Wijziging Penitentiaire beginselenwet ivm tenuitvoerlegging van voorlopige hechtenis na veroordeling in eerste aanleg; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29519, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29519 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding2. Doorplaatsing in het licht van het internationale recht3. Inhoud van het wetsvoorstela. De beslissing omtrent doorplaatsing en de betrokkenheid
van het openbaar ministerieb. Deelname aan een penitentiair programmac. De arbeidsverplichtingd. Verhouding tot de wijziging van de voorlopige hechtenise. Gevolgen voor het aantal hoger beroepen4. Gevolgen voor de capaciteit en uitvoeringARTIKELSGEWIJSArtikel I, onderdeel AArtikel I, onderdeel BArtikel I, onderdeel CArtikel I, onderdeel DOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29519Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 519Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet in verband met de tenuitvoerlegging
van voorlopige hechtenis na veroordeling in eerste aanlegnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. InleidingHet onderhavige wetsvoorstel strekt er toe het wettelijk mogelijk te maken
dat personen in voorlopige hechtenis, na veroordeling tot een vrijheidstraf
door de rechter in eerste aanleg, worden doorgeplaatst van een huis van bewaring
naar een gevangenis. Daartoe wordt een wijziging van de Penitentiaire beginselenwet
voorgesteld. Doel hiervan is een flexibelere en efficiëntere inzet van
detentiecapaciteit en het verbeteren van de mogelijkheden voor het werken
aan resocialisatie en daarmee in het algemeen het voorkomen van recidive.Het wetsvoorstel vloeit voort uit de brief Modernisering
sanctietoepassing, die op 16 oktober 2002 aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal is aangeboden (Kamerstukken II 2002/03, 28 600 VI,
nr. 8). In die brief worden de ernstige en acute capaciteitstekorten
geschetst waarmee de strafrechtstoepassing in Nederland kampt en wordt een
fundamentele beleidswijziging uiteengezet, die recht doet aan de specifieke
bijdrage die sancties kunnen leveren aan het veiliger maken van de samenleving.
De door de regering voorgestane beleidswijziging beoogt de effectiviteit van
de strafrechtelijke handhaving – in termen van normbevestiging, vergelding
en vermindering van recidive – te vergroten. Voor de strafrechtshandhaving
is een adequate sanctietoepassing een onmisbaar sluitstuk. De samenleving
mag aanspraak maken op een strafrechtspleging die bijdraagt aan de veiligheid.
Dat vergt capaciteit voor het insluiten van verdachten, die vanwege het acute
recidivegevaar, consequent in preventieve hechtenis genomen moeten kunnen
worden.Vanaf medio 2001 is er sprake van een fors toegenomen druk op met name
het gevangeniswezen. Belangrijke oorzaak hiervan is een intensivering –
met bestaande middelen – van de strafrechtelijke handhaving. Voldoende
detentiecapaciteit om al deze personen in te sluiten is er niet. Door deze
ontwikkeling staat het niveau van de strafrechtelijke handhaving onder zware
druk. Zo heeft de situatie in het gevangeniswezen geleid tot zeer onwenselijk
grote aantallen incidenteel versneld ontslag aan gedetineerden met een beperkt
strafrestant (IVO) en strafonderbrekingen bij arrestanten (SOB). Naar de mening
van de regering verhoudt het doorlopend en op grote schaal toepassen van deze
«ventielen» om de capaciteitsdruk te beheersen, zich
niet met een effectieve en geloofwaardige strafrechtspleging.Een van de maatregelen die moeten leiden tot een consequentere en doelgerichtere
sanctietoepassing, betreft het mogelijk maken van het doorplaatsen van gedetineerden
van een huis van bewaring naar een gevangenis na veroordeling in eerste aanleg.
Artikel 9, tweede lid, onderdeel a, van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw)
bepaalt dat een persoon ten aanzien van wie een bevel tot voorlopige hechtenis
is gegeven, in een huis van bewaring wordt opgenomen. Een persoon die tot
een vrijheidsstraf is veroordeeld wordt in een gevangenis opgenomen (artikel
10, eerste lid, Pbw). Op grond van artikel 557 van het Wetboek van Strafvordering
mag een door de rechter opgelegde vrijheidsstraf niet ten uitvoer worden gelegd
totdat is beslist op een daartegen aangewend gewoon rechtsmiddel. Pas wanneer
de opgelegde vrijheidsstraf onherroepelijk is geworden, kan begonnen worden
met tenuitvoerlegging. Tot die tijd is de vrijheidsbeneming van de betrokkene
gebaseerd op het bevel tot voorlopige hechtenis.Deze bepalingen hebben tot gevolg dat een persoon gedurende de gehele
duur van het strafproces in (mogelijk) drie instanties in een huis van bewaring
verblijft en pas na het onherroepelijk worden van de veroordeling overgeplaatst
kan worden naar een gevangenis. Aangezien een opgelegde vrijheidsstraf bij
de tenuitvoerlegging wordt verminderd met de reeds ondergane voorlopige hechtenis
(artikel 27 Wetboek van Strafrecht), betekent dit dat de tenuitvoerlegging
van een vrijheidsstraf feitelijk geheel of voor een groot deel plaatsvindt
in een huis van bewaring en niet in een gevangenis.Naar de mening van de regering zijn er geen goede redenen om de tenuitvoerlegging
van de voorlopige hechtenis ook na veroordeling in eerste aanleg in een huis
van bewaring te doen plaatsvinden, terwijl daaraan wel belangrijke nadelen
verbonden zijn. In een huis van bewaring vinden namelijk slechts op beperkte
schaal activiteiten plaats die gericht zijn op de voorbereiding van de terugkeer
van de gedetineerde in de samenleving. Verder komen thans slechts onherroepelijk
veroordeelden in aanmerking voor detentiefasering waaronder doorplaatsing
naar een beperkt beveiligde inrichting of een zeer beperkt beveiligde inrichting.
Als gevolg van het huidige systeem is er voor resocialisatie doorgaans maar
een zeer korte periode beschikbaar. Het doorplaatsen na veroordeling in eerste
aanleg van een huis van bewaring naar een gevangenis, heeft derhalve tot gevolg
dat detentiefasering mogelijk wordt en dat (langduriger) gewerkt kan worden
aan resocialisatie van de betrokkene. De resocialisatie van de gedetineerde
die kan en wil veranderen is erbij gebaat dat hij zo snel mogelijk wordt doorgeplaatst
naar voorzieningen waar aan deze resocialisatie invulling kan worden gegeven.
Dit past in de visie op het gericht werken aan het voorkomen van recidive,
zoals neergelegd in de brief Modernisering sanctietoepassing.Het doorplaatsen van een gedetineerde naar een gevangenis heeft bovendien
tot gevolg dat flexibeler en efficiënter gebruik kan worden gemaakt van
detentiecapaciteit. In de eerste plaats doordat de druk op de capaciteit in
huizen van bewaring wordt verminderd. In de tweede plaats doordat door middel
van detentiefasering de gedetineerde in een inrichting kan worden geplaatst
met een passend beveiligingsniveau, gelet op de persoon van de gedetineerde
en/of zijn detentiefase. Er zijn geen goede redenen om gedetineerden vast
te houden in een inrichting met het hoge beveiligingsniveau van een huis van
bewaring, terwijl een minder beveiligde inrichting voldoet.De voordelen van doorplaatsing kunnen dus als volgt worden samengevat:
(1) het flexibeler en efficiënter inzetten van detentiecapaciteit en
(2) meer mogelijkheden voor het werken aan resocialisatie. In het licht van
deze voordelen staat de regering een wijziging van de Penitentiaire beginselenwet
voor die deze doorplaatsing mogelijk maakt.Het conceptwetsvoorstel is ter consultatie voorgelegd aan de Raad voor
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ), de Raad voor de Rechtspraak
(RvdR), de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), het Openbaar Ministerie
(OM) en de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA).1
Deze instanties hebben met instemming gereageerd over het conceptwetsvoorstel,
met uitzondering van de RSJ. De RSJ komt in zijn advies tot de conclusie dat
de voordelen die het conceptwetsvoorstel biedt niet opwegen tegen de principiële
bezwaren die de RSJ heeft. In het onderstaande zal op de desbetreffende plaats
worden ingegaan op de opmerkingen van de adviesinstanties. De adviezen hebben
geleid tot enkele aanpassingen van het voorstel en de memorie van toelichting.Alvorens in te gaan op de wijzigingen van de Pbw die worden voorgesteld,
zal doorplaatsing worden bekeken in het licht van enige relevante internationale
verplichtingen van Nederland.2. Doorplaatsing in het licht van het internationale rechtArtikel 10, tweede lid, onderdeel a, van het Internationaal Verdrag inzake
Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR) bepaalt dat verdachten –
uitzonderlijke omstandigheden buiten beschouwing gelaten – gescheiden
dienen te worden gehouden van veroordeelden en aanspraak dienen te kunnen
maken op een afzonderlijke behandeling overeenkomend met hun staat van niet
veroordeelde persoon.2 De vraag rijst wat in dit
artikel onder een «verdachte» (in het Engels «accused persons»,
in het Frans«prévenus») en wat onder een «veroordeelde»
(in het Engels«convicted persons», in het Frans «condamnés»)
dient te worden verstaan. De tekst van artikel 10, tweede lid, onder a, laat
toe dat onder «veroordeelden» ook die veroordeelden worden begrepen
waarvan de veroordeling (nog) niet onherroepelijk is. Uit de jurisprudentie
van het Comité voor de rechten van de mens, dat oordeelt over de naleving
van het IVBPR, blijkt dat artikel 10 IVBPR wordt geschonden indien een gedetineerde
die in afwachting is van de behandeling van zijn strafzaak door de rechter
in eerste aanleg, niet wordt gescheiden van gedetineerden die reeds veroordeeld
zijn. Daarmee is echter de vraag die hier wordt opgeworpen, niet beantwoord.
Het gaat immers om de vraag of ook na veroordeling in eerste aanleg de betrokkene
gescheiden moet worden gedetineerd van gedetineerden die onherroepelijk veroordeeld
zijn.3Betoogd kan worden dat de begrippen «verdachte» en «veroordeelde»
moeten worden bezien in het licht van het vermoeden van onschuld zoals neergelegd
in artikel 14, tweede lid, IVBPR en artikel 6, tweede lid, van het Europees
Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM). Het vermoeden van onschuld houdt in dat een ieder die wegens een strafbaar
feit wordt vervolgd, voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld in
rechte is komen vast te staan. Dit beginsel geldt uiteraard niet alleen voor
de rechter in eerste aanleg. Het past in ons stelsel van twee feitelijke instanties
dat ook in hoger beroep wordt uitgegaan van de onschuld van de betrokkene,
ook al is hij in eerste aanleg schuldig bevonden. In die zin is de betrokkene
na veroordeling in eerste aanleg nog steeds een verdachte en geen veroordeelde.
De regering wil hieraan ook geenszins tornen. Zolang een veroordeling tot
een vrijheidsstraf niet onherroepelijk is geworden, wordt niet begonnen met
de tenuitvoerlegging en is de vrijheidsbeneming van de betrokkene gebaseerd
op het bevel tot voorlopige hechtenis. De overplaatsing naar een gevangenis
na veroordeling in eerste aanleg betekent dus ook niet dat daarmee iets gezegd
wordt over de schuld van de betrokkene of dat de betrokkene als gestrafte
bestempeld wordt. De opmerking van de RSJ in zijn advies dat overplaatsing
naar de gevangenis door de betrokkene als achteruitgang kan worden ervaren,
wordt dan ook niet onderschreven. Zoals hierboven al aangegeven, biedt het
regime in de gevangenis de betrokkene juist voordelen.Gedeeld wordt de opvatting van de RSJ dat de overplaatsing van personen
in voorlopige hechtenis naar de gevangenis er niet toe mag leiden dat zij
in hun verdediging in het nog lopende strafproces worden geschaad. Als gevolg
van dit wetsvoorstel zullen vaker dan nu het geval is gedetineerden in de
gevangenis door hun raadsman bezocht worden. De regels ten aanzien van het
bezoek van de raadsman mogen de gedetineerde niet onnodig belemmeren in zijn
mogelijkheden om een adequate verdediging te voeren, zoals o.a. neergelegd
in artikel 6 EVRM en artikel 14 IVBPR. Op grond van de Regeling model huisregels
penitentiaire inrichtingen (Stcrt. 1998, 158) wordt in de huisregels van een
penitentiaire inrichting vermeld dat de gedetineerde op iedere werkdag tijdens
kantooruren bezoek van zijn advocaat kan ontvangen, mits dit minimaal één
dag van tevoren is aangemeld. Er is derhalve geen reden om te veronderstellen
dat een gedetineerde in de gevangenis belemmerd zou zijn in zijn contacten
met zijn raadsman.Geconcludeerd wordt dat het beginsel van de scheiding van verdachten en
veroordeelden er niet aan in de weg staat dat een voorlopige gehechte na veroordeling
in eerste aanleg in een gevangenis wordt geplaatst. De formulering van artikel
10 IVBPR laat toe dat een onderscheid wordt gemaakt tussen de situatie voor
veroordeling in eerste aanleg en de situatie daarna. Daar komt nog bij dat
voor een dergelijk onderscheid ook steun is te vinden in artikel 5 EVRM en
de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In het
wetsvoorstel betreffende enkele wijzigingen in de regeling van de voorlopige
hechtenis is hierop uitgebreid ingegaan (Kamerstukken II 2002/03, 29 253,
nr. 3, blz. 9).3. Inhoud van het wetsvoorstelHet onderhavige wetsvoorstel brengt wijzigingen aan in de artikelen 4,
9, 10 en 47 van de Pbw. De artikelen 9 en 10 van de Pbw geven aan welke gedetineerden
in een huis van bewaring worden opgenomen en welke in een gevangenis. Thans
is de gevangenis alleen bestemd voor de tenuitvoerlegging van (onherroepelijke)
vrijheidsstraffen (en enkele bijzondere situaties, zoals TBS-passanten). Indien
dit wetsvoorstel tot wet is verheven zal de tenuitvoerlegging van de voorlopige
hechtenis na veroordeling in eerste aanleg in beginsel in de gevangenis plaatsvinden.a. De beslissing omtrent doorplaatsing en de betrokkenheid
van het openbaar ministerieMet de plaatsing en overplaatsing van gedetineerden zijn op grond van
artikel 15, derde lid, Pbw selectiefunctionarissen belast. Met betrekking
tot de beslissing tot doorplaatsing is dit niet anders. De selectiefunctionaris
beslist naar welke gevangenis de gedetineerde die in eerste aanleg is veroordeeld,
wordt overgeplaatst. Op grond van het vierde lid van hetzelfde artikel nemen
selectiefunctionarissen bij de beslissingen omtrent plaatsing en overplaatsing
de aanwijzingen van het openbaar ministerie en van de autoriteit die de straf
of maatregel heeft opgelegd in aanmerking. De betrokkenheid van het openbaar
ministerie bij deze beslissingen wordt verzekerd door middel van het plaatsen
van de zogenaamde executie-indicator. Met de executie-indicator wordt aangegeven
dat het openbaar ministerie wil adviseren over te nemen besluiten inzake (toekomstig)
te verlenen verlof aan de gedetineerde of overplaatsing van de gedetineerde
naar een ander regime of een andere inrichting. In de meeste gevallen neemt
de officier van justitie tijdens de voorgeleiding van de verdachte een beslissing
over het wel of niet plaatsen van de executie-indicator. Heeft het openbaar
ministerie een executie-indicator geplaatst, dan zal de selectiefunctionaris
derhalve het openbaar ministerie raadplegen bij de beslissing inzake overplaatsing
naar een gevangenis na veroordeling in eerste aanleg en daarna
bij beslissingen inzake overplaatsing naar een penitentiaire inrichting met
een minder beveiligd regime dan wel het verlenen van verlof (vgl. Aanwijzing
formulier risicoprofiel en executie-indicator, Stcrt. 2002, 208, blz. 9).De in de Pbw voorziene regeling met betrekking tot bezwaaren beroep tegen
een beslissing van de selectiefunctionaris tot (over)plaatsing is vanzelfsprekend
ook van toepassing op de beslissing van de selectiefunctionaris tot overplaatsing
van een gedetineerde naar de gevangenis, na veroordeling in eerste aanleg.b. Deelname aan een penitentiair programmaDe vraag rijst of gedetineerden die na veroordeling in eerste aanleg zijn
overgeplaatst van een huis van bewaring naar een gevangenis, in aanmerking
moeten kunnen komen voor deelname aan een penitentiair programma. De redenen
die ten grondslag liggen aan het onderhavige wetsvoorstel zijn ook voor de
beantwoording van deze vraag relevant. De deelname aan een penitentiair programma
dient het belang van resocialisatie en het belang van het flexibeler en efficiënter
inzetten van detentiecapaciteit. De regering ziet dan ook geen reden om de
gedetineerden waar het hier om gaat, uit te sluiten van deelname aan een penitentiair
programma. Aan deze deelname zitten echter wel een paar praktische haken en
ogen. Deelname aan een penitentiair programma vindt plaats in de slotfase
van detentie. Omdat er nog geen sprake is van een onherroepelijke veroordeling,
staat niet definitief vast hoe lang de betrokkene nog gedetineerd zal zijn.
De hogere rechter kan immers een lagere vrijheidsstraf opleggen dan in eerste
aanleg, een hogere straf of helemaal geen vrijheidsstraf. In dit geval zal
de veroordeling in eerste aanleg of in hoger beroep moeten dienen als uitgangspunt
voor de berekening van de datum van invrijheidstelling en het strafrestant.
Meestal zal dit geen problemen opleveren. In veel gevallen wordt namelijk
een rechtsmiddel aangewend in verband met de hoogte van de door de lagere
rechter opgelegde straf en niet zozeer in verband met de veroordeling als
zodanig. De veroordeling tot een vrijheidsstraf blijft ook bij de hogere rechter
in veel gevallen in stand, zij het dat deze een minder hoge straf kan opleggen.Problematisch zou de deelname aan een penitentiair programma zijn in het
geval van een substantieel hogere vrijheidsstraf in hoger beroep. Zou de betrokkene
op het moment van de uitspraak in hoger beroep deelnemen aan een penitentiair
programma en dus buiten de penitentiaire inrichting verblijven, dan zou hij
teruggeplaatst moeten worden in de inrichting voor de verdere tenuitvoerlegging
van de in hoger beroep opgelegde hogere vrijheidsstraf. Een dergelijk situatie
dient te worden vermeden. Het is daarom van groot belang dat de selectiefunctionaris,
die beslist over deelname aan een penitentiair programma, een juist inschatting
maakt van de situatie van de gedetineerde. Bij het maken van deze inschatting
zal de selectiefunctionaris het oordeel van het openbaar ministerie moeten
betrekken. Hiertoe zal artikel 7, tweede lid, van de Penitentiaire maatregel
worden gewijzigd. In het geval dat wordt overwogen om een persoon die op basis
van een bevel tot voorlopige hechtenis in een gevangenis is gedetineerd, te
laten deelnemen aan een penitentiair programma, zal door de selectiefunctionaris
advies aan het openbaar ministerie gevraagd moeten worden.Een en ander leidt tot de conclusie dat de regering voorstelt artikel
4 Pbw in die zin aan te passen dat ook gedetineerden die nog niet onherroepelijk
zijn veroordeeld in aanmerking kunnen komen voor deelname aan een penitentiair
programma.c. De arbeidsverplichtingOp grond van artikel 47, derde lid, van de Pbw zijn gedetineerden die
tot een vrijheidsstraf zijn veroordeeld, verplicht de aan hen
opgedragen arbeid te verrichten. Uit de memorie van toelichting bij de Pbw
(onderdeel 17, onder a) blijkt dat de arbeidsverplichting geldt voor gedetineerden
die onherroepelijk zijn veroordeeld. Dit zou betekenen dat een gedetineerde
die na veroordeling in eerste aanleg is overgeplaatst naar een gevangenis,
niet verplicht is aan de in de gevangenis beschikbare arbeid deel te nemen,
terwijl de gedetineerden die onherroepelijk zijn veroordeeld, dit wel zijn.
Uit een oogpunt van uniforme regimevoering wordt dit onwenselijk geacht. Voor
alle gedetineerden in een gevangenis moet in beginsel de arbeidsverplichting
gelden. Voorgesteld wordt derhalve om artikel 47 Pbw in die zin aan te passen
dat duidelijk wordt dat vanaf het moment dat een voorlopig gehechte gedetineerde
is overgeplaatst naar een gevangenis (na veroordeling in eerste aanleg) de
arbeidsverplichting geldt.Deelname aan gevangenisarbeid dient de resocialisatie van de gedetineerde.
Het is dan ook niet zo dat de arbeidsplicht het punitieve karakter van het
verblijf in een gevangenis versterkt, zoals de RSJ opmerkt in zijn advies.Deze arbeidsverplichting voor gedetineerden die nog niet onherroepelijk
zijn veroordeeld, kan niet als dwangarbeid in de zin van artikel 4 EVRM of
artikel 8 IVBPR worden beschouwd. Beide artikelen sluiten arbeid in detentie
uit van het verbod van dwangarbeid en maken daarbij geen onderscheid tussen
onherroepelijk en niet onherroepelijk veroordeelden en zelfs niet tussen veroordeelden
en onveroordeelden (zie o.a. P. van Dijk & G. van Hoof, Theory and Practice of the European Convention on Human Rights, Den Haag 1998, blz. 341 en M. Nowak, Un
Covenant on Civil and Political Rights: CCPR Commentary, Kehl am
Rhein 1993, blz. 153).d. Verhouding tot de wijziging van de voorlopige hechtenisHet onderhavige voorstel van wet sluit aan bij de wijzigingen in de regeling
van de voorlopige hechtenis, zoals neergelegd in een wetsvoorstel dat op 20 oktober
2003 is ingediend bij de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2003/04, 29 253,
nrs. 1–2). In dat voorstel wordt de in eerste aanleg opgelegde
straf als zelfstandige grond voor voorlopige hechtenis aangemerkt en wordt
verder de regeling van de voorlopige hechtenis op het punt van de verlengingszittingen
aangepast. e. Gevolgen voor het aantal hoger beroepenZowel de NVvR als de RSJ hebben in hun adviezen een opmerking geplaatst
over de uitwerking die het onderhavige wetsvoorstel heeft op het aantal hoger
beroepen. Het komt thans voor dat een gedetineerde geen hoger beroep instelt
of zijn ingestelde hoger beroep intrekt, omdat hij overplaatsing naar een
gevangenis wenst. De NVvR vraagt zich af, maar durft niet te voorspellen,
of het aantal gevallen waarin het hoger beroep wordt ingetrokken zal teruglopen
wanneer deze prikkel is weggenomen door het wetsvoorstel. De RSJ meent dat
het aantal appèllen kan stijgen.Niet wordt ontkend dat het voor een gedetineerde thans een overweging
kan zijn om geen hoger beroep in te stellen (of een ingesteld hoger beroep
in te trekken) teneinde te worden overgeplaatst naar de gevangenis. Daar staat
tegenover dat het in de huidige situatie eveneens een overweging voor een
gedetineerde kan zijn om juist wel hoger beroep in te stellen indien hij de
overplaatsing naar de gevangenis niet wenst. Als gevolg van het onderhavige
wetsvoorstel zijn dergelijke overwegingen voor de beslissing om al dan niet
in hoger beroep te gaan niet meer relevant. In de regel volgt immers op de
veroordeling in eerste aanleg de overplaatsing naar de gevangenis. Gelet op
de vele factoren die een rol kunnen spelen bij de beslissing om al dan niet
hoger beroep in te stellen – te denken valt met name aan
de mogelijkheid in hoger beroep te worden vrijgesproken of tot een lagere
straf veroordeeld te worden – bestaat de verwachting dat het onderhavige
wetsvoorstel geen substantiële toename van het aantal hoger beroepen
tot gevolg zal hebben.4. Gevolgen voor de capaciteit en uitvoeringHet doorplaatsen van gedetineerden naar gevangenissen maakt het mogelijk
om detentiecapaciteit flexibeler en efficiënter in te zetten. Na veroordeling
in eerste aanleg wordt een gedetineerde in beginsel overgeplaatst naar een
gevangenis en komt er dus een plaats vrij in het huis van bewaring, die door
een ander kan worden bezet. Als zodanig heeft deze doorplaatsing geen effect
op de omvang van de detentiecapaciteit. Immers, de gedetineerde verruilt zijn
plaats in een huis van bewaring voor een plaats in een gevangenis. De plaatsing
in de gevangenis heeft echter tot gevolg dat verschillende maatregelen die
in het kader van de brief Modernisering sanctietoepassing zijn aangekondigd,
hun effect kunnen sorteren. Meer dan nu het geval is zullen gedetineerden
van normaal beveiligde gevangenisplaatsen kunnen doorstromen naar minder beveiligde
gevangenisplaatsen. Meer dan nu het geval is zullen gedetineerden tegen het
einde van hun straf het verblijf in de inrichting kunnen verruilen voor deelname
aan penitentiaire programma's of elektronische detentie. Daar waar in het
kader van Modernisering sanctietoepassing uitbreiding van capaciteit is voorzien
(en bronnen zijn aangewend) draagt dit wetsvoorstel er aan bij deze optimaal
te benutten.De doelstellingen van het wetsvoorstel worden binnen de bestaande financiële
kaders gerealiseerd.Goede communicatie tussen de Dienst Justitiële Inrichtingen van het
ministerie van Justitie (DJI) en het Openbaar Ministerie is voor de effectuering
van dit wetsvoorstel van groot belang. Het OM zal DJI tijdig moeten informeren
over de datum van de uitspraak in eerste aanleg, de inhoud van deze uitspraak
en (eventueel in een later stadium) van een ingesteld appèl. Daartoe
zullen aanpassingen gepleegd moeten worden binnen de geautomatiseerde systemen
van het OM en DJI (KOMPAS, respectievelijk TULP). De verwachting is dat deze
aanpassingen ook binnen de bestaande financiële kaders kunnen worden
gerealiseerd.ARTIKELSGEWIJSArtikel I, onderdeel ADe wet van 3 april 2003 tot wijziging van de Penitentiaire beginselenwet
in verband met het penitentiair programma en het elektronisch toezicht (Stb.
2003, 142), die op 1 januari 2004 in werking is getreden, heeft in artikel
4, eerste lid, Pbw het zinsdeel «of vrijheidsbenemende maatregel»
geschrapt. Dit vloeide voort uit de derde nota van wijziging bij het toenmalige
wetsvoorstel tot vaststelling van de Pbw (Kamerstukken II 1996/97, 24 263,
nr. 35). Bij genoemde nota van wijziging werd de toepassing van het penitentiair
programma uitgesloten voor personen die in een penitentiaire inrichting verbleven
op basis van een vrijheidsbenemende maatregel. Om de redenen die hiervoor
zijn geschetst (onderdeel 3, subonderdeel b) is de regering thans van mening
dat voor personen die op basis van een bevel tot voorlopige hechtenis na veroordeling
in eerste aanleg in een gevangenis verblijven, de mogelijkheid moet bestaan
van deelname aan een penitentiair programma. Aangezien het begrip «vrijheidsbenemende
maatregel» meer omvat dan alleen de voorlopige hechtenis, wordt –
mede naar aanleiding van het advies van de RSJ – niet voorgesteld de
oorspronkelijke formulering te herstellen, maar om in artikel 4, eerste lid,
Pbw te spreken van voorlopige hechtenis.De aan artikel 4, tweede lid, Pbw toegevoegde zin heeft tot doel om een berekening mogelijk te maken van het moment waarop een persoon die
op basis van een bevel tot voorlopige hechtenis na veroordeling in eerste
aanleg in een gevangenis verblijft, kan deelnemen aan een penitentiair programma.
De datum van invrijheidstelling en het strafrestant worden berekend op grond
van de veroordeling waartegen het rechtsmiddel is aangewend. Daarmee is uiteraard
niet gezegd dat de gedetineerde in alle gevallen tegen die datum daadwerkelijk
in vrijheid wordt gesteld. De daadwerkelijke invrijheidstelling is afhankelijk
van de uitspraak in hoger beroep en/of van eventuele andere aan de betrokkene
opgelegde vrijheidsstraffen.Voor het overige is artikel I, onderdeel A, toegelicht in onderdeel 3,
subonderdeel b.Artikel I, onderdeel BArtikel 9, tweede lid, onderdeel a, van de Pbw wordt in die zin aangepast
dat duidelijk wordt dat huizen van bewaring bestemd zijn voor personen ten
aanzien van wie een bevel tot voorlopige hechtenis is gegeven tot aan het
moment van veroordeling in eerste aanleg.In verband met hetgeen in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld, verliest
het bepaalde in artikel 9, tweede lid, onderdeel b, een groot deel van zijn
betekenis. Artikel 9, tweede lid, onderdeel b, regelt dat personen die in
een huis van bewaring gedetineerd zijn en van wie de veroordeling tot een
vrijheidsstraf onherroepelijk wordt, niet naar een gevangenis worden overgeplaatst,
indien het strafrestant (bij het onherroepelijk worden van de veroordeling)
minder bedraagt dan drie maanden. Als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel,
wordt de groep personen die op het moment van het onherroepelijk worden van
de opgelegde vrijheidsstraf in een huis van bewaring is gedetineerd, aanzienlijk
kleiner. Het gaat met name om gedetineerden die na veroordeling in eerste
aanleg geen hoger beroep aantekenen en die een strafrestant hebben van minder
dan drie maanden. In beginsel zullen ook zij worden overgeplaatst naar een
gevangenis. Daarbij dient wel te worden opgemerkt dat selectie en plaatsing
enige tijd kan duren. Gedurende deze periode vormt het bepaalde in artikel
9, tweede lid, onder i, Pbw de basis voor het voortgezette verblijf in het
huis van bewaring. Het is daarom niet nodig het bepaalde in artikel 9, tweede
lid, onderdeel b, te handhaven. Voorgesteld wordt dit onderdeel te laten vervallen.In plaats van het huidige artikel 9, tweede lid, onderdeel b, van de Pbw
komt een nieuw onderdeel b dat betrekking heeft op personen aan wie in eerste
aanleg de maatregel van terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging of
de maatregel tot plaatsing in een inrichting voor de opvang van verslaafden
is opgelegd en die in hoger beroep of cassatie zijn gegaan. De wijziging die
dit wetsvoorstel aanbrengt in artikel 9, tweede lid, onderdeel a, heeft tot
gevolg dat voor deze categorie gedetineerden geen specifieke bestemming in
een penitentiaire inrichting is bepaald voor zo lang het opleggen van de genoemde
maatregelen nog niet onherroepelijk is en niet tevens een vrijheidsstraf is
opgelegd.1 Op grond van het nieuwe onderdeel b
is het huis van bewaring voor deze categorie gedetineerden bestemd.Artikel I, onderdeel CArtikel 10, eerste lid, van de Pbw wordt gewijzigd zodat duidelijk wordt
dat gevangenissen bestemd zijn voor personen die tot vrijheidsstraf zijn veroordeeld
vanaf het moment van veroordeling in eerste aanleg.De suggestie van het OM in zijn advies om artikel 10 Pbw te wijzigen als
voorgesteld, maar om de wijziging van artikel 9 Pbw achterwege te laten, wordt
niet overgenomen. Het OM merkt in zijn advies terecht op dat het achterwege
laten van de wijziging van artikel 9 Pbw het flexibel omgaan met
detentiecapaciteit zou dienen. Daar staat echter tegenover dat grote onzekerheid
zou worden gecreëerd ten aanzien van de plaats waar de tenuitvoerlegging
van de voorlopige hechtenis plaatsvindt. De tenuitvoerlegging van de voorlopige
hechtenis van in eerste aanleg veroordeelden zou zowel in een huis van bewaring
als in een gevangenis kunnen plaatsvinden, waarbij onduidelijk is op welke
gronden de keuze voor het een of het andere gemaakt zou moeten worden. Bovendien
zouden voor de gedetineerden ten aanzien van wie de voorlopige hechtenis in
een huis van bewaring ten uitvoer wordt gelegd, de voordelen van het regime
van een gevangenis wegvallen. Deze voordelen liggen nu juist (mede) ten grondslag
aan het onderhavige wetsvoorstel.Artikel I, onderdeel DDe wijziging in artikel 47 Pbw is toegelicht in onderdeel 3, subonderdeel
c.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2De European Prison Rules, een aanbeveling van de Raad van Europa, kennen
een vergelijkbare bepaling (artikel 11–3): «In principle, untried
prisoners shall be detained separately from convicted prisoners unless they
consent to being accomodated or involved together in organised activities
beneficial to them.»XNoot3De European Prison Rules geven evenmin een antwoord op deze vraag, gelet
op het gebruik van de termen «untried» en «convicted».
De toelichting bij de European Prison Rules vermeldt over het beginsel van
de scheiding van verdachten en veroordeelden: «The experience of recent
years has tended to modify the views previously held about the need so segregate
certain categories of prisoners. Modern penal philosophy no longer demands
the rigid separation of the young from the old, of men from women or the convicted
from the unconvicted. [...] Similarly, it may be helpful to untried prisoners,
for whom work or other regime activities may be unavailable or limited, to
have the opportunity to enjoy that which is available to sentenced categories
of prisoners.»XNoot1De maatregel tot plaatsing in een inrichting voor de opvang van verslaafden
kan niet samen met een vrijheidsstraf worden opgelegd (Kamerstukken II 1997/96,
26 023, B). Terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging kan wel naast
een vrijheidsstraf worden opgelegd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29519-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl