken dat u het ook niet goed genoeg vindt op dit moment?StaatssecretarisVan der PloegEr is een uitdrukking die luidt: je moet roeien met de riemen die je hebt.
Ik trof een cultuurnotasystematiek aan, die voor mij onmogelijk te wijzigen
was in de tijd die ik staatssecretaris ben. Deze systematiek
kent ook een heleboel goede elementen, zoals de heer Nicolaï ook benadrukte.
De systematiek kent tevens een aantal problematische punten, zoals de afstemming
met de regio en de vraag of men wel goed tot een integrale afweging komt en
of het niet heel veel werk tegelijkertijd is. De heer Dittrich noemde een
hele lijst van die punten. Ik kom daar nog op terug. Dit gegeven wil ik betrekken
bij de fundamentele discussie over en de herbezinning op dit systeem waarmee
wij al jaren werken. Daarbij ga je natuurlijk niet overéén nacht
ijs. Ik heb al toegezegd een nota aan de Kamer te doen toekomen, ook gehoord
het debat van vandaag, met een aantal varianten van een mogelijk nieuw stelsel.
Maar als je augustus 1998 begint en er al snel een uitgangspuntenbrief moet
zijn, kun je niet nog snel even de wetten veranderen en dergelijke om een
nieuwe cultuurnotasystematiek in te voeren. Dat is gewoon volstrekt onmogelijk.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ook dat wil ik nog wel met u erkennen, maar op het moment dat je eigenlijk
vaststelt dat de procedure niet goed genoeg is geweest, kun je niet zeggen,
dat je hebt moeten roeien met de riemen die je had. Dat doe je hier buiten.
Hier hebben wij na te gaan, zeker als Kamer, of is voldaan aan alle beginselen
van behoorlijk bestuur en aan de eisen van rechtmatigheid en doelmatigheid
daarbij. Ik begin mij ook op basis van uw eigen verhaal sterk af te vragen
of daaraan wel is voldaan. Ik denk namelijk dat u er zelf ook twijfel over
hebt. Dan is de vraag niet wat wij in de toekomst gaan doen, maar of wij wel
beslissingen mogen nemen op basis van de procedure die nu is gevolgd.StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik weet niet of het mevrouw Halsema was die heeft gesproken
over een moeras. Ik dacht dat het de heer Van Bommel was.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het was uw partijgenote.StaatssecretarisVan der PloegNee, nee, die werd het woord moeras in de mond gelegd. Wij zijn voldoende
dualistisch dat partijgenoten als lid van de Tweede Kamer en als staatssecretaris
van de Kroon van mening kunnen verschillen. Op dit vlak gaat het mij veel
te ver om de systematiek die wij nu hebben en die al een aantal keren is beproefd,
te kwalificeren als moeras of bestuurlijk monstrum en om te stellen dat dit
leidt tot beslissingen die bij voorbaat al slecht zijn. Ik deel uw mening
daarin dus niet.De voorzitter:De laatste vraag voor mevrouw Halsema.MevrouwHalsema(GroenLinks)De kwalificaties moeras en bestuurlijk monstrum zijn niet van mij afkomstig.
Ik had ze overigens wel kunnen gebruiken, maar wij hebben die niet nodig om
vast te kunnen stellen of het bestuurlijk acceptabel genoeg is. Dan zijn veel
zachtere kwalificaties al voldoende. U bent zelf toch behoorlijk negatief
over de gevoerde procedure. U heeft maar beperkt verbeteringen kunnen aanbrengen
en de procedure zoals die is geweest, is voor u aanleiding om te evalueren
en te herordenen. Dan kunt u toch niet tegelijkertijd zeggen dat de procedure
goed genoeg is geweest?StaatssecretarisVan der PloegGegeven het systeem dat wij hebben, heb ik geprobeerd de grootst mogelijke
zorgvuldigheid en transparantie te betrachten. Ik heb alles gedaan wat ik
heb kunnen doen om het systeem zo goed mogelijk te maken. Het is altijd mogelijk
dat er hier en daar een fout is gemaakt. Ik hoop van niet, maar ik stelde
al dat het de vorige keer in twee gevallen fout is gegaan, terwijl er in tientallen
gevallen bezwaar was aangetekend. Wij zullen zien. Dat laat onverlet dat je
niet alleen om bestuurlijke, maar ook om politieke redenen een systeem kunt
proberen te bedenken waarmee beter tegemoet kan worden gekomen aan je missie
om te bereiken dat cultuur van de beste kwaliteit bij veel meer mensen terechtkomt.
Anderen zeggen: Ik heb liever dat de Raad voor cultuur een beperkt aantal
topinstellingen in het land, welke dat ook mogen zijn, goed bewast en dat
het kleinere spul, om het wat onbeleefd uit te drukken, bij de fondsen ondergebracht
wordt. Al deze overwegingen raken aan het kader van de uitgangspuntenbrief
en soms zelfs aan het kader aan de hand waarvan de systematiek van de Cultuurnota
zal worden geëvalueerd. Als interessante mogelijkheid is verder geopperd
om bij de musea de vierjarensystematiek te vervangen door visitaties. Ik durf
overigens te stellen dat iedereen heeft gepleit voor monitoring en tussentijdse
beoordelingen. Dat zal men zich ter harte moeten nemen bij een volgende ronde.De heerVan Bommel(SP)Ik wil nog een aspect toevoegen aan de discussie en wel de omvang van
het aantal aanvragen en de beperkte tijd die beschikbaar was om deze aanvragen
te beoordelen. Ook door de Raad voor cultuur is aangegeven dat men het moeilijk
vond om tot een integrale afweging te komen. Als ik deze signalen optel bij
de wens van de staatssecretaris om te komen tot een betere procedure, kom
ik tot de conclusie dat er zoveel aspecten zijn die beter hadden moeten worden
uitgevoerd, dat ook hij vraagtekens bij de procedure had moeten plaatsen.
Dat is ook de reden waarom ik heb gezegd dat de raad de opdracht wellicht
had moeten teruggeven.StaatssecretarisVan der PloegIk herhaal nogmaals dat ik geen enkele reden zie om te twijfelen aan de
zorgvuldigheid van de procedure. Ik wijs er verder op dat zaken niet alleen
worden geëvalueerd als iemand ontevreden is. Overigens heeft de raad
zijn verantwoordelijkheid genomen en niet tegen mij gezegd dat ik iets onmogelijks
vroeg. De raad heeft wel gezegd dat er heel veel werk moest worden verzet
in een beperkt tijdsbestek en dat het karwei alleen maar kon worden geklaard,
omdat iedereen de handen uit de mouwen heeft gestoken.De heerVan Bommel(SP)Hieruit blijkt dat de staatssecretaris het werk van de raad anders interpreteert
en waardeert dan ik. Ik denk dat in de tekst van de Cultuurnota terug is te
vinden hoe de raad zijn eigen werkwijze beoordeelt. Ik denk dat hier nog wel
een slag is te maken. Verschillende fracties doen uitspraken die in dezelfde
richting gaan en daarom denk ik dat aan de kwaliteit van de besluiten die
op basis van deze adviezen zijn genomen, mag worden getwijfeld.StaatssecretarisVan der PloegIk kan deze laatste opmerking van de heer Van Bommel niet voor mijn rekening
nemen. Voorzitter! Er is veel gezegd over versnippering en doorstroming. Eén
van de belangrijke punten uit de uitgangspuntenbrief was dat door doorstroming
vernieuwing een kans moet worden gegeven. Daarbij werd vooral gedacht aan
het geven van kansen aan nieuwkomers. Ik benadruk dat het niet de bedoeling
was om een vorm van positieve discriminatie in het leven te roepen. Het was
namelijk louter en alleen de bedoeling om deze nieuwkomers dezelfde kans te
geven als degenen die al in het systeem zaten.Versnippering is een ander woord voor diversiteit. Ik spreek in het buitenland
nogal eens met collega's en die roemen diversiteit als een belangrijk aspect
van het Nederlandse kunstklimaat. Ik weet niet wanneer diversiteit omslaat
in versnippering, omdat sommige vormen van versnippering wel degelijk gewenst
zijn. Bij populaire gezelschappen die kwalitatief hoogstaand werk leveren,
bijvoorbeeld het Orkest van de 18de eeuw, kan met een klein beetje subsidie
heel veel worden bereikt. Ik zou dat geen versnippering willen noemen.Als er werkelijk sprake is van een te kleine basis, leveren gemeenten
en provincies dikwijls een bijdrage. Verder is het mogelijk dat een aantal
gezelschappen in één en dezelfde stad samenwerken op het gebied
van boekhouding, marketing en public relations. Dit gebeurt steeds vaker en
daardoor kan er wel degelijk voldoende draagvlak ontstaan."Klein" betekent niet bij voorbaat dat er geen sprake kan zijn van kwaliteit,
continuïteit of nationale betekenis. Van de gezelschappen die nu in de
prijzen zijn gevallen, is nog nooit zo'n hoog percentage van de wensbegrotingen
gehonoreerd. Dat percentage bedraagt namelijk 80. Subsidiëring leidt
niet altijd tot meer aanbod, omdat instellingen vaak al een lange staat van
dienst hebben. Een voorbeeld hiervan zijn de theaterinstellingen. De 30%-operatie,
geconcentreerd op de kleine en middelgrote gezelschappen, heeft geleid tot
een zekere versteviging.Ik wil nu iets zeggen over het theater. Vier jaar geleden zei de Raad
voor cultuur tegen veel gezelschappen: nu is het nog te vroeg, ga maar naar
het fonds. Ik denk dat je zoiets niet kan blijven roepen. Doorstroming is
geagendeerd door de sector zelf. Ik wijs op de commissie onder leiding van
Felix Rottenberg en op het pamflet van elf jonge groepen. Zij zeggen: doorstroming
moet radicaal bevorderd worden. Voor mij staat voorop dat de nieuwkomers primair
beoordeeld moeten worden op kwaliteit. Nieuwe groepen als Dood Paard en 't
Barre Land zijn allang vaste gasten op het Theaterfestival. De Raad voor cultuur
vond vier jaar geleden drie ton voor een nieuw gezelschap de goede maat. Ik
zeg niet dat het nog steeds zo is, maar nieuwe clubs krijgen nu wel veel meer
dan vier jaar geleden. Je kan de lat natuurlijk veel hoger leggen of je helemaal
tegen doorstroming keren, maar dan zouden de groepen die er nu uitvallen er
vroeger helemaal nooit ingekomen zijn.Er is – en dat is heel belangrijk – niet alleen sprake van
doorstroming van kleine instellingen, er is ook versteviging aan de top. Bij
het toneel zien wij dat bijvoorbeeld bij de fusie van Hollandia en Zuidelijk
Toneel en bij die van de Trust en Art&Pro. Wij zien dus versteviging aan
de top, versteviging van het middensegment en wij zien ruim aanbod beschikbaar
voor de grote zaal.Ik wil nog even ingaan op het jeugdtheater. Tejater Teneeter en Theater
Sirkel gaan eruit, maar erin gaan onder andere Het Filiaal, Het Laagland,
Het Syndicaat, Het Waterhuis, Teatro Munganga en Theater Gnaffel. Er gaan
er dus veel meer in dan eruit gaan. Ik wil dit benadrukken, want dit is ook
belangrijk.Bij de dans zien wij een forse verhoging van het budget, namelijk van
35 mln. tot 49 mln. Op dat vlak komen groepen erin als Conny Janssen Danst,
Dansateliers, Dans Werkplaats Amsterdam, Hans Hof Instituut, het Cadans festival,
Rogie & Company, Zwaan Producties, en de Nederlandse Dans Dagen. Daartegenover
hebben twee of drie gezelschappen een negatief advies gekregen. Ik wijs op
Arena, Internationaal Choreografenconcours Groningen en de Rotterdamse Dansgroep.Er zijn vragen gesteld over de amateurkunst. Ik wil daar ook wat over
zeggen, want de suggestie is gedaan door mevrouw Visser-van Doorn dat de Cultuurnota
op dat vlak niets te bieden heeft. Niets is minder waar. Het bedrag voor de
amateurkunst is gestegen van 16,8 mln. tot 21,8 mln. Dat is een stijging van
5 mln., een stijging van formaat die tegen de 30% aanligt. Je ziet dat er
allerlei nieuwe organisaties ingekomen zijn, waarbij ik vooral denk aan het
begeleidingstraject. Ik wijs op Davina van Wely, Iordens Viooldagen, de Stichting
Studiefonds Oskar Back, de nationale jeugdblaasorkesten en vele andere. Ik
wil maar zeggen dat het zeker niet allemaal kommer en kwel is, maar dat er
sprake is van een forse impuls. Wij hebben geconstateerd dat dit belangrijk
is en dat dit ook blijkt uit de inbreng van de Kamer. De Raad voor cultuur
heeft op dit punt een aantal interessante voorstellen gedaan die ik graag
wil overnemen.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Zo-even interrumpeerde ik de staatssecretaris op details en toen zei hij:
dat komt straks aan de orde. Ik hoor nu allemaal details. Ik heb niet gezegd
dat er niets is gedaan op het terrein van de amateurkunst. Ik heb gezegd:
als je de hele begroting bekijkt en weet welke mooie woorden allemaal zijn
gesproken, gaat het hiervoor maar om een klein percentage, hetgeen mij bitter
is tegengevallen.StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik vind een verhoging van het bedrag voor de amateurkunst
met 30% geen klein percentage. Ik vind het een belangrijk percentage. Het
kan natuurlijk altijd meer, maar ik probeer – en dat is mijn verantwoordelijkheid –
te komen tot een zeker evenwicht. Er zijn ook andere prioriteiten dan amateurkunst,
maar men kan op grond van de nota niet zeggen dat de amateurkunst er erg slecht
van af komt, au contrair!MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik kom er straks wel op terug.StaatssecretarisVan der PloegEr zijn al heel lang pleidooien voor de verschuiving van gelden van symfonische
muziek in de richting van ensembles, kamermuziek, jazz, belangrijke popmuziek
en wereldmuziek. Dat is niet iets van het laatste jaar. Er zijn nu heel veel
nieuwe ensembles. Dat zijn naar hun aard heel kleine instellingen, die vaak
al jaren bewezen hebben dat zij kwaliteit hebben. Ook op dit vlak vind ik
het fijn dat wij de verschuiving of, sinds de brief over de 40 mln., de extra
middelen voor deze lang bepleite extra impuls in de muziek kunnen
realiseren.Een aantal Kamerleden hadden de kritiek, dat ik als een soort rattenvanger
van Hamelen zoveel muziek heb lopen maken, dat veel mensen er achteraan gehobbeld
zijn. Er zouden veel te veel aanvragen zijn uitgelokt. Ik zou dat toch als
een compliment willen zien. Hoe meer aanvragen, hoe meer keuzen en hoe meer
mensen een kans hebben. Dat wil nog niet zeggen dat op een aanvraag automatisch
een toewijzing volgt. Dat gebeurt in geen enkele sector, ook niet in de wetenschap.
Ik weet ook niet of het wel zo waar is. Ik heb eens een rekensommetje gemaakt.
Er zijn inderdaad ongeveer 50% meer aanvragen dan de vorige keer. Maar mijn
voorganger, Aad Nuis, had ook ongeveer 50% meer aanvragen. Er zit ook iets
in het systeem dat leidt tot steeds meer groei van het aantal instellingen
in de Cultuurnota. De heren Nicolaï en Dittrich wezen erop, dat wij dit
zouden moeten betrekken bij een evaluatie van de huidige systematiek. Als
ik zoveel aanvragen heb uitgelokt, is dat misschien ook wel terecht geweest.
De Raad voor cultuur vond 40% van de nieuwe aanvragen zo goed, dat zij voor
subsidie in aanmerking kwamen.Meer keuze betekent volgens mij ook meer kans op kwaliteit en meer perspectief
op kwaliteit. Het zou in ieder geval te gek zijn als bureaucratische overwegingen
alleen ertoe zouden leiden, dat de toegang voor kwalitatief goede nieuwkomers
werd verhinderd.Ik heb er behoefte aan, even uiteen te zetten hoe ik tegen een voorkeursbehandeling
voor nieuwkomers aankijk. Ik heb dat al opgeschreven in de uitgangspuntenbrief.
Van meet af aan heb ik het thema doorstroming geagendeerd, om meer ruimte
te scheppen voor culturele verscheidenheid. Vooral het theaterbestel dreigde
dicht te slibben. De sector heeft met pamfletten en manifestaties aan de bel
getrokken. Er zijn veel debatten over geweest. Ik heb ook aan veel debatten
meegedaan. De eerste twee jaar was er haast elke paar weken een debat, in
alle sectoren.Het systeem van de Cultuurnota heeft de neiging het bestaande te bevestigen.
Dat bleek keer op keer bij vorige rondes van de Cultuurnota. Het systeem gaat
ervan uit, dat iedere aanvrager gelijke kansen heeft op toetreding, ongeacht
of hij al gesubsidieerd wordt of niet. De praktijk wees altijd anders uit.
De drempel om de subsidie voor een instelling te beëindigen, zo blijkt
ook een beetje uit het debat van vandaag, is nu eenmaal hoger dan die om subsidie
aan een nieuwe instelling te onthouden. Het is moeilijker om afscheid te nemen
van een bestaande instelling dan om een nieuwe instelling die op de deur trommelt
af te wijzen. Dat vond ik een raar element in het systeem. Het gaat er toch
om de kwaliteit van het cultuursysteem in Nederland te meten? Ik heb mij daarom
niet opgeworpen voor een voorkeursbehandeling voor nieuwkomers, maar wel voor
een gelijke behandeling. Ik vind het belangrijk dat hier op te merken.Er zijn veel vragen gesteld over gemeenten, provincies en bestuurlijk
overleg. Ik heb de vorige week een brief gestuurd over het overleg dat ik
de afgelopen maanden heb gevoerd. Ik noem een paar punten uit de actuele stand
van zaken rond het Actieplan Cultuurbereik. Natuurlijk hebben verschillende
overheden vandaag nadrukkelijk een aantal specifieke culturele instellingen
in hun gebied onder de aandacht gebracht. Dat is doodnormaal. Alleen van Flevoland
heb ik een formeel voorbehoud ontvangen. Ik kom daar straks op terug.Ik heb aangegeven dat ik tevreden ben met het gevoerde bestuurlijke overleg
en de uitkomsten daarvan die hun weerslag vinden in de conceptcultuurconvenanten.
Het CDA vroeg of ik tevreden was, gezien de vele brieven van diverse overheden.
Ik kom nog uitgebreid terug op de inhoud van het overleg in algemene zin.
Met regelmaat heb ik met gedeputeerden en wethouders gesproken over inhoudelijke
prioriteiten. Er bleek grote steun te zijn voor de beleidsprioriteiten en
de uitgangspunten van de brief. Het enthousiasme waarmee aan het Actieplan
Cultuurbereik wordt gewerkt is daar een voorbeeld van. Het begon te wrikken
toen het aankwam op de verdeling van de middelen. Daarbij bleek dat sommige
wethouders en gedeputeerden luchthartiger over het kwaliteitsoordeel van de
raad spraken dan ik geneigd ben te doen. Dit heeft mij verrast, temeer daar
de raad de door alle overheden onderstreepte prioriteiten heeft gesteund.
Maar ja, het hemd is nader dan de rok, zeker als het om geld gaat. Dat hoort
bij het spel.Ook ik kan de convenanten pas tekenen als de Kamer mijn begroting geaccordeerd
heeft. Dit geldt ook voor de andere overheden, waar raden en staten nog tot
besluitvorming moeten komen. In dat proces hoeft het ook geen verwondering
te wekken dat sommige overheden nog aarzelen over het ondertekenen van het
convenant. Mevrouw Belinfante maakt zich terecht zorgen over het uiteenlopende
tijdpad van de Cultuurnota en lokale plannen. Dit doet zich met name voor
bij de gemeente Amsterdam. Ruim een week geleden publiceerde de gemeente Amsterdam
haar Kunstenplan 2001-2004. In dat stuk wordt uitgesproken dat de procedure
moet worden afgestemd op die van het Rijk. Daarmee is dit nu uit de wereld,
maar toen nog niet. Alle andere bestuurlijke partners liggen, althans op collegeniveau,
voor op het Rijk. Net zo goed als uw Kamer de vrijheid heeft om over de plannen
te discussiëren, zal dit ook in raden en staten gebeuren. Ik ben er zeker
van dat het niet tot een volstrekt monolitische uitkomst leidt en dat is maar
goed ook. Wij leven immers in een gedecentraliseerde eenheidsstaat en niet
in een eenheidsstaat met gedecentraliseerde uitvoerende organen.Het lijkt mij goed dat ik stilsta bij het nut van het overleg en bij wat
er gebeurd is tijdens al die overleggen met de convenantpartners. De uitwisseling
van ideeën en ambities, zoals de culturele profielschetsen, gesprekken
over het te voeren beleid en de instemming van prioriteiten zijn voor mij
zeer verrijkend geweest voor de uiteindelijke voorstellen in de Cultuurnota
en de uitgangspuntenbrief. Ze zijn ook noodzakelijk geweest. De verschillende
overheden voeren elk vanuit hun eigen verantwoordelijkheid een cultuurbeleid
en moeten dat absoluut blijven doen. De onderlinge afstemming van prioriteiten
en ambities die wij delen, maakten de ondernomen acties sterker en scherper.
Bovendien kunnen wij door het delen van ambities samen optrekken in het realiseren
van extra investeringen. Ik heb gemerkt dat het overleg een groot effect heeft
gehad op de beschikbare budgetten in gemeentes en provincies, waar telkens
weer een toefje meer bijkomt na een warm pleidooi. Waar hebben wij het, naast het beleid, over gehad? De noodzaak van afstemming
wordt het meest duidelijk bij het overleg over subsidieverhoudingen bij culturele
instellingen. Wie betaalt wat en kan het Rijk meer doen? Wij spreken hierbij
over kunstinstellingen en vooral over podiumkunsten. Bij het hele proces rondom
de Cultuurnota trekt dit de meeste aandacht. Ook in de brieven van de regionale
overheden zien wij dat terug. Naast de subsidieverhoudingen hebben wij het
in overleg met de convenantpartners veel gehad over onderwerpen op het gebied
van het cultureel erfgoed. Ik kan dit niet genoeg onderstrepen en ik noem
een paar zeer belangrijke. MUZIP, dat is de leidraad selecteren en afstoten,
de kaderovereenkomst van het bruikleenverkeer, informatiestromen vanuit de
RDMZ, de standaard-AMK, waardering van archeologische terreinen, een periodieke
update vanuit de ROB van de archeologische monumentenkaart, het beheer van
archeologische monumenten, een integrale gebiedsaanpak voor het werelderfgoed,
de publieksfunctie archieven, digitale ontsluiting van archieven, het steunpunt
voor monumentenzorg, de financiering van de huidige regionale opleidingstrajecten
voor restauratoren, enz. Heel veel van de convenantsoverleggen ging dus niet
alleen over de subsidie voor gezelschappen uit de kunstensectoren, maar een
hele hoop ging ook over de nitty-gritty van de ontwikkelingen waar we gezamenlijk
in optrekken op het gebied van het cultureel erfgoed.MevrouwBelinfante(PvdA)Voorzitter! Er zijn eigenlijk twee dingen die ik de staatssecretaris wil
vragen. Het ene is hoe het komt dat de voorzitter van de Raad voor cultuur
in het gesprek dat wij hier gehad hebben, kan zeggen dat er geen rekening
mee is gehouden, terwijl de wet de spreiding in artikel 2 voorschrijft. Dat
vond ik nogal verbazingwekkend, want als het het geval zou zijn dat dit niet
in de opdracht heeft gezeten, dan zou ik hierbij toch graag willen aanbevelen
dat het de volgende keer wel gebeurt.De andere vraag is hoe het dan komt dat er bij een aantal lokale bestuurders
toch soms een gevoel van onbehagen heerst over het eigenlijke proces. Is dit
omdat er niet zoveel geld uit is gekomen als zij dachten? Hoe denkt de staatssecretaris
dat dit tot stand komt?StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Enerzijds is er natuurlijk veel en goed onderhandeld op het
gebied van het cultureel erfgoed. Anderzijds is het op het gebied van de kunsteninstellingen
zo dat bijvoorbeeld een regio X over instelling Y zegt: deze heeft wel een
negatief advies, maar wij willen, potverdorie, dat u daar toch geld aan geeft!
Dan zeg ik: daar heb ik moeite mee, want de Raad voor cultuur heeft daar nu
eenmaal niet positief over geadviseerd. Ik kan mij dan best voorstellen dat
daar frictie ontstaat. In sommige delen van het land moet cultuur nog wat
meer tot bloei komen en te dien aanzien hebben we erover gesproken hoe dat
ontwikkeld kan worden, hoe je steun kunt geven en hoe je het zo kunt bekijken
dat zij bij een volgende ronde over vier jaar wel een rol kunnen spelen. Spreiding
was niet een van de expliciete uitgangspunten van de uitgangspuntenbrief.
Het is wel zo dat we een vrij fors Actieplan Cultuurbereik in het leven hebben
geroepen, dat direct ingrijpt in de gemeenten en provincies. Het had wat mij
betreft misschien best wat steviger gekund, als de middelen toereikend waren
geweest. Je ziet juist op dat vlak weer heel veel dingen als mogelijk gebeuren,
ook in gemeenten en provincies waar het wat minder is.MevrouwBelinfante(PvdA)Dan blijft mijn vraag toch hoe je artikel 2 van de wet inzake specifiek
cultuurbeleid moet interpreteren, waar het woord spreiding expliciet in voorkomt,
want wat dat betreft hoeft het helemaal niet in een uitgangspuntenbrief. Dan
zou er een vorm gevonden moeten worden waarbij in de uiteindelijke afweging
het belang van de regio's op de een of andere manier tot uitdrukking komt,
want wat je nu kreeg, was dat de staten al informeel hadden gezegd dat zij
iets wel wilden doen, terwijl dat daarna werd afgefloten. Naar wat ik ervan
gehoord heb, is dat een van de redenen waarom sommige mensen zich uitermate
ongelukkig voelden. Zij moesten immers terug met de mededeling dat zij geen
cent kregen. Ik zou dus graag van u horen dat u er ook bij de evaluatie naar
kijkt of het opgenomen kan worden wat de interpretatie is van artikel 2.StaatssecretarisVan der PloegHet is een goed punt. Spreiding gebeurt nu vooral doordat elke regio moet
zien een zo goed mogelijke aanvraag ingediend te krijgen door hun gezelschappen
en voorts via het Actieplan Cultuurbereik. Als u daar in bredere zin over
wilt spreken bij een volgende cultuurnotaronde, dan kunnen we daarnaar kijken.
Uw voorstel, waarvan u de contouren schetste, pakt dat probleem direct bij
de horens aan. Dan is natuurlijk ook nog de vraag dat de een daar tegenover
zou kunnen stellen dat dit heel goed is, terwijl een ander zou kunnen zeggen:
als u dat helemaal doet, verliest u het centrale kwaliteitsoordeel. Het zal
dus waarschijnlijk altijd een beetje van beide zijn, maar dat is een discussie
die we in het voorjaar moeten voeren en waar ik niet te veel op wil vooruitlopen.Het is wel zo – ik erken dit ruiterlijk – dat het verschillend
uitpakt voor de verschillende regio's. Den Haag komt er niet zo goed van af;
daar valt een aantal gevestigde instellingen uit de Cultuurnota. Maar ook
Den Haag gaat er licht op vooruit, ondanks een aantal negatieve beslissingen,
zij het niet zoveel als andere delen van het land. Amsterdam scoort inderdaad
vrij hoog. Daar zijn twee verklaringen voor: er zijn daar veel nieuwelingen
gevestigd, veel meer dan in de vorige periode, en voorts werken Rijk en gemeente
daar samen, waardoor er meer aan instellingen van gezamenlijk belang gewerkt
kan worden. Verder zie je dat het Zuiden er zo'n 30 mln. bij krijgt, Rotterdam
12,5 mln. erbij, het Midden 4 mln. erbij en het Oosten 6,5 mln. erbij. Het
gaat dus allemaal wel vooruit, maar sommige regio's gaan er misschien minder
op vooruit dan zij misschien gewild zouden hebben. We kunnen nagaan wat we
daaraan kunnen doen. Het noorden is door een aantal leden met name genoemd.
Daar is slechts sprake van een plus van 2,5 mln. Daar was men al een beetje
karig bedeeld. Mevrouw Visser-van Doorn sprak daarover: 10% van de bevolking
krijgt een kleine 4% van de subsidie. Dat wordt er thans niet veel beter op.
Ik geef dat zonder meer toe. De bedeling is ook gering in vergelijking met
de investering in het noorden. De exploitatie voor kunstinstellingen is daar
procentueel het hoogste van alle overheden in het kader van convenanten. Daar
doet zich dus een probleem voor. Tegelijk geldt dat je niet en
kunt zeggen dat de kwaliteit heel erg belangrijk is, dat dat het primaire
criterium is, en dat spreiding voorrang boven kwaliteit krijgt. Daarover ging
de discussie met de heer Nicolaï. Je moet wel nadenken over de vraag:
op welke manier kun je het noorden meer ontwikkelingsmogelijkheden geven.
Men komt er daar namelijk bekaaid van af en dat gaat mij zeer aan het hart,
zeker met een naam als Van der Ploeg.De toebedeling over het land gebeurt dus niet pondspondsgewijs. Dat gebeurt
wel met het Actieplan Cultuurbereik. De noordelijke instellingen spelen goed
op de mogelijkheden van dit plan in. Dat is interessant. Ik noem in dit verband
de regeling voor de beeldende kunst en de bijdragen voor Cultuur en School.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! De staatssecretaris zegt dat het overleg met de andere overheden
heel positief is verlopen. Dat overleg zou althans een goed effect hebben.
Echter, van een andere partij hoort de Kamer dat dat overleg niet goed is
verlopen. Hoe verklaart de staatssecretaris dit?StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik heb daar net een kwartier over gesproken. Allereerst wijs
ik erop, dat het overleg nog niet is afgelopen. Veel gedeputeerden en wethouders
moeten nog besprekingen voeren met de raden en de staten. Men kan nog proberen
een bepaalde instelling goed in de etalage te zetten. Elke instelling, maar
ook elke bestuurder heeft daartoe het recht. Verder geldt dat wat voor het
noorden geldt, ook voor Flevoland geldt. Daar zijn heel weinig aanvragen gedaan:
drie en zij zijn helaas alle door de raad van een negatief oordeel voorzien.
Dat schiet dus ook niet op, omdat er aan twee kanten wat mankeert: te weinig
aanvragen en een negatief oordeel. Daarom wil ik voor Flevoland denken aan
een task force. Wat de podiumkunsten betreft, heb ik in het convenantsoverleg
toegezegd, dat wij na twee jaar een tussentijds bestuurlijk overleg kunnen
voeren. Na twee jaar kunnen wij voor Flevoland een tussentijds advies van
de Raad voor cultuur vragen. Aan de hand daarvan kunnen wij nagaan of wij
iets kunnen doen waardoor er ook wat cultuur in die regio komt. Je gaat echter
niet iets toezeggen als er geen aanvragen zijn of als de aanvragen er wel
zijn, maar die van onvoldoende kwaliteit zijn. Je kunt wel investeren in een
soort productieklimaat, bijvoorbeeld op het gebied van de podiumkunsten.Wat de vraag van de heer Nicolaï betreft: er zijn veel geluiden waaruit
men blijkt dat men tevreden is. Een aantal regio's is ontevreden, maar zij
proberen tot het laatste moment hun belangen te behartigen. Terecht!De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Zijn de culturele profielen van de landsdelen betrokken bij
de afweging en, zo ja, hoe?StaatssecretarisVan der PloegIn een volgende cultuurnotaronde zouden wij tot een meer gezamenlijke
afstemming kunnen komen tussen de Raad voor cultuur en de cultuurraden van
de provincies en de gemeenten. Dat zou je althans moeten willen, maar het
is ook een politieke keus. Nu is er slechts impliciet sprake geweest van een
afweging. De Raad voor cultuur heeft van de profielen kennis genomen, maar
ze zijn niet expliciet meegewogen.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Heeft de staatssecretaris daar dan niet om gevraagd en er
ook zelf niet voor gezorgd dat zij bij de afweging werden betrokken?StaatssecretarisVan der PloegIk heb mij laten overtuigen en laten sterken in de opvatting dat het kwaliteitsoordeel
het allerbelangrijkste is en dat het verder belangrijk is, dat de Raad voor
cultuur primair daarop let. Pas in tweede instantie vraagt de raad zich af:
past de toekenning bij de regio? De raad heeft dat natuurlijk wel gedaan,
want een aantal sectoren en instellingen is meegewogen. Zeker bij de verdeling
van het laatste geld, de allocatie van schaarse middelen, heeft het regioargument
soms een secundaire rol kunnen spelen.Ik heb al gesproken over Flevoland. Er is in Lelystad een heel belangrijk
instituut voor onderwaterarcheologie met een heel belangrijke publieksfunctie.
Een deel van de 2,5 mln. aan werelderfgoedgelden zal worden besteed aan Schokland.
Op het gebied van archeologie heb ik zes ton gegeven voor opgravingen in de
Noordoostpolder. Ik heb wel meegewogen om waar mogelijk iets in Flevoland
te kunnen doen. In het kader van het actieprogramma cultuurbereik, juist omdat
er niet zoveel was in Flevoland, hebben wij Almere aangewezen als een van
de pilotsteden. Het ontvangt volgend jaar een iets hoger bedrag dan andere
gemeenten. Ook kan Flevoland een stevig programma uitwerken op het gebied
van cultuureducatie. Wat de cultuurnota-instellingen betreft, komt Flevoland
er wat bekaaid van af. Ik kan echter niet zeggen dat Flevoland er in het kader
van de cultuur als geheel bekaaid van afkomt. Wij hebben echt gezocht naar
mogelijkheden. Daarvoor heb je zo'n convenantenoverleg.Ik ben het niet helemaal eens met opmerkingen over bestuurlijke slijtage
die lijken te suggereren dat de gevolgde procedure niet goed is geweest. Natuurlijk
moet je de cultuurnotasystematiek grondig evalueren. Voor de Handelingen wil
ik toch de vele interessante suggesties markeren die ik heb gehoord en die
ik erbij zal betrekken. Mevrouw Belinfante en mevrouw Visser-van Doorn hebben
gesproken over de culturele infrastructuur en de verhouding met de lagere
overheden. De fracties van de PvdA en D66 hebben gesproken over het differentiëren
tussen instellingen: boegbeelden, nieuwkomers en regionaal belang. Een aantal
fracties heeft gesproken over de scheiding van advisering en verdelingstaken.
Er is gesproken over een kleinere raad en een kleiner algemeen cultuurfonds,
onder anderen door mevrouw Belinfante. De heer Nicolaï heeft de suggestie
voorgelegd om toch vooral te letten op de taakverdeling met de fondsen. De
heer Dittrich heeft de mogelijkheid geopperd om hier en daar tweejarige beschikkingen
af te geven. Vrij breed, van de fracties van D66, het CDA en de VVD, kwam
het voorstel voor tussentijdse beoordelingen. Ik vind dat een interessant
punt, maar wil nu al wijzen op de spanning van gele kaarten met het integrale
afwegingsproces. Er is meer aandacht gevraagd voor sectoranalyses en voor
monitoring. De heer Dittrich heeft gesproken over juridische toetsing van
het advies: als het advies is uitgekomen, bouw dan voldoende ruimte in voor
een heel goede juridische toets. Dat betekent dat je ook de tijd daarvoor moet vaststellen. Mevrouw Halsema heeft een speciale beroepsinstantie
genoemd. Zij heeft ook gesuggereerd om de onafhankelijkheid van de raad nog
eens te bekijken. Ik doe er alles aan wat ik kan. Zij deed nog een aantal
verdergaande suggesties. Ik zal de voors en tegens van de verschillende voorstellen
goed bespreken in een nota. Ik zal met een aantal varianten komen en die zetten
naast datgene wat wij nu hebben. Misschien zit er in het oude ook veel goeds
dat wij niet willen verliezen, want aan een nieuw systeem kunnen ook haken
en ogen zitten. Ik stel mij voor dat wij er een goede discussie over hebben.
Door mevrouw Belinfante en impliciet ook door de andere Kamerleden is gevraagd
of dat ook al iets kan betekenen voor de volgende cultuurnotaperiode 2005-2008.
Als dat mogelijk is – die ambitie heb ik wel – moet er behoorlijk
wat tempo in. Er moet behoorlijk wat wetgeving worden gemaakt, tenzij wij
alles bij het oude houden. Dat vereist dan wel stevig doorpakken.Ik heb allerlei interessante suggesties gehoord. Het betreft een moratorium
op alle negatieve adviezen voor bestaande instellingen, het opnieuw laten
uitvoeren en toetsen van een paar adviezen en het oplossen van een paar problemen
met extra geld. Misschien kun je een paar problemen oplossen met extra geld
of met geld dat nog gevonden kan worden binnen de dekking van de 40 mln.-brief.
Je kunt natuurlijk ook je prioriteiten iets anders leggen. Het is heel normaal
in een debat tussen Tweede Kamer en regering dat nadere afwegingen worden
gemaakt. Eerlijk gezegd heb ik met name voor de eerste twee voorstellen nog
geen overtuigende argumenten gehoord waarom het zware middel van heroverweging
uit de kast moet worden gehaald, terwijl deze voorstellen op bestuurlijk,
juridisch, artistiek inhoudelijk en financieel gebied op ernstige bezwaren
stuiten, los nog van de principiële vraag hoe de politiek omgaat met
artistieke keuzen en beoordelingen. Ik wil niet verhullen hoezeer soms mijn
vingers jeuken als privé-persoon om oordelen te vellen. Ik vind het
ten principale echter onjuist om als politicus een kwaliteitsoordeel te vellen.
Ik zal ter afronding een paar dilemma's noemen.Wat zijn gerenommeerde instellingen en wie bepaalt dat? Welke andere vragen
moeten worden gesteld dan die welke al beantwoord zijn in het raadsadvies?
Krijgen alleen bestaande instellingen een herkansing of is dit voorrecht ook
weggelegd voor de nieuwe aanvragen die negatief beoordeeld zijn? Hoe zal de
rechter omgaan met welke selectie dan ook? Ik denk dan direct aan het principe
van gelijke gevallen, gelijk behandelen. Ten slotte is er de wat pragmatische
vraag waar het allemaal uit betaald moet worden. Men kan niet van mij verwachten
dat ik voorstellen waar nog zoveel vragen aan vastzitten, onmiddellijk spontaan
omarm. Hoewel je altijd de mogelijkheid open moet houden van hier en daar
een nadere afweging, is het voor mij uit het oogpunt van bestuurlijke zorgvuldigheid
belangrijk dat ik er niet het gehele advies van de Raad voor cultuur mee onderuithaal.
Bij het moratorium geldt bijvoorbeeld de vraag waarom ook niet alle positieve
adviezen opnieuw beoordeeld worden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Al uw commentaar op het voorstel van de paarse parlementariërs dat
het bestuurlijk ondeugdelijk is etc. kan ik begrijpen. Dat commentaar heb
ik ongeveer ook. Alleen, waar u zegt dat mijn voorstel over het moratorium
juridisch en bestuurlijk op bezwaren stuit, zou ik wel eens van u willen horen
waarop u dat baseert. Ik doe namelijk niets anders dan het veralgemeniseren
van uw eigen maatregel inzake de muziek.StaatssecretarisVan der PloegEen groot aantal van mijn vragen gaat juist over uw voorstel voor een
moratorium. De vormgeving van de gedane suggesties is zeer belangrijk. Ik
zou het moeilijk vinden als wij als politiek besluiten om een instelling met
een negatief advies erin te hijsen, eventueel ten koste van een instelling
met een positief advies. Anders is het als wij zeer goede gronden kunnen bedenken
voor een aantal individuele instellingen die naar ons oordeel niet voldoende
door de raad in de advisering zijn meegenomen. Wij kunnen dat bekijken of
misschien zelfs een conclusie trekken. Dat is gemakkelijker voor een instelling
met een positief advies dan voor een instelling met een negatief advies. Dan
kunnen wij die nadere vragen wisselen als het over bepaalde instellingen gaat.
Mevrouw Halsema pleit voor een compleet moratorium voor alle instellingen
met een negatief advies of instellingen die een subsidieverlaging in het vooruitzicht
gesteld hebben gekregen. Dat leidt mijns inziens tot te veel vragen. Dan gaat
het niet om de gerenommeerde instellingen, maar wel om de vraag wat dit betekent
voor al die andere instellingen die een subsidieverhoging gekregen hebben
of een positief advies kregen. Daar zit een juridisch probleem.MevrouwHalsema(GroenLinks)Naar mijn mening is er dan geen sprake van een juridisch probleem, anders
zou u dat probleem ook hebben gehad bij uw muziekcommissie. Het is niet nodig
de positieve adviezen te heroverwegen – het mag zelfs niet – omdat
met die besluiten, die weliswaar nog niet helemaal gesanctioneerd zijn door
de Kamer, maar al wel publiek zijn gemaakt, bestuurlijke verwachtingen zijn
gewekt. Die mogen niet ongedaan worden gemaakt. Juridisch is heel goed vol
te houden dat wel de negatieve beslissingen worden heroverwogen, zeker gezien
de grote problemen die er liggen met de gevoerde procedure, die ook door u
worden erkend.StaatssecretarisVan der PloegDat laatste werp ik verre van mij. Voor de muziekcommissie gelden andere
overwegingen. Ten eerste gaat het over het bestel en niet zozeer over individuele
instellingen. Ten tweede is de muziekcommissie een suggestie van de Raad voor
cultuur. Ik heb de muziekcommissie op advies van de Raad voor cultuur ingesteld
en die commissie heeft als opdracht gekregen om te onderzoeken wat het advies
van de Raad voor cultuur zou betekenen voor de programmering in Vredenburg,
in Haarlem, de matinee op zaterdag, de operabegeleiding, etc. Nu zat daar
een onplezierige hypotheek op, want de raad had gezegd dat er meer ruimte
moest zijn voor jazzmuziek, ensembles en kamermuziek en dat dit betaald moest
worden door een aantal orkesten op te heffen. Daar zat dus een zware hypotheek
op. Dat is een ander verhaal dan wat nu aan de orde is. Toen is met de 40
mln.-brief een groot deel van de financiële last van die commissie verlicht
door die hypotheek in feite al uit te betalen, zodat men meer naar de inhoud
van de zaak kan kijken dan naar de financiële noodzaak.
Nu stel ik mevrouw Halsema de vraag: welke hypotheek wordt er met het leggen
van een moratorium gelegd; welke andere positief gehonoreerde instellingen
onthoudt u dan tijdelijk van een financiële toekenning, alleen om dit
moratorium mogelijk te maken? Dit staat los van de bestuurlijke en juridische
bezwaren die ik tegen dat moratorium heb.De voorzitter:Ik stel voor, dat hierop in tweede termijn wordt teruggekomen. De argumenten
zijn voldoende gewisseld. Ik vraag de staatssecretaris om af te ronden, zodat
wij aan het tweede onderdeel dat vandaag aan de orde is kunnen beginnen.De heerDittrich(D66)Ik heb nog één korte vraag en die wil ik graag stellen.
Die is essentieel.De voorzitter:Dat moet dan wel een heel korte vraag zijn.De heerDittrich(D66)De staatssecretaris heeft gezegd dat een paar problemen wel met extra
geld kunnen worden opgelost. Kan de staatssecretaris aangeven om welke problemen
het gaat en waar dat extra geld vandaan komt?StaatssecretarisVan der PloegIk heb de vraag niet goed gehoord.De heerDittrich(D66)Dat krijg je er nu van als je een vraag zo kort moet stellen. U heeft
tot twee keer toe gezegd dat er een paar problemen zijn die met extra geld
kunnen worden opgelost. Mijn vraag aan u is: kunt u die problemen noemen en
over welke extra middelen heeft u het?StaatssecretarisVan der PloegDe beschikkingen naar aanleiding van de 40 mln.-brief zijn nog niet uit,
dus wat dat betreft kunnen heroverwegingen gemaakt worden. Er zit nog een
ruimte in van 1,3 mln. Ik wil op het antwoord op die vraag niet vooruitlopen,
want ik wil horen om welke instellingen het precies gaat. Zij sprak over het
Nationale Toneel en de Reisopera. Voor een aantal van die dingen kun je misschien
suggesties bedenken, maar dan wil ik graag het palet aan instellingen voor
mij zien en dat komt volgens mij in de volgende ronde aan de orde. Dan kunnen
wij proberen creatief te zijn. Bij sommige instellingen gaat het om een overgangsregeling.
Er is nog wat ruimte in de 40 mln.-brief. Voor andere instellingen kunnen
wij misschien een dekking vinden binnen het budget voor de Cultuurnota. Het
debat daarover wil ik graag voeren. Vervolgens kijk ik uit naar de vragen
van de Kamer en de inconsistenties die zij heeft gevonden in een aantal raadsadviezen
over specifieke instellingen. Daarover kunnen wij dan van gedachten wisselen.MevrouwBelinfante(PvdA)Ergens in zijn betoog heeft de staatssecretaris gezegd dat hij met de
namen van instellingen die gevallen zijn, terug wilde naar de raad. Of heb
ik dat verkeerd begrepen?StaatssecretarisVan der PloegIk zal aangeven hoe ik ertegen aan kijk. Er is een aantal casussen. Een
algeheel moratorium stuit voor mij op te veel bezwaren. Ik kan mij goed voorstellen
dat de Kamer vindt dat een aantal instellingen er bekaaid van af is gekomen.
Vaak zegt de raad: circa zoveel geld. Dat kan dus plus of min 5 of 10% zijn.
Een regio-overweging kan een rol spelen, maar dan moet daarover ook een debat
in de Kamer worden gevoerd. Verder is er een aantal instellingen waarbij je
gewoon naar het advies moet kijken. Ik heb een voorbeeld op mijn lippen, maar
ik probeer het niet te geven, want dat wil ik dadelijk doen. Dan kunnen wij
bekijken of wij daarvoor een constructieve oplossing kunnen vinden. Dat moeten
wij wel met z'n allen doen. Er is een klein beetje extra geld, namelijk 1,3
mln. Wij moeten kijken naar de consistentie van individuele adviezen. Die
zullen dadelijk de revue passeren.De heer Nicolaï heeft gevraagd of enige heroverweging mogelijk is.
Dat wil ik laten afhangen van het debat over de individuele instellingen.
Ik ben daar niet op voorhand tegen, maar ik zeg erbij dat er een aantal principiële
bezwaren is. Ik heb ook een aantal vragen opgeroepen. Ik zou het wel erg jammer
vinden als een en ander dan weer een half jaar opschuift. Dan bedenk ik liever
iets waardoor wij er vandaag of heel snel daarna uit kunnen komen.De laatste vraag die mij gesteld werd luidt: hoe zit het nu met de doorstroming
op mijn eigen departement? De man die hier naast mij zit, is naar Berlijn
gestuurd.De voorzitter:Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van deze termijn van de staatssecretaris.Er is een praktisch probleem. Net is het aangepast overzicht beschikkingen
Cultuurnota 2001-2004 uitgereikt. Ik kan mij voorstellen dat hierin zaken
staan waarover de Kamer wil praten. Er kunnen ook zaken in staan die het overbodig
maken om daarover te praten. Wij kunnen de vergadering 10 minuten schorsen,
zodat u in ieder geval de kans krijgt om ernaar te kijken.MevrouwHalsema(GroenLinks)Nee, voorzitter, dat vind ik gek. Het gaat om 30 pagina's. Die kunnen
geen deel meer uitmaken van de beraadslaging. Als wij hierop terug moeten
komen, moeten wij dat apart doen.De voorzitter:Dat is een alternatief voorstel van mevrouw Halsema. Ik maak hier een
punt van orde van. Wij moeten hierover echt even van gedachten wisselen. Daarover
moeten wij het eens zijn.De heerNicolaï(VVD)Ik heb zo ingespannen zitten luisteren dat ik niet eens heb bekeken waar
het over gaat. Als in deze brief niks anders is gebeurd dan het verwerken
van de 40 mln.-brief die wij allemaal kennen, hoeven wij er niet eens over
te beraadslagen.De voorzitter:Kan deze vraag beantwoord worden door de staatssecretaris?StaatssecretarisVan der PloegJa.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik behoud mij wel het recht voor om te controleren of het inderdaad de
letterlijke neerslag is. Het kan dus zijn dat ik hier op een later moment
op terugkom.De voorzitter:Vanavond is er een tweede termijn. U kunt dus vooruit.Eerste termijn van de zijde van de commissie
over specifieke onderdelenMevrouwBelinfante(PvdA)Voorzitter! Dit gedeelte gaat over sectoren. Als er over instellingen
wordt gesproken, gaat het niet alleen om die instellingen zelf, maar ook om
het signaleren dat een voorziening wegvalt of dat er een gat ontstaat in de
infrastructuur. Bij een heel specifieke instelling met een heel specifieke
doelstelling vind ik dat er nader naar gekeken moet worden. Het is meer dan
alleen een lijstje met namen. Ik heb van de staatssecretaris begrepen dat
hij namen van instellingen opschrijft. Ik vraag hem om ook naar de eerste
termijn te kijken, omdat ik heb geprobeerd alles in de context van een inhoudelijke
afweging aan te reiken.Het eerste punt is het muziekadvies. De Partij van de Arbeid heeft in
het eerste deel van de eerste termijn al gezegd dat sectormonitoring en beoordeling
op kwaliteit voor ons essentieel is. Wat ons betreft is dit muziekadvies een
eerste aanzet daartoe. Het is zinvol om sectoren door te lichten op kwaliteit,
effectiviteit en doelmatigheid. Het heeft mij zeer veel plezier gedaan om
te zien dat de hypotheek van 7,6 mln. op dit advies in zoverre is opgeheven
dat de nieuwe instellingen die geld hebben gevraagd, dat nu al kunnen krijgen.Het doet mij ook goed om te zien dat het raadsadvies in een van de eerste
artikelen wordt genoemd, maar dat een andere uitkomst dan de opdracht niet
onmogelijk is, zeker nu de financiële omstandigheden ingrijpend zijn
gewijzigd. Wat mij betreft wordt bij een sectoronderzoek de kwaliteit onderzocht
van de verschillende functies van de orkesten in de verschillende delen van
het land, van begeleiding van amateurs tot en met concerten. Dat gaat boven
het verdwijnen van de instellingen als zodanig. Ik hoop dat de staatssecretaris
dit met ons als een eerste sectoronderzoek wil beschouwen.In dit advies is ook de voorziening voor een operette opgenomen. Het kan
in dit land niet zo zijn dat er geen operette is. Wie in de wereld van de
operettevereniging heeft verkeerd, weet dat daarvoor een groot en trouw publiek
is. Het doet mij dan ook genoegen om te zien dat de operettevoorziening weer
terugkomt. Het spijt mij dat dit niet overmorgen zal zijn, maar ik heb mij
daarbij neergelegd. Het doet mij goed dat er binnen dit muziekadvies een uitweg
is voor dit probleem.De procedures rond de Hoofdstad Operette en rond de Rotterdamse Dansgroep
zijn mij wel in het verkeerde keelgat geschoten. Ik vind dat wij bij de evaluatie
goed moeten kijken naar de situatie dat een departement met een instelling
begint te praten over vernieuwingen en veranderingen, terwijl de raad direct
daarna tot een tweede beoordeling komt die als maatgevend wordt beschouwd.
Een kind kan de was doen. Het kan nooit goed gaan. Waarom was anders dat veranderingsproces
ingezet?Als er al zo'n dubbele route nodig is, waarvan ik hoop dat wij deze in
de toekomst kunnen vermijden, vind ik dat wij een goede procedure moeten afspreken
om te zorgen dat die twee routes elkaar niet negatief beïnvloeden, want
dat gaat ten koste van de instellingen en van de beoogde kwaliteit. Dat vind
ik jammer. Kan de staatssecretaris dit soort dubbele routes vermijden?Dan ben ik het eens met wat de woordvoerder van de fractie van D66 in
eerste termijn heeft gezegd over de mogelijkheid om de fondsen voor bepaalde
instellingen – het zijn er maar een paar – wat ruimte te geven
voor een meerjarige subsidiëring. Een aantal van de nieuwkomers in de
nota lijkt zelfs met geld van de lagere overheden onvoldoende vlieghoogte
te hebben gekregen. Zij kregen daarvoor ook uit verschillende andere bronnen
ook geld, zoals het VSB-fonds en het Prins Bernhardfonds, maar dat kan niet
meer met een toekenning van de Cultuurnota. Een aantal financieringsbronnen
voor kleinere instellingen vervalt dus met de toetreding tot de Cultuurnota.
Dat is een situatie die voor een beperkt aantal instellingen aan de orde is.
Het gaat vaak om jeugdtheater dat wat het inkomen betreft aan de onderkant
zit. Dat is gelukkig niet zo als het gaat om de kwaliteit. Wil de staatssecretaris
goed kijken of wij dat probleem wat kunnen opvangen? Ik zou het ontzettend
jammer vinden als dat niet zou lukken. De bedoeling was juist dat het beter
zou gaan en dat het meer stabiliteit zou bieden, maar op deze manier is dat
niet het geval.Dan zijn er de zorgen die zowel kleinere gezelschappen en ensembles hebben
als productiehuizen en de vele honderden podia in dit land. Nadat de brief
over de 40 mln. uit was, hebben wij veel brieven gekregen van vlakkevloertheaters
en van productiehuizen. De staatssecretaris heeft een begin gemaakt met een
marketing- en programmeringfonds Daarvoor is het rapport-Overdam gebruikt
als basis. Kort voor het sluiten van de markt van dit overleg kwam er nog
een advies van de Raad voor cultuur dat er anders uitziet. Dat advies gaat
uit van drie verschillende podia met verschillende financieringsstructuren.
Dat is echt wat anders. Ik vind dit niet het moment om daar een eindoordeel
over te vellen, mede omdat het oordeel van de staatssecretaris ons nog niet
heeft bereikt. Ik ben een voorstander van een marketing- en programmeringfonds.
Dat vind ik goed, maar ik vind wel dat wij het advies dat er nu nog ligt nog
eens moeten doornemen. Ik wil graag horen wat de staatssecretaris daarvan
vindt. Het gaat namelijk ook nog over meer geld. Als ik dat zo lees, kan ik
mij dat wel voorstellen.In de schriftelijke vragen heb ik aangedrongen op het behoud van een voorziening
voor jonge theatermakers en nog niet ervaren regisseurs, mede omdat FACT en
Discordia verdwijnen. De fractie van de PvdA maakt zich in dit geval echt
bestelzorgen. Ik zou ook bijna willen vragen of het theater het volgende sectoronderzoek
zal zijn. Ik heb in zekere zin te weinig inzicht in het totaal om te weten
of het bestel nog wel goed genoeg in elkaar zit. Wij krijgen veel brieven,
waarin de theatergezelschappen zelf aandringen op het blijven van deze instellingen.
Daarom vraag ik de staatssecretaris of wij niet in ieder geval moeten zorgen
voor een voorziening waar jonge mensen het vak kunnen leren. Dat begint met
een klein theater en dat kruipt naar telkens een maat groter. Dat kun je niet
onmiddellijk in een groot theater doen. Nogmaals, het is een bestelvraag.
Ik laat op het ogenblik de groepen als zodanig in het midden. Carrousel hoort
daar ook bij. Die groep heeft een belangrijke functie voor vrouwen en is ook
kwalitatief zeer de moeite waard. Kan de staatssecretaris ervoor zorgen dat
die voorziening in het bestel blijft? Dan kunnen wij in het bestel de opleiding van jonge mensen verzekeren. Als wij dat niet doen, dan
zijn wij een deel van onze theaterkwaliteit kwijt en dat zou verschrikkelijk
jammer zijn. In dezelfde context vraag ik de staatssecretaris of Orkater niet
nog een beetje extra gesteund kan worden, omdat dit gezelschap vaak als coproducent
voor kleinere gezelschappen functioneert. Dat heeft dezelfde functie. Leunen
tegen een grote broer aan is altijd prettig als je niet weet hoe het moet.
Ik zou het ontzettend jammer vinden als de combinatie van bijvoorbeeld 't
Barre Land en Orkater, die coproducties doen, niet meer mogelijk zou zijn.Iets anders is het Handtheater, maar mijn fractie vindt wel dat wij het
daarover moeten hebben. Het is weliswaar negatief beoordeeld door de raad,
maar ik ben blij dat het er is, want er is maar één theatergezelschap
dat voor doven werkt. Het geld waardoor het mogelijk wordt, wordt mede betaald
vanuit het ministerie van VWS. Wij hechten er waarde aan dat de kwaliteit
van dat theater zo goed zal worden dat het geld van VWS in de volgende nota
niet meer nodig zal zijn. Waarom? Wij zouden het eigenlijk plezieriger vinden
als dat geld zou kunnen worden ingezet voor doventolken bij gewone voorstellingen,
zodat daar meer mogelijkheden zijn voor mensen die het niet kunnen helpen
dat zij niet kunnen horen. Nu zijn hun mogelijkheden om mee te doen aan het
culturele aanbod wel heel erg beperkt.Ik kom nu toe aan het onderwerp musea en erfgoed. Ik meen dat de heer
Dittrich het al over Huis Doorn heeft gehad. Ook ik dring erop aan te bewerkstelligen
dat het ensemble van Huis Doorn bewaard blijft, omdat het gaat om een in-
en exterieur uit een heel specifieke tijd en een heel specifiek moment in
de tijd. Er worden al pogingen toe gedaan. Hoe staat het daarmee? Vergeleken
met de grote problemen in de huisvesting, is dit een zaak die op te lossen
moet zijn.In de monumentenzorg is men bang voor het verliezen van oude ambachten.
Het is een beetje hetzelfde verhaal. Als je geen ambachtslieden meer hebt
die vakken als marmeren of zeer specialistisch timmerwerk uitoefenen, gaat
het niet beter met de monumentenzorg, hoe graag wij dat ook willen. De regionale
opleidingsprojecten voorzien in scholing van vakmensen. Het gaat om een relatief
klein bedrag, namelijk 4,5 ton. Kunnen de kosten van die projecten niet worden
ondergebracht in de post monumentengelden? Het bedrijfsleven betaalt zelf
heel veel. Het is dus een toegevoegde hoeveelheid geld. Het zou ook hier jammer
zijn als jonge mensen niet opgeleid zouden kunnen worden in vakken die wij
nauwelijks meer nodig hebben.Het internationale cultuurbeleid is voor de Partij van de Arbeid van groot
belang. Europa, de nieuwe toetreders, de herkomstlanden, ontwikkelingslanden
waarmee we een speciale band hebben, het zijn allemaal factoren die zijn genoemd
in de brieven die wij van de staatssecretaris hebben gekregen en factoren
die wij in de overleggen hebben gewisseld. Ook hier geldt de samenhang tussen
cultuur en maatschappij, tussen economische zaken en ontwikkeling. Nederland
heeft presentaties nodig buiten de landsgrenzen, maar ook uitwisseling en
netwerkopbouw moeten voldoende aandacht krijgen, want wij leven niet meer
in dit kleine land alleen. Dit land is niet alleen virtueel. Ook buiten onze
grenzen wonen en leven mensen. Het is goed als wij die ook zien en niet alleen
met die mensen e-mailen. Door het negatieve advies over Felix Meritis is er
nu geen geld voor de Summer University en voor Essay International die in
die aanvraag besloten waren, zoals dat al vele jaren het geval was. Het is
een coproductie waaraan niet alleen de culturele instellingen, maar ook twee
universiteiten deelnemen. Het is buitengewoon belangrijk dat deze instellingen
blijven bestaan vanwege de enorme uitstraling die zij ons land geven tot ver
in het Midden-Oosten en Amerika. Ik zou graag van de staatssecretaris horen
hoe wij dat kunnen oplossen.In de bovensectorale beoordelingen is het Theaterinstituut Nederland een
probleem. De korting daarop is zo hoog, dat ik niet vermag in te zien dat
de drie in de nota genoemde taken uitgevoerd kunnen worden van het overblijvende
bedrag. Het is niet mogelijk de combinatie van beroepskoepels, museum en internationale
taken te realiseren bij een korting van 30%. Ook hier is een correctie van
de raad op haar plaats.In de internationale sfeer is er de samenwerking tussen Vlaanderen en
Nederland. Een aantal daarbij betrokken instellingen krijgen minder geld,
waaronder de stichting Schrijven. Bijna alles wat met taal te maken heeft,
komt op enig moment in die samenwerking terecht. Ik vroeg mij af of, maar
dat is misschien wel heel erg vergaand, niet een aantal van die instellingen
binnen de Taalunie ondergebracht zouden kunnen worden, zodat de samenwerking
op dit gebied verzekerd is. Ik weet dat de staatssecretaris en zijn collega
Anciaux daar heel erg mee bezig zijn. Misschien is het een verkeerde suggestie,
maar het zou leuk zijn als de stichting Schrijven en de stichting Lezen daar
nog mogelijkheden zouden kunnen krijgen.Dan het kunstenaarsbeleid dat door de invoering van de Wet inkomens kunstenaars
een heel andere karakter heeft gekregen. Ooit was de minister van Sociale
Zaken de grootste subsidiënt in cultureel Nederland, zoals ik placht
te zeggen. Wij hebben hard gevochten om een Wet inkomens kunstenaars te krijgen,
maar het betekent wel dat de vier jaar WIK over 10 jaar uitgesmeerd niet meer
geeft dan 70% van de bijstand. De kunstenaar mag tot 125% van de bijstand
bijverdienen om te komen tot een renderende beroepspraktijk. Voor de jongere
generaties is dat minder problematisch, omdat die van het begin af aan zien
dat zij zelf een deel van hun geld gewoon moeten verdienen, desnoods als postbode
of chauffeur. Een en ander neemt niet weg dat moet worden onderzocht of diegenen
die bij de kunstenaarsinitiatieven, die in de nota worden gekenschetst als
instellingen met een tijdelijk karakter, werken, niet gewoon kunnen worden
betaald. Een aantal van die initiatieven is al 25 jaar oud. Dat betekent niet
dat daar al 25 jaar lang dezelfde mensen werken, want ook hier is zeker sprake
van doorstroming. Verder worden hier cursussen gegeven, tentoonstellingen
georganiseerd en verricht men veel goed werk in de buurt en op de scholen
in de omgeving.Kan de staatssecretaris werkgelegenheidsprojecten stimuleren, zoals het
SWIN in Rotterdam? Het is mij opgevallen dat er een aantal pilotprojecten
is waarin wordt geprobeerd wordt om plekken voor kunstenaars
binnen het onderwijs te organiseren.Toen ik over de arbeidsvoorwaarden sprak, ben ik hier al op ingegaan,
maar ik hoor toch graag of het niet mogelijk is om een oplossing te vinden
in de voorgestelde regelingen en fondsen voor de problemen van oudere kunstenaars.
De situatie voor de invoering van de WIK in 1999 was namelijk heel anders.
Een oplossing moet ook zeker worden gevonden voor de groep BEWTH. Een negatief
advies zou voor deze in Nederland unieke groep heel kwalijk zijn, omdat de
artistieke leiding van deze groep rond de zestig is. Ik kan het persoonlijk
niet over mijn hart krijgen om hun theatercarrière af te laten breken
en niet te laten afronden op een manier die hen na 33 jaar toekomt. Het gaat
om een beperkt aantal jaren en ik hoop dan ook dat de staatssecretaris, binnen
of buiten de nota, een mogelijkheid kan vinden om die afronding het eervolle
karakter te geven dat deze groep mensen toekomt.De raad heeft de Federatie van kunstenaarsverenigingen ernstig gekort.
Het oordeel luidde dat belangenbehartiging geen subsidiabele taak is. Dit
oordeel is mede daarom interessant, omdat de meeste andere vormen van belangenbehartiging
indirect wel uit subsidies worden betaald. De directeuren van de instellingen
die verenigd zijn in de koepels, krijgen hun salaris immers betaald uit de
subsidiepot. Ik kan mij echter voorstellen dat de nota niet de aangewezen
plek is om een oplossing te zoeken, maar wellicht kan in de post cultuur algemeen
een mogelijkheid worden gevonden om de federatie het werk te laten doen wat
zij nu doen. Ik vraag hierom, omdat het om mensen gaat die voor het merendeel
individueel opereren en dus op geen enkele andere manier een koepel tot stand
kunnen brengen. In de afgelopen jaren is overigens gebleken dat de federatie
haar werk echt heeft moeten doen en, volgens mij, voorlopig ook moet blijven
doen. Het gaat om tienduizend mensen en dit probleem is dus zeker niet niets.
Kan de staatssecretaris dit binnen of buiten de nota om mogelijk maken?De staatssecretaris heeft aangegeven dat AIDA op een andere manier kan
worden gefinancierd. Kan hij aangeven hoe dat dan zou moeten? Ik zou het namelijk
betreuren dat een instelling die zich bezighoudt met gevluchte kunstenaars,
haar werk niet langer zou kunnen doen. Er is een negatief advies uitgebracht,
maar welke andere bronnen heeft de staatssecretaris voor ogen?De nieuwe LOKV krijgt 4 mln. Dat geld is bedoeld voor het werk dat zij
binnen het onderwijs voor cultuureducatie doet. Ik dring er toch echt op aan
dat wordt onderzocht hoe deze lokale, regionale of landelijke groepen die
over zoveel expertise beschikken, kunnen worden gesteund. Als wij daadwerkelijk
serieuze aandacht willen geven aan cultuur op scholen en de 25% van de scholen
waar nog niets gebeurt hierbij willen betrekken, hebben wij al deze groepen
dringend nodig. Ik dring er dus met klem op aan dat de samenwerking met derden
bij de nieuwe LOKV wordt uitgebreid. Wij hebben er zelf op aangedrongen dat
die 25% van de scholen erbij wordt betrokken. Hierdoor is de vraag toegenomen
en daarop moet worden gereageerd met een goed aanbod van gespecialiseerde
mensen, zoals bijvoorbeeld Walden die kan leveren.Voorzitter! De 1% waar wij nu over spreken, had wat ons betreft al gisteren
mogen worden gerealiseerd. Wij zijn ons er echter goed van bewust dat dit
niet mogelijk is. Wij hopen in elk geval dat zoveel ruimte kan worden geschapen
dat de kwaliteit van de kunst in Nederland gewaarborgd kan blijven.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Het is verleidelijk nu te reageren op het antwoord van de
staatssecretaris, maar wij hebben afgesproken dat wij dit in de tweede termijn
zullen doen. Dat zal dus vanavond zijn. Nu lopen wij de sectoren langs. Ik
wil beginnen met te zeggen dat dit onbevredigend zal zijn. Ik heb minder dan
18 minuten spreektijd en er zijn meen ik 18 sectoren waarover iets te zeggen
valt, zodat ik minder dan een minuut per sector heb. Ik wil hiermee aangeven
hoeveel ruimte er is voor discussie. Het zal trouwens niet alleen voor de
sectoren, maar ook voor de staatssecretaris onbevredigend zal zijn.Ik eindigde mijn verhaal eerder vandaag met een opmerking over de muziekcommissie.
Ik pad de draad daar maar op. De VVD-fractie is er erg verheugd over en vindt
het een goede stap dat blijkens de 40 mln.-brief een groot deel van het geld
wordt gebruikt om de muziekcommissie op een geheel andere manier haar werk
te kunnen laten doen. Ik wil van de staatssecretaris weten of het de bedoeling
is dat deze commissie in principe budgettair-neutraal aan de slag gaat. Dat
wil zeggen dat, als zij iets extra wil, het ergens anders af moet en dat er
niet bij voorbaat al een claim ligt op afknijpen en opheffen. Als dit zo is –
en dat is een geheel andere randvoorwaarde dan waarmee die commissie aanvankelijk
op stap ging – moet het ook in de opdracht heel duidelijk worden veranderd.
Volgens mij is dit in de stukken niet veranderd en wordt er nog steeds gesproken
over opheffen als uitgangspunt, terwijl juist niet opheffen het uitgangspunt
moet zijn. Hoe denkt de staatssecretaris hierover?Concreet praten wij over drie orkesten, het Nederlands Kamerorkest, het
Radio Symfonie Orkest en het Noordhollands Philharmonisch Orkest. De laatste
instelling is niet verbonden aan een andere instelling. Als je daar knijpt,
wiebelt het ook meteen, om het zo maar even aan te geven. Daar valt niks te
schuiven. Bovendien geldt in dit geval een opvallende motivering in de advisering:
de programmering is interessant, doch zoiets moeten de andere orkesten maar
doen, waarna dit orkest misschien niet meer nodig is. Wij moeten nog maar
eens zien of die andere orkesten dat doen.De VVD-fractie is verheugd over het miljoen extra voor het Koninklijk
Concertgebouworkest. Is de staatssecretaris het ermee eens dat ook het Rotterdams
Philharmonisch Orkest een boegbeeld is van de Nederlandse cultuur?De term "boegbeeld" is door de staatssecretaris geïntroduceerd. Daar
vallen in zijn overzichtje drie muziekinstellingen onder. Ik denk dat in Nederland
veel instellingen "boegbeeld" genoemd kunnen worden, ook in de ensemblesfeer
en dan zowel oud als modern wat mij betreft. Wij weten allemaal hoe belangrijk
de ensemblestructuur is voor het muziekleven. Intussen weten wij ook dat daar
zeer serieuze problemen dreigen. Ik denk aan het op een gegeven moment niet
meer kunnen "uitbuiten" van de bevlogenheid van de mensen die daarin actief
zijn. Gelukkig vindt een verruiming plaats, op basis trouwens van een volstrekt
overtuigend en logisch rapport. Is de staatssecretaris het er overigens
mee eens dat wij er hiermee niet zijn?Voorzitter! Het theater in Nederland heeft een hoge kwaliteit en een goede
naam. Hier dreigt echter het risico van versnippering waarover ik het eerder
had. De staatssecretaris heeft het advies in principe gevolgd en dat spreekt
ons aan, omdat daarmee recht wordt gedaan aan het Thorbeckeprincipe of hoe
men het ook wil formuleren. Is hij het ermee eens dat het ongelukkig is dat
grote gezelschappen op deze manier onvoldoende ruimte krijgen om de vernieuwende
activiteiten te ontplooien waaraan wij met zijn allen zo hechten? Hij zal
onderschrijven dat gezelschappen zoals De Appel en Orkater zeer goed bezig
zijn op het gebied van het bereiken van het publiek. Is het dan niet ongelukkig
dat juist zulke gezelschappen de dupe worden? Ik heb ook al eerder gevraagd,
of het niet bezwaarlijk is dat nieuwkomers weer te weinig armslag hebben om
echt goed uit de voeten te kunnen. Kunnen instellingen die nu een aantal tonnen
krijgen wel of niet bij fondsen aanvragen doen voor ad-hocactiviteiten?Er was een speciale voorziening voor jonge regisseurs, FACT, maar dat
valt nu uit de boot. De fractie van de VVD hecht erg aan een dergelijke voorziening.
Dat is iets anders dan dat wij in het nadere oordeel daarover treden. Er zijn
trouwens ook andere gezelschappen die zich met dergelijke activiteiten bezighouden.
Zijn er geen mogelijkheden om opnieuw ruimte te zoeken voor een voorziening
die die taak zou kunnen verrichten?Ik begin met een verheugde opmerking over dans. Het Nederlands Danstheater
krijgt zeer terecht een aanzienlijke uitbreiding. Als je het nu over boegbeelden
hebt: het is inderdaad wereldberoemd. Daartegenover staat de Rotterdamse Dansgroep,
een ongelukkig voorbeeld van een beoordeling op het verkeerde moment. De groep
is op het oude gezelschap afgerekend. Zijn er geen mogelijkheden om met een
nieuwe beoordeling, meer kijkend naar dit moment, tot een andere uitkomst
te komen?De Reisopera is ook door anderen genoemd. Wij herinneren ons de eindeloze
discussie over Opera Forum. Ook de Raad voor cultuur vindt dat het met de
Reisopera al een hele tijd heel goed gaat. Financieel komt men niet rond.
Kan de staatssecretaris daar opnieuw naar kijken of laten kijken?In de sfeer van de podiumkunsten is er nog het Theaterinstituut. Ik heb
begrepen dat er nog wordt gekeken. Mij is niet helemaal duidelijk of er nog
financiële ruimte is om tot andere conclusies te komen dan op dit moment
voorliggen.Over het Holland Festival is vaak gesproken. De fractie van de VVD stelt
zich op het standpunt, dat je ervoor moet kiezen het goed en groot te doen
of helemaal niet. Wij willen het goed en groot. Laat de staatssecretaris duidelijk
aangeven wat hij wil. Volgens mij hangt het er nu een beetje tussenin, met
het proces dat doorlopen dreigt te gaan worden.Dit was allemaal podiumkunst. Het lijkt mij zeer frustrerend voor alle
andere sectoren dat zoveel aandacht in de discussies over kunst en cultuurbeleid
naar de podiumkunst gaat. Er is wel enige verklaring voor. De podiumkunst
is van alle sectoren het meest direct afhankelijk van subsidie. Bovendien
is daar over het algemeen het meest sprake van wisselingen. De een krijgt
het niet meer en de ander wel, dit in tegenstelling tot de sector die ik nu
bij de kop neem, de musea, hoewel ook daar tot onze schrik volgens de staatssecretaris
opeens een wisseling van de wacht aan de orde bleek te kunnen zijn, vanwege
de dreigende opheffing van Huis Doorn. De fractie van de VVD heeft daar, zoals
in de schriftelijke vragen is aangegeven, erg veel moeite mee. Als je het
hebt over te veel vooruitkijken en te weinig terugkijken naar onze geschiedenis,
vinden wij dit wel een sterk staaltje. Bovendien is er een nieuw feit. In
Europa is, naar ik heb begrepen, een motie aangenomen om vanuit Europa extra
geld beschikbaar te stellen voor Huis Doorn, mits Nederland er ook wat aan
doet. Kortom, redenen genoeg om snel voor een goede oplossing te zorgen.Wij hebben later een museumoverleg. Daarom beperk ik mij nu tot één
algemene vraag, namelijk over de huisvesting. Veel van deze punten zijn al
in onze schriftelijke vragen aan de orde geweest, maar niet altijd afdoende
beantwoord. Het is een grote operatie. Er zijn onderhandelingen met VROM.
Ik ben benieuwd naar de laatste stand daarvan. Mijn grootste zorg is dat bij
de verrekening die nu plaatsvindt musea die dure, belangrijke plannen op stapel
hebben staan, maar die nog niet hebben uitgevoerd, daar in feite de dupe van
worden. Voor hen zou onvoldoende ruimte zijn, terwijl de musea die het net
hebben kunnen doen wel de mogelijkheden hebben gehad. Dat lijkt mij een scheve
situatie.Van de beeldende kunst wil ik één aspect naar voren halen,
de intensieve discussie over het Instituut voor Beeldcultuur, of hoe het ondertussen
ook heet. Wat is de laatste stand? Het Noorderlicht is ook door mevrouw Belinfante
genoemd. De VVD-fractie stelt het erg op prijs als de staatssecretaris mogelijkheden
ziet om het Noorderlicht meer te betrekken in de discussie over het Instituut
voor Beeldcultuur, ook in financiële zin, qua taken enz.Wat de vormgeving betreft, spits ik mij toe op het Instituut voor Vormgeving,
dat op begrijpelijke gronden nu plaats moet maken voor iets anders. Nederland
heeft in veel sectoren een goede naam, ook bij vormgeving en zeker niet alleen
grafisch. Het is jammer als daar een gat valt. Wij zijn erg blij met de extra
1,5 mln. die daarvoor in de brief waarin sprake is van 40 mln. is uitgetrokken.
De staatssecretaris wekt de indruk dat hij helemaal geen instituut meer wil,
maar de VVD-fractie vindt alsnog dat je beter een vaste plek – en in
principe in de vorm van een instituut – kunt organiseren. Zij hecht
er zeer aan dat EZ en het bedrijfsleven daarbij worden betrokken. Wat is de
reactie van de staatssecretaris hierop?Er ligt een interessante structuurnota waarover uitvoerig met meerdere
bewindspersonen zal worden gesproken. Ik ga hier nu niet verder op in. Er
is sprake van dat ook vanuit de onderwijskant een bijdrage wordt geleverd
aan het Berlage-instituut. Wat is de stand van zaken?De monumentenzorg komt terug in een algemeen overleg. Ik ben blij met
de opmerking van de staatssecretaris dat hij voornemens is op een aantal terreinen,
waaronder monumenten en musea, plannen in te dienen in zijn laatste ambtsperiode
waarmee hij het nog druk denkt te krijgen. Ik maak een compliment over de
rol van cultuur in de ruimtelijke ordening en het belang van cultuurhistorie
in de planologie: de Belvedere. Iedereen rekent zich al rijk door de onderuitputting
bij de Voorjaars- of Najaarsbrief. De VVD-fractie heeft nadrukkelijk
het belang van geld, liefst uit de onderuitputting dit jaar, naar voren gehaald.
Het gaat om een groot bedrag voor monumentenzorg. Hoe staat het met uw intensieve
contacten met de minister van Financiën op dit punt?Over archieven is een algemeen overleg gevoerd. Omwille van de tijd laat
ik dit onderwerp voor wat het is. Bij de bibliotheken beperk ik mij tot het
volgende. Het rapport-Meijer betekent op termijn een flinke verschuiving van
het bibliotheekbestel. Wat is de laatste stand van zaken daarbij? Het lijkt
ons een goede lijn, maar ondertussen hoor ik hier iets meer twijfel over van
de kant van de staatssecretaris, maar misschien heb ik het mis.Met betrekking tot de letteren beperk ik mij tot de suggestie die gedaan
is over een fusie tussen de twee fondsen, het literair productie- en vertalingsfonds
en het letterenfonds. Ik kan hierover nog geen conclusie trekken, want de
staatssecretaris zal dit nader bekijken. Wel zeg ik: pas op, je moet een goede
reden hebben om iets te veranderen in wat goed loopt.Film is onze grootste zorg. Er was een goede poging om de gehele sector,
en niet alleen het gesubsidieerde deel maar de branche film, te versterken
door ook fiscale mogelijkheden te creëren. Die zijn in het gedrang gekomen.
De redenen zijn te begrijpen, maar ik hoor graag dat de staatssecretaris duidelijk
bevestigt hoezeer het kabinet een inspanningsverplichting heeft om alternatieven
daarvoor te zoeken. Het maakt veel verschil uit voor die sector als je dit
op deze manier, en niet alleen via subsidies, kunt stimuleren.De amateurkunst is de sector waarin het meest geparticipeerd wordt als
het gaat om cultuur. Ik beperk mij tot de Inspectie kunstzinnige vorming die
in de Onderwijsinspectie zou worden opgenomen. De staatssecretaris zou ons
nog melden hoe het hiermee verloopt. Ik hoor dat graag van hem.Over het buitenlandse cultuurbeleid wordt apart overleg gevoerd. Ik haal
hier een aspect uit. In het regeerakkoord werd al gesproken over een andere
en betere samenwerking op de posten, dus samenwerking tussen het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en het ministerie van Buitenlandse
Zaken. Ik weet dat een aantal dingen lopen, maar ik hoor heel verschillende
geluiden over het succes daarvan. Wat is de reactie van de staatssecretaris
hierop?Ik neem nu alle fondsen op het terrein van cultuur bij elkaar. De VVD-fractie
maakt zich zorgen over de ontwikkeling hiervan, ook in financiële zin,
al is het maar omdat fondsen niet piepen. Als wij een instelling korten merken
wij dat, maar als je een fonds kort is er geen zichtbare aanvrager die daarvan
de dupe is en dat mag geen reden zijn om ze te veronachtzamen. Des te ongelukkiger
vind ik dit omdat ik de indruk heb dat de staatssecretaris iets verder is
gegaan op de lijn waarover eerder in de Kamer gesproken is. De staatssecretaris
zou tussentijds kunnen optreden, maar hij moet mij uitleggen hoe hij dat bedoelt:
een mid term review, waarvan ik niet begrijp of dit op basis van een raadsoordeel
plaatsvindt of dat dit via de Kamer loopt. Of doen de staatssecretaris en
zijn ambtenaren dit zelf? Leidt dit dan tot verevening van budgetten of niet?
Het is mij voorts niet helemaal duidelijk, als er nog een nader advies komt
over de fondsen, wat daarmee gedaan kan worden. Is er ook nog financiële
ruimte, als we daar opnieuw over praten?Tot slot kom ik bij het post-kunstvakonderwijs. Wij hebben over het kunstvakonderwijs
gesproken in de Kamer. Daarbij kwamen ook de initiële voorzieningen aan
de orde, maar hier vindt de besluitvorming erover plaats. Wat daar gebeurt,
is vreemd. Mevrouw Belinfante heeft daar terecht op gewezen. Er lag een advies
waarin eigenlijk staat: dit is niet wat het is. Immers, de raad zegt zelf
nog niet tot conclusies te kunnen komen. Vervolgens trekt de staatssecretaris
die conclusies wel – maar op grond waarvan? Dat vind ik niet terug.
Het betekent wel dat, zeker in de sfeer van de autonome beeldende kunst, bijvoorbeeld
het Sandberginstituut, er noemenswaardige kortingen plaatsvinden, waarbij
het onduidelijk is op welke grond dat gebeurt. Het voorstel van de kant van
de VVD-fractie is: bekijk dit later opnieuw, op basis van materiaal en visitaties.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Mevrouw de voorzitter! In het eerste deel heb ik aangegeven wat de menig
van de CDA-fractie is over de voorliggende Cultuurnota. Ik ga nu in op specifieke
onderdelen die voor de CDA-fractie van belang zijn. Ook ik zal mij hierbij
nog niet wagen aan commentaar op wat de staatssecretaris in zijn eerste termijn
heeft gezegd.In de zee van kritische geluiden begin ik graag met een positieve opmerking
en die betreft de monumentenzorg. De financiële problematiek van de monumentenzorg
wordt ook in deze Cultuurnota niet opgelost. De problematiek zal de komende
jaren toenemen door het aantal monumenten uit onder andere de Wederopbouwperiode
die voor restauratie en onderhoud in aanmerking komen. Het bedrag dat nodig
is om de achterstand in te lopen, bedraagt nog 3,7 mld. Dat is de behoefte
2000, volgens de notitie "Monumenten in de steigers". Het is hoopvol dat met
motie nr. 12 structurele ruimte is gevraagd, ook voor het cultureel erfgoed.
Deze zomer heeft de CDA-fractie een plan gelanceerd voor een nationale monumentenmaatschappij
die gebaseerd is op financiering door én de nationale overheid én
particulieren én bedrijfsleven, en waarbij het bedrijfsrendement wordt
aangewend ten behoeve van de eigen doelstellingen. Het verheugt mijn fractie
zeer dat de staatssecretaris zich positief heeft uitgelaten over dit idee
en zich bereid heeft verklaard deze ideeën te betrekken bij zijn komende
visie op integraal instandhoudingbeleid.Vervolgens kom ik weer met een paar kritische punten, onder andere met
betrekking tot de fondsen en bibliotheken. Wat is de reden geweest voor de
staatssecretaris om de subsidie aan het Fonds voor de Podiumkunsten niet te
verhogen met ruim 5,5 mln. zoals de raad in zijn wensbegroting heeft voorgesteld
en ook in zijn brief van 10 oktober nog eens heeft benadrukt? Voorts wijs
ik hierbij op het Fonds voor de letteren, het Nederlands literair productie-
en vertalingenfonds en het Fonds voor de Nederlandse film. Het zijn alle vier
belangrijke fondsen, waarvan de Raad voor cultuur oordeelt dat zij meer geld
moeten ontvangen zodra er extra geld beschikbaar zou zijn.En de bibliotheken? De raad volgend, zou het NBLC 1 mln. extra moeten
hebben gekregen. Enige motivatie bij de afwijking van de wensen van de raad,
nu er extra geld is gekomen, ontbreekt. Gaarne horen de leden van de CDA-fractie
die motivatie alsnog. Verder wil ik op verzoek van de SGP en
de Christen-Unie – de Christen-Unie is hier helaas niet vertegenwoordigd
wegens familieomstandigheden en neemt niet deel aan het debat – en ook
namens de CDA-fractie graag de Blindenbibliotheek onder de aandacht brengen,
waar nog geen oplossing is voor de loketfunctie en de identiteitsproblematiek.Dan kom ik bij de commissie Muziek en orkesten. Eén van de zaken
uit de 40 mln.-brief waarin mijn fractie zich wél kan vinden, is de
terechte intrekking van de maatregel om een aantal instellingen in de "wacht"
te zetten in afwachting van de commissie muziek. Ook onderschrijven wij de
impuls van 1 mln. ten behoeve van de distributie van Nederlandse operaproducties
in de regio. Op deze manier blijven de gevolgen van het gelijk gebleven subsidiebedrag
voor de Nationale Reisopera enigszins beperkt. Maar de orkesten komen er op
deze manier wederom bekaaid van af. Het Orkest van het Oosten, het Limburgs
Symphonie Orkest, het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Residentie Orkest
blijven – vooralsnog – verstoken van de gewenste extra gelden.
Dat betekent voor deze instellingen tot 2002 onnodige onzekerheid. Het CDA
is van mening dat de wensbegrotingen voor deze orkesten met ingang van komend
jaar ingevuld moeten worden.Na de verdeling van de 40 mln. door de staatssecretaris is de opdracht
van de commissie muziek in een ander daglicht komen te staan. Door het extra
geld is de acute opheffing van de drie bedreigde orkesten, het Noordhollands
Philharmonisch, het Nederlands Kamerorkest en het Radio Symphonie Orkest,
niet meer per direct noodzakelijk. Het brandmerk dat zij opgelegd hebben gekregen
door het advies van de raad werkt demotiverend voor de eigen mensen en is
schadelijk tegenover de buitenwereld. Er dient ten minste een redelijke termijn
te worden ingebouwd om een zorgvuldig en betrouwbaar oordeel te vellen. Een
orkest dat 187 jaar bestaat, kan en mag de staatssecretaris niet in een paar
maanden van de kaart vegen. De leden van de CDA-fractie pleiten dan ook voor
het behoud van het orkestenbestel in zijn huidige vorm totdat er een zorgvuldig
en weloverwogen advies is dat na een redelijke termijn geïmplementeerd
kan worden.Heel erg verbaasd zijn de leden van de CDA-fractie vanwege het feit, dat
de staatssecretaris plotseling een aantal gerenommeerde instellingen als "boegbeelden"
neerzet. "Licht uit, spot aan" en een geheel nieuw criterium dat noch in de
uitgangspuntennotitie noch in de nota zelf is terug te vinden, verschijnt
ten tonele. De kwaliteit van deze instellingen staat natuurlijk buiten kijf
maar de staatssecretaris creëert daarmee wel een tweedeling. Want wat
zijn de andere instellingen dan in zijn ogen? Geen boegbeelden. Tuinkabouters
soms?Neem het Rotterdams Philharmonisch Orkest. De laatste jaren is het uitgegroeid
tot een instelling van "internationaal erkende excellente kwaliteit". Zeker
nu Rotterdam culturele hoofdstad wordt, heeft dat orkest de rijkssubsidie
hard nodig om zijn positie te behouden. Kortom, hoe is de staatssecretaris
tot zijn boegbeeldenkeuze gekomen? Beseft hij dat hij daarmee onder andere
het Rotterdams Philharmonisch Orkest op een min of meer fatale achterstand
zet? Waarom is deze kwestie niet aangekaart in de uitgangspuntennotitie? Wat
denkt de staatssecretaris hieraan te doen?Voorzitter! Voor de nieuw in te richten operettevoorziening is, met inbegrip
van de begeleiding door orkesten of ensembles, een bedrag van 4 mln. gereserveerd.
In de opdracht aan de muziekcommissie staat tevens, dat deze voorziening toegankelijk
dient te zijn voor een breed publiek. De leden van de CDA-fractie onderstrepen
dat. De afgelopen jaren heeft de Hoofdstad Operette immers in zo'n 80 theaters
door het gehele land gespeeld. Deze regionale spreiding mag niet verloren
gaan nu er minder geld beschikbaar is. Het zou niet juist zijn als de operettevoorziening
nog slechts kan spelen in de 15 grotere theaters, aangezien een groot deel
van haar publiek zich juist in de regio bevindt. Alleen spelen in de grotere
theaters dreigt nu slechts 4 mln. beschikbaar is. Kan de staatssecretaris
er bij de commissie muziek op aandringen, dat zij zo snel mogelijk met een
plan komt voor de nieuwe operettevoorziening, opdat die ook goed kan blijven
functioneren in tal van kleinere theaters in de regio? Door het vervullen
van de wensbegroting, krijgt de commissie muziek 1,8 mln. extra en dat geld
zou voor een deel hiervoor gebruikt kunnen worden.Inmiddels heeft de Hoofdstad Operette zich genoodzaakt gezien om producties
te annuleren wegens de verwachte stopzetting van de subsidie. Het CDA vindt
het onverantwoord dat de operettevoorziening niet wordt voortgezet totdat
er een nieuw plan op tafel ligt. Ook het publiek is op deze manier, naast
de Hoofdstad Operette zelf, het slachtoffer.Komen de theaters en de schouwburgen nog in aanmerking voor enige vorm
van compensatie? In het schriftelijk overleg zegt de staatssecretaris dat
er frictiegelden beschikbaar zijn voor instellingen wiens subsidie wordt stopgezet.
Hoe groot is dat bedrag en uit welke pot komt het?Over de verdeling van de 40 mln. wil ik nog het volgende opmerken. De
staatssecretaris heeft een post Algemeen cultuur van 1,3 mln. aangehouden,
omdat, zoals hij zegt, "op een beperkt aantal dossiers op korte termijn nog
nadere afwegingen gemaakt moeten worden". Welke zijn die dossiers? En welke
afwegingen moet de staatssecretaris nog maken? Op deze manier ontstaat het
idee dat op dit moment nog 1,3 mln. is te verdelen en dat degene die het hardst
roept de buit mee mag meenemen. Dat vinden wij een ongewenste situatie, nog
afgezien van het feit dat 1,3 mln. wel erg weinig is, gelet op de vele schrijnende
gevallen die nog steeds resteren.De staatssecretaris volgt ten aanzien van De Appel en de Rotterdamse Dansgroep
de negatieve adviezen van de Raad voor cultuur. Dit zijn adviezen die de CDA-fractie
niet onderschrijft. Ik heb in mijn algemene deel al gezegd, dat wij sommige
adviezen niet onderschrijven. Heeft de staatssecretaris zelf niet gezegd:
"maak het beste populair en het populaire beter"? Hoe kan een populair gezelschap
als De Appel, net als overigens de Rotterdamse Dansgroep, beter worden als
het verstoken blijft van subsidie? Bij de beoordeling van een gezelschap als
De Appel zouden naar de mening van mijn fractie de andere criteria, zoals
subsidie-per-bezoek en maatschappelijk bereik, toch van meer betekenis moeten
zijn. De Rotterdamse Dansgroep is afgerekend op haar verleden in plaats van
gehonoreerd op de huidige situatie en het toekomstperspectief
dat de raad als gunstig heeft omschreven. Waarom heeft de staatssecretaris,
die uiteindelijk de politieke afweging maakt, ook de verhoging van de gemeentelijke
subsidie niet als een signaal ten goede in beschouwing genomen?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de afweging die de staatssecretaris
heeft gemaakt in dit geval onvoldoende recht doet aan de door mij genoemde
criteria. Het evenwicht tussen de verschillende criteria is naar onze mening
zoek. Onder andere De Appel heeft aangekondigd de gang naar de bestuursrechter
te maken als zij verstoken blijft van rijkssubsidie. Is de staatssecretaris
bereid de stopzetting van subsidie uit te stellen totdat er een uitspraak
is gedaan door de bestuursrechter? Hoe kijkt hij overigens in het algemeen
aan tegen de te verwachten procedures die zullen worden aangespannen? Hoeveel
bezwaarschriften liggen er al bij zijn ministerie? Ik neem aan dat ook deze
staatssecretaris Djazzex-2 wil voorkomen.De leden van de CDA-fractie hebben ook bezwaar tegen het oordeel van de
raad over Huis Doorn en zijn van mening dat deze authentieke en unieke historische
combinatie van museum en landgoed behouden moet blijven voor de toekomst.
De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij de beslissing over de subsidie
van Huis Doorn wil aanhouden tot september 2001 in afwachting van een onderzoek
naar de exploitatiemogelijkheden. De CDA-fractie dringt er op aan dat museum
Huis Doorn ook na deze datum behouden blijft en wil graag een stellige verzekering
daarover van de staatssecretaris.De meermalen door de leden van de CDA-fractie gevraagde aandacht voor
amateurs en vrijwilligers in de cultuursector heeft zijn weerslag gevonden
in de Cultuurnota. De mooie woorden ten spijt blijkt uit de antwoorden op
de schriftelijke vragen dat maar 2% van het totale cultuurbudget wordt besteed
aan de amateurkunst. De staatssecretaris heeft zo-even gesproken over een
stijging van 30%. Dan was de vorige nota wel helemaal mager. Toen ging het
om 36,8 mln. en nu gaat het om 35 mln. Wij zijn dus wel gezakt, maar over
die cijfers wil ik graag straks met hem stoeien.Dat er indirect meer geld naar deze doelgroep vloeit doordat zij actief
zijn op het cultureel terrein en veel vaker professionele uitvoeringen en
manifestaties bezoeken dan niet-actieven, zoals de staatssecretaris antwoordt
op onze vragen, vinden wij niet direct relevant. Kijk eens naar het Nederlands
instituut voor de blaasmuziek, dat conform de wens van de staatssecretaris
in de loop van volgend jaar samen met de Landelijke ondersteuning amateurmuziek
en de Samenwerkende Nederlandse korenorganisaties opgaat in Unisono. Door
de fusie krijgen deze drie steuninstituten, die met name werken voor amateurs –
alles wat marcheert, loopt en zingt valt daaronder en krijgt assistentie daarvan –
minder subsidie dan gevraagd. Juist deze instellingen zetten zich in voor
amateurs. Mijn fractie vindt dat de mooie woorden moeten worden onderschreven
met een gunstig financieel plaatje, zeker in het geval van zo'n ingrijpende
verandering. Graag verneem ik een reactie hierop.Wij hebben ook problemen met de afwijzing van het Dordrechts Belcantofestival,
want daarin werkt de samenwerking tussen amateurs en professionals uitstekend.
Daarover zegt de staatssecretaris in het schriftelijk overleg dat het zijn
verwachting is dat de provincie en de gemeente hun financiële steun zullen
voortzetten. Bij het uitblijven van subsidie zal dit festival echter verwateren,
waardoor én de amateurs in de kou staan én een belangrijk cultureel
evenement met grote uitstraling naar de regio dreigt te verdwijnen. Is de
staatssecretaris ook niet van mening dat het actief zijn als amateur of vrijwilliger
in de amateurkunst juist moet worden gestimuleerd en dat derhalve 2% van het
gehele cultuurbudget wel een magere prikkel vormt?Wat ik zeg over de amateurs, kan ook worden gezegd over, zoals zij zichzelf
bij monde van het Nederlands platform ouderen en Europa zo mooi noemen, de
"zilveren cultuurconsumenten". In het schriftelijk overleg stelt de staatssecretaris
dat de situatie rond deze doelgroep "zeer rooskleurig is en dat de cultuurdeelname
van ouderen geen speciale aandacht behoeft van de overheid". De CDA-fractie
vindt echter dat deze doelgroep niet achtergesteld dient te worden door een
dreigende verslechtering van de regionale culturele infrastructuur, zoals
dreigt bij het verminderde aanbod van de regionale orkesten en de opheffing
van de Hoofdstad Operette, zeker gezien de demografische verwachtingen.De leden van mijn fractie maken zich ook grote zorgen over de continuïteit
van het cultuurbeleid. Vernieuwing moet en doorstroming is goed, maar zoals
al eerder gezegd is de verhouding met de continuïteit zoek. Zo is onder
de voorganger van deze staatssecretaris veel belang gehecht aan de educatieve
taken van culturele instellingen. Terecht, want het is een uitgekiende manier
om een jeugdig publiek warm te laten lopen voor cultuur. Ook deze staatssecretaris
denkt er zo over, gezien zijn woorden in de Cultuurnota. Verschillende instellingen
zijn de afgelopen jaren voortvarend te werk gegaan op dit gebied, maar worden
nu opeens op hele andere criteria afgerekend. Een educatieve taak is nog wel
belangrijk, maar niet meer zo belangrijk als 4 jaar geleden, zo lijkt het.
Ik haal nogmaals maar het voorbeeld aan van het Noordhollands Philharmonisch
Orkest dat enorm veel onderneemt met de jeugd in educatieve zin. Moet al dat
zorgvuldig opgebouwde publieksbereik onder deze jongeren nu echt terzijde
worden geschoven? Mij is nog niet duidelijk waar deze taken nu terecht zijn
gekomen.Een voorbeeld van geheel andere orde is de subsidie aan de Federatie voor
Kunstenaarsverenigingen. Geen kwaliteitsoordeel dat deze instelling de nek
omdraait maar de subsidietitel. Het CDA vindt dit een bijzonder vreemde en
ongewenste ontwikkeling, zeker als in acht wordt genomen dat de voorgangers
van deze staatssecretaris de subsidietitel wel degelijk gegrond verklaarden.
Alleen de informatievoorziening van deze federatie zou nog in aanmerking mogen
komen voor subsidie, aldus de Raad voor cultuur. Deze informatievoorziening
is toch niet los te koppelen van de platformfunctie en beleidsbeïnvloeding
van de federatie? De CDA-fractie vindt het onbegrijpelijk dat een staatssecretaris
van PvdA-huize de kracht van een vakbond wil verzwakken. Voor het CDA is het
een principiële keuze om voor organisaties van burgers randvoorwaarden
te creëren om hun werk te doen. Is de staatssecretaris bereid, gezien
het belang van een constructieve dialoog in de culturele sector en een stimulering
van het cultureel ondernemerschap, om alsnog het subsidiebedrag
van de federatie aan te vullen? Ik kan mij niet voorstellen dat de staatssecretaris
die confrontatie als motto heeft, de eigen critici de mond dreigt te snoeren.Onbegrijpelijk is het dat instellingen die een zeer belangrijke functie
vervullen in de regio én een positief kwaliteitsoordeel hebben gekregen
van de Raad voor cultuur, vervolgens door de staatssecretaris niet van het
door hen gewenste subsidiebedrag worden voorzien. Het Theater van het Oosten
is daar een voorbeeld van. Gefuseerd met de theatergroep De Federatie vormt
zij nu toneelgroep de Oostpool. Een fusie die plaats maakt in het culturele
bestel en als schoolvoorbeeld kan worden gezien van de door de staatssecretaris
gewenste doorstroming. Toch wordt deze instelling, óók na de
verdeling van de 40 mln., gekort met een bedrag van 3 ton. Zo ook de stichting
Fotografie Noorderlicht, gevestigd in Groningen. Een lovend kwaliteitsadvies
van de Raad voor cultuur, verankerd in de noordelijke regio en toch niet met
het volle bedrag gehonoreerd door de staatssecretaris, naar achteraf gebleken
is door een verkeerde interpretatie van de subsidievoorwaarden. Hier moeten
wij toch iets op kunnen vinden.Mevrouw de voorzitter! Met ons voorstel om 25 mln. uit te trekken voor
de uitvoering van de restantwensbegroting, kan doorstroming en continuïteit
in evenwicht worden gebracht en kunnen fouten worden hersteld. Het is jammer
dat de staatssecretaris dat niet zelf heeft gedaan met de mogelijkheden die
de Kamer hem verschafte. Nu is het aan de Kamer om een oplossing te vinden.
Ons voorstel biedt daarvoor de mogelijkheid.MevrouwHalsema(GroenLinks)Als ik u goed heb gehoord, heeft u een aantal instellingen genoemd die
buiten de wensbegroting vallen. Hoe wilt u daarvoor de extra financiering
regelen?MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik heb vanmorgen al gezegd dat ik extra financiering wil van 25 mln. Daarvan
is ongeveer 20 mln. voor de wensbegroting. Dan is er nog een lijstje van instellingen
ten aanzien waarvan ik reeds heb gezegd het niet eens te zijn met de adviezen
van de raad. Op basis van politieke overwegingen, namelijk publieksbereik,
het goede beter maken, regio, amateurs en vrijwilligers, zou ik dat graag
willen heroverwegen. Ik trek het kwaliteitsoordeel niet in twijfel. Alleen,
de staatssecretaris had een vertaalslag moeten maken naar de andere belangen.
Ik vind dat dit onvoldoende is gebeurd.De heerDittrich(D66)Mevrouw de voorzitter! Gelet op de tijd die mij rest, zal ik maar meteen
beginnen met het voorstel van de fractie van D66. Wij willen dat de staatssecretaris
een aantal van de beslissingen wil laten heroverwegen, dat er een nader besluit
voor de zomer van 2001 komt en dat tot die tijd de instellingen hun subsidie
behouden. Degenen die bij de heroverweging wellicht buiten de boot vallen,
zullen dan een redelijke afbouwperiode moeten krijgen, zodat het ongeveer
gelijk uitvalt met het kalenderjaar 2001.Ik vraag de aandacht van de staatssecretaris voor de volgende instellingen.
Ik noem het Holland Festival. Het geld dat daarvoor gevoteerd is, is onvoldoende
om jaarlijks een goed festival te kunnen houden. Graag nadere aandacht daarvoor.
Daarnaast noem ik het museum Huis Doorn, waarover ik in eerste termijn al
sprak. Vervolgens De Appel. Daarop is al door verschillende andere sprekers
ingegaan. De drie subcriteria die wij hanteren gelden ook hier onverkort.
Gelet op de reputatie die De Appel heeft opgebouwd en de geringe aandacht
die Den Haag heeft gekregen bij deze operatie uit de Cultuurnota, meen ik
dat De Appel voor een heroverweging in aanmerking behoort te komen.De fractie van D66 vindt het erg belangrijk dat er een goede formule blijft
om jonge regisseurs en jonge theatermakers te ondersteunen. Wat dat betreft
wil ik de aandacht vestigen op Discordia en op krachten die vanuit de kunstwereld
zijn ontstaan om zo'n matching programma voor te stellen. Ik vind het een
heel creatieve manier van cultureel ondernemerschap. Ook toneelgezelschappen
uit Vlaanderen wilden geld bijleggen als het Rijk Discordia zou ondersteunen.
Hetzelfde geldt voor de functie die theatergroep Carrousel heeft voor jonge
regisseurs en jonge theatermakers. Ik noem in dit verband specifiek het atelier
Delphine. Er is een rapport verschenen van de Universiteit van Amsterdam,
waaruit blijkt dat veel te weinig vrouwen in regisseursfuncties in de theaterwereld
werkzaam zijn. Ook dit past heel goed bij die ene formule. Wij hopen dat de
staatssecretaris daar nader naar wil kijken.In mijn eerste termijn heb ik het gehad over Felix Meritis en de Summer
University en Essay International. Ik sluit mij aan bij de redeneringen over
de Rotterdamse Dansgroep. Het lijkt erop alsof de Raad voor cultuur de Rotterdamse
Dansgroep op het verleden heeft afgerekend, terwijl er een nieuwe artistieke
leider is gekomen in wie men veel vertrouwen heeft. Wij denken dat het raadzaam
is om dat advies opnieuw te bekijken.Dan wil ik stilstaan bij de Gebroeders Flint. De Gebroeders Flint hebben
in het verleden wat zakelijke beslommeringen gehad, maar zij kunnen nu weer
voluit op stoom komen. In het advies van de Raad voor cultuur is veel te weinig
rekening gehouden met de internationale erkenning van de Gebroeders Flint.
Zo hebben zij een prijs in Edinburgh in de wacht gesleept, maar daar wordt
in het advies niet eens over gerept. Ook dit advies komt voor heroverweging
in aanmerking.In eerste termijn heb ik het gehad over Orkater. Mijn fractie is van oordeel
dat er nog een extra deel van het geld naar Orkater moet gaan om alle functies
op een goede manier te kunnen vervullen.Ik ben het eens met mevrouw Visser op het punt van de Nationale Reisopera.
Dat zou inderdaad een boegbeeld genoemd kunnen worden. Dat is niet gebeurd.
Zij hebben een prima kwalitatieve beoordeling gekregen, maar toch te weinig
geld om te kunnen doen wat zij zouden willen doen. Ook daar is extra aandacht
voor nodig.Hetzelfde geldt voor het Nationale Toneel in Den Haag. Het gaat om een
extra deel van de middelen, waardoor allerlei vernieuwende activiteiten kunnen
plaatsvinden die wij allen zo belangrijk vinden. Het is toch goed dat gevestigde
gezelschappen in samenwerking met jonge theatermakers zich kunnen laten inspireren
over en weer.De Stichting Schrijven is al genoemd. Er zijn 1 miljoen litteraire amateurbeoefenaars,
veelal vanuit de regio. Dat is toch iets wat ondersteund moet worden. De Raad
voor cultuur heeft een goede kwaliteitsbeoordeling gegeven, maar
niet het geld erbij geleverd. De raad heeft gezegd dat de stichting maar sponsors
moet zoeken. Wij denken dat dit alleen mogelijk is als de achterstandsituatie
ongedaan wordt gemaakt.Mevrouw de voorzitter! Ik ga afronden. Het Groningse Noorderlicht dient
inderdaad herbeoordeeld te worden in het kader van de komende beoordeling
van de plannen voor de beeldcultuur. Kortheidshalve zal ik daar niet verder
op ingaan. Ook de fractie van D66 vindt dat de Raad voor cultuur een nieuw
advies moet geven over de opleidingen en daarbij in het bijzonder moet letten
op de schildersopleiding en het Sandberg-instituut.Ik ben het heel erg met mevrouw Visser en mevrouw Belinfante eens over
de Federatie kunstenaarsverenigingen. Zij hebben toch een taak op het gebied
van opbouw, beleidsbeïnvloeding, informatievoorziening, enz. De fractie
van D66 vindt het absoluut belangrijk dat uitoefening van die taken via een
aanvullende subsidie tot de mogelijkheden blijft behoren. Wellicht kan daarvoor
geen ruimte gevonden worden binnen de Cultuurnota, maar bijvoorbeeld wel bij
de post algemeen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik heb nu een lijst van 14 instellingen. Naar ik aanneem zijn dat de gerenommeerde
instellingen. Verder noemt de heer Dittrich nog een paar extra instellingen.
Waar haalt hij het geld vandaan?De heerDittrich(D66)Naar ik meen, heb ik dat al in eerste termijn naar voren gebracht. Onze
insteek is als volgt. Bij de algemene politieke beschouwingen is een motie-Melkert/De
Graaf aangenomen. Daarin wordt om een substantiële verhoging van het
cultuurbedrag gevraagd. Die verhoging zou in het voorjaar plaats moeten vinden.
Als sommige van deze gezelschappen helemaal niets meer krijgen, zouden zij
zich als het ware op moeten heffen. Vervolgens kan in het voorjaar via de
motie-Melkert/De Graaf geld aan de uitvoering van de Cultuurnota worden besteed.
Dan zouden wij in een soort Djazzex-situatie terechtkomen, namelijk dat het
geld wel weer gegeven kan worden, maar dat de gezelschappen zijn opgeheven.
Dat willen wij niet. Daarom stellen wij voor om de gezelschappen in ieder
geval tot de zomer subsidie te geven. Degenen die bij de herbeoordeling buiten
de boot vallen – het moet natuurlijk herbeoordeeld worden – moeten
ingevolge de Algemene wet bestuursrecht een redelijke termijn van afbouw kunnen
krijgen. Dat kan ongeveer een half jaar zijn, tot 1 januari 2002. De anderen
kunnen met de subsidie die zij bij de herbeoordeling hebben gekregen, doordraaien.
Ik heb ongeveer uitgerekend dat met het lijstje dat ik heb genoemd, ongeveer
10 mln. is gemoeid.MevrouwHalsema(GroenLinks)Op basis van welke criteria heeft de heer Dittrich deze selectie gemaakt?
Dat blijft mij onduidelijk. Hij noemt weer andere instellingen dan mevrouw
Belinfante of de heer Nicolaï. Er schijnen allerlei aparte criteria van
"gerenommeerd" in omloop te zijn. Ik wil toch graag een eensluidende definitie.De heerDittrich(D66)Mijn lijst bestaat in elk geval uit de gezelschappen en instellingen die
ook al in de vorige cultuurnotaprocedure aan bod zijn gekomen. Ik vind het
advies van de Raad voor cultuur voor een heleboel daarvan niet overtuigend.
Ik noem bijvoorbeeld De Appel. Ik heb erbij gezegd dat er naast het kwaliteitscriteria
drie andere criteria zijn. Andere woordvoerders hebben daar ook over gesproken.
Als je het advies niet overtuigend vindt, moet je soms de politieke moed hebben
om in te grijpen. Als er een groot maatschappelijk bereik is en er ontzettend
veel aandacht is van het publiek voor dat soort prestaties, is het zonde om
dat zomaar weg te gooien. Vandaar dat wij pleiten – en dat is een coalitievoorstel –
voor een heroverweging. Die heroverweging moet gemaakt worden. Dat doen wij
niet zelf. Degenen die dat doen, moeten uiteindelijk beslissen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Met alle respect voor die politieke moed, maar de heer Dittrich slaagt
er niet in, aan te geven op basis van welke inhoudelijke criteria hij zelf
een voorselectie maakt. Waarom noemt hij bijvoorbeeld het BEWTH niet? Er zijn
ook instellingen die wel door mevrouw Visser zijn genoemd, maar niet door
de heer Dittrich.De heerDittrich(D66)Dat klopt. Het BEWTH heeft mevrouw Belinfante genoemd. Daar sluit ik mij
bij aan.De heerVan Bommel(SP)Ik denk graag met de coalitie mee wanneer naar extra middelen wordt gezocht.De heerDittrich(D66)Wij zijn van u gewend dat u meedenkt.De heerVan Bommel(SP)Hoe krijgt dit nou zijn politiek beslag? Dient de heer Dittrich vanavond
in tweede termijn een motie in, waarin de hele trits van de coalitie wordt
opgesomd, eventueel met bedragen of anderszins? Of laat hij het aan de staatssecretaris
over en wacht hij tot de Voorjaarsnota in de hoop dat dan het manna uit de
hemel komt vallen om al die instellingen alsnog te bedienen? Wat is zijn bedoeling?De heerDittrich(D66)Ik begrijp dat u heel graag met ons meedenkt, maar u denkt iets te ver
vooruit. Wij hebben deze punten aan de orde gesteld en wij willen graag eerst
de reactie van de staatssecretaris horen. Daar zal ik goed naar luisteren
en dan zal ik naar bevind van zaken handelen. Als ik het niet met de staatssecretaris
eens ben, kan ik mij heel goed voorstellen dat de fractie van D66 een motie
zal indienen.De voorzitter:Dat komt in tweede termijn.De heerVan Bommel(SP)Dit is dus niet de hele lijst van gerenommeerde instellingen of instellingen
waarbij een fout is gemaakt die hersteld moet worden, maar een kleinere lijst,
begrijp ik.De heerDittrich(D66)Ik heb de instellingen naar voren gebracht waarvan de fractie van D66
vindt dat er een heroverweging hoort plaats te vinden. Daarom heb ik deze
allemaal opgesomd.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Wanneer alle lijstjes die tot dusver zijn gegeven, bij elkaar
worden opgeteld, is er de facto een moratorium. Dat moratorium gaat voor ons
vooraf aan alle reparaties op onderdelen. Ik kom hier in tweede termijn uitgebreid
op terug en zal daarbij aangeven om hoeveel instellingen het
gaat en welk bedrag daarmee is gemoeid.Ik zal een aantal instellingen en sectoren langslopen. Vanzelfsprekend
lukt het niet om ze alle achttien te behandelen, want dat lukt niet in vijf
minuten. Ik begin met muziek. Opheffing van de drie orkesten stuit bij ons
op groot verzet, maar gemakshalve sluit ik mij aan bij alle vorige sprekers.
Voorzover er reparatie plaatsvindt door de commissie-Hierck, blijft bij ons
onduidelijkheid bestaan over de vraag of het gaat om een uitvaartcommissie
of niet. In de laatste brief van de staatssecretaris staat dat de commissie
wel degelijk kan afwijken van de raadsadviezen. Luidt de vraag aan de commissie-Hierck
niet langer hoe er moet worden opgeheven, maar of er moet worden opgeheven?
In dat geval moet de staatssecretaris zelf extra middelen vrijmaken voor eventuele
continuering van de orkesten.De Hoofdstad Operette maakt wat ons betreft terecht deel uit van het besluit
van de commissie-Hierck. Volgens ons is er geen enkele rechtvaardigingsgrond
voor opheffing. In dit licht vind ik het wel verbazingwekkend dat bij de presentatie
van de nieuwe club Volksoperette deze week met instemming van OCW is vermeld
dat er alleen hits mogen worden geprogrammeerd. Moet ik hieruit de conclusie
trekken dat het werkelijke verwijt aan de Hoofdstad Operette was dat zij te
goed was en misschien echte kunst maakte?Ik heb in eerste termijn de vraag gesteld wat nu eigenlijk wel en niet
boegbeelden waren en waarom iets tot boegbeeld werd benoemd, maar daar heb
ik geen antwoord op gekregen. Ik heb de vraag gesteld waarom de Hoofdstad
Operette hier niet bij is genoemd. Ik voeg hieraan toe de Nationale reisoperatie,
die ook door anderen is genoemd.Bij het theater is onze kritiek genoegzaam bekend. Oude instellingen worden
zonder legitimatie weggehaald, terwijl nieuwe instellingen onvoldoende middelen
krijgen om op vlieghoogte te komen. Dat is inmiddels enigszins gerepareerd
met 40 mln. Sommige beslissingen blijven echter onbegrijpelijk. Waarom wordt
Discordia opgeheven, terwijl uit de adhesiebetuigingen van meer dan twintig
instellingen uit de theaterwereld, ook uitgedrukt in financiële steun
van ƒ 10.000 per instelling, duidelijk wordt dat Discordia niet kan
worden gemist? Het raadsadvies en het oordeel van de staatssecretaris krijgen
dan in mijn ogen iets hoogmoedigs.Over FACT en Carrousel zijn al opmerkingen gemaakt door andere sprekers
waar ik mij bij aansluit. Mevrouw Belinfante heeft terecht gezegd dat het
hele bestel kwetsbaar wordt, als de functies van FACT en Carrousel wegvallen.In de brief heeft de staatssecretaris zelf argumenten genoemd voor het
belang van Orkater. Eens temeer is de vraag waarom de subsidie voor Orkater
beneden Amsterdams peil blijft hangen, terwijl de staatssecretaris dol schijnt
te zijn op hun carnavalskraker.Waarom komt Warner er bekaaid af? Dit lijkt nu juist een gezelschap dat
aan alle bijkomende eisen van de staatssecretaris voldoet wat betreft eigenzinnigheid,
ruimte voor nieuw talent en onverwachte locaties. Hierbij zie ik nog af van
de kwaliteit die al jaren wordt geleverd door dit gezelschap, waarover de
raad lovend was.Ik sluit mij aan bij de vraag van mevrouw Belinfante over het BEWTH.Ik heb in eerste termijn gevraagd waarom de productiehuizen buiten de
30%-regeling zijn gevallen, maar daar heb ik geen antwoord op gekregen.De dans komt er over het algemeen niet goed vanaf. Er is geen sprake van
een substantiële verandering in de gelden voor dans, terwijl de groepen
de oplopende kosten voor de arbeidsvoorwaarden wel moeten dragen. De procedure
rond de Rotterdamse Dansgroep is wat mijn fractie betreft een gotspe. Ik sluit
mij verder aan bij wat daarover door anderen is gezegd.Dan kom ik op de film. Wij maken ons grote zorgen over de omgang met film
en documentaire. Met het verdwijnen van de fiscale regelingen, de schaalvergroting
en concentratie bij de filmtheaters, waardoor de kleine, kunstzinnige en gewonemensenfilm
worden bedreigd en het schandalige – dat mag hier ook wel eens gezegd
worden – aankoopbeleid van de publieke omroepen, alsook de negatieve
neveneffecten van de nieuwe zenderindelingen zouden er wat ons betreft van
overheidszijde sterke signalen moeten komen in een andere richting.Het advies van de raad over Cinemien hebben wij onbegrijpelijk gevonden.
De staatssecretaris doet er nu wat bij, maar onvoldoende om juist de kleine
en onafhankelijke film te kunnen blijven distribueren. Wat ons betreft doet
hij dat ook nog eens met de verkeerde redenen omkleed. Wat zegt hij namelijk?
Hij zegt dat hij Cinemien wil helpen om de marktpositie te gaan versterken.
Waar gaat het nu juist om? Het gaat erom dat er binnen Cinemien een domein
moet blijven dat bevrijd blijft van de gesel van de markt. Cinemien moet activiteiten
kunnen ontplooien die niet horig hoeven te zijn aan marktwerking.Dan kom ik bij fotografie. Er is een opmerking gemaakt over Noorderlicht.
Daar sluit ik mij bij aan. Wat betreft architectuur wil ik alleen vragen hoe
het inmiddels met Archis staat.Dan maak ik nog een opmerking over de omgang van de staatssecretaris met
allochtonen. Eerlijk gezegd hebben wij de indruk gekregen dat er niet zoveel
van is overgebleven als je kijkt naar de definitieve Cultuurnota, hoewel wij
het initiatief van de fondsen, om de Vinex-foundation in het leven te roepen
van harte ondersteunen. Wij begrijpen bijvoorbeeld niets van de dreigende
opheffing van AIDA. Daar heeft ook mevrouw Belinfante opmerkingen over gemaakt.
Het gaat om een bedrag van, laten wij wel wezen, ƒ 50.000. Wij vinden
het onbegrijpelijk dat het werk van één medewerker en een aantal
vrijwilligers om de positie te versterken van gevluchte kunstenaars in onze
samenleving die ook nog eens ambassadeur zijn van de cultuur uit hun herkomstland
niet op de steun van de staatssecretaris kan rekenen.Dan kom ik op het Stoa. Dat doet al jaren veel goeds voor multicultureel
Nederland voor erg weinig geld. De staatssecretaris is ook altijd vol lof.
De dank bestaat eruit dat de subsidie wordt geconsolideerd op het bestaande
niveau, wat in de praktijk een vermindering betekent door het wegvallen van
incidentele gelden. Wij vinden dat de financiële positie van Stoa moet
worden versterkt. Is het niet hier, dan moeten er gelden worden vrijgemaakt
in de mediabegroting, bijvoorbeeld uit de reserves van de omroepmiddelen. Wat betreft de fondsen sluit ik mij aan bij de opmerkingen van mevrouw
Visser over het Letterenfonds. Wat betreft de federatie sluit ik mij aan bij
de opmerkingen van mevrouw Belinfante en de heer Dittrich. Wij zouden het
zeer ernstig vinden als hun subsidie inderdaad wordt verminderd.Dan kom ik bij de tweede fase kunstvakonderwijs. Ik sluit mij aan bij
alle behartigenswaardige opmerkingen die hierover zijn gemaakt. Een specifieke
opmerking maak ik nog over kunsteducatie en de omgang met de instelling Walden.
De aanvraag wordt niet gehonoreerd, terwijl zij bewezen voortreffelijk werk
levert bij met name kansarme leerlingen. Gebleken is dat de staatssecretaris
de organisatie niet kent, maar ik verzoek hem om daar nog eens specifieke
aandacht aan te besteden. Het argument van de raad is dat het niet tot de
verbeelding spreekt. Pardon, denk ik dan.Ik geloof dat anderen ook opmerkingen hebben gemaakt over de Stichting
Kinderen en Poëzie. Het gaat om een stichting die ervoor zorgt dat 3
miljoen kinderen jaarlijks in aanraking komen met poëzie. Daar kunnen
wij ook geen legitimatie voor opheffing voor vinden.De voorzitter:Je zou bijna de neiging krijgen om te klappen, want het ging inderdaad
met een sneltreinvaart.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter! Ik begin met de vraag wat de staatssecretaris met al die wensenlijstjes
gaat doen. Ik hoop dat hij daar in zijn beantwoording helderheid over wil
geven. Anders verwacht ik dat ik de coalitie tijdens het avondeten weer gezamenlijk
ergens aan tafel zie zitten om dat lijstje om te vormen in een motie die in
tweede termijn wordt ingediend. Daar is dan automatisch een meerderheid voor
en dat is het dan vandaag. Ik krijg dus graag meer duidelijkheid van de staatssecretaris.
Hoe vat hij deze ronde op en wat gaat hij met de inbreng van de woordvoerders
doen?Ik begin met een algemeen punt over de sector Theater. Daar is sprake
van een forse vernieuwing. Heel veel aanvragen zijn beoordeeld. Dat lijkt
juist in die sector ook een van de problemen te zijn geweest. Een deel van
de commissie Theater zou zelfs van zins geweest zijn om de opdracht terug
te geven, omdat men te veel aanvragen in te weinig tijd moest beoordelen.
Welke conclusie verbindt de staatssecretaris aan die overweging van de commissie?
Is dit, met andere woorden, een voorbeeld van een sector waarin de hoeveelheid
aanvragen parten heeft gespeeld bij de kwaliteit van de beoordeling? Is de
moeite die de commissie en de Raad voor cultuur in het algemeen, hebben gehad
met het maken van een integrale afweging niet juist in deze sector een groot
probleem gebleken? Kortheidshalve kan ik mij aansluiten bij het pleidooi voor
meer steun voor Orkater, Discordia, FACT en Carrousel. Van De Appel hebben
velen al gezegd, dat dit gezelschap ten onder dreigt te gaan in de strijd
tussen nieuw en oud. De kwaliteit staat buiten kijf en het bereik is goed.
Graag verzoek ik de staatssecretaris om een nadere inspanning op dat punt.De dans staat in Nederland op een hoog niveau. Ik vind het onbegrijpelijk,
dat Het Nationale Ballet, volgens de Cultuurnota het enige gezelschap dat
het werkelijk klassieke, traditionele repertoire voortzet, wordt gekort. Ook
onbegrijpelijk vind ik het besluit ten aanzien van de Rotterdamse Dansgroep.
De huidige kwaliteit is goed, maar de groep krijgt toch geen geld.Met betrekking tot muziek zegt de staatssecretaris, dat het advies ingrijpend
is. Ik denk dat het woord vernietigend meer op z'n plaats is. Velen hebben
al het Noordhollands Philharmonisch genoemd en het Nederlands Kamerorkest
en de Hoofdstad Operette, de enige professionele operettevoorziening in Nederland
en een voorbeeld voor duizenden amateurs. Het gedoe rond de Hoofdstad Operette
is gaan lijken op een klucht: eerst gedwongen reorganiseren, nu saneren. Dat
heeft toch de schijn van een sterfhuisconstructie. Graag wil ik een reactie
op dat punt.Wat betekent het werk van de commissie-Hierck concreet? Tot 1 februari
volgend jaar blijft dat zwaard van Damocles boven de gezelschappen hangen.
De staatssecretaris schrijft dat de aanbevelingen van de commissie kunnen
afwijken van die van de Raad voor cultuur. Hoe beoordeelt hij dan de totstandkoming
van dat advies?Met betrekking tot de fondsen sluit ik mij aan bij de woorden van het
CDA. De verhoging van de verschillende fondsen lag voor de hand, maar is niet
totstandgekomen. Hoe kan dat?Kort aandacht voor twee initiatieven die vooral gericht zijn op schoolkinderen.
Het is betreurenswaardig dat de Stichting Kinderen en Poëzie en de muziekgroep
Briza uit de boot vallen. Dergelijke initiatieven zijn noodzakelijk om jongeren
op minder schoolse wijze in contact te brengen met kunst en cultuur opdat
daar op die leeftijd al honger naar wordt gewekt die later leidt tot een volwaardige
deelname. Bij Briza bestaat twijfel over het kwaliteitsoordeel, maar is er
wel uitgesproken waardering voor het bereik van allochtone en autochtone jongeren.
Op zich zou dat een waarderingssubsidie kunnen verdienen. De Stichting Kinderen
en Poëzie raakt de gehele subsidie kwijt en lijkt slachtoffer te zijn
geworden van de verhoogde aanvraag, want voor een deel van het werk van deze
stichting (de poëziewedstrijd) bestaat wel degelijk grote waardering.
Zou het dan niet mogelijk zijn om een onderdeel van die aanvraag toch te honoreren,
namelijk voor dat deel van het werk dat in het verleden goed gewaardeerd werd?Voorzitter! Ten slotte enkele vragen over de vouchers voor culturele en
kunstzinnige vorming (CKV 1). Er bestaat grote onduidelijkheid over het aandeel
dat is besteed. Is er op dat punt mogelijk een vrijval van geld en, zo ja,
kan dat dan anders worden besteed? Hoe zit het met de geldigheid van de vouchers?
Is die geldigheid inmiddels ten dele verstreken en bestaat de mogelijkheid
om de geldigheid te verlengen?De vergadering wordt vijf minuten geschorst.Eerste
termijn van de zijde van de regering over specifieke onderwerpenStaatssecretarisVan der PloegMevrouw de voorzitter! Tijdens de eerste termijn kreeg ik de indruk dat
de Kamer het met mij eens was dat het administratieve recht een uitstekende
mogelijkheid biedt om bezwaar aan te tekenen tegen mijn besluiten en daarmee
indirect tegen de adviezen van de raad. Desalniettemin is er van verschillende
kanten gepleit voor een heroverweging. Zo is door sommigen gepleit voor een
herexamen en door anderen voor een moratorium op alle instellingen
met een negatief advies of een advies om de subsidie te verlagen.Het lijkt mij het beste om maar meteen met de deur in huis te vallen en
te zeggen dat ik niet overtuigd ben door de argumenten die naar voren zijn
gebracht voor een herexamen of een moratorium. Aan het slot van mijn beantwoording
in eerste termijn over de algemene onderwerpen heb ik een aantal vragen gesteld.
Hoe is men uitgekomen op deze specifieke lijst? Gaat de politiek met deze
lijst niet zitten op de stoel van de beoordelaar? Waarom zijn er geen nieuwe
aanvragen met een negatief advies opgenomen? Er worden namelijk vooral oude
aanvragen met een negatief advies genoemd. Door mijn juridische adviseurs
is mij verder de vraag ingegeven hoe de rechter met een en ander zal omgaan.
Ten slotte heb ik nog gewezen op enkele pragmatische overwegingen. Om wat
voor herexamen of moratorium gaat het nu precies en waaruit moet een en ander
betaald worden?Een van de antwoorden luidde dat de financiering in de Voorjaarsnota moet
worden geregeld. Dat is inderdaad een mogelijkheid, maar dan is het nog steeds
niet duidelijk hoe de financiering voor 2001 moet worden geregeld. Tegen de
woordvoerder van de VVD-fractie wil ik er verder op wijzen dat niet alle fracties
de motie-Melkert/De Graaf hebben ondersteund.Voorzitter! Ik zal nu een aantal grote sectorale vragen en vragen over
specifieke instellingen beantwoorden. Ik begin dan, wellicht ten overvloede,
met het Djazzex-effect, waarover de heer Dittrich overigens al in het verleden
belangrijke dingen heeft gezegd. Men heeft mij gevraagd naar het gevaar van
een herhaling van het Djazzex-drama. In het algemeen zal er een soepele overgangsregeling
worden gehanteerd als de subsidie wordt gestopt. Er zijn overigens 129 bezwaarschriften
ingediend.De vrees voor het Djazzex-effect is ongegrond, omdat ons rechtsstelsel
voorziet in de mogelijkheid van de voorlopige voorziening. Om te voorkomen
dat de patiënt al is overleden op het moment dat hij zijn gelijk krijgt,
is de mogelijkheid van een voorlopige voorziening in het leven geroepen. Deze
voorlopige voorziening kan door de rechter worden toegewezen en biedt de rechter
de mogelijkheid om het bestreden besluit met het oog op de mogelijke gevolgen
te schorsen. Voor de goede orde merk ik op dat de rechter in de zaak-Djazzex
weliswaar heeft geoordeeld dat de Raad voor cultuur onzorgvuldig – het
was overigens maar één zaak op vele tientallen – heeft
gehandeld, maar dat hij daarbij heeft opgemerkt dat dit niets zegt over de
inhoud van het besluit.De heerVan Bommel(SP)Ik vind dat aspect niet interessant. Ik vind het interessant dat de rechter
zegt dat er sprake was van onzorgvuldige besluitvorming. Dat betekent namelijk
dat er sprake was van onzorgvuldig bestuur en dat is de kern van de kritiek
die verschillende fracties naar voren hebben gebracht. Wanneer het fundament
niet goed is, kun je wellicht een tijdje lekker wonen in een huis, maar zeker
van je toekomst ben je dan nooit. Kan de staatssecretaris nog eens aangeven
waarom hij het geen punt vindt?StaatssecretarisVan der PloegIk heb niet gezegd dat ik het geen punt vind. Ik heb erop gewezen dat
onzorgvuldige besluitvorming niet noodzakelijkerwijs iets zegt over de inhoud
van een besluit. Dat is het enige punt dat ik heb willen maken. Verder heb
ik aangegeven dat ons rechtsstelsel de mogelijkheid van de voorlopige voorziening
kent. Die twee punten samen bieden mogelijkheden voor gezelschappen met een
negatief besluit. Voor de goede orde vind ik het belangrijk, dit te noteren.De heerVan Bommel(SP)Dat vind ik een zuivere redenering van de staatssecretaris. Daarmee zegt
hij tevens: de geldigheid was in het geding bij Djazzex en kan nu ook in het
geding zijn.StaatssecretarisVan der PloegIk ga er niet van uit dat dit het geval is, maar in principe kan het en
kan een procedure worden aangespannen. Om te voorkomen dat het kalf verdronken
is voordat de put gedempt is, kan een voorlopige voorziening worden gevraagd.
Dat kost overigens ook geld en daarvoor hebben wij middelen moeten reserveren.Voorzitter! Gevraagd is naar het doorsubsidiëren zolang de bezwaarprocedure
loopt. Ik ben niet voor doorsubsidiëren. Ik ben van mening dat de adviezen
van de raad op een zorgvuldige wijze tot stand zijn gekomen en dat ik mijn
besluiten daarop kon en mocht baseren. Ik heb er reeds meermalen op gewezen
dat ik onderzoek heb gedaan naar de wijze waarop de adviezen van de raad tot
stand zijn gekomen. Daarbij heb ik geen onregelmatigheden aangetroffen die
aanleiding gaven te twijfelen aan de kwaliteit van de adviezen. In de vorige
cultuurnotaperiode zijn overigens slechts enkele bezwaren of beroepen gegrond
verklaard. Ik zie geen reden op voorhand aan te nemen dat het nu anders zal
zijn. Een negatief besluit betekent in principe het beëindigen van de
subsidie per 1 januari 2001. Daaraan wil ik niet tornen. Als een bezwaarde
vindt dat de procedure te lang duurt, kan hij of zij altijd een voorlopige
voorziening aan de rechter vragen. Het moeten terugbetalen van de subsidie
indien het bezwaar of beroep ongegrond blijkt, bevordert de rechtszekerheid
ook niet. Op grond van het voorgaande zie ik de komende procedures met vertrouwen
tegemoet. Er zijn thans 129 bezwaren ingediend. Dat is procentueel gezien
niet meer dan het aantal bezwaren in de vorige cultuurnotaperiode. Het gaat
om 17%.Ik wil nu een paar opmerkingen maken over een aantal gezelschappen waarvoor
wij naar mijn mening geen ruimte vrij moeten maken. Voordat ik daartoe overga,
merk ik op dat niet verondersteld mag worden dat ik het met enige gretigheid
doe of dat ik het fijn vind. Ik vind het sneu, want achter elke instelling
gaan een hoop passie, werk, dromen en idealen schuil, zaken die als het negatieve
advies door mij wordt overgenomen verdwijnen of niet meer gerealiseerd kunnen
worden. Natuurlijk is er dan sprake van een soepele overgangsregeling, maar
uiteindelijk valt het doek.Ten aanzien van De Appel is niet alleen nu een negatief advies uit de
bus gekomen. Dat was ook vier jaar geleden zo. Er is ook negatief over geadviseerd
door de commissie-'s-Gravesande. In de convenantsbesprekingen is een en ander
aan de orde geweest. Mevrouw Engering zei daarbij dat zij niet na zou laten,
De Appel warm aan te bevelen en dat, als dit geen succes zou hebben, zij toch
doorging met het subsidiëren van dit gezelschap en haar
Haagse verantwoordelijkheid nam. Ik zie op basis van het advies van de Raad
voor cultuur en de Haagse kunstraad geen reden om met het subsidiëren
van De Appel door te gaan.Ook ten aanzien van Belcanto ligt het moeilijk. Natuurlijk is er sprake
van een mooi festival in Dordrecht, maar in het advies van de Raad voor cultuur
staat heel duidelijk dat nog niet voldaan wordt aan de eisen. Dit laat onverlet
dat de gemeente Dordrecht haar eigen verantwoordelijkheid kan nemen om toch
ermee door te gaan en erin te investeren. Ik mag er niet op vooruitlopen,
maar wie zegt dat bij een volgende ronde het Belcantofestival wel in de prijzen
valt? Nu is het een zaak van de gemeente Dordrecht.Van de Gebroeders Flint zegt de raad, dat hij er onvoldoende vertrouwen
in heeft. Zij hebben een prijs gewonnen bij de Archangel awards in Edinburgh.
Ik was daar overigens zelf bij. Ik wijs erop, dat dit gebeurde bij een fringe
van het Edinburgh Festival. Er speelden veel amateur- en studentengezelschappen
mee. Het is een belangrijke prijs, maar gewonnen in concurrentie met veel
gezelschappen die het zonder subsidie moeten doen. Er is niets mis met mijn
liefde voor Britse festivals, maar wij moeten het niet overdrijven. In ieder
geval vond de raad dat onvoldoende aanleiding om de aanvraag van een positief
advies te voorzien.De heerDittrich(D66)"Onvoldoende vertrouwen", dat is zo ontzettend subjectief. Waarop is dat
gebaseerd? Op welke meetpunten heeft de raad in de huidige samenstelling onvoldoende
vertrouwen, terwijl de vorige raad dat wel had en het spel als zodanig niet
veranderd is?StaatssecretarisVan der PloegVolgens het raadsadvies zit de kracht van de Gebroeders Flint vooral in
de locatieprojecten, maar de literaire zaalproducties spreken volgens de raad
veel minder tot de verbeelding. Zij hebben eigenlijk niet een zodanige kwaliteit,
dat daarmee een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan het aanbod van Nederlandse
podiumkunsten. De raad zegt ook dat met het beëindigen van de samenwerking
tussen de twee artistieke leiders van het gezelschap het accent verder verschoven
wordt in de richting van de muzikale en literaire zaalvoorstellingen. De raad
is over deze plannen – ik citeer letterlijk – "niet bijzonder
enthousiast". De raad zegt dat de voorstellingen van de laatste jaren geen
blijk meer geven van een grote artistieke vitaliteit, dat de plannen voor
een volgende periode geen zicht bieden op een belangwekkende ontwikkeling.
De raad ziet onvoldoende reden om de structurele subsidiëring van het
gezelschap te continueren en adviseert negatief. Er was ook geen sprake van
advisering in het grijze gebied. Ik vind het een klip en klaar geval, waarin
ik onvoldoende gronden heb om af te wijken van het advies van de Raad voor
cultuur.De heerDittrich(D66)Vindt u niet dat dit toch wat vage, subjectieve beoordelingen zijn? Ik
haal er eentje uit. Het spreekt niet tot de verbeelding van degenen die de
voorstellingen bezocht hebben. Nu is het probleem, dat die bezoekers van de
voorstellingen hun verslagen niet openbaar maken. Hoe kunnen wij nagaan hoe,
op basis van die verslagen, dit subjectieve advies tot stand is gekomen? Dat
kan de staatssecretaris niet. Wij kunnen dat niet nagaan en de Gebroeders
Flint ook niet, omdat het verslag niet openbaar wordt gemaakt. Dat wringt
toch? Dat moet u toch toegeven?StaatssecretarisVan der PloegJa, maar er is dossieronderzoek geweest. Hier in de vergadering zitten
zes of zeven mensen. De Raad voor cultuur bestaat uit 25 raadsleden. Zo'n
honderd mensen hebben aan het advies gewerkt, naast de raadsleden. De politiek
mag er dan van uitgaan, dat men zorgvuldig gewogen en geoordeeld heeft. Ik
heb in ieder geval geen reden om op voorhand daarover te twijfelen. Los van
mijn eigen smaak of de smaak van de commissie, ik zou als politicus niet op
de stoel van de beoordelaar, van de Raad voor cultuur, willen zitten. Ik zou
ook niet op de stoel van de rechter willen zitten. In andere adviezen zit
misschien meer ruimte. Ik vind dat wij er dan goed naar moeten kijken. Als
men echter vindt dat over de Gebroeders Flint onvoldoende vragen zijn gesteld,
zodat de raad nog nader antwoord moet geven, zou ik dat willen weten. In de
kritiek op het advies inzake de Gebroeders Flint heeft de Raad voor cultuur
geen aanleiding gezien om zijn advies aan te passen.Voor het Bewegingstheater is het zuur. De mensen lopen zo'n 30 jaar mee
en zijn op een al wat hogere leeftijd. Zij zijn nog vitaal. Ik wijs erop dat
voor de derde keer een negatief advies van de raad is uitgebracht. De raad
stelt dat de artistieke noodzaak om dit werk voort te zetten ontbreekt. De
producties geven geen bijzondere kwaliteit. Voorstellingen zijn decoratief
en betekenisloos en missen dramatische spanning of emotionele geladenheid.
Ik kan nog bezien hoe breed dit gevoelen is rondom het Bewegingstheater. Ik
hoorde dat de heer Dittrich zich aansloot bij mevrouw Belinfante. Misschien
kunnen wij kijken naar een extra soepele overgangsregeling, maar dit parkeer
ik bij de nadere afwegingen van vanavond. Misschien kunnen wij dan zaken doen
binnen het budget dat ons ter beschikking staat. Dit is echter iets anders
dan het geven van een positief advies. In feite stelt mevrouw Belinfante dat
het om sociale redenen gewenst is om mensen aan het einde van hun carrière
niet als een baksteen te laten vallen. Misschien valt iets te bedenken in
de sfeer van een overgangsregeling.Voor Discordia is een negatief advies door de raad uitgebracht, ondanks
een functie in de richting van jonge adepten. Er is dan ook een actie gestart
door Chris Keulemans en het veld. Veel gezelschappen in Vlaanderen en Nederland
schijnen bereid te zijn een bedrag van ƒ 10.000 te voteren, mits de
regering ƒ 40.000 doteert. Hier zitten problemen aan vast. Een bedrag
van ƒ 10.000 is niet opgenomen in het beleidsplan, hoewel daaraan een
mouw kan worden gepast als iedereen dit wil. Verder vraag ik mij af waar ik
die ƒ 40.000 vandaan haal. Als je het bij elkaar optelt, betekent het
dat je 4/5 fourneert en dan kom je op circa 1 mln. uit waarvoor een dekking
moet bestaan. Tot slot hebben wij te maken met een principieel punt. Waarom
zou van een negatief advies worden afgeweken? Daar is volgens mij geen ruimte
voor. Er zijn nog andere, grotere theatergezelschappen die in hun beleidsplannen
expliciet veel aandacht geven aan het begeleiden van jonge regisseurs. Johan
Simons in Eindhoven wil bij Hollandia/Zuidelijk Toneel werken aan die jonge regisseurs. Een andere grote naam in het theaterveld, Boermans,
wil bij Trust/Art&Pro de faciliteiten gebruiken om te investeren in nieuwe
en jonge regisseurs. Tegelijkertijd is dan een coachingfunctie geregeld. Verder
wordt in het veld voorgesteld om een deel van Discordia te laten overnemen
door een sprankelend nieuw gezelschap van een jonge generatie als 't Barre
Land.MevrouwHalsema(GroenLinks)Hiermee gaat de staatssecretaris eraan voorbij dat de door hem genoemde
instellingen behoren tot de medeondertekenaars voor Discordia. De commissie
van de Raad voor cultuur is een delegatie uit de kunstwereld. Als nu de hele
kunstwereld het advies bestrijdt, dan wordt zo'n advies hoogmoedig. Als de
theaterwereld zelf aangeeft dat er behoefte is aan Discordia, hoe kunt u zich
blijven baseren op een raadsadvies dat luidt dat daar geen behoefte aan zou
zijn?StaatssecretarisVan der PloegIk heb gezegd dat de Raad voor cultuur uit ongeveer 25 kroonleden bestaat
en de commissies uit 75 leden. Hieronder bevinden zich vele bezoekers van
voorstellingen. Dit gremium beschikt over veel deskundigheid en heeft zijn
oordeel geveld. Wij hebben niet van tevoren met elkaar afgesproken, en dat
is een juridisch punt, dat als het advies van de Raad voor cultuur niet goed
bij het veld valt, wij dit als een extra overweging zouden meegeven. Dat is
ook een kwestie van het gedurende de rit de spelregels een beetje veranderen.
Dat laat onverlet dat het initiatief van Chris Keulemans en de zijnen om een
pleidooi te houden voor Discordia, in zekere zin sympathiek is jegens Discordia.
Maar wij zitten wel met een negatief advies voor Discordia. Ik kom dadelijk
aan de andere instellingen waar pleidooien voor gehouden zijn en waar een
positief advies aan verbonden is. Met Discordia is het echter een probleem.
Zo wordt de functie voor veel van de jonge adepten overgenomen door –
het geldt ook voor FACT – een aantal van de grotere gezelschappen. We
krijgen echt een aantal nieuwe bundelingen die zeer interessant zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voordat u nu doorgaat naar het volgende gezelschap, merk ik op dat de
instellingen die zich bundelen en ook een aantal nieuwe functies willen gaan
uitoefenen, juist zelf aangeven dat er daarbij behoefte is aan een instelling
als Discordia. Dat argument kunt u toch niet zomaar wegwimpelen op basis van
een negatief advies? Het zijn die instellingen die het advies bestrijden en,
mij dunkt, met evenveel gezag.StaatssecretarisVan der PloegDit laat onverlet dat wij met elkaar hebben afgesproken het laatste jaar,
in de vele overleggen tussen mij en de Tweede Kamer, wat de uitgangspunten
zijn en wat de spelregels zijn voor de verdeling van subsidies. Daar hoorde
niet bij het verhaal dat mocht er een grote veldactie komen om tot uitdrukking
te brengen dat het negatieve advies niet wordt gedeeld, dit dan niet kan.
Iets anders is of je die steun voor Discordia te waarderen vindt, maar dan
had men eigenlijk die actie moeten doen richting de Raad voor cultuur om te
bewerkstelligen dat er positief zou worden geadviseerd. De Raad voor cultuur
geeft echter een heel duidelijk negatief advies. Dit geldt voor FACT ook.
Daarvan wordt gezegd dat er geen duidelijke functie is: een negatief advies
van de raad. Er is ook geen duidelijke steun voor Rotterdam. Als laatste noem
ik Carrousel; ik zal daar toch wat over zeggen en daarna ga ik naar een andere
categorie instellingen toe.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! De mate waarin de staatssecretaris zich nu verschuilt achter
het raadsadvies, begin ik een beetje hinderlijk te vinden, omdat de staatssecretaris
bij zijn 40 mln.-brief wel degelijk is afgeweken van het raadsadvies in een
aantal opzichten. Als je nu komt op FACT, Carrousel en Discordia, dan zijn
dat instellingen waarvan het raadsadvies zo ongeveer luidt: zij hebben een
speciale functie, maar we zien niet precies wat hun meerwaarde is; zij moeten
dus maar verdwijnen, maar er moet wel iets nieuws voor in de plaats komen.
Ik zeg dan als leek dat dit betekent: eerst kapitaal vernietigen om daarna
weer te gaan opbouwen. Dat is toch een onhoudbaar advies! Op een gegeven moment
mag de staatssecretaris hier, zo vind ik, ook wel zijn eigen oordeel geven
en niet alleen afgaan op het raadsadvies. Immers, op gezette tijden distantieert
hij zich daar ook van.StaatssecretarisVan der PloegBij mijn brief inzake de 40 mln. heb ik nadrukkelijk, zoals ik al heb
uitgelegd, gebouwd op de kracht van het raadsadvies. Ik vraag u dan ook aan
mij een instelling aan te wijzen met een negatief advies die in de 40 mln.-brief
wel van middelen voorzien wordt. Het antwoord is: die zijn er niet. Sterker
zo, er zijn nog een aantal elementen ...De voorzitter:Mevrouw Halsema, u hoeft niet overal op te reageren. Dat is echt niet
nodig.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Dat zal ik ook niet doen, maar dit is voor mij wel een kernpunt,
want ik wil graag van de staatssecretaris weten waarom hij dan in het geval
van Orkater wel tot een volstrekt ander oordeel komt dan de raad.StaatssecretarisVan der PloegDat is heel eenvoudig, voorzitter. Nogmaals, in de 40 mln.-brief heb ik
gebouwd op het raadsadvies. Orkater had een kritisch doch positief advies
van de Raad voor cultuur. De Raad voor cultuur zei alleen dat het onder de
zaaglijn zit en gaf aan: als u extra middelen heeft, dan kunt u Orkater voorzien
van extra middelen. Dat heb ik in twee tranches gedaan. De eerste keer 1 mln.
en later nog, naar ik meen, negen ton erbij, toen de extra middelen vrijkwamen.
Orkater zat in de tweede categorie en zit nu op 1,9 mln. Nu hoor ik van een
aantal Kamerleden een warm pleidooi of het nog niet een toefje méér
kan. Daar kunnen we dadelijk over spreken, maar hierbij bouw ik op een advies
van de Raad voor cultuur die iets zegt over de artistieke kwaliteit: deze
wordt positief gewaardeerd.Een ander punt dat daarbij speelt, is het punt van mevrouw Visser-van
Doorn die erop wijst dat er adviezen van de Raad voor cultuur liggen met een
positief oordeel, waar nog geen middelen voor gevonden zijn. Ik noem in dit
verband: de Centrale discotheek, het Fonds voor de letteren, het Fonds voor
de Podiumkunsten, het Metamorfozeprogramma en het Nederlands fonds voor de
film. Met hun wensen is 15, 17 mln. gemoeid. Als er straks meer geld beschikbaar
zou zijn – ik zeg nadrukkelijk: als – let je ook op datgene
wat de raad als aandachtspunten heeft aanbevolen. Ik denk ook aan e-culture,
het digitale deltaplan en de programmeringsgelden. Ook daarbij geldt: wij
hebben nog niet aan alle wensen van het veld kunnen voldoen.Er is gesproken over Carrousel. In alle oprechtheid zeg ik dat de toppositie
van vrouwen in het theater in Nederland niet geweldig is. Natuurlijk is er
een aantal vrouwen die het goed doen en die vooral niet aangesproken willen
worden op hun vrouw zijn. Er zijn goede mensen als Mirjam Koen van het Onafhankelijk
Toneel. Er zijn ook goede zakelijke leiders. Denk aan Hollandia/Zuidelijk
Toneel. Ik noem iemand als Truze Lodder bij De Nederlandse Opera. En zo kunnen
we meer voorbeelden noemen.Er is ook een aantal jonge vrouwen van onbetwist talent dat doorstroomt.
Ellen Walraven van 't Barre Land is zo iemand. Dit gezelschap komt niet in
aanmerking op grond van de gendertitel, maar omdat het een kwalitatief zeer
hoogstaand gezelschap is. Dat is toch iets wat wij het liefst willen.Bij Carrousel is dat helaas niet het geval geweest. Volgens het advies
wordt dat gezelschap matig gewaardeerd. Er zijn aangename, maar weinig beklijvende
voorstellingen. Het programma voor de toekomst overtuigt niet. De raad is
verder niet overtuigd van het artistieke leiderschap en van een coachfunctie
voor vrouwelijke theatermakers.De heerDittrich(D66)De staatssecretaris zal toch moeten toegeven, dat "weinig beklijvende
voorstellingen" iets super subjectief is. Er is dan niet sprake van een kwaliteitsoordeel,
maar van een mening van de raad. De recensies van de voorstellingen van Carrousel
waren altijd lovend. Men trok volle zalen en de mensen waren enthousiast.
Als je honderd andere mensen naar hun mening vraagt, zeggen die misschien:
de voorstellingen beklijven wel degelijk. Op zo'n uitspraak kun je dan toch
niet je oordeel baseren.StaatssecretarisVan der PloegWe hebben juist die ruim honderd experts en deskundigen van de Raad voor
cultuur gevraagd een artistiek oordeel te vellen. Die mensen en de raad zeggen,
dat zij niet overtuigd zijn van het artistiek leiderschap en van een goede
coach voor vrouwelijke theatermakers. Persoonlijk vind ik dat kwaliteit een
enigszins subjectief begrip is. Daarover is gesproken in de uitgangspuntenbrief.
Er is echter een aantal zaken dat in dit verband aandacht verdient, waaronder
de ambachtelijkheid. De vraag is ook: komt de voorstelling over bij het publiek
en raakt die de mensen? En verder: misschien heeft het niet eeuwigheidswaarde,
maar wel een zekere beklijvingswaarde? Het is daarom volstrekt legitiem als
de Raad voor cultuur deze aspecten in aanmerking neemt en bijvoorbeeld ten
aanzien van de beklijvingswaarde zegt een punt te hebben. Het is echter niet
aan mij als politicus het oordeel te vellen. Wij hebben nu juist het vellen
van een kwaliteitsoordeel uitbesteed aan de raad van deskundigen.De heerDittrich(D66)De raad is ook positief over atelier Delphine. Daarover worden aardige
opmerkingen gemaakt. Daarover hoor ik u niet, terwijl de meerderheid van de
Kamer zegt: de functie voor jonge regisseurs en jonge theatermakers is hartstikke
belangrijk, of het nu mannen of vrouwen zijn. Men vindt dat hiervoor steun
nodig is.StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Hier heeft de heer Dittrich een punt. Het onderdeel van het
advies ten aanzien van Carrousel dat positief is, betreft het atelier Delphine.
Wij zouden moeten nagaan hoe wij hiermee om willen gaan. Grosso modo heeft
men over het geheel een negatief advies uitgebracht, maar wel zat er in het
advies ruimte. Als er budgettaire middelen voor zijn en wij dat willen, kunnen
wij het interessant vinden voor het atelier Delphine iets te doen. De heer
Dittrich heeft volstrekt gelijk, dat de raad dit heeft gezegd. Nogmaals, alles
overwegende, was er een negatief advies, maar er was een lichtpuntje. Dat
geef ik graag toe. Daarom zou de politiek kunnen zeggen: atelier Delphine
wordt positief gewaardeerd en juist omdat de vrouwen niet in overvloedige
mate topfuncties in het theaterwezen hebben, zouden we dit positieve advies
in aanmerking kunnen nemen. Dat is echter iets wat we straks moeten bespreken.De heerNicolaï(VVD)Ik heb net als anderen een voorstel gedaan voor een voorziening voor jonge
regisseurs. Vindt de staatssecretaris niet dat op dat punt een heroverweging
zou moeten plaatsvinden? Dat is helemaal niet strijdig met een inhoudelijk
oordeel. Het is een uitspraak over een functie die wij graag vervuld zien.StaatssecretarisVan der PloegIk wijs erop dat er voorzieningen komen bij de grote gezelschappen. Als
je een voorziening treft voor jonge regisseurs, moet je wel ergens op kunnen
aansluiten. Er komt een sectorevaluatie muziek. Er is gepleit voor een sectorevaluatie
theater. Dat vind ik zeer interessant; ik wijs hierbij op het jeugdtheater.
Die voorziening kan extra aandacht krijgen. Nu ingaan tegen negatieve adviezen
staat echter haaks op een positief kwaliteitsoordeel. Het algemenere punt,
of niet moet worden onderzocht wat er in de jaren daarna mee moet gebeuren,
kan bij zo'n evaluatie worden betrokken.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Ik hoor opeens iets anders. De staatssecretaris zegt dat er
wellicht een sectoranalyse en nadere oordeelsvorming over theater kan plaatsvinden
à la muziek. Dan hebben wij er net als bij muziek ruimte voor nodig
en moeten bepaalde onderdelen worden opgeschort, die je pas later gaat vellen.StaatssecretarisVan der PloegDan heeft u mij verkeerd begrepen. In het theater is sprake van veel versnippering.
Wij moeten nu op een juridisch en bestuurlijk verantwoorde manier zaken doen
in de ronden en volgens de spelregels die wij met elkaar hebben afgesproken.
Dat laat onverlet dat je in 2001 en de jaren daarna bijvoorbeeld halverwege
een commissie aan het werk zet om eens te kijken naar het bestel van het theater
en de mate waarin dat gaten vertoont. In de komende jaren, dus niet nu, kunnen
wij er eventueel conclusies aan verbinden na goed onderzoek.De heerNicolaï(VVD)Volgens mij zegt de staatssecretaris nu iets anders dan zonet. Hij zegt
nu dat een heroverweging zoals voor muziek juist niet voor theater moet plaatsvinden.StaatssecretarisVan der PloegPrecies. De raad heeft een ingrijpend advies gegeven over muziek. De druk
is er nu een beetje van af in de commissie, maar wij moeten wel tot oordelen
komen voor deze cultuurnotaronde. Daarbij bouw ik op het advies van de Raad
voor cultuur. In januari komt dat uit en in februari kunnen wij een standpunt
innemen. Er is sprake van een "no regret"-scenario. Alhoewel het advies van
de Raad voor cultuur uitgangspunt is voor de commissie, geldt dat als al die
dingen niet kunnen worden geregeld ook de huidige situatie een uitkomst kan
zijn. U mag van mij echter niet verwachten dat ik er nu al op vooruitloop,
zeker omdat er een voorziening is getroffen voor de drie orkesten, zodat zij
een jaar kunnen doorspelen. Dat heb ik gedaan op basis van het advies van
de Raad voor cultuur. Het is dus geen heroverweging, maar een besteladvies
en een nadere uitwerking van het advies van de Raad voor cultuur.Ik sprak net over De Appel. Er worden soms suggesties gedaan die ik niet
helemaal snap.De heerNicolaï(VVD)Als er binnen de muziekcommissie geen sprake is van een heroverweging,
scheelt het toch nogal waartoe je een commissie aan het werk zet. Is het de
bedoeling dat het raadsadvies wordt uitgevoerd: hef de orkesten op en bekijk
hoe dat kan? Of is het de bedoeling dat, zoals de Kamer vraagt en zoals ook
in principe mogelijk zou moeten zijn – wij krijgen nog een reactie in
verband met de financiële ruimte – dat wel wordt bekeken wat de
mogelijkheden zijn, maar dat niet wordt uitgegaan van opheffing? Als dat geen
heroverweging is?StaatssecretarisVan der PloegIk wil in februari niet over een nacht ijs gaan. Dat betekent dat ik in
februari in staat moet zijn een eigenstandig standpunt in te nemen over het
muziekbestel, gehoord de commissie-Hierck. Er is dus al veel van de hypotheek
afgehaald. Er zit een stelpost van 4 mln. voor de operettevoorziening in en
er zit een budget in voor de orkesten. In principe zou het mogelijk zijn dat
het allemaal doorgaat zoals het is, maar misschien komt de commissie nog met
een heel creatieve gedachte. Er zit niet alleen het orkestenbestel in, er
is ook een relatie met de omroeporkesten, waar soms sprake is van een ongelijk
speelveld. Een omroeporkest zou bijvoorbeeld onder de prijs zijn diensten
kunnen aanbieden, hetgeen dan weer onterecht zou zijn jegens de kunstorkesten.
Ik wil er dus helemaal niet op vooruitlopen. Ik vestig er ook zeker nog geen
oordeel over totdat ik er met de Kamer over heb gesproken. Ik wacht dus eerst
het advies af. Enerzijds is uitgangspunt het advies van de Raad voor cultuur,
maar anderzijds behoort het niet opheffen van bepaalde orkesten ook tot de
mogelijkheden. Daarover zullen wij een advies krijgen waarover wij dan vervolgens
met elkaar gaan spreken. Tot die tijd vind ik het onverantwoord mijnerzijds
om een richting aan te geven.De heerNicolaï(VVD)Zegt de staatssecretaris nu dat deze commissie het advies van de Raad
voor cultuur gaat uitvoeren of zegt hij dat deze commissie de ruimte heeft
om te heroverwegen?StaatssecretarisVan der PloegWat relevant is, is dat ik de volle ruimte heb om het advies van de Raad
voor cultuur te heroverwegen. Ik wil dus eerst weten of het advies van de
raad wel praktisch uitvoerbaar is. Misschien blijkt na nadere bestudering
dat het helemaal niet uitvoerbaar is. Dat is de eerste vraag die ik beantwoord
wil hebben. Ik moet tot mijn spijt constateren dat de raad zelf er ook niet
zeker van kon zijn. Natuurlijk heeft de commissie vervolgens de vrijheid om
te heroverwegen op basis van het bestel. Die discussie komt hier dus uitgebreid
terug.Voorzitter! Er wordt door sommigen gezegd dat De Appel een ontzaglijk
groot publieksbereik heeft. Dat is wellicht wel waar, maar dan zou ik toch
willen wijzen op het percentage subsidie per bezoek. Ik besef dat dit geen
primaire overweging is – die is het kwaliteitsoordeel – maar een
secundaire overweging. Ik kan niet constateren dat wat betreft genoemd percentage
De Appel het gunstiger doet dan gemiddeld. De subsidie per bezoek is iets
hoger.Met betrekking tot Felix Meritis zegt de raad: kwaliteit onvoldoende,
geen voortrekkersrol, projecten die onvoldoende van de grond komen, een visie
die ontbreekt, geen goede verbinding met het culturele veld, geen noodzaak.
Nu is het wel zo, zoals de heer Dittrich en mevrouw Belinfante hebben aangegeven,
dat er een aantal interessante deelprojecten zijn, zoals Essay International
en de Amsterdam Summer University, die een grote internationale uitstraling
hebben. Dat is waar, hoewel ik er nog geen kwaliteitsoordeel over kan vellen.
Ze hebben zich namelijk niet apart aangemeld. Als ik er iets mee zou kunnen
of willen, moet er eerst een aparte aanvraag voor liggen. Het is altijd mogelijk
om in dezen afzonderlijke projecten in te dienen, maar dat is vandaag niet
aan de orde. Die projecten kunnen ingediend worden in het kader van de HGIS-gelden.
Als de Kamer er een bepaald signaal bij geeft, zou er nog speciaal op gelet
kunnen worden. Misschien zou het zelfs in plaats van eenjarig meerjarig kunnen
worden, hoewel HGIS daar eigenlijk niet voor bedoeld is. Het kan zelfs zijn
dat een aantal van die activiteiten interessant is voor de fondsen. Maar de
Kamer mag van mij niet verwachten dat ik op voorhand zeg dat het zal gebeuren,
want er zullen nog de nodige kwaliteitsoordelen geveld moeten worden. In principe
bestaan er wel mogelijkheden om iets in die zin aan te vragen.Er zijn heel veel andere instellingen genoemd met een advies waar nog
iets mee kan gebeuren. Ik noem het Theater van het Oosten, Unisono, het Holland
Festival, het Nationale Toneel, Orkater, museum Huis Doorn, Noorderlicht,
de Reisopera, etc.MevrouwBelinfante(PvdA)De projecten waar wij het over hebben krijgen al geld uit de HGIS-middelen.
Dus dat schiet niet op. Zij maakten eigenlijk altijd gewoon onderdeel van
de begroting uit. Dan zouden mijns inziens eerder de fondsen in aanmerking
komen. Dat moet toch kunnen?StaatssecretarisVan der PloegEigenlijk wil ik deze kwestie vanavond bij de eindbeoordeling bekijken,
want ik weet niet hoe groot de druk op de middelen is. Wel kan ik zeggen dat
er voor Essay International en Summer University, die een internationale uitstraling
hebben, wel kanalen bewandeld kunnen worden. Dat kan via de HGIS, via de fondsen
of misschien zelfs via mijn ministerie als daarvoor in de internationale cultuurbudgetten
ruimte is. U moet wel begrijpen dat bij de start van de procedure in het kader van zo'n Cultuurnota de budgetten bij mijn ministerie vrij beperkt
of zeer klein zijn, omdat frictiegelden nodig zijn. Pas in latere jaren komt
er meer ruimte. Maar in principe is wat u zegt een mogelijkheid, misschien
niet dit jaar, maar dan wel het jaar daarop.Zoals ik al eerder zei, zijn er heel wat zaken voor het voetlicht gebracht
met een advies waar nog iets mee kan. Daar moet dan wel de ruimte voor zijn
of de bereidheid om daar ruimte voor te maken. Een aantal dingen is inmiddels
wel geregeld. De situatie van museum Huis Doorn is natuurlijk heel belangrijk,
maar ik heb begrepen dat die zaak door het bestuur goed wordt aangepakt. Ook
blijken er ineens allerlei particuliere geldstromen beschikbaar te komen.
Ik wil daar niet te veel over zeggen, maar mijn instelling is wel dat de collectie
en het ensemble bij elkaar moeten blijven. Dat is ook de inzet bij het onderzoek
dat nu gedaan wordt. Misschien is die ene zin in het advies van de Raad voor
cultuur wat ongelukkig geformuleerd. Ik doel op de zin over het gebrek aan
een verband met de Nederlandse geschiedenis. Hoewel ik mijzelf geen oordeel
over kwaliteit wil aanmerken, kan ik mij wel dat oordeel aanmeten. Het is
op z'n minst een beetje onhandig geformuleerd. Wij moeten ervoor zorgen dat
er wat dat betreft een fatsoenlijke oplossing komt.Dat lijstje van zaken die nog bekeken moeten worden, zou ik willen vergelijken
met een Wehkamp-catalogus die gaat over instellingen met een advies waar nog
iets mee kan. Ik wil de termijn na de avondpauze afwachten hoe een en ander
ligt in de Tweede Kamer en op basis daarvan afwegingen te maken. Dit alles
binnen de ruimte die mij ter beschikking staat. Eventueel ben ik zelfs bereid
ruimte te vinden door elders wat minder te doen als het echt nodig moet zijn.
Nogmaals, wij moeten met elkaar een afweging maken om te bekijken of daar
wat beweging in kan komen.Voorzitter! Ik wil in dit verband nog opmerken dat de subsidie voor het
Holland Festival niet is beëindigd. Ik ben het wel eens met de Kamerleden
die zeggen: doe het goed of helemaal niet. Het is de bedoeling dat Holland
Festival met een aangepast beleidsplan komt. Daarbij zijn zaken aan de orde
als de relatie met het Brusselse festival en met andere festivals in Amsterdam.
Wie weet komt er een denderend beleidsplan uit en misschien zijn er dan wel
meer middelen beschikbaar. Maar ik kan wat dat betreft niets anders doen dan
zeggen dat ik een positieve grondhouding heb. Voor de rest van het lijstje
van instellingen moeten wij vandaag zaken doen. Wij moeten bekijken waarvoor
er meerderheden zijn en waarvoor, bouwend op krachtige adviezen, werk gedaan
kan worden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Begrijp ik het goed dat de staatssecretaris zijn oordeel over alle andere
instellingen die zijn genoemd, afhankelijk maakt van de moties die uit de
Kamer voortkomen?StaatssecretarisVan der PloegNee.MevrouwHalsema(GroenLinks)Waarom hoor ik de staatssecretaris dan niet over alle andere instellingen
waarover ik vrij concrete vragen heb gesteld?StaatssecretarisVan der PloegDat komt omdat wij nog een derde termijn hebben. Uit deze catalogus van
instellingen wordt mij niet duidelijk voor welke instellingen meerderheden
van de Kamer zijn. Het gaat mij in deze tweede termijn even om de principiële
beantwoording. Het moet wel mogelijk zijn om te bekijken hoe je dat binnen
de beschikbare middelen kunt doen.MevrouwHalsema(GroenLinks)De staatssecretaris blijft zijn oordeel dus afhankelijk stellen van moties
van de Kamer. Dat is de omgekeerde weg. Als het goed is, ontstaan hier meerderheden
door de gedachtewisseling met de staatssecretaris. Daar wijkt de staatssecretaris
nu welbewust van af. Ik teken daar echt bezwaar tegen aan. Ik wil gewoon antwoorden
op alle vragen die ik heb gesteld over verschillende instellingen.StaatssecretarisVan der PloegAls ik alle instellingen moet behandelen die mevrouw Halsema heeft genoemd,
ben ik nog wel even bezig. Dat waren namelijk alle instellingen met een negatief
advies en alle instellingen die geconfronteerd zouden worden met een subsidieverlaging.MevrouwHalsema(GroenLinks)De staatssecretaris mag van mij op het moratorium in tweede termijn terugkomen.
Daarnaast heb ik over een groot aantal instellingen zeer concrete vragen gesteld.
Ik vind het eerlijk gezegd bijna onbehoorlijk als ik daar geen antwoord op
krijg.De staatssecretaris heeft acht instellingen genoemd die een negatief advies
hebben gekregen; dat wenst hij niet te heroverwegen. Er blijven dus zeventien
instellingen over. Daarover heeft de raad ook negatief geadviseerd, maar dat
wil de staatssecretaris blijkbaar wel heroverwegen. Het raadsadvies is dus
niet heilig.Waarom wordt het dan selectief heilig verklaard, zoals bijvoorbeeld bij
Discordia?De voorzitter:Staatssecretaris, ik krijg de indruk dat ook de andere Kamerleden graag
willen weten wat u van hun suggesties vindt. Misschien kunt u bekijken hoever
u in deze termijn komt. Straks komt de afronding in de vorm van moties. Dat
is helder. Men verwacht toch wel een beetje meer antwoord van u.Voordat ik de staatssecretaris het woord geef, stel ik voor dat de leden
de antwoorden tot zich nemen en in de pauze bekijken wat zij ermee doen. Anders
ben ik er bang voor, dat wij vanavond niet tot een afronding komen en dat
zij wij in ieder geval ook tegenover het publiek op de tribune verplicht.StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik zal een aantal dingen bespreken. De interpretatie van mevrouw
Halsema van mijn woorden werp ik in elk geval verre van mij. Dat is haar interpretatie
en daarmee ben ik het niet eens. Zij zei namelijk dat ik de andere negatieve
adviezen van de Raad voor cultuur wel zou overnemen. Ik heb dat niet gedaan.
In een aantal gevallen heb ik dat wel gedaan. Ik kan ze met naam noemen.Ik constateer dat mevrouw Halsema het met mij eens is dat ik niet de negatieve
adviezen heb overgenomen die zij net noemde.Hier wordt een aantal instellingen genoemd. Ik zal daar aan het eind wat
over zeggen. Eerst wil ik een aantal vragen beantwoorden. Ik kom daar dus
nog op terug.Een aantal leden is ingegaan op de voortgezette opleiding kunstvakonderwijs:
ik had het advies niet mogen overnemen; kan de advise ring opnieuw
gedaan worden? Ik zie geen reden om de advisering over het kunstvakonderwijs
over de hele linie terzijde te leggen. De raad heeft op elk van de aanvragen
een instellingsspecifiek advies gegeven. Daarnaast heeft de raad enkele sectorale
adviezen gegeven. Ik heb deze gevolgd conform de procedurele afspraak van
de Kamer en Zicht op kwaliteit. De lijn die wordt gevolgd en die wij ook hebben
besproken, is dat de nieuwe opleidingen gestalte wordt gegeven, met name op
het gebied van de toegepaste kunsten, onder andere nieuwe media, vormgeving
en dergelijke. Op advies van de raad was dit gefinancierd door een vermindering
in de autonome kunsten. Deze treft het Sandberginstituut en twee andere instituten.
Ik ben huiverig om de Raad voor cultuur te vragen een verfijning van het advies
over de autonome beeldende kunst te geven, omdat ik daarvoor geen nieuwe inhoudelijke
gronden zie. Ik heb in mijn brief aan de Kamer over dit onderwerp wel gezegd
dat ik voor een wat zachtere landing zal zorgen. De visitatie vindt pas plaats
in 2002-2003 en kan daarom moeilijk een basis zijn voor het besluit van vandaag
over de Cultuurnota.De heer Nicolaï vroeg naar de stand van zaken bij het Centrum voor
Beeldcultuur en of Noorderlicht daarbij betrokken kan worden. Ik heb op basis
van een positief, maar eerlijk gezegd ook wel kritisch advies van de Raad
voor cultuur over het beleidsplan van het Centrum voor Beeldcultuur in principe
voor twee jaar subsidie in het vooruitzicht gesteld. Het was kritisch, maar
positief, dus ik vond het verantwoord om dat voor twee jaar te doen. Daarbij
heb ik zeer nadrukkelijk als voorwaarde gesteld dat antwoord moet worden gegeven
op de kanttekeningen die de raad heeft geplaatst. Het centrum kan volgens
de raad op termijn een unieke rol vervullen als schakel tussen kunst, media
en samenleving.Het centrum functioneert in een netwerkstructuur, waarbinnen verschillende
organisaties en disciplines samenwerken. Daarbij kan Noorderlicht best genoemd
worden, omdat dit altijd een rol heeft gespeeld in de plannen voor dit centrum.
De bijgestelde plannen van het centrum heb ik zeer onlangs ontvangen en ik
ben bezig om deze te beoordelen. Zodra ik mij een oordeel heb gevormd over
dit nieuwe plan, zal ik mij met de initiatiefnemers en indien nodig met de
Raad voor cultuur verstaan. Noorderlicht kan hierbij een belangrijke functie
vervullen.Mevrouw Belinfante en de heer Nicolaï hebben gevraagd hoe de huisvestingsproblemen
van de musea moeten worden opgelost. De bedragen die nodig zijn in verband
met investeringen in gebouwen en nieuwe beleidsrijke zaken, lopen op tot ongeveer
25 mln. in 2006. Deze kwestie zal zeker worden betrokken bij de ontwikkeling
van het meerjarenperspectief naar aanleiding van de motie van de heren Melkert
en De Graaf.Door de heer Nicolaï is gevraagd hoe het staat met de onderhandelingen
met de minister van Financiën over de monumentenzorg. Deze worden bij
de Najaarsnota behandeld. In de motie-De Graaf is de monumentenzorg samen
met e-culture genoemd in het lijstje van zeven. Het kabinet moet hierover
nog een besluit nemen en de Kamer wordt hierover zo spoedig mogelijk geïnformeerd.Een belangrijk punt bij de monumentenzorg zijn de regionale opleidingsprojecten
voor restauratoren, de ROP's. Mevrouw Belinfante vroeg of het mogelijk is
de landelijke structuur restauratieopleidingen te ondersteunen uit de monumentengelden.
Er is hierbij niet echt sprake van een landelijke structuur, maar het gaat
om een aantal provincies die in het verleden een opleiding zijn gestart. Technisch
gezien kan ik hiervoor monumentengelden inzetten, maar dat heeft niet mijn
voorkeur.Over de financiering van de ROP's heb ik bij de cultuurconvenanten afspraken
gemaakt met de provincies. De afspraak is dat de rijksfinanciering voor de
ROP's in 2001 wordt gecontinueerd. Daarna hoop ik met de inzet van de provincies
en van het bouwbedrijfsleven een oplossing te vinden voor de financiering
ervan. Volgend jaar kan ik de Kamer hierover desgewenst informeren. De ambachtelijkheid
en het plezier dat men heeft bij het restaureren van een monument, zijn belangrijke
factoren. Daar moeten wij niet voor weglopen, maar in investeren. De bouwsector
kent een krappe arbeidsmarkt, maar de mensen in de bouw werken juist graag
aan de restauratie van monumenten. De ambachtslieden beleven daar veel plezier
aan. Dat biedt dan perspectief.Er is ook gevraagd waarop de keuze van die boegbeelden is gebaseerd. Wij
hebben gekeken naar de gezichtsbepalende functie binnen de eigen sector, een
omvangrijke organisatie, een onomstreden positief advies en een internationaal
gezaghebbende status.Een aantal leden heeft gevraagd naar de fondsen. Zij vroegen of de staatssecretaris
een uitzondering kan maken voor een bepaald aantal structureel gesubsidieerde
instellingen, zodat zij toch aanvragen kunnen doen bij de fondsen. Dat was
in het kader van het versnipperingsvraagstuk. Het kan toch niet zo zijn dat
je, als je in de Cultuurnota terechtkomt, slechter af bent dan voordien bij
de fondsen. Zo interpreteer ik die vraag dan. Men kan bij de fondsen natuurlijk
geen aanvragen doen voor projecten die in de beleidsplannen staan, want daar
heeft men geld voor gekregen. Wel kunnen kleinere instellingen in de Cultuurnota
voor bijzondere projecten, dus voor projecten die niet in het beleidsplan
staan, bij het fonds een aanvraag doen en het fonds zal die aanvraag dan in
behandeling moeten nemen. Dat is het cruciale punt. Het moet dan wel aantoonbaar
gaan om een project waarvoor in de middelen van een structurele subsidie niet
is voorzien. Daar zit dus ruimte.Kunnen fondsen ook meerjarige subsidies verlenen? Dat kan in beperkte
mate. Het borduurt voort op de al bestaande praktijk van tweejarige subsidies.
De primaire taak van het Fonds voor de Podiumkunsten is echter zich te richten
op incidentele projectmatige aanvragen.De heer Nicolaï vroeg in het kader van de fondsen naar de betekenis
van de "mid term review". Wat is de betekenis van het aanvullend advies van
de raad? Het aanvullend advies dat de raad al heeft aangekondigd zal gaan
over de werkwijze van de fondsen en de relatie van de fondsen met het kunstenveld.
Ik kan mij voorstellen dat de raad zich daarbij ook uitspreekt over de mate
waarin bijvoorbeeld tweejarige subsidies worden verstrekt. Het gaat dus niet
over de subsidie aan de fondsen, want daar is over geadviseerd. Na twee jaar
wil ik wel het subsidieniveau van de fondsen opnieuw bezien. Op basis van
een daartoe te maken evaluatie kan worden besloten de verdeling
van de middelen over de fondsen te herzien. Uiteraard is er dan ook een rol
weggelegd voor de Raad voor cultuur, die naar aanleiding van de "mid term
review" over twee jaar over een eventuele aanpassing van de verdeling van
gelden zal kunnen adviseren. Het gaat om de fondsen onderling, want het zou
toch zonde zijn als één fonds het geld niet op krijgt, terwijl
er grote noden zijn bij een ander fonds. Dat doen wij natuurlijk niet via
een haal en graai-operatie, maar dat gebeurt via een net advies van de Raad
voor cultuur. De doelstelling is uiteindelijk het culturele klimaat in Nederland
te verbeteren.Een belangrijke vraag was waarom die productiehuizen buiten die 30%-maatregel
zijn gehouden. Ik heb eigenlijk gekozen voor podiumkunstinstellingen met een
positief advies die primair en alleen een producerende taak hebben, waarvan
het artistieke personeel een vast deel van de organisatie uitmaakt. Daartoe
horen niet de productiehuizen die voor hun producties in de tijd steeds wisselende
kunstenaars aantrekken. Bovendien vervullen veel productiehuizen ook de functie
van podium.Mevrouw Belinfante zei dat zij het eens is met het principe van een landelijk
marketing- en programmeringfonds, maar zij wil wel een schriftelijke reactie
op een recent advies van de raad voor kleinschalige podia afwachten. De vraag
is of de staatssecretaris het fonds en de resultaten goed kan monitoren, terwijl
de raad vindt dat er eigenlijk onvoldoende geld voor is uitgetrokken. Het
hoort in het lijstje van mevrouw Visser-van Doorn, die zei dat 2,5 mln. iets
te laag is. Ik zal het aanvullend raadsadvies zeker meenemen in mijn nadere
uitwerking van een landelijk fonds. Er zit een aantal goede punten in. Zodra
ik die uitwerking heb gemaakt, stel ik de Kamer daarvan op de hoogte. Uiteraard
maakt de monitoring deel uit van de gewijzigde opzet van de landelijke programmeringsondersteuning.
De raad wil er 6 mln. bij. Ik stel voor er 4,5 mln. bij te doen. Dat komt
behoorlijk in de richting van wat de raad wil.De heer Nicolaï vroeg hoe de onderbrenging van de inspectie KVAK
in de onderwijsinspectie in zijn werk gaat. De instellingen zijn heel druk
met elkaar in gesprek. Het personeel van de KVAK gaat per 1 januari over.
De onderwijsinspectie gaat met de branchevereniging, de VKV, in gesprek over
het toetsingskader. Ik zal overleggen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
zodat ook de inbreng van de gemeenten is gewaarborgd. Er zit, als ik het zo
mag zeggen, behoorlijk wat schot in.Mevrouw Visser-van Doorn, de heer Nicolaï en andere leden hebben
gevraagd waarom het Rotterdams Philharmonisch Orkest niet als boegbeeld is
opgevoerd in de 40 mln.-brief. Gewezen werd op Valéry Gergjev, Rotterdam,
Culturele hoofdstad, en dergelijke. Dat zijn overigens interessante punten.
Bij het identificeren van boegbeelden ben ik uitgegaan van het raadsadvies.
Het Rotterdams Philharmonisch Orkest is een van onze toporkesten, maar de
raad is heel helder in zijn kwalificatie van orkesten en beoordeelt het Koninklijk
Concertgebouworkest als het enige symfonieorkest in Nederland met een gevestigde
internationale reputatie. Dit is de letterlijke tekst van het raadsadvies
op dit punt. Overigens is het niet mijn bedoeling om met het begrip "boegbeeld"
blijvend een cultuurpolitieke categorie in het leven te roepen. Ik ben ook
met het Rotterdams Philharmonisch Orkest in gesprek over de investeringsplannen
waarover het met de gemeente Rotterdam overleg voert. Het is een grote wens
van Rotterdam om er echt in te investeren. Misschien kan dat ook een rol spelen
bij de uiteindelijke standpuntbepaling rond het advies van de commissie-Hierck.
De gemeente heeft samen met het orkest grote ambities, maar op grond van het
raadsadvies kan ik niets doen.Mevrouw Belinfante, mevrouw Visser-van Doorn en mevrouw Halsema en mogelijk
ook anderen hebben gevraagd of ik ervoor kan zorgen dat de fotomanifestatie
Noorderlicht meer geld krijgt en daardoor beter tot haar recht komt. Ik wijs
erop dat de raad het Noorderlicht als kwalitatief goed heeft beoordeeld. Dat
is een belangrijk punt. Vandaar dat Noorderlicht als nieuwkomer in de Cultuurnota
verschijnt. Toegewezen is 2,5 ton per jaar. Dat is ongeveer de helft van wat
Noorderlicht had gevraagd. Bij de toewijzing is uiteraard overwogen, dat de
noordelijke convenantpartners eigen middelen inzetten. Die zetten namelijk
ook 2,5 ton in, zodat men op 5 ton uitkomt. Bovendien is overwogen dat de
convenantpartners de mogelijkheid hebben om uit de geldstroom Beeldende kunst
en vormgeving gelden beschikbaar te stellen. Voor incidentele aanvullende
middelen staat Noorderlicht ook nog de mogelijkheid open van het indienen
van een open aanvrage bij de Mondriaanstichting. Alles bij elkaar kan Noorderlicht
mijns inziens op deze basis voldoende tot zijn recht komen.De heer Nicolaï heeft terecht gevraagd naar de film. De fiscale maatregelen
voor de film worden door het kabinet per 1 januari 2002 afgeschaft. Deze fiscale
maatregelen waren een gigantisch succes, net zoals de zeescheepvaartregeling,
maar het was misschien meer een succes als een fiscaal product, met als bijwerking
dat het ook een prettige stimulering was voor het investeren van risicodragend
kapitaal in de filmsector. Het was eigenlijk een beetje te gek geworden. Bovendien
kwam deze fiscale maatregel vooral ten goede aan buitenlandse filmproducenten,
want er bleek niet altijd sprake te zijn van coproducties. Het merendeel van
de films werd namelijk geregisseerd door buitenlandse filmregisseurs. Dat
is zonde van de publieke middelen die hiervoor worden gebruikt.Het is nu de bedoeling om te bezien of het mogelijk is een nieuw systeem
in het leven te roepen. Dit systeem zal zich richten op PPS-constructies die
de Nederlandse filmsector, inclusief coproducties, een zo groot mogelijk stimulans
moeten geven. De oorspronkelijke doelstelling staat dus nog steeds overeind.De inspanningsverplichting van het kabinet komt op twee manieren tot uitdrukking.
In de eerste plaats is er een overgangsregeling die inhoudt dat het huidige
regiem in 2001 wordt voortgezet. Overigens zeg ik dit onder het voorbehoud
dat de Europese Commissie een en ander goedkeurt. In de tweede plaats worden
de huidige filmstimuleringsmaatregelen op dit moment geëvalueerd door
een onafhankelijk onderzoeksbureau. Dit bureau zal voor 13 december rapporteren,
dus nog voor het kerstreces. Dit rapport zal onderdeel uitmaken van de totale
rapportage die minister Jorritsma, staatssecretaris Bos en ik de Kamer zullen aanbieden. Op basis van deze evaluaties zullen conclusies worden
getrokken over toekomstige maatregelen ter stimulering van de filmproductie
in Nederland. Een en ander zal bij de behandeling van de Voorjaarsnota wel
aan de orde moeten komen om het mogelijk te maken dat voor 2002 een andere
regeling in het leven is geroepen die ook de filmsector stimuleert.Mevrouw Belinfante heeft gevraagd naar de twee routes die zijn gevolgd
bij de Hoofdstad Operette en meer in het bijzonder of dit soort dubbele routes
niet moet worden vermeden. Mevrouw Visser-van Doorn benadrukte vooral het
belang van brede regionale spreiding. Verder wees zij erop dat de plannen
voor een nieuwe operette spoedig gereed moeten zijn.De gesprekken met het departement over de reorganisatie van de Hoofdstad
Operette waren al veel langer gaande. Aanleiding voor deze gesprekken waren
de financiële en organisatorische problemen van de Hoofdstad Operette.
Deze problemen speelden al bij de aanvang van de periode 1997-2000. Dat is
de reden dat er zoveel gesprekken zijn geweest. De dubbele route die helaas
is ontstaan, is het gevolg van het feit dat bestuur en leiding van de Hoofdstad
Operette heel veel tijd nodig hadden om knopen door te hakken binnen het beschikbare
budget. Zij hadden die problemen, ondanks de 1,2 mln. die de afgelopen jaren
als extra subsidie is gegeven. Dit gebrek aan daadkracht heeft ertoe geleid
dat het reorganisatieplan uiteindelijk samenviel met de aanvraag voor de periode
2001-2004.Ik ben het eens met diegenen die wijzen op het belang van een brede regionale
spreiding bij de operette. Ik zal dit nog eens expliciet onder de aandacht
brengen van de commissie muziek. Ik verwacht het advies van deze commissie
over een operettevoorziening overigens nog voor februari. Ik zal verder een
snelle implementatie van dit advies bevorderen.Mevrouw Halsema leek ervoor te pleiten dat de Hoofdstad Operette geen
boegbeeld wordt. Zij wees namelijk op het uiterst kritische advies van de
Raad voor cultuur. De plannen voor een nieuwe volksoperette genieten vooralsnog
op geen enkele manier de steun van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen, omdat over deze plannen nog geen oordeel is geveld. Dit in
tegenstelling tot wat nogal eens wordt gesuggereerd.Mevrouw Visser-van Doorn heeft naar het waarom van de extra's gevraagd.
Ik heb één extra bedrag uitgekeerd voor de orkesten en wel 1
mln. voor de KNCO. Zij vraagt waarom ik de andere symfonieorkesten op 1 januari
2001 niet hetzelfde bedrag toeken. Ik vind het van belang dat de commissie,
waar de hypotheek nu vanaf is gehaald, binnen de symfonische sector een integrale
afweging kan maken over de meest effectieve toedeling binnen deze sector van
een aantal taken. Die toedeling moet gepaard gaan met een kwalitatieve versterking
dan wel een versterking van de financiële positie van de orkesten. Ik
wacht het advies van deze commissie af.Door de heer Nicolaï is een vraag gesteld over het Berlage Instituut.
Ik heb inmiddels een gesprek gehad met het bestuur van dat instituut over
een grondig plan van aanpak. Zoiets gebeurt trouwens altijd in samenwerking
met het ministerie van VROM. Het Berlage Instituut moet een oplossing zien
te vinden voor de vele problemen die er bij dat instituut zijn en waarop is
gewezen door de Raad voor cultuur en in het bijzonder door de commissie-In
't Veld. Zodra ik met het Berlage Instituut overeenstemming heb bereikt over
de opzet en de implementatie van de noodzakelijkste veranderingen is aan de
orde om te onderzoeken waar de eventuele aanknopingspunten met onderwijs liggen
voor een aanvullende financiering uit andere onderdelen van de OCW-begroting.
Ik zal de Kamer van de ontwikkelingen op de hoogte stellen.De heer Nicolaï heeft gevraagd of het goed gaat met de samenwerking
met de posten in het buitenland. Die samenwerking is gericht op de versterking
van de culturele functie op in totaal dertien prioritaire posten. Die versterking
is er door meer ruimte in formatieve zin, waarmee ik doel op 100% uitvoering
van specifieke culturele activiteiten, is er ook op basis van grotere expertise
en is er met behulp van een eigen budget. In totaal gaat het om 2,5 mln. uit
de budgetten van Buitenlandse Zaken en OCW. De expertise wordt vergroot door
speciale trainings- en opleidingsprogramma's, waarbij ik onder meer wijs op
de CZ-conferenties, door intensiever contact met Nederlandse instellingen,
onder meer via bezoekersprogramma's, door het afstemmen van meerjarige beleidsplannen
van de departementen, de instellingen en de posten zelf en door de uitwisseling
van ambtenaren tussen OCW en Buitenlandse Zaken. Daarmee gaat het goed. Een
dezer dagen wordt een concordaat getekend, waarna er per 1 september 2001
op vijf posten cultuurambtenaren van OCW actief zullen zijn, namelijk in New
York, Berlijn, Jakarta, Ottawa en Praag. Alles bij elkaar genomen is er sprake
een groot succes van een in het regeerakkoord voorgenomen samenwerking.Mevrouw Belinfante heeft een vraag gesteld over de Nederlands-Vlaamse
samenwerking op het gebied van de Taalunie en sprak haar zorg uit over de
financiële perspectieven. Zij heeft, vind ik, terecht gepleit voor die
samenwerking. In dat verband is er geen reden voor zorg vanwege financiële
perspectieven. Voor de Stichting Lezen blijft ca. 4 mln. beschikbaar. Alleen
de subsidie mediabeleid ad 2,5 mln. valt weg. Voor de letterenfondsen is weliswaar
geen extra geld beschikbaar, maar dit staat nog wel op het positieve lijstje
van de Raad voor cultuur – dus wie weet bij een latere evaluatie –
en voor deze fondsen is nog wel evenveel geld beschikbaar als in de vorige
periode.Van enkele kanten is gevraagd naar de vluchtelingenorganisatie voor kunstenaars.
Het gaat om personen die vanwege hun werk worden vervolgd en naar Nederland
zijn gekomen. De raad zegt dat de organisatie AIDA geen directe bijdrage levert
en geen functie vervult in ons cultureel leven. Ik ben wel in gesprek met
AIDA over een eenmalige bijdrage, waarvoor wij proberen de middelen ergens
anders te vinden. Dat moet niet zo moeilijk zijn, omdat het een klein, beperkt
budget is. Ik zou kunnen kijken of wellicht in samenwerking met collega Van
Boxtel tot een definitieve oplossing kan worden gekomen.Meer dan dat, er zijn een aantal andere instellingen, zoals het Nexus-instituut.
De raad beschouwde Nexus als een goede instelling, maar niet voor het cultuurbudget
maar het wetenschapsbudget. Ik heb toen heel hard aan het wetenschapsbudget
getrokken en overlegd met minister Hermans. Wij hebben daarvoor een formule
gevonden. Misschien is dat voor AIDA ook mogelijk. In ieder geval is het dan
een eenmalige bijdrage. Naar aanleiding van hetgeen ik van verschillende kanten
heb gehoord, zal ik kijken of er wellicht via een andere collega wat te doen
is.De heer Nicolaï hecht aan een vormgevingsinstituut met een vaste
plek, niet een vormgevingsnetwerk. Ik houd die mogelijkheid nadrukkelijk open
in mijn adviesaanvraag aan de Commissie vormgeving. Die aanvraag gaat binnenkort
uit en wordt de Kamer toegezonden. Ik sluit de komst van een nieuw instituut
zeker niet uit, maar wil wel de andere opties ook onderzocht hebben. Misschien
is een constellatie in twee steden mogelijk. Een netwerk hoeft niet een gigantisch
netwerk te zijn. Een instituut is zeker ook niet uitgesloten. Ik ben hierover
natuurlijk in gesprek met mijn collega's van Economische Zaken. Ik betrek
het bedrijfsleven graag bij het vormgevingsbeleid. In zekere zin is het: noblesse
oblige. Nederlandse vormgeving, design, doet het in het buitenland zeer goed.
Die sector heeft recht op een goede functie in Nederland. Dan moeten wij wel
proberen faciliteiten te bieden. Helaas zal dat niet het vormgevingsinstituut
zijn zoals dat nu bestaat, maar er moet dan iets nieuws gezocht worden.Verschillende leden spraken over de Rotterdamse Dansgroep. De heer Nicolaï
zei dat het advies wel op een ongelukkig moment is uitgebracht. Moet het niet
opnieuw beoordeeld worden? Het advies over de Rotterdamse Dansgroep is duidelijk
negatief. Het is juist dat het verleden zwaar heeft doorgeklonken in het advies
van de Raad voor cultuur. Ik zie dat echter niet als een reden om van een
negatief advies af te wijken. Dat kunnen de consequenties zijn van slechte
prestaties, hoewel de toekomst er gunstig uitziet, zoals hier. De gemeente
Rotterdam heeft op enigerlei vorm van ondersteuning door het Rijk aangedrongen,
hoewel zij geen medesubsidiënt is. Dat heeft mij er niet toe kunnen brengen,
alsnog tegen het negatieve raadsadvies in subsidie te verstrekken. Ik geef
daarbij als extra overweging, dat ik in de nadere adviesaanvraag het punt
van de nieuwe artistiek leider, niet Johan maar Ton Simons, heb aangevoerd.
Zou dat een reden zijn om het advies te heroverwegen? De Raad voor cultuur
vond dat geen reden voor heroverweging. In het oorspronkelijke raadsadvies
kreeg Ton Simons een goede beoordeling, maar de Rotterdamse Dansgroep niet.
Zij kreeg een negatief kwaliteitsoordeel. In het advies stond dat de voortrekkersrol
van weleer is overgenomen door anderen, die op dit moment een grotere bijdrage
leveren aan de vernieuwing en ontwikkeling van moderne dans in Nederland.
De artistieke ontwikkeling van het gezelschap bevond zich al jarenlang in
een neerwaartse spiraal. Voor een koerswijziging is het, gezien de duidelijke
terugloop van de publieke belangstelling voor de verrichtingen van het gezelschap,
duidelijk te laat. Wel wordt hierbij gesteld dat de raad bij dit alles het
artistieke belang van Ton Simons als choreograaf buiten kijf acht. Men hoopt
dat hij voor de Nederlandse dans kan worden behouden. De raad heeft er bij
het nadere advies over de sector dans en de Rotterdamse Dansgroep te weinig
vertrouwen in gehad dat de zeer onlangs ingezette vernieuwde koers een dusdanige
invulling aan de functie van de Rotterdamse Dansgroep geeft dat continuering
van de subsidie wordt gerechtvaardigd. Daarbij is mede de overweging betrokken
dat de nieuwe artistieke leider ook voorheen al lange tijd bij het gezelschap
was betrokken. In eerste instantie was ik ook verbaasd over deze positieve
opmerkingen die vergezeld gingen van een negatief advies, maar de nadere argumentatie
is volgens mij duidelijk.Er zijn vragen gesteld over het handhaven van de poëziewedstrijd
inzake Kinderen en Poëzie. Men raakt de totale subsidie kwijt en de wedstrijd
dreigt te verdwijnen. Eerlijk gezegd heb ik sympathie voor het standpunt van
de heer Bommel en mevrouw Halsema op dit punt. Ik heb hierover zelf vragen
gesteld. Er bestond een voorziening voor het voortgezet onderwijs, maar deze
was gericht op het basisonderwijs. Door het verdwijnen van de subsidie kunnen
er gaten in het cultuuraanbod aan het basisonderwijs vallen. Wellicht is het
mogelijk dat men binnen het project Cultuur en School dit initiatief nogmaals
bekijkt. Ik vind dit een triest geval.Mevrouw Halsema sprak over de stichting Walden. De beoordeling door de
raad is eenduidig. Vanuit cultuurbeleid ligt subsidiëring niet voor de
hand. Daarmee wordt echter niets over de zin van de activiteiten gezegd. De
kerntaken van de stichting Walden zijn het geven van advies en het begeleiden
van schoolleiding en leerkrachten. Verder wordt inzicht verschaft in de leersituatie
bij het voortgezet onderwijs. Deze kerntaken bewegen zich volgens de Raad
voor cultuur meer op het terrein van onderwijs. Het ligt op de weg van de
grote steden om eventueel uit decentrale middelen die door mijn departement
ter beschikking worden gesteld voor Cultuur en School hiervoor gelden beschikbaar
te stellen. Verder wijs ik op het advies van de Raad voor cultuur waarin staat
dat de genoemde activiteiten onvoldoende zijn uitgewerkt en weinig vertrouwen
geven in een zinvolle besteding van eventuele structurele subsidiegelden.
De stichting heeft ook geen landelijke functie. Zoals ik al zei, vallen deze
bezigheden in het kader van Cultuur en School meer in de onderwijssfeer. Ik
wil bezien of ik iets met deze functie kan doen. Beloven kan ik het nog niet,
maar het ligt wel op de weg van de grote steden, zeker omdat zij ook decentrale
middelen Cultuur en School krijgen.Mevrouw Visser-van Doorn vroeg wat nu de reden is om de subsidie aan het
Fonds voor de Podiumkunsten niet te verhogen met de 5,58 mln. zoals de raad
in zijn wensbegroting heeft voorgesteld. Er is wel enige extra toekenning
aan het fonds, namelijk 1 mln. voor programmering. In het kader van de 40
mln.-brief heb ik voorrang gegeven aan cultuurproducerende instellingen. Er
is echter ook dáár 3,5 mln. voor programmering neergelegd. Denkbaar
is dat ik deze middelen voor programmering in de vorm van een programmeringsfonds
plaats in de nabijheid van het Fonds voor de Podiumkunsten. Daarnaast speelt
ook een andere zijde van het versnipperingsverhaal, want nu er veel kleine
instellingen in de Cultuurnota gekomen zijn, ontlasten die natuurlijk ook
de fondsen. Dat is een nevenoverweging geweest.De vraag is gesteld waarom het budget van het andere fonds, namelijk het
Nederlandse fonds voor de film, niet verhoogd werd. Daar lag een claim van
4 mln. Ik heb dat raadsadvies niet overgenomen. De redenen zijn als volgt.
Er was onvoldoende budget om alle wensen die door de raad waren geformu leerd, binnen de begroting te honoreren. Ik heb prioriteit verleend
op basis van het raadsadvies aan andere initiatieven op het terrein van de
film. Ik denk dan aan filmeducatie, publieksbereik en met name ook de promotie
van de Nederlandse film; dat is heel belangrijk.Over de subsidie van het fonds in de komende periode, 2001-2004, wil ik
het volgende opmerken. De structurele subsidie voor het fonds heb ik verhoogd
met 2 mln. Dat is dan voor filmgenres die naar het oordeel van de Raad voor
cultuur meer aandacht behoeven. Ik vind het belangrijke genres, te weten documentaires,
maatschappelijk maar ook anderszins, animatiefilms en jeugdfilms. Dat zijn
drie categorieën film waarmee Nederland ook in het buitenland een bijzonder
goede reputatie heeft; dat merk je. Ook heb ik dat gedaan voor meerjarige
projectfinanciering. Verder heb ik het fonds toegestaan de activiteiten van
de filmintendant incidenteel te financieren uit de algemene reserve van het
fonds. Hiermede krijgt het fonds in 2001 de beschikking over nog eens 2 mln.,
waarmee de budgetverruiming in 2001 effectief 4 mln. is.Vooruitlopende op de evaluatie van de stimuleringsmaatregel film –
ik heb al gesproken over die onafhankelijke rapportage rond 15 december –
is dit een substantiële verhoging. Uiteraard kan de evaluatie van de
fiscale filmmaatregelen die erbij betrokken moeten worden, gevolgen hebben
voor het beleid en het budget van het fonds. Ik heb ook het filmfonds per
brief van 19 september laten weten dat daarmee rekening moet worden gehouden.
Overigens wil ik er nadrukkelijk bij zeggen dat, vanwege de extra gelden die
er zijn, ook de filmsector erop vooruitgaat. De filmsector gaat er in totaal
ruim 5,5 mln. op vooruit ten opzichte van de structurele subsidies in 1999.
Wanneer je de subsidies voor Las Palmas mee zou tellen, is het 9,5 mln., maar
het is de vraag of je dat zo kunt optellen.Het Handtheater – mevrouw Belinfante vroeg daar met name naar –
was door de raad negatief beoordeeld. Ik heb een uitvoerig pleidooi ontvangen
van collega Vliegenthart, alsmede in het kabinet, maar ik heb daarbij gezegd
dat ik dit niet kan betalen, omdat het cultuurgeld betreft. Uiteindelijk hebben
we een oplossing gevonden waarbij het zowel met geld vanuit VWS, als met geld
vanuit OCW betaald kan worden. Daarmee kan dit unieke theater – er zijn
niet zoveel doventheaters – behouden blijven. Ik vind het positief dat
VWS bereid is het Handtheater de komende vier jaar te ondersteunen. Met de
OCW-subsidie is er de mogelijkheid van professionele ontwikkeling. Ik merkte
al op, dat de laatste voorstelling van het Handtheater in de pers zeer goede
kritieken heeft gekregen. Het zou in het kader van de Cultuurnota een goede
waardering kunnen krijgen. In de komende cultuurnotaperiode zou nagegaan kunnen
worden of een volledige subsidiëring uit het theaterbudget op haar plaats
is, ervan uitgaande dat de artistieke ontwikkeling doorzet. Dat is iets om
over vier jaar mee bezig te zijn. Het idee om de eventuele vrijkomende middelen
in te zetten voor doventolken bij het normale theater, vind ik sympathiek.
Ik weet niet of het realiseerbaar is en kan op dit punt dan ook geen toezeggingen
doen. De mogelijkheid is in ieder geval het onderzoeken waard.Voorzitter! Over het Holland Festival heb ik kort al iets gezegd en ik
voeg daar nog het volgende aan toe. Je doet het wel of je doet het niet, zeiden
de heren Nicolaï en Dittrich. Zij vroegen: kan de staatssecretaris zijn
standpunt duidelijk maken? In het algemeen heb ik de wil en de bereidheid
om het Holland Festival in de komende cultuurnotaperiode te ondersteunen.
Ik vind ook, dat een land trots zou moeten zijn op zo'n festival.Dit neemt niet weg, dat er kritiek is op het beleidsplan van het Holland
Festival. Dat wordt daarom in de gelegenheid gesteld spoedig met een aangepast
beleidsplan te komen. Dat komt overeen met het raadsadvies. Bekend is op hoeveel
geld het Holland Festival in 2001 kan rekenen. Daarnaast kan het in dat jaar
met goede plannen een beroep doen op de HGIS-gelden. Voor de latere jaren
geldt: hoe eerder het Holland Festival met een nieuw plan komt hoe eerder
de besluitvorming kan plaatsvinden over de periode 2002-2004. Daarmee hoeft
geen onduidelijkheid te ontstaan over de continuïteit en de hoogte van
het budget voor het Holland Festival in de komende jaren. Als er een goed
plan is, beoordeel ik dat met een positieve grondhouding. Als u het nog duidelijker
wilt horen: ik hoop dat het plan dusdanig goed is, dat we de sterke variant
kunnen nemen. Ik voel niets voor het scenario waarmee er niets zou overblijven.
Laten wij het beleidsplan afwachten en nagaan wat wij op grond daarvan kunnen
doen.Voorzitter! De heer Dittrich vroeg mij: wilt u de subsidie voor de stichting
Schrijven heroverwegen? Ik ben het met de raad eens, dat de stichting Schrijven
kritischer moet kijken naar de mogelijkheid van het inruilen van bestaande
activiteiten voor nieuwe. De activiteiten lenen zich ook goed voor sponsoring.
Er is begrip voor de noodzaak van ruimte voor het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden.
Voor dat doel is de subsidie ook opgehoogd. Ik ben niet bereid de subsidie
voor de stichting Schrijven te heroverwegen.Mevrouw Halsema vroeg: wat vindt u van Warner en consorten? Worden dat
gezelschap niet te karig bedeeld? Met betrekking tot het gezelschap Warner
en consorten heb ik het raadsadvies gevolgd. De raad adviseerde in eerste
instantie: geen geld voor Warner en consorten, maar mocht u extra middelen
hebben dan graag. Men sprak over twee ton. Ik heb gezegd: die geef ik. Het
gezelschap Warner en consorten maakt daarnaast nog gebruik van de 30%-operatie.
Daarmee komen ze uit op ƒ 260.000. Meer zit er gewoon niet in.Waarom is het budget voor het Theater van het Oosten gekort? Die vraag
is met name door mevrouw Visser-van Doorn gesteld. De raad hoopt dat dit theater
met de nieuw aangetreden leiding een nieuwe ontwikkeling zal doormaken. Het
geadviseerde bedrag maakt een start van het nieuwe gezelschap op gepast niveau
mogelijk. Ik heb de afspraak gemaakt, dat na twee jaar de situatie van het
theater opnieuw zal worden bezien. Misschien wordt een tussentijdse beoordeling
door de raad gevraagd en op grond daarvan kan het perspectief beter zijn.
Deze procedure lijkt mij een nette.Mevrouw Halsema vroeg of de subsidie aan STOA niet aan de karige kant
was. Ik heb de subsidie conform het raadsadvies gehandhaafd op 1,1 mln. Het
takenpakket van de STOA is hetzelfde gebleven. Met de raad zie ik geen reden
voor uitbreiding van de organisatie. De cultuurnotasubsidie is meerjarig,
te weten voor die vier jaar en is bestemd voor de basisorganisatie.
De STOA kan ook een beroep doen op incidentele subsidies voor projecten uit
het budget subsidies mediabeleid, de rente op de omroepreserve. Ik moet wel
woekeren met het beschikbare budget voor incidentele subsidies in het mediabeleid,
maar ik ben bereid om vooraf afspraken te maken met de STOA tot een bedrag
van 0,5 mln. in 2001. Daar moeten wel projecten tegenover staan, zodat ik
een titel heb voor uitgaven uit de subsidies mediabeleid. Het komt dus niet
uit het cultuurnotabudget.Er zijn vragen gesteld over de fondsen en bibliotheken. Waarom is er niet
meer gegaan naar de letterenfondsen en met name het NBLC. Toen ik bezig was
met de beoordeling voor de 40 mln.-brief, was de nood bij de individuele gezelschappen
groter dan bij deze fondsen. Het extra geld is daarom niet naar de fondsen
gegaan. Wat het NBLC betreft, moet sprake zijn van een misverstand. Het krijgt
namelijk 1 mln. extra, maar de raad heeft geadviseerd 2 mln. extra te geven.
Dit verschil betreft voornamelijk ICT. Ik zeg toe dat bij ik de verdere ontwikkeling
van mijn e-culture programma zal bekijken hoe daarmee kan worden omgegaan.
Ik vind een offensief op dat punt zeer belangrijk. Er is ook enige steun,
in ieder geval bij de Najaarsnota, voor de motie-De Graaf. Als er e-culture
gelden beschikbaar komen, is dit een goede kandidaat, want er liggen beleidsklare
plannen voor.De RPF/GPV-fractie vroeg in verband met de blindenbibliotheken naar de
identiteitskwestie en de loketfunctie. Ik zeg toe dat bij de reorganisatie
hiermee rekening zal worden gehouden. De Federatie van blindenbibliotheken
krijgt de productie en reproductie van materialen te verzorgen. Ik ga ervan
uit dat de identiteitsgebonden instellingen alle een loketfunctie krijgen.De heer Van Bommel heeft gevraagd of de CKV-bonnen langer geldig kunnen
blijven. Het slagen van de CKV-bonnen heeft de volle aandacht van collega
Adelmund en mij. Wij laten een grootschalig vervolgonderzoek CKV uitvoeren
door de universiteit van Utrecht, samen met het SCO-Kohnstamm instituut. De
CKV-bonnen hebben een looptijd van precies een jaar: van 15 november tot 15
november. Wij hebben voor die periode gekozen om redenen van administratieve
uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid. Er is van tevoren behoorlijk op gestudeerd.
Deskundigen hebben mij geadviseerd dat je een nieuw instrument niet direct
een erg lange looptijd moet geven. Om dezelfde reden van technisch-administratieve
beheersing moet je ook niet plotseling de geldigheidsduur gaan verlengen.
Wel kijken wij natuurlijk naar mogelijkheden om verbeteringen aan te brengen.
De geldigheidsduur heeft daarbij zeker onze aandacht. Vooralsnog is er echter
geen geld over op dit punt. De definitieve cijfers kennen wij pas in het voorjaar,
omdat instellingen traag inwisselen bij de vouchercentrale.Vervolgens kom ik te spreken over de Federatie van kunstenaarsverenigingen.
De raad heeft uitgesproken dat de activiteiten van deze federatie de zuivere
belangenbehartiging overstijgen, vooral op het punt van de informatieverstrekking.
Zij is belangrijk voor een grotere groep dan alleen de aangesloten leden.
Misschien is de federatie wel de enige die volgt wat er in Brussel gebeurt.
De keerzijde van de medaille is, dat de raad vaststelt dat de signalen van
de federatie een zekere plichtmatigheid en voorspelbaarheid krijgen. De raad
is van mening dat de informatiefunctie van de federatie de enige is die het
belanghebbende karakter overstijgt. Eigenlijk zegt de raad dat alleen de informatiefunctie
behouden moet worden. Op grond daarvan heb ik besloten het advies van de raad
over te nemen om de subsidie terug te brengen. Ik moet er wel eerlijk bij
zeggen dat dit minder een kwaliteitsoordeel betreft, hoewel ik de voorspelbaarheid
en de plichtmatigheid wel duidelijk zie als negatieve aspecten. Ik zie evenwel
in dat er ook een politieke afweging te maken is binnen het huidige budget.
Ik zie in ieder geval geen juridische of bestuurlijke gronden om mij daar
tot het laatst toe tegen te verzetten. Dat is een afweging die gemaakt kan
worden, maar daar moeten wij met z'n allen dan wel de ruimte voor hebben.
Het zou dus kunnen, als wij het met z'n allen zouden willen.Voorzitter! Ik heb in het voorgaand betoog een heleboel individuele instellingen
besproken. Ik heb aangegeven dat ik ten aanzien van instellingen met een duidelijk
negatief advies, geen ruimte zie, op hier en daar een uitzondering na. Als
er nog wat geld over is en er nog enkele heroverwegingen gemaakt zouden kunnen
worden, zul je daarvoor wel eerst spelregels moeten hanteren. Als je ergens
iets meer bij wilt doen, zul je moeten bouwen op een krachtig advies. Daarnaast
zul je dan moeten bepalen of je dat uit de beperkte ruimte doet of dat je
ergens anders middelen vandaan haalt. Ik zeg niet dat ik daar aan toe ben,
want ik heb mijn afweging gemaakt. Ik heb ten aanzien van een aantal instellingen
gekozen voor 30%; als je kiest voor 25% of 35% is dat ook een afweging. Wij
zullen met elkaar moeten bepalen waar die extra ruimte gevonden kan worden.
Wellicht kan dat binnen de beschikbare ruimte. Zo niet, dan moeten wij elders
inschikken. Ik ben er niet voor om een instelling met een negatief advies
van middelen te voorzien en dat te dekken door middelen weg te halen bij instellingen
met een positief advies. Daarmee zouden wij regelrecht ingaan tegen het kwaliteitsoordeel
van de Raad voor cultuur. In deze procedure kunnen wij niet helder genoeg
zijn over onze rol, waarbij het gaat om het bepalen van beleid. Ik zou het
betreuren als in een aantal gevallen het kwaliteitsoordeel van de raad ter
discussie wordt gesteld en dat wij op twee stoelen gaan zitten die niet voor
ons bestemd zijn: enerzijds de stoel van de Raad voor cultuur en anderzijds
de stoel van de rechter. Dat is uit bestuurlijk en juridisch oogpunt niet
gewenst. Ik kan daar dan ook niet mee akkoord gaan. Mij lijkt een second opinion
niet nodig en ook juridisch niet houdbaar. Wel zie ik ruimte voor het stellen
van nieuwe beleidsvragen aan de Raad voor cultuur. Dat betekent dat voor individuele
instellingen bekeken wordt wat kan gebeuren. Er is geen enkele reden waarom
dat niet snel zou kunnen. Het lijkt mij, na goed naar de woordvoerders in
dit debat te hebben geluisterd, ook zinvol om enkele nadere financiële
overwegingen te maken bij de door de Raad voor cultuur positief beadviseerde
instellingen. Ik wil deze termijn hierbij afsluiten in de wetenschap dat wij
nog niet onze integrale afweging gemaakt hebben. Daar kunnen wij de laatste
termijn voor gebruiken. Ik hoop echter wel dat de discussie tot nu toe veel
van de principes en uitgangspunten in deze laatste afwegingen
duidelijker heeft gemaakt.De vergadering wordt van 19.24 uur tot 20.50 uur geschorst.Tweede termijn van de zijde van de commissieMevrouwBelinfante(PvdA)Voorzitter! Wij hebben een gedeelde eerste termijn achter ons, waarin
de staatssecretaris naar de mening van de PvdA een aantal belangwekkende toezeggingen
heeft gedaan. Om te beginnen heeft hij aangegeven dat het tijdpad om van 0,7%
naar 1% van de cultuurbegroting te komen, geen tien jaar hoeft te duren. Mogelijkerwijs
komt dat al in twee of drie jaar tot stand. De staatssecretaris heeft toegezegd
dat hij daarvoor een plan zal opstellen. Verder heeft hij toegezegd dat in
de Voorjaarsnota voor 2001 het meerjarig perspectief zal worden geschetst
en dat hij met werkgevers en werknemers in bredere zin over de arbeidsvoorwaarden
in de kunstensector zal spreken. Zoals gezegd, gaat het daarbij niet alleen
om de CAO's, maar ook over alle andere onderwerpen die ik eerder heb genoemd.De staatssecretaris heeft voorts aangegeven dat naast de prioriteiten
die in de Voorjaarsnota zijn vermeld, behalve de door de Raad voor cultuur
genoemde e-culture – en dan voor meer dan alleen digitalisering van
collectie – knelpunten aan de orde zullen komen zoals het cultureel
erfgoed, de uitvoering van Valetta en geld voor monumentenzorg, Cultuur en
School en vermaatschappelijking van cultuur.Voor de Partij van de Arbeid zijn dit buitengewoon belangrijke toezeggingen.
Dit is voor ons een buitengewoon belangrijk moment. Wij zullen het niet alleen
bij dit ogenblik laten. Binnen de fractie en binnen de partij zullen wij nader
ingaan op de vraag rond de 1%, evenals op een andere toezegging van de staatssecretaris,
namelijk dat regionaal zodanig met cultuur zal worden omgegaan dat de activiteiten
die daar worden ontplooid, in de regio's goed tot hun recht kunnen komen.
Uiteraard zal de regie over dit alles samen met de rijksoverheid worden gevoerd.Voorzitter! U heeft gevraagd of ik niet te lang wil spreken, maar ik wil
de staatssecretaris toch nog een paar dingen vragen om zeker te weten dat
ik het goed heb begrepen.Het Djazzex-effect kan tenietgedaan worden door een voorlopige voorziening.
Deze moet door de instelling zelf bij de rechter worden aangevraagd, maar
moet door het departement worden betaald. Is dat zo?De exploitatie van Huis Doorn heeft niet alleen de aandacht van de staatssecretaris,
hij zal ook samen met VROM en particulieren bezien of het ensemble van in-
en exterieur behouden kan worden. Heeft de staatssecretaris toegezegd voor
het BEWTH een buitengewoon soepele overgangsregeling tot stand te willen brengen?
Is hij van oordeel dat atelier Delphine tot de instellingen behoort die door
een positieve beoordeling van de raad mogelijkerwijs verder gebracht kunnen
worden? Is hij van oordeel dat de reisopera nader aandacht behoeft? Wordt
het Holland Festival zeer positief benaderd, zodra er een nieuw plan ligt?
Er wordt geprobeerd om voor AIDA bij collega Van Boxtel tot een structurele
bijdrage te komen, waarbij de staatssecretaris in de tussentijd een eenmalige
bijdrage geeft. Kinderen en Poëzie is een onmisbare schakel in het onderwijs.
Is de Federatie van kunstenaarsverenigingen ook voor de staatssecretaris van
belang, waarbij het raadsoordeel niet alleen een kwalitatief oordeel is? Op
basis hiervan wil ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een aantal instellingen onvoldoende uitzicht heeft om
alle activiteiten te verrichten;overwegende, dat de culturele infrastructuur in bepaalde delen van het
land versterking behoeft;overwegende, dat instellingen waar mogelijk voort kunnen bouwen op het
positieve advies van de Raad voor cultuur;verzoekt de regering in de Cultuurnota 2001-2004: het Nationale Toneel,
Noorderlicht, de Nationale Reisopera, de Federatie kunstenaarsverenigingen,
Orkater, Cinemien, AIDA, Kinderen en Poëzie en de Rotterdamse Dansgroep
(voor één jaar) van een ruimer budget te voorzien,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Belinfante. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4 (27432).De heerNicolaï(VVD)Heeft mevrouw Belinfante het over voortbouwen op een positief raadsadvies?MevrouwBelinfante(PvdA)Waar mogelijk.De heerNicolaï(VVD)En waar niet mogelijk niet?MevrouwBelinfante(PvdA)Waar niet mogelijk niet, want voor de federatie ligt dit er niet, maar
daarbij gaat het ook niet om het kwaliteitsadvies.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter! Ik ben gewend de vraag te krijgen: waar is de dekking? Ik
lees in deze motie helemaal niets over een dekking. Ik vind dat op zichzelf
niet zo'n probleem, want ik heb zelf betoogd dat dit land inkomstenmeevallers
heeft die heel goed besteed kunnen worden aan kunst en cultuur. Als de dekking
daar wordt gezocht, kan mevrouw Belinfante met mij goed zaken doen.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik denk het wel.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wilt u hiervoor geld vrijmaken uit de algemene middelen?MevrouwBelinfante(PvdA)Ik leg de regering de mogelijkheid voor om ...MevrouwHalsema(GroenLinks)Er staan helemaal geen mogelijkheden in. U zegt: van een ruimer budget
te voorzien. Als de regering dat niet doet, zou de regering een groot probleem
hebben, als ik deze motie lees.MevrouwBelinfante(PvdA)Verzoekt de regering. Misschien kan zij het wel, misschien kan zij het
niet. Laten wij het antwoord van de staatssecretaris daarop afwachten.MevrouwHalsema(GroenLinks)Pardon? Hoor ik hier iemand haar eigen motie relativeren, voordat deze
door de staatssecretaris van een reactie is voorzien?MevrouwBelinfante(PvdA)Ik dacht het niet.MevrouwHalsema(GroenLinks)U eist hiervoor geld, waarbij de dekking volstrekt onduidelijk is, maar
dat is een ander probleem. Het is onduidelijk of deze uit de cultuurbegroting
moet komen of uit de algemene middelen. Tegelijkertijd zegt u dat wij wel
zien, als de regering deze niet wil uitvoeren.MevrouwBelinfante(PvdA)Dat zeg ik helemaal niet. Ik zeg dat ik de regering verzoek om te kijken
naar een ruimer budget. Er is geen kwestie van dat het uit de algemene middelen
moet gaan. Wij spreken hier over de Cultuurnota en de cultuurbegroting en
niet over iets anders.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dan wil ik wel even duidelijkheid, want dat is bepalend voor de vraag
of ik deze motie zal steunen. Moeten er gelden uit de cultuurbegroting komen,
zodat zij van positief geadviseerde instellingen af gaan? Dat zegt u nu.MevrouwBelinfante(PvdA)Dacht u dat ik dat zou doen?MevrouwHalsema(GroenLinks)Maar als u dat niet doet, waar komt het geld dan vandaan? U zegt dat het
niet uit de algemene middelen komt.MevrouwBelinfante(PvdA)Misschien hebt u niet goed opgelet, maar wij hebben het net gehad over
de groei naar 1%.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dan komt het uit de algemene middelen.MevrouwBelinfante(PvdA)Maar uiteindelijk wel in het cultuurbudget.MevrouwHalsema(GroenLinks)Daar moet het dan in terechtkomen. Hoe overbrugt u dan de periode tot
1 september wanneer de gelden voor de Voorjaarsnota beschikbaar komen?MevrouwBelinfante(PvdA)Zoals gezegd. Laten wij afwachten.MevrouwHalsema(GroenLinks)Nog even voor de duidelijkheid. Ik word hier heel kriebelig van. Je dient
een motie in of je dient geen motie in. De tekst van de motie is uitermate
helder. De regering wordt verzocht om die en die instellingen van een ruimer
budget te voorzien. Als deze motie niet wordt uitgevoerd, dan lijkt mij dat
wij een regeringscrisis kunnen krijgen of in ieder geval een probleem met
deze staatssecretaris. Of u moet uw eigen motie niet serieus nemen.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik heb nog nooit iets gedaan wat ik niet serieus neem. Ik neem aan dat
ik dat ook nu niet doe.De voorzitter:Ik krijg de indruk dat hiermee dit punt tussen mevrouw Halsema en mevrouw
Belinfante gewisseld is.De heerDittrich(D66)Het is mij er ook niet duidelijker op geworden. Ik ken de motie verder
niet. Ik hoor haar net, nu zij is voorgelezen. Ik vind toch dat mevrouw Belinfante
ons duidelijk moet maken hoe zij denkt dit te kunnen financieren. Als zij
zegt "verzoekt de regering van een ruimer budget te voorzien", dan moet zij
toch aangeven waar dat geld uit moet komen. Zij wijst dan op de 1%-plannen
van de PvdA-fractie die ergens in het voorjaar wellicht een beetje zullen
worden gerealiseerd, maar dat is dan erg mager. Ik krijg dus graag wat meer
uitleg.MevrouwBelinfante(PvdA)Van de 40 mln. is nog 1,3 mln. over. Dat weten wij allemaal. Daar haal
je dit niet mee, maar dat is een goed begin. Wij hebben allemaal gesproken
over geld dat er in basis niet is. Daarin ben ik absoluut niet de enige. Wat
dat betreft zijn wij hier allemaal bezig met het potverteren van niet toegedeeld
geld en daarin ben ik niet anders.De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Dit is een uiterst verbazende en bevreemdende actie. Ik zal
er straks in mijn eigen woorden wat opmerkingen over maken en de vragen stellen
die ik net bij interruptie niet meer kon stellen. Ik heb gelukkig nog ruim
spreektijd en die zal ik hier ook wel voor gebruiken.Voorzitter! Ik begin met mijn eigen betoog en dan kom ik vanzelf weer
terug op dit plan van mevrouw Belinfante. Ik dank de staatssecretaris gemeend
voor de vele antwoorden op de vele vragen die zijn gesteld en de zorgvuldigheid
waarmee die beantwoording heeft plaatsgevonden. Dat neemt niet weg dat er
nog een aantal punten is waar niet of niet duidelijk genoeg antwoord op gegeven
is. Die zal ik kort aanstippen en daarmee zal ik ook een enkel punt nog wat
aanscherpen. Om te beginnen is dat de adviesaanvraag. Vindt de staatssecretaris
terugkijkend ook niet dat hij een bijna onuitvoerbare opdracht heeft gegeven
aan de Raad voor cultuur, vanwege de tijd, het geld en de onduidelijkheid?
Ik heb nog een concrete vraag gesteld over de 3%-strafkorting die wij hebben
afgewezen. Daarvoor kwam de 2%-plus in de plaats, maar die is volgens mij
ook mislukt. Daar heeft de staatssecretaris nog niet op gereageerd.Naar aanleiding van de belangrijke discussie over versnippering heeft
de staatssecretaris een paar dingen gezegd die mij niet overtuigen, althans
als het gaat om de bezwaren daarvan. Ik noem dan met name, omdat de staatssecretaris
daar niet op is ingegaan, de wisselwerking met het publiek waar de staatssecretaris
zo aan hecht. Daarbij moet je ook oppassen voor versnippering. Wat betreft
de bestuurlijke kant van versnippering vraag ik mij af of ik het goed heb
begrepen dat de staatssecretaris welwillend staat tegenover het idee dat je
juist daar kritisch naar moet gaan kijken bij de evaluatie. Kunnen wij het
systeem niet opschonen en op een andere manier organiseren, waardoor het wat
minder bureaucratisch uitwerkt en minder verzandt?Daarmee praten wij over de cultuurnotasystematiek. Daar heb ik ook een
enkele opmerking over. De rol van de andere overheden komt er allemaal in
terug, maar zo komt alles terug. Ik had ook gevraagd hoe het kan dat er nu
zoveel dingen niet goed zijn gegaan en waarom die cultuurprofielen niet zijn
meegenomen. Daar heb ik geen duidelijk antwoord op gekregen. Ik heb ook gevraagd
of de staatssecretaris zelf ook vindt dat het evalueren van het gevoerde beleid
van de instellingen afzonderlijk en zeker van de sector als geheel
tekort is geschoten in de procedure. Ik neem er goede nota van dat de gedachte
van de gele kaart positief wordt meegenomen in de evaluatie. Ik heb nog geen
precies antwoord gehoord op de vraag hoeveel geld er buiten de Raad voor cultuur
en de Tweede Kamer om wordt besteed. Het wordt natuurlijk wel democratisch
gedekt, omdat wij hier akkoord gaan met begrotingen of plannen, maar dat is
iets anders dan dat wij de besteding ervan hebben gezien. Welk deel hebben
wij niet gezien en heeft ook de Raad voor cultuur niet gezien?Ondanks de discussie heb ik ten aanzien van de commissie muziek nog steeds
niet precies gehoord of het opheffingsuitgangspunt echt wordt losgelaten.
De VVD-fractie hecht daar zeer aan. Ik hoop dat de staatssecretaris dit nu
ook toezegt. Ik heb hem dat nog niet horen doen.Wat de post kunstvakonderwijs betreft, heeft de staatssecretaris eigenlijk
geen antwoord gegeven op de kernvraag waarop hij de consequenties baseert
die hij trekt ten aanzien van die opleiding, als hij erkent dat het advies
van de Raad voor cultuur die grond niet geeft, zoals de raad ook zelf stelt.
Wij vinden dat, zoals gezegd, zeer ongelukkig.Voorzitter! In het algemeen merk ik op dat de staatssecretaris eigenlijk
niet is ingegaan op het algemene beeld dat hem hier in de Kamer van vele kanten,
dus niet alleen door mij, is voorgehouden. Dat vind ik jammer, niet om de
staatssecretaris aan te vallen, want daar zitten wij hier niet voor, maar
wel vanwege het beleid. Ik heb ook geen antwoord gehoord op mijn vraag hoe
het toch zou komen dat er zoveel meer gedoe en gedonder is dan vorige keren,
terwijl er juist zoveel meer geld te verdelen is.Voorzitter! Ik kom dan nu op de heroverweging van instellingen. In verband
met de tijd zal ook ik die niet allemaal langslopen. Ik wijs erop dat wij
schriftelijk als VVD alle instellingen die ik daarnet heb genoemd plus nog
een heel aantal andere, hebben voorgelegd en daarop verschillende vormen van
antwoorden hebben gekregen. Om die herhaling te voorkomen, noem ik drie voorbeelden
van gevallen waarin de beantwoording voor mijn fractie niet bevredigend en
overtuigend was.Over De Appel werd gezegd, dat het in vorige adviezen ook al zo was en
dat wij er dus niet zomaar vanaf kunnen stappen. Maar dat waren wel rondes,
waarin niet 100 mln. extra te verdelen was. Ik vind dat er dan ook nu op een
wat andere manier mag worden gekeken.Een ander voorbeeld is de jongregisseursvoorziening. Ik denk dan in de
eerste plaats aan FACT, maar ook Carrousel is genoemd evenals Discordia. Dat
heeft helemaal niks met inhoudelijke gronden te maken. Je kunt ervoor kiezen
dat belangrijk te vinden en vervolgens inhoudelijk kijken wat daarvoor de
beste oplossing zou kunnen zijn. Dat is precies wat wij van de VVD en andere
woordvoerders zeggen.Ik vind dat de staatssecretaris ook geen bevredigend antwoord heeft gegeven
op onze stelling dat het oude gezelschap van de Rotterdamse Dansgroep is beoordeeld
en niet het huidige.Voorzitter! Dit brengt mij op het voorstel dat ik in eerste termijn heb
gedaan over heroverweging van een beperkt aantal gevallen. De staatssecretaris
wil dat niet. Dat heb ik in ieder geval wel begrepen uit alle opmerkingen
die door de staatssecretaris zijn gemaakt. Hij heeft daar volstrekt geen zin
in. Dat mag hij vinden, maar het gaan ons natuurlijk om de argumenten waarom
dat dan niet zou kunnen. Ik moet zeggen, dat ik heb geprobeerd de bezwaren
die er zouden zijn één voor één langs te lopen.
Ik kan alvast verklappen dat ik die op niet één moment overtuigend
duidelijk vind maken waarom het op dit punt zo vreselijk moeilijk zou zijn
en waarom andere dingen die gebeuren niet moeilijk zouden zijn.Ik houd een willekeurige volgorde aan en begin bij het argument financiën.
De staatssecretaris vraagt: hoe moet dat dan? Dat lijkt mij eerlijk gezegd
het kleinste probleem. De staatssecretaris heeft al gezegd, dat hij middelen
heeft voor een overgangsperiode. Wij praten hier over een voorstel tot continuering
met één jaar, dus over een overgangsperiode. Hij heeft bovendien
middelen voor het opvangen van mogelijke gevolgen van mogelijke juridische
procedures. Je zou kunnen zeggen dat die situatie niet veel anders is dan
de situatie waarin de Kamer een uitspraak doet die tijdelijk enige financiële
gevolgen heeft. Ik neem dus aan dat daar voorzieningen voor zijn. Wij hebben
berekend dat het om maximaal 10 mln. zou moeten gaan voor die periode van
1 jaar. Verder wijs ik er wat de financiële bezwaren betreft ook op,
dat bijna alle woordvoerders hebben verwezen naar de Voorjaarsnota, de 1%
en allerlei andere zaken.De staatssecretaris zegt dat de criteria zo onduidelijk zijn. Ik wil hier
niet met een jijbak komen, maar eerlijk gezegd is de staatssecretaris niet
de aangewezen persoon om de Kamer te verwijten dat zij onduidelijkheid over
de criteria heeft gecreëerd. De procedure overziend denk ik dat er een
groot aantal zaken kan worden genoemd waar door hem A is gezegd en B is geschreven,
zonder dat ooit duidelijk is geworden wat nu precies de criteria waren.Voorzitter! Mijn fractie kiest als criterium gezelschappen die langere
tijd voor een meerjarige subsidie in aanmerking komen. Ik heb voor deze gezelschappen
eerder het woord "gerenommeerd" gebruikt. Het was niet de bedoeling om daarmee
aan te geven dat deze gezelschappen een meer prominente plaats zouden innemen
dan andere gezelschappen, omdat ik zeker niet de discussie wil oprakelen over
wie dat nu precies uitmaakt. Ik denk overigens dat die rol aan het publiek
en de pers toekomt. Een ander criterium dat mijn fractie wil hanteren, is
de onduidelijkheid die in het besluitvormingsproces is opgetreden met als
gevolg dat een aantal gezelschappen daar de dupe van is geworden.Mijn overweging bij de keuze voor deze criteria is dat er meer waarde
moet worden gehecht aan kwaliteit en continuïteit. Deze overweging is
voor ons des te belangrijker, omdat – ik herhaal het nog maar eens –
er zoveel meer geld is te verdelen.De staatssecretaris zegt dat hij met deze criteria grote moeite heeft
en haalt om dat uit te leggen te pas en te onpas Thorbecke aan. De naam "Thorbecke"
spreekt ons hierbij zeker aan, niet alleen omdat het Thorbecke is maar ook
omdat het in onze lange traditie past om te pleiten voor terughoudendheid
als er een inhoudelijk oordeel moet worden geveld door de politiek. De nadruk
die de staatssecretaris echter legt op die terughoudendheid, roept bij mij
wel de vraag op in hoeverre hij zich zelf terughoudend heeft opgesteld. Hij
erkende immers zelf dat de ruimte die hij zoekt voor AIDA en Nexus zich maar
moeilijk verhoudt met het vereiste om zich terughoudend op te
stellen als er een inhoudelijk oordeel moet worden geveld.Een ander bezwaar van de staatssecretaris is dat door de Kamer het advies
van de raad zomaar terzijde wordt geschoven, omdat wij om een contra-expertise
vragen. Dat is geen juiste interpretatie, want ik stel nu juist voor om hiervoor
een aparte commissie in het leven te roepen die in verbinding staat met de
Raad voor cultuur. Het uitgangspunt van die commissie is bij die toetsing
natuurlijk wel anders dat het eerdere uitgangspunt van de raad.Voorzitter! De staatssecretaris stelt meer in het algemeen dat heroverwegen
niet mogelijk is. Ik begrijp dat standpunt in het geheel niet, omdat hij zelf
al eerder tot een heroverweging is overgegaan. In interrupties is duidelijk
geworden dat dit bij muziek is gebeurd en dat hij zich niet wil beperken tot
de uitvoering van het advies. Hij stelde immers dat heroverweging tot andere
inhoudelijke conclusies kan leiden dan de Raad voor cultuur heeft getrokken.De staatssecretaris brengt ook een aantal juridische bezwaren naar voren.
Gezien alle juridische procedures die nu al lopen, lijkt mij dat dit voorstel
zijn kleinste probleem zou moeten zijn. Ik zie verder niet in wat het probleem
zou zijn als om een nieuw inhoudelijk oordeel wordt gevraagd dat aansluit
op het advies van de raad.Het wordt mij helemaal vreemd te moede als de staatssecretaris zegt dat
wij zo creatief mogelijk zouden moeten onderzoeken wat wij nu kunnen doen.
Ik citeer hem niet letterlijk, maar ik maakte uit zijn woorden wel op dat
hij een en ander het liefst nog vandaag zou willen regelen. Hij zei zelfs
te hopen dat wij nog in dit debat een politiek akkoord zouden kunnen bereiken.
Ik vind dat een vreemde opstelling die wringt met de zorgvuldige inhoudelijke
besluitvorming die door bijna alle woordvoerders wordt bepleit. Ik stel nu
juist voor om zorgvuldiger en opener een oordeel te laten vellen. Daarbij
is heel belangrijk dat ik niet voorstel om het inhoudelijk oordeel bij de
Kamer te leggen, maar bij deskundigen.Voorzitter! Op dit punt is door een aantal leden een motie voorbereid.
Ik verkeer op dit moment echter enigszins in verwarring. Deze motie is namelijk
na het nodige overleg door de heer Dittrich, mevrouw Belinfante en mij opgesteld.
Ik merk tegen mevrouw Halsema maar op dat het iedereen vrijstaat om zich alsnog
bij deze motie aan te sluiten. Uit de opmerkingen van mevrouw Belinfante en
haar "verrassingsmotie" denk ik nu echter te moeten opmaken dat ik maar beter
haar naam onder die motie kan schrappen.De voorzitter:Ik zie dat mevrouw Belinfante knikt. Ik leid daar uit af dat zij het met
u eens is en dat u deze motie niet namens haar kan indienen.De heerNicolaï(VVD)Ik zal dan nu mijn motie indienen die nu nog slechts is meeondertekend
door de heer Dittrich.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in de Cultuurnota 2001-2004 reeds gesubsidieerde gerenommeerde
instellingen worden gekort of opgeheven waarbij sprake is van onduidelijkheid
in de besluitvorming;verzoekt de regering voor de zomer 2001 een heroverweging te laten plaatsvinden
op een wijze als bij muziek plaatsvindt, met als uitgangspunt het belang van
kwaliteit en continuïteit voor de volgende instellingen: Holland Festival,
Huis Doorn, Toneelgroep De Appel, "formule jonge regisseurs" (FACT; Carrousel,
Discordia), Summer University/Essay International, de Rotterdamse Dansgroep,
BEWTH, Gebroeders Flint, Nationale Reisopera, Orkater, Het Nationale Toneel,
Theater Instituut Nederland, de Stichting Schrijven;verzoekt de regering tevens de huidige subsidie voor deze instellingen
een jaar te verlengen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Nicolaï en Dittrich. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (27432).De heerNicolaï(VVD)Voorzitter! Het is interessant na te gaan wat de verschillen zijn tussen
de motie waar mevrouw Belinfante opeens mee kwam en mijn motie. Dat zullen
wij ook zeker doen. Een heel groot verschil – en daar heb ik grote moeite
mee – is dat ik de motie van mevrouw Belinfante zo moet begrijpen dat
beoogd wordt een selectie te maken waarover een eindoordeel wordt gegeven,
waarbij in sommige gevallen er wel degelijk strijd is met het advies van de
Raad voor cultuur. Dit lijkt mij een motie die met een flinke stap de grens
overgaat van het Thorbeckeprincipe volgens hetwelk wij niet willen treden
in een inhoudelijke beoordeling. Ik ben bang dat ik dat een verkeerde motie
ga vinden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik zie alleen maar een verschil in de lijstjes. Hoe je het ook wendt of
keert, u geeft ook het signaal af dat u een aantal instellingen de moeite
van het heroverwegen waard vindt en de andere niet. U schendt dus het Thorbeckeprincipe.
Er is slechts een verschil in de lijstjes, waarbij mevrouw Belinfante het
niet meer aandurft, ook negatief geadviseerde instellingen op te nemen.De heerNicolaï(VVD)Wat het laatste betreft, maakt mevrouw Belinfante die stap juist wel door
ook negatief geadviseerde instellingen in haar lijstje op te nemen. Juist
daarom denk ik dat ik dat een heel verkeerde motie ga vinden en dat ik het
een verkeerd signaal vind als de Kamer zover gaat dat inhoudelijke keuzes
worden gemaakt. Daar zou de VVD juist niet mee akkoord willen gaan.MevrouwHalsema(GroenLinks)Kunt u mij uitleggen welke negatieve adviezen mevrouw Belinfante in haar
lijstje opneemt?De heerNicolaï(VVD)Ik heb het gehoord en nog niet eens gezien. Zo verrassend was het allemaal.
Ik heb onder andere de naam de Rotterdamse Dansgroep gehoord.MevrouwHalsema(GroenLinks)Volgens mij gaat het om AIDA en Kinderen en Poëzie. Die zijn niet
opgevoerd, nadat toezeggingen aan de Kamer zijn gedaan dat er geld voor komt.De heerNicolaï(VVD)Het gaat om meer instellingen dan AIDA en de Rotterdamse Dansgroep waaromtrent
in strijd met het advies gezegd wordt: doe het toch maar. Verder maak ik bezwaar
tegen de suggestie die mevrouw Halsema nu weer wekt dat met onze motie het
Thorbeckeprincipe wordt geschonden. Dat is niet juist. Wij zoeken de ruimte
die er nog is en die is wat ons betreft het inhoudelijk heroverwegen van gevallen
die wij zo zorgvuldig en gewetensvol mogelijk hebben uitgezocht. Natuurlijk
vinden wij elk geval dat niet meegenomen wordt ook weer jammer, maar zo kunnen
wij nog een hele tijd bezig blijven. Ik wil ook nog zeggen dat wij als Kamer
al heel wat hebben gedaan. Wij hebben die 40 mln. geregeld om dingen te doen
die de staatssecretaris in onze ogen had laten liggen. Wij hebben de laatste
ruimte gezocht. Wij treden niet in een inhoudelijk oordeel. De deskundigen
moeten het uiteindelijke oordeel geven.De heerVan Bommel(SP)Ik vind de motie van de heer Nicolaï op zichzelf sympathiek. Ik wil
graag weten wat de financiële consequenties zijn van uitvoering van deze
motie.De heerNicolaï(VVD)Ik heb dat al gezegd, maar ik wil het graag herhalen. Het gaat om maximaal
10 mln. voor een periode van een jaar. Daar kan de ruimte gevonden worden
voor de overgangsvoorzieningen in de overgangsperiode waarover de staatssecretaris
het al had.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Mevrouw de voorzitter! Ik dacht in het weekend dat de coalitiepartners
het ontzettend eens waren, maar dat blijkt niet zo te zijn.De fractie van het CDA vindt dat er bij de Najaarsnota incidenteel 25
mln. bij moet. Dan doe je vandaag zaken, los je vandaag de problemen op en
komt er een einde aan de onzekerheid voor de sector. Bij de Voorjaarsnota
kijk je dan weer naar de lange termijn.Allereerst dient het resterende deel van het wensenlijstje van de Raad
voor cultuur te worden gerealiseerd. Dat kost zo'n 15 mln. tot 20 mln. Op
dat punt zijn wij zeer content, dat de staatssecretaris daaraan als er extra
geld is prioriteit toekent. Wat de fractie van het CDA betreft, is dat geld
er dan.Concreet willen wij drie onderdelen extra markeren, uitgewerkt in twee
moties. Voor de orkesten kan goed 1,8 mln. worden uitgetrokken, zonder een
integrale afweging door de Commissie muziek voor de toekomst te frustreren.
Voor de fondsen en de bibliotheken kan 12,2 mln. worden uitgetrokken. Verder
verdienen de regio, de amateurs en de vrijwilligers invulling.De eerste motie luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de Raad voor cultuur een wensbegroting heeft gepresenteerd
in geval er extra financiering voorhanden zou zijn;overwegende, dat voor wat betreft het onderdeel "orkesten" een commissie
muziek pas volgend jaar met een advies komt, waardoor deze orkesten (het Orkest
van het Oosten, het Rotterdams Philharmonisch, het Residentie Orkest en het
Limburgs Symphonie Orkest) het komende jaar worden beperkt in hun mogelijkheden;spreekt uit dat in afwachting van het advies van de commissie muziek het
onderdeel "orkesten" van de wensbegroting bij de Najaarsnota voor het komende
jaar gehonoreerd dient te worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Visser-van Doorn. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (27432).MevrouwVisser-van Doorn(CDA)De volgende motie luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de Raad voor cultuur een wensbegroting heeft gepresenteerd
in geval er extra financiering voorhanden zou zijn;overwegende, dat voor wat betreft de onderdelen "fondsen" en "bibliotheken"
de desbetreffende organisaties (Fonds voor de Podiumkunsten, Fonds voor de
Letteren, Nederlands Literair Productie- en Vertalingsfonds, het Nederlands
Fonds voor de Film en de NLBC Vereniging voor Openbare Bibliotheken) door
het uitblijven van extra financiering beperkt zijn in hun mogelijkheden;spreekt uit dat de onderdelen "fondsen" en "bibliotheken" van de wensbegroting
bij de Najaarsnota gehonoreerd dienen te worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Visser-van Doorn. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (27432).MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Naast realisering van de wensbegroting trekken wij zo'n 5 mln. uit voor
enerzijds de regio, amateurs en vrijwilligers, 4,7 mln. en anderzijds de positie
en ondersteuning van de kunstenaars via de Federatie van Kunstenaarsverenigingen,
0,3 mln. Het CDA vindt dat een bereikbare regionale culturele infrastructuur
van groot belang is, maar nu onvoldoende aandacht krijgt. De staatssecretaris
zegt daar zelf over, dat regioprofielen soms een secundaire rol hebben kunnen
spelen. Daarbij zien wij de ongewenste situatie, dat een aantal goede gezelschappen
nu als het ware bungelt. De kunstenaars zelf moeten naar ons oordeel kunnen
terugvallen op een sterke federatie als platform en beleidsbeïnvloeder.
Ik heb daar twee moties over.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat:- in de Cultuurnota groot belang wordt gehecht aan het nog beter
maken van goede gezelschappen, aan de regio en aan amateurs en vrijwilligers;- desondanks Toneelgroep De Appel, de Rotterdamse Dansgroep, Fotografie
Noorderlicht in Groningen. Toneelgroep Oostpool, Unisono, Huis Doorn en het
Belcanto Festival geen structurele zekerheid krijgen;overwegende, dat:- de verdeling van het totale cultuurnotabudget voor instellingen
vooral ten goede komt aan de Randstad;- de regionale culturele infrastructuur sterk vervlochten is met en van
invloed is op het culturele leven in de regio;- ook voor het publiek een bereikbare culturele infrastructuur van groot
belang is;spreekt uit dat de subsidieaanvragen van genoemde gezelschappen bij de
Najaarsnota gehonoreerd dienen te worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Visser-van Doorn. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (27432).MevrouwVisser-van Doorn(CDA)De volgende motie luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat in de Cultuurnota gekozen wordt voor het enkel subsidiëren
van de informatievoorziening van de Federatie van kunstenaarsverenigingen;overwegende, dat de informatievoorziening niet los te koppelen is van
de platformfunctie en beleidsbeïnvloeding van de federatie;spreekt uit dat de gehele subsidieaanvraag van de Federatie van kunstenaarsverenigingen
bij de Najaarsnota gehonoreerd dient te worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Visser-van Doorn. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (27432).MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Voorzitter! Inmiddels is kamerbreed geconstateerd dat de cultuurnotaprocedure
niet meer van deze tijd is. Een nieuwe opzet vinden wij bijna allemaal wenselijk.
Wat het CDA betreft, is het goed om bij het evaluatiedebat het komende voorjaar
de discussie mede te kunnen voeren onder voorlegging van een aantal varianten.
Wij willen het kabinet daartoe graag per motie uitnodigen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de cultuurnotaprocedure aan bestuurlijke slijtage onderhevig
is;overwegende, dat:- komend voorjaar de gevolgde procedure geëvalueerd wordt;- een cultuurnotaprocedure gestoeld op een langetermijnperspectief met
tussentijdse evaluaties en bijstellingen al een door de Kamer breed gedeelde
mogelijke opzet is;verzoekt de regering de Kamer voorafgaand aan de evaluatie van de cultuurnotaprocedure
een aantal mogelijke alternatieve varianten voor te leggen voor die procedure,
vanuit het uitgangspunt "langetermijnperspectief met tussentijdse evaluaties
en bijstellingsmogelijkheden",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Visser-van Doorn. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (27432).MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ten aanzien van de boegbeelden blijven wij het vreemd vinden dat de criteria
daarvoor pas na de Cultuurnota zijn geformuleerd. Dat is toch een rare gang
van zaken? De vraag blijft wat dit zegt over de nieuwe boegbeelden. De hoofdvraag
blijft: waarom is gekozen voor een boegbeeldenstatus en waarom pas op een
later tijdstip?Over de operettevoorziening blijft onduidelijkheid bestaan. De staatssecretaris
zegt dat Djazzex II al verdwenen is, voordat er een nieuwe voorziening is.
Daarbij kwam hij ineens met een verhaal over een treuzelend bestuur. Voor
mijn fractie is de constatering belangrijk dat de voorstellingen van de Hoofdstad
Operette voor het lopende jaar zijn geannuleerd. Waarom heeft hij dat niet
vanuit zijn verantwoordelijkheid kunnen voorkomen?Het CDA is en blijft van mening dat het zeer te betreuren is dat de Kamer
tot puinruimer is verworden van het voorgestelde beleid en dat zij de oplossingen
moet aandragen. Wij hopen dat wij daarin slagen met ons voorstel voor incidenteel
extra 25 mln. en met de aanzet tot een nieuwe cultuurnotaprocedure. Dan zijn
wij hopelijk af van een cultuurbeleid dat veel te veel samenhangt met de trend
of de waan van de dag en de bijbehorende bewindspersoon.De heerDittrich(D66)Voorzitter! Voordat ik als het ware afdaal naar de instellingen, wil ik
op enige afstand naar dit debat kijken. Mij is nog niet duidelijk hoe de staatssecretaris,
gehoord de kamerbrede kritiek die op de cultuurnotaprocedure en zijn rol daarin,
daar tegenover staat. Ziet hij nu dat de confrontatie die is aangegaan ook
binnen de cultuurwereld niet tot een constructieve bijdrage heeft geleid?
Ik hoor graag van hem hoe hij denkt in de komende anderhalf jaar die hem nog
resteren als bewindsman in overleg te treden met de kunstsector. Zal hij op
dezelfde wijze knuppels in het hoenderhok blijven gooien of zal hij op een
bedachtzamer manier proberen allianties aan te gaan?Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over de kosten van de overheidsadministratie.
Ik heb geconstateerd dat er veel ambtenaren zijn bij de Raad voor cultuur,
fondsen, gebouwen, overhead, enz. Hoe staan die kosten in verhouding tot het
geld dat eigenlijk naar de cultuursector moet gaan? Is hier sprake van een
wanverhouding? Zo ja, is er dan geen reden om de bedragen meer naar elkaar
toe te brengen? Als de staatssecretaris deze vragen vanavond niet kan beantwoorden,
krijg ik daarop graag een reactie in de vorm van een brief.Hetzelfde geldt voor het rouleren van de ambtenaren. Ik heb gehoord dat
een ambtenaar naar Berlijn gaat. Dat is natuurlijk uitstekend. Uitwisseling
is heel interessant, maar ik constateer dat er veel mensen lang op bepaalde
plekken zitten en dat dit niet goed is voor de relatie met de
cultuursector. Ook hierop krijg ik graag een reactie in de vorm van een brief.
Dit kan, wat mij betreft, ministeriebreed.Ik sluit me aan bij het belang inzake de evaluatie en zou nu graag een
paar moties willen indienen, respectievelijk toelichten. De eerste motie,
een motie die ik zelf wil indienen, mevrouw de voorzitter, gaat over de Federatie
en de subsidieaanvraag.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de Raad voor cultuur geadviseerd heeft de subsidie van
de Federatie van kunstenaarsverenigingen te korten en dat de staatssecretaris
dit advies heeft overgenomen;overwegende, dat het advies niet op basis van een echte kwaliteitsbeoordeling
heeft plaatsgevonden;overwegende, dat niet alleen de informatiefunctie van de federatie van
belang is, maar ook de andere functies;spreekt als haar mening uit dat de subsidieaanvraag van de federatie behoort
te worden toegewezen en verzoekt de regering met deze uitspraak rekening te
houden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Dittrich en Halsema. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (27432).De heerDittrich(D66)Mevrouw de voorzitter! Dan diende mevrouw Belinfante plotseling een motie
in die ook voor mij een verrassing was, kennelijk opgesteld naar aanleiding
van het antwoord van de staatssecretaris. Dit, terwijl er een andere motie
lag waar ook de naam van mevrouw Belinfante in eerste instantie onder stond
en waar geruime tijd door de coalitiepartijen over gesproken is. Ik moet zeggen
dat deze motie-Belinfante, op stuk nr. 4, die alleen door mevrouw Belinfante
is ingediend, mij qua onderbouwing en ook qua motivering niet aanspreekt.
Er zit een selectie in zonder heroverweging, en dat is nu juist iets wat we
in de politiek niet zouden moeten doen, want anders krijg je inderdaad dat
je dat Thorbeckebeginsel met voeten treedt. Vandaar dat de motie die eerst
coalitiebreed zou worden ingediend, nu de motie-Nicolaï/Dittrich is.
Ik sluit me aan bij de redengeving die mijn collega Nicolaï over die
motie heeft gegeven. Kortom, het gaat om een heroverweging. De financiële
onderbouwing is ook al toegelicht. Wij denken dat dit, analoog aan de wijze
waarop het gegaan is met betrekking tot de commissie voor de muziek, een heel
chique uitweg is. We hebben er dan ook alle vertrouwen in dat de staatssecretaris
een goede commissie die heroverweging zal laten doen. Wij vertrouwen erop
dat er dan ook een redelijke uitkomst mogelijk zal zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Ik heb vijf moties en daarmee zit ik krap in mijn tijd. Ik
wil de staatssecretaris bedanken voor zijn beantwoording. Zeker na het duwtje
in zijn rug was ik daar tevreden over.Ik wil even terugkeren naar de beoordeling van de procedure. De staatssecretaris
zegt dat hij binnen de beperkte mogelijkheden die hij had, zo mogelijk verbeteringen
heeft aangebracht. Hij zegt dat het niet genoeg is en dat evaluatie noodzakelijk
is plus herordening van het bestel. Ik vind, eerlijk gezegd, dat dan nog steeds
de vraag gesteld mag worden of is voldaan aan alle eisen van behoorlijk bestuur.
De staatssecretaris lijkt hier zelf over te twijfelen, maar de GroenLinks-fractie
lijkt het gewoon van niet.Wat betreft de commissie muziek heeft de staatssecretaris hier inmiddels
zijn oordeel over gewijzigd. Terecht is er nu sprake van werkelijke heroverweging
of, in de taal die ik heb gehanteerd bij het moratorium, van een second opinion.
Daarmee verliest de staatssecretaris wel zijn systematische argument tegen
ons voorstel om een moratorium te introduceren. Het enige wat dan resteert,
is een financieel bezwaar en in het licht van de 1%-motie vind ik dat financiële
bezwaar niet erg overtuigend. Het gaat om 25 negatieve adviezen en vijftien
verlagingen. In totaal is daar ongeveer een bedrag mee gemoeid van 25 mln.
en daar kunnen in ieder geval de PvdA en D66 geen overwegende bezwaren tegen
hebben. Ik wil hierover een motie indienen, voorzitter.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, het gebrek aan transparantie in de besluitvorming en de onzorgvuldigheden
in de procedure van de Cultuurnota 2001-2004;overwegende, dat negatieve besluiten hierdoor aanvechtbaar kunnen zijn,
zoals blijkt uit de hoeveelheid inmiddels gestarte juridische procedures;tevens overwegende, dat de Kamer zich bij motie heeft uitgesproken over
een substantiële verhoging van het kunst- en cultuurbudget op termijn;stelt een werkgroep in die op zeer korte termijn een ad-hoccommissie formeert,
bestaande uit leden van de Raad voor cultuur en andere deskundigen uit de
kunstwereld, die voorjaar 2001 opnieuw adviseren aan regering en Kamer over
de aanvragen van bestaande instellingen met een verlaagd subsidiebedrag of
een negatief advies in de Cultuurnota 2001-2004 waarna besluitvorming volgt;verzoekt de regering gedurende deze periode een moratorium in te stellen
voor de betrokken subsidievragers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Halsema. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (27432).MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Ik wil voorts iets zeggen over een aantal onderdelen van de
nota, allereerst met betrekking tot het theater. Mijn fractie is absoluut
niet overtuigd door de redenering die de staatssecretaris volgt bij Discordia
om vast te houden aan het negatieve advies. Wij vinden het wonderlijk dat
het oordeel van de theaterwereld zelf ten aanzien van Discordia
terzijde wordt geschoven. Hierover dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in de toneelwereld in Nederland en België brede
steun lijkt te bestaan voor het behoud van de onmisbaar geachte bijdrage van
het gezelschap Maatschappij Discordia, wat onder andere tot uiting kwam in
de toezegging van financiële bijdragen aan de actie Match Discordia;verzoekt de regering het negatieve besluit over Maatschappij Discordia
te herzien en het hiervoor benodigde bedrag ten laste te leggen van de restpost
van 1,3 mln. uit de gelden voor de motie op stuk nr. 21 van de algemene beschouwingen
2001,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Halsema. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (27432).MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Mijn fractie is ook niet overtuigd door de argumenten ten
aanzien van Orkater, Warner en de Rotterdamse Dansgroep. Wij vinden deze kwestie
zo zwaarwegend, dat wij in een later stadium zullen overwegen de moties van
de ene Paarse partij de PvdA of de andere twee Paarse partijen, D66 en VVD,
te steunen.Daarmee kom ik toe aan mijn opmerkingen over de film. De staatssecretaris
heeft in zijn beantwoording steeds de nadruk gelegd op versterking van de
productie van de film. Mijn betoog ging echter over de verminderende mogelijkheden
van distributie en vertoning van de kleine kunstzinnige en vaak gewonemensenfilm.
Ik herinner in dit verband aan de vermindering van subsidie aan Cinemien en
het verdwijnen van het Ketelhuis. Met dat laatste heeft mijn fractie grote
moeite en op de opmerkingen daarover krijgt zij nog graag een reactie. Ik
herinner voorts aan de schaalvergroting en de concentratie in het bioscoopbedrijf.
De staatssecretaris is hierop niet ingegaan. Hierover dien ik ook een motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, de zorgelijke situatie rond de distributie en de vertoning
van de onafhankelijke kunstzinnige film en documentaire, mede veroorzaakt
door de ontwikkelingen in het aankoopbeleid van publieke en commerciële
omroepen;verzoekt de regering te zoeken naar mogelijkheden om de positie van de
onafhankelijke kunstzinnige film en documentaire verder te versterken en de
Kamer hierover te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Halsema. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (27432).MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Mijn indruk is dat voor Noorderlicht oplossingen gevonden
zullen worden. Graag krijg ik daarvan een bevestiging van de staatssecretaris.Ik kom vervolgens toe aan mijn opmerkingen over AIDA. De staatssecretaris
zegt dat hij eventueel met Van Boxtel wat wil gaan doen. De ƒ 50.000
zou dan incidenteel zijn. Maar, zo zegt hij, het hoort niet in de Cultuurnota.
Ik val dan van mijn stoel en vraag mij af: hoe zit het met dat pluriforme
kwaliteitscriterium van de staatssecretaris en het permanent hameren op allochtonen?
Ook hierover dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat voor het interculturele klimaat in Nederland en de internationale
culturele contacten van groot belang is dat naar Nederland gevluchte kunstenaars
op niveau kunnen bijdragen aan het culturele leven in ons land;tevens overwegende, dat de stichting AIDA in de afgelopen cultuurperiode
hieraan een kwalitatief positieve bijdrage heeft geleverd, mede gelet op het
advies van de Raad voor cultuur;verzoekt de regering een positief subsidiebesluit te nemen over de stichting
AIDA ten laste van de restpost van 1,3 mln. uit de gelden voor de motie op
stuk nr. 21 van de algemene beschouwingen 2001,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Halsema. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (27432).De heerDittrich(D66)Voorzitter! Heb ik het goed gehoord, dat mevrouw Halsema zei, dat de Raad
voor cultuur positief over de stichting AIDA heeft geadviseerd? Ik meende
dat in het advies juist staat, dat deze stichting geen bijdrage levert aan
het culturele belang van Nederland.De voorzitter:Misschien kunt u die zin opnieuw voorlezen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Nee, er staat iets anders. Ik geef mijn eigen oordeel: tevens overwegende
dat de stichting ... Nee, er zit toch een foutje in. Ik moet er even naar
kijken, maar het dictum blijft hetzelfde. Ik neem aan dat dat op uw steun
kan rekenen.De voorzitter:De motie is en blijft ingediend. Als u de tekst wilt wijzigen, moet dat
gebeuren voordat ze in stemming wordt gebracht.MevrouwHalsema(GroenLinks)Vanzelfsprekend, voorzitter.Ik kom bij de STOA. De staatssecretaris spreekt over ƒ 500.000
extra uit de rente op de reserves van de omroepbijdrage en doet alsof hij
daarmee de STOA tegemoetkomt. Maar wat wil nu het geval? De STOA kreeg de
afgelopen jaren al ƒ 500.000 uit de rente op de reserves. Hier is niets
nieuws onder de zon, behalve dat aan oud geld plotseling nieuwe voorwaarden
worden gesteld. Ik wil van de staatssecretaris de garantie hebben dat
die ƒ 500.000 wordt gecontinueerd zonder dat daarbij nieuwe voorwaarden
aan de STOA worden gesteld. Tevens verzoek ik hem om met een notitie te komen
op het flankerend beleid; in gewoon taalgebruik concrete beleidsinitiatieven
te nemen naar aanleiding van de nota Media en minderheden. Tot nu toe is het
namelijk alleen maar bij vage intentieverklaringen gebleven en liggen er te
weinig concrete initiatieven.Voorzitter! Ik heb de motie van de heer Dittrich over de Federatie van
kunstenaarsverenigingen bewust meeondertekend. Daar hoef ik geen woorden aan
vuil te maken.Wat de tweede fase kunstvakonderwijs betreft, is mijn fractie zeer ontevreden
over de antwoorden van de staatssecretaris tot dusver. Een motivering ontbreekt
om nu besluiten te nemen over de tweede fase kunstvakonderwijs. De experimentele
opleidingen in Groningen en Breda worden daarbij helemaal niet genoemd, terwijl
die nota bene pas in 1993 door Ritzen en de Kamer zijn geïnstalleerd
en voor het eerst zouden worden beoordeeld in de aanstaande evaluatie. Besluiten
zijn dan ook prematuur. Hierover dien ik mijn laatste motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat eerder is afgesproken om te evalueren alvorens tot besluitvorming
over de opleidingsplaatsen in de tweede fase van het kunstvakonderwijs over
te gaan;overwegende, dat in het kader van de Cultuurnota 2001-2004 zonder een
degelijke evaluatie al tot besluitvorming wordt overgegaan;verzoekt de regering deze besluiten voorlopig niet uit te voeren en de
beloofde evaluatie versneld te doen plaatsvinden en aan de Kamer toe te zenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Van Bommel, Belinfante
en Visser-van Doorn. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (27432).MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Tot slot heb ik een opmerking over een onderwerp dat mij zeer
aan het hart gaat. Kinderen en Poëzie neemt de heer Van Bommel voor zijn
rekening. Mij gaat het om Walden. Deze stichting heeft ƒ 35.000 nodig.
De staatssecretaris zegt dat dit eigenlijk op de onderwijsbegroting moet worden
gevonden. Ik wil de komende week best een amendement indienen bij collega
Hermans, maar ik denk dat hij er niet blij mee zal zijn. Ik wil de staatssecretaris
er graag aan herinneren dat hijzelf een post kunst- en cultuureducatie heeft.
Die is hiervoor bij uitstek geschikt. Ik krijg graag een toezegging van de
staatssecretaris op dit punt.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter! Het debat van vandaag is toch onbevredigend geweest. Eigenlijk
hebben alle fracties onvolkomenheden, onzorgvuldigheden, onhelderheden of
wat dan ook van de procedure vastgesteld. De staatssecretaris heeft zelf de
noodzaak tot het verbeteren van de procedure aangegrepen om ervoor te zorgen
dat er meer transparantie in het proces komt. Ook hij sluit fouten niet uit.
Dat leidt tot bedrijfsongevallen. Dat zien wij hier vanavond weer gebeuren.
Ik verwacht dat de uitvoering van alles wat hier is ingediend, voorzover het
uitgevoerd zal worden, verdere ongevallen met zich kan en zal brengen. Ik
vind dat zeer onbevredigend.Ik ben het zeer oneens met de staatssecretaris dat het tumult in de sector
een gebradenduiveneffect is. Volgens mij is er echt sprake van een bijzondere
situatie. Er zijn domweg heel veel aanvragen ingediend, er is heel weinig
tijd en de budgettaire ruimte is niet voldoende meegegroeid. Ook de Raad voor
cultuur zegt dat een integrale afweging niet goed mogelijk is geweest. Wanneer
die instantie de hand in eigen boezem steekt, denk ik dat wij bescheiden moeten
zijn in het doen van uitspraken over de vraag of de procedure wel goed is
en eerst naar de beoordeling van de raad zelf moeten luisteren.Ook de verwijzing naar eerdere perioden vind ik zwak. De staatssecretaris
zegt dat er toen ook 17% bezwaren waren. Volgens mij zegt dat helemaal niets
over de mate waarin die bezwaren ditmaal gegrond zijn. De werkwijze van de
Raad voor cultuur kan dus aanleiding zijn tot veel meer gegronde bezwaren
bij deze ronde. Dat zou mogelijk veel kosten met zich brengen. Ik vraag de
staatssecretaris dan ook, zich op dat punt nog eens uit te spreken, omdat
volgens mij hij ook geen voorstander is van verdere juridisering van dit gehele
proces.Met betrekking tot de orkesten stel ik vast dat het eigenlijk een open
kwestie geworden is. Geen echte second opinion, maar er kan wel iets anders
uitkomen. Dat noem ik een bestuurlijk moeras. Niemand weet meer waar die aan
toe is. De commissie gaat aan de slag; de orkesten weten voorlopig niet of
ze in de toekomst wat kunnen doen. Dat vind ik geen goede zaak.Ik ben wel blij met het concrete punt dat de staatssecretaris heeft gemaakt
met betrekking tot de Stichting Kinderen en Poëzie. Hij heeft aangegeven
op vragen van GroenLinks en SP dat hij het belangrijk vindt dat de poëziewedstrijd
op de een of andere wijze in de toekomst door kan gaan, weliswaar mogelijk
uit de pot Cultuur en School. Welnu, waar het vandaan komt, dat moet dan maar,
als die wedstrijd maar door kan gaan.In het algemeen stel ik vast dat de coalitie er vanavond niet uitkomt.
Men is tot het bot verdeeld, zowel over de principes van het cultuurbeleid
als over de praktijk. Vandaar dat er volstrekt tegengestelde moties en geluiden
in deze termijn naar voren worden gebracht. Ik laat het maar even voor wat
het is. Ik wacht de beantwoording van de staatssecretaris op dat punt af.Een centraal punt in de behandeling van vandaag is in ieder geval de bekostiging.
Ik hoor mevrouw Belinfante opnieuw spreken over structurele ophoging van het
cultuurbudget. Zij vindt de SP-fractie aan haar zijde, zeker wanneer zij zegt
dat het in twee tot drie jaar mogelijk moet zijn. Maar dan wel boter bij de
vis. Nu de eerste stap zetten, want anders zijn dat soort uitspraken apekool.
Vandaar dat ik de volgende motie indien. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, het belang van een rijk en gevarieerd cultuuraanbod;constaterende, dat een Kamermeerderheid zich heeft uitgesproken voor een
structurele verhoging van het huidige budget voor kunst en cultuur;verzoekt de regering 175 mln. aan de cultuurbegroting 2001 toe te voegen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (27432).De heerVan Bommel(SP)Zoals eerder aangegeven kan de dekking wat mij betreft gevonden worden
in de inkomstenmeevallers, zoals die ieder jaar over ons heen komen. Dat moet
wat mij betreft kunnen. Het is niet in strijd met het Thorbeckeprincipe, hetgeen
de heer Dittrich zal aanspreken. Volgens mij gaat dat principe ook boven de
Zalmnorm, dus dan is de heer Nicolaï ook weer tevreden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik heb nog een vraag over dat voorstel inzake de 175 mln. waarvan ik in
eerste termijn al heb gezegd dat wij dat zouden steunen, zoals wij waarschijnlijk
alles zullen steunen wat leidt tot meer geld voor cultuur. Mijn vraag is op
welke wijze uitvoering aan die motie moet worden gegeven. Op welke manier
moet naar uw inzicht de Cultuurnota worden gerepareerd?De heerVan Bommel(SP)Ik denk dat de voorstellen zoals ze zijn gedaan inzake de 80 mln. voor
reparatie van de Cultuurnota, voldoende kunnen zijn waar het gaat om projecten
waar mogelijk een heroverweging aan voorafgaat of waar mogelijk direct via
de motie-Belinfante geld voor gevonden moet worden.De voorzitter:Ik constateer, dat wij hiermee aan het eind zijn gekomen van de tweede
termijn van de zijde van de commissie. De staatssecretaris heeft gevraagd
om een kwartiertje pauze om zijn beantwoording voor te bereiden.De vergadering wordt van 21.50 uur tot 22.05 uur geschorst.Tweede termijn van de zijde van de regeringStaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik kom tot de beantwoording van de vragen in de laatste termijn.
Ik zal een aantal van de vragen staccato beantwoorden, omdat die al in eerste
en tweede termijn aan de orde zijn geweest.Mevrouw Belinfante heeft gesproken over het Djazzex-effect. In principe
is daar de voorlopige voorziening voor.Wat museum Huis Doorn betreft zal gezocht worden naar een oplossing voor
het ensemble.Voor het Bewegingstheater heb ik toegezegd dat er een soepele regeling
komt voor de afbouw.Dan het atelier Delphine. Dat ligt wat moeilijker, maar ik kan een nieuwe
aanvraag voor dat atelier welwillend laten bezien.In de 40 mln.-brief heb ik een voorziening gemaakt voor het reizen van
de opera van 1 mln. Als de Kamer daar zeer aan hecht, zouden wij kunnen besluiten
deze 1 mln. voor programmering van het reizen van de opera direct toe te voegen
aan de Nationale Reisopera, zodat men meer zekerheid heeft en men ook vooruit
kan plannen. Ik stel voor, dat te doen.Wat het Holland Festival betreft kijk ik met grote verwachting uit naar
het beleidsplan dat volgend jaar zal verschijnen. Dat zal ik welwillend bezien,
omdat het belangrijk is dat er een goed Holland Festival komt.Ik zal ervoor zorgen dat er, linksom of rechtsom, een voorziening komt
voor de stichting AIDA. Ik wijs er wel op dat mijn algemene uitgangspunt is
dat ik wil bouwen op positieve kwaliteitsadviezen van de Raad voor cultuur.
Er zijn wel uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld als er een bestelfunctie
aan de orde is die uniek is. Ik heb in een intermezzo met de heer Van Bommel
gesproken over Kinderen en Poëzie. Wij hebben ook het punt besproken
van de Federatie van kunstenaarsverenigingen, waarvoor het kwaliteitsoordeel
minder relevant is, omdat de politiek kan besluiten dat dit moet voortbestaan.
Iets dergelijks geldt ook voor de stichting AIDA. Ik zal proberen daar geld
voor te vinden, eventueel bij een begroting van een collega. Het gaat niet
om een gigantisch bedrag. Voor vluchtelingkunstenaars moet er zo'n regeling
zijn.Dan de motie van mevrouw Belinfante met het verzoek om een ruimer budget.
Er is natuurlijk geen budget, behalve de 1,3 mln. die in de 40 mln.-brief
gereserveerd is. Volgend jaar komen algemene middelen ter beschikking en wij
moeten vandaag tot een afronding van het debat zien te komen. Er zijn vandaag
verschillende casussen genoemd, sommige zeer breed gedragen. Ik heb nagegaan
voor welke casussen er draagvlak is, waarbij ik kan bouwen op een positief
raadsadvies, omdat er sprake is van artistieke kunstuitingen. Ik heb besloten
om binnen het kader van de 1,3 mln. het volgende voorstel te doen. Dat staat
los van hetgeen ik net heb genoemd. Dat betekent dat vanaf 2001 tot en met
2004 aan de volgende organisaties geld kan worden toegevoegd.ƒ 200.000 gaat naar het Nationale Toneel. Dit gebeurt op grond
van het advies van de Raad voor cultuur, maar ook op basis van de overweging
die door mevrouw Visser-van Doorn en vooral door mevrouw Belinfante is aangedragen,
namelijk dat het theater in Den Haag er niet bepaald florissant van afkomt.
Hetzelfde geldt voor het noorden van het land. Daar was al niet veel en daar
gaan ook nog middelen van af. Ik heb al gezegd dat er voor Noorderlicht verschillende
andere toevoegingen zijn, maar misschien is het aardig, als wij dan toch investeren
in het Beeldinstituut in Rotterdam, om aan het Noorderlicht ƒ 200.000
toe te voegen.Bouwend op een positief advies van de Raad voor cultuur en vanuit besteloverwegingen
wil ik ƒ 150.000 beschikbaar stellen voor het Theater van het Oosten.
Dat is genoemd omdat er juist in die regio relatief weinig is.Dan de Federatie voor de kunstenaarsverenigingen. Dat moet je niet half
doen, maar behoorlijk; dat heb ik vrij kamerbreed gehoord. Daarbij speelt
de artistieke overweging een mindere rol. Dat bleek ook in het debat met de
heer Dittrich. Ik stel voor aan deze federatie ƒ 300.000 toe te voegen. Door verschillende leden is ook Orkater genoemd. Daarover was een positief
advies uitgebracht. Het zat in het grijze gebied. Vooral budgettaire overwegingen
hebben ertoe geleid dat het budget relatief beperkt is. Ik zie ruimte om het
budget voor Orkater met ƒ 300.000 structureel te verhogen.Bij AIDA en Kinderen en Poëzie gaat het ieder om ƒ 75.000.Over de Rotterdamse Dansgroep hebben wij een vrij uitvoerige discussie
gehad. Vooral de heer Dittrich, maar ook anderen, hebben uitgelegd dat het
desbetreffende raadsadvies ook een positief deel heeft. Ik heb daar veel moeite
mee. Ton Simons, de nieuwe artistiek leider, zou wel een kans gegeven moeten
worden. Ik stel daarom voor niet te heroverwegen, maar de Rotterdamse Dansgroep
een jaar de kans te geven met 1,8 mln. Ik heb geen ruimte om dat binnen de
1,3 mln. te doen, maar ik heb daarvoor wel incidentele ruimte. Dan kan volgend
jaar worden bezien of die kans wordt waargemaakt. Deze incidentele middelen
kan ik in een beperkte hoeveelheid ter beschikking stellen aan de Rotterdamse
Dansgroep.Hetzelfde geldt een beetje voor Unisono. Mevrouw Visser-van Doorn heeft
daarop gewezen. Dat is eigenlijk alles wat blaast en beweegt: amateurkoepels
die bij elkaar gebracht worden. Er was een bezuinigingstaakstelling opgelegd.
Ik ben bereid die bezuinigingstaakstelling één jaar niet op
te leggen en die volgend jaar te bezien. Ik heb daar geen structurele ruimte
voor. Een eventuele bezuiniging heeft overigens een aanlooptijd nodig, maar
wij kunnen dat ook volgend jaar bekijken. In dat opzicht kan ik een beweging
maken.Dit is mijn voorstel. Dit kan ik vandaag doen met de beperkte financiële
middelen die mij ter beschikking staan. Ik heb een en ander gebaseerd op de
uitgangspunten die ik in het debat heb aangegeven. Ik besef ten volle dat
daarmee niet alle wensen in het culturele veld worden gehonoreerd, maar ik
zeg het maar zo: elk jaar zijn er nieuwe kansen, bij de Voorjaarsnota, bij
de politieke beschouwingen en bij de Najaarsnota. Het is in ieder geval een
stap in de goede richting.De heer Nicolaï vroeg of ik de Raad voor cultuur een onuitvoerbare
opdracht had meegegeven. Ik heb een zeer moeilijke opdracht meegegeven. Zij
was bijna onuitvoerbaar, maar uiteindelijk is zij uitvoerbaar gebleken. Het
is makkelijk om van een afstand kritiek uit te oefenen, maar ik neem er politiek
verantwoordelijkheid voor en ik spreek mijn immense waardering uit voor de
tientallen mensen die hun nek hebben uitgestoken voor een gedurfd advies.
Los van wat je ervan vindt, moet je waardering hebben voor de mensen die maandenlang
hebben gewerkt om dat advies tot stand te brengen. Dit systeem is het beste
wat wij in Nederland hebben en er wordt in het buitenland met veel jaloezie
naar gekeken. Met alle kanttekeningen en mogelijke suggesties voor nieuwe
systemen in de toekomst wil ik mijn waardering uitspreken voor degenen die
hier zo hard aan hebben gewerkt.De heer Nicolaï vroeg of de 2%-regeling is mislukt. In de eerste
variant van de uitgangspuntenbrief stond een regeling die misschien tegen
mijn aard in wat te bars was. Wij hebben hierover een fors debat gehad met
de Kamer, die vroeg of een wortel niet beter is dan een stok. De 2%-regeling
is niet mislukt. Veel instellingen hebben hier een beroep op gedaan. In de
praktijk moet nog blijken hoe dat allemaal uitwerkt.Ik zie het verband niet helemaal bij de versnippering en de wisselwerking
met het publiek. Ik heb uitgebreid gesproken over de cultuurprofielen. Het
is waar dat zij impliciet zijn meegenomen. Een aantal Kamerleden hebben gevraagd
om een betere afstemming. Mevrouw Belinfante en mevrouw Visser-van Doorn hebben
gevraagd of het niet beter is om dat van onderaf te doen en de regio een grotere
rol te laten spelen. Dat zijn zaken die wij in de toekomst moeten bespreken.
Veel bondgenoten voor het Rijk zitten in de steden en provincies en daar moeten
wij samen mee optrekken. Wij kunnen in het voorjaar uitvoerig van gedachten
wisselen over de vraag of en hoe dat wordt uitgewerkt.De heer Nicolaï heeft gevraagd hoeveel geld er buiten de Kamer om
en niet via het instellingsadvies gaat. Eigenlijk niets. Ik heb gezegd dat
alles wat niet in de Cultuurnota zit, via allerlei andere nota's is behandeld
door de Tweede Kamer. Ik zou dat niet anders doen.Een belangrijk punt waar verschillende leden over hebben gesproken, is
de muziekcommissie. Is het uitgangspunt opheffen of niet? Het uitgangspunt
van de aangepaste opdracht van de commissie-Hierck die op 9 november naar
de Kamer is gestuurd, is om te onderzoeken of het advies van de Raad voor
cultuur uitvoerbaar is. Andere mogelijke uitgangspunten, zoals het advies
niet letterlijk uitvoeren, kunnen daarbij zeker aan de orde komen. Ik stel
mij voor dat wij hierover in februari uitgebreid van gedachten wisselen naar
aanleiding van een standpunt mijnerzijds.De heerNicolaï(VVD)Het is mij bij die muziekcommissie nog steeds niet duidelijk of dat raadsadvies
uitgevoerd kan worden. Met dat veel ruimere budget hoeft het niet meer op
die manier. Dat moet wel degelijk tot een bijstelling van de opdracht leiden.StaatssecretarisVan der PloegDat klopt. Het hoeft niet meer, maar de Raad voor cultuur heeft in zijn
advies twee dingen gevraagd: enerzijds een verschuiving van symfonische muziek
naar kamermuziekensembles, pop, niet-westerse muziek en dergelijke. Anderzijds
moet overlap in het orkestenbestel worden vermeden. De budgettaire druk op
allerlei nieuwe prioriteiten op het gebied van ensembles, kamermuziek, pop
en niet-westerse muziek is verdwenen, dus ik kan nu veel inhoudelijker naar
deze zaak kijken. Het is ook mogelijk dat het advies om drie orkesten op te
heffen niet nodig is. Ik wil het advies van de commissie-Hierck hierover afwachten.De heerNicolaï(VVD)De vraag is of opheffing hierbij uitgangspunt is of niet.StaatssecretarisVan der PloegUitgangspunt is dat in ieder geval onderzocht moet worden wat er moet
gebeuren als die drie orkesten opgeheven worden. Kun je dan nog wel alle functies
doen in het land, zoals Vredenburg, Haarlem, de amateurkoren, etc.? Is dat
dan wel zinvol? Ik wil kijken of dat pragmatisch uitvoerbaar is. Er zijn geen
beslissingen genomen en ik heb er zelf geen standpunt over bepaald, behalve
dat ik wil dat het advies van de Raad voor cultuur wordt uitgewerkt. Sommigen
zeggen dat zij er nog helemaal niet zo van overtuigd zijn dat
drie orkesten opgeheven moeten worden. Dat is ook duidelijk een overweging.De heerNicolaï(VVD)Ik heb het niet alleen namens de VVD-fractie gezegd, ik denk dat ik ook
spreek namens anderen in de Kamer. Wij hechten aan een budgettair neutrale
opdracht aan deze commissie. Wij hechten eraan dat opheffing niet het uitgangspunt
is. Ik hoor dat de staatssecretaris nog steeds niet helder toezeggen.StaatssecretarisVan der PloegEnerzijds is het uitgangspunt om te kijken wat er gebeurt als wij die
orkesten opheffen. Wij kijken hoe het er dan uitziet. Wij kijken dan naar
het hele bestel en naar de relatie met de omroeporkesten. Het is ook geen
doelstelling op zichzelf. Nogmaals, het standpunt daarover wil ik bepalen
naar aanleiding van het advies van de commissie. Dan moet ik ook nog kijken
of ik dan voldoende middelen in de hand heb om tot een standpunt te kunnen
komen.Voorzitter! De heer Nicolaï heeft ook gevraagd hoe het zit met al
die commotie. Hij vroeg of ik mij dat niet aantrek en of dat niet met mij
te maken heeft. Één ding is duidelijk: Nederland is zeer betrokken
bij cultuur en bij kunst in smallere zin. Er zijn zeer bevlogen mensen. Wij
wonen in een land met een grote culturele diversiteit en daar kunnen wij zeer
trots op zijn. Dat is niet alleen zo op het gebied van theater, maar ook op
het gebied van muziek, erfgoed en dans. Het is doodnormaal dat de sector opkomt
voor zijn belangen en het is ook heel begrijpelijk dat de verschillende regio's
opkomen voor hun belangen.Als een advies klip en klaar negatief is – dat geldt bijvoorbeeld
voor FACT en De Appel – en als de Raad voor cultuur geen verband heeft
gelegd met een budgettaire noodzaak, dan zie ik geen reden voor een heroverweging.
Ik zou ook niet weten waarom deze instituties wel een tweede kans moeten krijgen
en andere niet. De argumenten heb ik genoemd. De middelen voor een overgangsperiode
is iets anders dan afbouw. Ik deel de inschatting van de heer Nicolaï
niet dat de rechter met een evenzo grote lijst onzorgvuldigheden komt. Mijn
criteria waren in ieder geval duidelijk. De motie-Dittrich over kwaliteit
heeft het debat verscherpt. Ik zie dat de heer Nicolaï niet overtuigd
is, maar hij overtuigt mij ook niet. Ik zie weinig in het selectief heroverwegen
van artistieke kwaliteitsoordelen voor een kleine groep. De reden daarvoor
is dat er in de motie een nieuw argument wordt toegevoegd, namelijk het argument
van de continuïteit. Het uitgangspunt was juist dat nieuwkomers niet
voorgetrokken mogen worden, maar oudkomers ook niet. Dat is ook geaccordeerd
door de Kamer. Beiden moeten een eerlijke kans krijgen. Om die reden heb ik
daar problemen mee.Het verschil met de muziekdiscussie is dat dat – ik herhaal dat –
een besteldiscussie is.De heerNicolaï(VVD)Nu zegt de staatssecretaris dat hij een probleem heeft met een heroverweging
voor een kleine groep. Als die groep heel klein is, bijvoorbeeld alleen de
Rotterdamse Dansgroep, dan kan het wel.StaatssecretarisVan der PloegBij de Rotterdamse Dansgroep heb ik mij laten overtuigen door de discussie
met de heer Dittrich en andere leden van de Tweede Kamer. Er werd gezegd dat
de Raad voor cultuur zijn advies eigenlijk heeft gebaseerd op het verleden,
maar dat de huidige artistieke leiding, de heer Ton Simons, goed en interessant
is. Daarop heb ik gezegd dat wij die groep niet structureel financieren, maar
dat wij ze nog een jaar de kans geven. Dan kunnen wij volgend jaar kijken
of die kans ook waargemaakt is. Dan zijn er misschien ook meer middelen. Ik
hoor soortgelijke opmerkingen niet over De Appel en een aantal andere organisaties
die van een negatief advies zijn voorzien. Tot zover kan ik gaan; dat is voor
mij precies op het randje. Ik kan nog net aanhaken op een positief kwaliteitsoordeel
op basis van de titel van de heer Simons.De heerNicolaï(VVD)Ik vind het prachtig, maar volstrekt onbegrijpelijk. Die groep krijgt
voor een jaar geld en daarna zien wij of wij doorgaan. Doet de staatssecretaris
dat, doen wij dat hier in de Kamer of zijn het inhoudelijke deskundigen? Dan
is het precies hetzelfde als het voorstel dat wij ook doen.StaatssecretarisVan der PloegHet heeft met twee punten te maken, voorzitter. In de eerste plaats moeten
er natuurlijk extra middelen beschikbaar zijn. In de tweede plaats zal er
ook dan een nader advies van de Raad voor cultuur worden gevraagd over de
manier waarop de nieuwe artistieke leiding, de heer Simons, vorm heeft gegeven
aan de Rotterdamse Dansgroep. Als het advies negatief blijft, sluit ook het
doek voor de Rotterdamse Dansgroep. Als het advies positief wordt en er financiële
middelen zijn, dan is er de mogelijkheid van continuering op basis van de
1,8 mln. die ik heb genoemd.De voorzitter:Ik geef de heer Nicolaï gelegenheid tot het maken van een slotopmerking
in dezen.De heerNicolaï(VVD)Ik vind het prachtig om dit te horen van de staatssecretaris, want precies
die redenering volgen wij ook. Alleen, onze groep is wat groter dan dat ene
geval van de staatssecretaris.StaatssecretarisVan der PloegHet verschil is dat wij bij de Rotterdamse Dansgroep na uitvoerige bestudering
van het advies en overtuigd door de heer Dittrich tot de conclusie zijn gekomen
dat er een aangrijpingspunt is om de groep in ieder geval het voordeel van
de twijfel te geven. Dat betekent dat ik de groep een overgangsperiode van
een jaar geef, volgend jaar opnieuw een advies van de Raad voor cultuur vraag
en vervolgens bezie wat ik ga doen, vooropgesteld dat er financiële middelen
beschikbaar zijn. Dit is voor mij het uiterste grensgeval.De heerDittrich(D66)Mevrouw de voorzitter! Dit is toch niet anders dan gewoon een heroverweging?
De staatssecretaris wijdt er heel veel woorden aan, maar daar komt het gewoon
op neer.StaatssecretarisVan der PloegU zou het zo kunnen noemen, maar het is een kwestie van het gunnen van
het voordeel van de twijfel voor één jaar, uitgaande van een
tweede advies van de Raad voor cultuur in het jaar 2001. Ik heb daarvoor een
aangrijpingspunt in het advies van de Raad voor cultuur. U, mevrouw Halsema
en anderen hebben mij daarop gewezen. Ik doe dit ook in reactie op de argumenten
die ik vandaag heb gehoord.Het verschil tussen de motie-Belinfante en de motie-Nicolaï/ Dittrich is, dat de heer Nicolaï toch lijkt te willen afgaan
op selectieve herbeoordeling. In de motie-Belinfante wordt gevraagd de strekking
van het raadsadvies te volgen, met uitzondering van het advies voor de Rotterdamse
Dansgroep waarvoor wij dat aangrijpingspunt hebben. Ik ben niet bang voor
precedentwerking van een overgangsjaar voor de Rotterdamse Dansgroep. Daarom
heb ik het ook overwogen.Mevrouw Visser-van Doorn heeft nog aandacht gevraagd voor de Hoofdstad
Operette. Daarover lag een duidelijk negatief advies van de Raad voor cultuur.
Daarvoor heb ik geen aangrijpingspunt.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Ik heb nog een vraag bij de motie-Belinfante. Als ik het goed
heb, heeft de staatssecretaris bijna het hele lijstje ingewilligd ...StaatssecretarisVan der PloegIk kom nog op alle moties, maar wil eerst even mijn verhaal afmaken en
met name de specifieke vragen beantwoorden.De heer Dittrich heeft een aantal vragen gesteld. Hij heeft terecht gevraagd
hoe het zit met de verhouding tussen de kosten van overhead versus de middelen
voor de activiteiten. Daar moet geen wanverhouding tussen bestaan. De kosten
van de overheidsadministratie vormen een punt waarvoor ik altijd aandacht
vraag, misschien niet publiekelijk, maar wel in mijn gesprekken met de verschillende
organisaties. Ik heb dit met name bij de fondsen aangekaart. Er zijn percentages
variërend van 10 tot 14. Dat vinden wij redelijk. Bij sommige fondsen
ligt dat percentage lager en bij andere ietsjes hoger als het werk heel erg
arbeidsintensief is en het om kleine subsidies gaat. Wij moeten proberen dat
percentage laag te houden. Ik zeg toe informatie over dat bredere thema in
een brief aan de Kamer te doen toekomen. Datzelfde geldt voor het OCW-brede
thema van het rouleren van ambtenaren. Dat zal ik in een brief goed uit de
doeken doen.Mevrouw Halsema dank ik voor haar duwtje. Ik denk dat dat een en ander
heeft verduidelijkt. Ik had het misschien even nodig om weer op adem te komen.
Zij heeft gevraagd of is voldaan aan alle eisen van behoorlijk bestuur. Ik
denk, dat zij niet anders van mij verwacht dan dat ik voluit ja antwoord.
De commissie muziek geeft geen second opinion. Het gaat om een uitwerking
van het raadsadvies. Ik heb er uitvoerig over gesproken en de woorden die
ik aan het adres van de heer Nicolaï heb gericht, gelden ook als antwoord
aan mevrouw Halsema. Het oordeel van de theaterwereld over Discordia kan niet
het oordeel van de raad overstijgen.MevrouwHalsema(GroenLinks)In eerste termijn bracht de staatssecretaris als zijn belangrijkste argument
naar voren dat hij niet tegen een negatief advies van de Raad voor cultuur
in kan gaan. Hij heeft zojuist echter een precedent geschapen door zijn toezegging
aan de Rotterdamse Dansgroep. Dat precedent moet er toch zeker toe leiden
dat hij zijn standpunt over Discordia heroverweegt, want helemaal logisch
is het allemaal niet meer.StaatssecretarisVan der PloegBij de Rotterdamse Dansgroep heb ik mij laten overtuigen door het argument
dat de raad in zijn afweging iets te veel gewicht heeft toegekend aan de prestaties
van deze dansgroep in het verleden en te weinig aan de kansen die de nieuwe
artistiek leider, Ton Simons, biedt. Ik heb geen middelen voor structurele
steun, maar ik zou die steun ook niet willen toezeggen. Ik heb de dansgroep
nu de kans gegeven om één jaar te bouwen aan dat positieve deel
van het advies van de raad. Het oordeel van de theaterwereld over Discordia
is interessant, maar het advies van de Raad voor cultuur biedt mij geen ruimte
om af te wijken.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik ben natuurlijk heel blij voor de Rotterdamse Dansgroep, maar in eerste
termijn zei de staatssecretaris echt dat noch het advies noch het nadere advies
hem aanleiding voor een heroverweging gaf. Ik heb de indruk dat de staatssecretaris
nu toch echt selectief winkelt uit de adviezen van de raad. Ondanks dat verschuilt
hij zich bij Discordia plotseling wel weer volledig achter het advies van
de raad. Hij zegt verder geen geld te hebben, terwijl hij de Rotterdamse Dansgroep
1,8 mln. voor één jaar toezegt. Waar dat geld precies vandaan
moet komen, weet ik niet, maar ik meen dat het vrijgemaakt kon worden door
onderuitputting van de een of andere post. Als het allemaal zo makkelijk is,
moet er toch zeker nog wel ergens een miljoen rondslingeren.StaatssecretarisVan der PloegIk ben niet overtuigd door de argumenten van de Kamer. Ik moet namelijk
aangrijpen op een positief element uit het advies van de raad voor Discordia.
Er zijn wel valide argumenten voor de Rotterdamse Dansgroep te vinden, omdat
de raad met zijn advies op het randje zat. De raad gaf namelijk een negatief
advies, maar tekende daarbij wel aan dat de nieuwe artistiek leider heel goed
was. Dat is voor mij een grond om deze groep nog één jaar een
kans te geven. Verder wordt hierdoor geen precedent geschapen.De heerDittrich(D66)De opstelling van de staatssecretaris tegenover Discordia is niet echt
logisch. Het verschil tussen deze groep en de Rotterdamse Dansgroep is immers
helemaal niet zo groot. In het advies van de raad wordt gesteld dat er niet
zoveel inspiratie meer uitgaat van Discordia. Wij zien echter allemaal dat
de hele culturele wereld geld wil bijleggen, als de rijksoverheid maar bereid
is om ook een bijdrage te leveren. Hieruit blijkt wel dat Discordia in het
bestel nog steeds een vitale functie vervult. Ondanks dit alles zegt de staatssecretaris
dat hij geen grondslag in het advies van de raad kan vinden. Op deze manier
wordt het advies van de raad als een schaamlap gebruikt, want het is aan de
staatssecretaris om daadwerkelijk bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen
op het moment dat zowel in Vlaanderen als in Nederland al die jonge theatermakers
brieven schrijven en het cultureel ondernemerschap op zo'n creatieve manier
invullen. Ik denk dat de staatssecretaris voor deze groep ruimte moet kunnen
vinden.StaatssecretarisVan der PloegDie ruimte heb ik niet. Dat is een pragmatisch antwoord. Verder zijn er
andere gezelschappen die een vergelijkbare rol vervullen als Discordia. Ik
denk dan ook Orkater, 't Barre Land en de begeleidingsfaciliteiten van een
aantal grote theatergezelschappen – toneelgroep Amsterdam, Hollandia/Zuidelijk
Toneel en Trust/Art&Pro – waarin nu wordt geïnvesteerd.
Dat is de reden dat ik niets kan doen voor Discordia.Mevrouw Halsema vroeg of ik een oplossing kon bieden voor de problemen
van Noorderlicht. Ik heb hier inmiddels iets over gezegd. Over AIDA zal ik
met minister Van Boxtel overleggen. Mijn uitgangspunt in dat gesprek is dat
wij een oplossing moeten kunnen vinden, omdat het maar om zo weinig geld gaat.
Ik spreek hierover met minister Van Boxtel, omdat hier die "bestelfunctie"
aan de orde is.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik dacht van de staatssecretaris begrepen te hebben dat voor Kinderen
en Poëzie en AIDA tezamen uit de 1,3 mln. ƒ 150.000 wordt vrijgemaakt.
Zijn wij die twee keer ƒ 75.000 nu al weer kwijt?StaatssecretarisVan der PloegNee, dat bedrag heeft mevrouw Halsema binnengehaald.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dan hoeft de staatssecretaris toch zeker niet meer met minister Van Boxtel
te overleggen?StaatssecretarisVan der PloegAls hij ook iets zou willen bijdragen, zou mij dat een lief ding waard
zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Komt het uit die 1,3 mln. of niet?StaatssecretarisVan der PloegVraag niet waar het vandaan komt, maar profiteer ervan, zou ik zeggen.De voorzitter:Zo is dat. Soms moet je je behelpen met het antwoord dat je krijgt, mevrouw
Halsema. Dat hoort ook bij dit vak.StaatssecretarisVan der PloegWat STOA betreft, gaat het niet zozeer om voorwaarden maar om afspraken.
Als je incidenteel geld ter beschikking stelt en daarmee doorgaat –
en die toezegging heb ik gedaan – moet je samen tot afspraken komen.
STOA zal gevraagd worden om tot een invulling van de besteding van dat geld
te komen. Vervolgens worden afspraken gemaakt en daarna moet het op die manier
gebeuren.Mij is gevraagd om een uitwerkingsplan voor media en minderheden. Daar
voldoe ik heel graag aan. Er gebeurt erg veel op dat front. Ik zeg toe dat
ik de Kamer dat uitwerkingsplan toestuur.Ten aanzien van de tweede fase kunstonderwijs is mijn conclusie dat het
advies van de raad voldoende basis biedt voor een beschikking.Met betrekking tot Het Ketelhuis zegt de raad het volgende: dit concept
past niet in het vigerende subsidiebeleid van de rijksoverheid inzake filmvertoning.
Ik kan het dus niet doen en ik doe het dan ook niet.Ik heb gezegd inzake de Stichting Walden dat ik nu geen meerjarige toezegging
kan doen, maar dat ik wel wil komen tot het herbezien in het kader van Cultuur
en School.De voorzitter:Ik zie dat mevrouw Halsema opnieuw wil interrumperen. Ik verzoek haar
de afronding van het betoog van de staatssecretaris af te wachten en dan te
bezien wat er is blijven liggen. Anders blijft men interrumperen en dat zet
echt geen zoden aan de dijk.StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik kom tot de resterende vragen van de heer Van Bommel. Hij
had het over het gebradenduiveneffect. In het algemeen gebeurt het vaak dat,
als er wat meer geld is, dit leidt tot meer onbehagen, want iedereen ziet
dat en wil een deel ervan. Een beetje van dit effect bespeuren wij ook in
de cultuursector. Ik sta achter de gelopen procedure. Dat er meer gegronde
bezwaren zijn dan de vorige keer noem ik louter speculatie.Ik kom tot een afronding en zal daarna de moties bespreken. Uitgangspunt
blijft voor mij het kwaliteitsadvies van de raad waar het relevant is en kunstzinnige
uitingen betreft. Ik heb net een aantal gevallen besproken waarin ook een
politieke afweging kan worden gemaakt. Een federatie behoeft niet beoordeeld
te worden op de kwaliteit van haar voorstellen. Daar kan politiek ook een
oordeel over worden gegeven.Een uitgangspunt van mij is ook: geen selectieve heroverwegingen en geen
algemene heroverwegingen.Voordat ik op de afzonderlijke moties inga, moet ik zeggen dat er erg
veel moties zijn voorgesteld. Ik kan mij voorstellen dat er nog nader overleg
plaatsvindt en dat een aantal moties minder nodig zijn door hetgeen ik toegezegd
heb. Het kan zijn dat op sommige moties nog teruggekomen wordt bij de behandeling
van de begroting van OCW die deze week plaatsvindt. Ik zie nu een waaier van
moties. Sommige overlappen elkaar. Het voorstel dat ik doe is dat er sprake
is van ongeveer 1,3 mln. structureel. Tijdens de schorsing heb ik met mijn
minister moeten bellen over het vinden van ruimte voor incidentele middelen
ten behoeve van Unisono en de Rotterdamse Dansgroep. Ik geef nu een eerste
oordeel over de moties, maar dat is moeilijk, omdat het een hele waaier is.In een aantal punten van de motie op stuk nr. 4 is grotendeels voorzien.
Er staan geen bedragen bij genoemd. Veel punten zijn gebaseerd op een positief
advies van de Raad voor cultuur. Ook de Federatie staat erbij, waarvoor het
niet zo is, maar dat is een besteldiscussie, een politieke overweging. De
motie is mijns inziens voor een groot gedeelte uitgevoerd.MevrouwBelinfante(PvdA)Op het gevaar af om extreem hebberig te lijken, wat ik niet wil: het enige
waarover u niets hebt gezegd is Cinemien.StaatssecretarisVan der PloegIk was daar misschien wat minder duidelijk over. Mijn idee was om twee
jaar richting de markt te werken, zoals in het raadsadvies staat. De heer
Dittrich sprak daar ook over. Wij hebben dit punt uitvoerig gewisseld. Cinemien
zit voor drie ton in de brief over de 40 mln. Misschien was de ene zin daarover
onduidelijk.MevrouwBelinfante(PvdA)Ik begrijp dat de staatssecretaris voor Cinemien niet meer geeft dan nu
in de brief van 40 mln. is opgenomen.StaatssecretarisVan der PloegIk zal het heel precies uitleggen. In de 40 mln.-brief zijn twee dingen
belangrijk. Er was gekozen voor drie ton, om geleidelijk de overgang naar
de markt te maken. Ik zeg hierbij toe, dat Cinemien die drie ton structureel
krijgt. Dat is dan een verbetering van de 40 mln.-brief.In motie nr. 5 wordt een aantal instellingen genoemd dat al is bediend.
Ik noem het Bewegingstheater, de Reisopera, de Rotterdamse Dansgroep, het
Nationale Toneel en het Holland Festival. Er zijn wegen gevonden om voor een
aantal iets incidenteels te doen, zodat ze na een nader advies misschien
positief bezien kunnen worden. Dat gaat dan vooral om het Holland Festival.
Ik kan niet veel met de motie zoals zij nu voorligt. Een heroverweging wil
ik laten plaatsvinden op grond van goede redenen. Inzake de Rotterdamse Dansgroep
heb ik mij laten overtuigen.Er staat ook een enigszins nieuw uitgangspunt in: het belang van kwaliteit
en continuïteit. Continuïteit wordt daar een groter gewicht gegeven
dan vernieuwing, terwijl wij nieuwkomers en oudkomers dezelfde kans wilden
geven. De motie op stuk nr. 5 raad ik af.De heerNicolaï(VVD)Ik wil de discussie niet herhalen, maar de staatssecretaris heeft heel
duidelijk gemaakt dat hij de motie niet wil. Dat was van het begin af aan
zo. Hij heeft zich in alle bochten gewrongen om het te voorkomen. Misschien
heeft zelfs de verrassende manoeuvre van mevrouw Belinfante daar nog weer
mee te maken. Ik begrijp dat aan de punten in de motie van mevrouw Belinfante
een voor een tegemoet wordt gekomen. Die motie kan dus het karakter hebben
van een overbodige motie. Laat ik het houden bij het woord curieus. Ik wil
over motie nr. 5 nog een vraag stellen. Het lukt de staatssecretaris niet
mij en anderen te overtuigen van het grote verschil tussen ons voorstel om
enige heroverweging mogelijk te maken en zijn voorstel. Wat is het verschil
met de Rotterdamse Dansgroep en Kinderen en Poëzie waarover de Raad voor
cultuur negatief geoordeeld heeft? Wat matigt de staatssecretaris zich nu
aan ten opzichte van de heroverweging die wij voorstellen?StaatssecretarisVan der PloegIk zal pragmatisch zijn. Veel punten die in motie 5 genoemd worden, worden
inmiddels geregeld. In de motie worden bijvoorbeeld Huis Doorn en het Holland
Festival genoemd. Ik zie voor Summer University/Essay International een projectplan
tegemoet. Over de Rotterdamse Dansgroep heb ik al gesproken. Daar ligt een
verschil met bijvoorbeeld De Appel, FACT, Carrousel of Discordia. Ik heb een
aangrijpingspunt in het advies van de Raad voor cultuur waar positief op beoordeeld
wordt. Ik vind dit niet overtuigend genoeg om de Rotterdamse Dansgroep nu
structureel te subsidiëren. Kijk je daarbij naar de toekomst of naar
het verleden? Als je dit iets anders kunt regelen, zeg ik dat men nog een
jaar een kans moet krijgen. Dat kan de Raad voor cultuur volgend jaar beoordelen
of die kans is waargemaakt. De Raad voor cultuur is wat de Rotterdamse Dansgroep
betreft positief over het heden. Bij de andere negatief beoordeelde gezelschappen,
die in motie nr. 5 staan, ligt dat fundamenteel anders.De heerNicolaï(VVD)Ik noemde ook het voorbeeld Kinderen en Poëzie. Ook dit is een voorbeeld
van de wijze waarop de staatssecretaris treedt in een inhoudelijke beoordeling.StaatssecretarisVan der PloegKinderen en Poëzie valt volgens ons onder Cultuur en School. De heer
Van Bommel heeft mij ervan overtuigd dat dit een unieke functie heeft. Er
is geen andere organisatie met letteren en poëzie bezig op het niveau
van de basisschool. Tevens is het een uitgangspunt dat onderschreven wordt
in de Cultuurnota. Er is een stichting die soortgelijke activiteiten onderneemt
op het gebied van het voortgezet onderwijs. Wij zullen binnen de beschikbare
middelen zoeken en proberen in het kader van Cultuur en School daarvoor ruimte
te maken. Het is dus beleidsmatig.De voorzitter:De staatssecretaris geeft nu ongeveer voor de derde keer hetzelfde antwoord
op een soortgelijke vraag. Ik merk echter aan het gezicht van de heer Nicolaï
dat hij een slotopmerking wil maken.De heerNicolaï(VVD)Ik krijg de indruk dat hier gemanoeuvreerd wordt om een motie te voorkomen
in plaats van dat een duidelijke inhoudelijke lijn wordt gevolgd.StaatssecretarisVan der PloegHet spijt mij dat ik op dit moment niet nader tot de heer Nicolaï
ben gekomen. Ik heb geprobeerd bouwend op te treden, hetgeen ik mede door
de heer Nicolaï sterk op mijn netvlies heb gekregen. Ik wijs op het Thorbeckeprincipe
en het primaire kwaliteitscriterium. Hij heeft dat te vuur en te zwaard voor
het voetlicht gebracht en ik moet dat dan als uitgangspunt aannemen. In alle
debatten over de uitgangspuntenbrief is mij gezegd dat ik hierop goed moet
letten. En dat wil ik nu dan ook doen, omdat ik het met u eens ben.Ik kom nu bij de motie op stuk nr. 6. Ik kan niet vooruitlopen op beslissingen
die bij de Najaarsnota genomen zullen worden. In de motie op stuk nr. 7 wordt
gesproken over fondsen en bibliotheken, al die extra middelen die nog in het
grijze gebied zitten van de Raad voor cultuur. Nogmaals, ik kan niet vooruitlopen
op middelen die eventueel bij de Najaarsnota ter beschikking komen. Ik moet
dus aanvaarding van deze motie afraden. Wel heb ik gezegd dat, als mij in
de toekomst middelen ter beschikking staan, ik zeer goed weet dat er nog een
aantal positieve oordelen liggen van de Raad voor cultuur. Dit zijn typisch
items die op een nader tijdstip toegevoegd kunnen worden als er middelen zijn.
Ik heb dit al toegezegd en in die zin is de motie zelfs overbodig. Ook kan
ik niet uit de voeten met de wijze waarop zij is geformuleerd.In haar motie op stuk nr. 8 vraagt mevrouw Visser-van Doorn een aantal
gezelschappen ook bij de Najaarsnota te honoreren; dat is een gedeelte van
het 25 mln.-pakket. De Najaarsnota betreft geen middelen die nu ter beschikking
zijn; daar heb ik dus niets aan. Deze motie op stuk nr. 8 overlapt een beetje
met de motie op stuk nr. 5 van de heer Nicolaï en de motie op stuk nr.
4 van mevrouw Belinfante. Een aantal dingen daarvan zijn inmiddels duidelijk:
Huis Doorn, Unisono en Noorderlicht en de Rotterdamse Dansgroep. Er zit een
aantal in, zoals De Appel en Belcanto Festival, met overduidelijke negatieve
adviezen, waar ik dus niet positief op kan reageren. Deze motie moet ik derhalve
afraden.De motie op stuk nr. 9 van mevrouw Visser-van Doorn gaat over de Federatie.
Zij vraagt dit bij de Najaarsnota te honoreren. Ik raad deze motie af, want
ik wil het nu honoreren. De motie is dan ook niet meer nodig.De motie op stuk nr. 10 van mevrouw Visser-van Doorn constateert dat de
cultuurnotaprocedure aan bestuurlijke slijtage onderhevig is. Ik ben het niet
eens met die constatering. Zij overweegt dat komend voorjaar de gevolgde procedure
geëvalueerd wordt. Dat is correct. Voorts overweegt zij dat een cultuurnotaprocedure
gestoeld op een langetermijnperspectief met tussentijdse evaluatie en bijstelling
al een door de Kamer breed gedeelde mogelijke opzet is. Dat is
ook waar. Zij verzoekt de regering voorafgaand aan de evaluatie van de cultuurnotaprocedure
een aantal mogelijke alternatieve varianten voor te leggen voor die procedure.
Ik ben het niet eens met de formulering van deze motie, omdat er staat "voorafgaand
aan de evaluatie". Ik ben van de school dat je de evaluatie hebt, die vrij
snel komt, waarna ik de resultaten van de evaluatie wil betrekken bij de varianten
die ik aan u voorleg en die ik u heb toegezegd. De motie is in die zin overbodig
en in de andere zin is zij geformuleerd op een manier waar ik niet zoveel
mee kan.De motie op stuk nr. 11, van de leden Dittrich en Halsema, gaat over de
subsidie van de Federatie van kunstenaarsverenigingen, waarbij het niet alleen
de informatiefunctie betreft, maar ook de andere functie. Ik dacht dat ik
daar inmiddels antwoord op gegeven heb, namelijk dat ik daar een toezegging
op gedaan heb. Daardoor is de motie overbodig geworden.Mevrouw Halsema noemt in de motie op stuk nr. 12 als overwegingen het
gebrek aan transparantie in de besluitvorming en de onzorgvuldigheden in de
procedure. Ik heb bezwaar tegen deze overwegingen, want zij gaat er op voorhand
van uit dat er onzorgvuldigheden zijn in de procedure van de Cultuurnota.
Ik geef het voordeel van de twijfel aan de Raad voor cultuur totdat anders
geconstateerd is. Ik wil dus niet voorafgaand zeggen dat er allerlei onzorgvuldigheden
in zitten.Voorts staat er: overwegende, dat negatieve besluiten hierdoor aanvechtbaar
kunnen zijn, zoals blijkt uit de vele gestarte juridische procedures. Ja,
dat zou kunnen zijn, maar dat moet dan wel blijken. In ieder geval vraagt
zij om een ad-hoccommissie en uiteindelijk om een moratorium. Het zal niet
verbazen dat ik deze motie afraad. Misschien is ook een groot gedeelte van
de redengeving voor deze motie inmiddels minder noodzakelijk geworden.De motie op stuk nr. 13 van mevrouw Halsema gaat er in feite over dat
er in België en in Nederland brede steun is voor het behoud van de Maatschappij
Discordia, hetgeen ook tot uiting kwam in het plan van de heer Keulemans betreffende
toezegging van financiële bedragen rond de actie Match Discordia. De
motie vraagt het bedrag ten laste te brengen van de restpost van 1,3 mln.
Deze 1,3 mln. is inmiddels belegd; dat kan dus niet. Voorts is het zo dat
hier een evident negatief advies ligt. Ik raad deze motie derhalve af.De voorzitter:Mevrouw Halsema heeft aangegeven dat zij een andere formulering van haar
motie wil. Ik geef haar nu de gelegenheid dat kenbaar te maken.MevrouwHalsema(GroenLinks)Aangezien ik niet wil concurreren met de inmiddels door de staatssecretaris
toegezegde besteding van de 1,3 mln., herzie ik het dictum van mijn motie.De voorzitter:De motie-Halsema (27432, nr. 13) is in die zin gewijzigd, dat het dictum
thans luidt:"verzoekt de regering het negatieve besluit over Maatschappij Discordia
te herzien en op de Cultuurbegroting alsnog gelden vrij te maken voor subsidiëring
voor één jaar van Maatschappij Discordia,".Naar mij blijkt, wordt deze gewijzigde motie voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (27432).StaatssecretarisVan der PloegVoorzitter! Ik wil meteen een oordeel geven over de gereviseerde motie
nr. 13. Ik heb daar principiële bezwaren tegen, omdat er een negatief
advies ligt van de Raad voor cultuur dat overduidelijk is. Ik wacht de stemming
over deze gewijzigde motie af.De motie op stuk nr. 14 van mevrouw Halsema betreft, naar ik meen, de
film en met name Cinemien. Daar hebben we het over gehad. Deze motie is overbodig.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik verstond u niet. Wat was uw oordeel?StaatssecretarisVan der PloegIk heb deze motie als overbodig aangemerkt.MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Cinemien kreeg op grond van de 40 mln.-brief al 3 ton structureel.
Nu zegt de staatssecretaris dat hij als het ware van incidenteel geld structureel
geld gaat maken. Daarmee worden wij met een kluitje in het riet gestuurd.
Er verandert namelijk niets. Bovendien gaat deze motie over iets anders. Wij
hebben gevraagd om extra geld voor Cinemien, om geld dat boven op de 3 ton
komt, een aanvulling met ƒ 180.000. Deze motie gaat over iets heel
anders dan over Cinemien.StaatssecretarisVan der PloegDan moet ik u teleurstellen. De finale afweging in de cultuurnotaprocedure
en het debat van vandaag leiden ertoe dat ik u geen perspectief kan bieden
voor wat u mij met de motie op stuk nr. 14 vraagt.De motie op stuk nr. 15 gaat over de stichting AIDA. Hierover heb ik al
gesproken. Ik heb gezegd dat wij moeten proberen die stichting boven water
te houden. Overigens gaat het volgens mij niet om ƒ 50.000. Ik dacht
eerder aan ƒ 75.000. De ene persoon die er werkt, moet aan de slag
kunnen.De leden Halsema, Van Bommel, Belinfante en Visser-van Doorn hebben de
motie op stuk nr. 16 ingediend. Zij gaat over de besluitvorming over opleidingsplaatsen
in de tweede fase van het kunstvakonderwijs. Ik zal proberen uit te leggen
wat de overwegingen zijn geweest. De raad heeft gezegd, dat ingesprongen moet
worden op de ontwikkelingen in de kunstenpraktijk. Er zijn gebieden bij de
toegepaste kunsten waar heel veel vraag is. Daarbij gaat het dan om zaken
als mode, vormgeving, nieuwe media en dergelijke. De leden kennen mijn brief
van 9 november. Om de nodige ruimte te kunnen creëren, heeft de raad
geadviseerd op het geld voor de autonome kunsten te minderen. Het bedrag zou
gehalveerd moeten worden. Ik heb dat gedaan, maar wel met een zachte landing.
Die zachte landing is beschreven in de brief van 9 november. Ik zal de stemming
over deze motie afwachten.Met de motie op stuk nr. 17 van de heer Van Bommel wordt de regering verzocht
175 mln. aan de cultuurbegroting 2001 toe te voegen. Ik spreek wel namens
de regering, maar ik ben niet dé regering. Men mag dan ook niet van
mij verwachten dat ik op dit punt een toezegging doe. Bij de Voorjaarsnota
zal ik pleiten voor een plus. Daarvoor is overigens een aantal moties ingediend:
de arbeidsvoorwaardenmotie, de 1%-motie enz. Ik verwacht daarom bij de Voorjaarsnota
enig effect te kunnen sorteren. Aan deze motie heb ik echter
geen behoefte.Voorzitter! Ik wil eindigen met te zeggen, dat dit debat een lang debat
is geweest. Het heeft zo'n twaalf uur geduurd. Het was een belangrijk debat.
Het is nooit mogelijk iedereen tevreden te stellen. Ook na de laatste afrondende
opmerkingen zullen een aantal instellingen teleurgesteld zijn, zoals de instellingen
met een negatief advies. Dat gaat mij zeer aan het hart, maar wij hebben in
Nederland afgesproken een bepaalde procedure te volgen. Met de procedure van
de Cultuurnota zijn door de onafhankelijke deskundigen kwaliteitsoordelen
geveld. Dat is een groot goed, waarop we in Nederland trots moeten zijn.Mijn inbreng verschilde misschien een beetje van die van mijn voorgangers.
Meer dan mijn voorgangers heb ik een vrij expliciete uitgangspuntennota neergelegd.
Ik heb gezegd: investeer in de cultuur en probeer een zo breed mogelijk draagvlak
te krijgen. Streef naar de beste cultuur en probeer op lange termijn het perspectief
op legitimatie te krijgen en te werken aan een grotere begroting met een grotere
uitstraling in de maatschappij. Daarom zeg ik: investeer in de culturele planologie.
Dat ziet iedereen. Investeer in monumenten en in de e-culture. Dat is belangrijk
voor de nieuwe economie, waarin kunstenaars onlosmakelijk samenwerken met
technische mensen en een echte bijdrage leveren, zodat economische en artistieke
ontwikkelingen worden gecombineerd. Investeer natuurlijk ook in kunst en educatie.
Investeer in culturele diversiteit. Het liefste zou ik zien dat, gelet op
het grote belang dat ik eraan heb gehecht, culturele diversiteit bij een volgende
ronde of over twee rondes door mijn opvolger of diens opvolger niet zo nadrukkelijk
hoeft te worden geagendeerd, omdat het vanzelfsprekend is geworden. Ik denk
dat dit nooit zal gelden voor kunsteducatie, omdat die altijd belangrijk zal
zijn. Ik heb ook gepleit voor een versterking van programmering, wat heeft
geleid tot resultaten, om ervoor te zorgen dat al het aanbod gespeeld kan
worden.Het is een lang debat geweest. Het is ook een lang proces geweest waarin
wij veel afwegingen hebben moeten maken. Ik heb er in ieder geval vertrouwen
in dat de uiteindelijke afwegingen hebben geleid tot een evenwichtig beeld.
Als er nieuwe middelen beschikbaar komen in de komende jaren, moeten wij niet
vergeten dat er ook belangrijke noden zijn buiten de kunstensectoren, met
name in de erfgoedsectoren.De voorzitter:Wij zullen op een nader te bepalen tijdstip stemmen over de ingediende
moties.Sluiting 23.02 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Schutte (RPF/GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Van
der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich
(D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD), Wagenaar (PvdA), Belinfante (PvdA),
Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD), Wijn
(CDA) en Eurlings (CDA). Plv. leden: Stellingwerf (RPF/GPV), Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma
(CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD),
Van Baalen (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD),
De Cloe (PvdA), Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Spoelman
(PvdA), Voûte-Droste (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Verhagen (CDA) en Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27432-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl